Trends en ontwikkelingen

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Trends en ontwikkelingen"

Transcriptie

1 en ontwikkelingen t.b.v.structuurvisie Breda 2030 Samenvattende trends en ontwikkelingen Grotere risico's en onzekerheden vragen niet alleen om flexibel denken (proces) maar ook om flexibele plannen en concepten en multifunctionele gebouwen en gebieden (sequentiële duurzaamheid) Functiemenging gewenst op gebieden wonen, werken, winkelen, recreëren, openbare ruimte Toenemende concurrentie (om werk, bewoners en bezoekers) tussen steden en regio's, belang van profilering van Breda in de regio en internationaal Grillige, veeleisende en pluriforme consument (bevolking) stelt hoge eisen op gebied van wonen, werken, winkelen, woon- en leefomgeving, voorzieningen en heeft behoefte aan een grote verscheidenheid en differentie daarin. Ondernemers hechten belang aan een goed vestigingsklimaat. Dan gaat het niet alleen om de locatie, gebouwen en bereikbaarheid maar ook om arbeidsaanbod, de leefomgeving en het voorzieningniveau. Belang kennis (kennis/diensteneconomie) en kennisnetwerken, belang onderwijs en innovatie Stagnerende bevolkingsgroei en krimpende arbeidsmarkt, maakt onderscheidendheid van de stad en concurrentievermogen belangrijk Minder nadruk op kwantitatieve groei, kwalitatieve mismatch tussen bestaande stad en behoefte (bestaand stad aanpassen aan nieuwe en toekomstige wensen en eisen) Vergrijzing bevolking legt druk op geschikte woningen, voorzieningen en vrijetijdsvoorzieningen Regionale samenwerking en afstemming op alle terreinen, regierol gemeente en samenwerkingspartner met marktpartijen, andere financieringsvormen Verharding maatschappij, individualisering en segregatie versus behoefte aan vertrouwdheid van sociale verbanden en kleinschaligheid Toename van (auto)mobiliteit en andere vormen van bijvoorbeeld sociale mobiliteit (social media) Opvangen veranderende klimaatseffecten in de stad, ecologische stad (stadlandbouw) Toenemend belang duurzaamheid: duurzaamheid is meer dan alleen een ecologische. Naast goed rentmeesterschap over onze natuurlijke omgeving behelst duurzaamheid het behoud van welvaart en sociale samenhang en veiligheid. Deze sociale, economische en ecologische dimensies worden doorgaans aangeduid als Triple P: people, profit (prosperity)en planet De overheid en met name de gemeentelijke overheid neemt een terughoudender rol in en geeft de samenleving, inclusief de markt, meer ruimte en verantwoordelijkheid. Eigen kracht en eigen netwerken worden belangrijker en krijgen ruimte. De draagkracht van buurten en wijken is hierin een nadrukkelijke randvoorwaarde. De gemeente zoekt op zowel maatschappelijk als ruimtelijk gebied een nieuwe balans in kaderstellen waar het echt nodig is en loslaten waar het kan. Per opgave zal de gemeentelijke rol verschillen.

2 2 Overzicht (alle) trends en ontwikkelingen per thema Thema bevolking Ook de komende jaren neemt het aantal inwoners in Breda nog toe, maar het tempo van de groei wordt lager dan in de afgelopen decennia. Aanhoudende bevolkingsgroei, maar met duidelijke afvlakking; omslag naar krimp wordt pas in de periode na 2040 verwacht Door de vergrijzing neemt de natuurlijke groei op termijn af (hogere sterfte). Het aantal inwoners in de regio West-Brabant neemt af, alleen binnen de stedelijke regio rondom Breda is sprake van groei Stad blijft sterk in de regio; groei voor groot deel verooraakt door positief migratiesaldo Groei is niet vanzelfsprekend Geen ontgroening, wel toenemende vergrijzing Toename oudere leeftijdsgroepen, binnen beroepsbevolking jaar Vergrijzing vooral als gevolg van de toename van de 'jongere ouderen' Dubbele vergrijzing ('oudere ouderen' ) vooral op langere termijn Huishoudenverdunning zet door, met name toename van eenpersoonshuishoudens Het aantal huishoudens in Breda neemt de komende jaren nog sneller toe dan de groei van de bevolking, maar dit verschil in groeitempo wordt op langere termijn kleiner. Sterke groei eenpersoonshuishoudens; zowel de groep jongere (studenten en alleenstaanden) als oudere eenpersoonshuishoudens (weduwen) nemen in omvang toe Bescheiden toename van het aantal paren (met en zonder kinderen) Pluriformiteit samenstelling inwoners naar etniciteit Grotere tegenstelling tussen inwonersgroepen naar inkomen Bij een ouder wordende bevolking neemt verhuismobiliteit af thema wonen Van aanbodmarkt naar gevarieerde en veeleisende vragersmarkt, veelzijdige en meer diffuse woonwensen. Werken volgt wonen Ook op de langere termijn gaan we toe naar een situatie waarin de hausse van de woningmarkt wordt verlaten en met een terugkeer naar een situatie van lagere verhuismobiliteit (door crisis (financiële beperkingen) maar ook door andere samenstelling bevolking (lagere verhuismobiliteit bij oudere bevolking) en aanpassingen in de bestaande woning (GWI) zodat mensen zo lang mogelijk in eigen woning kunnen blijven wonen. Nieuwe concepten van wonen: Wonen en zorg, Voorzieningen aan huis (domotica), de woning als multifunctionele plek, groepswonen ouderen, studenten Herstructureringsopgave bestaande voorraad, strategisch voorraadbeheer en strategisch bouwen Meer marktwerking en veranderde rol gemeente Duurzaam bouwen en energie woningen wordt belangrijker Hogere eisen woon- en leefomgeving door welvaartsgroei en toenemende keuzevrijheid. Verandering van verhouding kernvoorraad en aandachtsgroepen Gedifferentieerde vraag en differentiatie van stedelijke woonmilieus voor diverse klantgroepen Veranderingen in omvang woonbehoefte naar leeftijdsgroep: op korte termijn urgente woonbehoefte van jongeren, op langere termijn vraag van ouderen die weinig verhuisgeneigd zijn. Meer vraag naar kwaliteit en locatie van appartementen. Op termijn meer vraag naar betaalbare grondgebonden woningen in een groenstedelijk en dorps woonmilieu.

