VORMING plus OPVOEDING INFOBROCHURE: Opvoedingsondersteuning onderdeel van levenslangleren

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "VORMING plus OPVOEDING INFOBROCHURE: Opvoedingsondersteuning onderdeel van levenslangleren"

Transcriptie

1 VORMING plus OPVOEDING INFOBROCHURE: Opvoedingsondersteuning onderdeel van levenslangleren

2

3 VORMING plus OPVOEDING Infobrochure: opvoedingsondersteuning onderdeel van levenslangleren

4

5 Inleiding In deze brochure vindt u informatie over opvoedingsondersteuning vanuit een educatieve invalshoek. Vormingplus Midden en Zuid West-Vlaanderen, als organisator en stimulator van niet-formele educatie, is ook actief rond het thema opvoeding. Wij namen dan ook het initiatief om het terrein van opvoedingsondersteuning te verkennen en na te gaan wat de specifieke bijdrage kan zijn van het volkshogeschoolwerk. We konden hiervoor beroep doen op de medewerking van Ellen Debeer, stagiaire socio cultureel werk IPSOC. Samen met Opvoedingswinkels Roeselare en Kortrijk, Brede School Tielt en het Agentschap Jongerenwelzijn West-Vlaanderen biedt Vormingplus deze themabrochure Opvoedingsondersteuning en vorming aan, aan individuen en instanties die op de één of andere manier actief zijn op het vlak van vorming en/of opvoedingsondersteuning. We hopen dat ze helpt u te oriënteren in het veld van opvoedingsondersteuning en u een zicht geeft op de diverse instanties die in de regio Midden en Zuid West-Vlaanderen op dit vlak actief zijn. We willen ook concrete ondersteuning bieden bij doorverwijzing van ouders naar vorming, door middel van een overzicht van organisaties die informatiesessies, cursussen en ontmoeting aanbieden. Wie zelf vorming wil organiseren kan zich laten inspireren door de resultaten van een eigen en een Vlaamse bevraging van ouders én kan beroep doen op een lijst van docenten/vormingsinstellingen die aanbod hebben rond opvoeding of kan zelf aan de slag met vormingspakketten van het Agentschap Jongerenwelzijn. Om de leesbaarheid te verhogen staan alle websites en contactgegevens gebundeld in hoofdstuk 4. In de tekst verwijzen we: (zie 4). Els Vanhecke, Stafmedewerker Vormingplus september

6 6

7 INHOUD 1. Wat is opvoedingsondersteuning en wie is er betrokken bij de organisatie ervan? Opvoedingsondersteuning een gezamenlijke opdracht Organisatiestructuur van opvoedingsondersteuning in Midden en Zuid West-Vlaanderen Organisatiestructuur opvoedingsondersteuning Lokaal Beleid Opvoedingsondersteuning in onze regio De Opvoedingswinkels in de centrumsteden Kortrijk en Roeselare Het West-Vlaamse team Vlaamse Coördinatoren Opvoedingsondersteuning Ondersteuning door het Provinciebestuur West-Vlaanderen Vlaams Expertisecentrum Opvoedingsondersteuning Waar hebben ouders nood aan? Welke behoeftes signaleren diensten en organisaties die met ouders werken? Enquête van Vormingplus bij ouders Waar kunnen ouders vorming volgen? Het bestaande aanbod: Organisaties die een vormingsaanbod voor open publiek hebben in de regio Midden en Zuid West-Vlaanderen Overzichtschema van de organisaties die voordrachten, cursus, training aanbieden voor leeftijdscategorieën Gegevens per organisatie Zelf vorming organiseren: overzicht van vormingsinstellingen, freelance docenten en vormingspakketten Gespecialiseerde vormingsinstellingen Vormingplus docenten Docenten uit de regio: Vormingspakketten voor (ouder) bijeenkomsten: Contact informatie Websites voor meer informatie Instanties en contactpersonen in onze regio

8

9 1. Wat is opvoedingsondersteuning en wie is er betrokken bij de organisatie ervan? 1.1. Opvoedingsondersteuning een gezamenlijke opdracht. Vlaams decreet opvoedingsondersteuning. Sinds juli 2007 is er een Vlaams decreet opvoedingsondersteuning. (zie 4.1) Een van de grote doelstellingen van dit nieuwe decreet is samenwerking en bundeling van de krachten. Actoren uit diverse sectoren (welzijn, onderwijs, thuiszorg, vormingssector, verenigingen, ) moeten een gezamenlijk doel te realiseren: ouders en andere opvoeders ondersteunen in hun opvoedkundige taak. De lokale besturen (steden en gemeenten) zijn trekker van de samenwerkingsverbanden. Zo komt opvoedingsondersteuning dichtbij de mensen te staan. Wat is opvoedingsondersteuning. Opvoedingsondersteuning onderscheidt zich van opvoedingshulp(-verlening) omdat het zich richt tot alle ouders en andere opvoeders. Het gaat hier niet om mensen die in een problematische opvoedingssituaties zitten, maar om mensen zoals u en ik die behoefte hebben aan informatie over een bepaald thema in de opvoeding, die een workshop willen volgen om hun ouderlijke vaardigheid te versterken, die graag contact willen leggen met andere ouders om ervaringen te delen en van elkaar te leren, of die behoefte hebben aan een of enkele adviesgesprekken. Het gaat dus om folders en brochures, informatiegesprekken, voordrachten en/of cursussen, ontmoetingsgroepen en adviesgesprekken. De educatieve invalshoek. Een belangrijk onderdeel van opvoedingsondersteuning is niet-formele educatie onder de vorm van voordrachten, cursussen, workshops, trainingen, ontmoetingsgroepen. Deze opdracht staat in het decreet ook uitdrukkelijk vermeld als een van de taken van de opvoedingswinkels. In die zin is opvoedingsondersteuning onderdeel van levenslang en levensbreed leren en kunnen organisaties die op dit terrein actief zijn hier een belangrijke bijdrage leveren. Een onderdeel van vorming houdt ook kansen in tot ontmoeting en uitwisseling onder de deelnemende ouders en andere opvoeders. Deze kansen tot netwerkvorming en informeel leren zijn een heel belangrijk element in opvoedingsondersteuning. Het is ons inziens een uitdaging voor iedereen die met vorming en opvoedingsondersteuning bezig is om ook hier expliciet aandacht aan te geven. 9

10 1.2. Organisatiestructuur van opvoedingsondersteuning in Midden en Zuid West- Vlaanderen Organisatiestructuur opvoedingsondersteuning. Opvoedingsondersteuning is lokaal georganiseerd met een ondersteuning op provinciaal en Vlaams niveau. Vlaams Expertisecentrum Opvoedingsondersteuning Vlaamse Coördinatoren Preventieteams Agentschap Jongerenwelzijn Steunpunten opvoedingsondersteuning opgericht door de Provinciebesturen Opvoedingswinkels in de 13 centrumsteden lokale Coördinatoren en Lokale Overlegorganen Opvoedingsondersteuning gemeentelijk of intergemeentelijke samenwerking Voor onze regio betekent dit 1 Alle lokale besturen worden gevraagd een Lokale Coördinator aan te stellen. Deze persoon start dan een Lokaal Overleg Opvoedingsondersteuning. De taken van de lokale coördinator en de samenstelling en doelstellingen van het overlegplatform zijn in het decreet vermeld. Hier staan vanuit de overheid geen financiële middelen tegenover. 2 De centrumsteden worden gevraagd om in de schoot van hun Lokaal Overleg Opvoedingsondersteuning een samenwerkingsverband op te richten dat een Opvoedingswinkel opstart. In onze regio komt er een opvoedingswinkel in Kortrijk en in Roeselare. Hiervoor is vanuit de overheid wel een enveloppensubsidie voorzien. 3 Op provinciaal niveau zijn er de Vlaamse coördinatoren opvoedingsondersteuning (a) en Provinciale steunpunten opvoedingsondersteuning (b) (a) Preventieteam West-Vlaanderen van het Agentschap Jongerenwelzijn van de Vlaamse Overheid. De preventieteams krijgen de functie van Vlaamse Coördinatoren Opvoedingsondersteuning. Hun opdracht is het ondersteunen, stimuleren en coördineren tav de diverse actoren opvoedingsondersteuning. Hiertoe kregen ze een drieledig takenpakket: het bevorderen dat gemeentes een lokale coördinator aanstellen, samen met de lokale coördinatoren het bovenlokaal overleg organiseren en het ondersteunen van de opvoedingswinkels. 10

11 (b) Provinciaal Steunpunt opvoedingsondersteuning West-Vlaanderen. De oprichting van een provinciaal Steunpunt is door het decreet niet verplicht. Voor onze provincie is het nog niet duidelijk of de provincie de Steunpuntfunctie zal uitbouwen. Vanaf september 2009 wordt er wel een ambtenaar aangeworven die verantwoordelijk wordt voor opvoedingsondersteuning en die activiteiten rond opvoedingsondersteuning zal organiseren. 4 Overkoepelend voor heel Vlaanderen is er het Vlaams Expertisecentrum Opvoedingsondersteuning in oprichting die deskundige begeleiding voorziet. De nieuwe dienst wordt gehuisvest bij Kind en Gezin in Brussel. Het is een samenwerking van de agentschappen Kind en Gezin en Jongerenwelzijn Lokaal Beleid Opvoedingsondersteuning in onze regio. Lokale Coördinatoren en Lokaal Overleg Opvoedingsondersteuning: Het is onmogelijk om informatie te geven over de stand van zaken in iedere gemeente uit onze regio Midden en Zuid West-Vlaanderen. De meeste gemeenten zijn ook nog zoekende en de ondersteuning door de West-Vlaamse Coördinatoren komt nu pas goed op gang. Wil je de stand van zaken kennen in je gemeente dan neem je best contact op met de coördinator van het Lokaal Sociaal Beleidsplan. Wil je als lokaal bestuur meer informatie over de andere besturen dan kan je best contact opnemen met de West-Vlaamse Coördinatoren Opvoedingsondersteuning. (zie 4.2) 11

