Kennisatelier ZonMw. Verslaglegging 8 september. ZonMw: Samen (slag)krachtig op weg naar een gezonde en veilige samenleving!

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Kennisatelier ZonMw. Verslaglegging 8 september. ZonMw: Samen (slag)krachtig op weg naar een gezonde en veilige samenleving!"

Transcriptie

1 Kennisatelier ZonMw Verslaglegging 8 september ZonMw: Samen (slag)krachtig op weg naar een gezonde en veilige samenleving! DONDERDAG 8 september 2011 Regardz La Vie, Utrecht Op donderdag 8 september 2011 vond in Meetingcenter Regardz La Vie in Utrecht het kennisatelier 2011 van het ZonMw-programma Gezonde Slagkracht plaats. Leidraad van de werkbijeenkomst was de vraag hoe de nieuwe landelijke gezondheidsnota het gezondheidsbeleid op gemeenteniveau beïnvloedt. Tegen deze achtergrond werd door de gasten, de experts en de deelnemende gemeentes van Gezonde Slagkracht gesproken over en gewerkt aan thema s als sociale marketing en vraaggestuurde zorg. Na een korte introductie door dagvoorzitter Cees van Eijk, gaat hij in gesprek met Corna van Tol, projectleider van het programma Gezonde Slagkracht en vraagt waarom ZonMw dit kennisatelier organiseert. Het is belangrijk dat gemeenten vooruitgang boeken bij de preventie van overgewicht, schadelijk alcoholgebruik, roken en drugs. Het is daarom van belang dat de resultaten en geëvalueerde effecten van interventies, ideeën en aanpakken voor een integraal, gemeentelijk gezondheidsbeleid regelmatig worden uitgewisseld. ZonMw organiseert om die reden regelmatig kennisateliers, waarbij gemeentelijke professionals ervaringen uitwisselen en nieuwe inzichten van binnen, maar ook van buiten het directe werkveld krijgen aangereikt. Het programma van dit kennisatelier speelt, zo vertelt Corna van Tol, goed in op de actualiteit. Dit blijkt ondermeer uit de keuze voor het onderwerp, de Landelijke Nota Gezondheid dichtbij, waar door Lejo van der Heiden een toelichting op gegeven wordt. Als hoofd Openbare Gezondheidszorg, bij de Directie Publieke Gezondheidszorg bij het Ministerie van VWS is hij medeopsteller van de nota en geeft zijn presentatie de ondertitel Lust of last voor gemeenten? mee. De conclusie van Volksgezondheid Toekomst Verkenning (VTV) 2010, zo vertelt Van der Heiden, is dat het redelijk goed gaat met de volksgezondheid. Opvallend is dat de stijgende lijn bij overgewicht en alcoholmisbruik lijkt te zijn doorbroken. Het aantal rokers daalt en meer mensen bewegen. En dat is goed nieuws! Toch blijken sociaal-economische gezondheidsverschillen hardnekkig. In de preventieve sfeer concludeert VTV 2010 dat met name gezondheidsbevordering moet veranderen van preventie van ziekten naar leven met beperkingen, een wezenlijk verschil. Het uitgangspunt van het kabinet is voorts terug naar de basis, waarbij de verantwoordelijkheid voor de eigen gezondheid meer dan voorheen bij het individu zelf wordt gelegd. Van der Heiden ziet op een groot aantal terreinen continuïteit van beleid. De vijf hierin genoemde speerpunten blijven namelijk overeind, aangevuld met gezondheid dichtbij als belangrijk thema. Onderdelen hiervan zijn vertrouwen in gezondheidsbescherming, zorg en sport dichtbij in de buurt en zelf beslissen over levensstijl. Maar wat betekent de nota voor gemeentelijk beleid? Meer dan voorheen geldt dat gemeenten zelf moeten bepalen waar zij de accenten op willen leggen.

2 2 En dan het liefst door te bepalen wat bewoners beweegt en hoe daar effectief beleid op kan worden ingezet. Van der Heiden verluchtigd dit met een mooie sheet Vraag niet wat jij van/voor het landelijk beleid kan doen, maar vraag wat het landelijk beleid kan doen voor jou. Een uitsmijter die goede aanknopingspunten biedt voor twee podiumgasten, te weten Sjoerd Kooiker, senior wetenschappelijk medewerker bij het Sociaal en Cultureel Planbureau en Flip van Sloten, senior adviseur bij de Raad voor de Volksgezondheid & Zorg. De discussie start met de opmerking dat er veel onrust bestaat aan de zijde van de epidemiologie. Op dat gebied wordt te weinig gecommuniceerd, terwijl er zeker vanuit onder meer de GGD s samenhangende beleidsadviezen kunnen worden ontwikkeld. De burger verwacht in het geval van een calamiteit een optredende overheid. Een prettig element uit de nota Gezondheid dichtbij, zo stelt Sjoerd Kooiker, is het einde van de betutteling. Mensen beslissen zelf over hun leefstijl. Onderzoek onder twaalf focusgroepen leerde dat er een toenemend verzet tegen overheidsbemoeienis te bespeuren valt. De irritatie was het hoogst tijdens de introductie van het rookverbod. Wat echter in de nota geheel ontbreekt is het thema sociaaleconomische gezondheidsverschillen. Het is surrealistisch dat de term niet terug komt terwijl alle gemeenten daar mee werken. Volgens Lejo van der Heiden heeft het kabinet er bewust voor gekozen hier geen accent op te leggen. Het past, zo licht hij toe, bij het dualisme en bij een terugtredende rijksoverheid. Een gemeentebestuur moet zelf beslissen of het belangrijk vindt om hun beleid daar op te richten. Dat er gezien de economische crisis op zaken moet worden bezuinigd vindt Van Sloten een logische consequentie. Het is echter bevreemdend dat zaken die geen geld kosten, zoals een rookvrij schoolplein ook ontbreken. Op de vraag wat de zaal vindt van de terugtredende overheid krijgt middagvoorzitter Cees van Eijk van een enkele kleine gemeente respons. Voor veel kleine gemeenten, zo wordt aangegeven, hangt de artikel twaalf status boven het hoofd. Het is voor hen bijna onmogelijk nog extra beleid te ontwikkelen. Publieke gezondheid staat in veel kleine gemeenten niet hoog op de agenda en krijgt derhalve niet veel aandacht. Naast dit thema brengt een aanwezige in dat er wezenlijke gender verschillen zijn om gedragsverandering bij jongens of meisjes bewerkstelligen. Lejo van der Heiden roept tot slot de deelnemers op zich niet blind te staren op wat niet kan, maar juist leiderschap te tonen en te zoeken naar alternatieve mogelijkheden die er zijn om de gewenste doelstellingen te bereiken. Lejo van der Heiden, Ministerie van VWS Na deze plenaire discussie gaat de groep uiteen in de diverse werksessies. Er zijn vier thema s waar vooraf uit gekozen kon worden: vraaggestuurd werken, sociale marketing, effectief functionerende netwerken en bewegingsinitiatieven realiseren. Werksessie vraaggestuurd werken Expert: Aletta Winsemius, MOVISIE Gezonde Slagkracht voorbeeld: Angela van den Berg, gemeente Spijkenisse Waar denken we aan bij vraaggestuurd werken? Met deze vraag leidt Aletta Winsemius de werksessie in. Het draait, logisch, om de VRAAG. Maar: Wie stelt de vraag? Wat is de vraag achter de vraag? Welke vraag is er precies? Zijn organisaties ingericht om vraaggestuurd te kunnen werken? En is er wel een vraag? Vooral als het om gezondheid gaat is er volgens Winsemius vaak vanuit de burger geen vraag. Winsemius schetst kort dat vraaggestuurd werken draait om participatie en deelname van burgers aan het bereiken van een betere gezondheid. Maar waarom vinden wij het zo belangrijk dat burgers participeren? Het zorgt volgens haar voor een groter draagvlak, het vergroot de legitimiteit van een aanpak, het past bij de mondige burger en de huidige tijdgeest van zelfredzaamheid. Maar waarom blijft participatie en vraaggestuurd werken vaak zo lastig? Er zitten grote verschillen tussen de institutionele werkelijkheid van de overheid en organisaties en de dagelijkse praktijk van burgers. Daarnaast is er de zogeheten participatieparadox. Hoe meer we burgers laten participeren in bepaalde trajecten, hoe hoger de verwachtingen worden. De teleurstelling kan dan des te groter zijn wanneer niet wordt voldaan aan de geschepte verwachtingen. Best practice uit Gezonde Slagkracht Angela van den Berg van de gemeente Spijkenisse merkt ook dat vraaggestuurd werken en participatie van burgers steeds belangrijker is om een project te laten slagen. Hoewel het project in de gemeente Spijkenisse gestart is vanuit een politieke vraag wordt er nu wel steeds meer gezocht naar de connecties met het maatschappelijke veld en de burgers (jongeren en ouders), geeft zij aan.