3 3 Opdrachtgeverschap, zoals cpo, kluswoningen, consument gericht bouwen. Leefstijlgericht/ conceptueel bouwen, klanten panels, interactief ontwikkelen. Thema economie en ondernemen Werkgelegenheidsgroei uit het verleden wordt niet meer gehaald, maar de economie blijft wel (licht) groeien. Vergaande wijziging economische structuur, naar diensten- en kenniseconomie. Dienstensector (detailhandel en zorg) is de belangrijkste bron van banengroei en banengroei door toename eenmansbedrijven. Naar een entrepeneurial economy; toenemende dynamiek en innovativiteit. Quality of life (hoogwaardige stedelijk leefklimaat) en kennis en innovatie steeds belangrijker als vestigingsplaatsfactor. Schaalvergroting (grotere bedrijven, kantoren, winkels, ziekenhuizen) gaat gelijk op met schaalverkleining (zzp-ers, kleinschalige initiatieven, pop-up winkels, etc.) Blijvende toename van het aantal zzp-ers, belangrijke bron van banengroei. Verduurzaming economie Thema veiligheid Toenemende aandacht voor veiligheid Criminaliteit harder/ zwaarder als gevolg van de wietteelt (afkalving van de landbouw/leegstaande stallen) Verdergaande materialisering Toenemende scheiding tussen arm en rijk met eigen waarden en normen. Afname van de sociale vangnetten (sluiting van buurthuizen). Thema mobiliteit en bereikbaarheid Er zijn meer trends die groei van mobiliteit in de hand werken (o.a. regionalisering, verdere individualisering, toenemende verplaatsingsafstanden en toenemende arbeidsparticipatie van vrouwen) dan trends die voor minder mobiliteit zorgen (nieuwe werken en crisis). Belangrijke constateringen in dit verband zijn: mobiliteit volgt de welvaart met een factor 2 en per nieuwe woning komt er een auto bij. Het aantal verplaatsingen een ook het aantal auto's zal daarom de komende jaren zeker niet afnemen. Integendeel! Meer dan de helft van deze toename is regionaal van aard (o.a. 2" Maasvlakte en Moerdijk). Deze groei legt tevens een claim op het regionale verplaatsingsnetwerk om Breda heen. Maatschappelijke ontwikkelingen (invloed social media, sociale mobiliteit) leiden tot andere mobiliteitspatronen. De factoren tijd en plaats zullen in dit verband veranderen. Dit leidt uiteindelijk tot meer spreiding van het verkeer Huidige alternatieven voor de auto zijn niet meer toereikend en leiden niet tot een wezenlijke schaalsprong van fiets en openbaar vervoer. Herdefinitie van autobereikaarheid zal uiteindelijk leiden tot nieuwe (innovatieve) vormen van mobiliteit. Openbaar vervoer zal meer vraag gestuurd worden ingezet en gaat zich meer begeven op het snijvlak van collectieve individualiteit. Het is wachten op verregaande systeeminnovaties. Van government tot governance werkt ook door in realisatie, beheer en onderhoud van infrastructuur. Nieuwe financieringsconstructies of -modellen (denk aan meer PPS-constructies en beprijzing) zullen leiden tot een faciliterende rol van de lokale overheid. En bieden kansen voor marktgedreven realisatie. Mobiliteit zal meer dan voorheen onderdeel uit gaan maken van branding en marketing van het stedelijk DNA. De Rijksoverheid trekt zich verder terug uit de centrale ruimtelijke ordening. De grote uitdaging is dat gemeenten onderling en gemeenten en Provincies elkaar gaan opzoeken en o.a. op het onderdeel regionale mobiliteit meer moeten gaan samenwerken. Met deze ingezette