12 Bevraging: Het West-Vlaamse team Vlaamse Coördinatoren Opvoedingsondersteuning heeft in februari 2009 bij 60 gemeenten die een lokaal beleid opvoedingsondersteuning moeten opstarten gepeild naar hun noden en behoeften op dit vlak én naar hun plannen om een lokale coördinator aan te stellen. We geven hier enkele vaststellingen. Deze hebben betrekking op gans de provincie West- Vlaanderen, het was niet haalbaar om de besluiten te distilleren enkel voor onze regio Midden en Zuid West-Vlaanderen. Vaststelling: Meer dan de helft van de gemeentelijke coördinatoren Lokaal Sociaal Beleid kent het decreet opvoedingsondersteuning niet. Eén vierde van de gemeenten hebben opvoedingsondersteuning wel vermeld en opgenomen in hun Lokaal Sociaal Beleidsplan. De invulling ervan is heel divers, gaande van het realiseren van concrete zaken zoals een opvoedingssteunpunt, een onderzoek naar noden en behoeften, de uitbouw van dienstverlening, oprichten van een netwerk, sensibiliseren, aandacht voor opvoedingsvaardigheden, inventariseren van diensten. Opvoedingsondersteuning wordt ten onrechte gelijk gesteld aan opvoedingshulp(verlening). Eén vierde van de gemeenten heeft een groot aantal kwetsbare inwoners, in de meest kwetsbare gebieden is er nood aan buurtwerk. Beleidsopties van het West-Vlaamse team Vlaamse Coördinatoren Opvoedingsondersteuning: De Vlaamse Coördinatoren Opvoedingsondersteuning hebben onder andere als taak de gemeentelijke coördinatoren te ondersteunen in hun lokaal beleid opvoedingsondersteuning. In West-Vlaanderen willen zij rekening houden met de volgende conclusies uit hun onderzoek. Gemeenten signaleren de nood aan samenwerking. Daarom wil het preventieteam aansluiting vinden bij bestaand bovenlokaal overleg zoals de Regionale Welzijnsraad en het Welzijnsconsortium. Gemeenten in de periferie van de centrumsteden verwachten ondersteuning van de opvoedingswinkels. Jongerenwelzijn zal hiervoor aandacht hebben in hun begeleidingsopdracht van de opvoedingswinkels. Omdat diverse bronnen aangeven dat ervaringsuitwisseling tussen ouders over opvoeding één van de meest efficiënte vormen van opvoedingsondersteuning is, zullen de Vlaamse Coördinatoren netwerken en het ontmoeten tussen ouders als een van de aandachtspunten nemen in hun ondersteuning voor lokale besturen. 12

13 Brede School Tielt : Werkgroep opvoedingsondersteuning Brede School Tielt is partner in het tot stand komen van deze brochure. Brede School Tielt is een overlegplatform van de Tieltse scholen en dieverse Tieltse diensten en organisaties. Brede School Tielt wordt daarin ondersteund door de gemeente en de Katho PHO (hogeschool voor kleuter en lager onderwijs). Hun algemene ambitie is om door een intense samenwerking borg te staan voor de brede ontplooiing van alle Tieltse inwoners, in het bijzonder de kinderen en de jongeren in en rond Tielt. Het beter afstemmen van het aanbod van en de dienstverlening vanuit de verschillende Tieltse organisaties moet ertoe leiden dat er beter kan ingespeeld worden op de behoeften en wensen van de Tieltse kinderen, jongeren en volwassenen. Brede School Tielt werkt in de vorm van werkgroepen die ad hoc evolueren. Ook rond het thema opvoedingsondersteuning wordt een werkgroep opgericht die in samenwerking met het gemeentebestuur, het OCMW, het Sociaal Huis Tielt en in nauwe samenwerking met het CAW, het lokale overleg opvoedingsondersteuning vorm zal geven. Het illustreert hoe in de niet centrumsteden opvoedingsondersteuning kan ingeschakeld worden in de bestaande overlegstructuren en samenwerkingsverbanden. (zie 4.2) Opstarten van een lokaal overleg opvoedingsondersteuing. Voor meer informatie over het opstarten van een LOO verwijzen we naar de handleiding voor het lokaal overleg opvoedingsondersteuing (zie 4.1). De overheid kan een opvoedingswinkel die het resultaat is van een samenwerkingsverband binnen een niet-centrumstad erkennen door een kwaliteitslabel toe te kennen. Hierdoor kan de opvoedingswinkel beroep doen op ondersteuning maar er is geen financiële steun voorzien De Opvoedingswinkels in de centrumsteden Kortrijk en Roeselare. De Pluim Opvoedingswinkel te Kortrijk. Stad Kortrijk opent in 2010 De Pluim. Het nieuwe pand komt in de Sint-Janslaan. In de opvoedingswinkel krijgen ook andere opvoedingsondersteunende diensten onderdak. Ook kinderopvang maakt deel uit van het project. De opvoedingswinkel wordt dé plaats bij uitstek voor ouders met hun kinderen en iedereen die met zorg en opvoeding bezig is. Vanaf de zwangerschap tot en met kinderen van achttien jaar. Iedereen kan er terecht voor informatie en advies over de opvoeding van de kinderen. Er liggen folders, brochures, boeken, educatief materiaal,... en mensen kunnen bij de medewerkers terecht met concrete vragen. Ook voor ontmoeting met andere ouders, ontspanning en vormingsactiviteiten biedt de opvoedingswinkel heel wat mogelijkheden. (zie 4.2) 13

14 Infopunten Opvoeding te Roeselare. Roeselare organiseert de opvoedingswinkel niet in één locatie maar kiest voor 6 Infopunten Opvoeding. In ieder Infopunt kunnen ouders en andere opvoeders terecht voor een luisterend oor voor vragen over opvoeding, informatie over allerlei opvoedingsthema s, advies over opvoeding, activiteiten die je helpen bij de opvoeding, De 6 Infopunten zijn: Centrum Algemeen Welzijnswerk Midden West-Vlaanderen (ambulante deelwerking), Kind en Gezin Regio Roeselare, Centrum voor Opvoedingsondersteuning (dienst van het OCMW Roeselare), Sociaal Huis welwel (Stad Roeselare), Vrij Centrum voor Leerlingenbegeleiding Roeselare, Centrum voor Leerlingenbegeleiding Mandel en Leie. (zie 4.2) Het West-Vlaamse team Vlaamse Coördinatoren Opvoedingsondersteuning. Preventiewerkers en opvoedingsondersteuning. De preventieconsulenten van het Agentschap Jongerenwelzijn worden de nieuwe Vlaamse Coördinatoren Opvoedingsondersteuning. Voor het Agentschap Jongerenwelzijn kadert dit binnen het Globaal Plan Jeugdzorg en vormt zo binnen opvoedingsondersteuning een brug tussen opvoedingsondersteuning en opvoedingshulp. De Vlaamse Coördinatoren hebben een ondersteunende, stimulerende en coördinerende rol ten aanzien van diverse actoren opvoedingsondersteuning. Hun takenpakket is drieledig: - het bevorderen dat gemeentes een lokale coördinator aanstellen, - samen met de lokale coördinatoren het bovenlokaal overleg organiseren - het ondersteunen van de opvoedingswinkels. Zij zullen extra aandacht besteden aan kansengroepen en de leefwereld van jongeren. (zie 4.2) Ondersteuning door het Provinciebestuur West-Vlaanderen De ondersteuning van de provincie zal zichten op het middenveld : organisaties, initiatieven of groepen die op de een of andere manier actief zijn op gebied van opvoedingsondersteuning o.a. begeleiders in de bijzondere jeugdzorg, leerkrachten, socio-culturele organisaties, adviesraden, regionale welzijnsraden, netwerken, Zodra de nieuwe ambtenaar operationeel is worden volgende opdrachten verder uitgewerkt en/of aangevuld: E-zine O² voor OO : we gaan actief op zoek naar initiatieven op het terrein van opvoedingsondersteuning. We bundelen deze en informeren het werkveld hierover. Iedereen is vrij zich in te schrijven maar men kan ook tekst insturen voor publicatie Inschrijven op E-zine 'O2 voor OO' zie (zie 4.2.). 14

15 Een jaarlijkse campagne die zeer eigentijds kan ingevuld worden. Afhankelijk van opportuniteiten, verwachtingen en middelen wordt, in het kader van de week van de opvoeding, een gezamenlijk initiatief over de Provincie heen genomen waardoor opvoedingsondersteuning duidelijk in de kijker wordt gesteld. Het aanleggen van een database met sprekers, deskundigen, het aanbod van initiatieven en raadpleegbaar materiaal e.d. ten behoeve van elke West-Vlaamse opvoedingsgroep. Een halfjaarlijks overlegforum van instanties die een actief aanbieden/ontwikkelen inzake opvoedingsondersteuning in de provincie, zoals de opvoedingswinkels en infopunten, de regionale welzijnsraden, de centrumsteden, e.d. met een luik uitwisseling van ervaringen en vragen, aangevuld door een vormingssessie met een extern deskundige Vlaams Expertisecentrum Opvoedingsondersteuning. Het Vlaams Expertisecentrum is bij het verschijnen van deze infobrochure nog niet officieel opgericht en geïnstalleerd. Dit centrum zal bij Kind en Gezin gehuisvest worden. In afwachting komen de oprichtende agentschappen Kind en Gezin en Jongerenwelzijn op een pragmatische wijze tegemoet aan de behoeften van het werkveld. Een vraaggericht open netwerk opdrachten van het expertisecentrum zijn o.a. - ontwikkelen van basisinformatie over het opvoeden van kinderen en jongeren - tekstueel en audiovisueel materiaal aanmaken en verspreiden - een documentatie- en informatiecentrum uitbouwen - telefonische dienstverlening aanbieden in samenwerking met een of meer relevante partners - de voortgangsbewaking van het Vlaamse en internationale wetenschappelijk onderzoek - participatieve en wetenschappelijk onderbouwde methodieken ontwikkelen en verspreiden - opleiding en permanente vorming organiseren voor lokale coördinatoren - trainingen van professionelen in opvoedingsondersteuning organiseren - gegevens verzamelen en rapporteren aan de Vlaamse Regering (zie 4.2) 15