3 3 Breder gekeken zijn er een aantal kleine voorbeelden waar de gemeente vooral een burgerinitiatief heeft gevolgd. Als belangrijke slagingselementen wordt door haar genoemd: bestuurlijke betrokkenheid, je niet laten leiden door het (SMART) doel alleen en vier ook de successen op andere vlakken. Ook in Groningen hebben ze ervaring met participatie in alcoholprojecten. Zij hebben sessies georganiseerd met jongeren om hun verhaal te horen. Dit is vooral gelukt door gebruik te maken van vertrouwenspersonen (zoals leraren en een discotheekeigenaar), zegt Inge Koekoek. Ouderbetrokkenheid wordt nog aangehaald als een onderwerp waar veel gemeenten mee worstelen. Hoe bereik je hen? Er worden verschillende voorbeelden genoemd, zoals een discoavond in Stadskanaal voor ouders en de homeparty s in Voorne-Putten en Rotterdam. De sessie wordt afgesloten met hartenkreten van de deelnemers: Laat burgers eigenaar, anders haken ze af, dus neem een goed initiatief van burgers niet over. Ga op zoek naar een goede balans tussen ondersteunen en taken overnemen; Wees open en eerlijk over je eigen rol en mogelijkheden en ga niet alleen voor je eigen agenda; Weet goed om te gaan met gemeenschappelijke belangen versus eigen belangen van organisaties, gemeente en burger; Vind en betrek voor de moeilijk bereikbare doelgroepen niet alleen de mondige burger (hier wordt gewezen op de communities that care- aanpak, zie voor meer informatie); Stel niet het einddoel heilig. Er zijn ook andere resultaten die meetellen, zoals het bereiken van nieuwe doelgroepen, het participeren van mensen, het gevoel geven dat mensen er toe doen, etc. Dit is net zo goed een resultaat als het behalen van een bepaald percentage; De discussie over vraaggestuurd werken lijkt zich vaak snel te richten op een discussie over het bereiken van burgers voor projecten. Dit is niet vraaggestuurd werken, omdat de vraag dan reeds is ingevuld door de professional. Werksessie sociale marketing Experts: Marian van Voorn & Pleuni Boelaars STAMM Gezonde Slagkracht voorbeelden: Julie Huibregtsen, GGD Rotterdam en Suzan de Jong & Monique L Hoir, gemeente Winterswijk Marian van Voorn start met de uitleg van de theoretische achtergrond van sociale marketing. Onder sociale marketing wordt verstaan: de toepassing van commerciële marketing concepten en technieken om positieve maatschappelijke of sociale veranderingen te bewerkstelligen. Ze geeft aan dat het begrip (sociale) marketing samenhangt met de vier P s (product, prijs, plaats, promotie) en licht dit toe. Ook gaat zij in op de diverse gedragtheorieën die worden genoemd bij het toepassen van sociale marketing. Een model wat daarin goed past is de waarde uitwisseling matrix. Dit model laat zien hoe actieve en passieve toepassing van belonen en straffen werkt als een manier om gewenst gedrag te veroorzaken. Tot slot wordt het begrip social media aangetipt. Benadrukt wordt dat social media een middel is en geen doel op zich. Het is een manier om direct informatie te plaatsen zonder een redactie tussen zender en ontvanger, zeggen Van Voorn en Boelaars. Social media kan worden ingezet worden binnen een sociale marketing strategie, alléén als social media het juiste middel is voor de gekozen interventie, is de conclusie. Best practices uit Gezonde Slagkracht gemeenten Julie Huibregtsen van de GGD Rotterdam vertelt over haar ervaringen met sociale marketing. Ze geeft aan dat het goed is om niet altijd op de voor de hand liggende doelgroep te focussen. Een voorbeeld daarvan is het beleid van verloskundigen om borstvoeding te promoten bij moeders. Deze aanbeveling werd zo sterk dat moeders dit als opdringerig begonnen te ervaren en om die reden vonden dat ze dat zelf wel zouden uitmaken en dus voor flesvoeding kozen. Bij sociale marketing ligt het accent niet op welk gedrag mensen willen, maar waarom ze voor dat gedrag kiezen; focus dus op de onderliggende redenen van dat gedrag, geeft zij aan. Dit is niet vooraf te concretiseren; daar kom je pas achter door (met sleutelfiguren) hierover door te vragen. Dit betekent voor beleidsambtenaren dat integraal samenwerken noodzakelijk is, zegt zij. Ze legt uit dat door een goede woordkeus je een helder beeld krijgt van je gewenste resultaat: een voorbeeld is de verkeersveiligheid; we gaan een stoep verbreden, zodat kinderen veilig naar school kunnen lopen (resultaat). Ze vertoonde tevens een aantal Youtube filmpjes, bijvoorbeeld over meer traplopen als de treden in pianotoetsen veranderen. Kijk voor dit voorbeeld en meer op: Suzan de Jong en Monique L Hoir leggen uit dat de reden om een integrale aanpak te starten in Winterswijk is gelegen in het feit dat veel preventieve maatregelen en activiteiten voor overgewicht bij kinderen te fragmentarisch waren en alleen een tijdelijk effect konden realiseren. Met de doelgroep kinderen zijn de ouders op de eerste plaats als doelgroep van belang. Zij zullen de voordelen van gezonde en fitte kinderen moeten waarderen. Datzelfde geldt voor leerkrachten op school; ze hebben baat bij fitte, uitgeruste en vitale kinderen in de klas. Met een goede motivatie bij ouders om gezonde en fitte kinderen te hebben maakt het project duurzaam kans op slagen. Zij voelen een urgentie (mijn kind wordt niet gepest door zijn gewicht, komt niet klem te zitten in een speeltoestel, enz). Huisartsen werken mee door kinderen soms eerst terug te laten komen als ze een tijdje meer hebben bewogen. Sommige onderzoeksuitkomsten worden gebruikt als ondersteuning om de urgentie te zoeken (relatie tussen obesitas en Alzheimer). Ook data kunnen een goed beeld geven, bijvoorbeeld het percentage TV kijken door kinderen van 2,5 jaar en op 6 jarige leeftijd laat al een goed beeld zien hoe overgewicht hiermee samenhangt.

4 4 Soms helpen grappige beelden om zaken duidelijk te maken zoals foto s van poezen met obesitas. Omdat in Winterswijk veel Turkse kinderen wonen is ook samenwerking met een moskee gezocht. Positieve benadering is een rode draad in dit project. Te dikke kinderen (bijvoorbeeld door borst- en flesvoeding) worden benaderd met de boodschap dat ze TE goed voor hun kinderen willen zorgen. Ouders worden leuk betrokken bijvoorbeeld door hen zelf de fitheidstest bij kinderen te laten afnemen. Vanuit de gemeente wordt het project actief ondersteund. Sportverenigingen krijgen van de gemeente subsidie mits ze de contributie voor kinderen heel laag houden. Tips van Winterswijk: Neem de tijd en ruimte om na te denken of je de goede dingen doet en op de goede manier. Redeneer niet uit jezelf maar ga in contact met je doelgroepen; Ga niet onvoorbereid op pad maar denk vooraf goed na wat je wilt weten, leer doorvragen; Samenwerken met anderen voor beter en breder succes. Marian van Voorn - STAMM Werksessie effectief functionerende netwerken Expert: Denise van Kesteren Trimbos Instituut Gezonde Slagkracht voorbeelden: Mieke Platenkamp, Tactus & Cobi Izeboud, GGD Gelre-IJssel De workshop start met een turbopresentatie van Denise van Kesteren over netwerken, ze bespreekt: Wat werkt in samenwerking? Ken je partners Hoe werk je samen met partners die geen gezondheid als opdracht hebben? Tools voor samenwerking Eén van de tools die Denise van Kesteren aanreikt is een meetlat waar langs de samenwerking gelegd kan worden. In de meetlat staan vier belangrijke factoren bij samenwerking: spelers, spel, vertrouwen en instrumentarium. Zij geeft, vanuit haar eigen ervaring, een aantal voorbeelden van de factoren uit de meetlat: a) goed leiderschap (wethouder die een project steunt en het uitdraagt) b) balans (wat haal ik eruit en wat breng ik in? c) procedures (welke afspraken maak je over de rolverdeling en verantwoordelijkheden of het eigendom van een samen ontwikkeld product?). Ken je netwerkpartners gaat in op de vragen die je jezelf kunt stellen voor het aangaan van een samenwerking. In de Handreiking Gezonde Gemeente staan deze op rij. Zie om de handreiking te bekijken. De toegevoegde waarde van een gemeente in je project kan zijn dat deze verschillende partijen bijeen kan brengen. Weet ook goed wie je nodig hebt in je netwerk en wat de ander motiveert (of kan motiveren) om betrokken te zijn. Onderwijs kan deelnemen ter profilering (scholen willen niet geassocieerd worden met drugs- en alcoholgebruik), tegengaan van schooluitval of veiligheid, zo zegt Van Kesteren. Van Kesteren laat in haar presentatie de krachtenveld analyse zien. Middels deze methode maak je inzichtelijk waar welke partijen staan ten opzichte van je project of in je netwerk. Hoe belangrijk zijn partijen om dichtbij te hebben? En wie kan je met hen in contact brengen? Voorbeeld; we hadden geen natuurlijke ingang bij de ambtenaren veiligheid van gemeenten. Het Centrum Criminaliteitspreventie Veiligheid wel, dus zijn we met hen samen gaan werken om ook deze doelgroep te bereiken, geeft zij aan. Voorts gaat ze in op intersectorale samenwerking. Wat zijn kansen en bedreigingen in de gemeente waar je met je project bij aan kunt sluiten? Weet wat het de andere sector op kan leveren. Voorbeeld: bepaalde maatregelen leverde politie en justitie besparingen op. De tool issuemanagement uit de Handreiking Gezonde Gemeente gaat in op tools en tips voor intersectorale samenwerking. Van Kesteren geeft aan dat ook de gemeente scan van het Trimbos-instituut een handige tool is. Voordat maatregelen genomen worden is het van belang te weten wat de problematiek rond alcoholgebruik is. De scan geeft daar meer zicht op. Ze sluit de presentatie af met enkele tips voor samenwerking: Sluit aan bij wat de ander beweegt; Weet waar de raakvlakken liggen; Ga na waar de doelen bij elkaar komen; Partners spreken lang niet altijd dezelfde taal. Wat voor mensen uit gezondheid preventie is (alcoholmatiging), is voor mensen uit de veiligheid iets anders (handhaving). Best practices uit Gezonde Slagkracht Bij Tactus liepen er al veel activiteiten, maar men wilde het jongerenwerk betrekken bij het project geeft Mieke Platenkamp aan. Haar tips voor effectief netwerken: Benader alle niveaus; ook het management (zeker als het om uren en het borgen van activiteiten gaat); Sluit vooral aan bij wat de ander (in hun geval het jongerenwerk) al doet; Ga na wat de winst is voor beide partijen, dit vraagt soms ook om creativiteit; Wees een betrouwbare partner;