4 4 decentralisatie ontstaan er kansen voor vereenvoudiging, ruimte voor eigen interpretaties van ruimte en mobiliteit, co-financiering en gebiedseigen kwaliteiten (o.a. vrij naar Wil Zonneveld). Vanuit duurzaamheid bezien zal de trend van het vergroenen van mobiliteit zich doorzetten. Thema arbeidsmarkt Tot medio 2020 wordt een behoorlijke toename van beroepsbevolking verwacht. Vooral de grotere arbeidsparticipatie van vrouwen zorgt voor een toename van de beroepsbevolking. Op regionaal niveau neemt de beroepsbevolking nauwelijks meer toe en zal vanaf 2020 gaan krimpen. De arbeidsmarkt gaat de komende tijd ingrijpend veranderen. De komende jaren vergrijst de beroepsbevolking, waarbij het aantal jongeren nauwelijks toeneemt. Tot 2020 wordt met name een stijging zichtbaar in de leeftijdscategorie jaar. Na 2020 is het effect van de babyboomgeneratie voorbij en daalt het aandeel ouderen in de beroepsbevolking. Grote vervangingsvraag: babyboomers verlaten arbeidsmarkt, kansen voor instroom arbeidsaanbod maar ook toename onvervulbare vacatures. Na 2015 toenemende en structurele tekorten op de arbeidsmarkt. Kwantitatieve en kwalitatieve mismatches op de arbeidsmarkt, grootste tekorten bij middelbaar en hoger opgeleiden. Toenemend belang aanvullende vaardigheden/competenties. Kenniswerkers. Op kortere termijn via de Wet Werken naar Vermogen intensieve inspanning van gemeente en andere werkgevers om zo veel mogelijk mensen aan het werk te helpen. Thema kantorenmarkt Structurele afname behoefte aan kantoormeters (afvlakking groei uitbreiding voorraad in kwantitatieve zin); van uitbreiding naar vervanging. Een vragersmarkt waar huurder het voor het zeggen heeft, hoge kwaliteitseisen (aantrekkelijke, goed bereikbare (multimodaal) locaties met veel voorzieningen, multifunctioneel). Nieuwe kantoorconcepten zoals flex- en ontmoetingskantoren zijn in opkomst. Levensduur concepten steeds korter. Ontstaan nieuwe groeisectoren zoals: zorg/health, creative industry en kennisintensieve bedrijvigheid. Steeds meer nadruk op duurzaamheid. Toename ZZP-ers: meer werken aan huis, behoefte aan wonen + atelier/kantoorruimte Flexibilisering: markten worden steeds flexibeler, bedrijven blijven steeds korter in zelfde pand. Thema bedrijven en bedrijventerreinen Korte tot middellange termijn een verdere toename van de vraag naar bedrijventerrein, op langere termijn afname vraag naar bedrijventerreinen. De maatschappelijke druk om veroudering en leegstand te voorkomen en te herstructureren is groot, zuinig ruimtegebruik. Toenemende vraag naar hoogwaardige bedrijfslocaties en huisvesting, conceptueel denken is vereist. Gebruikers stellen hogere eisen aan de kwaliteit van de bedrijfsomgeving en het vastgoed, behoefte aan hoogwaardige bedrijfslocaties. Groeiende behoefte aan imago en uitstraling, verschijningsvorm van bedrijfsruimte wordt bij locatiekeuze steeds belangrijker. Groeiend belang multifunctionaliteit en kwaliteit; ontstaan van nieuwe terreintypen (verdere verdienstel ijking).

5 5 Thema detailhandel Grote verschillen bij de consument in individuele belangstelling en wensen, "grillige" consument, lastig voorspelbaar. De consument is voortdurend op zoek naar beleving, sfeer en onderscheid. Door toename mobiliteit, toename van de actieradius en nieuwe recreatieve voorzieningen krijgt winkelen als vorm van vrijetijdsbesteding steeds meer concurrentie Aanbodkwaliteit, keuzemogelijkheid, prijsstelling en interne (winkelinrichting, uitstraling) en externe (omgevingskwaliteit) verschijningsvorm worden belangrijker. Onderscheidend winkelaanbod is steeds belangrijker in krimpende markt Belang van een goede autobereikbaarheid en parkeergelegenheid neemt voor winkelvoorzieningen toe. Steeds meer vraag naar grotere, goedkopere vestigingsruimte in de periferie.(door hoge huur, bereikbaarheids- en/of bevoorradingsproblemen ontstaan winkellocaties winkelcentra buiten de bestaande) Enerzijds schaalvergroting, anderzijds ook schaalverkleining en (super)specialisatie Voortgaande brancheverbreding op perifere locaties. Voortgaande brancheverruiming en -vervaging. Toename internetverkopen: bedreiging en kans voor het nieuwe winkelen? Verkoop via meerdere kanalen (multichannel) wordt steeds belangrijker. Denk aan bricks (fysieke winkel) en ciicks(verkoop via internet). Consumenten hechten steeds meer waarde aan maatschappelijk verantwoord ondernemen en 'groen'. Profilering winkelgebieden naar winkelgedrag: boodschappen doen, doelgericht aankopen, recreatief winkelen Vergrijzing ondernemersbestand Toename leegstand, met name in gebieden met bevolkingskrimp en op B-en C-Iocaties in binnensteden. Op A-locaties beperkt de leegstand zich tot frictie-leegstand. Druk op Al lokaties wordt groter; vraag naar winkelruimten in randgebieden en aanloopstraten neemt af. Thema grondbeleid In de vastgoedwereld wordt nadrukkelijker gekeken naar nieuwe financiële modellen waarbij toekomstige waardecreatie wordt ingerekend, en waarbij ook de tot nu toe niet gekwantificeerde grootheden worden betrokken Nieuwe geluiden als baatafroming zijn in dit verband niet meer onbespreekbaar. Andere manier van kijken naar gebiedsontwikkeling maar ook van planologie, beheer en besturen. Thema onderwijs Toenemend belang onderwijsstad als vestigingsfactor en functioneren arbeidsmarkt. Toename aantal studenten. Kwaliteit onderwijs steeds belangrijker, toenemend belang onderwijsniveau en competenties voor beroepsbevolking. Verschuiving verantwoordelijkheid huisvesting van gemeente naar schoolbesturen Decentralisatie passend onderwijs dus vermindering plaatsen in passend onderwijs en opname in regulier onderwijs met consequenties voor huisvesting en leerlingvervoer Toenemende samenwerking van onderwijs, kinderopvang en andere aan kinderen gerelateerde functies (brede school ontwikkeling/dagarrangementen)

