Ministerie van OCW, directie Emancipatie. Verslag veldraadpleging vrouwenemancipatie. 3 februari 2010

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Ministerie van OCW, directie Emancipatie. Verslag veldraadpleging vrouwenemancipatie. 3 februari 2010"

Transcriptie

1 Ministerie van OCW, directie Emancipatie Verslag veldraadpleging vrouwenemancipatie 3 februari Inleiding Dit kabinet vindt dat de emancipatie niet af is : zo staat het letterlijk in de emancipatienota van De streefdoelen waar dit kabinet op beoordeeld kan en mag worden, ook voor vrouwenemancipatie, zijn gericht op Maar wat voor doelen stellen we ons als samenleving voor de wat verdere toekomst? Wat voor beelden, hoop en verwachtingen hebben we voor de langere termijn? Op 3 februari 2010 heeft de directie emancipatie van het ministerie van OCenW een bijeenkomst georganiseerd in het Bilderberghotel te Scheveningen over die toekomstbeelden. Minister Plasterk was daarbij namens het Kabinet aanwezig als coördinerend minister van Emancipatie. De Minister rondde af met de uitspraak dat emancipatie zeker ook tot 2020 stevige aandacht zal vragen van ons allemaal: overheid, werkgevers, werknemers en burgers. Dit jaar zal de minister een Midterm Review uitbrengen met daarin een paragraaf met streefbeelden voor de toekomst. De uitkomsten van deze veldraadpleging dienen daarbij als input. Om een mix van gezichtspunten te krijgen, heeft de directie Emancipatie de uitnodiging gericht aan: Vertegenwoordigers uit de vrouwen- en jongerenbeweging. Vertegenwoordigers uit onderwijs, vakorganisaties en bedrijfsleven. Wetenschappers van universiteiten en instellingen als het SCP en het Centraal Planbureau Medewerkers van adviesbureaus en maatschappelijke instellingen Beleidsmedewerkers van diverse grotere gemeenten en de rijksoverheid Deelnemers konden kiezen uit 6 intensieve workshops van 45 minuten onder leiding van externe moderatoren. Elke workshop werd twee keer aangeboden. De workshops gingen in op vijf thema s: Vrouwen naar de top Tijd voor arbeid en zorg Economische zelfstandigheid van vrouwen. Allochtone vrouwen Emancipatie begint bij de jeugd De moderatoren is gevraagd maximaal drie aanbevelingen te doen als het gaat om toekomstig beleid voor vrouwenemancipatie met het oog op De aanbevelingen konden gedaan worden aan de Minister, maar konden ook betrekking hebben op de rol van vrouwen zelf of andere type organisaties (bijv. werkgeversorganisaties, werknemersorganisaties, gemeenten). De aanbevelingen zijn direct na afloop van de workshops gepresenteerd aan de zaal door de deskundigen. In dit verslag op hoofdlijnen gaan we hieronder dieper in op de discussies in de workshops en de gepresenteerde aanbevelingen. Vervolgens ronden we af met een weergave van de belangrijkste constateringen tijdens de plenaire discussie aan het einde van de dag. 1

2 2. Thema: Vrouwen naar de Top. Moderatoren: Petra Stienen (sr. adviseur BMC) over de rol van de overheid en Annelies van Vianen (hoogleraar arbeidspsychologie UVA) over cultuur en mentaliteit. Inleiding Op dit onderwerp werden twee workshops georganiseerd. In de eerste stond de rol van de overheid en vrouwen netwerken centraal. Hierin kwamen vragen aan de orde als: Hoe ver dient de overheid te gaan bij het streven naar meer evenredige vertegenwoordiging van vrouwen aan de top? Dient zij zich terughoudend op te stellen, zich als voorbeeldwerkgever te beperken tot de eigen invloedssfeer, of moet sterker ingegrepen worden? En wat zijn daarbij de beste instrumenten? Wat is de rol van vrouwen en vrouwennetwerken? Willen en kunnen informele netwerken samenwerken met de overheid en vice versa? De tweede workshops had tot doel te verkennen of en zo ja welke culturele en arbeidspsychologische barrières resteren die de doorstroom van meer vrouwen naar de top verhinderen. Vragen als Bestaat het glazen plafond?, Hebben vrouwen wel genoeg ambitie voor een topfunctie? en Durven vrouwen zich net zo te profileren als mannen en hun kansen te grijpen?, stonden centraal. Streefbeeld 2020 vrouwen naar de top In de workshops werd naar voren gebracht dat er een kritische massa nodig is van vrouwen aan de top van overheid, bedrijfsleven en maatschappelijke organisaties om te zorgen voor een daadwerkelijke cultuurverandering, zodat vrouwelijk talent op alle niveaus en in alle sectoren beter wordt benut. Uit onderzoek zou zijn gebleken, dat deze kritische massa ligt op pakweg 1/3 e van de top van een organisatie. Wordt aan deze voorwaarde niet voldaan, dan zullen vrouwen aan de top nog te zeer gedwongen worden om zich te conformeren aan de mannelijke cultuur. De paar vrouwen die dan de top bereiken, vertonen dan nog te vaak mannelijke eigenschappen. Het streefbeeld voor 2020 ligt dan ook naar de mening van veel deelnemers op deelname van vrouwen aan de top in alle maatschappelijke sectoren (overheid, bedrijfsleven, nonproifit) rond de 30%. Aanbevolen acties vanuit de workshops Voorbij de vrijblijvendheid. De overheid moet stimuleren. Stel quota vast van minstens 30% voor vrouwen aan de top en handhaaf die ook via sanctionering en verleiding van bedrijven en maatschappelijke organisaties als scholen en ziekenhuizen. Denk qua verleiding/sanctionering vanuit de rijksoverheid daarbij ook aan contract-compliance : alleen bedrijven en organisaties die de quota halen, kunnen nog meedingen in aanbestedingsprocedures vanuit de overheid. Verplicht werkgevers om te onderhandelen op de werkvloer over de loopbaan van vrouwen. De Minister heeft een rol bij het zichtbaar maken van het economisch en maatschappelijk belang van meer Vrouwen aan top. Gebruik hierbij aansprekende beelden, zoals bijv. voetbalteams. De rijksoverheid heeft als werkgever een voorbeeldfunctie richting bedrijfsleven, gemeenten en non-profitorganisaties als het gaat om het percentage vrouwen aan de top. Overheid en vrouwennetwerken hebben een gedeelde verantwoordelijkheid, dit moet leiden tot professionalisering. De overheid zou daarbij vrouwennetwerken moeten subsidiëren. Meer vrouwen de top bouwt voort op een betere emancipatie van vrouwen en mannen in het algemeen. Daarom moet er gewerkt worden aan een brede basis: meer aandacht voor emancipatie op de werkvloer van overheid en bedrijfsleven en in het onderwijs bij de jeugd. Werk aan verlofregelingen (vaderverlof), regel de kinderopvang en zorg voor goede scholing. Toelichting op aanbevelingen Voorbij de vrijblijvendheid: sanctioneren of stimuleren (quota)? Algemeen is de tendens dat de weg der geleidelijkheid richting het streefbeeld van 30% aan de top te lang duurt. Stevige interventie vanuit de rijksoverheid is nodig. In de workshops is daarom brede steun voor het instellen van streefcijfers ( quota ), maar is ook discussie over de beste manier om dergelijke normen te handhaven: straffen of belonen. Sommigen zijn van mening dat dwingende maatregelen alleen kunnen in combinatie met ondersteunende maatregelen. Hier heeft de rijksoverheid een middel in handen via grote aanbestedingen en uitvoering van beleid. Hierbij passen ook maatregelen van positieve sanctionering. Door wie het goed doet te belonen worden achterblijvers automatisch bestraft. In navolging van het duurzaamheidbeleid zou de overheid via de eigen aanbestedingsregels meer diversiteit kunnen bevorderen. Instellingen met te weinig vrouwen in (de top van) hun organisatie krijgen bijvoorbeeld geen opdrachten meer vanuit de (semi-) overheid. Zo beloont de overheid voorbeeldgedrag. Welke mix je ook precies kiest als rijksoverheid: de aanwezigen vinden dat de vrijblijvendheid van maatregelen er vanaf moet. 2

3 Voorbeeldfunctie van de Minister Als belangrijke accelerator voor deze cultuurverandering komt uit beide workshops het belang van voorbeeldfuncties, goede rolmodellen en best practices naar voren. Dit zou bijvoorbeeld kunnen via een actieve SIRE campagne Voorbeeldfunctie van de rijksoverheid als werkgever Met name de overheid zou een exemplarische rol dienen te vervullen als werkgever en vrouwen naar de top. Belangrijk vinden de aanwezigen dat de overheid één heldere boodschap uitdraagt. Samenwerking overheid en (professionele) vrouwennetwerken Bij alle aanwezigen bestond er consensus over twee sporen die gevolgd dienen te worden. Aan de ene kant dienen vrouwen, en met hen vrouwennetwerken, meer te professionaliseren, hun eigen verantwoordelijkheid te pakken en vooral naar voren te stappen om zelf die top te bereiken. Van de overheid wordt tegelijkertijd verwacht te blijven agenderen en faciliteren. Geld van de overheid is nodig om deze professionaliseringsslag te maken. Aandacht op de werkvloer en in onderwijs Ook op de werkvloer en in het onderwijs zou er veel aandacht moeten zijn voor rolmodellen. Het stimuleren van meisjes op jonge leeftijd in debat, assertiviteit en profilering is voor het creëren van positief zelfbeeld en ambities van grote waarde. Een suggestie is meer aandacht te genereren voor verschillende manieren waarop een topfunctie in te vullen is. Het gaat om resultaat en niet om grote gewerkte aantal uren. Hierbij rijst vooral de vraag bij de aanwezigen of voor het bereiken van de top een 60-urige werkweek wel echt noodzakelijk is. Het aanbieden van verschillende positieve rolmodellen op dit punt zou veel kunnen bijdragen. Ook het sneller benutten van jong potentieel wordt hier als stimulerende maatregelen genoemd. Met name bij jong talent op de werkvloer zouden waardeoordelen over het verschil tussen man en vrouw in mindere mate een rol spelen. Invoering van een verplichte externe loopbaancoach en meer vastomlijnde loopbaanbegeleiding op de werkvloer, waarop leidinggevenden kunnen worden afgerekend zou ook stimulerend werken. De meeste deelnemers zijn het er over eens dat deze rolmodellen en houding niet enkel bij vrouwen te vinden zijn. Met name het beter betrekken van mannen bij deze discussie en het streven naar meer diversiteit in topfuncties is een belangrijke aanbeveling. Een van de maatregelen die hierbij genoemd worden is het verplichten van vaderschapsverlof. Andere genoemde maatregelen liggen meer in de faciliterende sfeer, zoals het regelen van kinderopvang en het aanpassen van schooltijden en flexibel werken voor man en vrouw mogelijk maken. 3

