REDACTIONEEL ONAFHANKELIJK MAGAZINE VAN DE HANZEHOGESCHOOL GRONINGEN

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "REDACTIONEEL ONAFHANKELIJK MAGAZINE VAN DE HANZEHOGESCHOOL GRONINGEN"

Transcriptie

1 HANZEMAG.NL 3 REDACTIONEEL ONAFHANKELIJK MAGAZINE VAN DE HANZEHOGESCHOOL GRONINGEN 19e jaargang 16 oktober 2013

2

3 D E D O N K E R E KANTEN VA N H E T STUDENTEN- LEVEN 6 14 PESTGEDRAG OP DE HANZE VERSLAVING EN STUDIE 10 PSYCHISCHE HULP VOOR STUDENTEN HOMESICKNESS 2 int

4 4 MIJL VAN GRONINGEN Een recordaantal van deelnemers legden afgelopen weekend de bijna zeseneenhalve kilometer van Haren naar Groningen af tijdens de 27e editie van de 4 Mijl van Groningen. Winnaar bij de westrijdlopers werd de Ethiopiër Yenew Alamirew. De Hanzehogeschool was goed vertegenwoordigd met ruim veertig teams. Het beste Hanze-team was wederom Hanzekraft, net als vorig jaar werden ze keurig tiende. De snelste vrouw van Hanzekraft, Yasmin Hillebrink, hoefde met haar tijd van 23 minuten en 29 seconden slechts twee vrouwen voor zich te dulden in het individueel klassement van de bedrijvenloop (zie ook Loco op pagina 23). Snelste man van Hanzekraft was Henry Perdok. Hij was echter niet de snelste Hanzeloper, die eer ging naar Abdi Hussein van team FB4 Informatisering die het parcours aflegde in 22 minuten en 21 seconden. Tegenvaller was het Sportstudies Studententeam. Vorig jaar werden ze nog keurig elfde, dit jaar moesten ze het doen met de zestigste plaats.

5 Foto: Pepijn van den Broeke

6 IK WIL NIET MET HEM IN DE GROEP! Martine Zijlstra Roddelen op twitter, seksfilmpjes op youtube zetten, gemene opmerkingen maken, uitsluiten van medestudenten en schelden via whatsapp. Ook studenten van de Hanzehogeschool kunnen er wat van. 6

7 Samenwerken is niet altijd even makkelijk en soms zit je opgescheept met iemand die je totaal niet ligt. In zulke gevallen is het verleidelijk om het contact te beperken tot whatsapp, facebook of twitter. Dan hoeft je elkaar niet te spreken om van elkaar te weten wat je aan het doen bent. Beep. Je telefoon meldt een nieuwe whatsapp. Met een enorme scheldpartij. Nina ten Hoor (19), derdejaars Communicatie, ziet het wel eens gebeuren in projectgroepen. Tijdens de eerste samenkomst merk je al wie elkaar wel en wie elkaar niet liggen. Iedereen gebruikt whatsapp en dat zorgt regelmatig voor communicatiefoutjes. Dat gebeurt bij iedereen. Maar mensen die elkaar niet liggen, bellen elkaar niet om het uit te praten. De drempel om echt contact te zoeken is te hoog. Daardoor gaat het er soms verhit aan toe. HOGE DREMPELS Sommige studenten worden daarna niet alleen virtueel buitengesloten, maar ook tijdens de lessen. Dan zie ik zo iemand diep ongelukkig in de collegebank zitten. Heel naar. Alle studenten werken goed samen, maar eentje mag niet meedoen. Zijn of haar inbreng wordt niet serieus genomen, elke opmerking wordt afgekapt. De één wordt er heel stil van, de ander komt in opstand. De drempel voor het melden van buitensluiting en regelrechte treiterij is voor veel studenten behoorlijk hoog. Officiële klachten zijn er nauwelijks, een handjevol per jaar. Decanen, docenten, teamleiders, vertrouwenspersonen, studieloopbaanbegeleiders. Iedereen staat klaar om te hulp te schieten, zegt Hoofd Studentenzaken Leo Heijne. Maar studenten zetten de stap vaak niet. De rem zit erop. Dat komt waarschijnlijk door de aard van het pesten. Studenten die gepest worden, schamen zich zo erg dat ze er niet mee naar een docent stappen. Pesten ligt gevoelig. Veel docenten die met gepeste studenten te maken krijgen, willen niet met hun naam in de openbaarheid komen. Als ze m n naam lezen, loop ik het risico dat de student in kwestie daar het slachtoffer van wordt. Dan zou het gedoe weer helemaal opnieuw kunnen beginnen. VUNZIG BRIEFJE, VOOS FILMPJE De ouders van de student spraken hem aan tijdens de introductieweek. Ze waren bang dat hun zoon het slachtoffer van getreiter zou worden, zoals hij op de middelbare school had meegemaakt. Ik was dus erg alert. Ik wilde niet dat er net zoiets met hem zou gebeuren als met de student van Hogeschool Windesheim die zelfmoord pleegde omdat hij werd gepest. Toch stak het geplaag de kop op. Hij kwam bij me met een vunzig briefje dat hij van een medestudent had gekregen. Ik heb het briefje gezien. Dat ging echt veel te ver. De jongen wilde de kwestie het liefste zelf met zijn pester afhandelen, zonder interventie van de docent. Ze hebben gepraat. De decaan en ik hebben later nog een gesprek met de pester gevoerd. Vaak komen docenten er niet, of pas later, achter dat studenten zijn uitgesloten of getreiterd. Een andere docent, die ook onbekend wil blijven, hoorde van collega s dat één van zijn studentes het slachtoffer was geworden van een treiteractie. Haar vriendje had een filmpje van haar gemaakt HIJ KWAM BIJ ME MET EEN VUNZIG BRIEFJE DAT HIJ VAN EEN MEDESTUDENT HAD GEKREGEN. terwijl ze hem oraal bevredigde. Dat filmpje had hij op Youtube gezet. Achteraf gezien snap ik haar gedrag heel goed. Ze was vast bang dat alle studenten het filmpje hadden gezien. De studente trok zich helemaal terug, ging niet meer met andere studenten om en stortte zich op haar afstudeeropdracht. Ik denk dat zij behoorlijk beschadigd was door dat filmpje. Het is een heftig voorbeeld, zoiets is niet aan de orde van de dag. Uitsluiten en roddelen wel, weet Steven de Boer, docent Human Technology. Ik kom net terug van een overleg over een student die niet meer mee mocht doen in een werkgroep. Eén student zette de groep op tegen die jongen, legt De Boer uit. De gepeste jongen stak zijn kop in het zand. Hij kwam niet naar mij toe en de jongens uit het groepje kwamen niet voor hem op. Die dachten: ik hou liever mijn mond. Ik coach ze nu en leer ze wat hun eigen aandeel is geweest in dit proces, zodat het niet nog een keer voorkomt. DE VIRTUELE SCHUTTING Nieuwe media spelen een grote rol bij pesten, dat ervaart De Boer ook. Studenten werken samen aan projecten, maar niet altijd in dezelfde ruimte. Soms gaan er wel vijftig whatsapp-berichten per uur heen en weer. Daardoor is er veel miscommunicatie en wordt er heel wat af gescholden. Het is heel gemakkelijk om je harde mening even over de virtuele schutting te gooien. Maarten van Manen (24) vierdejaars HBO-Rechten zat in een project- groep met iemand die op twitter z n beklag deed. Hij schreef dat zijn vorige werkgroep veel leuker en beter was. Dat vond niet iedereen even leuk, zegt Van Manen. We hebben hem niet gepest of buitengesloten. Maar door die tweet, hebben we wel zo min mogelijk met hem samengewerkt. ALLEMAAL GEZEUR Zelf is Van Manen, voorzitter van studievereniging Ad Legem, erg voorzichtig met wat hij whatsappt. Het is makkelijk en snel, maar je weet nooit precies hoe opmerkingen vallen. Natuurlijk is het verleidelijk om dingen die je niet bevallen op whatsapp te zetten. Maar ik denk dat je op die manier geen verhitte discussie moet voeren. Als je kritiek op iemand hebt, vertel het dan persoonlijk. Want dan kun je ook positieve punten noemen en opbouwende kritiek leveren. Via whatsapp lukt dat niet, dat levert alleen maar gezeur op. ICT is fijn om in één keer heel veel studenten te kunnen bereiken, zegt docent Steven de Boer. Maar ICT faciliteert geen contact. , facebook en whatsapp hebben een grote sociale impact. Als je alleen die communicatievormen gebruikt, hoef je geen echt contact met mensen meer te hebben. Terwijl je zoveel misverstanden, geroddel en uitsluiting kunt voorkomen met een belletje of een gewoon gesprek. Ik leer mijn studenten dan ook om juist wel contact met elkaar te hebben en nodig ze uit om bij mij langs te komen voor een gesprek. Ik leer ze luisteren, hun oordeel uitstellen en de weerstand tegen elkaar oplossen. Later in hun werk kunnen ze gewoon contact ook niet uit de weg gaan. NIET LEKKER IN JE VEL Genevieve Eijlander, docent Sociale Studies, onderschrijft het belang van gewoon contact. Je kunt er sociale uitsluiting mee voorkomen of verhelpen. Ze is alert op hoe studenten in haar lokaal zitten. Als studenten niet lekker in hun vel zitten, pik ik ze er zo uit. Je ziet aan hun houding en hun reacties dat er iets aan de hand is. Iemand die normaal heel rustig is, reageert ineens overassertief en extraverte mensen zijn ineens afwezig. Ze maken ook minder onderdeel uit van de groep. Eijlander is extra alert wanneer ze Ik wil niet met hem in de groep! hoort. Daar haak ik meteen in: in je toekomstige werkveld kun je je collega s ook niet uitkiezen. Ook daar zul je met iedereen moeten samenwerken. 7