5 5 Laat zien wat er gebeurt aan activiteiten, hoe dat gaat (positieve effecten zichtbaar maken) en ga na wat de ander nodig heeft om bij te kunnen (blijven) dragen; Investeer in de relatie (ook informeel) met samenwerkingspartners, zorg voor continuïteit daarin. Cobi Izeboud geeft drie basisprincipes die zij hanteert bij samenwerking: Ga langs bij bestaande netwerken; Voor wat hoort wat; Hard op de inhoud, zacht op de relatie. Op de vraag wat geleerd is en of alles vooraf zo bedacht was, antwoord ze dat veel gaande weg is gekomen. Draagvlak was vooraf al wel van belang, maar het is ook een kwestie van kansen pakken. Het evalueren van de samenwerking is ook erg van belang, geeft ze aan. Wat zou men anders doen een volgende keer? Izeboud geeft aan dat eerst de GGD voorzitter van de projectgroep was en later werd dat een gemeente. Dat laatste is beter want dan blijft het initiatief binnen de gemeenten. Tijdens de werksessie werd ook aandacht besteed aan de werkopdracht Gids externen benaderen en overtuigen De bedoeling hiervan was om in twee groepen een checklist met argumenten voor het verkopen van een Gezonde Slagkracht project aan noodzakelijke partners te schrijven. In kleine groepjes worden de mogelijke argumenten voor een denkbeeldige partner bij het project besproken. Onder andere de zorgverzekeraar en de huisarts worden genoemd als partner. Aansluitend op het bespreken van de zorgverzekeraars wijst een workshopdeelnemer vanuit het ministerie van VWS op een onderzoek wat het ministerie heeft laten doen naar samenwerking tussen gemeenten en zorgverzekeraars. Hieruit komt een overzicht van samenwerkingsverbanden en de argumenten voor samenwerking. Tevens is er een toolkit ontwikkelt door de Vereniging van Nederlandse Gemeenten (VNG) en Zorgverzekeraars Nederland voor de samenwerking tussen gemeenten en zorgverzekeraars. De lijst met argumenten en de verwijzing naar de toolkit zijn te vinden op de website van ZonMw. Werksessie bewegingsinitiatieven realiseren Expert: Sigrid van Wechem, NISB Gezonde Slagkracht voorbeeld: Anneke van Soest & Constance Kraetzer, gemeente Den Haag Als adviseur implementatie bij het Nederlands Instituut voor Sport en Bewegen (NISB) is Sigrid van Wechem dagelijks bezig met sporten en bewegen. Zij gaat in op drie vragen: Hoe integreer je bewegen in het lokale gezondheidsbeleid? Hoe maak je daarin gebruik van wat er al is? Welke ondersteuning wordt er landelijk geboden? Om sport&bewegen te implementeren in het lokale gezondheidsbeleid heeft NISB op het onderdeel overgewicht meegewerkt aan een handreiking, geschreven door het Centrum Gezond Leven, genaamd Gezonde Gemeente. Deze biedt handvatten op het gebied van roken, overgewicht, depressie, alcohol en seksuele gezondheid. Waar liggen de grootste kansen voor gemeenten om bijvoorbeeld overgewicht aan te pakken is de vraag? Van Wechem geeft aan dat de kansen liggen in: a) de fysieke/ sociale omgeving b) de leefstijl c) de toegankelijkheid van voorzieningen en het landelijk kader van het ministerie van VWS. Een integrale aanpak is dan ook belangrijk én je moet inzetten op een mix aan interventies, zo zegt zij. Volgens haar is een interventie pas effectief als ze een duurzame gedragsverandering teweeg brengt. Voorwaarden zijn dat de interventie goed onderbouwd is, vraaggeoriënteerd is, de zelfredzaamheid bevorderd, vanuit een integrale, lokale aanpak werkt en wordt geborgd in het beleid. Het Nationaal Actieplan Sport en Bewegen biedt hierin landelijke ondersteuning. Tot slot noemt Sigrid een aantal succesvolle interventies zoals Beweegkriebels, Beweegkuur en Communities in Beweging. Best practice uit Gezonde Slagkracht Anneke van Soest van de gemeente Den Haag brengt met het project Haagse Aanpak Gezond Gewicht (HAGG) de buurt rondom het Oranjeplein in beweging. Een groep van 18 actieve vrouwen van verschillende nationaliteiten (veelal moeders) zetten zich in als ambassadrice om activiteiten te ontwikkelen en organiseren in de wijk, rond het thema Gezonde Leefstijl. Dit kunnen diverse bewegingsinitiatieven zijn zoals fiets- of wandeltochten of een buitenspeeldag. Anneke geeft aan dat het accent vooral ligt op zelf initiatieven ontwikkelen. Vanuit het project HAGG worden de vrouwen dan ook gecoacht en vinden er regelmatig trainingsochtenden plaats. Tijdens de werksessie werd ook aandacht besteed aan de werkopdracht nieuwe beweging. Doel hiervan was om op basis van een concrete situatie uit de beroepspraktijk een nieuw bedrijfsplan of exploitatiemodel voor een openbare speel- en sportplaats of een zwembad te ontwerpen. Voor deze case zijn 3 aspecten aan bod gekomen tijdens de werksessie. Daarbij is de meeste tijd vrijgemaakt om na te denken over doel en werkwijze, en kwam het aspect materialen slechts heel beperkt ter sprake. Doel van dit bewegingsinitiatief is het optimaal gebruik maken van de sportfaciliteiten in de wijk (bijvoorbeeld de voetbalvelden van de voetbalclub in de wijk). Daarbij stond een integraal gebruik van de faciliteiten centraal, alle doelgroepen zouden er (onder de juiste regie) gebruik van moeten kunnen maken. Hierdoor wordt het bereik vergroot, krijgen de faciliteiten ook een sociaal maatschappelijke functie en kan er gezamenlijk verantwoordelijkheid worden gedragen. Belangrijke randvoorwaarden zijn daarbij: een laagdrempelig karakter en goede bereikbaarheid en toegankelijkheid.

6 6 Om dit te realiseren moet volgens aanwezigen een grote groep mensen/partijen worden samengebracht met de juiste competenties. Het is geen eenvoudige taak om alle belanghebbers op een lijn te krijgen en in de verschillende fasen van het project zijn verschillende competenties vereist. Daarnaast moet er een duidelijke regie worden gevoerd en in een duidelijke structuur samenwerking worden gezocht met: stadsontwikkeling, de buurt, ouderenbond, sportvereniging, bewegingsaanbieders, scholen, welzijnswerk, lokale initiatieven, horeca, bedrijfsleven, ambassadeurs, fondsen, beheerders, politiek en vervoerbedrijven. Idee is daarnaast ook om aan te sluiten bij de BuitenSchoolse Opvang (BSO) Sport voor een goede basis. Met betrekking tot materialen kwam in elk geval naar voren dat aandacht voor werving en promotie heel belangrijk zijn. Bij het ontwikkelen van een dergelijk initiatief is het belangrijk dat er zowel genoeg draagvlak ontstaat, als dat een grote groep mensen (waaronder de potentiële doelgroep) van het initiatief op de hoogte is. Voordat er daadwerkelijk aan de slag wordt gegaan om het initiatief te realiseren, is het volgens de aanwezigen van belang eerst een behoeftepeiling te doen onder de verschillende doelgroepen. Goed aansluiten bij de wensen van de doelgroep is essentieel. Afsluiting Na afloop van de werksessies wordt het kennisatelier afgesloten met een netwerkborrel waarin de dagvoorzitter afsluit met de mededeling dat iedere deelnemer een boekje toegestuurd krijgt van Happy Drinks. Hierin staan recepten voor alcoholvrije cocktails. Afsluiting door Cees van Eijk Opmerking: de presentaties van de experts en voorbeelden met verwijzingen naar diverse links, staan op: Deze integrale verslaglegging en de inhoudelijke begeleiding gedurende het kennisatelier is verzorgd door Het Portaal. Mocht u nog vragen hebben omtrent dit verslag, dan kunt u contact opnemen met: september 2011 Het Portaal

Voorbeeldadvies Cijfers

Voorbeeldadvies Cijfers Voorbeeldadvies GGD Twente heeft de taak de gezondheid van de Twentse jeugd, volwassenen en ouderen in kaart te brengen. In dit kader worden diverse gezondheidsmonitoren afgenomen om inzicht te verkrijgen

Nadere informatie

Hierbij zend ik u de antwoorden op de vragen van het Kamerlid Wolbert (PvdA) over kinderen van allochtone afkomst die overgewicht hebben (2014Z07817).