4 3. Thema: tijd voor arbeid en zorg. Moderator: Edwin Brink (HR adviseur bij Qidos) Inleiding workshop Hoe wordt het voor vrouwen en mannen makkelijker om werk te combineren met de zorg voor kinderen of ouders? Wat zijn de thema's waarop tot 2020 moet worden ingezet? Zijn mannen, vrouwen en kinderen gebaat bij brede scholen? Is een wettelijk recht op flexibele arbeidstijden een oplossing? Of ruimere openingstijden van winkels? In deze bijeenkomst werd in kaart gebracht welke (beleids)maatregelen de komende jaren het meest kansrijk zijn en wat daarbij de rol is van de overheid, (semi)publieke en private partijen. Streefbeeld 2020 voor arbeid en zorg Nederland beweegt richting het Scandinavisch model. In 2020 is Nederland van een anderhalf verdieners-model veranderd in een samenleving waarbij mannen en vrouwen arbeid en zorg gelijk verdelen. Vrouwen zijn beduidend meer uren gaan werken. Mannen en vrouwen houden wel tijd vrij voor de zorg voor kinderen, ouders of andere familieleden en vrienden. In het kort: van een anderhalf verdienersmodel naar een 2x4 model. Voor kinderen van 0-4 jaar wordt 3 dagen kinderopvang in de week normaal. Publieke voorzieningen worden flexibeler qua bereikbaarheid en loketfunctie. En werknemers hebben een recht op flexibel werken (flexibele werktijden en gedeeltelijk thuiswerken) en een uitbreiding van ouderschapsverlof en zorgverlof. Aanbevolen acties vanuit de workshops De rijksoverheid moet stimuleren dat mannen en vrouwen arbeid en zorg beter delen, zodat vrouwen meer uren gaan werken, door: Het fiscaal belonen van een andere verdeling tussen mannen en vrouwen van gewerkte uren (binnen gezinnen) Het creëren van totale dagvoorzieningen van school, kinderopvang en naschoolse opvang van 7 uur s ochtends tot 7 uur s avonds voor 0-16 jarigen op één locatie. Het mogelijk maken van het recht op flexibele werktijden Uitbreiding van de mogelijkheden voor ouderschapsverlof en zorgverlof. Toelichting op de aanbevelingen Fiscaal belonen van een andere verdeling van werk tussen mannen en vrouwen De overheid moet het belastingstelsel zo hervormen, dat prikkels ontstaan om meer te gaan werken volgens het streefbeeld dat in geval van gezinnen met kinderen tussen de 0-4 jaar zowel de man als de vrouw vier dagen werken (2x4). Voor deze categorie burgers zou een belastingvoordeel moeten worden geschapen als zij de arbeid gelijkwaardig verdelen en beiden minstens 32 uur per week werken. Een dagvoorziening voor 0-16 jarigen op één locatie met openingstijden van 7-tot-7 Als het gaat om het faciliteren van gezinnen met jonge kinderen en het meer evenredig verdelen van werk ligt de focus in de workshop overduidelijk bij de school- en opvangtijden van 0-16 jarigen. Scholen moeten verplicht worden om onderwijs en opvang aan te bieden op één locatie, terwijl ouders natuurlijk de keuzevrijheid behouden om daar wel of geen gebruik van te maken. Meer flexibiliteit vanuit werkgevers wat betreft werktijden en thuiswerken Flexibele werktijden wordt vaak genoemd als een oplossing om arbeid en zorg beter te kunnen combineren. De overheid zou werkgevers hiertoe actief dienen te stimuleren en wellicht zelfs verplichten via een aanpassing (of vervanging) van de wet aanpassing arbeidsduur. Verlofregelingen De overheid introduceert 1 jaar ouderschapsverlof, te verdelen over de moeder en vader. Verwachting is dat mannen dan meer zorgtaken op zich zullen nemen. En dat vrouwen zo minder nadelen van de zwangerschap voor hun carrière ondervinden. Daarnaast dient het mantelzorgverlof te worden geïntroduceerd. Als de overheid deze twee maatregelen gaat uitwerken en realiseren, is wel aandacht nodig voor de snel groeiende groep ZZP ers. 4

5 4. Thema: economische zelfstandigheid en fiscale maatregelen Moderator: Joop Schippers (hoogleraar arbeidseconomie Universiteit Utrecht) Inleiding Slechts 45% van de Nederlandse vrouwen is economisch zelfstandig en 49% van de alleenstaande ouders is economisch zelfstandig. De meerderheid van de alleenstaande ouders zijn vrouwen. Om te voorkómen dat mensen onder het bestaansminimum geraken zijn er verschillende inkomensondersteunende fiscale regelingen. Omdat deze inkomensondersteuning wordt afgebouwd naarmate men zelf in het inkomen kan voorzien, kan er (vooral bij vrouwen) een ontmoedigend effect optreden om meer uren te gaan werken. In deze workshop wilden we het hebben over het spanningsveld tussen inkomensondersteuning en arbeidsparticipatie. Wat is de rol van de rijksoverheid en wat kan lokaal beleid (gemeenten) bijdragen? Streefbeeld 2020 voor economische zelfstandigheid Rond streefbeelden en doelen van vrouwenemancipatie kwam in de workshop de vraag naar voren of de norm voor economische zelfstandigheid van 70% van het wettelijk minimumloon niet aan herziening toe is. De norm zou hoger moeten worden (wie kan er nog rondkomen van 70% minimumloon). Bij deze norm is slechts 45% van de vrouwen economisch zelfstandig, maar je zou kunnen zeggen dat het in werkelijkheid nog erger is omdat de norm zo laag is. Aanbevolen acties vanuit de workshops Versnel als rijksoverheid de afbouw van de heffingskorting, ook wel genoemd de aanrechtsubsidie, die fiscale partners recht geeft op belastingkorting als één ervan niet werkt. Ontstapel de inkomensafhankelijke regelingen door herziening van het belastingstelsel Laat een emancipatie-effectrapportage uitvoeren bij majeure sociaal-economische wijzigingen, zoals de heroverwegingen of de algehele belastingherziening waar momenteel over wordt gedacht. Koppel het recht op AOW aan het aantal gewerkte jaren (incl. forfaitaire jaren voor bepaalde zorgtaken): hiervan gaat een enorme positieve prikkel op de arbeidsparticipatie uit. Bij laagopgeleide vrouwen en mannen is ook kennisoverdracht/voorlichting noodzakelijk: inzicht in bestaande regelingen (bijv. kinderopvang), praktische hulp bij het invullen van formulieren, toegang tot loketten e.d.. Wat levert het op als je gaat werken? Gaat natuurlijk vooral om voorlichting over regelingen waar ze recht op hebben, zodat het financieel wel aantrekkelijk is om te gaan werken. Toelichting op de aanbevelingen Versnelde afbouw aanrechtsubsidie Door afbouw van de heffingskorting wordt het aantrekkelijker om te gaan werken. De effecten van de afbouw van wat sommigen de aanrechtsubsidie noemen, kunnen worden vergroot door snellere afbouw. Afbouw duurt nu 15 jaar. Dit leidt tot een prikkel om te gaan werken. Aanpakken van marginale druk. In de workshop ging het ook over het begrip marginale druk : het percentage van een bruto inkomensstijging dat niet resulteert in een hoger nominaal beschikbaar inkomen, onder meer door hogere belastingen en lagere toeslagen (definitie Centraal Planbureau). Opgemerkt werd dat de marginale druk het hoogst is aan de onderkant van de arbeidsmarkt, met name bij alleenstaande moeders. De marginale druk voor herintredende vrouwen met een partner is lager door bijvoorbeeld de inkomensafhankelijke combinatiekorting en de combinatiekorting. Ontstapelen Verminder algemene inkomensondersteunende regelingen ten gunste van specifieke inkomensondersteunende maatregelen, die meer gekoppeld zijn aan arbeidsparticipatie van mannen en vrouwen. Oplossing in de techniek mogelijk? Vrouwen krijgen nu gegarandeerde inkomsten, ook als ze nu niet werken: dat moet de overheid doorbreken. Maar dat kan de overheid niet alleen. Van belang is ook de bereidheid van werkgevers om grotere deeltijdbanen, kleine deeltijdbanen en fulltime banen te creëren. Het is ook een mentaliteitskwestie! De marginale druk moet worden verlaagd door ontstapeling. Cumulatie verschillende inkomensondersteunende regelingen leidt ertoe dat naarmate je meer gaat werken, je meer zelf moet gaan betalen als gevolg waarvan je minder overhoudt dan als je niet werkt. Er dienen financiële prikkels te worden ingebouwd die stimuleren tot arbeidsparticipatie. Financiële prikkels om (meer) te gaan werken niet (altijd). Je zou mensen met tijd moeten verleiden (bijv. zwangerschapsverlof verlengen). De kinderopvangtoeslag moet wel blijven! 5