6 6 Thema zorg en welzijn Overheveling van functie begeleiding uit de AWBZ naar WMO in 2013 en 2014 waardoor beroep op de sociale netwerken en de voorzieningen in buurten en wijken groter wordt. Decentralisatie van de Jeugdzorg vanaf 2014 waardoor zorg meer ambulant wordt georganiseerd waardoor beroep op wijkvoorzieningen zal toenemen. Alleen in de zorg zet de stijging van de werkgelegenheid onverminderd door, voornamelijk als gevolg van de vergrijzing. Aandeel en aantal ouderen neemt toe (vergrijzing). Toename behoefte aan geschikte woningen (nultreden, levensloopgeschikt). Toenemende druk op de verzorgingsstructuur, meer zorgbehoefte Langer zelfstandig in eigen woning wonen van ouderen, zorg aan huis. Alleen in de zorg zet de stijging van de werkgelegenheid onverminderd door, voornamelijk als gevolg van de vergrijzing. Aandeel en aantal ouderen neemt toe (vergrijzing). Toename behoefte aan geschikte woningen (nultreden, levensloopgeschikt). Toenemende druk op de verzorgingsstructuur, meer zorgbehoefte Langer zelfstandig in eigen woning wonen van ouderen, zorg aan huis. Thema toerisme en recreatie Flinke stijging voorzien in korte (hotel-)vakanties en citytrips. Komt met name door de komst van meer vitale en koopkrachtige senioren (vergrijzing). Voor deze doelgroep zijn comfort, veiligheid en gezondheid steeds belangrijker. De oudere bevolking heeft veel aandacht/vraagt naar recreatie en ontspanning in de directe omgeving. Een andere trend is dat beleving meer toe gaat naar verrijking. De zoektocht naar identiteit en authenticiteit wordt steeds belangrijker. Duurzaamheid, spiritualiteit en gezondheid winnen hierdoor aan betekenis. Het draait meer om 'emotie'. De vraag naar evenementen, festivals zal blijven groeien. Ook het belang van social media neemt toe. Thema openbare ruimte Vergrijzing leidt tot een toenemende behoefte aan een fysiek en sociaal toegankelijke openbare ruimte die bovendien voldoende recreatieve mogelijkheden biedt. In samenhang met vergrijzing wordt het gebruik van de openbare ruimte voor leisure steeds intensiever. Toenemende noodzaak om de openbare ruimte zodanig in te richten, te beheren en te gebruiken dat klimaatseffecten opgevangen kunnen worden. Toenemende neiging van bewoners om eigen openbare ruimten te maken die al dan niet (gedeeltelijk) openbaar toegankelijk is en daarmee, voor hen (i), dezelfde functie als openbare ruimte kan vervullen (gated-communities, solidariteitsvermindering) Stadslandbouw: toenemende behoefte om de productie van voedsel dichter bij huis te organiseren zowel materieel als virtueel. Verdichting: stedenbouwers gaan voor verdichting, Verdichting vraagt om zeer hoogwaardige openbare ruimte, die de negatieve effecten ervan kan opvangen. Toenemende aandacht voor veiligheid. Thema groen en water Groene identiteit: groen als aantrekkingskracht voor woningzoekenden (overloop Randstad) Meer aandacht voor inzet groen als instrument voor sociale, economische en klimatologische doelen

7 7 Verdichting betekent dat de druk op de bestaande groene gebieden toeneemt De aanwezige mogelijkheden voor vrijetijdsbesteding zullen dan ook zwaarder gaan wegen bij de vestigingsplaatskeuze. hierdoor neemt het belang van een recreatief aantrekkelijke stad en buitengebied toe. Door klimaatverandering neemt de behoefte aan het zoeken van verkoeling in parken en aan stadsstranden toe Thema duurzaamheid Er is steeds meer aandacht voor duurzaamheid. Bij zowel woningen als bedrijvigheid. De consument kijkt steeds kritischer of bedrijven en woningen voldoen aan het duurzaamheidcriteriurn. Duurzaamheid heeft gaandeweg een bredere strekking gekregen dan de oorspronk.elijke. puur ecologische betekenis. Naast goed rentmeesterschap over onze natuurlijk.e omgeving behelst duurzaamheid het behoud van welvaart en sociale samenhang en veiligheid. Deze sociale. economische en ecologische dimensies worden doorgaans aangeduid als Triple P: people. profit (prosperity) en planet