8 BIJ DE LES 8 WOB-MALLOTEN Ontzettend asociaal. Dat is het gedrag van sommige inwoners van ons land. Ik heb het niet over het gebruikelijke schorriemorrie. Nee, ik ben kwaad op de landgenoten die het leven van mijn collega-ambtenaren zuur maken met volledig onzinnige en volslagen onnodige WOB-verzoeken. De Wet Openbaarheid van Bestuur geeft elke burger de mogelijkheid om stukken op te vragen die een overheidsinstelling weigert over te dragen. Er zijn slecht een handjevol gevallen waarin een overheidsorgaan het WOB-verzoek mag weigeren. Maar let op! Wanneer ambtelijke instanties niet op tijd voldoen aan een verzoek, kan de verzoeker een dwangsom opeisen. Dit is het stokje achter de deur om ervoor te zorgen dat overheidsorganen het verzoek zo snel mogelijk behandelen. Dit boeit sommige lui echter niet. Ze sturen onzinnige verzoeken naar de gemeente. Die moet hier gehoor aan geven omdat er juridisch gezien niks mis is met de verzoeken. Het zorgt voor zoveel extra werk dat een ambtenaar minder tijd overhoudt voor het werk waarvoor hij is aangesteld. Intussen loopt het de spuigaten uit: sommige debielen kunnen leven van de opbrengsten van de dwangsommen. Ze kunnen ervan leven! Ik vind het schandalig. Woest word ik ervan. Ten eerste als jurist. Ik heb geen zin om mijn tijd te verdoen aan onnodig werk. Zeker omdat er genoeg ander werk ligt wat wél van belang is. Verder is het een verspilling van overheidsgeld. Als die lui geen inkomen hebben, kunnen ze toch een uitkering aanvragen. Dat is nog veel minder werk ook. Maar wellicht zijn ze daar niet intelligent genoeg voor. Ten derde ben ik als journalist ook niet bepaald blij met deze ontwikkeling. De WOB is een fantastische manier om transparantie af te dwingen bij de overheid. En ik ben not amused dat sommige malloten deze regeling misbruiken. Er zijn nu al ideeën om de regeling in te perken. Je hoeft geen genie te zijn om te bedenken wiens schuld dat is. HABON ABDULAHI IN JE EIGEN HUIS BEN JE ZELDEN DE SJAAK Boudewijn Otten Ilse Hersevoort is een open boek, maar waag het niet haar persoonlijke levenssfeer te schenden, zo blijkt tijdens het boeiende discussiecollege Grondrechten. Niet alle studenten HBO-Rechten kennen het H-gebouw, de vaalgroene dependance van Zernikeplein 7. Dwalers en dolers stappen na negenen met een Sorry, hoor lokaal H0.001 binnen. Ilse Hersevoort vindt het best. Ik weet ook niet waarom we hier zitten vandaag. Haar Prezi-presentatie staat inmiddels startklaar. Maar eerst de essays. Wie heeft er een beslissing genomen? Suzanne wil de beschouwing wijden aan het idee om identiteitsbewijzen van zedendelinquenten te voorzien van een aantekening. Boeiend, zegt Hersevoort, maar daar moet ik mee oppassen. Boeiend, dat zeg ik op alles, hè? Dat klopt. VLOEKEN OP URK Ook het onderwerp dat Corine aandraagt, het vloekverbod op Urk, vindt Hersevoort boeiend. Je kunt bijvoorbeeld onderzoeken of een vloek een mening is. Interessante vraag. Maar ter zake: Facebook heeft een pagina gemaakt met foto s van gebruikers. Daar kan jouw gezicht tussen staan. Snap je wat dat betekent? Niets verdwijnt, je foto staat voor eeuwig op internet. Willen jullie dat? En, ho eens even, mag Facebook dat zomaar doen? De studenten, allemaal hogerejaars die het keuzevak Grondrechten volgen, denken van wel: Facebookgebruikers wéten namelijk dat zoiets kan gebeuren. Daarom kijken deze studenten allemaal goed uit met wat ze posten. Ja, ja. DE PRINSES OP HET PAARD Hot late September news van de Evangelische Omroep: Prins Bernhard Jr. heeft lymfekanker. Voor bekende mensen gelden soepelere privacyregels, opent Hersevoort de discussie van vandaag, 1 oktober. De wet vindt dat BN ers rekening kunnen houden met publieke aandacht voor hun handel en wandel. Oké, maar ik denk: laat die jongen toch met rust. Och, zegt Rutger, het hoort er een beetje bij. Daar denkt Charlotte von Hannover anders over. De Oostenrijkse prinses is verwikkeld in een kruistocht tegen de boulevardpers. Ze werd gefotografeerd tijdens het paardrijden. Een príns op het paard was misschien leuker geweest, maar afijn, op dat moment lag haar vader ziek. Het artikel in het roddelblad was niet fraai. Vader ligt op sterven en wat doet Charlotte? Die gaat lekker paardrijden!!! Charlotte ging naar de rechter, wat denken jullie? De studenten geven de prinses weinig kans. Ze hebben gelijk. EFFE BELLEN MET DE POLITIE De publicatie was rechtmatig, maar de Oostenrijkse rechter zei er iets bijzonders bij: de Vrijheid van Meningsuiting prevaleert boven privacy indien die meningsuiting bijdraagt aan het publieke debat. Toen moesten juristen nagaan wat we moeten verstaan onder een publiek debat. Het feit dat we er nu al tien minuten over praten?, oppert Jean Paul. Kan!, erkent Hersevoort, ik weet het antwoord ook niet precies, maar de vraag is boeiend interessant. De Grondwet spreekt niet over privacy, maar over Het Recht op Bescherming van de Persoonlijke Levenssfeer. Aan dat recht tornen overheden volgens Hersevoort behoorlijk. Je ziet op tv bijvoorbeeld steeds vaker foto s van verdachten. Verdachten, remember, dat zijn onschuldigen totdat het tegendeel is bewezen. Stel dat je toevallig in een café bent waar een ruzie uit de hand loopt. Wat zou je doen als je de volgende dag als verdachte in de krant staat? Even bellen met de politie?, suggereert Nick. En wat doe je als je vier jaar later je eigen naam googelt en daar verschijnt dat bericht? Oei, schrikt Suzanne, ze googelen altijd als je solliciteert. Daar kun je dus helemaal niks aan doen, zegt Hersevoort. Deirdre constateert: Nou, dan ben je dus mooi de sjaak. NIET ZO MOOI: PRETTY VERSUS UK Het huis is heilig. Twee Venlose politie-agenten snoven een verdachte geur op. Wiet, dachten de dienders. Ze mochten binnenkomen. Daar troffen ze een hennepzolder aan. We ve got him, dachten de agenten. Maar de rechter was onverbiddelijk: op basis van hun neus mogen overheidsdienaren geen woningen betreden. Vrijspraak. Ook het lichaam is heilig voor de wet, zo blijkt uit de roemruchte zaak Pretty versus UK. Mevrouw Pretty wilde een eind aan haar leven maken, maar ze was helemaal verlamd. Haar man wilde haar helpen, maar als hij dat deed zou hij worden vervolgd wegens doodslag. De rechter gaf de Pretty s nul op het rekest. Het handhaven van mevrouw Pretty s lichamelijke integriteit woog voor hem zwaarder dan haar wens om te sterven. Boeiend: soms is het recht onrechtvaardig.

9 Foto: Luuk Steemers

10 DIGITALE VRAATZUCHT OP DE HANZE Facebook, whatsapp en games zijn verslavend, massa s jongeren lopen risico op fomo en nomophobie. Toch valt het allemaal wel mee. De discussie loopt hoog op door ergernissen. Ringtonetjes dat is zó 2012.

11 Foto: Annie Smetanenko

12 DE VERSLAVING VAN DEZE TIJD Boudewijn Otten 12 ( ) Het meisje van nu koestert hem in de palm van haar hand. Het meisje van 2013 is verliefd. Alle meisjes van 2013 zijn verliefd, op hun foon. Ze gaan er zonder de minste schroom of scrupules mee naar bed. O, was ik maar zo smart als haar foon, smacht de romantische jongeling van nu, buitenspel gezet door een piep-en-bliepdingetje. Zo erg als Hanze-docent Hajo Frick (columnist op hanzemag.nl) het hier beschrijft is het natuurlijk niet, maar in één ding heeft hij gelijk: studentes en smartphones zijn onafscheidelijk. Nou en?, zegt Agnes, studente International Business aan de Hanzehogeschool. Het is een manier van communiceren, hartstikke handig. Een les valt uit en iedereen weet het binnen de kortste keren. Even appen en je spreekt af om met je werkgroep samen te komen. Een fluitje van een cent. De uit Duitsland afkomstige Agnes is geen buitensporige gebruiker van de smartphone: per dag ziet ze zo n vijftig berichten langskomen. Door de week, preciseert klasgenoot Lisa (ook goed voor vijftig tot honderd berichten per dag), de meeste berichten hebben met de opleiding te maken. Dan kun je gewoon niet ohne Handy. , Blackboard, dat is allemaal zo omslachtig. Whatsapp is het snelst en het makkelijkst. Daarom gebruikt iedereen het. Docenten ook.

13 GEEN BELEID, GEEN STRATEGIE De hele Hanzehogeschool is aan de whatsapp. Hoe kan dat? Van enig beleid of strategie is nooit sprake geweest. Het is er gewoon, handig en efficiënt, vinden de studenten. Net als facebook. Tuurlijk, zegt Lisa, voor ieder project maken we een pagina aan. Die sluiten we af voor de buitenwereld en we zetten er onze vorderingen op. De docent kan bijhouden hoe het ermee staat. Lekker overzichtelijk. Niks mis mee, altijd contact, iedereen blij. Toch is er discussie over de schaduwkanten van social media. Het in september verschenen boek Socialbesitas vraagt aandacht voor de nadelen. Sommige jongeren raken in paniek als ze hun smartphone niet bij de hand hebben. De druk om constant te reageren op berichten is groot, net als de angst om maar íets te missen van wat er online gebeurt. Michelle, een student Facility Management, herkent het. Een paar jaar geleden werd ik helemaal wild als m n smartphone het even niet deed. Echt boos. Dat vond ik wel een beetje maf, toen ik erover ging nadenken. Sindsdien ben ik relaxter. Van het weekend ging ik uit zonder smartphone. Best wel prettig, niet steeds de neiging om te kijken of er anderen zijn en waar en zo. STRESS EN LAGE CIJFERS Radio, pc en tv zijn al jaren present op de studentenkamer, maar anno nu blokken studenten voor hun tentamens ook nog eens met de computer op schoot en de smartphone binnen handbereik. Als je niet oppast, zo betogen schrijvers Mayke Calis en Herm Kisjes in Socialbesitas, leidt het gebruik van social media tot stress, concentratieverlies, mindere leerprestaties en nog veel meer. Eva fronst haar wenkbrauwen. Da s lichtelijk overdreven. Misschien ben ik er al te erg aan gewend, maar een berichtje af en toe kan toch geen kwaad? Mijn smartphone is altijd in de buurt, daar studeer ik echt niet slechter van. Wetenschappers denken daar een tikje anders over. Ze hebben de nieuwe kwaal al in categorieën onderverdeeld. Wie z n mobieltje voélt trillen terwijl dat niet zo is, lijdt aan het PVS, het Phantom Vibration Syndrome. Nou ja, zeg, lacht Agnes, ik hóór wel eens een beltoon die op de mijne lijkt, maar die is dan wel echt. Wie helemaal niet zonder smartphone kan, is hard op weg nomophoob te worden (nomophobie, van No Mobile Phone: de angst om je smartphone niet te kunnen raadplegen) en wie vreselijk bang is om iets op social media te missen, heeft fomo onder de leden (fear of missing out). LELIJK EN ONGELUKKIG Als ik wakker word, check ik facebook meteen, bekent Michelle. Maar dwangmatig zou ik dat niet noemen, het is eerder een gewoonte. En iedereen doet dat, toch? Studiegenoot Eva beaamt het: Het wordt pas ellendig als je er niet meer buiten kunt. Maar dan moet je behoorlijk ver heen zijn. Dat geldt zeker voor de lijders aan Body Dismorphic Disorder: de patiënt gaat zichzelf steeds lelijker en ongelukkiger voelen omdat online kennissen zich zo mooi en gelukkig voordoen. Zo ernstig zal het zelden worden, maar dat socialmediagebruik verslavende kantjes heeft, zullen weinigen ontkennen. Van verslaving is echter pas sprake als het gebruik het dagelijks leven van de gebruiker beheerst. In die zin, zo stelt verslavingsdeskundige Herm Kisjes in NRC Next, wijkt socialbesitas (online vraatzucht) niet af van drank en drugs. Sociale media doen een beroep op de gevoeligheid van ons brein, vooral op de nucleus accumbens, die gevoelig is voor kortetermijnbeloningen. Kisjes is er als de kippen bij om de aandacht voor de door hem aangezwengelde discussie te nuanceren. Op zich valt het verslavende karakter van social media mee. Maar omdat het om massa s mensen gaat, is het aantal mensen dat risico loopt toch behoorlijk groot. MAX VIER UUR PER DAG Dat het socialbesitasdebat zo heftig is, heeft niet met de ernst van de problematiek te maken, maar met ergernissen. Kinderen die hun huiswerk verwaarlozen, studenten die zich tijdens colleges laten afleiden en ga zo maar even door. IBS-studente Lisa: Mijn smartphone staat standaard op de trilfunctie, maar er zijn nog steeds luitjes die hem laten piepen. Vre-se-lijk! Klasgenoot Agnes: Ik ken niemand die zich daar niet aan stoort. Tijdens een gesprek kijk ik gerust even naar een binnenkomend berichtje, maar ringtonetjes Dat kun je niet maken. Daan begrijpt überhaupt niet waarover iedereen voortdurend zit te whatsappen. Het kan hem niets schelen waar Pietje zit of dat Jantje een nieuwe broek heeft gekocht. Nee, Daan gamet. Max vier uur per dag en er gaan ook dagen voorbij dat ik het niet doe, zegt de eerstejaars Informatica, ik heb nog andere hobby s. Toch kan hij zich goed voorstellen dat jongeren verslaafd raken aan gamen. Ik zit nu op level 85 van Lord of the Rings. Over een paar weken wordt het spel uitgebreid tot level 95. Nou, ik wil wel kijken of ik dat kan halen. Maar ik voel niet de behoefte om dat zo snel mogelijk te doen. HOE VERSLAVENDER, HOE BETER Daan doet het gewoon voor de leuk, net als Jitse: Een vriend van mij kreeg rsi van het spelen. Hij speelde dag en nacht. Door de pijn kon dat niet meer, maar stoppen ging heel moeizaam. Hij moest echt afkicken. Jitse weet zeker dat de game-makers het erom doen. Hoe verslavender, hoe beter. Wat dacht jij? Tuurlijk, hoe meer spelers, hoe hoger hun bankrekening. Ze wakkeren de competitiedrang aan. Het ís ook kicken als je jezelf hoog op de leaderboards ziet staan. Lieuwe kijkt op van zijn scherm: Leaderboard, dat gaat je niet lukken, man. Als er iets nieuws uitkomt, staat het leaderboard binnen een paar minuten vol met Chinezen. Of Koreanen, glundert Daan. Dat is magistraal, daar moet gamen echt extreem populair zijn. Ik zag een filmpje van een Koreaan die tweehonderd Starcrafthandelingen per minuut uitvoerde. Onmenselijk, maar hij deed het. HELEMAAL LOS IN DE VAKANTIE Lieuwe weegt Daans woorden en knikt. Niet voor niets is de world final van League of Legends dit jaar China-Korea. Maar dat zijn pro-gamers, die doen het voor hun werk. Die oefenen en spelen de hele dag. En nacht, weet Jitse. Ik weet eigenlijk niet of je die verslaafd mag noemen. Ze verdienen er gewoon de kost mee, en goed ook. Daar moet je wat voor doen. Als de studie er maar niet onder lijdt. Je moet het een beetje plannen. Lieuwe gaat los in de vakantie. Ik speel in een team, en in een team laat je elkaar niet zakken. We gaan zo een week achter mekaar door. Weinig slaap en veel actie. Je moet het wel in de hand houden. Voor je het weet gaat je sociale leven eraan. Jongens houden van games. Daan: Ga er maar vanuit dat negen van de tien gamers jongens zijn. Man, tenzij het tegendeel blijkt. Meisjes zijn hooked on whatsapp. Nee, niet waar, volgens IBS-studente Agnes: Jongens appen misschien iets minder, maar ze doen het zeker. Ze moeten wel. Al was het maar om met een meisje in contact te komen. 13

14 Foto: Annie Smetanenko 14 WE ZIJN GEEN ETIKETTEN- - PLAKKERS Luuk Steemers Jaarlijks kloppen zo n honderdvijftig studenten aan bij Psychologenpraktijk Hoek Melkweg. De jeugdige hulpverleners kennen het studentenleven van dichtbij en een vaderfiguur is nooit ver weg. We behandelen geen psychische ziektes, we ondersteunen studenten.