6 Emancipatie-effectrapportage Bij wijzigingen van bijvoorbeeld financiële regelingen (lees heroverwegingen/herziening belastingstelsel) dient aandacht te zijn voor het effect daarvan op mannen en vrouwen. Koppeling AOW aan gewerkte jaren Van belang is om de voordelen van werken te vergroten. Vanuit emancipatieperspectief dient het recht op AOW te worden gekoppeld aan aantal gewerkte jaren en/of het aantal jaren economische zelfstandigheid (individueel recht). Hierbij uiteraard rekening houden met zgn. forfaitaire jaren (opleiding, zorg, werkloosheid). Zo kunnen vrouwen een aantal jaren recht meekrijgen voor de eerste periode waarin zij voor het gezin gezorgd hebben, of loopt de opbouw van het recht niet onmiddellijk af wanneer iemand werkloos wordt. Specifiek beleid voor laagopgeleide vrouwen Bij laagopgeleide vrouwen (en mannen) is ook kennisoverdracht/voorlichting noodzakelijk: inzicht in bestaande regelingen (bijv. kinderopvang). Voor deze groep zou je ook kunnen denken aan één dag in de week een gratis sluitend dagarrangement. Denkbaar is ook om vouchers te geven gekoppeld aan initiatief tot het volgen van een opleiding om te stimuleren dat vrouwen beter toegerust zijn voor het betreden van de arbeidsmarkt. Specifiek beleid voor ZZP-ers Voor ZZP ers is vaak de impact van belastingen onduidelijk waardoor zij zouden moeten worden begeleid door de belastingdienst. Veel vrouwen die bij een werkgever arbeid en zorg niet makkelijk kunnen combineren beginnen voor zichzelf. 6

7 5. Thema: allochtone vrouwen Moderator: Nera Jerkovic (adviseur bureau Queste) Inleiding De economische zelfstandigheid onder laag opgeleide vrouwen en allochtone vrouwen is substantieel lager dan die van middelbaar of hoger opgeleide vrouwen. Vooral de economische zelfstandigheid van Marokkaanse en Turkse vrouwen is erg laag: met nog geen 22% tegenover het gemiddelde van 45% bij alle vrouwen. In de afgelopen jaren hebben de directie Emancipatie van OCW en de directie WWI van VROM programma s opgezet die zich specifiek richten op de participatie van allochtone vrouwen. Zo wordt bijvoorbeeld in het project 1001-kracht participatie via vrijwilligerswerk gestimuleerd: om werkervaring op te doen of als opstap naar betaald werk. Maar verschilt de behoefte van laag opgeleide allochtone vrouwen van die van laag opgeleide autochtone vrouwen? Of zijn er andere redenen om specifieke projecten op te zetten, gericht op allochtone vrouwen? In deze workshop staat de vraag centraal of dit onderscheid nog nodig is. En is generiek participatiebeleid voldoende om laag opgeleide en allochtone vrouwen te bereiken? Hebben gemeenten met het participatiebudget een instrument in handen om voldoende maatwerk te kunnen bieden voor de specifieke behoeften van deze groep vrouwen? Wat is de rol van de rijksoverheid, gemeenten en de vrouwen zelf? Streefbeeld 2020 voor allochtone vrouwen In een ideale situatie is in 2020 het onderscheid naar etniciteit niet meer relevant voor het maken van beleid vanuit de rijksoverheid of door gemeenten. Aanbevolen acties vanuit de workshops Alleen evidence based -beleid gericht op etniciteit en gender. De (Rijks)overheid moet stereotypering tegengaan. Ondoordacht beleid bevestigt stereotypen en werkt segregerend. Breng gemeenten beter in positie om met maatwerk de participatie van (laag opgeleide)vrouwen te verbeteren. De Rijksoverheid kan dit doen door emancipatie en participatie als belangrijke thema s te blijven agenderen. De invulling van het beleid zou meer bij gemeenten moeten liggen. Focus op jeugd en onderwijs om de bewustwording over gelijke rechten en kansen te bevorderen met als doel om economische afhankelijkheid te voorkomen en emancipatie te stimuleren. Toelichting op de aanbevelingen Meer evidence based -beleid rond etniciteit en gender Dé allochtone vrouw en man bestaat niet. Beleidsmakers zouden meer moeite moeten doen om op basis van onderzoek en cijfers te zoeken naar de relevante dimensies op basis waarvan specifiek beleid gevoerd kan worden. Wees secuur in het categoriseren. Specifiek beleid van de rijksoverheid gericht op etniciteit en gender is goed mits evidence based. Pas op voor stereotypering. De rol van gemeenten Bij het bevorderen van emancipatie en participatie gaat het om specifiek vragen en behoeften van vrouwen. Hiervoor is maatwerk nodig. Dat vraagt om een lokale en dus gemeentelijke aanpak. Ook een meer wijk-, buurt of gezinsgerichte aanpak past meer bij het bereiken en emanciperen van vrouwen in een achterstandspositie. De rol van de Rijksoverheid is agendazetten en gemeenten faciliteren in die rol. In de workshop is gediscussieerd over de vraag of gemeenten de volledige verantwoordelijkheid moeten hebben of dat de Rijksoverheid nog zou moeten sturen door bijvoorbeeld in wettelijke kaders en budgetten (zoals het Participatiebudget of de WMO) oormerken te plaatsen ten behoeve emancipatie en participatie van vrouwen. De meningen waren hierover verdeeld, maar de meerderheid neigde ernaar om de gemeenten zoveel ruimte voor invulling te geven. Meer aandacht voor emancipatie en integratie in lessen op school Geopperd werd om op scholen meer aandacht te besteden aan het vraagstuk van emancipatie en mensenrechten om het bewustwordingsproces van jongeren te stimuleren. 7

8 6. Thema: Jongeren, Emancipatie begint bij de jeugd! Moderator: Dick-Gert Smid (OCW) & Alexander Bakker (NJR) Inleiding Het emancipatie-ideaal is een volwaardige deelname van vrouwen op de arbeidsmarkt; in alle beroepen, op alle functieniveaus en in alle sectoren van de samenleving. Het probleem is, zo blijkt uit onderzoek, dat jongeren traditioneler lijken te worden over man/vrouw rollen op de arbeidsmarkt en in het gezin en hun studiekeuze en beroepskeuze daardoor laten beïnvloeden. De jongeren bepalen de toekomst en om het ideaal te bereiken is het nodig om te investeren in deze doelgroep die nog voor keuzes staat. En bewustwording is nodig om de talenten van de jongeren optimaal te benutten! Wat is er voor nodig om dat bewustwordingsproces op gang te kunnen brengen? Hoe kun je tot de leefwereld van jongeren doordringen en ze prikkelen? Welke actoren zijn bij dat bewustwordingsproces van belang en hoe wordt ieders inzet gezien? Hoe zou je die actoren optimaal kunnen betrekken in het proces? Wat is de rol van de overheid hierin? En hoeveel vrijheid ervaren jongeren in onze samenleving als het gaat om hun keuzes? Aanbevelingen Voer het maatschappelijk debat. Organiseer als rijksoverheid een brede maatschappelijke discussie. Zet rolmodellen in op alle maatschappelijke terreinen (door de landelijke en lokale overheid, maar ook door scholen en bedrijven). Organiseer een mediacampagne (in de vorm van een fluistercampagne waarbij de boodschap impliciet en geïntegreerd is in diverse (jongeren) programma s zoals soaps of series zoals Spangas) gericht op zowel jongens als meisjes en mannen als vrouwen. En laat gemeenten en scholen voorlichting geven aan ouders. De overheid moet steviger sturen op aandacht voor vrouwenemancipatie op scholen voor primair en voortgezet onderwijs in zowel de lesinhoud (via eindtermen voor leerlingen) als de kwaliteit van de leerkrachten en de studie- en beroepskeuzebegeleiding. Zorg ook voor een meer evenredige deelname van jongens en meisjes aan HO-opleidingen in onderwijs en zorg. Meer kennis over waarom het succes van vrouwen in het onderwijs zich niet vertaalt naar de arbeidsmarkt. Wat maakt dat vrouwen ondanks een hogere opleiding thuis gaan zitten? Toelichting Streefbeeld 2020 De jeugd is bepalend bij het bereiken van nieuwe emancipatiedoelstellingen voor Streefbeeld is daarom de huidige tendens naar traditionelere opvattingen onder jongeren als het gaat om rolverdelingen van mannen en vrouwen op z n minst te doorbreken en liefst om te buigen. Formuleer daarbij ook nieuwe streefdoelen gericht op de arbeidsmarkt (minder stereotype onderwijs- en beroepskeuzes voor sectoren als onderwijs en zorg) en nieuwe streefdoelen gericht op mannen (de huidige doelen zijn nu te eenzijdig gericht op vrouwen). Voer een brede maatschappelijke discussie Emancipatie/keuzeprocessen van jongeren is een kwestie van cultuur. Om te kunnen doorbreken in weer traditioneler wordende culturele patronen is het nodig dat er een breed maatschappelijk debat plaatsvindt. Daarbij is belangrijk: Urgentie zichtbaar maken door de rijksoverheid: bewustwording op gang brengen over de problemen die ons te wachten staan als de deeltijdeconomie zich voortzet. Er wordt nu nog vrijblijvend over dit thema gesproken, de effecten zouden meer zichtbaar moeten worden. Wat betekent dit voor het behoud van het sociale zekerheidsstelsel en toekomstige generaties? En wat is daarin de verantwoordelijkheid van de huidige generatie tov de nieuwe generatie? De rol van de ouders: zorg ervoor dat het gesprek tussen ouders onderling over dit thema op gang komt. Wat voor zelfbeeld hebben ouders? En hoe bewust zijn zij in het afgeven van signalen binnen de opvoeding over toekomstige rollen van hun dochters of zonen. Laat gemeenten en scholen hierover voorlichtingsbijeenkomsten organiseren voor ouders. Rolmodellen op alle maatschappelijke terreinen. Jongeren zijn vaak makkelijk te prikkelen door voorbeeldfiguren waar zij zich mee kunnen identificeren. Daarnaast zijn jongeren gevoelig voor beelden uit de media. Rolmodellen zouden daarom ook een meer prominente plek moeten krijgen in de media, maar ook op scholen en bedrijven (bijv. laat in programma s succesvolle en of bekende mannen zien die ook zorgtaken op zich nemen, zet een vrouwelijke technicus voor de klas als gastdocent, laat zien dat er zakenvrouwen zijn aan de top van bedrijven). Het zichtbaar maken van de rolmodellen is een gedeelde verantwoordelijkheid van verschillende actoren in alle lagen van de samenleving. Zowel de overheden als scholen en bedrijven hebben daar ieder een eigen rol in. 8