8 8 Uitwerking per thema: uitgangssituatie, trends en (ruimtelijke) consequenties Thema Bevolking Uitgangssituatie Gemiddeld hoog inkomensniveau bevolking, sterke toename welvaart Bredanaars zijn gemiddeld hoog opgeleid De stad kent relatief (in vergelijking met andere steden) weinig sociale problemen Economische onzekerheden (baan, inkomen, pensioen, sociaal stelsel) Solidariteitsvermindering, individualisering Breda voldoet aan het beeld van een middelgrote stad, waarin de jongeren goed zijn vertegenwoordigd, en het aandeel kleinere een- en tweepersoonshuishoudens hoog is. De afgelopen jaren zijn er meer mensen in de gemeente Breda komen wonen dan er vertrokken zijn. Het positieve saldo wordt vooral veroorzaakt door jonge vestigers, voor een belangrijk deel studenten. Echter, er zijn meer gezinnen met kinderen uit de gemeente vertrokken dan er zijn komen wonen. Selectieve migratie verschilt naar jaar en naar bestemming. Ook de komende jaren neemt het aantal inwoners in Breda nog toe, maar het tempo van de groei wordt lager dan in de afgelopen decennia. Aanhoudende bevolkingsgroei, maar met duidelijke afvlakking; omslag naar krimp wordt pas in de periode na 2040 verwacht Door de vergrijzing neemt de natuurlijke groei op termijn af (hogere sterfte). Het aantal inwoners in de regio West-Brabant neemt af, alleen binnen de stedelijke regio rondom Breda is sprake van groei Stad blijft sterk in de regio; groei voor groot deel verooraakt door positief migratiesaldo Groei is niet vanzelfsprekend Geen ontgroening, wel toenemende vergrijzing Toename oudere leeftijdsgroepen, binnen beroepsbevolking jaar Vergrijzing vooral als gevolg van de toename van de 'jongere ouderen' Dubbele vergrijzing ('oudere ouderen' ) vooral op langere termijn Huishoudenverdunning zet door, met name toename van eenpersoonshuishoudens Het aantal huishoudens in Breda neemt de komende jaren nog sneller toe dan de groei van de bevolking, maar dit verschil in groeitempo wordt op langere termijn kleiner. Sterke groei eenpersoonshuishoudens; zowel de groep jongere (studenten en alleenstaanden) als oudere eenpersoonshuishoudens (weduwen) nemen in omvang toe Bescheiden toename van het aantal paren (met en zonder kinderen) Pluriformiteit samenstelling inwoners naar etniciteit Grotere tegenstelling tussen inwonersgroepen naar inkomen Bij een ouder wordende bevolking neemt verhuismobiliteit af (Ruimtelijke) consequenties Het belang van demografische ontwikkelingen voor verschillende ruimtelijke ontwikkelingen doet zich voor op de terreinen van woningmarkt, leefomgeving, voorzieningen, mobiliteit, arbeidsmarkt, milieu (en duurzaamheid). De ruimtelijke gevolgen van het aantal inwoners is beperkt. De ruimtelijke effecten van de samenstelling van de bevolking (bijvoorbeeld naar huishouden en leeftijd) zijn belangrijker.

9 9 Demografische ontwikkelingen hebben meestal niet meer dan een versterkend of dempend effect op ruimtelijke ontwikkelingen. Het gedrag van mensen, de ontwikkeling van de welvaart en het ruimtelijke ordeningsbeleid spelen een veel belangrijkere rol. De toekomstige bevolkingsontwikkeling vragen om een regionale visie op groei en krimp en de effecten van vergrijzing en ontgroening voor het voorzieningenniveau per gemeente. De burgers van Breda vragen om een sociaal-ruimtelijke structuur waarin ze goed kunnen leven, verblijven etc. Dit stelt eisen aan de ruimte, en goede en voldoende voorzieningen dienen op goede plekken in de wijken en dorpen gesitueerd te worden. Het gaat dan om basis- en middelbare scholen, ziekenhuizen, speelplaatsen, sportvoorzieningen, zorginstellingen, gebedshuizen, opvang voor daklozen enzovoorts op een plaats die toegankelijk is voor de gebruikers. Meervoudig gebruik van voorzieningen wordt eerder regel dan uitzondering. Gezien de constante vernieuwing in het sociale domein is flexibiliteit naar de toekomst bij deze voorzieningen van essentieel belang. Thema Wonen Udgangssituatie Relatief veel koopwoningen en hoge WOZ-waarde woningvoorraad (relatief hoge kwaliteit). De kwaliteit van het wonen verschilt per woonmilieu maar is over het geheel genomen goed. Groei woningvoorraad blijft achter bij de huishoudengroei. Nieuwbouwproductie verder onder druk door crisis. Druk op sociale huursegment. Stagnerende markt, minder dynamiek en doorstroming: toename aanbod, afname opname, langere looptijd, daling transactieprijs mismatch vraag - (nieuwbouw) aanbod. Van aanbodmarkt naar gevarieerde en veeleisende vragersmarkt, veelzijdige en meer diffuse woonwensen. Werken volgt wonen Ook op de langere termijn gaan we toe naar een situatie waarin de hausse van de woningmarkt wordt verlaten en met een terugkeer naar een situatie van lagere verhuismobiliteit (door crisis (financiële beperkingen) maar ook door andere samenstelling bevolking (lagere verhuismobiliteit bij oudere bevolking) en aanpassingen in de bestaande woning (GWI) zodat mensen zo lang mogelijk in eigen woning kunnen blijven wonen. Nieuwe concepten van wonen: Wonen en zorg, Voorzieningen aan huis (domotica), de woning als multifunctionele plek, groepswonen ouderen, studenten Herstructureringsopgave bestaande voorraad, strategisch voorraadbeheer en strategisch bouwen Meer marktwerking en veranderde rol gemeente Duurzaam bouwen en energie woningen wordt belangrijker Hogere eisen woon- en leefomgeving door welvaartsgroei en toenemende keuzevrijheid. Verandering van verhouding kernvoorraad en aandachtsgroepen Gedifferentieerde vraag en differentiatie van stedelijke woonmilieus voor diverse klantgroepen Veranderingen in omvang woonbehoefte naar leeftijdsgroep: op korte termijn urgente woonbehoefte van jongeren, op langere termijn vraag van ouderen die weinig verhuisgeneigd zijn. Meer vraag naar kwaliteit en locatie van appartementen. Op termijn meer vraag naar betaalbare grondgebonden woningen in een groenstedelijk en dorps woonmilieu.