16 16

17 2. Waar hebben ouders nood aan? 2.1. Welke behoeftes signaleren diensten en organisaties die met ouders werken? We contacteerden diverse diensten en organisaties om een zicht te krijgen op wie een aanbod aan vorming voor ouders heeft. (zie ). Hieronder leest u wat deze diensten signaleren als behoeften die zij bij ouders horen en/of zelf vaststellen. Als vertrekpunt van de educatieve activiteiten is het belangrijk om de boodschap te geven u bent goed bezig, positieve signalen uitsturen. Er ligt al heel veel druk op ouders. - Algemeen: Basisvaardigheden praktijkgerichte vorming Info rond ontwikkelingsmijlpalen van kinderen: wat kan je verwachten op bepaalde leeftijd en wat niet? Samenkomsten en netwerkverruiming met als doel te weten wat er normaal is. Uitwisseling rond opvoedingsproblemen met pubers. Concrete vragen rond eet- en slaapproblemen. - Belangrijke thema s: o o o Grenzen stellen in de opvoeding: ouders hebben veel vragen en onzekerheden hieromtrent. Assertiviteitstrainingen voor ouders. Belang van structuur en dagindeling. Ouders die geen raad weten met probleemgedrag: geld, reacties van de kinderen, chantage, geweld. - specifieke thema s: o o o Ouderschap bij echtscheiding / nieuw samengestelde gezinnen. Opvoedingsondersteuning bij allochtone gezinnen. Professionelen: ouders en kindjes uit andere culturen Enquête van Vormingplus bij ouders. Wat wilden we weten? Allereerst stelden we ouders vragen over hun ouderlijke vaardigheden, hun twijfels en vragen in opvoedingskwesties, hun netwerken waar ze opvoedingsthema s bespreken en waar ze informatie over opvoeding zoeken. We vroegen ook naar hun vertrouwdheid met het volgen van voordrachten/cursussen. We peilden daarbij naar hun voorkeurthema s voor vorming en welke de concrete belemmeringen en stimulansen kunnen zijn voor het volgen van voordrachten en cursussen. 17

18 Meer gedetailleerde resultaten kan u consulteren via internet (zie 4.1.), we geven hier enkele grote lijnen weer. Wie? In totaal reageerden 138 ouders op de enquête. Overwegend vrouwen én ouders uit de leeftijdsgroep 28 tot 47 jaar. 23 onder hen zijn alleenstaande ouder, de anderen wonen in een of andere vorm van gezinsverband. De antwoorden gaan over 305 kinderen telkens ongeveer 1/3 van pre-schoolleeftijd, 1/3 lagere schoolleeftijd en 1/3 middelbare schoolleeftijd. Opvoedingsondersteuning is welkom. Meer dan drie kwart van de ouders vinden dat ze als ouder goed hun plan trekken. Toch vinden slechts 7 ouders dat het helemaal niet nodig is om heisa te maken rond opvoedingsondersteuning. Driekwart van de mensen gaat zelfs niet akkoord met deze uitspraak en bekijkt opvoedingsondersteuning positief. De helft van de ouders zijn akkoord met de stelling dat opvoeden nu minder vanzelfsprekend is dan in de tijd van hun ouders. Slechts 9 ouders signaleren dat ze geen vragen hebben over opvoeding en dus ook geen behoefte hebben om vorming te volgen. Bijna de helft van de ouders zegt dat ze andere ouders nodig hebben om informatie uit te wisselen. De mening van deskundigen blijkt voor velen een belangrijke bron van informatie te zijn. Zo is 42% niet akkoord met de stelling dat ouders meer hun eigen intuïtie moeten volgen i.p.v. deskundigen, voor slechts 14% van de ouders klopt deze uitspraak wel. Ouderlijke vaardigheden. We lieten ouders hun ouderlijke vaardigheden scoren. Blijkt dat ouders beter kunnen koesteren dan kaderen Ter illustratie het percentage mensen die zichzelf redelijk goed tot goed scoren in bepaalde ouderlijke vaardigheden. 85%: Ruimte creëren voor gesprek / Je kind iets gunnen / 75%: Jezelf durven verontschuldigen /Zelfredzaamheid en verantwoordelijkheid stimuleren / Weten met wie je kind omgaat /Opbouwende kritiek geven / 70%: Kijken naar wat goed loopt / Tijd maken voor je kind / Belonen 65%: Stimuleren om zelf problemen op te lossen / Consequent zijn / Complimenten geven / Grenzen stellen / 55%: Kijken of regels nageleefd worden / Onderhandelen Slechts de helft van de mensen volgt de internetactiviteiten goed op en slechts iets meer dan een kwart van de ouders kan goed straffen. Dat ouders zich comfortabeler voelen in hun zorgende, ondersteunende of gevende rol dan in de corrigerende, begrenzende of structurerende rol is ook duidelijk in hun antwoorden op 18

19 de vraag waar ze vragen en twijfels bij hebben én de thema s waar ze vorming zouden rond volgen. De thema s waar mensen vragen en twijfels bij hebben zijn: 19

20 De thema s waar ze mogelijk vorming zouden rond volgen zijn: 20

21 Ondersteuning sociale netwerken. Het belang van sociale netwerken, informele contacten en steun van vrienden en familie blijkt ook uit onze bevraging. Zo gaat ongeveer de helft van de ouders akkoord en helemaal akkoord met de stelling dat ze andere ouders nodig hebben om informatie uit te wisselen. Minder dan 10% van de ouders stippen aan dat ze nergens praten over opvoeding. Ondersteuning via organisaties of verenigingen die vormingsactiviteiten organiseren Ruim een kwart van de ouders kennen geen enkele organisatie die vorming organiseert rond opvoeding. Drie kwart van de ouders kennen dus wel vormingsaanbieders. Daarvan zijn de meest vernoemde: de Gezinsbond (35%) en de school (25%). 20% van de ouders kende Vormingplus maar hier zijn de resultaten enigszins vertekend gezien de enquête ook verspreid werd via Vormingplus publiek. Bijna de helft van de ouders ging nog nooit naar een voordracht rond een opvoedingsthema. Anderzijds zijn er ook een kleine helft van de mensen die al meerdere voordrachten volgden. Het aantal ouders die nog nooit een vormingsactiviteit van meerdere dagdelen volgden (cursus) ligt vrij hoog nl. 80%. 40% van de ouders ouders zegt dat er voldoende informatie is over cursussen en voordrachten in verband met vorming, slechts een kwart bevestigt uitdrukkelijk de stelling dat er te weinig informatie is over cursussen en voordrachten. Positief t.a.v. vorming. Ruim 40% van de ouders waardeert de inbreng van deskundigen. Minder dan een kwart van de mensen zou individueel advies verkiezen boven cursussen volgen. 21

22 Slechts voor 3 mensen betekent het volgen van cursussen en voordrachten toegeven is dat je niet goed bezig bent. Bijna 90% van de mensen vinden dat helemaal niet zo. Er kleeft blijkbaar geen negatief imago aan het volgen van vorming rond opvoeding. Randvoorwaarden die het volgen van vorming belemmeren en stimuleren. Tijdsgebrek Absolute koploper in de hinderpalen is tijdsgebrek, meer dan de helft van de ouders! 22

23 Vorming s avonds 5 tot 10 maximum voor 3u vorming. Voorkeur voor kortlopende programma s. 23

24 Samenwerking met school/kinderopvang/gemeente is een stimulans. Omdat het soms moeilijk is om mensen te bereiken voor voordrachten en cursussen peilden we ook naar welke andere formules het voor ouders mogelijk aantrekkelijker zou maken om in te schrijven. Heel wat ouders zien vorming het liefst georganiseerd in hun leefwereld: meer dan de helft van de ouders geeft aan dat een samenwerking met de school of de kinderopvang het hen makkelijker zou maken om deel te nemen. Ook het feit dat de gemeente de vorming organiseert wordt door een kleine helft van de ouders als stimulerend aangevoeld. 20% vindt een combinatie met opvang voor de kinderen belangrijk. Dit komt ongeveer overeen met het percentage alleenstaande ouders die de enquête invulden. De meer informele formules zoals home-party en praatcafé worden half zo belangrijk ervaren als stimulans om deel te nemen dan de samenwerking met school/opvang en de gemeente. 24