15 Grijs baardje, zwart overhemd, kleurige das. Gezondheidspsycholoog Jan Philip Wieringa zit in een praktijkkamer met hoge plafonds. Een kleurrijk rond glas-in-loodraam filtert het zonlicht. De stichter van praktijk Hoek Melkweg is inmiddels 62. Ik sta niet meer voor de groep, daar zijn m n jonge collega s veel geschikter voor. Lianne Ravensbergen, blond en bruine bril, stapt binnen. De junior-psychologe: Ik ben 28 en voel me op veel terreinen nog onzeker. Kan ik dit wel? Studenten zitten met een soortgelijke onzekerheid. Ik gebruik mezelf dus als voorbeeld tijdens de gesprekken. Ik weet nog goed hoe de studententijd was. EEN GUNSTIG VADERFIGUUR Junior-psychologen zijn in hun ontwikkelingsproces ietsje verder dan studenten, legt Wieringa uit. Studenten kunnen zich met hen identificeren. Bij individuele gesprekken is de voorbeeldrol minder belangrijk. Studenten zien mij eerder als een vaderfiguur, en dat is vaak heel gunstig. Verder ben ik supervisor van de junior-psychologen. De naam Hoek Melkweg ontstond toen de praktijk van de Hereweg verhuisde naar een hoekpand op de Melkweg. Inmiddels zetelt de praktijk in Villa Andromeda, een paar met elkaar verbonden moderne panden aan de Agricolastraat. Wieringa herinnert zich hoe hij, begin jaren tachtig, als jonge psycholoog werkte bij de Universitaire Gezondheidsdienst van de Rijksuniversiteit, de voorloper van het huidige Studenten Service Centrum (SSC). Hbo-studenten mochten we daar niet helpen. Daarom richtte ik in 1983 de stichting Hulpverlening Studenten Beroepsonderwijs op. En omdat we geen structurele subsidie kregen, werd de HSBO een maatschap. BOL VAN DE REGELS De Hanzehogeschool heeft sinds 1988 een noodfonds voor studenten met sores. We vragen veertig euro per gesprek. Als dat nodig is vergoedt het noodfonds zestig procent. Zorgverzekeraars vergoeden onze therapieën ook, maar dan zit je met eigen bijdrage van twintig euro per gesprek en een eigen risico van 350 euro per jaar. Wieringa is blij dat hij buiten de reguliere subsidiestromen is gebleven. Die staan bol van de regels waarin ik me niet altijd kan vinden. Met name het systeem van diagnose-behandelcombinaties in de tweedelijnszorg (waarbij er een verwijzing van de huisarts aan te pas komt, red.) werkt averechts. Om in aanmerking te komen voor vergoeding moet je een diagnose stellen aan de hand van het Diagnostic and Statistical Manual of Mental Disorders (DSM, red.). Het nadeel is dat het DSM hiermee hokjes creëert: ADHD, PDD- NOS, autisme en nog heel veel meer. Die geven een schijn van zekerheid waar verzekeraars blij mee zijn omdat die dan vooraf weten wat de behandeling kost. Maar die DSM-diagnoses zijn volgens Wieringa niet erg betrouwbaar, en niet zinvol. Mensen krijgen onnodig etiketjes opgeplakt, terwijl hun problematiek in wetenschappelijke zin vaak geen ziekte is. Er wordt wel veel geld aan verdiend. Hulpinstellingen schoten de afgelopen jaren als paddenstoelen uit de grond. WOEDE, VERDRIET, VERLANGEN Bij studenten pakken de diagnose-behandelcombinaties al helemaal slecht uit. Ze zitten in een heftige levensfase, hebben te maken met grote hormonale en emotionele veranderingen. Die kunnen leiden tot problemen als verslaving en angsten. Maar op die leeftijd is die problematiek vaak tijdelijk. Het overgrote deel van de studenten die bij Hoek Melkweg aankloppen, is gebaat bij korte, gerichte ondersteuning. Geen diagnoses en lange behandelingen, die ook nog eens vijftien jaar lang terug te vinden zijn in je medische status. Wij plakken geen etiketten, zeker niet op milde problematiek. We hebben allemaal angsten en onzekerheden. Dat betekent niet dat we allemaal ziek zijn. De psychologen van Praktijk Hoek Melkweg voeren gesprekken om helderheid te krijgen over de oorzaken van de problemen. We doen een appèl op hun zelfregulerend vermogen. Dat is zeer groot als mensen zich bewust zijn van wat er aan de hand is. WE ZIJN ALLEMAAL BANG EN ONZEKER, MAAR DAT BETEKENT NIET DAT WE ALLEMAAL ZIEK ZIJN Momenteel is de cognitieve therapie in zwang. Maar wij benaderen klachten niet puur verstandelijk. Studenten zijn verbaal vaardig en de cognitieve benadering lijkt daar goed bij te passen. Toch is die aanpak vaak te beperkt. Als je alles verstandelijk benadert, kom je vaak niet verder. Wij hebben de voorkeur voor de existentiële benadering, waarbij we ervaringen en emoties betrekken. Zo attendeert Wieringa cliënten vaak op hun lichaamstaal. Die aandacht haalt vaak de woede, het verlangen en het verdriet boven. Zeker in individuele gesprekken. In groepstherapieën, zoals assertiviteitstraining, is het cognitieve wel weer van belang. EEN BEETJE BESCHAMEND Hoek Melkweg viert in oktober haar dertigste verjaardag. De problematiek is in die tijd niet wezenlijk veranderd. Nog steeds zijn het problemen die te maken hebben met de overgang naar volwassenheid: het losmaken van je ouders, seksualiteit. De externe prikkels zijn wel steeds sterker geworden, door internet bijvoorbeeld en door de hogere studiedruk. Vroeger hadden we groepstherapieën van tien à vijftien wekelijkse sessies. Daar hebben studenten geen tijd meer voor. Het aantal cliënten groeit al jaren gestaag. De praktijk doet momenteel zo n honderdvijftig intakes per jaar. Vooral in het begin van het studiejaar is het druk. De drempel voor professionele hulp is lager geworden. Vroeger was het toch een beetje beschamend. Tegenwoordig denken studenten daar makkelijker over. Wat ook speelt, meent Ravensbergen, is dat onderwijsinstellingen meer individuele aandacht voor studenten hebben. Met name in het hbo, denk maar aan studieloopbaanbegeleiding. We hebben sterk de indruk dat daardoor steeds meer hbo ers bij ons aan de bel trekken. TÉ KLEINE GROEPEN Assertiviteitstrainingen en stagetrainingen zijn populair. Voor jezelf opkomen, nee durven zeggen, de weg naar een verantwoordelijke baan. Dat zijn echt vraagstukken, weet Ravensbergen. Sommige mensen schieten door en laten de studie links liggen. Of ze doen het tegenovergestelde: alleen maar studeren. Dat is ook niet goed. Hoek Melkweg werkt met groepen van zes tot acht studenten zodat iedereen voldoende inbreng heeft. Maar de groepen moeten ook weer niet té klein zijn. Je leert van wat de psychologen zeggen, maar zeker ook van elkaar. De groepstrainingen worden geleid door een man én een vrouw. Ravensbergen: Zo hebben we voor beide seksen een rolmodel. Daarnaast maken we zichtbaar dat er niet één aanpak is, maar dat meerdere strategieën tot goede resultaten kunnen leiden. Dat is voor een heleboel studenten een leermoment. EMOTIONELE BUITENLANDERS Het team van Hoek Melkweg bestaat uit drie ervaren psychologen en een stuk of tien juniors. De junior-psychologen hebben allemaal een universitaire opleiding achter de rug. Nee, erkent Jan Philip Wieringa, géén hbo-psychologen. De opleiding Toegepaste Psychologie bestaat nog niet zo lang. We hebben, wellicht ten onrechte, het idee dat universitair psychologen dieper op zaken ingaan, dat ze beter zijn toegerust om de onderliggende oorzaken van klachten te vinden. Hij lacht. Maar ik ga daarover graag in gesprek met de opleiding Toegepaste Psychologie van de Hanze. Praktijk Hoek Melkweg staat ook open voor internationale studenten, zo blijkt uit de Engelstalige folders en de dito versie van de website. Mondigheid is voor veel buitenlanders een probleem. In veel culturen worden de dingen niet zo direct uitgesproken als hier. Ondanks onze inspanningen, is de toestroom van buitenlanders minder groot dan we hadden verwacht. We krijgen relatief veel studenten uit Oost-Europa, maar weinig uit Azië. Ik denk dat de drempel om hulp te zoeken in veel culturen nog hoog is. Taal is voor Wieringa weer géén probleem. Het kan juist een vóórdeel zijn dat je je moet uitdrukken in een andere taal. Bij het zoeken naar de juiste woorden sta je bewuster bij het probleem stil. Soms merk ik dat studenten iets niet in het Engels kunnen uitdrukken. Dan laat ik ze het gewoon zeggen in hun moedertaal, ook al versta ik er niets van. Vaak zie ik de emoties dan naar boven komen. 15