10 10 Opdrachtgeverschap,zoals cpo, kluswoningen, consument gericht bouwen. LeefstijlgerichtJ conceptueel bouwen, klanten panels, interactief ontwikkelen. (Ruimtelijke) consequenties Noodzaak voor veel meer variatie en uitgesproken woonmilieus, ruimtelijke differentiatie. Op korte termijn aandacht nodig voor volume èn kwaliteit, op lange termijn vooral kwaliteit. Kwaliteit van woon- en leefomgeving is cruciaal om te kunnen blijven groeien (nieuwbouw is niet meer de motor van doorstroming en de aanjager van migratie naar de stad). Bij de invulling van toekomstige locaties in Breda moet men beseffen dat men met een soort van laatste ronde bezig is, het einde van de groei is in zicht. Na de huidige nieuwbouwronde zal men in het streven naar een evenwichtige woningvoorraad zijn aangewezen op herstructurering en die is veel lastiger te organiseren dan uitbreidingsnieuwbouw. De kwalitatieve opgave vraagt om aanzienlijke herstructurering en transformatie van bestaande woningvoorraad. Snel veranderende omstandigheden aan de vraagzijde vragen om meer flexibiliteit aan de aanbodzijde. Grootste spanning in de koop, blijvend grote vraag naar betaalbare huur Om alle woningzoekenden een woning te bieden moet de woningvoorraad uitgebreid worden. De vraag van starters op de markt zorgt er immers voor dat de vraag het aanbod overtreft. De kwalitatieve opgave vraagt om regionale samenwerking, verdeling en afstemming. Stedelijke herprogrammering (ruimtelijk betekent dit het vertragen en zelfs schrappen van grootschalige nieuwbouw in uitleggebieden en minder mogelijkheden voor nieuwbouw binnen de bestaande omgeving) Thema Economie en ondernemen Udgangssituatie Breda: Sterke toename zelfstandig ondernemerschap. Waardering ondernemingsklimaat positief, Breda weet te profiteren van globalisering. De ondernemers geven Breda een hoge waardering met betrekking tot het vestigingsklimaat Groot aantal bovenregionale locatiebeslissingen van bedrijven in Nederland. Breda en West Brabant zijn het meest in trek na (de regio) Amsterdam. Steeds meer internationale bedrijven kiezen voor Breda als vestigingslocatie. Werkgelegenheidsgroei uit het verleden wordt niet meer gehaald, maar de economie blijft wel (licht) groeien. Vergaande wijziging economische structuur, naar diensten- en kenniseconomie. Dienstensector (detailhandel en zorg) is de belangrijkste bron bron van banengroei en banengroei door toename eenmansbedrijven. Naar een entrepeneurial economy; toenemende dynamiek en innovativiteit. Quality of life (hoogwaardige stedelijk leefklimaat) en kennis en innovatie steeds belangrijker als vestig ingsplaatsfactor. Schaalvergroting (grotere bedrijven, kantoren, winkels, ziekenhuizen) gaat gelijk op met schaalverkleining (zzp-ers, kleinschalige initiatieven, pop-up winkels, etc.) Blijvende toename van het aantal zzp-ers, belangrijke bron van banengroei. Verduurzaming economie

11 11 (Ruimtelijke) consequenties: Focus op pamperen bestaande vestigingen en ondernemingen. Focus op aantrekken van hoogwaardige werkgelegenheid, kwaliteit. Focus op specialisatie: logistiek, supply chain management, maintenance en bio-based economy. Alleen op kwaliteit en regionale samenwerking kan de internationale concurrentie effectief aangegaan worden. Scherpere keuzes in werklocaties en bedrijfshuisvesting. Flexibiliteit in plancapaciteit en vastgoedconcepten. Focus op vestigingsmogelijkheden en onderscheidende vestigingsmilieus voor kleine bedrijven en sta rters. Thema veiligheid (onderscheid in fysieke en sociale veiligheid) Uitgangssituatie : Nog in te vullen Toenemende aandacht voor veiligheid Criminaliteit harderl zwaarder als gevolg van de wietteelt (afkalving van de landbouwlleegstaande stallen) Verdergaande materialisering Toenemende scheiding tussen arm en rijk met eigen waarden en normen. Afname van de sociale vangnetten (sluiting van buurthuizen). (Ruimtelijke) consequenties Nader uit te werken met stadsmariniers Thema Mobiliteit en bereikbaarheid Uitgangssituatie Het autonetwerk van Breda heeft in 2020 haar grenzen bereikt, het absorptievermogen is dan gereduceerd tot vrijwel o. Verdere benutting van bijvoorbeeld de Ruit om Breda en de belangrijkste stadsassen heeft dan geen noemenswaardig effect meer. Zonder ingrijpen zal de stedelijke bereikbaarheid en de centrumpositie van Breda fors onder druk komen te staan. Er zijn meer trends die groei van mobiliteit in de hand werken (o.a. regionalisering, verdere individualisering, toenemende verplaatsingsafstanden en toenemende arbeidsparticipatie van vrouwen) dan trends die voor minder mobiliteit zorgen (nieuwe werken en crisis). Belangrijke constateringen in dit verband zijn: mobiliteit volgt de welvaart met een factor 2 en per nieuwe woning komt er een auto bij. Het aantal verplaatsingen een ook het aantal auto's zal daarom de komende jaren zeker niet afnemen. Integendeel! Meer dan de helft van deze toename is regionaal van aard (o.a. 2" Maasvlakte en Moerdijk). Deze groei legt tevens een claim op het regionale verplaatsingsnetwerk om Breda heen. Maatschappelijke ontwikkelingen (invloed social media, sociale mobiliteit) leiden tot andere mobiliteitspatronen. De factoren tijd en plaats zullen in dit verband veranderen. Dit leidt uiteindelijk tot meer spreiding van het verkeer Huidige alternatieven voor de auto zijn niet meer toereikend en leiden niet tot een wezenlijke schaalsprong van fiets en openbaar vervoer. Herdefinitie van autobereikaarheid zal uiteindelijk leiden tot nieuwe (innovatieve) vormen van mobiliteit.