Hierbij zend ik u de antwoorden op de vragen van het Kamerlid Wolbert (PvdA) over kinderen van allochtone afkomst die overgewicht hebben (2014Z07817). > Retouradres Postbus 20350 2500 EJ Den Haag De Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Postbus 2008 2500 EA DEN HAAG Bezoekadres: Rijnstraat 50 255 XP Den Haag www.rijksoverheid.nl Bijlage(n)

Nadere informatie

Stimuleringsprogramma lokale aanpak gezondheidsachterstanden

Stimuleringsprogramma lokale aanpak gezondheidsachterstanden Stimuleringsprogramma lokale aanpak gezondheidsachterstanden Inleiding Gezondheid is het belangrijkste dat er is. Ook gemeenten hebben baat bij gezonde en actieve burgers. Ze participeren meer, zijn zelfredzamer,

Nadere informatie

Handreiking Gezonde Gemeente. Voor beleid en uitvoering in wijk en gemeente

Handreiking Gezonde Gemeente. Voor beleid en uitvoering in wijk en gemeente Handreiking Gezonde Gemeente Voor beleid en uitvoering in wijk en gemeente Handreiking Gezonde Gemeente Voor beleid en uitvoering in wijk en gemeente In de digitale Handreiking Gezonde Gemeente op Loketgezondleven.nl

Nadere informatie

Lokaal gezondheidsbeleid 2016-2020. Workshop 18 februari 2016

Lokaal gezondheidsbeleid 2016-2020. Workshop 18 februari 2016 Lokaal gezondheidsbeleid 2016-2020 Workshop 18 februari 2016 Programma 9.30 uur Welkom Toelichting VTV 2014 en Kamerbrief VWS landelijk gezondheidsbeleid Concept Positieve Gezondheid Wat is integraal gezondheidsbeleid?

Nadere informatie

Verslag regionale werkconferenties kiezen voor gezond leven

Verslag regionale werkconferenties kiezen voor gezond leven Verslag regionale werkconferenties kiezen voor gezond leven Aanleiding voor de werkconferenties Het Ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en Sport (VWS) brengt in het najaar van 2006 een tweede Preventienota

Nadere informatie

Zorgketen c.q. Netwerkaanpak actieve leefstijl. Anneke Hiemstra en Marloes Aalbers, NISB

Zorgketen c.q. Netwerkaanpak actieve leefstijl. Anneke Hiemstra en Marloes Aalbers, NISB Zorgketen c.q. Netwerkaanpak actieve leefstijl Anneke Hiemstra en Marloes Aalbers, NISB Ketenaanpak / netwerkaanpak actieve leefstijl De oplossing om meer mensen met een hoog gezondheidsrisico in beweging

Nadere informatie

PROGRAMMABEGROTING 2015-2018

PROGRAMMABEGROTING 2015-2018 PROGRAMMABEGROTING 2015-2018 Programma 1 : Zorg, Welzijn, Jeugd en Onderwijs 1A Lokale gezondheidszorg Inleiding Op grond van de Wet publieke gezondheid (Wpg) heeft de gemeente de taak door middel van

Nadere informatie

ambitieakkoord stichting jongeren op gezond gewicht

ambitieakkoord stichting jongeren op gezond gewicht akkoord stichting jongeren op gezond gewicht De stichting Jongeren Op Gezond Gewicht en haar partners verbinden zich met dit akkoord gezamenlijk, elk vanuit de eigen verantwoordelijkheid, in de periode

Nadere informatie

Onderwerp: Verlengen nota Lokaal gezondheidsbeleid Wijk bij Duurstede 2008-2011

Onderwerp: Verlengen nota Lokaal gezondheidsbeleid Wijk bij Duurstede 2008-2011 Raadsvergadering, 31 januari 2012 Voorstel aan de Raad Onderwerp: Verlengen nota Lokaal gezondheidsbeleid Wijk bij Duurstede 2008-2011 Nr.: 483 Agendapunt: 11 Datum: 31 januari 2012 Onderdeel raadsprogramma:

Nadere informatie

Bestuursopdracht Raad

Bestuursopdracht Raad Bestuursopdracht Raad Natuurlijk: gezond! Uitgangspunten notitie lokaal gezondheidsbeleid Naam ambtenaar: P.M. Veldkamp Datum: 18 april 2008 1. Aanleiding. Gemeenten zijn verplicht om iedere vier jaar

Nadere informatie

Op de fiets naar school

Op de fiets naar school In beweging Voorlichting over calorieën of aansporingen tot meer beweging zijn niet genoeg in de strijd tegen overgewicht. Wat beter helpt is een wijkgerichte aanpak om het bewoners zo gemakkelijk mogelijk

Nadere informatie

Gezond meedoen in Sittard-Geleen. Samenvatting Lokaal rapport Volksgezondheid Toekomst Verkenning 2014

Gezond meedoen in Sittard-Geleen. Samenvatting Lokaal rapport Volksgezondheid Toekomst Verkenning 2014 Gezond meedoen in Sittard-Geleen Samenvatting Lokaal rapport Volksgezondheid Toekomst Verkenning 214 Dit is de samenvatting van het lokaal rapport Volksgezondheid Toekomst Verkenning 214 Een nieuwe kijk

Nadere informatie

Academische Werkplaats Publieke Gezondheid Brabant. Aangenaam kennis te maken

Academische Werkplaats Publieke Gezondheid Brabant. Aangenaam kennis te maken Academische Werkplaats Publieke Gezondheid Brabant Aangenaam kennis te maken Via dit overzicht laten wij u graag nader kennis maken met de medewerkers en activiteiten van de Academische Werkplaats Publieke

Nadere informatie

Wmo-werkplaats Twente. Scholingshandleiding voor cursist en trainer. Samenwerken met vrijwilligers

Wmo-werkplaats Twente. Scholingshandleiding voor cursist en trainer. Samenwerken met vrijwilligers Wmo-werkplaats Twente Scholingshandleiding voor cursist en trainer Samenwerken met vrijwilligers De vrijwilliger als vanzelfsprekende partner in zorg en welzijnswerk juli 2011 Saxion. Alle rechten voorbehouden.

Nadere informatie

Integrale aanpak kinderen met overgewicht in Enschede en Almelo

Integrale aanpak kinderen met overgewicht in Enschede en Almelo Integrale aanpak kinderen met overgewicht in Enschede en Almelo Voorstellen Marlie Cerneus GGD Regio Twente Jeugdgezondheidszorg 0-19! Wie zijn jullie? Gemeente Enschede en Almelo Waar gaat deze presentatie

Nadere informatie

LANDELIJKE EN REGIONALE SCENARIO S VOOR TOEKOMST VAN ZORG EN GEZONDHEID

LANDELIJKE EN REGIONALE SCENARIO S VOOR TOEKOMST VAN ZORG EN GEZONDHEID LANDELIJKE EN REGIONALE SCENARIO S VOOR TOEKOMST VAN ZORG EN GEZONDHEID Momenteel zijn er veel veranderingen op het gebied van zorg en gezondheid. Het is daardoor moeilijk te voorspellen hoe dit veld er

Nadere informatie

Monitor CGL-producten 2014

Monitor CGL-producten 2014 Monitor CGL-producten Jaarlijks monitort RIVM Centrum Gezond Leven (CGL) hoe professionals CGLproducten gebruiken. Op basis van deze kwantitatieve monitorresultaten schatten we in welke producten, hoe

Nadere informatie

Rotterdams Ambassadrices Netwerk

Rotterdams Ambassadrices Netwerk De ambassadrice als werver van inburgeraars 1. Inleiding; eigen ervaringen 2 A. Wat is werven 2 B. Het belang van werven 2 C. Verwachtingen 3 D. Rollenspel 4 E. Opdracht 4 2. Voortraject: 4 A. Doel 4 B.