25 25 VORMINGplusOPVOEDING

26

27 3. Waar kunnen ouders vorming volgen? 3.1. Het bestaande aanbod: Organisaties die een vormingsaanbod voor open publiek hebben in de regio Midden en Zuid West-Vlaanderen. Vooraf. Voor het overzicht van vormingsinitiatieven rond opvoedingsondersteuning hebben we met de opvoedingswinkel van Kortrijk, Infopunten Opvoeding Roeselare, Brede School Tielt en Vormingplus een lijst gemaakt van instanties waarvan we wisten of vermoeden dat zij, hoewel het vaak niet hun core-business is, toch occasioneel of op regelmatige basis, voordrachten, trainingen, workshops organiseren rond opvoedingsthema s die open staan voor iedere ouder/ opvoeder. We geven een overzicht van de categorieën organisaties die we contacteerden met daarbij een korte bedenking t.a.v. hun educatief aanbod. Kind en Gezin biedt ondersteuning aan ouders. Behalve de voordrachten voor toekomstige ouders i.s.m. de materniteiten hebben zij geen vormingsaanbod. Zij zijn wel mogelijke partners om lokaal in samenwerking vormingsinitiatieven te organiseren en /of mee bekend te maken. Basis en Secundaire Scholen organiseren al dan niet via oudercomité s voordrachten rond opvoedingsthema s voor ouders van leerlingen van hun school. Dit wordt ook via de leerlingen bekendgemaakt. Zij zijn lokaal wel mogelijke partners om gezamenlijk een voordracht/reeks te organiseren, uit de enquête blijkt immers het feit dat de school/kinderopvang vorming organiseert een stimulerende factor. Kinderopvanginitiatieven organiseren soms voor eigen cliënten oudercontactavonden rond een opvoedingsthema. Zij zijn zeker partners om lokaal in samenwerking vorming aan ouders wil aanbieden. Uit de enquête blijkt immers dat het feit dat de school/kinderopvang vorming organiseert een stimulerende factor is. Een Federatie van Oudercomité s heeft een schooloverkoepelend vormingsaanbod voor de regio. Revalidatiecentra en regionale initiatieven voor kinderen met een handicap hebben ook vaak een beperkt vormingsaanbod voor breed publiek. De Centra Leerlingen Begeleiding hebben allen in meer of mindere mate een aanbod aan voordrachten en/of trainingen voor ouders. De Centra Algemeen Welzijnswerk hebben binnen hun preventieve opdracht ook een aanbod voor ouders die open staat voor iedereen of voor specifieke doelgroepen. Afhankelijk van het C.A.W. is dit aanbod al dan niet uitgebreid. De verschillende Mutualiteiten hebben ook een aanbod voor hun leden dat vaak ook open staat voor niet leden. Het omvat gezondheidsthema s bij kinderen, babymassage, zindelijkheidstraining, 27

28 De Gezinsbond is zeker aanbieder van vorming aan ouders. Zij hebben een werking vanuit hun plaatselijke afdelingen en zijn voor samenwerking op gemeentelijk niveau belangrijke partners. Ook op gewestniveau organiseren zij vorming rond specifieke thema s die met opvoeding te maken hebben. Regionale vormingsinitiatieven (gesubsidieerde of private vzw s) die een specifiek vormingsaanbod hebben naar ouders en andere opvoeders, al dan niet voor een specifieke doelgroep. O.a. Kraamzorgcentrum De Wieg, v.z.w. Zit Stil, Autisme Centraal, Plaatselijke initiatiefnemers. Bij de Pluim Kortrijk, Infopunten Opvoedings Roeselare, Brede School en Provinciebestuur West-Vlaanderen kan u een digitale activiteiten kalender raadplegen. (zie 4.2) Overzichtschema van de organisaties die voordrachten, cursus, training aanbieden voor leeftijdscategorieën. Oproep!!! We willen het aanbod van vormingsactiviteiten zo volledig en zo actueel mogelijk houden. Ken je organisaties die regelmatig een educatieve activiteit organiseren rond opvoedingsondersteuning algemeen en toegankelijk voor iedere ouder/opvoeder laat het ons weten. We nemen die op in de elektronische versie van het overzichtsschema. (zie 4.1 of check of mail ) Alvast bedankt! Lijst van verklaringen van afkortingen CAW CGG CKO CLB ECK OCMW RC VCLB Centrum voor Algemeen Welzijnswerk Centrum Geestelijke Gezondheidszorg Centrum voor Kinderopvang Centrum voor Leerlingen Begeleiding Expertisecentrum Kraamzorg Openbaar Centrum voor Maatschappelijk Welzijn Revalidatiecentrum voor taal- en ontwikkelingsproblemen Vrij Centrum voor Leerlingen Begeleiding 28

Decreet opvoedingsondersteuning in relatie tot de IJH. Benedikte Van den Bruel Veerle Roels

Decreet opvoedingsondersteuning in relatie tot de IJH. Benedikte Van den Bruel Veerle Roels Decreet opvoedingsondersteuning in relatie tot de IJH Benedikte Van den Bruel Veerle Roels Kind en Gezin èn Agentschap Jongerenwelzijn? Kind en Gezin en Agenschap Jongerenwelzijn verantwoordelijk voor

Nadere informatie

Decreet van 13 juli 2007 houdende de organisatie van opvoedingsondersteuning (B.S. 14.VIII.2007) 1

Decreet van 13 juli 2007 houdende de organisatie van opvoedingsondersteuning (B.S. 14.VIII.2007) 1 Decreet van 13 juli 2007 houdende de organisatie van opvoedingsondersteuning (B.S. 14.VIII.2007) 1 HOOFDSTUK I. - Algemene bepalingen HOOFDSTUK II. - Lokale coördinatoren opvoedingsondersteuning en lokaal

Nadere informatie

Themapakketten Opvoedingsondersteuning

Themapakketten Opvoedingsondersteuning Themapakketten Opvoedingsondersteuning 2011 PAGINA 2 Inhoudstafel ALGEMENE INFO Themapakketten? PAGINA 3 Uitleenreglement PAGINA 4 DE PAKKETTEN Opvoedingsspel PAGINA 5 Beweegkriebels PAGINA 6 Taalontwikkeling

Nadere informatie

Deel 7: Project Opvoedingsondersteuning

Deel 7: Project Opvoedingsondersteuning Deel 7: Project Opvoedingsondersteuning 7.1. Organogram 7.2. Inleiding 7.3. Statistische gegevens ~ 93 ~ 7 Project opvoedingsondersteuning 7.1 Organogram project opvoedingsondersteuning Het project opvoedingsondersteuning

Nadere informatie

Jaarverslag EXPOO 2014

Jaarverslag EXPOO 2014 Jaarverslag EXPOO 2014 EXPOO, het Expertisecentrum Opvoedingsondersteuning van de Vlaamse overheid, bouwt mee aan een positieve leefomgeving waar het voor kinderen en jongeren goed is om op te groeien.

Nadere informatie

Opvoedingswinkel Mechelen Activiteitenkalender

Opvoedingswinkel Mechelen Activiteitenkalender Opvoedingswinkel Mechelen Activiteitenkalender januari april 2015 Workshop: Hoe slecht is een slecht rapport? (ADHD) ZIT STIL VZW Ouders vinden school belangrijk. Over huiswerk maken en lessen leren wordt

Nadere informatie

De Sociale plattegrond

De Sociale plattegrond De Sociale plattegrond Sector: Begeleiding jonge kinderen Spreker: Krista De Vos (Kind en Gezin) Kind en Gezin Kleine kinderen, wij maken er werk van! 1 Voorgeschiedenis 1919: Nationaal Werk voor het Kinderwelzijn

Nadere informatie

Vormingskalender. 2015 september - december

Vormingskalender. 2015 september - december Vormingskalender 2015 september - december VOORWOORD Beste ouder, opvoeder, professional, In Groot-Aalst bieden verschillende organisaties infomomenten aan over opvoedingsthema s. In dit overzicht zijn

Nadere informatie

PERS MAP. Jongerenwelzijn

PERS MAP. Jongerenwelzijn PERS MAP Jongerenwelzijn INHOUD PERSMAP Jongerenwelzijn begeleidt jongeren in een problematische opvoedingssituatie (POS) en jongeren die een als misdrijf omschreven feit (MOF) hebben gepleegd. WAT IS

Nadere informatie

Kind en Gezin http://www.kindengezin.be/

Kind en Gezin http://www.kindengezin.be/ Kind en Gezin http://www.kindengezin.be/ 1 2 Missie en Waarden http://www.kindengezin.be/over-kind-en-gezin/missie-en-waarden/ 3 4 Opdracht Kind en Gezin http://www.kindengezin.be/over-kind-en-gezin/wat-doen-we/

Nadere informatie

Publiciteit en werving OSA

Publiciteit en werving OSA Publiciteit en werving OSA Bereik de ouders persoonlijk Het is belangrijk om veel aandacht aan werving en publiciteit te besteden. In het bijzonder als u met open inschrijving werkt. Denkt u hierbij aan

Nadere informatie

VVSG Trefdag Samen tegen Armoede wij ook 13/12/2010

VVSG Trefdag Samen tegen Armoede wij ook 13/12/2010 VVSG Trefdag Samen tegen Armoede wij ook 13/12/2010 Koen Clijsters Algemeen diensthoofd OCMW Heusden-Zolder Tel. 011/45.61.50 koen.clijsters@ocmwheusdenzolder.be Heusden- Zolder Provincie Limburg 31.500

Nadere informatie

Advies en steun voor uw kind en uzelf

Advies en steun voor uw kind en uzelf Advies en steun voor uw kind en uzelf Voor advies en steun aan ouders en hun kinderen Informatie advies cursussen Als u of uw kind psychische klachten heeft of problemen ervaart met alcohol of drugs, heeft

Nadere informatie

Opdracht van het OCMW bestuur: project ontwikkelen om kinderarmoede te voorkomen/bestrijden

Opdracht van het OCMW bestuur: project ontwikkelen om kinderarmoede te voorkomen/bestrijden Studiedag VVSG Kinderopvang en Gezinsbeleid Mechelen 26 maart 2013 2010: Europees Jaar ter bestrijding van armoede en sociale uitsluiting: strijd tegen kinderarmoede is topprioriteit voor de Vlaamse regering

Nadere informatie

STRATEGISCHE DOELSTELLING 1: DE BEVOLKING VERANTWOORD EN KRITISCH LEREN OMGAAN MET GENOTSMIDDELEN

STRATEGISCHE DOELSTELLING 1: DE BEVOLKING VERANTWOORD EN KRITISCH LEREN OMGAAN MET GENOTSMIDDELEN Actieplan voor Drugpunt, & 2013 STRATEGISCHE DOELSTELLING 1: DE BEVOLKING VERANTWOORD EN KRITISCH LEREN OMGAAN MET GENOTSMIDDELEN Locatie Meetpunten / indicatoren O.D. 1.1. De bevolking heeft kennis mbt

Nadere informatie

Situering. Decretale opdracht van EXPOO

Situering. Decretale opdracht van EXPOO EXPOO Jaarplan 2014 Situering EXPOO staat in 2014 voor nieuwe (groei)kansen. Het decreet preventieve gezinsondersteuning zorgt voor nieuwe uitdagingen. Onze opdrachten kunnen we waarmaken met een uitbreiding

Nadere informatie

Wat betekent het CLB voor u? Hoe kan ons multidisciplinair team VAPH u helpen?