9 Mediacampagne gericht op meisjes en jongens en mannen én vrouwen (dus zowel de boodschap gericht op de jongeren zelf als op de volwassenen, bijvoorbeeld de ouders en leerkrachten). Tweeledigheid van de boodschap die gericht is op bewustwording van beide seksen is daarbij essentieel. Laat in de beelden de goede voorbeelden zien! Meer aandacht voor emancipatie in het onderwijs In de workshop leefde verontwaardiging dat binnen de scholen (zowel in de vakken, als in de cultuur) gelijkheid van mannen en vrouwen weinig aandacht krijgt en dat de docenten niet altijd over voldoende deskundigheid beschikken om jongeren genderneutraal te kunnen adviseren, bijvoorbeeld in het voortgezet onderwijs bij rond studie- en beroepskeuze. In de sfeer van maatregelen is gedacht aan: Dit thema opnemen als onderdeel van de eindtermen PO/VO (als apart einddoel of als onderdeel van burgerschapsvorming). Integratie in de vakken maatschappijleer/burgerschapsvorming. Afspraken maken met uitgevers van lesmateriaal en schoolboeken over aandacht voor dit thema. Vorm werkgroepen emancipatie op scholen waar dit thema structureel aan de orde komt. Denk ook aan jongeren die zelf actief op hun school projecten hierover opzetten. En nodig rolmodellen uit op school voor het geven van gastlessen: bijv. vrouwen uit de techniek en mannen uit de zorg. Studie- en beroepsbegeleiding op VO-scholen moet een meer coachend karakter krijgen: meer vragen als hoe zie jij je toekomst op de arbeidsmarkt en de verdeling van arbeid en zorg in het gezin ook meenemen. Leerkrachten zouden deskundiger moeten worden rond emancipatievraagstukken: maak dit thema steviger deel van PABO-opleiding. Leerkrachten zouden ook meer deskundigheid moeten krijgen op genderneutraliteit en beoordeeld moeten worden hierop door hun werkgevers bij functionerings- en beoordelingsgesprekken. Om te voorkomen dat leerkrachten leerlingen bewust of onbewust seksegestuurd beoordelen, kan geanonimiseerd beoordelen een uitkomst bieden. Zorgen voor een meer evenwichtige deelname van mannen en vrouwen in specifieke opleidingen: stimuleer deelname van mannen bij studie- en beroepskeuzes in de kinderopvang, het funderend onderwijs en de zorg. Selecteer aan de poort van het hoger onderwijs. Meer onderzoek naar stagnatie van vrouwen op de arbeidsmarkt In het onderwijs doen meiden het in veel opzichten steeds beter dan jongens: bijvoorbeeld als het gaat om schoolprestaties in het primair en voortgezet onderwijs en de deelname aan het hoger onderwijs. Deze positieve trend vertaalt zich echter niet naar de positie van vrouwen op de arbeidsmarkt. Waarom gaat het daar mis? In onze kennisbasis is dit een witte vlek. 9

10 7. Plenaire discussie en afsluitende woorden Aanbevelingen per workshop: plenaire presentatie en discussie Na afloop van de workshops eindigde de veldraadpleging met een plenaire bijeenkomst. Deze startte met een powerpoint-presentatie van de aanbevelingen uit de workshops door de moderatoren. Minister Plasterk nam daarbij de rol van gespreksleider. Vanuit deze rol stelde hij soms prikkelende vragen aan de moderatoren, bedoeld om nog wat meer scherpte in de aanbevelingen te krijgen en onduidelijkheden te verhelderen. Waar dit heeft geleid tot verheldering, is dat meegenomen in de verslaglegging van de workshops (zie hierboven). Afrondende speech van de Minister van OCW, Ronald Plasterk In zijn afrondende speech benadrukte minister Plasterk het belang van de bijdragen van zoveel betrokkenen en deskundigen. En dat hij om scherpte te krijgen in de betekenis van de aanbevelingen bewust op onderdelen advocaat van de duivel heeft gespeeld en dat zijn rol van gespreksleider in die zin niet samenviel met zijn rol als Minister. Doel van deze bijeenkomst was immers om naar het veld te luisteren en gevoed te worden. Deze voeding is van belang voor het uitzetten van strategische lijnen met streefbeelden voor De emancipatie van vrouwen is ook aan het einde van deze kabinetsperiode niet af, hoewel er gelukkig wel positieve ontwikkelingen te zien zijn. Zo is na jaren van stagnatie sprake van een voorzichtige, positieve trendbreuk in de economische zelfstandigheid van vrouwen. De doelen van dit kabinet lopen in 2011 echter af. Minister Plasterk gaf aan dat hij zich in zijn rol als coördinerend minister van emancipatie binnen het kabinet sterk zal maken voor het formuleren van nieuwe streefbeelden richting 2020 die ambitie uitstralen. Zijn inzet is om deze nieuwe beelden nog dit jaar richting Tweede Kamer te communiceren via de Mid Term Review vrouwenemancipatie. En daarbij is steun en betrokkenheid van vrouwen zelf en maatschappelijke stakeholders hard nodig: zeker ook degenen die bij deze veldraadpleging aanwezig zijn geweest. Vragenronde en afrondende speech directeur Emancipatie, Ferdi Licher Aan het slot van de bijeenkomst inventariseerde de directeur Emancipatie namens de minister laatste vragen en opmerkingen vanuit de zaal. Hierbij ging het onder andere over: 1. Het vervolgproces richting Mid Term review en verdere betrokkenheid van aanwezigen en anderen bij het formuleren van de nieuwe streefbeelden richting In dat kader gaf de directeur Emancipatie aan dat het verslag zal worden g d naar alle aanwezigen en dat deze worden uitgenodigd om hierop te reageren. Verder zal de directie Emancipatie het initiatief nemen de komende maanden om op thema s de verdieping te zoeken met een gericht uitnodigingenbeleid. 2. Het belang van het VN-vrouwenverdrag. In dat kader benadrukte de directeur emancipatie naar aanleiding van een vraag uit de zaal dat het VN-vrouwenverdrag een belangrijk toetsingskader is en moet zijn bij nieuw beleid en beleidsevaluatie. Over de concluding comments CEDAW vindt in maart verder overleg plaats tussen de directie Emancipatie en degenen die betrokken zijn namens de vrouwenbeweging bij de schaduwrapportage. Dit overleg is uiteraard ook weer van belang bij het formuleren van streefbeelden richting 2020 en de Mid Term Review van de Minister. 3. Effectrapportages op het terrein van emancipatie. Het belang hiervan werd door de directeur Emancipatie benadrukt in het kader van de heroverwegingen en het belastingstelsel. 4. Het belang van een goede band en samenwerking tussen vrouwenbeweging en rijksoverheid. De minister en de directie Emancipatie hechten uiteraard aan een goede band met de vrouwenbeweging. Daarbij is belangrijk dat de vrouwenbeweging en directie Emancipatie partners zijn. En dat daarbij de belangen en opvattingen van alle vrouwen in Nederland worden meegewogen in het formuleren van aanbevelingen richting de rijksoverheid. Om dit te ondersteunen, subsidieert de directie Emancipatie dan ook de Nederlandse Vrouwenraad (NVR) en WomenInc. 5. Het belang van wetenschappelijke onderbouwing van probleemanalyses en beleidsoplossingen. De directeur Emancipatie benadrukte dat het van belang is om bij streefbeelden en beleidsoplossingen goed gebruik te maken van alle aanwezige kennis en expertise bij deskundigen aan universiteiten, maar ook bij praktijkexperts. Daarbij hebben ook gemeenten een belangrijke rol, gezien hun nauwe band met de mensen in de wijk. Gemeenten zijn in staat om deze praktijkkennis en ervaringen mee te geven en oplossingen te vertalen in maatwerk. 10

Reacties op de Beleidsverkenning modernisering regelingen verlof en arbeidstijden

Reacties op de Beleidsverkenning modernisering regelingen verlof en arbeidstijden Reacties op de Beleidsverkenning modernisering regelingen verlof en arbeidstijden Op de Beleidsverkenning modernisering regelingen verlof en arbeidstijden hebben de volgende organisaties - op verzoek of

Nadere informatie

E-QUALITY KENNISCENTRUM VOOR EMANCIPATIE, GEZIN EN DIVERSITEIT. Vaderschap 2.0 Opvoedingsondersteuning voor vaders van nu

E-QUALITY KENNISCENTRUM VOOR EMANCIPATIE, GEZIN EN DIVERSITEIT. Vaderschap 2.0 Opvoedingsondersteuning voor vaders van nu E-QUALITY KENNISCENTRUM VOOR EMANCIPATIE, GEZIN EN DIVERSITEIT Vaderschap 2.0 Opvoedingsondersteuning voor vaders van nu Vaderschap 2.0 E-Quality 55 UIT DE PRAKTIJK 3.3 Interview met Arno Janssen en Caroline

Nadere informatie

Mans genoeg voor emancipatie

Mans genoeg voor emancipatie Mans genoeg MANNEN - PARTNERS IN EMANCIPATIE Mannen spelen een belangrijke rol bij de emancipatie van vrouwen. In de directe omgeving van werk en privé zijn ze collega s, chefs, werknemers, partners, broers

Nadere informatie

Overzicht (concept-) verkiezingsprogramma s juni 2012

Overzicht (concept-) verkiezingsprogramma s juni 2012 Overzicht (concept-) verkiezingsprogramma s juni 2012 In dit overzicht is opgenomen wat de verschillende politieke partijen in hun (concept-)verkiezingsprogramma s zeggen over kinderopvang en daaraan gerelateerde

Nadere informatie

In de Loflist kunt u per werkgever zien hoe goed zij op verschillende onderdelen presteren;