Nadere informatie

De Wmo Ontwikkelingen en uitdagingen voor de Wmo-raad

De Wmo Ontwikkelingen en uitdagingen voor de Wmo-raad De Wmo Ontwikkelingen en uitdagingen voor de Wmo-raad September 2010 Doel van de Wmo: Participatie Iedereen moet op eigen wijze mee kunnen doen aan de samenleving 2 Kenmerken van de Wmo - De Wmo is gericht

Nadere informatie

Medezeggenschap van Vrijwilligers

Medezeggenschap van Vrijwilligers Terugkoppeling netwerkbijeenkomst 1 december 2014 Medezeggenschap van Vrijwilligers In deze derde en laatste bijeenkomst keken we opnieuw naar verschillende mogelijkheden om meedenken en meepraten van

Nadere informatie

JOGG HELLEVOETSLUIS 2014 2016

JOGG HELLEVOETSLUIS 2014 2016 JOGG HELLEVOETSLUIS 2014 2016 Afdeling Samenlevingszaken, november 2013 Inhoud 1. Inleiding... 3 2. Achtergrond... 4 2.1. Gezondheidsbevordering... 4 2.2. Integrale aanpak... 4 3. Probleemstelling... 5

Nadere informatie

Alcohol(voorlichting): een ander verhaal!

Alcohol(voorlichting): een ander verhaal! Alcohol(voorlichting): een ander verhaal! Resultaten van het evaluatieonderzoek in 2008/2009 Achtergrond De negen gemeenten van West-Friesland, de gemeente Schagen, organisaties in de preventieve gezondheidszorg,

Nadere informatie

Implementatieplan interactief beleid

Implementatieplan interactief beleid Implementatieplan interactief beleid (juni 2010 t/m mei 2011) Gemeente Weert, 15 juli 2010 Portefeuillehouder interactief beleid: wethouder H. Litjens Regisseur wijkgericht werken: Marianne Schreuders

Nadere informatie

Gezond meedoen in Stein. Samenvatting Lokaal rapport Volksgezondheid Toekomst Verkenning 2014

Gezond meedoen in Stein. Samenvatting Lokaal rapport Volksgezondheid Toekomst Verkenning 2014 Gezond meedoen in Stein Samenvatting Lokaal rapport Volksgezondheid Toekomst Verkenning 214 Dit is de samenvatting van het lokaal rapport Volksgezondheid Toekomst Verkenning 214 Een nieuwe kijk op gezondheid

Nadere informatie

Sfeerimpressie netwerkbijeenkomst Preventie in de Buurt 19 maart 2015 in Haarlem

Sfeerimpressie netwerkbijeenkomst Preventie in de Buurt 19 maart 2015 in Haarlem Sfeerimpressie netwerkbijeenkomst Preventie in de Buurt 19 maart 2015 in Haarlem In Haarlem vond de tweede regionale bijeenkomst van het project Preventie in de Buurt plaats. Professionals vanuit de publieke

Nadere informatie

FACTSHEET VOORLOPIGE RESULTATEN LEFF

FACTSHEET VOORLOPIGE RESULTATEN LEFF FACTSHEET VOORLOPIGE RESULTATEN LEFF SANNE NIEMER & EMMA VAN DEN EYNDE FEBRUARI 2015 Introductie In het najaar van 2014 is in 8 steden, op 10 locaties de pilot LEFF uitgevoerd. In deze factsheet worden

Nadere informatie

FIT-traject onderwijsvernieuwing met ICT en sociale media. draagvlak inspiratie motivatie vernieuwing 21st century skills borging

FIT-traject onderwijsvernieuwing met ICT en sociale media. draagvlak inspiratie motivatie vernieuwing 21st century skills borging FIT-traject onderwijsvernieuwing met ICT en sociale media draagvlak inspiratie motivatie vernieuwing 21st century skills borging Via het Klavertje 4 Model zet u sociale media en ICT breed in Didactische

Nadere informatie

Kernelement Samenwerking tussen zorg en sport

Kernelement Samenwerking tussen zorg en sport Kernelement Samenwerking tussen zorg en sport Wat en waarom? Bij de Sportimpuls Kinderen sportief op gewicht (KSG) is de samenwerking tussen professionals in de sport en de -zorg essentieel, omdat het

Nadere informatie

De brug tussen zorg, sport en bewegen. Hans Arends Donderdag 21 september 2012

De brug tussen zorg, sport en bewegen. Hans Arends Donderdag 21 september 2012 De brug tussen zorg, sport en bewegen Hans Arends Donderdag 21 september 2012 Samenwerking tussen sport en zorg in de Sportimpuls Big Move, Start2run, Bewegen op Recept en BeweegKuur zijn goede voorbeelden

Nadere informatie

Agendapunt 011015 BO GGDRU Vergadering Datum Onderwerp Bijlage Doel agendering Toelichting

Agendapunt 011015 BO GGDRU Vergadering Datum Onderwerp Bijlage Doel agendering Toelichting Agendapunt Mededelingen 011015 BO GGDRU Vergadering : BO Adviescommissie GGDrU Datum : 15 oktober 2015 Onderwerp : Voortgang gezondheidscommunicatie, alcoholpreventie en convenant jeugd Bijlage : Evaluatie

Nadere informatie

Hoe is het Nederlandse preventiebeleid gestoeld op wetenschappelijke evidentie? VGE-NVTAG Congres/ 210510. Frederiek Mantingh Ministerie van VWS

Hoe is het Nederlandse preventiebeleid gestoeld op wetenschappelijke evidentie? VGE-NVTAG Congres/ 210510. Frederiek Mantingh Ministerie van VWS Hoe is het Nederlandse preventiebeleid gestoeld op wetenschappelijke evidentie? VGE-NVTAG Congres/ 210510 Frederiek Mantingh Ministerie van VWS Policy (To decide: Integrated knowledge) Knowledge (To integrate:

Nadere informatie

Gezondheid dichtbij! De landelijke gezondheidsnota onder de loep. Verslag van bijeenkomst VNG en GGD Nederland over de kabinetsplannen 27 juni 2011

Gezondheid dichtbij! De landelijke gezondheidsnota onder de loep. Verslag van bijeenkomst VNG en GGD Nederland over de kabinetsplannen 27 juni 2011 Gezondheid dichtbij! De landelijke gezondheidsnota onder de loep Verslag van bijeenkomst VNG en GGD Nederland over de kabinetsplannen 27 juni 2011 Kernpunten uit de landelijke nota, inleiding Lejo vd Heiden,

Nadere informatie

Regionale VTV 2011. Gezondheidsbeleid. Regionale Volksgezondheid Toekomst Verkenning 2011 Hart voor Brabant Deelrapport Gezondheidsbeleid

Regionale VTV 2011. Gezondheidsbeleid. Regionale Volksgezondheid Toekomst Verkenning 2011 Hart voor Brabant Deelrapport Gezondheidsbeleid Regionale VTV 2011 Gezondheidsbeleid Regionale Volksgezondheid Toekomst Verkenning 2011 Hart voor Brabant Deelrapport Gezondheidsbeleid Auteurs: Drs. J. Piek, GGD Hart voor Brabant, Drs. Th.J.M. Kuunders,

Nadere informatie

BeweegKuur. Algemene informatie

BeweegKuur. Algemene informatie BeweegKuur Algemene informatie De BeweegKuur is met subsidie van het ministerie van VWS ontwikkeld door het Nederlands Instituut voor Sport en Bewegen, in samenwerking met veel partners in de gezondheidszorg.

Nadere informatie

FACTSHEET VOORLOPIGE RESULTATEN LEFF

FACTSHEET VOORLOPIGE RESULTATEN LEFF FACTSHEET VOORLOPIGE RESULTATEN LEFF SANNE NIEMER & EMMA VAN DEN EYNDE FEBRUARI 2015 Introductie In het najaar van 2014 is in 8 steden, op 10 locaties de pilot LEFF uitgevoerd. In deze factsheet worden

Nadere informatie

NIMA ZORGMARKETING CONGRES 6 maart 2014. Evelyne Meynen Schuttelaar & Partners

NIMA ZORGMARKETING CONGRES 6 maart 2014. Evelyne Meynen Schuttelaar & Partners NIMA ZORGMARKETING CONGRES 6 maart 2014 Evelyne Meynen Schuttelaar & Partners JONGEREN OP GEZOND GEWICHT (JOGG) 2 Overgewicht grootste kostenpost zorg (Mc Kinsey, feb 2011) Overgewicht in NL: 1:7 jongens,

Nadere informatie

Ouderenbeleid met specifieke aandacht voor volksgezondheid. Raadsrotonde 22 september 2011

Ouderenbeleid met specifieke aandacht voor volksgezondheid. Raadsrotonde 22 september 2011 Ouderenbeleid met specifieke aandacht voor volksgezondheid Raadsrotonde 22 september 2011 Doelstelling Gedachtenwisseling over het ouderenbeleid en de uitvoering daarvan met specifieke aandacht voor volksgezondheid

Nadere informatie

De spin in het web. Handreiking. voor werkers die direct. aan de slag willen met. de sociale netwerken van. mensen met verstandelijke

De spin in het web. Handreiking. voor werkers die direct. aan de slag willen met. de sociale netwerken van. mensen met verstandelijke De spin in het web Handreiking voor werkers die direct aan de slag willen met de sociale netwerken van mensen met verstandelijke beperkingen Anne Wibaut, Willy Calis Ad van Gennep Inleiding Wij hebben

Nadere informatie

Verspreiden en borgen: werkwijze om andere locaties binnen de organisatie veilig te maken

Verspreiden en borgen: werkwijze om andere locaties binnen de organisatie veilig te maken Verspreiden en borgen: werkwijze om andere locaties binnen de organisatie veilig te maken Dat men zich bewust is van een probleem en een mogelijke oplossing (een verbetertraject) leidt niet automatisch

Nadere informatie

De gids (gelden) Het verkleinen van (sociaal-economische) Gezondheidsverschillen in wijken: Wat helpt? Wat helpt minder? Wat helpt niet?