Wat betekent het CLB voor u? Hoe kan ons multidisciplinair team VAPH u helpen? Het multidisciplinair team VAPH van VCLB Leuven Infobrochure voor leerlingen en hun ouders Wat betekent het CLB voor u? Het centrum voor leerlingenbegeleiding biedt informatie, advies, diagnostiek en korte

Nadere informatie

Opvoeding & Ontwikkeling

Opvoeding & Ontwikkeling MEE Utrecht, Gooi & Vecht Ondersteuning bij leven met een beperking Opvoeding & Ontwikkeling Opvoeding & Ontwikkeling MEE is een organisatie voor iedereen met een beperking of chronische ziekte. MEE biedt

Nadere informatie

4.2.2. Shantala babymassage (individuele begeleiding)

4.2.2. Shantala babymassage (individuele begeleiding) 4.2. Aanbod voor ouders van het jonge kind Dit aanbod is veelal gericht op ouders met kinderen tot 4 jaar. Een aantal producten zijn inzetbaar voor een bredere doelgroep. De producten Home-Start, Vroegtijdige

Nadere informatie

VERENIGING VLAAMSE OCMW-SECRETARISSEN AFDELING WEST-VLAANDEREN

VERENIGING VLAAMSE OCMW-SECRETARISSEN AFDELING WEST-VLAANDEREN VERENIGING VLAAMSE OCMW-SECRETARISSEN AFDELING WEST-VLAANDEREN ALGEMENE VERGADERING TORHOUT 22 JANUARI 2015 1 www.desocialekaart.be wegwijs in welzijn en gezondheid 2 VOORSTELLING wat waar? door wie voor

Nadere informatie

Kortdurende hulpverleningstrajecten Maasland

Kortdurende hulpverleningstrajecten Maasland Kortdurende hulpverleningstrajecten Maasland 1. Individuele sociale vaardigheidstraining 2. Sociale vaardigheidstraining groep 12-/12+ 3. Gezinsbegeleiding (6+) 4. Gezinsbegeleiding (0-6 jaar) 5. Individuele

Nadere informatie

Vormingsaanbod geestelijke gezondheid

Vormingsaanbod geestelijke gezondheid Pantone 430C Pantone 7426C Vormingsaanbod geestelijke gezondheid Eenheid voor Zelfmoordonderzoek Locoregionale Uitvoering Vlaams Actieplan Suïcidepreventie Oost-Vlaanderen Hoe blijf jij fit in je hoofd?

Nadere informatie

GEZINSBOND. iedereen. iedereen. voor voor. samenwerking. [Ons aanbod als opstap tot samenwerking] infobrochure voor het huis van het kind

GEZINSBOND. iedereen. iedereen. voor voor. samenwerking. [Ons aanbod als opstap tot samenwerking] infobrochure voor het huis van het kind GEZINSBOND ons aanbod als opstap voor GEZINSBOND samenwerking voor voor infobrochure voor het huis van het kind iedereen iedereen [Ons aanbod als opstap tot samenwerking] [Ons aanbod als opstap tot samenwerking]

Nadere informatie

Educatief materiaal om te werken rond relaties en seksualiteit met de bijhorende VOET

Educatief materiaal om te werken rond relaties en seksualiteit met de bijhorende VOET 1 Educatief materiaal om te werken rond s en seksualiteit met de bijhorende VOET Beddengoed, voorbehoedmiddelengids voor jongeren Een heldere en leerrijke brochure, bruikbaar in klasverband. Het boekje

Nadere informatie

Onlinehulpverlening en Mediawijsheid. in het sociaal werk

Onlinehulpverlening en Mediawijsheid. in het sociaal werk Onlinehulpverlening en Mediawijsheid in het sociaal werk Infobrochure vormingsaanbod Onlinehulpverlening en Media-W 2015 Project Mediawijsheid Een smartphone, laptop, tablet, computer en internet zijn

Nadere informatie

Activiteiten voor kinderen en ouders voorjaar 2016

Activiteiten voor kinderen en ouders voorjaar 2016 Activiteiten voor kinderen en ouders voorjaar 2016 Huis van het Kind regio Zottegem Kloosterstraat 40, Zottegem 09 360 53 72 huisvanhetkind@ocmw.zottegem.be www.facebook.com/huisvanhetkindzottegem Beste

Nadere informatie

Resultaten bevraging van de Logo s. Suggesties voor een betere lokale samenwerking

Resultaten bevraging van de Logo s. Suggesties voor een betere lokale samenwerking Inleiding Resultaten bevraging van de Logo s Ondersteuning Logo s door de provincies Ondersteuning Logo s door de lokale besturen Suggesties voor een betere lokale samenwerking Bevraging in opdracht van

Nadere informatie

Forum Opvoedingsondersteuning Westhoek. 8 10 2013 Jonkershove (Houthulst)

Forum Opvoedingsondersteuning Westhoek. 8 10 2013 Jonkershove (Houthulst) Forum Opvoedingsondersteuning Westhoek 8 10 2013 Jonkershove (Houthulst) Programma Timing 9u00-9u15 9u15-10u15 10u15-10u30 10u30-11u30 11u30 Inhoud Verwelkoming Workshop deel I Pauze Workshop deel II Broodjesmaaltijd

Nadere informatie

Sociale kaart preventie en behandeling van overgewicht bij kinderen Zwolle

Sociale kaart preventie en behandeling van overgewicht bij kinderen Zwolle Sociale kaart preventie en behandeling van bij kinderen Zwolle eerste uitgave, oktober 2009 Toelichting bij de gegevens op de sociale kaart. Op deze sociale kaart staan interventies die gericht zijn op

Nadere informatie

CATALOGUS THEMAPAKKETTEN OUDERBIJEENKOMSTEN. Catalogus themapakketten GGD Gooi & Vechtstreek augustus 2012 Ouderbijeenkomsten

CATALOGUS THEMAPAKKETTEN OUDERBIJEENKOMSTEN. Catalogus themapakketten GGD Gooi & Vechtstreek augustus 2012 Ouderbijeenkomsten CATALOGUS THEMAPAKKETTEN OUDERBIJEENKOMSTEN 2012 1 Overzicht themamateriaal Themapakketten 1. Eetplezier en Beweegkriebels (0-4 jaar) 2. Eten! Ja gezellig!? (2 12 jaar) 3. Pesten live en Online (8-14 jaar)

Nadere informatie

BIJLAGE. Bijlage nr. 1. Fiches. Titel initiatief: Caleidoscoop. Initiatiefnemer: GC De Vaartkapoen. Projectomschrijving

BIJLAGE. Bijlage nr. 1. Fiches. Titel initiatief: Caleidoscoop. Initiatiefnemer: GC De Vaartkapoen. Projectomschrijving BIJLAGE Bijlage nr. 1 Fiches Titel initiatief: Caleidoscoop Initiatiefnemer: GC De Vaartkapoen Caleidoscoop is een zelforganisatie die is ingebed in het gemeenschapscentrum. Een 8-tal vrouwelijke, allochtone

Nadere informatie

JIJ EN HET ONDERSTEUNINGS CENTRUM JEUGDZORG

JIJ EN HET ONDERSTEUNINGS CENTRUM JEUGDZORG JIJ EN HET ONDERSTEUNINGS CENTRUM JEUGDZORG 2 JIJ EN HET ONDERSTEUNINGSCENTRUM JEUGDZORG / 3 INLEI DING In deze brochure vind je informatie over het Ondersteuningscentrum jeugdzorg. We leggen uit wat het

Nadere informatie

Inclusie kinderen met specifieke zorgbehoefte/handicap. Borrelen en bruisen 10 december 2013

Inclusie kinderen met specifieke zorgbehoefte/handicap. Borrelen en bruisen 10 december 2013 Inclusie kinderen met specifieke zorgbehoefte/handicap Borrelen en bruisen 10 december 2013 Inclusie binnen Kind en Gezin Strategische ambitie van K&G opgenomen in ondernemingsplan 2013-2014 'Te werken

Nadere informatie

LEZINGEN EN WORKSHOPS OPVOEDEN

LEZINGEN EN WORKSHOPS OPVOEDEN LEZINGEN EN WORKSHOPS OPVOEDEN GGD Kennemerland geeft diverse bijeenkomsten voor ouders. Over opvoeding, gezondheid en gedrag bij kinderen. Deze bijeenkomsten kunnen als school, peuterspeelzaal of kinderdagverblijf

Nadere informatie

EN HET ONDERSTEUNINGS CENTRUM JEUGdZORG

EN HET ONDERSTEUNINGS CENTRUM JEUGdZORG EN HET ONDERSTEUNINGS CENTRUM JEUGdZORG 2 Inleiding In deze brochure vind je informatie over het Ondersteuningscentrum Jeugdzorg. We leggen uit wat het Ondersteuningscentrum Jeugdzorg is, wie er werken