16 IK VERTOONDE STEEDS MEER UITSTELGEDRAG Rina Tienstra Illustratie: Sylvia van Schie 16

17 Oud-Minervastudente Leonie heeft faalangst maar ze is dapper genoeg om erover te vertellen. Ze wil andere studenten graag verder helpen. Door die training werd het in het wild minder eng. In de laatste jaren van mijn studie op Minerva liep ik behoorlijk vast. Daardoor heb ik uiteindelijk een half jaar studievertraging opgelopen. De meest simpele opdrachten vond ik doodeng en in sociale situaties blokkeerde ik regelmatig. Ik had moeite met opletten, dwaalde steeds af met mijn gedachten en mijn omgeving prikkelde me enorm. Ik kreeg paniekaanvallen. Zelf kwam ik er niet goed achter wat er nu precies aan de hand was. Achteraf gezien was ik hartstikke depressief en zoals ik later ontdekte, heb ik ook ADD, zeg maar ADHD zonder hyperactiviteit. Dat gaat vaak gepaard met onzekerheid, doordat je uit je omgeving veel negatieve signalen ontvangt die kunnen resulteren in faalangst. Maar dat weet ik nu pas. DROMERIG EN LANGZAAM Leonie komt uit een hoogopgeleid nest. We zijn allemaal behoorlijk intelligent. Alle drie de kinderen hebben gymnasium gedaan. Ikzelf dus ook, maar dat ging wel met ups en downs. Op de kleine basisschool waar ik op zat, begonnen de problemen. Ik was langzaam in begrijpend lezen en rekenen. De onderwijzers zeiden dat ik wat te dromerig en te langzaam was om gymnasium te doen. Terugkijkend denk ik dat mijn probleem gewoonweg niet werd gezien: ik compenseerde mijn traagheid met mijn intelligentie. Ik was een rustig en dromerig meisje. Ik deed mijn werk en was niet lastig. Had ik maar eerder goede voorlichting gehad, is mijn conclusie, dan had ik eerder aan mijn probleem kunnen werken en me minder verloren en stom gevoeld. Op de middelbare school kreeg ik wel voorlichting over faalangst, maar wat ze er daar over vertelden daar herkende ik mezelf niet in. Ik had geen blackouts met proefwerken en sloeg ook niet volledig dicht. Volgens de ADD-test, die ik in die periode ook nog deed, waren mijn problemen niet ernstig genoeg om die diagnose te stellen. NIET UIT HET PATROON Tekenen deed Leonie al haar hele leven, dus koos ze voor de Kunstacademie. Op Minerva begon ik steeds meer uitstelgedrag te vertonen. Ik vond het doodeng om ergens aan te beginnen. Vooral bij theorie-opdrachten werd dat lastig, ik moest té veel in té korte tijd doen. Dat lukte dus niet. Zie je wel, dacht ik dan, ik kan het niet. Bij praktijkopdrachten had ik dat ook. Het gekke was dat het best goed ging als ik eenmaal bezig was. Ook al had ik mijn werk pas de nacht van tevoren gemaakt, ik haalde het iedere keer weer bij de werkbesprekingen. Met presenteren had ik gelukkig geen moeite. Maar doordat ik alles zo uitstelde, heb ik weinig kunnen experimenteren en dat vind ik nog altijd jammer. In het laatste jaar zag ik door de bomen het bos niet meer. Het is een open deur misschien, maar als je faalangst hebt, heb je steeds het idee dat je iets niet goed genoeg doet. Je bouwt druk op bij elke taak die je moet doen, krijgt last van stress en lichamelijke klachten en je ziet niet hoe je uit dat patroon kunt stappen. Het is moeilijk om te zien wat er het eerst was: de gedachte, het gevoel of de paniek zelf. RUIMTE IN HET HOOFD Alleen thuis praatte Leonie over haar problemen. Mijn zusje zette me op het goede spoor. Ze googlede op faalangst en kwam een groepstraining voor studenten tegen. Ik gaf me op. De faalangstreductietraining die ik volgde bij Lentis, heeft me verder gebracht, al is het nog steeds niet helemaal over. Doordat je in een groep aan hetzelfde probleem werkte, ervaar je erkenning en herkenning. Maar soms ook opluchting: oh, dat heb ik gelukkig niet zo, dacht ik weleens als ik de verhalen van anderen hoorde. In een veilige omgeving, met lotgenoten, oefen je het praten over je probleem. Je gaat het aan én je gaat een drempel over. De opdrachten over het analyseren van je gedachten die de coach ons gaf, gaven me meer ruimte in mijn hoofd. Daarna wordt het in het wild ook minder eng. Je herkent de angstige momenten en kunt ingrijpen. Leonie praatte aanvankelijk niet met studiegenoten. In mijn laatste jaar heb ik het aan een paar medestudenten verteld. Het bleek dat er nog veel meer mensen waren die er last van hadden! Wist ik veel Spreek je angst uit, zou ik mensen met faalangst dan ook aanraden. HET IS MOEILIJK OM TE ZIEN WAT ER HET EERST WAS: DE GEDACHTE, HET GEVOEL OF DE PANIEK Maar vertel het niet lukraak. Je kunt niet bij iedereen je hart uitstorten, want er hangt wel een taboesfeer omheen. Het is een persoonlijk iets, iets wat je zeker niet op je cv wilt zetten. Soms kan het vertellen ook een averechts effect hebben. Mensen willen je een hart onder de riem steken en zeggen dan: ach, het is maar een opdracht. Maar daardoor voelde ik me dan weer teruggedrukt in mijn faalangsthokje. Het is een precair evenwicht waarin ik nog steeds balanceer. Het gaat nu best goed met Leonie. Ik heb mijn diploma gehaald en ben verhuisd naar de randstad. In mijn vakgebied is het nog steeds moeilijk om aan de bak te komen, maar ik ben semiprofessioneel bezig met illustreren en grafisch ontwerp. En ik geef af en toe workshops. Ik weet inmiddels ook dat ik een duizendpoot ben en ik timmer door aan mijn eigen weg. Sinds kort is Leonie één keer in de week in therapie. Ik wil nu uitzoeken wat de basis van die faalangst is. Je kunt als je volwassen bent toch niet in een hoekje blijven zitten huilen als je denkt dat iets niet gaat lukken en jezelf een stommeling blijven vinden? Misschien kom ik nooit helemaal van de onzekerheid af, maar door nieuwe inzichten kan ik de angst anders leren bekijken en benaderen. Ik neem nu meer de leiding over situaties en het voelt goed om te merken dat ik vooruitga en dat me niet steeds weer hetzelfde overkomt. Leonie heeft in werkelijkheid een andere naam. 17

18 SEKS, DRANK, DRUGS & BALDADIGHEID Loes Vader Mathijs Beukema is contactfunctionaris studenten bij de Groningse politie. Met zijn collega Edwin Valkema begeeft hij zich al bijna acht jaar dagelijks onder studenten. Met Mathijs gaan we op zoek naar de duistere kant van het studentenleven. 18

19 Weet je een beetje wat er onder studenten speelt? Ik wíl het niet eens weten. Wel wil ik dat ze aan de bel trekken als ze te ver gaan. En ik heb zeker het gevoel dat ze dat doen. Zedengerelateerde zaken die studentenverenigingen vroeger onder de pet hielden, zijn nu bespreekbaar. Ik geloof dat er inmiddels een vertrouwensrelatie is: studenten stappen makkelijker naar mij dan naar een anonieme politieagent. Al blijf ik van de politie, laat dat duidelijk zijn. Heeft de politie de handen vol aan studenten? Studenten zijn net gewone mensen. Daar zitten figuren tussen die slechte dingen doen. Je vindt in onze dossiers niet terug of het delict door een student is gepleegd. Maar we zijn best druk met ze. Studenten zijn vaak slachtoffer van woninginbraak, ze vertonen nogal wat baldadig gedrag, veroorzaken regelmatig geluidsoverlast, ze zijn slachtoffer van fietsendiefstal én ze kopen ook wel eens een fiets van een junk. Natuurlijk zijn er ook studenten die winkeldiefstallen plegen, drugs gebruiken, de boel oplichten Sterker nog, in 2008 heeft een student in Selwerd zelfs een moord gepleegd. Hij wurgde zijn vriendin en ging daarna met zijn vrienden op stap. Toen ie weer thuis kwam, belde hij de politie en zette het gas aan als afleidingsmanoeuvre. Als je studeert heb je voor ongeveer vijf jaar een vrijbrief om alcoholist te zijn. Zwaar alcoholist, als we uitgaan van de definitie van twee glazen per dag. Een ruime meerderheid kan daar prima mee omgaan. Die stoppen met excessief drinken zodra ze een baan, een vrouw en kindertjes krijgen. Je hebt ook studenten die er niet mee om kunnen gaan. Door drank vervagen je normen. Door drank veroorzaken we overlast. Door drank gaat de volumeknop van de stereo op veel-te-hard. Door drank zitten we gevaarlijk achter het stuur. Door drank worden mensen mishandeld. Door drank worden meisjes aangerand. Gelukkig stelt het meestal niet veel voor: baldadigheid. Effe een conifeer uit die tuin trekken bij de buren. Er zijn ergere dingen, toch, als je er naast woont en het is jouw conifeer, dan ben je wel zuur. Praat je de volgende dag nuchter met ze, dan geven ze je helemaal gelijk. Er gaan ook verhalen dat studenten stevig aan de coke zitten. Je hoort dat er in bepaalde verenigingshuizen veel cocaïne wordt gebruikt. Wij weten niet of dat waar is. Zolang het geen grote dealplek is... Wij hebben dan wel andere dingen waar we ons druk over maken. Maar als verslaving een issue wordt onder studenten, dan vind ik wel dat we daar een bepaalde rol in kunnen spelen. In ieder geval blijft het onder onze radar. Ik denk niet dat studenten een grote rol spelen in de drugswereld. Er zullen ongetwijfeld jongens zijn die om hun eigen gebruik te bekostigen wat verkopen. Daar lig ik ook niet wakker van. Als er honderd kilo op Eelde wordt onderschept en de preses van de studentenvereniging staat daar om het pakketje op te halen, wordt het een ander verhaal. BEN JE CRIMINEEL ALS JE BIJ DE HENNES & MAURITZ EEN BEHAATJE JAT? Wat weet je van wiet? Er wordt gezegd dat in iedere straat wel een wietkamertje huist. Grote spelers zoeken sneue gevallen in de kroeg en bieden die zo n vijfduizend euro voor z n kamer, en zetten die vol. Hij heeft er verder geen omkijken naar. In een studentenhuis is dat niet te doen, natuurlijk. Daar is toch enigszins sociale controle. Maar in een appartement of in zo n grote studentenflat gebeurt dat, al kom ik het niet wekelijks tegen. Om studenten die een paar plantjes in de tuin hebben, maken we ons niet zo druk. Zolang de buren er geen last van hebben Je bent nogal laconiek. Drugs zijn een minder groot probleem dan drank, maar dat geldt in de hele samenleving. Ook zedenzaken zijn vaak gerelateerd aan drank. Een heel gevoelig onderwerp, waar ik niet te veel over wil zeggen. Maar drank, jongelui, gierende hormonen, een meisje dat nee zegt, een jongen die dat negeert. Ik denk dat dat heel vaak gebeurt. Wanneer ga je naar de politie? Meisjes worden gewilliger met drank op en jongens durven meer. Het besef komt de volgende dag. Waar ligt de grens? Als je jong bent, ben je veel met seks bezig waardoor dit soort dingen eerder gebeuren. Je gaat studeren, op stap, op kamers, alles is nieuw. Dan kunnen er dingen gebeuren waar je later spijt van krijgt. Dan word je wakker in de catacomben van bureau Rademarkt. Eens in de week hebben we een student in de cel, misschien iets vaker. Openbare dronkenschap of belediging van een agent. Als je wordt aangehouden, slaap je hier je roes uit en krijg je een bekeuring van zo n honderd euro. Bij winkeldiefstal word je naar het politiebureau aan de Rademarkt gebracht en in een ophaalkamer neergezet. Dan word je voorgeleid aan de hulpofficier van justitie, die toetst of de aanhouding rechtmatig is geweest. Je kunt maximaal zes uur worden vastgehouden. Eenvoudige zaken zoals winkeldiefstal worden hier voorgeleid. Dan krijg je een bakkie koffie en word je hier gehoord. We hebben snelrecht. Dat betekent dat het openbaar ministerie hier ook zit. Op het moment dat je wordt aangehouden, word je nagetrokken en bekijken ze of je een recidivist bent of een first offender. First offenders krijgen direct een transactievoorstel, een bekeuring dus. Winkeldiefstal eerste keer: 150 euro en we hebben het nergens meer over. Baldadig gedrag: boete van 100 euro en schade aan de conifeer 100 euro. 200 euro lichter sta je weer buiten. De donkere kant bestaat dus niet? Er zijn wel individuele gevallen die zich aan de schaduwzijde bevinden. Is een fiets kopen van een junk crimineel? Ben je crimineel als je bij de Hennes & Mauritz een behaatje jat? Maar misschien lachen die jongens en meiden zich rot. Haha weet die Mathijs na acht jaar nog niet wat er speelt in het studentenleven? Wat me veel meer zorgen baart is brand. Ik verbaas me erover dat het niet veel vaker uit de hand loopt. Zo n brand als in de Ebbingestraat waarbij dat meisje bij omkwam, dat kan vandaag zo weer gebeuren. Na een avondje in de kroeg zet je de frituurpan nog even aan Of je rookt een sigaretje in bed. Huis vol rook, de gangen vol rotzooi en fietsen. Daar maak ik me echt druk om. 19