De gids (gelden) Het verkleinen van (sociaal-economische) Gezondheidsverschillen in wijken: Wat helpt? Wat helpt minder? Wat helpt niet? De gids (gelden) Het verkleinen van (sociaal-economische) Gezondheidsverschillen in wijken: Wat helpt? Wat helpt minder? Wat helpt niet? Utrecht, 11 december 2014 1 Gids (gelden) Wie werd en wordt waar

Nadere informatie

Verslag bijeenkomst alcoholgebruik jongeren thema aandacht voor alcoholmatiging in het Hardenbergse onderwijs 19 januari 2010

Verslag bijeenkomst alcoholgebruik jongeren thema aandacht voor alcoholmatiging in het Hardenbergse onderwijs 19 januari 2010 Verslag bijeenkomst alcoholgebruik jongeren thema aandacht voor alcoholmatiging in het Hardenbergse onderwijs 19 januari 2010 Aanwezig: Nicole Buné, Mark Gortemaker, Dirk Hoek, Rolanda Dijkman, Ineke Odink,

Nadere informatie

Opleiden voor een gezonde start van de carrière?!

Opleiden voor een gezonde start van de carrière?! Opleiden voor een gezonde start van de carrière?! Hoeveel studenten in het mbo ontbijten niet? Hoeveel studenten in het mbo ontbijten niet? Maatschappelijke urgentie Maatschappelijke urgentie Overgewicht

Nadere informatie

1. De Vereniging - in - Context- Scan... 2. 2. Wijk-enquête... 3. 3. De Issue-scan en Stakeholder-Krachtenanalyse... 4. 4. Talentontwikkeling...

1. De Vereniging - in - Context- Scan... 2. 2. Wijk-enquête... 3. 3. De Issue-scan en Stakeholder-Krachtenanalyse... 4. 4. Talentontwikkeling... Meetinstrumenten De meetinstrumenten zijn ondersteunend aan de projecten van De Sportbank en ontwikkeld met de Erasmus Universiteit. Deze instrumenten helpen om op een gefundeerde manier te kijken naar

Nadere informatie

Informatie Maatschappelijke Beursvloer Maastricht

Informatie Maatschappelijke Beursvloer Maastricht Wat is een beursvloer De Beursvloer is een lokaal evenement waar maatschappelijke behoeften worden verhandeld: vraag en aanbod van vrijwilligerswerk in de meest brede zin van het woord. Voorwaarde is dat

Nadere informatie

Gezondheidsbevordering 2012 2015 regio Zuid-Holland Zuid

Gezondheidsbevordering 2012 2015 regio Zuid-Holland Zuid Gezondheidsbevordering 2012 2015 regio Zuid-Holland Zuid Uitvoeringsprogramma s Juli 2012 GGD Zuid-Holland Zuid Gezondheidsbevordering 2012 2015 regio Zuid-Holland Zuid De gemeenten in Zuid-Holland Zuid

Nadere informatie

Gezonde School. Conferentie MBO Vitaal voor leren en werken 7 april Anneke Meijer

Gezonde School. Conferentie MBO Vitaal voor leren en werken 7 april Anneke Meijer Gezonde School Conferentie MBO Vitaal voor leren en werken 7 april Anneke Meijer Programma Workshop Wat is Gezonde School? Gezonde School Fryslân Handleiding Centrum Gezond Leven Gezonde School in het

Nadere informatie

Lokaal Gezondheidsbeleid Ten Boer. Kadernota 2012 2016. Edward Mackenzie, beleidsadviseur

Lokaal Gezondheidsbeleid Ten Boer. Kadernota 2012 2016. Edward Mackenzie, beleidsadviseur Lokaal Gezondheidsbeleid Ten Boer Kadernota 2012 2016 Edward Mackenzie, beleidsadviseur Lokaal Gezondheidsbeleid (LGb) Wettelijke verplichting voor gemeenten: Wet Publieke Gezondheid (WPG) Minister geeft

Nadere informatie

11 2007-096 Activiteitenplan preventie 2008: "Dicht bij huis kiezen voor een gezond leven".

11 2007-096 Activiteitenplan preventie 2008: Dicht bij huis kiezen voor een gezond leven. 5==55S;s 23OKT2007 I iscl, Agendanr. Voorstelnr. Onderwerp 11 2007-096 Activiteitenplan preventie 2008: "Dicht bij huis kiezen voor een gezond leven". Aan de Raad, Heerhugowaard, 11 september 2007 Beknopt

Nadere informatie

En we werken nog lang en gelukkig. over duurzame inzetbaarheid

En we werken nog lang en gelukkig. over duurzame inzetbaarheid En we werken nog lang en gelukkig over duurzame inzetbaarheid Remco Fransen 26 september 2013 1 Wist u dat 2 Duurzame inzetbaarheid in het nieuws 3 Wil u werken, kan u werken? % van de werkende beroepsbevolking

Nadere informatie

Het Nieuwe Werken bij ABN AMRO Christa van der Aa, lid van HNW gilde

Het Nieuwe Werken bij ABN AMRO Christa van der Aa, lid van HNW gilde Het Nieuwe Werken bij ABN AMRO Christa van der Aa, lid van HNW gilde www.ohnw.nl/congres Gedragsverandering belangrijker dan faciliteiten HNW bij de bank de gewoonste zaak van de wereld Hoe is het veranderproces

Nadere informatie

Raadsvergadering, 29 januari 2008. Voorstel aan de Raad

Raadsvergadering, 29 januari 2008. Voorstel aan de Raad Raadsvergadering, 29 januari 2008 Voorstel aan de Raad Nr: 206 Agendapunt: 8 Datum: 11 december 2007 Onderwerp: Vaststelling speerpunten uit de conceptnota Lokaal Gezondheidsbeleid Wijk bij Duurstede 2008-2011

Nadere informatie

Wijkverpleegkundigen in sociale teams; spin in het web of vijfde wiel aan de wagen? Sonja Liefhebber, Movisie Cees Oprins, Vilans, In voor zorg!

Wijkverpleegkundigen in sociale teams; spin in het web of vijfde wiel aan de wagen? Sonja Liefhebber, Movisie Cees Oprins, Vilans, In voor zorg! Wijkverpleegkundigen in sociale teams; spin in het web of vijfde wiel aan de wagen? Sonja Liefhebber, Movisie Cees Oprins, Vilans, In voor zorg! Welke vragen leven er bij jullie? Deze workshop Feiten sociaal

Nadere informatie

Mats Werkt! WWW.MATSWERKT.NL DÉ CURSUS VOOR HET BEGELEIDEN VAN MENSEN MET EEN ARBEIDSBEPERKING OP DE WERKVLOER.

Mats Werkt! WWW.MATSWERKT.NL DÉ CURSUS VOOR HET BEGELEIDEN VAN MENSEN MET EEN ARBEIDSBEPERKING OP DE WERKVLOER. Mats Werkt! DÉ CURSUS VOOR HET BEGELEIDEN VAN MENSEN MET EEN ARBEIDSBEPERKING OP DE WERKVLOER. WWW.MATSWERKT.NL Mats werkt: Dé cursus voor het begeleiden van mensen met een arbeidsbeperking op de werkvloer.

Nadere informatie

Duurzame inzetbaarheid in de HR praktijk Onderzoeksrapport 2012

Duurzame inzetbaarheid in de HR praktijk Onderzoeksrapport 2012 Duurzame inzetbaarheid in de HR praktijk Onderzoeksrapport 2012 Zicht krijgen op duurzame inzetbaarheid en direct aan de slag met handvatten voor HR-professionals INHOUDSOPGAVE 1. Duurzame inzetbaarheid

Nadere informatie

Focus op gedrag & gezondheid

Focus op gedrag & gezondheid Focus op gedrag & gezondheid Twentse Expertmeeting Gezonde Leefstijl 7 februari 2011 Pascale Voermans, Menzis Inhoud Even voorstellen De meningen in Nederland Menzis & preventie Missie & Strategie Activiteiten

Nadere informatie

Meedoen& Meetellen. Wat betekent het voor mensen met een verstandelijke beperking? Trainingsmodules voor professionals

Meedoen& Meetellen. Wat betekent het voor mensen met een verstandelijke beperking? Trainingsmodules voor professionals Meedoen& Meetellen Wat betekent het voor mensen met een verstandelijke beperking? Trainingsmodules voor professionals Samenstelling trainingsmodule Eline Roelofsen Roel Schulte www.verwondering.nu Illustratie

Nadere informatie

Resultaten online enquête Kennisknooppunt Stadslandbouw

Resultaten online enquête Kennisknooppunt Stadslandbouw Resultaten online enquête Kennisknooppunt Stadslandbouw 7 oktober 2015, Jan Eelco Jansma Samenvatting Dit document doet verslag van een online enquête (voorjaar-zomer 2015) onder betrokkenen bij stadslandbouw.