Nadere informatie

12 december 2012. Vormingsinstellingen. Infomoment visitatoren

12 december 2012. Vormingsinstellingen. Infomoment visitatoren 12 december 2012 Vormingsinstellingen Infomoment visitatoren Sociaal-culturele vormingsinstellingen Volkshogescholen of Vormingpluscentra Gespecialiseerde vormingsinstellingen Syndicale vormingsinstellingen

Nadere informatie

Subsidies inclusieve opvang

Subsidies inclusieve opvang Subsidies inclusieve opvang Om de ouders binnen een redelijke afstand een opvangplaats aan te bieden, voorziet de Vlaamse overheid 3 soorten subsidies. INHOUD SUBSIDIE VOOR INDIVIDUELE INCLUSIEVE OPVANG

Nadere informatie

LEZINGEN EN WORKSHOPS OPVOEDEN

LEZINGEN EN WORKSHOPS OPVOEDEN LEZINGEN EN WORKSHOPS OPVOEDEN GGD Kennemerland geeft diverse bijeenkomsten voor ouders. Over opvoeding, gezondheid en gedrag bij kinderen. Deze bijeenkomsten kunnen als school, peuterspeelzaal of kinderdagverblijf

Nadere informatie

Overzicht Groepsaanbod. Mindfulness Chronische pijn Instapgroep Kerngroep SOVA Weerbaarheid Angst en depressie

Overzicht Groepsaanbod. Mindfulness Chronische pijn Instapgroep Kerngroep SOVA Weerbaarheid Angst en depressie Overzicht Groepsaanbod Mindfulness Chronische pijn Instapgroep Kerngroep SOVA Weerbaarheid Angst en depressie Waarom een groep of cursus? Waarom in een groep? Het kan zijn dat je het zelf prettiger vindt

Nadere informatie

Gezondheids- en Welzijnsbeurs Sint-Niklaas verslag 24-28/11/05

Gezondheids- en Welzijnsbeurs Sint-Niklaas verslag 24-28/11/05 Platform Zelfzorg Oost-Vlaanderen Martelaarslaan 204b 9000 Gent tel. 09 225 91 33 - fax 09 233 35 89 plazzo@telenet.be http://users.telenet.be/plazzo Gezondheids- en Welzijnsbeurs Sint-Niklaas verslag

Nadere informatie

Agressie: Agressief gedrag thuis en in de groep Opvoeders van kinderen in de leeftijd van 4 9 jaar en 9 14 jaar

Agressie: Agressief gedrag thuis en in de groep Opvoeders van kinderen in de leeftijd van 4 9 jaar en 9 14 jaar Agressie: Agressief gedrag thuis en in de groep Opvoeders van kinderen in de leeftijd van 4 9 jaar en 9 14 jaar Dit themapakket is gemaakt naar aanleiding van vragen van ouders, leerkrachten, schoolartsen

Nadere informatie

Jaarverslag 2014 Opvoedingswinkel Mortsel

Jaarverslag 2014 Opvoedingswinkel Mortsel Jaarverslag 1 Opvoedingswinkel Mortsel Inleiding De opvoedingswinkel in Mortsel ging in 13 van start maar 1 was ons eerste volledige werkingsjaar. We kijken terug op een boeiend werkjaar met nieuwe samenwerkingen,

Nadere informatie

Organisatie van de hulp- en dienstverlening aan gedetineerden

Organisatie van de hulp- en dienstverlening aan gedetineerden Organisatie van de hulp- en dienstverlening aan gedetineerden De organisatie van de hulp- en dienstverlening aan gedetineerden wordt vandaag geregeld met het decreet van 8 maart 2013 betreffende de organisatie

Nadere informatie

Workshops geestelijke gezondheid. Locoregionale uitvoering Vlaams Actieplan Suïcidepreventie Oost-Vlaanderen

Workshops geestelijke gezondheid. Locoregionale uitvoering Vlaams Actieplan Suïcidepreventie Oost-Vlaanderen Workshops geestelijke gezondheid Locoregionale uitvoering Vlaams Actieplan Suïcidepreventie Oost-Vlaanderen Work shop Voel je goed met NokNok! Je goed in je vel voelen en sterk in je schoenen staan, kan

Nadere informatie

Aanbod suïcidepreventiewerking voor scholen vanuit Cgg Largo

Aanbod suïcidepreventiewerking voor scholen vanuit Cgg Largo Inleiding Geconfronteerd worden met geestelijke gezondheidsproblemen is niet gemakkelijk. Erover praten is vaak al even moeilijk. Het taboe dat rust op psychische aandoeningen is nog lang de wereld niet

Nadere informatie

De sociale plattegrond

De sociale plattegrond De sociale plattegrond Sector: Agentschap Jongerenwelzijn Spreker: Tom Elen (Agentschap Jongerenwelzijn) H1 - Opdracht Agentschap Jongerenwelzijn (beleidsdomein = WVG) Afdeling Preventie- en Verwijzersbeleid

Nadere informatie

ZORGNETWERKEN & PROACTIEF HANDELEN

ZORGNETWERKEN & PROACTIEF HANDELEN 1 ZORGNETWERKEN & PROACTIEF HANDELEN PROACTIEF HANDELEN In strikte zin Financiële onderbescherming (4,2%) In ruimere zin Onderbenutting recht op sociale hulpen dienstverlening van het OCMW In maximale

Nadere informatie

Programma Ouders van Tegendraadse Jeugd Informatie voor verwijzers

Programma Ouders van Tegendraadse Jeugd Informatie voor verwijzers Programma Ouders van Tegendraadse Jeugd Informatie voor verwijzers Ouders en verzorgers spelen vanzelfsprekend een zeer belangrijke rol in de ontwikkeling van het gedrag van hun kind. Uit onderzoek blijkt

Nadere informatie

Trainingsaanbod. Studiecentrum Bureau Jeugdzorg Utrecht Voor beroepskrachten die met ouders en kinderen werken

Trainingsaanbod. Studiecentrum Bureau Jeugdzorg Utrecht Voor beroepskrachten die met ouders en kinderen werken Trainingsaanbod Studiecentrum Bureau Jeugdzorg Utrecht Voor beroepskrachten die met ouders en kinderen werken 1 Trainingsaanbod Als beroepskracht hoort en ziet u veel en bent u vaak de eerste die mogelijke

Nadere informatie

MDT - HET VEER - CAR HOE KAN ONS MDT U HELPEN?

MDT - HET VEER - CAR HOE KAN ONS MDT U HELPEN? MDT - HET VEER - CAR Revalidatiecentrum, v.z.w. Kazernestraat 35 A 9100 Sint-Niklaas Tel. 03/776.63.19 - Fax : 03/760.48.71 E-mail : revalidatiecentrum@hetveer.be Riziv : 9.53.406.07 HOE KAN ONS MDT U

Nadere informatie

1. Iedereen is welkom in de opvang DE KINDEROPVANG HEEFT EEN BELANGRIJKE SOCIALE TAAK

1. Iedereen is welkom in de opvang DE KINDEROPVANG HEEFT EEN BELANGRIJKE SOCIALE TAAK 1. Iedereen is welkom in de opvang DE KINDEROPVANG HEEFT EEN BELANGRIJKE SOCIALE TAAK Kinderen krijgen in de opvang volop kansen om zich te ontwikkelen. Ouders kunnen intussen werk zoeken of gaan werken,

Nadere informatie

Effectief hulpverlenen met goesting in een veranderend welzijnslandschap

Effectief hulpverlenen met goesting in een veranderend welzijnslandschap Effectief hulpverlenen met goesting in een veranderend welzijnslandschap Vermaatschappelijking van de zorg, persoonsvolgende financiering, sociaal ondernemerschap. Het zijn evoluties die niet meer weg

Nadere informatie

Voorontwerp van decreet houdende de organisatie van preventieve gezinsondersteuning DE VLAAMSE REGERING,

Voorontwerp van decreet houdende de organisatie van preventieve gezinsondersteuning DE VLAAMSE REGERING, Voorontwerp van decreet houdende de organisatie van preventieve gezinsondersteuning DE VLAAMSE REGERING, Op voorstel van de Vlaamse minister van Welzijn, Volksgezondheid en Gezin; Na beraadslaging, BESLUIT:

Nadere informatie

Provinciale projecten welbevinden

Provinciale projecten welbevinden Provinciale projecten welbevinden Stimuleren van het algemeen welbevinden en sociale vaardigheden van kinderen en jongeren op school, in de klas en thuis themaproject pesten op school Info antipestkoffers

Nadere informatie

CEGOvormingen. kinderopvang. cego. hét centrum voor welbevinden en betrokkenheid. vormingen kinderopvang 1

CEGOvormingen. kinderopvang. cego. hét centrum voor welbevinden en betrokkenheid. vormingen kinderopvang 1 kinderopvang CEGOvormingen 2013 2014 cego. hét centrum voor welbevinden en betrokkenheid vormingen kinderopvang 1 VOORWOORD Graag stellen wij u het vormingsaanbod van CEGO voor. Met de Ziko en de Ziko-Vo,

Nadere informatie

Suggesties en tips voor gebruik in gesprek met de KINDEROPVANG

Suggesties en tips voor gebruik in gesprek met de KINDEROPVANG De film Childcare Stories als discussiemateriaal Suggesties en tips voor gebruik in gesprek met de KINDEROPVANG Enkele voorbeelden: - Vormings- of begeleidingstraject voor medewerkers en verantwoordelijke(n)

Nadere informatie

2 Algemene doelstelling en visie

2 Algemene doelstelling en visie 2 Algemene doelstelling en visie 2.1 Algemene doelstelling De groene kikker heeft als doel huiselijke en persoonlijke kinderopvang te bieden, die optimaal tegemoet komt aan de behoeften van de kinderen.