20 HOREN & ZIEN THE HANGOVER III GIRLS SEIZOEN 2 HOTELLE Er klopt veel niet aan dit derde deel van de Hangover-trilogie, maar het eerste wat opvalt is dat er ditmaal helemaal geen sprake is van een hangover. Het is de makers vergeven, want het concept van een paar kerels die wakker worden na een nacht stappen en zich niks meer van de nacht ervoor kunnen herinneren was na twee fi lms (eigenlijk al na één) wel uitgewerkt. Daarvoor in de plaats krijgt de kijker vlees noch vis. Is dit een komedie of een actiefi lm? Er zitten een paar goede grappen in, maar verder is The Hangover III gewoon een aardige actiethriller. Jammer, want deel één was één van de grappigste komedies van de laatste tijd en aardige actiethrillers zijn er al genoeg. Lichtpuntje is de (nog) grotere rol van geflipte baardmans Alan (Zach Galifianakis), ook al veruit de grappigste in de eerdere delen. Even dreigt hij aan het begin van de fi lm te verdwijnen als de heren op weg zijn naar een rehab-kliniek om hem in te checken. Gelukkig worden ze onderweg klem gereden door een stel gangsters. Daar begint een avontuur met de vaste ingrediënten: wilde dieren, baby s en Mr. Chow. CW Vier vriendinnen die worstelen met hun liefdesleven in New York: waar hebben we dat eerder gehoord? Inderdaad, Sex and the City (SATC) is dé inspiratiebron voor de serie Girls, zo beweerde bedenkster en hoofdrolspeler Lena Dunham al in vele interviews. Toch lijkt het verder in vrijwel niets op de avonturen van Carrie & co. De meiden uit Girls zijn twintigers, net klaar met hun studie, en minder knap en karikaturaal dan de SATCdames. Het grootste verschil zit hem in de toon van de serie: rauw en eerlijk. Seizoen 2 begint met een sprong in de tijd: Hannah (Lena Dunham) heeft een nieuwe vriend, Sandy, een knappe zwarte Republikein. Verder is er weinig veranderd. Nog steeds zoeken de meiden naar een doel in het leven. Wat willen ze worden? Wat zoeken ze in de liefde? En mannen: in tegenstelling tot SATC is Girls ook voor jullie het bekijken waard. Niet dat je vrouwen ineens begrijpt (geef dat maar op), maar je krijgt wel een mooi inkijkje in hun (verstrooide) hoofden. Seizoen 1 verslonden? Stuur dan een mailtje naar o.v.v. Girls, en win de dvd-box van seizoen 2! CW Ik heb nooit tot de categorie vrouwen gehoord die beweren dat alle hotelkamers op elkaar lijken, begint dé Franse erotische sensatie van het jaar: Hotelle. Het verhaal draait om Annabelle, een 23-jarige studente journalistiek, die een grijpstuiver bijverdient als hot elle om een kankerkuur voor haar moeder te betalen. Hotel des Charmes, waar alle kamers refereren aan de namen van beroemde courtisanes, is het podium van Elle s avonturen. Elke kamer is een liefdesbouillon, waarin iedere vrouw wordt ondergedompeld en eindelijk zichzelf leert te zijn. Tijdens een diner met klanten leert Elle David kennen. Een charmante man, doch Elle krijgt geen natte poes van de stinkendrijke mediamagnaat. Binnen twee weken staat de huwelijksdatum vast. Dan verschijnt Davids broer Louis ten tonele en krijgt Elle tien-keer-perdag-briefjes toegestuurd: zilveren post-itjes met erotische notities. Op zijn hondjes kom ik lekkerder klaar. Juist omdat het bestiaal is! Daarom droom ik om het te doen met een onbekende, het liefst met een gemaskerd gezicht Al snel blijkt dat er een vete tussen de twee broers gaande is. Elle komt in een wespennest terecht. Gaap: een veels-te-rijke-machtige-man versus een frisse-jonge-studente. Voortborduren op het Vijftig tinten grijs-succes. Een mager concept. Twee hartjes voor de moeite. LV ADVERTENTIES 20

Theorieboek. leeftijd, dezelfde hobby, of ze houden van hetzelfde. Een vriend heeft iets voor je over,

Theorieboek. leeftijd, dezelfde hobby, of ze houden van hetzelfde. Een vriend heeft iets voor je over, 3F Wat is vriendschap? 1 Iedereen heeft vrienden, iedereen vindt het hebben van vrienden van groot belang. Maar als we proberen uit te leggen wat vriendschap precies is staan we al snel met de mond vol

Nadere informatie

Reality Reeks Verwerkingsopdrachten. Mooi meisje Verliefd op een loverboy

Reality Reeks Verwerkingsopdrachten. Mooi meisje Verliefd op een loverboy Reality Reeks Verwerkingsopdrachten Mooi meisje Verliefd op een loverboy Lees blz. 3. Woont Laura in de stad of op het platteland? Hoe weet je dat? Lees blz. 5 en 7. Woont Laura s oma al lang op de boerderij?

Nadere informatie

De twee zaken waarover je in dit boek kunt lezen, zijn de meest vreemde zaken die Sherlock Holmes ooit heeft opgelost.

De twee zaken waarover je in dit boek kunt lezen, zijn de meest vreemde zaken die Sherlock Holmes ooit heeft opgelost. Sherlock Holmes was een beroemde Engelse privédetective. Hij heeft niet echt bestaan. Maar de schrijver Arthur Conan Doyle kon zo goed schrijven, dat veel mensen dachten dat hij wél echt bestond. Sherlock

Nadere informatie

Voorwoord. Veel leesplezier! Liefs, Rhijja

Voorwoord. Veel leesplezier! Liefs, Rhijja Voorwoord Verliefd zijn is super, maar ook doodeng. Want het kan je heel onzeker maken. En als het uiteindelijk uitgaat, voel je je intens verdrietig. In dit boek lees je over mijn liefdesleven, de mooie,

Nadere informatie

Wat is PDD-nos? VOORBEELDPAGINA S. Wat heb je dan? PDD-nos is net als Tourette een neurologische stoornis. Een stoornis in je hersenen.

Wat is PDD-nos? VOORBEELDPAGINA S. Wat heb je dan? PDD-nos is net als Tourette een neurologische stoornis. Een stoornis in je hersenen. Wat is PDD-nos? 4 PDD-nos is net als Tourette een neurologische stoornis. Een stoornis in je hersenen. Eigenlijk vind ik stoornis een heel naar woord. Want zo lijkt het net of er iets niet goed aan me

Nadere informatie

Slachtoffers van mensenhandel en geestelijke gezondheidszorg

Slachtoffers van mensenhandel en geestelijke gezondheidszorg Slachtoffers van mensenhandel en geestelijke gezondheidszorg Informatie voor cliënten Cliënten en geestelijke gezondheidszorg Slachtoffers van mensenhandel hebben vaak nare dingen meegemaakt. Ze zijn geschokt

Nadere informatie

[PILOT] Aan de slag met de Hoofdzaken Ster

[PILOT] Aan de slag met de Hoofdzaken Ster [PILOT] Aan de slag met de Hoofdzaken Ster! Hoofdzaken Ster Copyright EffectenSter BV 2014 Hoofdzaken Ster SOCIALE VAARDIGHEDEN VERSLAVING DOELEN EN MOTIVATIE 10 9 8 10 9 8 7 6 4 3 2 1 7 6 4 3 2 1 10 9

Nadere informatie

Er is toch niemand die jou aardig vindt. SUKKEL.

Er is toch niemand die jou aardig vindt. SUKKEL. Liefde Ik laat je nooit in de steek. Ik zal je helpen. Jij bent mijn beste vriendin. Het mooiste wat ik heb, geef ik aan jou. Ik ben verliefd... Ik heb alles voor je over. IK HOU VAN JOU! Ik bid voor je.

Nadere informatie

Plak jij een etiket op mensen?

Plak jij een etiket op mensen? Plak jij een etiket op mensen? Een vooroordeel is erger dan je denkt 1 Iedereen ziet er verschillend uit. Er zijn geen twee mensen precies hetzelfde. Iedereen is anders Iedereen is anders. Bekijk de kinderen

Nadere informatie

Groep 1, 2 Thema 1 De groep? Dat zijn wij! 1. Hallo, hier ben ik! Samen plezier maken en elkaar beter leren kennen.

Groep 1, 2 Thema 1 De groep? Dat zijn wij! 1. Hallo, hier ben ik! Samen plezier maken en elkaar beter leren kennen. Groep 1, 2 1. Hallo, hier ben ik! 2. Prettig kennis te maken Kinderen leren elkaar beter kennen en ontdekken verschillen en overeenkomsten. 3. Samen in de klas Over elkaar helpen, geholpen worden en afspraken

Nadere informatie

Een land waar. mensen goed geïnformeerd zijn over handicaps

Een land waar. mensen goed geïnformeerd zijn over handicaps Een land waar mensen goed geïnformeerd zijn over handicaps Lilian (48) vraagt haar zoontje om even een handje te komen geven. Dat doet hij en dan gaat hij weer lekker verder spelen. Wij nemen plaats aan

Nadere informatie

>>> Dag tegen het Pesten 19-04-12 >>> Codename Future - Tel. 070-3024770 - Fax. 070-3644934 www.codenamefuture.nl 1

>>> Dag tegen het Pesten 19-04-12 >>> Codename Future - Tel. 070-3024770 - Fax. 070-3644934 www.codenamefuture.nl 1 >>> Codename Future - Tel. 070-3024770 - Fax. 070-3644934 www.codenamefuture.nl 1 Inhoudsopgave Colofon 3 Dag tegen het pesten 4 Highlights 4 Pesten gebeurt in mijn klas het meest met 5 Welke uitspraak

Nadere informatie

Info. Aanraken, knuffelen en meer... Informatie voor cliënten. Expertisecentrum voor epilepsie en slaapgeneeskunde

Info. Aanraken, knuffelen en meer... Informatie voor cliënten. Expertisecentrum voor epilepsie en slaapgeneeskunde Info Aanraken, knuffelen en meer... Informatie voor cliënten Expertisecentrum voor epilepsie en slaapgeneeskunde Inhoud INHOUD 1. Waar gaat het over 3 2. Aanraken 4 3. Hoe noem jij dat? 5 4. Baas over

Nadere informatie

KIJK IN JE BREIN LESMODULE BASISSCHOOL LEERLING

KIJK IN JE BREIN LESMODULE BASISSCHOOL LEERLING LESMODULE BASISSCHOOL LEERLING 1. DE HERSENEN 1.1 HOE ZIEN HERSENEN ERUIT? VRAAG WIE KAN VERTELLEN WAT HERSENEN ZIJN? VRAAG HEBBEN KINDEREN KLEINERE HERSENEN DAN GROTE MENSEN? 1.2 WANNEER GEBRUIK JE ZE?

Nadere informatie

Een Berbers dorp. Mijn zussen en ik mochten van mijn vader naar school. Meestal mochten alleen jongens naar school.

Een Berbers dorp. Mijn zussen en ik mochten van mijn vader naar school. Meestal mochten alleen jongens naar school. Een Berbers dorp Ik ben geboren en opgegroeid in het noorden van Marokko. In een buitenwijk van de stad Nador. Iedereen kent elkaar en altijd kun je bij de mensen binnenlopen. Als er feest is, viert het

Nadere informatie

7. Wel of niet vertellen

7. Wel of niet vertellen Quizvragen hoofdstuk 6 1. Wanneer krijgt iemand een bloedtransfusie? 2. Hoe is het virus in jouw bloed terechtgekomen? 3. Komt een verkoudheid door de kou of door een virus? 4. Kan het virus in flesvoeding

Nadere informatie

Gevaarlijke liefde. Weet jij wie die jongen is? Zit hij ook bij ons op school? Mooi hè, Kim? Maar wel duur! Ik geloof dat hij Ramon heet!

Gevaarlijke liefde. Weet jij wie die jongen is? Zit hij ook bij ons op school? Mooi hè, Kim? Maar wel duur! Ik geloof dat hij Ramon heet! Gevaarlijke liefde Gevaarlijke liefde In de pauze Mooi hè, Kim? Maar wel duur! Weet jij wie die jongen is? Zit hij ook bij ons op school? Als je verliefd wordt ben je in de wolken. Tegelijk voel je je

Nadere informatie

Hoe lang duurt geluk?

Hoe lang duurt geluk? Hoe lang duurt geluk? Op dit moment ben ik gelukkig. Na veel pech ben ik dan eindelijk een vrolijke schrijver. Mijn roman is goed gelukt. En ik verdien er veel geld mee. En ik heb ook nog eens een mooie,

Nadere informatie

Wil jij minderen met social media?

Wil jij minderen met social media? Wil jij minderen met social media? Uitgave van Stichting Be Aware Januari 2016 Hulpboekje social media 1 Hoe sociaal zijn social media eigenlijk? Je vindt dat je teveel tijd doorbrengt op social media.