In de Loflist kunt u per werkgever zien hoe goed zij op verschillende onderdelen presteren; STERRENTOEKENNING ORGANISATIES > 250 WERKNEMERS In de Loflist kunt u per werkgever zien hoe goed zij op verschillende onderdelen presteren; * = niet onderscheidend ** = positief onderscheidend *** = zeer

Nadere informatie

2513AA22XA. De Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Binnenhof 1 A 2513 AA S GRAVENHAGE

2513AA22XA. De Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Binnenhof 1 A 2513 AA S GRAVENHAGE > Retouradres Postbus 90801 2509 LV Den Haag De Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Binnenhof 1 A 2513 AA S GRAVENHAGE 2513AA22XA Postbus 90801 2509 LV Den Haag Anna van Hannoverstraat 4

Nadere informatie

Eerste Kamer der Staten-Generaal

Eerste Kamer der Staten-Generaal Eerste Kamer der Staten-Generaal 1 Vergaderjaar 2014 2015 32 889 Voorstel van wet van de leden Voortman en Van Hijum tot wijziging van de Wet aanpassing arbeidsduur ten einde flexibel werken te bevorderen

Nadere informatie

De verdeling van arbeid en zorg tussen vaders en moeders

De verdeling van arbeid en zorg tussen vaders en moeders De verdeling van arbeid en zorg tussen vaders en moeders Marjolein Korvorst en Tanja Traag Het krijgen van kinderen dwingt ouders keuzes te maken over de combinatie van arbeid en zorg. In de meeste gezinnen

Nadere informatie

Versterking van LOB in de doorlopende leerlijn vmbo-mbo

Versterking van LOB in de doorlopende leerlijn vmbo-mbo Stimuleringsproject LOB in het mbo Versterking van LOB in de doorlopende leerlijn vmbo-mbo Visie ontwikkelen in regionale inspiratiebijeenkomsten Wat verstaan we eigenlijk onder loopbaanoriëntatie en -begeleiding

Nadere informatie

Eerste Kamer der Staten-Generaal 1

Eerste Kamer der Staten-Generaal 1 Eerste Kamer der Staten-Generaal 1 Vergaderjaar 2015-2016 34 302 Wijziging van enkele belastingwetten en enige andere wetten (Belastingplan 2016) T BRIEF VAN DE STAATSSECRETARIS VAN FINANCIEN Aan de Voorzitter

Nadere informatie

Maak werk van mantelzorg!

Maak werk van mantelzorg! Een stevige cao maakt zich sterk voor 1 op 8 de 1 op de 8 werknemers combineert werk met langdurige zorg voor een naaste. De komende jaren neemt dat aantal toe omdat er een groter beroep wordt gedaan op

Nadere informatie

Op de 2e dinsdag in september is het Prinsesjesdag.

Op de 2e dinsdag in september is het Prinsesjesdag. Op de 2e dinsdag in september is het Prinsesjesdag. Daarmee ontstaat een traditie om ieder jaar aandacht te vragen voor de gevolgen van de kabinetsplannen voor vrouwen. Er worden zeven kunstwerken aangeboden

Nadere informatie

Tweede Kamer der Staten-Generaal

Tweede Kamer der Staten-Generaal Tweede Kamer der Staten-Generaal 2 Vergaderjaar 2015 2016 32 140 Herziening Belastingstelsel Nr. 27 BRIEF VAN DE STAATSSECRETARIS VAN FINANCIËN Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal

Nadere informatie

Werkende vaders. Strategieën voor vaders die werk en zorg willen combineren

Werkende vaders. Strategieën voor vaders die werk en zorg willen combineren Werkende vaders Strategieën voor vaders die werk en zorg willen combineren Inhoud 1. Aanleiding en context 5 1.1 Inleiding 5 1.2 Aanleiding 5 1.3 De onderzoeksvragen 6 1.4 Opzet en uitvoering van het onderzoek

Nadere informatie

Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Postbus 20018 2500 EA Den Haag

Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Postbus 20018 2500 EA Den Haag > Retouradres Postbus 20201 2500 EE Den Haag Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Postbus 20018 2500 EA Den Haag Korte Voorhout 7 2511 CW Den Haag Postbus 20201 2500 EE Den Haag www.rijksoverheid.nl

Nadere informatie

Betreft: Reactie van de Haagse Maatschap op Landelijke bezuinigingen kinderopvang (RIS 181086)

Betreft: Reactie van de Haagse Maatschap op Landelijke bezuinigingen kinderopvang (RIS 181086) College van B&W en Raadsleden Den Haag T.a.v. Griffie Postbus 19157 2500 CD Den Haag Betreft: Reactie van de Haagse Maatschap op Landelijke bezuinigingen kinderopvang (RIS 181086) Geacht College en Raadsleden,

Nadere informatie

Initiatiefvoorstel PvdA-GroenLinks

Initiatiefvoorstel PvdA-GroenLinks Initiatiefvoorstel PvdA-GroenLinks Onderwerp: social return en inbesteden Datum commissie: 6 juni 2013 Datum raad: Nummer: Documentnummer: Steller: Eric Dammingh Fractie: PvdA-GroenLinks Samenvatting Meedoen

Nadere informatie

Ouders, het verborgen kapitaal van de school. Hans Christiaanse

Ouders, het verborgen kapitaal van de school. Hans Christiaanse Ouders, het verborgen kapitaal van de school Hans Christiaanse Initiatief OCW vanaf januari 2012 www.facebook.com/oudersenschoolsamen Samenwerken Noem wat erin je opkomt, als je denkt aan een goede samenwerking

Nadere informatie

PARTICIPATIE: ÓÓK IN OOST-GRONINGEN!

PARTICIPATIE: ÓÓK IN OOST-GRONINGEN! PARTICIPATIE: ÓÓK IN OOST-GRONINGEN! DOELEN VAN PARTICIPATIEWET ALLEEN TE HALEN ALS RIJK, PROVINCIE, GEMEENTEN, ONDERWIJS EN SOCIALE PARTNERS GEZAMENLIJK AAN DE SLAG GAAN! DE PARTICIPATIEWET IN OOST-GRONINGEN:

Nadere informatie

Notitie Opvoeding en participatie

Notitie Opvoeding en participatie Notitie Opvoeding en participatie Landelijk Netwerk Moeder- en vadercentra Datum MOVISIE Utrecht, 09 maart 2009 Opvoeding en participatie Het Landelijk Netwerk Moedercentra is verheugd over de aandacht

Nadere informatie

Verantwoordingsdocument September 2014 PERSONEELSPLAN

Verantwoordingsdocument September 2014 PERSONEELSPLAN Verantwoordingsdocument September 2014 PERSONEELSPLAN Inhoud 1. Inleiding... 3 2. Organisatiestructuur... 4 2.1 Rollen binnen de Netwerkschool (zie bijlage)... 4 2.2 Het kernteam... 5 2.3 De Interne flexibele

Nadere informatie

Erkenningsrapport Maatwerken ANBO. 13 september 2012

Erkenningsrapport Maatwerken ANBO. 13 september 2012 Erkenningsrapport Maatwerken ANBO 13 september 2012 2 Toekenning erkenning Maatwerken Op basis van de audit Maatwerken die binnen uw organisatie is uitgevoerd, wordt de erkenning Maatwerken aan ANBO toegekend.

Nadere informatie

APQ rapportage. Bea Voorbeeld. support@meurshrm.nl. Naam: Datum: 16.06.2015. Email:

APQ rapportage. Bea Voorbeeld. support@meurshrm.nl. Naam: Datum: 16.06.2015. Email: APQ rapportage Naam: Bea Voorbeeld Datum: 16.06.2015 Email: support@meurshrm.nl Bea Voorbeeld / 16.06.2015 / APQ rapportage 2 Inleiding Dit rapport geeft inzicht in jouw inzetbaarheid. We bespreken hoe

Nadere informatie

Peiling Flexibel werken in de techniek 2015

Peiling Flexibel werken in de techniek 2015 Peiling Flexibel werken in de techniek 2015 Peiling Flexibel werken in de techniek 2015 Inleiding Voor goede bedrijfsresultaten is het voor bedrijven van belang om te kunnen beschikken over voldoende goede,

Nadere informatie

Alleenstaande ouders en kindregelingen

Alleenstaande ouders en kindregelingen Alleenstaande ouders en kindregelingen Op deze site wordt u geïnformeerd over regelingen die in het regeerakkoord Bruggen slaan zijn opgenomen. Naar aanleiding van de plannen voor het versoberen van de

Nadere informatie

Vrouwen op de arbeidsmarkt

Vrouwen op de arbeidsmarkt op de arbeidsmarkt Johan van der Valk Annemarie Boelens De arbeidsdeelname van vrouwen lag in 23 op 55 procent. De arbeidsdeelname van vrouwen stijgt al jaren. Deze toename komt de laatste jaren bijna

Nadere informatie

Samen. stevige. ambities. werken aan. www.schoolaanzet.nl

Samen. stevige. ambities. werken aan. www.schoolaanzet.nl Samen werken aan stevige ambities www.schoolaanzet.nl School aan Zet biedt ons kennis en inspiratie > bestuurder primair onderwijs Maak kennis met School aan Zet School aan Zet is de verbinding tussen

Nadere informatie

Portrettengalerij werkende mantelzorgers in de ziekenhuisbranche Gefinancierd door StAZ en uitgevoerd door Stichting Werk&Mantelzorg

Portrettengalerij werkende mantelzorgers in de ziekenhuisbranche Gefinancierd door StAZ en uitgevoerd door Stichting Werk&Mantelzorg Portrettengalerij werkende mantelzorgers in de ziekenhuisbranche Gefinancierd door StAZ en uitgevoerd door Stichting Werk&Mantelzorg Doorn, juli 2013 1. Inleiding 1.1 Werk&Mantelzorg in de zorgsector Stichting

Nadere informatie

Startnotitie. Vrijwilligerswerk Vrijwilligers maken het verschil! 2011 2014. Versie: 21 april 2011 1

Startnotitie. Vrijwilligerswerk Vrijwilligers maken het verschil! 2011 2014. Versie: 21 april 2011 1 Startnotitie Vrijwilligerswerk Vrijwilligers maken het verschil! 2011 2014 Versie: 21 april 2011 1 1. Aanleiding 1.1. Voor u ligt de startnotitie vrijwilligersbeleid, directe aanleiding voor deze startnotitie