Nadere informatie

SYNAPS. 8 mei 2014, Beernem. Studiemoment Doorverwijzen van mensen met een Niet Aangeboren Hersenletsel (NAH)

SYNAPS. 8 mei 2014, Beernem. Studiemoment Doorverwijzen van mensen met een Niet Aangeboren Hersenletsel (NAH) SYNAPS West-Vlaams samenwerkingsverband NAH i.s.m. Studiemoment Doorverwijzen van mensen met een Niet Aangeboren Hersenletsel (NAH) Hoe mensen met een NAH helpen bij het zoeken naar de best passende ondersteuning

Nadere informatie

GROEP INTRO WEST-VLAANDEREN / CAW MIDDEN WEST-VLAANDEREN / JAC MIDDEN WEST-VLAANDEREN / KLINIEK SINT-JOZEF PITTEM / ARKTOS WEST-VLAANDEREN / STAD

GROEP INTRO WEST-VLAANDEREN / CAW MIDDEN WEST-VLAANDEREN / JAC MIDDEN WEST-VLAANDEREN / KLINIEK SINT-JOZEF PITTEM / ARKTOS WEST-VLAANDEREN / STAD GROEP INTRO WEST-VLAANDEREN / CAW MIDDEN WEST-VLAANDEREN / JAC MIDDEN WEST-VLAANDEREN / KLINIEK SINT-JOZEF PITTEM / ARKTOS WEST-VLAANDEREN / STAD ROESELARE THERAPIE EN ONDERZOEKSCENTRUM DE BOOM / OCMW

Nadere informatie

Vraag nr. 72 van 26 januari 2005 van de heer TOM DEHAENE

Vraag nr. 72 van 26 januari 2005 van de heer TOM DEHAENE Vraag nr. 72 van 26 januari 2005 van de heer TOM DEHAENE Opvoedingsondersteuning Gesubsidieerde projecten In het kader van het decreet houdende de organisatie van activiteiten inzake opvoedingsondersteuning

Nadere informatie

Hulp bij ADHD. Scholingsaanbod

Hulp bij ADHD. Scholingsaanbod Hulp bij ADHD Dit heeft mijn beeld van ADHD enorm verrijkt. Ik zie nu veel mogelijkheden om kinderen met ADHD goede begeleiding te bieden deelnemer workshop bij Fontys Hogescholen Copyright 2010 Hulp bij

Nadere informatie

EEN SOCIALE KAART, WAT BETEKENT DIT?

EEN SOCIALE KAART, WAT BETEKENT DIT? DE INTERPROVINCIALE SOCIALE KAART De Vlaamse provincies en de Vlaamse Gemeenschapscommissie van het Brussels Hoofdstedelijk Gewest werken al een aantal jaren samen aan één sociale kaart voor Vlaanderen,

Nadere informatie

VERENIGING WAAR ARMEN HET WOORD NEMEN

VERENIGING WAAR ARMEN HET WOORD NEMEN Koning Albert II-laan 35, bus 31 1030 Brussel T 02 553 34 34 F 02 533 34 35 contact@zorginspectie.be VERENIGING WAAR ARMEN HET WOORD NEMEN Naam: Adres: Tel: Fax: Email: Opdrachtnummer: Datum opdracht:

Nadere informatie

Echtscheiding en kinderen www.cjggooienvechtstreek.nl

Echtscheiding en kinderen www.cjggooienvechtstreek.nl regio Gooi en Vechtstreek Echtscheiding en kinderen www.cjggooienvechtstreek.nl n Echtscheiding en kinderen Kinderen zien het gezin waarin zij zijn grootgebracht vaak als een eenheid die er altijd was

Nadere informatie

Decreet houdende de organisatie van preventieve gezinsondersteuning

Decreet houdende de organisatie van preventieve gezinsondersteuning Decreet houdende de organisatie van preventieve gezinsondersteuning Datum 29/11/2013 Hoofdstuk 1 Algemene bepalingen Art. 1. Dit decreet regelt een gemeenschapsaangelegenheid. Art. 2. In dit decreet wordt

Nadere informatie

Aanbod Sociaal adviseurs. Team vervolgtraject Maatschappelijke Participatie

Aanbod Sociaal adviseurs. Team vervolgtraject Maatschappelijke Participatie Aanbod Sociaal adviseurs Team vervolgtraject Maatschappelijke Participatie Sociaal adviseurs Vrijwilligers Organiseren homeparties Informeren en verwijzen door In de eigen taal Bij mensen thuis of op een

Nadere informatie

FAALANGST DE BAAS! TRAINING 1. faalangst. de baas! training. www.kinderpraktijklandsmeer.nl info@kinderpraktijklandsmeer.nl

FAALANGST DE BAAS! TRAINING 1. faalangst. de baas! training. www.kinderpraktijklandsmeer.nl info@kinderpraktijklandsmeer.nl FAALANGST DE BAAS! TRAINING 1 faalangst de baas! training www.kinderpraktijklandsmeer.nl info@kinderpraktijklandsmeer.nl 2 KINDERPRAKTIJK LANDSMEER FAALANGST DE BAAS! TRAINING 3 faalangst de Baas! training

Nadere informatie

Project Vormingen Milieuverlicht Verbruiken Behoeftedetectie bij sociaal-culturele organisaties

Project Vormingen Milieuverlicht Verbruiken Behoeftedetectie bij sociaal-culturele organisaties Project Vormingen Milieuverlicht Verbruiken Behoeftedetectie bij sociaal-culturele organisaties Voorstelling rapport behoeftedetectie Doelstelling, opzet en methodologie Inhoud van de behoeftedetectie

Nadere informatie

MEE Utrecht, Gooi & Vecht. Ondersteuning bij leven met een beperking. Moeilijk lerend. Uitleg over het leven van een moeilijk lerend kind

MEE Utrecht, Gooi & Vecht. Ondersteuning bij leven met een beperking. Moeilijk lerend. Uitleg over het leven van een moeilijk lerend kind MEE Utrecht, Gooi & Vecht Ondersteuning bij leven met een beperking Moeilijk lerend Uitleg over het leven van een moeilijk lerend kind Moeilijk lerend Uitleg over het leven van een moeilijk lerend kind

Nadere informatie

PROACTIEF EN GEZINSONDERSTEUNEND WERKEN MET KANSARME GEZINNEN MET JONGE KINDEREN

PROACTIEF EN GEZINSONDERSTEUNEND WERKEN MET KANSARME GEZINNEN MET JONGE KINDEREN PROACTIEF EN GEZINSONDERSTEUNEND WERKEN MET KANSARME GEZINNEN MET JONGE KINDEREN POPERINGE 11.933 HA (IN TOP 5 W-VL) - 19.894 INW KANSARME BUURTEN Kansarmoedeatlas Provincie West-Vlaanderen (Steunpunt

Nadere informatie

Voor wie zijn de kind-jongere trainingen bedoeld? Hulpaanbod

Voor wie zijn de kind-jongere trainingen bedoeld? Hulpaanbod Voor wie zijn de kind-jongere trainingen bedoeld? - Normaal begaafde kinderen van 4 tot 13 jaar, woonachtig in de regio Gelderland-Zuid, die in hun gedrag signalen afgeven die mogelijk duiden op een problematische

Nadere informatie

Peuterspeelpunten Turnhout

Peuterspeelpunten Turnhout Peuterspeelpunten Turnhout Een plaats voor ontmoeting Bruggen bouwen naar maatschappelijke deelname Open en laagdrempelig aanbod voor ouders en opvoeders en jongste kinderen Samen spelen kan je leren Algemene

Nadere informatie

Bram Deeren VCLB Oostkust Blankenberge

Bram Deeren VCLB Oostkust Blankenberge Centrum voor Leerlingenbegeleiding Astridlaan 35 8370 Blankenberge tel. 050/ 41.84.22 fax. 050/ 42.68.43 info@clboostkust.be www.clboostkust.be Bram Deeren VCLB Oostkust Blankenberge Voorstelling CLB-team

Nadere informatie

Zorgzaam samenleven Samenvatting Beleidsplan 2016-2020

Zorgzaam samenleven Samenvatting Beleidsplan 2016-2020 Zorgzaam samenleven Samenvatting Beleidsplan 2016-2020 Colofon Eindredactie Anne Dedry, directeur Zorg-Saam Auteurs Kristin Meersschaert en medewerkers Foto s Carl Vandervoort en Zorg-Saam vzw Lay-out

Nadere informatie

amersfoort Hoe bereik ik CJG Amersfoort?

amersfoort Hoe bereik ik CJG Amersfoort? amersfoort Folder voor ouders van 0-8 jarigen Bezoekadres Heiligenbergerweg 36, 3816 AK Amersfoort T 033 47 94 000, E info@cjgamersfoort.nl I www.cjgamersfoort.nl carta U kunt binnenlopen bij CJG Amersfoort.