Nadere informatie

JEUGDIGEN. Hulp na seksueel misbruik. vooruitkomen +

JEUGDIGEN. Hulp na seksueel misbruik. vooruitkomen + > vooruitkomen + Hulp na seksueel misbruik JEUGDIGEN Heb jij seksueel misbruik meegemaakt of iemand in jouw gezin, dan kan daarover praten helpen. Het kan voor jou erg verwarrend zijn hierover te praten,

Nadere informatie

Introducties telefonisch interview

Introducties telefonisch interview Introducties telefonisch interview Onderstaande fragmenten zijn uitsuitend bedoeld voor gebruik bij het boek Onderzoek doen met vragenlijsten. Het is niet toegestaan deze fragmenten te publiceren of anderszins

Nadere informatie

MANIEREN OM MET OUDERPARTICIPATIE OM TE GAAN

MANIEREN OM MET OUDERPARTICIPATIE OM TE GAAN Blijf kalm; Verzeker je ervan dat je de juiste persoon aan de lijn hebt; Zeg duidelijk wie je bent en wat je functie is; Leg uit waarom je belt; Geef duidelijke en nauwkeurige informatie en vertel hoe

Nadere informatie

Succesverhaal. over pesten op het werk

Succesverhaal. over pesten op het werk Supermarktmedewerkster Fenny gaat met plezier naar haar werk. Dat is zeer opmerkelijk als je bedenkt dat ze lange tijd werd gepest. Op het dieptepunt hoopte ze zelfs dat haar onderweg naar de supermarkt

Nadere informatie

De Samenleving: samen of ieder voor zich? Oefening 2. 1. b. Alle mensen zijn anders en dat moeten we respecteren. 2 Han van Eijk - Leef

De Samenleving: samen of ieder voor zich? Oefening 2. 1. b. Alle mensen zijn anders en dat moeten we respecteren. 2 Han van Eijk - Leef Thema 2 De Samenleving: samen of ieder voor zich? Oefening 2 1. b. Alle mensen zijn anders en dat moeten we respecteren. 2 Han van Eijk - Leef Niemand hoeft alleen maar goed of slecht te zijn. Niemand

Nadere informatie

Knallen met je vrienden! Leuk, maar ook voor anderen?

Knallen met je vrienden! Leuk, maar ook voor anderen? Knallen met je vrienden! Leuk, maar ook voor anderen? Vooraf Oud en nieuw is leuk en gezellig: oliebollen eten, spelletjes doen, televisie kijken, met zijn allen aftellen tot twaalf uur en vuurwerk afsteken.

Nadere informatie

Alleen als uw kind zich veilig voelt, kan het worden wie het is

Alleen als uw kind zich veilig voelt, kan het worden wie het is Beste ouders en verzorgers. Voor de vakantie zijn we begonnen met een aanpak om het op en rond onze school voor kinderen nog veiliger te maken. Nu, na de vakantie, pakken we de draad met veel élan weer

Nadere informatie

Zondag 6 maart 2016, 10.00 uur Jeugddienst. Voorganger: ds. Bert de Wit

Zondag 6 maart 2016, 10.00 uur Jeugddienst. Voorganger: ds. Bert de Wit Preek Zondag 6 maart 2016, 10.00 uur Jeugddienst Thema: @Home Voorganger: ds. Bert de Wit Schriftlezing: Lucas 15:11-32 Een vader had twee zonen zo begint het verhaal. Met de beschrijving van een gezin.

Nadere informatie

Borderline. Als gevoelens en gedrag snel veranderen. Deze folder is voor doven en slechthorenden die meer willen weten over borderline

Borderline. Als gevoelens en gedrag snel veranderen. Deze folder is voor doven en slechthorenden die meer willen weten over borderline ggz voor doven & slechthorenden Borderline Als gevoelens en gedrag snel veranderen Deze folder is voor doven en slechthorenden die meer willen weten over borderline Herkent u dit? Bij iedereen gaat wel

Nadere informatie

Soms ben ik eens boos, en soms wel eens verdrietig, af en toe eens bang, en heel vaak ook wel blij.

Soms ben ik eens boos, en soms wel eens verdrietig, af en toe eens bang, en heel vaak ook wel blij. Lied: Ik ben ik (bij thema 1: ik ben mezelf) (nr. 1 en 2 op de CD) : Weet ik wie ik ben? Ja, ik weet wie ik ben. Weet ik wie ik ben? Ja, ik weet wie ik ben. Ik heb een mooie naam, van achter en vooraan.

Nadere informatie

MEMORY WOORDEN 1.1. TaalCompleet A1 Memory Woorden 1 1

MEMORY WOORDEN 1.1. TaalCompleet A1 Memory Woorden 1 1 MEMORY WOORDEN 1.1 TaalCompleet A1 Memory Woorden 1 1 ik jij hij zij wij jullie zij de baby het kind ja nee de naam TaalCompleet A1 Memory Woorden 1 2 MEMORY WOORDEN 1.2 TaalCompleet A1 Memory Woorden

Nadere informatie

Als je ergens heel erg bang voor bent, dan heb je angst. Je hebt bijvoorbeeld angst voor de tandarts.

Als je ergens heel erg bang voor bent, dan heb je angst. Je hebt bijvoorbeeld angst voor de tandarts. Thema 5 Les 1: De angst: Als je ergens heel erg bang voor bent, dan heb je angst. Je hebt bijvoorbeeld angst voor de tandarts. De schrik: Als iemand ineens achter je staat, dan schrik je. Je bent dan ineens

Nadere informatie

1 Ben of word jij weleens gepest?

1 Ben of word jij weleens gepest? Onderzoeksresultaten TipHorstaandeMaas.nl Pesten Pesten is van alle generaties. Het kan bijna overal plaatsvinden en is daarom dichterbij dan mensen soms denken 8 1 Ben of word jij weleens gepest? 7 6

Nadere informatie

1 Samuel 24 - Ik krijg je nog wel - Of zou jij het anders doen?

1 Samuel 24 - Ik krijg je nog wel - Of zou jij het anders doen? 1 Samuel 24 - Ik krijg je nog wel - Of zou jij het anders doen? Gezinsdienst Liturgie Zingen: - Gez 75,1.2.5 Nu gaan de bloemen nog dood - EL 445 Ik zag een kuikentje - Gez 171 Wees stil voor het aangezicht

Nadere informatie

!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!! Uitgave van Stichting Be Aware Januari 2015 WIL JE MINDER GAMEN?

!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!! Uitgave van Stichting Be Aware Januari 2015 WIL JE MINDER GAMEN? Uitgave van Stichting Be Aware Januari 2015 WIL JE MINDER GAMEN? Je vindt dat je teveel tijd doorbrengt met het spelen van games. Je beseft dat je hierdoor in de problemen kunt raken: je huiswerk lijdt

Nadere informatie

Wat je voelt is wat je denkt! De theorie van het rationeel denken

Wat je voelt is wat je denkt! De theorie van het rationeel denken Wat je voelt is wat je denkt! De theorie van het rationeel denken Mensen zoeken hulp omdat ze overhoop liggen met zichzelf of met anderen. Dit kan zich op verschillende manieren uiten. Sommige mensen worden

Nadere informatie

De PAAZ, wat is dat? Informatie voor kinderen van 8 tot 12 jaar

De PAAZ, wat is dat? Informatie voor kinderen van 8 tot 12 jaar De PAAZ, wat is dat? Informatie voor kinderen van 8 tot 12 jaar De afgelopen weken was het niet zo leuk bij Pim thuis. Zijn moeder lag de hele dag in bed. Ze stond niet meer op, deed geen boodschappen

Nadere informatie

Gezinsinterventie Gezinsgesprekken voor gezinnen waarbij de ouder psychische problemen heeft

Gezinsinterventie Gezinsgesprekken voor gezinnen waarbij de ouder psychische problemen heeft Gezinsinterventie Gezinsgesprekken voor gezinnen waarbij de ouder psychische problemen heeft Inhoudsopgave Klik op het onderwerp om verder te lezen. Zorgen en vragen 1 Gezinsinterventie 2 Tien praktische

Nadere informatie

Inhoud. Aan jou de keuze 7. Niet alleen maar een boek 187. Auteurs 191. Dankwoord 197

Inhoud. Aan jou de keuze 7. Niet alleen maar een boek 187. Auteurs 191. Dankwoord 197 Inhoud Aan jou de keuze 7 D/2012/45/239 - isbn 978 94 014 0183 8 - nur 248 Tweede druk Vormgeving omslag en binnenwerk: Nanja Toebak, s-hertogenbosch Illustraties omslag en binnenwerk: Marcel Jurriëns,

Nadere informatie

Ben je slachtoffer? Folder voor jongeren

Ben je slachtoffer? Folder voor jongeren Ben je slachtoffer? Folder voor jongeren Mijn leven veranderde zo n drie jaar geleden. Juist de dag voor mijn mama s verjaardag kreeg ze van mijn vader een kogel door het hoofd. Wonder boven wonder overleefde

Nadere informatie

Ja hoor. Dan moet je rechtdoor. Bij de moet je naar rechts en daarna de links. Het postkantoor is aan rechterhand.

Ja hoor. Dan moet je rechtdoor. Bij de moet je naar rechts en daarna de links. Het postkantoor is aan rechterhand. Thema 5 Woonomgeving Oefening 2 Situatie 1 Pardon meneer, mag ik iets vragen? Jazeker, wat kan ik voor doen? Weet u het postkantoor is? Ja hoor. Dan moet je rechtdoor. Bij de moet je naar rechts en daarna

Nadere informatie

FOUT VRIENDJE? PAS OP! Hulp. Internet. Heb je vragen? Bel dan naar Meldpunt Jeugdprostitutie, tel.: 0900 044 33 22.

FOUT VRIENDJE? PAS OP! Hulp. Internet. Heb je vragen? Bel dan naar Meldpunt Jeugdprostitutie, tel.: 0900 044 33 22. PAS OP! Hulp Heb je vragen? Bel dan naar Meldpunt Jeugdprostitutie, tel.: 0900 044 33 22. Internet Wil je meer lezen? Kijk op www.jipdenhaag.nl/loverboys En test jezelf op www.loverboytest.nl Dit is een

Nadere informatie

Mijn nieuwe school, een nieuwe start.

Mijn nieuwe school, een nieuwe start. Mijn nieuwe school, een nieuwe start. Naam: Mijn oude school weerbaar.info Mijn nieuwe school Als je naar het middelbaar onderwijs gaat is alles nieuw. Je klasgenoten, de docenten, de school, de regels

Nadere informatie

4 communicatie. Ik weet welke informatie anderen nodig hebben om mij te kunnen begrijpen. Ik vertel anderen wat ik denk of voel.

4 communicatie. Ik weet welke informatie anderen nodig hebben om mij te kunnen begrijpen. Ik vertel anderen wat ik denk of voel. 4 communicatie Communicatie is het uitwisselen van informatie. Hierbij gaat het om alle informatie die je doorgeeft aan anderen en alle informatie die je van anderen krijgt. Als de informatie aankomt,

Nadere informatie

Lesbrief verslaving aan games of sociale media

Lesbrief verslaving aan games of sociale media Lesbrief verslaving aan games of sociale media Tijd: 45 55 minuten Leerjaar 1-Profiel1,2,3 Introduceer het onderwerp kort: gamen en actief zijn op sociale media zijn superleuk. Hoe komt dat eigenlijk?

Nadere informatie

Mijn loverboy Verloren onschuld

Mijn loverboy Verloren onschuld Mijn loverboy Verloren onschuld in makkelijke taal simone schoemaker 8 Het verhaal van Lisa De dag begint goed. Ik word wakker met een blij gevoel. Yes, ik ben jarig! Ik ben zestien! Mijn moeder feliciteert

Nadere informatie

Hij had dezelfde soort helm op als in het beeld vooraf...2 Mijn vader was verbaasd dat ik alles wist...3 Ik zat recht overeind in mijn bed te

Hij had dezelfde soort helm op als in het beeld vooraf...2 Mijn vader was verbaasd dat ik alles wist...3 Ik zat recht overeind in mijn bed te Hij had dezelfde soort helm op als in het beeld vooraf...2 Mijn vader was verbaasd dat ik alles wist...3 Ik zat recht overeind in mijn bed te kijken...4 De mensenmenigte opende zich in het midden...5 Toen

Nadere informatie

Stomme trutten. Qatar, Qatar!, giechelen de meisjes voor het huis aan de overkant. Kelly heeft gelijk. Nu zijn ze op de fiets.

Stomme trutten. Qatar, Qatar!, giechelen de meisjes voor het huis aan de overkant. Kelly heeft gelijk. Nu zijn ze op de fiets. Stomme trutten Kijk, die stomme trutjes zijn er weer. Kelly wijst naar buiten. Sanne kijkt nieuwsgierig uit het raam. Voor het huis aan de overkant staan twee meisjes. Meisjes met blonde paardenstaartjes.