Nadere informatie

Aan de slag met duurzame inzetbaarheid 3 november 2015

Aan de slag met duurzame inzetbaarheid 3 november 2015 Duurzame inzetbaarheid uitgangspunt personeelsbeleid Het voorstel is duurzame inzetbaarheid centraal te stellen in het personeelsbeleid om medewerkers van alle levensfasen optimaal inzetbaar te houden

Nadere informatie

Meer of minder uren werken

Meer of minder uren werken Meer of minder uren werken Jannes de Vries Een op de zes mensen die minstens twaalf uur per week werken (de werkzame beroeps bevolking) wil meer of juist minder uur werken. Van hen heeft minder dan de

Nadere informatie

Succesvol verzekeren in 2015: wat vraagt dat van onze medewerkers? Taskforce Samenhangend Inzetbaarheidsbeleid

Succesvol verzekeren in 2015: wat vraagt dat van onze medewerkers? Taskforce Samenhangend Inzetbaarheidsbeleid MT-presentatie Succesvol verzekeren in 2015: wat vraagt dat van onze medewerkers?. Taskforce Samenhangend Inzetbaarheidsbeleid Campagne De verzekeringsbranche werkt aan inzetbaarheid Start Startsein in

Nadere informatie

Nieuwe koers brede school

Nieuwe koers brede school bijlage bij beleidsvoorstel Brede Talentontwikkeling in de Kindcentra 28 mei 2013 Nieuwe koers brede school (november 2012) 1. Waarom een nieuwe koers? De gemeente Enschede wil investeren in de jeugd.

Nadere informatie

In de Loflist kunt u per werkgever zien hoe goed zij op verschillende onderdelen presteren:

In de Loflist kunt u per werkgever zien hoe goed zij op verschillende onderdelen presteren: STERRENTOEKENNING ORGANISATIES < 250 WERKNEMERS In de Loflist kunt u per werkgever zien hoe goed zij op verschillende onderdelen presteren: * = niet onderscheidend ** = positief onderscheidend *** = zeer

Nadere informatie

Gebruik van kinderopvang

Gebruik van kinderopvang Gebruik van kinderopvang Saskia te Riele In zes van de tien gezinnen met kinderen onder de twaalf jaar hebben de ouders hun werk en de zorg voor hun kinderen zodanig georganiseerd dat er geen gebruik hoeft

Nadere informatie

Eigen Kracht 2013 2014 van barrière naar carrière

Eigen Kracht 2013 2014 van barrière naar carrière Eigen Kracht 2013 2014 van barrière naar carrière Projectplan Eigen Kracht - Van barrière naar carrière LEVgroep Penningstraat 55 5701 MZ Helmond Projectperiode 2013 2014 1 1 Inleiding Eigen Kracht is

Nadere informatie

Bijlage 1: Stappenplan hoe werknemers te

Bijlage 1: Stappenplan hoe werknemers te Bijlage 1: Stappenplan hoe werknemers te bewegen tot scholing en opleiding Doel van dit stappenplan is aan te geven hoe P&O leidinggevenden kan helpen bij het selecteren van de doelgroep, het voeren van

Nadere informatie

Mantelzorgers maken weinig gebruik van verlofregelingen

Mantelzorgers maken weinig gebruik van verlofregelingen Mantelzorgers maken weinig gebruik van verlofregelingen Martijn Souren Ongeveer 7 procent van de werknemers met een verleent zelf mantelzorg. Ze maken daar slechts in beperkte mate gebruik van aanvullende

Nadere informatie

1. Inleiding 2. Analyse 2.1. Een derde van de ouders geeft aan minder te gaan werken

1. Inleiding 2. Analyse 2.1. Een derde van de ouders geeft aan minder te gaan werken 1. Inleiding Vorig jaar kondigde de regering grote bezuinigingen aan op de kinderopvang. De bezuinigingen lopen op tot 774 miljoen in 2015. In 2012 snijdt de regering met zo'n 400 miljoen euro in de kinderopvang.

Nadere informatie

1 december 2008 DE 79440

1 december 2008 DE 79440 De voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Postbus 20018 2500 EA DEN HAAG Den Haag Ons kenmerk 1 december 2008 DE 79440 Onderwerp Emancipatie van vrouwen en mannen uit etnische minderheidsgroepen

Nadere informatie

CAO- inzet voor sector CAO Ambulancezorg 2015. Geachte werkgevers,

CAO- inzet voor sector CAO Ambulancezorg 2015. Geachte werkgevers, CAO- inzet voor sector CAO Ambulancezorg 2015 Geachte werkgevers, De beide werknemersorganisaties Abvakabo FNV en CNV Publieke Zaak hebben zich de afgelopen periode met haar leden zorgvuldig beraden om

Nadere informatie

CAO-KINDEROPVANG, VOOR KINDERCENTRA EN GASTOUDERBUREAUS CAO-AKKOORD 2010-2011

CAO-KINDEROPVANG, VOOR KINDERCENTRA EN GASTOUDERBUREAUS CAO-AKKOORD 2010-2011 CAO-KINDEROPVANG, VOOR KINDERCENTRA EN GASTOUDERBUREAUS CAO-AKKOORD 2010-2011 Partijen bij de CAO Kinderopvang, te weten: Maatschappelijk Ondernemers Groep, gevestigd te Utrecht De Branchevereniging Ondernemers

Nadere informatie

Opbrengst vsv cafe 3 april talentontwikkeling Pagina 1

Opbrengst vsv cafe 3 april talentontwikkeling Pagina 1 Opbrengst van de werkgroepen tijdens het VSV Cafe 3 april met als Thema talentontwikkeling Stelling 1 Talentontwikkeling is de benadering om tot een positieve leerattitude te komen. Centraal staat de erkenning

Nadere informatie

Werk voor jongeren. De winst van maatwerk: Je kunt er niet vroeg genoeg bij zijn

Werk voor jongeren. De winst van maatwerk: Je kunt er niet vroeg genoeg bij zijn Werk voor jongeren Meer aandacht voor participatie Sommige werkgevers zijn sowieso geïnteresseerd in een jongere met een vlekje. Maar vaak gaat het er toch vooral om dat ze hun werk goed doen. Debby Kamstra,

Nadere informatie

Argumentenkaart Deeltijdwerken. Werknemers. Wat zijn voor mij als vrouwelijke deeltijder de argumenten voor en tegen meer uren per week werken?

Argumentenkaart Deeltijdwerken. Werknemers. Wat zijn voor mij als vrouwelijke deeltijder de argumenten voor en tegen meer uren per week werken? Wat zijn mij als vrouwelijke deeler de argumenten en tegen meer uren per week werken? Wat zijn mij als vrouwelijke deeler de argumenten en tegen meer uren per week werken? Wat zijn mij als vrouwelijke

Nadere informatie

Vrouwen lopen zichzelf vaak voorbij

Vrouwen lopen zichzelf vaak voorbij Vrouwen lopen zichzelf vaak voorbij Vrouwen lopen zichzelf vaak voorbij. Dit kan leiden tot vervelende gezondheidsklachten, waar vaak weinig aandacht aan besteed wordt. Zo blijkt uit een onderzoek van

Nadere informatie

Achtergrondinformatie. Man 2.0. Programma ter bevordering van emancipatie en participatie van sociaal geïsoleerde mannen

Achtergrondinformatie. Man 2.0. Programma ter bevordering van emancipatie en participatie van sociaal geïsoleerde mannen Achtergrondinformatie Man 2.0 Programma ter bevordering van emancipatie en participatie van sociaal geïsoleerde mannen April 2010 1 Inleiding Het is het Oranje Fonds gebleken dat veel maatschappelijke

Nadere informatie

Annette Koops: Een dialoog in de klas

Annette Koops: Een dialoog in de klas Annette Koops: Een dialoog in de klas Als ondersteuning bij het houden van een dialoog vindt u hier een compilatie aan van Spreken is zilver, luisteren is goud : een handleiding voor het houden van een

Nadere informatie

Nationale Zorgvernieuwingsprijs. Zorgarbeidspool 30-06-2010

Nationale Zorgvernieuwingsprijs. Zorgarbeidspool 30-06-2010 Nationale Zorgvernieuwingsprijs Zorgarbeidspool 30-06-2010 Zorgarbeidspool Samenvatting Vooral mannen hebben in deze economisch slechte tijden, hun baan verloren. Zij vormen tweederde van de nieuwe groep

Nadere informatie

We zijn op ontdekkingsreis, in een gebied waar de huidige systemen leidend zijn maar onvoldoende werken. Bij een ontdekkingsreis hoort ruimte.

We zijn op ontdekkingsreis, in een gebied waar de huidige systemen leidend zijn maar onvoldoende werken. Bij een ontdekkingsreis hoort ruimte. Het speelveld De wereld om ons heen verandert razend snel. De richting is duidelijk, de sociale zekerheid wordt geprivatiseerd. Samen bouwen we aan een vernieuwende structuur om de arbeidsmarkt essentieel

Nadere informatie

Memo woensdag 15 februari aanstaande Wat is de relatie tussen het beëindigen van de tijdelijke contracten bij WML en de aanstaande fusie?