Nadere informatie

Begrijpen Verbinden Meedoen communicatieplan transities sociaal domein Rivierenland

Begrijpen Verbinden Meedoen communicatieplan transities sociaal domein Rivierenland september 13 Begrijpen Verbinden Meedoen communicatieplan transities sociaal domein Rivierenland Als je doet wat je altijd deed, krijg je wat je altijd kreeg. (Albert Einstein, 1879-1955) M e r k c o a

Nadere informatie

Meten is weten: Inzicht krijgen in de opbrengsten van jouw inspanningen in de buurt

Meten is weten: Inzicht krijgen in de opbrengsten van jouw inspanningen in de buurt Meten is weten: Inzicht krijgen in de opbrengsten van jouw inspanningen in de buurt Vandaag Vandaag Reden voor Monitoring en Evaluatie: M&E Wat is M&E? Monitoren en evalueren: theorie en praktijk Tips

Nadere informatie

Toepassen van Sociale Marketing op ontwikkeling van alcoholmatigingsinterventies

Toepassen van Sociale Marketing op ontwikkeling van alcoholmatigingsinterventies Toepassen van Sociale Marketing op ontwikkeling van alcoholmatigingsinterventies A. van Leeuwenhoeklaan 9 3721 MA Bilthoven Postbus 1 3720 BA Bilthoven www.rivm.nl KvK Utrecht 30276683 T 030 274 91 11

Nadere informatie

HOUTEN JOGG GEMEENTE. 2014 t/m 2017 X* K JOGG. Houten. w \ Jongeren Op Gezond Gewicht

HOUTEN JOGG GEMEENTE. 2014 t/m 2017 X* K JOGG. Houten. w \ Jongeren Op Gezond Gewicht HOUTEN JOGG GEMEENTE 2014 t/m 2017 X* K JOGG w \ Jongeren Op Gezond Gewicht Houten Juli 2014 Inhoud 1. inleiding 2. Context 3. Probleemstelling 4. Doelstelling 5. Oplossingen 5.1. Wat is JOGG? 5.2. Hoe

Nadere informatie

Verleiden & Verbinden gezond & duurzaam. Mariken Leurs hoofd RIVM Centrum Gezond Leven

Verleiden & Verbinden gezond & duurzaam. Mariken Leurs hoofd RIVM Centrum Gezond Leven Verleiden & Verbinden gezond & duurzaam Mariken Leurs hoofd RIVM Centrum Gezond Leven Inhoud Ff kennismaken 1. Society 3.0 2. Sociale Marketing 3. Samen werken: professionals anno nu Groen & Gezond in

Nadere informatie

Alle kinderen moeten kunnen sporten of aan cultuur kunnen doen

Alle kinderen moeten kunnen sporten of aan cultuur kunnen doen Contact bertien.minco@jeugdcultuurfonds.nl Mobiel: 06-41800206 harrie.postma@jeugdsportfonds.nl Mobiel: 06-51371373 Alle kinderen moeten kunnen sporten of aan cultuur kunnen doen 4 pijlers Jeugdsportfonds

Nadere informatie

Psycho-sociale gezondheid - Bouwstenen voor bereik

Psycho-sociale gezondheid - Bouwstenen voor bereik Psycho-sociale gezondheid - Bouwstenen voor bereik Verslag van het seminar Depressiepreventie en lage SES: hoe verhogen we het bereik? 16 november 2010 bij Trimbos Inleiding & aanleiding Jaarlijks worden

Nadere informatie

Bewegen in en om het onderwijs. Workshop 2 en 6 Leonie de Regt en Dave Schoonen

Bewegen in en om het onderwijs. Workshop 2 en 6 Leonie de Regt en Dave Schoonen Bewegen in en om het onderwijs Workshop 2 en 6 Leonie de Regt en Dave Schoonen Wat is scoolsport? Een aanpak waarmee de school werkt aan een gezonde en actieve leefstijl voor de leerlingen. Dit betekent

Nadere informatie

Index. 1. Waar komen we vandaan? 1. 2. Waar gaan we naartoe? 2. 3. Beleidsthema s 2014-2016 6

Index. 1. Waar komen we vandaan? 1. 2. Waar gaan we naartoe? 2. 3. Beleidsthema s 2014-2016 6 Index 1. Waar komen we vandaan? 1 2. Waar gaan we naartoe? 2 2.1 Missie 2 2.2 Visie 2 2.3 Doelstellingen 3 2.4 Strategie 4 2.4.1 Organisatie 4 2.4.2 Aanbod 4 2.4.3 Maatschappelijk rolmodel 4 2.4.4. Marketing

Nadere informatie

Onderstaand bericht is bedoeld voor de fractievoorzitters van de politieke partijen in uw gemeente. Wilt u dit bericht aan hen doorsturen?

Onderstaand bericht is bedoeld voor de fractievoorzitters van de politieke partijen in uw gemeente. Wilt u dit bericht aan hen doorsturen? Van: Paul Rosenmöller JOGG [mailto:info@jongerenopgezondgewicht.nl] Verzonden: dinsdag 4 juni 2013 15:47 Aan: Info Onderwerp: Jongeren Op Gezond Gewicht (JOGG) in verkiezingsprogramma t.a.v. de Raadsgriffier

Nadere informatie

Gezond meedoen in Nuth. Samenvatting Lokaal rapport Volksgezondheid Toekomst Verkenning 2014

Gezond meedoen in Nuth. Samenvatting Lokaal rapport Volksgezondheid Toekomst Verkenning 2014 Gezond meedoen in Nuth Samenvatting Lokaal rapport Volksgezondheid Toekomst Verkenning 214 Dit is de samenvatting van het lokaal rapport Volksgezondheid Toekomst Verkenning 214 Een nieuwe kijk op gezondheid

Nadere informatie

Ik ben rustiger geworden en haal meer resultaten

Ik ben rustiger geworden en haal meer resultaten Leergang Veranderen en Organiseren in gemeenten Ik ben rustiger geworden en haal meer resultaten Tekst: Rieke Veurink / Fotografie: Kees Winkelman Hoe bied ik ontwikkelingen in en buiten mijn organisatie

Nadere informatie

FACTSHEET JOGG JULI 2012

FACTSHEET JOGG JULI 2012 FACTSHEET JOGG JULI 2012 Convenant Gezond Gewicht en deelconvenant JOGG Het Convenant Gezond Gewicht is een uniek samenwerkingsverband van in totaal 27 partijen afkomstig van (rijks- en lokale) overheden,

Nadere informatie

De jeugdgezondheidszorg als bondgenoot bij preventie en begeleiding van jongeren en seks

De jeugdgezondheidszorg als bondgenoot bij preventie en begeleiding van jongeren en seks De jeugdgezondheidszorg als bondgenoot bij preventie en begeleiding van jongeren en seks Vanessa Peters, GGD Gelderland Midden Marinka de Feijter, GGD N-O Gelderland Ineke van der Vlugt, Rutgers WPF 1

Nadere informatie

BELEIDSPLAN STICHTING YOU!NG 2014-2016

BELEIDSPLAN STICHTING YOU!NG 2014-2016 BELEIDSPLAN STICHTING YOU!NG 2014-2016 Inhoudsopgave Inleiding... Pagina 3 Missie, visie en strategie... Pagina 4 Doelstellingen, activiteiten en randvoorwaarden... Pagina 5 Begroting... Pagina 8 Tot slot...

Nadere informatie

Zonder procesgerichte aanpak geen duurzame resultaten!

Zonder procesgerichte aanpak geen duurzame resultaten! Zonder procesgerichte aanpak geen duurzame resultaten! WORKSHOP VOOR GEMEENTEN 11 DECEMBER 2014 Waarom een procesgerichte aanpak? Aanpak gezondheidsachterstanden is geen project maar een langdurig proces..

Nadere informatie

Scoren voor een gezonde jeugd!

Scoren voor een gezonde jeugd! Scoren voor een gezonde jeugd! In de gemeente Heerenveen willen we dat kinderen gezond opgroeien. De omgeving waarin kinderen opgroeien is de laatste decennia ongemerkt een omgeving geworden waarin verleidelijke

Nadere informatie

Lokaal Gezondheidsbeleid

Lokaal Gezondheidsbeleid Lokaal Gezondheidsbeleid De nota Lokaal Gezondheidsbeleid 2008-2011 Gelijke kansen voor gezondheid richt zich op het formuleren van een visie op gezondheidsbeleid binnen de gemeente Deurne voor een periode

Nadere informatie

Inleiding 4. Competentiescan SGM 5. Uitgebreide toelichting per competentie 6

Inleiding 4. Competentiescan SGM 5. Uitgebreide toelichting per competentie 6 INHOUDSOPGAVE Inleiding 4 Competentiescan SGM 5 Uitgebreide toelichting per competentie 6 KT1 Verandert gedrag duurzaam binnen het domein van sport-, bewegen en gezonde leefstijl. 6 SGM1 Testen, adviseren,

Nadere informatie

Expertmeeting Alcohol en Zwangerschap 6 december 2012

Expertmeeting Alcohol en Zwangerschap 6 december 2012 Expertmeeting Alcohol en Zwangerschap 6 december 2012 Onderzoek Alcohol en Zwangerschap 2008-2012 Nickie van der Wulp, MSc 12, Ciska Hoving, PhD 2, Wim van Dalen, MSc 1, & Hein de Vries, PhD 2 1 Nederlands