12 12 Openbaar vervoer zal meer vraaggestuurd worden ingezet en gaat zich meer begeven op het snijvlak van collectieve individualiteit. Het is wachten op verregaande systeeminnovaties. Van government tot governance werkt ook door in realisatie, beheer en onderhoud van infrastructuur. Nieuwe financieringsconstructies of -modellen (denk aan meer PPS-construties en beprijzing) zullen leiden tot een faciliterendere rol van de lokale overheid. En bieden kansen voor marktgedreven realisatie. Mobiliteit zal meer dan voorheen onderdeel uit gaan maken van branding en marketing van het stedelijk DNA. De Rijksoverheid trekt zich verder terug uit de centrale ruimtelijke ordening. De grote uitdaging is dat gemeenten onderling en gemeenten en Provincies elkaar gaan opzoeken en o.a. op het onderdeel regionale mobiltieit meer moeten gaan samenwerken. Met deze ingezette decentralisatie ontstaan er kansen voor vereenvoudiging, ruimte voor eigen interpretaties van ruimte en mobiliteit, cofinanciering en gebiedseigen kwaliteiten (o.a. vrij naar Wil Zonneveld). Vanuit duurzaamheid bezien zal de trend van het vergroenen van mobiliteit zich doorzetten. Ruimte/ljke consequenties Duidelijk is dat zonder grootschalige ingrepen de stedelijke inbreiding als gevolg van het groeiend autoaandeel verder onder druk komt te staan. Opgave om stad bereikbaar te houden + parkeren Autobereikbaarheid moet worden geherdefinieerd Mobiliteit zal meer dan voorheen sturender zijn voor ruimtelijke ontwikkeling. Netwerkingrepen zijn kostbaar en veroorzaken ook een nieuwe/andere vervoersvraag. De mogelijkheden van cofinanciering (PPS) dienen verder onderzocht te worden. Thema Arbeidsmarkt Uitgangssituatie Hoogopgeleide beroepsbevolking. Hoge arbeidsparticipatie. Lage werkloosheid. Verdringing laaggeschoolden, tweedeling arbeidsmarkt. Tot medio 2020 wordt een behoorlijke toename van beroepsbevolking verwacht. Vooral de grotere arbeidsparticipatie van vrouwen zorgt voor een toename van de beroepsbevolking. Op regionaal niveau neemt de beroepsbevolking nauwelijks meer toe en zal vanaf 2020 gaan krimpen. De arbeidsmarkt gaat de komende tijd ingrijpend veranderen. De komende jaren vergrijst de beroepsbevolking, waarbij het aantal jongeren nauwelijks toeneemt. Tot 2020 wordt met name een stijging zichtbaar in de leeftijdscategorie jaar. Na 2020 is het effect van de babyboomgeneratie voorbij en daalt het aandeel ouderen in de beroepsbevolking. Grote vervangingsvraag: babyboomers verlaten arbeidsmarkt, kansen voor instroom arbeidsaanbod maar ook toename onvervulbare vacatures. Na 2015 toenemende en structurele tekorten op de arbeidsmarkt. Kwantitatieve en kwalitatieve mismatches op de arbeidsmarkt, grootste tekorten bij middelbaar en hoger opgeleiden. Toenemend belang aanvullende vaardigheden/competenties. Kenniswerkers.

13 13 Op kortere termijn via de Wet Werken naar Vermogen intensieve inspanning van gemeente en andere werkgevers om zo veel mogelijk mensen aan het werk te helpen. (Ruimte/ljke) consequenties Groot belang verhoging arbeidsparticipatie, arbeidsproductiviteit, en verbeteren opleidingsniveau beroepsbevolking. Snel veranderende omstandigheden vragen om meer maatwerk en variatie in arbeidsmarktbeleid. Thema Kantorenmarkt Uitgangssituatie Belangrijkste kantoorstad in West-Brabant Hoge dynamiek: opname gemiddeld m2 per jaar Bovenregionale en internationale vraag. Ook structurele leegstand, snel waardevermindering incourante panden Grote plancapaciteit. Structurele afname behoefte aan kantoormeters (afvlakking groei uitbreiding voorraad in kwantitative zin); van uitbreiding naar vervanging. Een vragersmarkt waar huurder het voor het zeggen heeft, hoge kwaliteitseisen (aantrekkelijke, goed bereikbare (multimodaal) locaties met veel voorzieningen, multifunctioneel). Nieuwe kantoorconcepten zoals flex- en ontmoetingskantoren zijn in opkomst. Levensduur concepten steeds korter. Ontstaan nieuwe groeisectoren zoals: zorg/health, creative industry en kennisintensieve bedrijvigheid. Steeds meer nadruk op duurzaamheid. Toename ZZP-ers: meer werken aan huis, behoefte aan wonen + atelier/kantoorruimte Flexibilisering: markten worden steeds flexibeler, bedrijven blijven steeds korter in zelfde pand. (Ruimtelijke) consequenties Kiezen voor sterke locaties met toekomstwaarde (heroverweging plancapaciteit). Meer focus op kwaliteit, bereikbaarheid, sequentiële duurzaamheid en multifunctionaliteit van panden en locaties. Visies ontwikkelen op sectoren als de zorg en de creative industry en tijdig specifieke ontwikkelingslocaties voor kansrijke sectoren aanwijzen. Werken met energielabels en het stellen van eisen aan duurzame gebouwen wordt steeds belangrijker. Tegengaan leegstand: overcapaciteit schrappen, aandacht voor bestaand vastgoed, medewerking aan functieverandering Thema Bedrijven en bedrijventerreinen Uitgangstfuatie Bedrijfsruimtesectoren krimpen. Groei in dienstverlenende bedrijvensectoren. Internationalisering en schaalvergroting, logistiek groeimarkt.