Nadere informatie

Waar gaan we het over hebben?

Waar gaan we het over hebben? Waar gaan we het over hebben? Onderwerp: Sommige meisjes zijn heel snel verliefd, andere meisjes zullen niet snel of misschien zelfs helemaal niet verliefd worden. Dit is bij ieder meisje anders. Wat gebeurt

Nadere informatie

Tijdschrift Kindermishandeling April 2013 Onderwijsspecial deel 2. 8 tips voor een goed gesprek met je leerling

Tijdschrift Kindermishandeling April 2013 Onderwijsspecial deel 2. 8 tips voor een goed gesprek met je leerling 8 tips voor een goed gesprek met je leerling Edith Geurts voor Tijdschrift Kindermishandeling Het kan zijn dat je als leerkracht vermoedt dat een kind thuis in de knel zit. Bijvoorbeeld doordat je signalen

Nadere informatie

Een nieuwe generatie Disney-schurken

Een nieuwe generatie Disney-schurken 17 SEPTEMBER 2015 TV Een nieuwe generatie Disney-schurken 19 fden nog lang Door Menno Woudt - En ze lee ookje. Maar hoe en gelukkig. Zo eindigt elk spr echt verder? gaan al die verhalen eigenlijk scendants

Nadere informatie

Een waarderend gesprek voeren m.b.v. het AI- proces

Een waarderend gesprek voeren m.b.v. het AI- proces Een waarderend gesprek voeren m.b.v. het AI- proces Het 5V- proces van Appreciative Inquiry is een uitstekend instrument voor het houden van een waarderend gesprek of interview. Je kunt de stappen in het

Nadere informatie

Achtergrondinformatie opdracht 1, module 1, les 1

Achtergrondinformatie opdracht 1, module 1, les 1 Achtergrondinformatie opdracht 1, module 1, les 1 Er zijn leuke en fijne momenten in de opvoeding, maar ook moeilijke en zware momenten. Deze moeilijke momenten hebben soms te maken met een bepaalde fase

Nadere informatie

Alleen is maar alleen

Alleen is maar alleen 177 177 HOOFDSTUK 11 Alleen is maar alleen WOORDEN 1 1 Heb jij het ook zo...? a los b druk 2 Aan welke... van de stad woon jij? a kant b plek 3 O, daar? Daar woont ook een... van me! a omgeving b kennis

Nadere informatie

Niet eerlijk. Kyara Blaak

Niet eerlijk. Kyara Blaak Kyara Blaak Niet eerlijk Kyara Blaak Kyara Blaak 248media uitgeverij, Steenwijk Grafische realisatie: MDS Grafische Vormgeving Illustraties binnenwerk: Kyara Blaak Alle rechten voorbehouden. Niets uit

Nadere informatie

Verliefd zijn is dat je iemand meer dan aardig vindt, eigenlijk véél meer dan aardig.

Verliefd zijn is dat je iemand meer dan aardig vindt, eigenlijk véél meer dan aardig. Verliefd Savannah (11) Verliefd zijn is dat je iemand meer dan aardig vindt, eigenlijk véél meer dan aardig. Massimo (11) Dat je iemand ziet die je heel mooi vindt. Dan wil je gewoon bij haar zijn. Misschien

Nadere informatie

OPVOEDEN ZO!!! De cursus is bedoeld voor ouders van kinderen van 3 tot 12 jaar

OPVOEDEN ZO!!! De cursus is bedoeld voor ouders van kinderen van 3 tot 12 jaar OPVOEDEN ZO!!! Algemeen Het opvoeden van kinderen is leuk maar kan soms ook heel zwaar zijn. Bij het opvoeden van je kind komt heel wat kijken. Jij bent tenslotte diegene, die hem het goede voorbeeld moet

Nadere informatie

Relaties. HDYO heeft meer informatie beschikbaar over de Ziekte van Huntington voor jongeren, ouders en professionals op onze website: www.hdyo.

Relaties. HDYO heeft meer informatie beschikbaar over de Ziekte van Huntington voor jongeren, ouders en professionals op onze website: www.hdyo. Relaties HDYO heeft meer informatie beschikbaar over de Ziekte van Huntington voor jongeren, ouders en professionals op onze website: www.hdyo.org Relaties kunnen een belangrijke rol spelen bij het omgaan

Nadere informatie

3 Bijna ruzie. Maar die Marokkanen en Turken horen hier niet. Ze moeten het land uit, vindt Jacco.

3 Bijna ruzie. Maar die Marokkanen en Turken horen hier niet. Ze moeten het land uit, vindt Jacco. 1 Het portiek Jacco ruikt het al. Zonder dat hij de voordeur opendoet, ruikt hij al dat er tegen de deur is gepist. Dat gebeurt nou altijd. Zijn buurjongen Junior staat elke avond in het portiek te plassen.

Nadere informatie

Vroeg Interventiedienst Drugs

Vroeg Interventiedienst Drugs VRIND Vroeg Interventiedienst Drugs Als aan ouders gevraagd wordt wat hun grootste bekommernissen zijn voor hun kinderen in de toekomst, dan scoort 'drugs' zeer hoog. Ouders maken zich zorgen over drugs.

Nadere informatie

Het kinderprotocol. Inhoud: 1. Inleiding; het kinderprotocol 2. Goed gedrag kun je leren 3. De schoolregels 4. Pesten/ gepest worden 5.

Het kinderprotocol. Inhoud: 1. Inleiding; het kinderprotocol 2. Goed gedrag kun je leren 3. De schoolregels 4. Pesten/ gepest worden 5. Het kinderprotocol Inhoud: 1. Inleiding; het kinderprotocol 2. Goed gedrag kun je leren 3. De schoolregels 4. Pesten/ gepest worden 5. Slot 1. Het kinderprotocol: Op de Flamingoschool vinden we het erg

Nadere informatie

KINDEREN EN INTERNET 9-10 jaar

KINDEREN EN INTERNET 9-10 jaar CASENUMMER: SAMPLE POINT NUMMER INTERVIEW ER NAAM ADRES: POSTCODE EN PLAATS TELEFOONNUMMER KINDEREN EN INTERNET 9-10 jaar HOE VUL JE DIT DEEL VAN DE VRAGENLIJST IN Hieronder wat eenvoudige instructies

Nadere informatie

In de eeuwigheid van het leven waarin ik ben is alles volmaakt, heel en compleet en toch verandert het leven voortdurend. Er is geen begin en geen

In de eeuwigheid van het leven waarin ik ben is alles volmaakt, heel en compleet en toch verandert het leven voortdurend. Er is geen begin en geen 14 In de eeuwigheid van het leven waarin ik ben is alles volmaakt, heel en compleet en toch verandert het leven voortdurend. Er is geen begin en geen einde, alleen een voortdurende kringloop van materie

Nadere informatie

Mijn ouders zijn gescheiden en nu? Een folder voor jongeren met gescheiden ouders over de OTS en de gezinsvoogd

Mijn ouders zijn gescheiden en nu? Een folder voor jongeren met gescheiden ouders over de OTS en de gezinsvoogd Mijn ouders zijn gescheiden en nu? Een folder voor jongeren met gescheiden ouders over de OTS en de gezinsvoogd 1 Joppe (13): Mijn ouders vertelden alle twee verschillende verhalen over waarom ze gingen

Nadere informatie

EIGEN BLOED Over moeders die hun kind afstaan ter adoptie

EIGEN BLOED Over moeders die hun kind afstaan ter adoptie EIGEN BLOED Ik zie het koppie al, zegt de huisarts tegen de dertienjarige Henny Paniek Ze kwam bij hem vanwege buikpijn Dan gaat alles razendsnel Met een ambulance wordt Henny naar het ziekenhuis gebracht

Nadere informatie

VIER EENVOUDIGE TAKTIEKEN OM LASTIGE COLLEGA S VOOR JE TE WINNEN

VIER EENVOUDIGE TAKTIEKEN OM LASTIGE COLLEGA S VOOR JE TE WINNEN E-BLOG VIER EENVOUDIGE TAKTIEKEN OM LASTIGE COLLEGA S VOOR JE TE WINNEN in samenwerken Je komt in je werk lastige mensen tegen in alle soorten en maten. Met deze vier verbluffend eenvoudige tactieken vallen

Nadere informatie

Na de schok... Informatie voor ouders

Na de schok... Informatie voor ouders Na de schok... Informatie voor ouders Niemand is echt voorbereid op een schokkende gebeurtenis en als het gebeurt heeft dat voor iedereen ingrijpende gevolgen. Als kinderen samen met hun ouders een aangrijpende

Nadere informatie

veeg de tranen van me weg. Ik kijk nog eens rond en er valt een hoop spanning van me af. Er komt zelfs een kleine glimlach op me gezicht terug.

veeg de tranen van me weg. Ik kijk nog eens rond en er valt een hoop spanning van me af. Er komt zelfs een kleine glimlach op me gezicht terug. Het DOC Ik kruip in één van de buikpijn terwijl ik in bed lig. Mijn gedachten gaan uit naar de volgende dag. Ik weet wat er die dag staat te gebeuren, maar nog niet hoe dit zal uitpakken. Als ik hieraan

Nadere informatie

EN TOEN GING DE BEL DE ENORME IMPACT VA N FATALE BEDRIJFSONGEVALLEN LAURA BRUGMANS

EN TOEN GING DE BEL DE ENORME IMPACT VA N FATALE BEDRIJFSONGEVALLEN LAURA BRUGMANS EN TOEN GING DE BEL DE ENORME IMPACT VA N FATALE BEDRIJFSONGEVALLEN LAURA BRUGMANS EN TOEN GING DE BEL De enorme impact van fatale bedrijfsongevallen Laura Brugmans Ontwerp en vormgeving: Twin Media bv,

Nadere informatie

2 Ik en autisme VOORBEELDPAGINA S

2 Ik en autisme VOORBEELDPAGINA S 2 Ik en autisme In het vorige hoofdstuk is verteld over sterke kanten die mensen met autisme vaak hebben. In dit hoofdstuk vertellen we over autisme in het algemeen. We beginnen met een stelling. In de

Nadere informatie

Lesbrief. Zat Annie van Gansewinkel

Lesbrief. Zat Annie van Gansewinkel Lesbrief Zat Annie van Gansewinkel Doe meer met Thuisfront! Bij de boeken in de serie Thuisfront kunt u een gratis lesbrief downloaden van www.eenvoudigcommuniceren.nl. In deze lesbrief staan vragen, tips

Nadere informatie

Lesbrief. Schuld Anne-Rose Hermer

Lesbrief. Schuld Anne-Rose Hermer Lesbrief Schuld Anne-Rose Hermer Doe meer met Thuisfront! Bij de boeken in de serie Thuisfront kunt u een gratis lesbrief downloaden van www.eenvoudigcommuniceren.nl. In deze lesbrief staan vragen, tips

Nadere informatie

Help me, Zoey, zeg ik. Zoey kijkt verbaasd. Waarmee?, vraagt ze.

Help me, Zoey, zeg ik. Zoey kijkt verbaasd. Waarmee?, vraagt ze. 1 Ik wou dat ik een vriendje had. Ik wou dat hij in mijn kast zat. Dan kon ik hem tevoorschijn halen wanneer ik maar wilde. Hij zou naar me kijken alsof ik mooi ben. Zwijgend. Hij zou zijn leren jack uittrekken

Nadere informatie

Online Titel Competentie Groepsfase Lesdoel Kwink van de Week

Online Titel Competentie Groepsfase Lesdoel Kwink van de Week onderbouw Les 1 Online Dit ben ik! Besef van jezelf Forming Ik kan mezelf voorstellen aan een ander. Ken je iemand nog niet? Vertel hoe je heet. Les 2 Online Hoe spreken we dit af? Keuzes maken Norming

Nadere informatie

Beste vrienden, ik mag jullie vandaag vertellen over de laatste week van het leven van Jezus.

Beste vrienden, ik mag jullie vandaag vertellen over de laatste week van het leven van Jezus. 1 Beste vrienden, ik mag jullie vandaag vertellen over de laatste week van het leven van Jezus. 2 Het verhaal De Goede Week Trouw, Hoop en Spijt Ik wil jullie vandaag vertellen over de Goede Week. Dat

Nadere informatie

Eerst wat algemene gegevens. Vragen over je lichaam. 1. In welke klas zit je?