Nadere informatie

Verslag conferentie gemeenten en zorgverzekeraars

Verslag conferentie gemeenten en zorgverzekeraars Verslag conferentie gemeenten en zorgverzekeraars Regio West-Brabant Datum: 7 oktober 2013 te Conferentiecentrum Bovendonk, Hoeven Inleiding Op 7 oktober 2013 heeft een bijeenkomst plaatsgevonden van 18

Nadere informatie

ROM Doorbraakprojecten. Gerdien Franx

ROM Doorbraakprojecten. Gerdien Franx ROM Doorbraakprojecten November 2014 Mei 2016 Gerdien Franx Projectleider, Trimbos-instituut The Choluteca bridge, Honduras Donald Berwick: Tijd voor continue vernieuwing Patiënt en hulpverlener gericht

Nadere informatie

Gezondheidsbeleid 2013. Onderzoek onder gemeentepanel Venlo

Gezondheidsbeleid 2013. Onderzoek onder gemeentepanel Venlo Gezondheidsbeleid 2013 Onderzoek onder gemeentepanel Venlo Afdeling Bedrijfsvoering Team informatievoorziening Onderzoek en Statistiek Venlo, mei 2013 2 Samenvatting Inleiding In mei 2011 is de landelijke

Nadere informatie

Groepsbijeenkomst 30 september 2014

Groepsbijeenkomst 30 september 2014 Groepsbijeenkomst 30 september 2014 Programma van vandaag 16.30 Stand van zaken Precuro: Patiëntervaringen (Precuro II) Uitkomsten: zelfredzaamheid en teamspirit (Precuro I) 17.10 De rol van zorgverzekeraars,

Nadere informatie

Menukaart Gezonde School basisonderwijs: Roken & Alcohol

Menukaart Gezonde School basisonderwijs: Roken & Alcohol Menukaart Gezonde School basisonderwijs: Roken & Alcohol School: Plaats: Locatie: Contactpersoon: Telefoonnummer: E-mailadres: Datum invullen: Inhoud: Om op een effectieve manier invulling te geven aan

Nadere informatie

ACTIEPLAN VERBORGEN VROUWEN

ACTIEPLAN VERBORGEN VROUWEN ACTIEPLAN VERBORGEN VROUWEN gemeente Den Haag September 2015 Conceptversie 2.0 1 Inleiding In november jl. is door de Haagse gemeenteraad Motie 86 Geïsoleerde Vrouwen aangenomen. Om uitvoering te geven

Nadere informatie

Thema maatschappelijke participatie

Thema maatschappelijke participatie Naam organisatie Jongerenvereniging KPJ Limburg 1. Activiteitnaam (en nummer) LimburgPaviljoen 2. Korte omschrijving Jongeren hebben verfrissende ideeën en weten hoe ze andere jongeren kunnen enthousiasmeren.

Nadere informatie

STICHTING WELZIJN OUDEREN DINKELLAND. Fit en Gezond in Dinkelland

STICHTING WELZIJN OUDEREN DINKELLAND. Fit en Gezond in Dinkelland STICHTING WELZIJN OUDEREN DINKELLAND Fit en Gezond in Dinkelland WIE ZIJN WIJ? Patricia Verhoeven: Beweegmakelaar Marleen Wagenaar: Beleidsmedewerker/ Projectleider Van de Stichting Welzijn Ouderen Dinkelland

Nadere informatie

Gemeenten kunnen lokaal kiezen waarom ze voor Sportdorp kiezen en wat ze hierin belangrijk vinden.

Gemeenten kunnen lokaal kiezen waarom ze voor Sportdorp kiezen en wat ze hierin belangrijk vinden. Sportdorpen Limburg Wat is Sportdorp? Sportdorp is een samenwerkingsverband van sportverenigingen en andere lokale partijen in een dorpskern om inwoners vanuit hun eigen behoefte meer en vaker te laten

Nadere informatie

Uitvoeringsplan gezondheid Schagen samen gezond

Uitvoeringsplan gezondheid Schagen samen gezond Uitvoeringsplan gezondheid Schagen samen gezond Schagen samen gezond Kaders uit beleidsnota: Definitie gezondheid: het vermogen om lichamelijk, geestelijk en maatschappelijk optimaal te functioneren in

Nadere informatie

Op weg naar de speerpuntennotitie lokaal gezondheidsbeleid Boxmeer 2009 2011: Speerpunten voor Boxmeer?? Esther Hendriks 24 september 2009

Op weg naar de speerpuntennotitie lokaal gezondheidsbeleid Boxmeer 2009 2011: Speerpunten voor Boxmeer?? Esther Hendriks 24 september 2009 Op weg naar de speerpuntennotitie lokaal gezondheidsbeleid Boxmeer 2009 2011: Speerpunten voor Boxmeer?? Esther Hendriks 24 september 2009 Op weg naar speerpuntennotitie? Wat doen/deden we al? Welke gezondheidsproblemen

Nadere informatie

Plan voor een scholingsaanbod CJG: in en vanuit het CJG

Plan voor een scholingsaanbod CJG: in en vanuit het CJG Plan voor een scholings CJG: in en vanuit het CJG Uitgaan van de eigen kracht van ouders en kinderen, die eigen kracht samen versterken en daar waar nodig er op af en ondersteunen Het scholingsplan CJG

Nadere informatie

Commissienotitie Reg. nr : 0810110 Comm. : MZ Datum : 07-04-08

Commissienotitie Reg. nr : 0810110 Comm. : MZ Datum : 07-04-08 Comm. : MZ Onderwerp Alcoholpreventie jongeren in Noord Brabant Status oordeelvormend Voorstel 1. Deel te nemen aan het project alcoholpreventie Jongeren Veiligheidsregio Brabant-Noord 2. Vanaf 2009 voor

Nadere informatie

Ouderenmonitor 2011. Gezondheidsonderzoek 65-plussers regio Nijmegen. Gezondheidsonderzoek kinderen 0-12 jaar regio Nijmegen

Ouderenmonitor 2011. Gezondheidsonderzoek 65-plussers regio Nijmegen. Gezondheidsonderzoek kinderen 0-12 jaar regio Nijmegen Ouderenmonitor 2011 Gezondheidsonderzoek 65-plussers regio Nijmegen Gezondheidsonderzoek kinderen 0-12 jaar regio Nijmegen De Ouderenmonitor is een onderzoek naar de lichamelijke, sociale en geestelijke

Nadere informatie

Samenwerken. kwaliteit

Samenwerken. kwaliteit Beter voorkomen Kwaliteitsprogramma preventie Samenwerken Doe mee met aan het landelijke kwaliteitsprogramma kwaliteit Samenwerken aan kwaliteit Het kwaliteitsprogramma Beter voorkomen heeft tot doel de

Nadere informatie

BRAVO Company Check. 1. Algemeen gezondheidsmanagement

BRAVO Company Check. 1. Algemeen gezondheidsmanagement BRAVO Company Check Ter informatie Met deze vragenlijst kunt u nagaan aan welke leefstijl factoren aandacht besteedt kan worden voor uw bedrijf. Gezonde en vitale werknemers verzuimen minder en zijn productiever.

Nadere informatie

Kinderen in beweging 9 t/m 12 jaar. Een groepsprogramma voor kinderen met overgewicht

Kinderen in beweging 9 t/m 12 jaar. Een groepsprogramma voor kinderen met overgewicht Kinderen in beweging 9 t/m 12 jaar Een groepsprogramma voor kinderen met overgewicht Vind je jezelf te dik? Wil je op je gewicht gaan letten, maar weet je niet zo goed hoe je dat kunt doen? Wij kunnen

Nadere informatie

Eenvoudig nieuwe klanten. Voor adviseurs, trainers en coaches

Eenvoudig nieuwe klanten. Voor adviseurs, trainers en coaches Eenvoudig nieuwe klanten Voor adviseurs, trainers en coaches Leer hoe ideale klanten naar je toe komen. Wiep de Jong Online Business Trainer Eenvoudig nieuwe klanten 2 Welkom bij mijn E-Book 'Eenvoudig

Nadere informatie

CIAO overzicht. Marije van Koperen Programmacoordinator CIAO Vrije Universiteit Amsterdam,Gezondheidswetenschappen. Utrecht, 14 juni 2012

CIAO overzicht. Marije van Koperen Programmacoordinator CIAO Vrije Universiteit Amsterdam,Gezondheidswetenschappen. Utrecht, 14 juni 2012 CIAO overzicht Marije van Koperen Programmacoordinator CIAO Vrije Universiteit Amsterdam,Gezondheidswetenschappen Utrecht, 14 juni 2012 Maastricht Leiden/Den Haag Rotterdam Nijmegen Amsterdam 2 Academische

Nadere informatie

Implementatie: stappen, tips en trucs

Implementatie: stappen, tips en trucs Implementatie: stappen, tips en trucs - DR. CLAUDIA LOBO (HUISARTS, DOCENT HUISARTSOPLEIDING NIJMEGEN UMC ST RADBOUD) - MARJOLEIN TEN WOLDE (MSC, HEALTHCARE POLICY, INNOVATION AND MANAGEMENT, UNIV. MAASTRICHT).

Nadere informatie