Memo woensdag 15 februari aanstaande Wat is de relatie tussen het beëindigen van de tijdelijke contracten bij WML en de aanstaande fusie? Met deze memo informeren wij u aan de hand van veel gestelde vragen en daarbij horende antwoorden over de stand van zaken van het fusietraject tussen de ISD en WML en geven we u informatie ondermeer over

Nadere informatie

Inhoud: Schoolplan 2015-2019. Verantwoording. Motto, missie, visie, overtuigingen. Doelen. Samenvatting strategisch beleid van de vereniging

Inhoud: Schoolplan 2015-2019. Verantwoording. Motto, missie, visie, overtuigingen. Doelen. Samenvatting strategisch beleid van de vereniging Schoolplan 2015-2019 Inhoud: Verantwoording Motto, missie, visie, overtuigingen Doelen Samenvatting strategisch beleid van de vereniging 21 e eeuwse vaardigheden Schematische weergave van de vier komende

Nadere informatie

Factsheet Vrouwen en financiën

Factsheet Vrouwen en financiën Vergroten van financiële zelfredzaamheid AANLEIDING Drie miljoen vrouwen in Nederland zijn niet in staat om zelfstandig in hun levensonderhoud te voorzien. Oftewel zijn niet economisch zelfstandig. Hun

Nadere informatie

Subsidieaanvraag Combinatiefuncties Gemeente Almere

Subsidieaanvraag Combinatiefuncties Gemeente Almere Subsidieaanvraag Combinatiefuncties Gemeente Almere Uitleg format Subsidieaanvraag Combinatiefuncties Het voor u liggend formulier is bedoeld om subsidie aan te vragen bij de gemeente Almere voor een combinatiefuncties.

Nadere informatie

MovingOnUp in vogelvlucht. Context van MovingOnUp. Algemene kenmerken begeleidingslijn

MovingOnUp in vogelvlucht. Context van MovingOnUp. Algemene kenmerken begeleidingslijn Context van MovingOnUp De afgelopen jaren heeft Pro Accretio gewerkt aan de ontwikkeling van de loopbaanbegeleidingslijn MovingOnUp. Deze lijn biedt diverse doelgroepen structuur en onderbouwing bij het

Nadere informatie

12 Sportbeleidsstukken

12 Sportbeleidsstukken DC 12 Sportbeleidsstukken 1 Inleiding In dit thema bespreken we het overheidsbeleid ten aanzien van sport. We besteden aandacht aan de sportnota Tijd voor Sport. Het ministerie van VWS heeft in 2011 een

Nadere informatie

'Gratis' mantelzorg (m/v)

'Gratis' mantelzorg (m/v) 'Gratis' mantelzorg (m/v) Presentatie Eelco Wierda bij NVR-expertmeeting 'Gendersensitief beleid bij gemeenten' 11 juni 2015 Vorig jaar ben ik mij vanuit Atria als Kenniscentrum voor Emancipatie verder

Nadere informatie

Nog steeds fors sekseverschil in economische zelfstandigheid

Nog steeds fors sekseverschil in economische zelfstandigheid Nog steeds fors sekseverschil in economische zelfstandigheid Marion van den Brakel Centraal Bureau voor de Statistiek mhfs@cbs.nl (Het artikel is op persoonlijke titel geschreven en geeft niet noodzakelijkerwijs

Nadere informatie

De integratie van Antillianen in Nederland. Presentatie 9 juni: De Caribische demografie van het Koninkrijk der Nederlanden

De integratie van Antillianen in Nederland. Presentatie 9 juni: De Caribische demografie van het Koninkrijk der Nederlanden De integratie van Antillianen in Nederland Presentatie 9 juni: De Caribische demografie van het Koninkrijk der Nederlanden De integratie van Antillianen in Nederland Willem Huijnk - Wetenschappelijk onderzoeker

Nadere informatie

Aanbevelingen voor werkgevers (WG) / werknemers (WN) Stemmen

Aanbevelingen voor werkgevers (WG) / werknemers (WN) Stemmen Aanbevelingen voor werkgevers (WG) / werknemers (WN) Stemmen Het gesprek aangaan: - Neem persoonlijk zorgplan op in HR cyclus met/van werknemer - Het gesprek met elkaar, zorg dat het onderdeel is van het

Nadere informatie

ambitieakkoord stichting jongeren op gezond gewicht

ambitieakkoord stichting jongeren op gezond gewicht akkoord stichting jongeren op gezond gewicht De stichting Jongeren Op Gezond Gewicht en haar partners verbinden zich met dit akkoord gezamenlijk, elk vanuit de eigen verantwoordelijkheid, in de periode

Nadere informatie

Secundaire arbeidsvoorwaarden van primair belang. Sandra Terwolbeck, Amstelveen 8 oktober 2008

Secundaire arbeidsvoorwaarden van primair belang. Sandra Terwolbeck, Amstelveen 8 oktober 2008 Secundaire arbeidsvoorwaarden van primair belang Sandra Terwolbeck, Amstelveen 8 oktober 2008 Secundaire arbeidsvoorwaarden van primair belang Huidige uitdagingen voor organisaties Veranderd werknemersperspectief

Nadere informatie

Maak werk van 50-plussers

Maak werk van 50-plussers Maak werk van 50-plussers 21 mei 2014 Dit opleidingsaanbod is tot stand gekomen met financiële steun van het PROGRESSprogramma (Programme for Employment and Social Solidarity) van de Europese Unie. Voor

Nadere informatie

YoungWorks. De wereld van jongeren verandert in een razend tempo. Om dit bij te kunnen benen helpt

YoungWorks. De wereld van jongeren verandert in een razend tempo. Om dit bij te kunnen benen helpt YoungWorks Academy YoungWorks Academy De wereld van jongeren verandert in een razend tempo. Om dit bij te kunnen benen helpt JONGEREN OP DE ARBEIDSMARKT Communiceren met jongeren Jongeren en geld Jongerentrends

Nadere informatie

VROUWELIJKE PARTNERS IN DE TOP ADVOCATUUR

VROUWELIJKE PARTNERS IN DE TOP ADVOCATUUR VROUWELIJKE PARTNERS IN DE TOP ADVOCATUUR FEITEN EN CIJFERS Onderzoeksgegevens Onder wie: partners van de 30 grootste advocatenkantoren in Nederland Gezocht: 3 vrouwelijke en 3 mannelijke partners per

Nadere informatie

Antwoorden op vragen bij het congres De Flexkracht aan zet!

Antwoorden op vragen bij het congres De Flexkracht aan zet! Antwoorden op vragen bij het congres De Flexkracht aan zet! 30 november 2012 Vraag 1: Welke mogelijkheden zijn er om tot startkwalificatie opgeleid te worden? BOL opleiding BBL opleiding Niveau 2 mbo BOL

Nadere informatie

In deze notitie is een korte beschrijving gegeven van de campagne Ik Fiets. Aan het eind van dit document staat het campagnemateriaal.

In deze notitie is een korte beschrijving gegeven van de campagne Ik Fiets. Aan het eind van dit document staat het campagnemateriaal. Campagnevoorbeeld: Ik fiets Utrecht, 4 februari 2010 1 Inleiding In deze notitie is een korte beschrijving gegeven van de campagne Ik Fiets. Aan het eind van dit document staat het campagnemateriaal. 1.1

Nadere informatie

Tweede Kamer der Staten-Generaal

Tweede Kamer der Staten-Generaal Tweede Kamer der Staten-Generaal 2 Vergaderjaar 2015 2016 22 112 Nieuwe Commissievoorstellen en initiatieven van de lidstaten van de Europese Unie Nr. 2006 BRIEF VAN DE MINISTER VAN BUITENLANDSE ZAKEN

Nadere informatie

Symposium Kindcentra 2020

Symposium Kindcentra 2020 Symposium Kindcentra 22 s-gravenhage, 9 Oktober 215 Willem Adema, D.Phil Senior Economist, OECD Social Policy Division Cognitieve ontwikkeling van kinderen Ondersteunen van arbeidsparticipatie van ouders

Nadere informatie

Tweede Kamer der Staten-Generaal

Tweede Kamer der Staten-Generaal Tweede Kamer der Staten-Generaal 2 Vergaderjaar 2007 2008 30 545 Uitvoering Wet Werk en Bijstand Nr. 41 BRIEF VAN DE STAATSSECRETARIS VAN SOCIALE ZAKEN EN WERKGELEGENHEID Aan de Voorzitter van de Tweede

Nadere informatie

Werknemer in opleiding Themabijeenkomst Stage en duurzaamheid op de arbeidsmarkt. Oktober 2010

Werknemer in opleiding Themabijeenkomst Stage en duurzaamheid op de arbeidsmarkt. Oktober 2010 Werknemer in opleiding Themabijeenkomst Stage en duurzaamheid op de arbeidsmarkt Oktober 2010 Programma 13.30 Informatie Wio, opbrengst bijeenkomst 13.45 Stage en duurzaamheid op de arbeidsmarkt -Toelichting

Nadere informatie

B en W-nummer 15.0379; besluit d.d. 12-5-2015. Onderwerp

B en W-nummer 15.0379; besluit d.d. 12-5-2015. Onderwerp B en W-nummer 15.0379; besluit d.d. 12-5-2015 Onderwerp Beantwoording van schriftelijke vragen aan het college van burgemeester en wethouders van het raadslid A. Van den Boogaard (PvdA) inzake Arbeidsparticipatie

Nadere informatie

met het participatiebudget

met het participatiebudget met het participatiebudget meer maatwerk bieden Nieuwsbrief 2, participatiebudget, bijeenkomst Alkmaar. Winst uit samenwerking Stiekem hebben wij hier in Alkmaar de zaken al best creatief geregeld, bekent

Nadere informatie

Opzet Participatiepool

Opzet Participatiepool Opzet Participatiepool Aanleiding In het sociaal akkoord zijn overheid en sociale partners overeengekomen om de komende jaren 100.00 mensen met een beperking in bedrijven en 25.000 mensen met een beperking

Nadere informatie

Welzijn & Zorgstructuren. 6 december 2010, Juanita van der Hoek Uden

Welzijn & Zorgstructuren. 6 december 2010, Juanita van der Hoek Uden Welzijn & Zorgstructuren 6 december 2010, Juanita van der Hoek Uden Project: Welzijn & Zorgstructuren Bestuurlijkopdrachtgever: Sultan Günal Opdrachtnemer Opdrachtgever Juanita van Hoek Regionale samenwerking

Nadere informatie

Het betere werk! De maatschappelijke stage als instrument om de man van de toekomst kennis te laten maken met de zorgsector

Het betere werk! De maatschappelijke stage als instrument om de man van de toekomst kennis te laten maken met de zorgsector Het betere werk! De maatschappelijke stage als instrument om de man van de toekomst kennis te laten maken met de zorgsector Samenvatting Het feminiene imago, arbeidsmarkttekort en gebrek aan kennis vormen