Eerst wat algemene gegevens. Vragen over je lichaam. 1. In welke klas zit je? Eerst wat algemene gegevens. 1. In welke klas zit je? 2. Bij wie woon je de meeste dagen van de week? Je mag één antwoord geven. Ik woon: Bij mijn vader en moeder (samen) Ongeveer de helft van de tijd

Nadere informatie

Hoe je je voelt. hoofdstuk 10. Het zal je wel opgevallen zijn dat je op een dag een heleboel verschillende gevoelens hebt. Je kunt bijvoorbeeld:

Hoe je je voelt. hoofdstuk 10. Het zal je wel opgevallen zijn dat je op een dag een heleboel verschillende gevoelens hebt. Je kunt bijvoorbeeld: hoofdstuk 10 Hoe je je voelt Het zal je wel opgevallen zijn dat je op een dag een heleboel verschillende gevoelens hebt. Je kunt bijvoorbeeld: zenuwachtig wakker worden omdat je naar school moet, vrolijk

Nadere informatie

Uitleg Zing in 19 mei 2013: Dat is verleidelijk!

Uitleg Zing in 19 mei 2013: Dat is verleidelijk! Uitleg Zing in 19 mei 2013: Dat is verleidelijk! In onze vorige Zing In hebben we het gehad over de druk die op jonge mensen wordt gelegd, op de vaak hoge eisen die we aan hen stellen. Maar niemand is

Nadere informatie

Wanneer vertel je het de kinderen? Kies een moment uit waarop je zelf en de kinderen niet gestoord kunnen worden.

Wanneer vertel je het de kinderen? Kies een moment uit waarop je zelf en de kinderen niet gestoord kunnen worden. Hoe vertel je het de kinderen? Op een gegeven moment moet je de kinderen vertellen dat jullie gaan scheiden. Belangrijk is hoe en wat je hen vertelt. Houd rekening daarbij rekening met de leeftijd van

Nadere informatie

Hoofdstuk 1. namelijk afschuwelijke dingen! Daders zijn soms zo creatief en geslepen, daar kunnen we ons maar amper een voorstelling bij maken.

Hoofdstuk 1. namelijk afschuwelijke dingen! Daders zijn soms zo creatief en geslepen, daar kunnen we ons maar amper een voorstelling bij maken. Hoofdstuk 1 Het beestje bij de naam Wat gebeurt er precies? In dit hoofdstuk wil ik graag stilstaan bij geweld en misbruik en wat het precies is. We hebben hier allemaal onze eigen ideeën over. Schelden,

Nadere informatie

Natuurlijk heb je ideaalbeelden. Maar wij wisten allang dat die. niet kloppen OOK

Natuurlijk heb je ideaalbeelden. Maar wij wisten allang dat die. niet kloppen OOK Natuurlijk heb je ideaalbeelden. Maar wij wisten allang dat die niet kloppen 82 bijzonder kleinkind Ingrid & Meindert werden onverwacht oma & opa Onze dochters warenzorgeloze tieners totdat ze zwanger

Nadere informatie

MARIAN HOEFNAGEL. De nieuwe buurt. Uitgeverij Eenvoudig Communiceren

MARIAN HOEFNAGEL. De nieuwe buurt. Uitgeverij Eenvoudig Communiceren MARIAN HOEFNAGEL De nieuwe buurt Uitgeverij Eenvoudig Communiceren 1 4 Een nieuw huis Dit is nu ons nieuwe huis. De auto stopt en Kika s vader wijst trots naar het huis rechts. Kika kijkt. Het is een rijtjeshuis

Nadere informatie

Depressie. Meer dan een somber gevoel. Deze folder is voor doven en slechthorenden die meer willen weten over depressie

Depressie. Meer dan een somber gevoel. Deze folder is voor doven en slechthorenden die meer willen weten over depressie ggz voor doven & slechthorenden Depressie Meer dan een somber gevoel Deze folder is voor doven en slechthorenden die meer willen weten over depressie Herkent u dit? Iedereen is wel eens somber of treurig.

Nadere informatie

Het lastigste van leven met hiv is voor velen vreemd genoeg niet zozeer de aandoening zelf of de behandeling, maar vooral de reacties van anderen.

Het lastigste van leven met hiv is voor velen vreemd genoeg niet zozeer de aandoening zelf of de behandeling, maar vooral de reacties van anderen. Het lastigste van leven met hiv is voor velen vreemd genoeg niet zozeer de aandoening zelf of de behandeling, maar vooral de reacties van anderen. Het houdt je misschien je leven lang bezig: Wie vertel

Nadere informatie

Deze folder legt uit hoe je SNAP kan gebruiken voor een blijvende verandering.

Deze folder legt uit hoe je SNAP kan gebruiken voor een blijvende verandering. Bij SNAP leren we ouders en kinderen vaardigheden om problemen op te lossen en meer zelfcontrole te ontwikkelen. Deze folder legt uit hoe je SNAP kan gebruiken voor een blijvende verandering. SNAP (STOP

Nadere informatie

Les 3. Familie, vrienden en buurtgenoten

Les 3. Familie, vrienden en buurtgenoten www.edusom.nl Opstartlessen Les 3. Familie, vrienden en buurtgenoten Wat leert u in deze les? Een gesprek voeren over familie, vrienden en buurtgenoten. Antwoord geven op vragen. Veel succes! Deze les

Nadere informatie

Woorden en Beelden voor Kinderen

Woorden en Beelden voor Kinderen Woorden en Beelden voor Kinderen Mama en Aaron waren 1 jaar gelukkig samen toen ze een zoontje kregen, Nico. Toen Nico 1,5 jaar was besloten mama en Aaron om niet meer bij elkaar te blijven omdat ze veel

Nadere informatie

Jouw reis door de Bijbel. Uitgeverij Jes! Zoetermeer

Jouw reis door de Bijbel. Uitgeverij Jes! Zoetermeer Nieske Selles-ten Brinke Jouw reis door de Bijbel Dagboek voor kinderen Uitgeverij Jes! Zoetermeer Onder de naam Jes! Junior verschijnen boeken voor kinderen tot twaalf jaar. Jes! Junior is een imprint

Nadere informatie

Marleen Janssen. Alleen voor vrouwen. Het geheim van het vallei-orgasme

Marleen Janssen. Alleen voor vrouwen. Het geheim van het vallei-orgasme Marleen Janssen Alleen voor vrouwen Het geheim van het vallei-orgasme isbn 978-90-225-6824-8 isbn 978-94-6023-774-4 (e-boek) nur 600 Omslagontwerp: Studio Vruchtvlees Zetwerk: Steven Boland 2013 Marleen

Nadere informatie

Ik ben Sim-kaart. Mobiel bellen groep 5-6. De Simkaart is een meisje, tikkeltje ondeugend en een echte kletsgraag. Aangeboden door

Ik ben Sim-kaart. Mobiel bellen groep 5-6. De Simkaart is een meisje, tikkeltje ondeugend en een echte kletsgraag. Aangeboden door De Simkaart is een meisje, tikkeltje ondeugend en een echte kletsgraag Hoi! Blijf even aan de lijn. Ik zit namelijk op de andere. Wacht even. Hoi, ik kom zo even terug, want ik moet even iets zeggen over

Nadere informatie

Feedback geven en ontvangen

Feedback geven en ontvangen Feedback geven en ontvangen 1 Inleiding In het begeleiden van studenten zul je regelmatig feedback moeten geven en ontvangen: feedback is onmisbaar in de samenwerking. Je moet zo nu en dan kunnen zeggen

Nadere informatie

O, antwoordde ik. Verder zei ik niets. Ik ging vlug de keuken weer uit en zonder eten naar school.

O, antwoordde ik. Verder zei ik niets. Ik ging vlug de keuken weer uit en zonder eten naar school. Voorwoord Susan schrijft elke dag in haar dagboek. Dat dagboek is geen echt boek. En ook geen schrift. Susans dagboek zit in haar tablet, een tablet van school. In een map die Moeilijke Vragen heet. Susan

Nadere informatie

Transitie in de zorg, transitie in haar leven

Transitie in de zorg, transitie in haar leven Transitie in de zorg, transitie in haar leven Op stap met onze Wandelcoach Tineke Franssen Transitie in de zorg Leonie (37) zwoegt en tobt. Ze hàd het naar haar zin, als psycholoog en casemanager in de

Nadere informatie

Wat is verantwoordelijkheid en waarom is het belangrijk?

Wat is verantwoordelijkheid en waarom is het belangrijk? Wat is verantwoordelijkheid en waarom is het belangrijk? Verantwoordelijkheid. Ja, ook heel belangrijk voor school!!! Het lijkt veel op zelfstandigheid, maar toch is het net iets anders. Verantwoordelijkheid

Nadere informatie

Je mag toch geen suiker? Dat dacht mijn oma. Na drie jaar... Had ze een hele vieze taart voor me gemaakt, terwijl de hele familie iets lekkers at.

Je mag toch geen suiker? Dat dacht mijn oma. Na drie jaar... Had ze een hele vieze taart voor me gemaakt, terwijl de hele familie iets lekkers at. ~1~ s n a l a b n i Happy A ls ouder van een kind met een chronische ziekte weet u vast als geen ander hoe moeilijk de balans is tussen goede zelfzorg en een prettig en gelukkig leven. Om er achter te

Nadere informatie

Informatieboekje. 1 Wat is de Kindertelefoon? Inhoudsopgave

Informatieboekje. 1 Wat is de Kindertelefoon? Inhoudsopgave Inhoudsopgave 1 Wat is de Kindertelefoon? 3 2 Wat doet de Kindertelefoon voor je? 4 3 Waarom is de Kindertelefoon er eigenlijk? 6 4 De Kindertelefoon toen... 7 5 Zo werkt de Kindertelefoon 8 6 Waarover

Nadere informatie

Oplossingsgerichte vragen (Het Spel van Oplossingen IKB & TS)

Oplossingsgerichte vragen (Het Spel van Oplossingen IKB & TS) Oplossingsgerichte vragen (Het Spel van Oplossingen IKB & TS) Stel dat dat (te grote wonder) gebeurt, ik betwijfel of dat zal gebeuren, maar stel je voor dat, wat zou je dan doen dat je nu niet doet? (p36)

Nadere informatie

Antwoorden Thema 5 woonomgeving. Oefening 3. 1. mag 2. moest 3. Mag 4. moeten 5. Mag 6. moeten 7. moet 8. mogen 9. mocht 10.

Antwoorden Thema 5 woonomgeving. Oefening 3. 1. mag 2. moest 3. Mag 4. moeten 5. Mag 6. moeten 7. moet 8. mogen 9. mocht 10. Antwoorden Thema 5 woonomgeving Oefening 3 A 1. mag 2. moest 3. Mag 4. moeten 5. Mag 6. moeten 7. moet 8. mogen 9. mocht 10. moesten B 1. Kon 2. Willen 3. Kan 4. kunnen 5. mocht 6. Kan - kan 7. wilde 8.

Nadere informatie

Activiteit 01: Je gedachten en gevoelens 7. Activiteit 02: De scheiding van je ouders overleven 11. Activiteit 03: Acting out 16

Activiteit 01: Je gedachten en gevoelens 7. Activiteit 02: De scheiding van je ouders overleven 11. Activiteit 03: Acting out 16 Inhoud Activiteit 01: Je gedachten en gevoelens 7 Activiteit 02: De scheiding van je ouders overleven 11 Activiteit 03: Acting out 16 Activiteit 04: Schuld 22 Activiteit 05: Angst 26 Activiteit 06: Verdriet

Nadere informatie

Elke miskraam is anders (deel 2)

Elke miskraam is anders (deel 2) Elke miskraam is anders (deel 2) Eindelijk zijn we twee weken verder en heb ik inmiddels de ingreep gehad waar ik op zat te wachten. In de tussen tijd dacht ik eerst dat ik nu wel schoon zou zijn, maar

Nadere informatie

Introductie. p.3. Tip 1: Vind een sterke reden. p.5. Tip 2: Leer de angst kennen p.6. Tip 3: Onderzoek jouw overtuigingen. p.7

Introductie. p.3. Tip 1: Vind een sterke reden. p.5. Tip 2: Leer de angst kennen p.6. Tip 3: Onderzoek jouw overtuigingen. p.7 Inhoud Introductie. p.3 Tip 1: Vind een sterke reden. p.5 Tip 2: Leer de angst kennen p.6 Tip 3: Onderzoek jouw overtuigingen. p.7 Tip 4: Zo vergaar je onbreekbaar zelfvertrouwen vanuit je kern p.8 Tip

Nadere informatie