Nadere informatie

Over geld & opvoeden. Cursus voor allochtone ouders van kinderen van 6-18 jaar. Fatma Alakay (NIGZ) Fenneke Holthuis (Nibud)

Over geld & opvoeden. Cursus voor allochtone ouders van kinderen van 6-18 jaar. Fatma Alakay (NIGZ) Fenneke Holthuis (Nibud) Over geld & opvoeden Cursus voor allochtone ouders van kinderen van 6-18 jaar Fatma Alakay (NIGZ) Fenneke Holthuis (Nibud) Programma: Wie zijn wij? Inhoud cursus Over geld en opvoeden Werken met het materiaal

Nadere informatie

Overzicht van de workshops en lezingen

Overzicht van de workshops en lezingen Overzicht van de workshops en lezingen Themadag vrijwilligers in de zorg - 30 september 2011 OC Heule Overzicht van de workshops met plaats en tijdstip Workshop 1: Workshop 2: Workshop 3: Workshop 4: Workshop

Nadere informatie

3/12/2013. ADHD is een ontwikkelingsstoornis. ADHD groeit mee. ADHD is een ontwikkelingsstoornis. Stelling 1 Huilbaby s ontwikkelen later ADHD

3/12/2013. ADHD is een ontwikkelingsstoornis. ADHD groeit mee. ADHD is een ontwikkelingsstoornis. Stelling 1 Huilbaby s ontwikkelen later ADHD ADHD groeit mee Babypeuter Lagere school Puberadolescent Babypeuter Stelling 1 Huilbaby s ontwikkelen later ADHD Geboorte zuigeling - peuter Al hyperactief van in de buik Moeilijke baby : Verhoogd activiteitsniveau

Nadere informatie

Vormingskalender Samen bouwen aan kinderkansen

Vormingskalender Samen bouwen aan kinderkansen skalender Samen bouwen aan kinderkansen Februari 2016 Hechting, een natuurlijk proces zaterdag 6 februari 2016 van 9u tot 12u Professionelen, vrijwilligers en Taalstimulatie maandag 15 februari 2016 van

Nadere informatie

Het spel der democratische opvoeding Wat vooraf ging: Aan de hand van de 4 pijlers deden de ambassadeurs van Triodus samen goed voor later en de werkgroep wat iedere kindwijzerorganisatie deed, inventariseren!

Nadere informatie

Inspiratiedag Toegankelijke zorginfrastructuur. Inleiding van de dag. Mieke Broeders, directeur. Enter vzw, Vlaams Expertisecentrum Toegankelijkheid

Inspiratiedag Toegankelijke zorginfrastructuur. Inleiding van de dag. Mieke Broeders, directeur. Enter vzw, Vlaams Expertisecentrum Toegankelijkheid Inspiratiedag Toegankelijke zorginfrastructuur Inleiding van de dag Mieke Broeders, directeur Enter vzw, Vlaams Expertisecentrum Toegankelijkheid Enter Enter vzw vzw, - Belgiëplein Vlaams Expertisecentrum

Nadere informatie

Programma Tienerclub. Tienerclub Blok 1 & 5: Adventure 4 Kids Op avontuur met jezelf

Programma Tienerclub. Tienerclub Blok 1 & 5: Adventure 4 Kids Op avontuur met jezelf Programma Tienerclub. Tienerclub Blok 1 & 5: Adventure 4 Kids Op avontuur met jezelf Vijf woensdagmiddagen kunnen jongens en meiden tussen de 10 en 14 jaar op avontuur naar zichzelf. Het kind leert zichzelf

Nadere informatie

Inleiding. Door samen te werken, kunnen we elkaar versterken. Op die manier brengen we met ons WIJ-verhaal een sterkere meerwaarde naar gezinnen.

Inleiding. Door samen te werken, kunnen we elkaar versterken. Op die manier brengen we met ons WIJ-verhaal een sterkere meerwaarde naar gezinnen. BROCHURE Inleiding Welkom in ons Huis, hier werken we samen voor ouders en kinderen. Een huis van het Kind is een samenwerkingsverband tussen verschillende organisaties die samen een aanbod voorzien ter

Nadere informatie

Nieuwsbrief. Ouderpraat! Pedagogische begeleiding ondersteuning en training December 2015

Nieuwsbrief. Ouderpraat! Pedagogische begeleiding ondersteuning en training December 2015 Nieuwsbrief www.intenzcoaching.nl / info@intenzcoaching.nl / T:0623552198 Wilma Versteegen Pedagogische begeleiding ondersteuning en training December 2015 In deze nieuwsbrief: Avond ouderpraat in Januari.

Nadere informatie

Meer dan 1 miljoen extra voor vrijwilligers zorgsector

Meer dan 1 miljoen extra voor vrijwilligers zorgsector Kabinet Jo Vandeurzen Vlaams minister van Welzijn, Volksgezondheid en Gezin 4 maart 2011 Meer dan 1 miljoen extra voor vrijwilligers zorgsector Jo Vandeurzen: Vrijwilligers zullen almaar onmisbaarder blijken

Nadere informatie

Huizen van het Kind. Gezinnen ondersteunen in hun kracht Stand van zaken 19 mei 2015

Huizen van het Kind. Gezinnen ondersteunen in hun kracht Stand van zaken 19 mei 2015 Huizen van het Kind Gezinnen ondersteunen in hun kracht Stand van zaken 19 mei 2015 Waar staan we vandaag? Regelgeving Praktijk 2011 Voorbereiding 2013/11 Decreet 2014/3 Def. BVR 2015/1 erk/subs 2011 Al

Nadere informatie

Toll-net: samenwerken aan e-leren en gecombineerd leren voor volwassenen

Toll-net: samenwerken aan e-leren en gecombineerd leren voor volwassenen AFSTANDSLEREN EN ICT GECOMBINEERD ONDERWIJS 4 1 Toll-net: samenwerken aan e-leren en gecombineerd leren voor volwassenen Steven De Pauw Coördinator Toll-net Steven Verjans Universitair docent Open Universiteit

Nadere informatie

ALGEMEEN FIT IN JE HOOFD

ALGEMEEN FIT IN JE HOOFD Inleiding Als gemeente tracht u structureel zorg te dragen voor de psychische gezondheid van uw inwoners. Op lokaal niveau kan er immers een grote waaier van activiteiten gebeuren die preventief zijn op

Nadere informatie

OZ SOCIALE DIENST, TEAM VAPH HOE KUNNEN WIJ JOU HELPEN?

OZ SOCIALE DIENST, TEAM VAPH HOE KUNNEN WIJ JOU HELPEN? OZ SOCIALE DIENST, TEAM VAPH HOE KUNNEN WIJ JOU HELPEN? INHOUD Wil je je inschrijven bij het VAPH? In deze brochure lees je hoe het multidisciplinair team (MDT) je hiermee kan helpen. De VAPH-experten

Nadere informatie

Toelichting bij het onderwijsbeleid van de Provincie West-Vlaanderen

Toelichting bij het onderwijsbeleid van de Provincie West-Vlaanderen Toelichting bij het onderwijsbeleid van de Provincie West-Vlaanderen Netwerkborrel RTC Dinsdag 27 januari 2015 Gedeputeerde voor Onderwijs Carl Vereecke Invalshoeken 1. Het onderwijsbeleid van de Provincie

Nadere informatie

Aandachtspunten t.a.v. de PROVINCIES. 2. Mobiliteit Ouderen willen zich overal kunnen verplaatsen, ook bij beperking van de persoonlijke mobiliteit.

Aandachtspunten t.a.v. de PROVINCIES. 2. Mobiliteit Ouderen willen zich overal kunnen verplaatsen, ook bij beperking van de persoonlijke mobiliteit. OOK Vlaams OUDEREN OVERLEG KOMITEE vzw - Vlaamse OUDERENRAAD Aandachtspunten t.a.v. de PROVINCIES 1. Informatie en communicatie Ouderen willen de diensten en taken van de provincie beter kennen. 2. Mobiliteit

Nadere informatie

CROSS-OVER 2/12/2014

CROSS-OVER 2/12/2014 CROSS-OVER 2/12/2014 SKILLVILLE: Alcohol, tabak en cannabis Historiek Start Projectmatig Wetenschappelijk Onderzoek (PWO) september 2012 Impact van het ontwikkelen en inzetten van een educatieve game ter

Nadere informatie

Centrum voor begeleiding van kinderen en volwassenen met een visuele handicap

Centrum voor begeleiding van kinderen en volwassenen met een visuele handicap Centrum voor begeleiding van kinderen en volwassenen met een visuele handicap Ganspoel Ganspoel is een gespecialiseerd Centrum voor de begeleiding van kinderen en volwassenen met een visuele (meervoudige)

Nadere informatie

Samenwerken over sectoren heen

Samenwerken over sectoren heen Samenwerken over sectoren heen Inhoud In deze workshop wordt de betekenis en de meerwaarde van samenwerken tussen verschillende organisaties uitgewerkt. We schetsen hoe zo n samenwerking kan evolueren,

Nadere informatie

30 jaar De Bakermat, 20 jaar vroedvrouwenpraktijk, 10 jaar expertisecentrum kraamzorg viering 15 maart 2013

30 jaar De Bakermat, 20 jaar vroedvrouwenpraktijk, 10 jaar expertisecentrum kraamzorg viering 15 maart 2013 30 jaar De Bakermat, 20 jaar vroedvrouwenpraktijk, 10 jaar expertisecentrum kraamzorg viering 15 maart 2013 Geachte leden van de Raad van Bestuur en medewerkers van De Bakermat, Geachte rector Mark Waer,

Nadere informatie

organisaties instellingen lokale overheden diversiteit

organisaties instellingen lokale overheden diversiteit organisaties instellingen lokale overheden diversiteit Vlaanderen is divers. Van alle vormen van diversiteit is etnisch-culturele diversiteit wellicht het meest zichtbaar en het meest besproken. Diversiteit

Nadere informatie

de Mee-ander thuisbegeleidingsdienst

de Mee-ander thuisbegeleidingsdienst de Mee-ander thuisbegeleidingsdienst In deze brochure willen wij informatie geven over de werking van de thuisbegeleidingsdienst De Mee-ander. Thuisbegeleidingsdienst De Mee-ander Gasthuisstraat 19 9500

Nadere informatie

MEE Nederland. Raad en daad voor iedereen met een beperking. Moeilijk lerend. Uitleg over het leven van een moeilijk lerend kind

MEE Nederland. Raad en daad voor iedereen met een beperking. Moeilijk lerend. Uitleg over het leven van een moeilijk lerend kind MEE Nederland Raad en daad voor iedereen met een beperking Moeilijk lerend Uitleg over het leven van een moeilijk lerend kind Moeilijk lerend Uitleg over het leven van een moeilijk lerend kind Inhoudsopgave

Nadere informatie