Nadere informatie

Mannen geven veel vaker leiding dan vrouwen

Mannen geven veel vaker leiding dan vrouwen nen geven veel vaker leiding dan vrouwen Astrid Visschers en Saskia te Riele In 27 gaf 14 procent van de werkzame beroepsbevolking leiding aan of meer personen. Dit aandeel is de afgelopen jaren vrijwel

Nadere informatie

Gespreksleidraad CAO-regelingen 2015

Gespreksleidraad CAO-regelingen 2015 Gespreksleidraad CAO-regelingen 2015 Doel van het document dat voor u ligt is om handvatten te bieden voor het voeren van de gesprekken binnen de schoolorganisatie naar aanleiding van de veranderingen

Nadere informatie

Tweede Kamer der Staten-Generaal

Tweede Kamer der Staten-Generaal Tweede Kamer der Staten-Generaal 2 Vergaderjaar 2010 2011 32 729 Evaluatie Wet inkomensvoorziening oudere werklozen Nr. 1 BRIEF VAN DE STAATSSECRETARIS VAN SOCIALE ZAKEN EN WERKGELEGENHEID Aan de Voorzitter

Nadere informatie

Ik ben trots op Nederland. Met elkaar. hebben we veel bereikt. Ik zie kansen om. Nederland nog mooier te maken voor de

Ik ben trots op Nederland. Met elkaar. hebben we veel bereikt. Ik zie kansen om. Nederland nog mooier te maken voor de Ik ben trots op Nederland. Met elkaar hebben we veel bereikt. Ik zie kansen om Nederland nog mooier te maken voor de komende generaties aan wie we het land straks door zullen geven. Een welvarend land,

Nadere informatie

Sociaal kapitaal: slagboom of hefboom? Samenvatting. Wil van Esch, Régina Petit, Jan Neuvel en Sjoerd Karsten

Sociaal kapitaal: slagboom of hefboom? Samenvatting. Wil van Esch, Régina Petit, Jan Neuvel en Sjoerd Karsten Sociaal kapitaal: slagboom of hefboom? Samenvatting Wil van Esch, Régina Petit, Jan Neuvel en Sjoerd Karsten Colofon Titel Auteurs Tekstbewerking Uitgave Ontwerp Vormgeving Bestellen Sociaal kapitaal in

Nadere informatie

Rapport Duurzame Inzetbaarheid

Rapport Duurzame Inzetbaarheid Rapport Duurzame Inzetbaarheid Naam Adviseur Piet Pieterse Reinier van der Hel Datum 31-08-2015 Inleiding Duurzame inzetbaarheid is talenten optimaal benutten, gezond en met plezier werken, nu en in de

Nadere informatie

Een verkenning van de toekomstige arbeidsmarkt van de overheid

Een verkenning van de toekomstige arbeidsmarkt van de overheid Een verkenning van de toekomstige arbeidsmarkt van de overheid Maikel Volkerink Jules Theeuwes Utrecht, 10 oktober 2012 www.seo.nl - secretariaat@seo.nl - +31 20 525 1630 SEO Economisch Onderzoek Onafhankelijk

Nadere informatie

Verankering laaggeletterdheid in gemeentelijk beleid. Soler Berk Stichting Lezen & Schrijven

Verankering laaggeletterdheid in gemeentelijk beleid. Soler Berk Stichting Lezen & Schrijven Verankering laaggeletterdheid in gemeentelijk beleid Soler Berk Stichting Lezen & Schrijven Dinsdag 30 oktober 2012 Stichting Lezen & Schrijven Stichting Lezen & Schrijven initiatief van H.K.H. Prinses

Nadere informatie

Hoe voorkomen we eergerelateerd geweld?

Hoe voorkomen we eergerelateerd geweld? Hoe voorkomen we eergerelateerd geweld? ARTIKEL - 30 OKTOBER 2015 Het Platform Eer en Vrijheid organiseerde op 8 oktober een landelijke bijeenkomst over eergerelateerd geweld. Hilde Bakker (Kennisplatform

Nadere informatie

Tweede Kamer der Staten-Generaal

Tweede Kamer der Staten-Generaal Tweede Kamer der Staten-Generaal 2 Vergaderjaar 2007 2008 30 420 Emancipatiebeleid Nr. 94 BRIEF VAN DE MINISTER VAN ONDERWIJS, CULTUUR EN WETEN- SCHAP Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal

Nadere informatie

Hulp bij ADHD. Scholingsaanbod

Hulp bij ADHD. Scholingsaanbod Hulp bij ADHD Dit heeft mijn beeld van ADHD enorm verrijkt. Ik zie nu veel mogelijkheden om kinderen met ADHD goede begeleiding te bieden deelnemer workshop bij Fontys Hogescholen Copyright 2010 Hulp bij

Nadere informatie

De missie van het Vakcollege

De missie van het Vakcollege De missie van het Vakcollege Technisch talent al jong stimuleren en hen via een excellente leergang effectief opleiden voor een baan als gekwalificeerd vakman of vakvrouw in het bedrijfsleven. stempel

Nadere informatie

Leidinggeven bij de stad Antwerpen

Leidinggeven bij de stad Antwerpen Visietekst Leidinggeven bij de stad Antwerpen 1. Inleiding Leidinggevenden zijn sleutelfiguren in onze organisatie. Zij hebben een voorbeeldfunctie, zorgen voor de vertaling van doelstellingen naar concrete

Nadere informatie

SOCIAAL PERSPECTIEF. sociale structuurvisie Zaanstad 2009-2020

SOCIAAL PERSPECTIEF. sociale structuurvisie Zaanstad 2009-2020 SOCIAAL PERSPECTIEF sociale structuurvisie Zaanstad 2009-2020 SOCIAAL PERSPECTIEF sociale structuurvisie Zaanstad 2009-2020 De sociale ambitie: Zaanstad manifesteert zich binnen de metropoolregio Amsterdam

Nadere informatie

Datum Betreft Bestuursakkoord PO-Raad-OCW 2012-2015. Geacht schoolbestuur,

Datum Betreft Bestuursakkoord PO-Raad-OCW 2012-2015. Geacht schoolbestuur, a 1 > Retouradres Postbus 16375 2500 BJ Den Haag Rijnstraat 50 Den Haag Postbus 16375 2500 BJ Den Haag www.rijksoverheid.nl Onze referentie 349195 Datum Betreft Bestuursakkoord PO-Raad-OCW 2012-2015 Geacht

Nadere informatie

Factsheet Maatschappelijke positie van Voormalig Antilliaanse / Arubaanse Migranten in Nederland

Factsheet Maatschappelijke positie van Voormalig Antilliaanse / Arubaanse Migranten in Nederland Factsheet Maatschappelijke positie van Voormalig Antilliaanse / Arubaanse Migranten in Nederland Onderwijs Het aandeel in de bevolking van 15 tot 64 jaar dat het onderwijs reeds heeft verlaten en hun onderwijscarrière

Nadere informatie

Staten-Generaal Opvang en Vrije tijd van schoolkinderen. Docentendag Pedagogie Jonge Kind 12 september 2014

Staten-Generaal Opvang en Vrije tijd van schoolkinderen. Docentendag Pedagogie Jonge Kind 12 september 2014 Staten-Generaal Opvang en Vrije tijd van schoolkinderen Docentendag Pedagogie Jonge Kind 12 september 2014 Doel en opzet Basisprincipes Voorbereidende werkgroepen Resultaat van de Staten-Generaal Vooraf

Nadere informatie

Daartoe spreken partijen onderstaand pakket maatregelen af ter bevordering van de mobiliteit van personeel.

Daartoe spreken partijen onderstaand pakket maatregelen af ter bevordering van de mobiliteit van personeel. Onderhandelaarsakkoord convenant mobiliteit passend onderwijs PARTIJEN Ministerie van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap PO-Raad VO-raad AOC Raad CNV Onderwijs AVS CMHF OVERWEGENDE: dat er sprake is van

Nadere informatie

Aan de leden van Provinciale Staten

Aan de leden van Provinciale Staten Aan de leden van Provinciale Staten Datum : 19 september 2007 Briefnummer : 2007-33.316/38/A.15, EZ Zaaknummer: 44942 Behandeld door : Punter M. Telefoonnummer : (050) 3164472 Antwoord op : Bijlage : Onderwerp

Nadere informatie

Combinatiefuncties. Impuls brede scholen, sport en cultuur. 12 december 2008

Combinatiefuncties. Impuls brede scholen, sport en cultuur. 12 december 2008 Combinatiefuncties Impuls brede scholen, sport en cultuur 12 december 2008 Presentatie Marieke Pronk Backer Diks Projectleider Dienst Maatschappelijke Ontwikkeling 12 december 2008 12 december 2008 Sportplan

Nadere informatie

Senioren ontmoeten elkaar. Verslag van 2 oktober 2010

Senioren ontmoeten elkaar. Verslag van 2 oktober 2010 Senioren ontmoeten elkaar Verslag van 2 oktober 2010 Meer overeenkomsten dan verschillen Dit is, in het kort, de conclusie van de lunchbijeenkomst Senioren ontmoeten elkaar 1 op 2 oktober 2010. De lunchbijeenkomst

Nadere informatie

WEDERZIJDS WAARDEREN

WEDERZIJDS WAARDEREN WEDERZIJDS WAARDEREN Een kwestie van uiten! 2012. Een e-paper over het belang van wederzijds waarderen als HR aandachtspunt in de veranderende wereld van werk. Met inzichten en tips om waarderen bespreekbaar

Nadere informatie

Meedoen& Meetellen. Wat betekent het voor mensen met een verstandelijke beperking? Trainingsmodules voor professionals

Meedoen& Meetellen. Wat betekent het voor mensen met een verstandelijke beperking? Trainingsmodules voor professionals Meedoen& Meetellen Wat betekent het voor mensen met een verstandelijke beperking? Trainingsmodules voor professionals Samenstelling trainingsmodule Eline Roelofsen Roel Schulte www.verwondering.nu Illustratie

Nadere informatie