14 14 Breda ligt gunstig ten opzichte van de belangrijke vervoersassen en kan, in potentie, dan ook sterk van deze ontwikkelingen profiteren. Omvang verouderd terrein fors. Korte tot middellange termijn een verdere toename van de vraag naar bedrijventerrein, op langere termijn afname vraag naar bedrijventerreinen. De maatschappelijke druk om veroudering en leegstand te voorkomen en te herstructureren is groot, zuinig ruimtegebruik. Toenemende vraag naar hoogwaardige bedrijfslocaties en huisvesting, conceptueel denken is vereist. Gebruikers stellen hogere eisen aan de kwaliteit van de bedrijfsomgeving en het vastgoed, behoefte aan hoogwaardige bedrijfslocaties. Groeiende behoefte aan imago en uitstraling, verschijningsvorm van bedrijfsruimte wordt bij locatiekeuze steeds belangrijker. Groeiend belang multifunctionaliteit en kwaliteit; ontstaan van nieuwe terreintypen (verdere verdienstelijking). Ruimte/ljke consequenties Aspecten als schaalvergroting, efficiency/kostenvoordelen en de focus op kernactiviteiten belangrijker. Nieuwe bedrijventerreinen kunnen pas door de gemeente worden aangelegd, wanneer in een plan is aangetoond hoe met de bestaande terreinen in de betreffende gemeente en/of regio wordt omgegaan Revitalisering van bedrijventerreinen (herstructureren en bestrijden leegstand). Focus op multifunctionele terreinen. Naast de ontwikkeling van nieuwe terreinen, de positie van bestaande terreinen zoveel mogelijk behouden. Zorgen voor onderscheidende vestigingsmilieus, op maat en vraaggericht. Inzetten op marktconforme maatregelen voor zorgvuldig en duurzaam ruimtegebruik. Zorgen voor een goede landschappelijke inpassing van nieuwe terreinen. Inzetten op regionale samenwerking en afstemming met lokale partners en belanghebbenden. Thema Detailhandel Uitgangssituatie Door groei bevolking stad Breda en koopkrachtig publiek in de omgeving (ook Belgie) en vergroting van het verzorgingsgebied blijvend draagvlak detailhandelsaanbod. Inwonertal regio gaat licht afnemen, in deze regio geen toename van het draagvlak van winkelvoorzieningen. Grote plancapaciteit. Toegenomen concurrentie voor Breda als winkelstad door grootschalige ontwikkelingen elders in de regio. Gedaald consumentenvertrouwen, prijsbewustere consument. Breda krijgt steeds meer een toeristische functie (funshoppen); Binnenstad heeft omvangrijk winkelaanbod en een aantrekkelijk verblijfsklimaat, diverse sferen en een historische ambiance. Omvangrijke en goed functionerende Woonboulevard. Sterke dynamiek in de detailhandel (nieuwe formules, expansie bestaande formules). De sector detailhandel is belangrijk voor de bredaase werkgelegenheid.

15 15 Buurt-en wijkwinkelcentra hebben een lokale verzorgingsfunctie en sociale functie. Winkelen is een volwassen toeristische markt geworden: Nederlanders geven 43% van al het geld dat besteed is aan vrije tijd uit in winkels. Consument waardeert de verruiming van de winkeltijden Grote verschillen bij de consument in individuele belangstelling en wensen, "grillige" consument, lastig voorspelbaar. De consument is voortdurend op zoek naar beleving, sfeer en onderscheid. Door toename mobiliteit, toename van de actieradius en nieuwe recreatieve voorzieningen krijgt winkelen als vorm van vrijetijdsbesteding steeds meer concurrentie Aanbodkwaliteit, keuzemogelijkheid, prijsstelling en interne (winkelinrichting, uitstraling) en externe (omgevingskwaliteit) verschijningsvorm worden belangrijker. Onderscheidend winkelaanbod is steeds belangrijker in krimpende markt Belang van een goede autobereikbaarheid en parkeergelegenheid neemt voor winkelvoorzieningen toe. Steeds meer vraag naar grotere, goedkopere vestigingsruimte in de periferie.(door hoge huur, bereikbaarheids- en/of bevoorradingsproblemen ontstaan winkellocaties winkelcentra buiten de bestaande) Enerzijds schaalvergroting, anderzijds ook schaalverkleining en (super)specialisatie Voortgaande brancheverbreding op perifere locaties. Voortgaande brancheverruiming en -vervaging. Toename internetverkopen: bedreiging en kans voor het nieuwe winkelen? Verkoop via meerdere kanalen (multichannel) wordt steeds belangrijker. Denk aan bricks (fysieke winkel) en clicks(verkoop via internet). Consumenten hechten steeds meer waarde aan maatschappelijk verantwoord ondernemen en 'groen', Profilering winkelgebieden naar winkelgedrag: boodschappen doen, doelgericht aankopen, recreatief winkelen Vergrijzing ondernemersbestand Toename leegstand, met name in gebieden met bevolkingskrimp en op B-en C-Iocaties in binnensteden. Op A-locaties beperkt de leegstand zich tot frictie-leegstand. Druk op A 1 lokaties wordt groter; vraag naar winkelruimten in randgebieden en aanloopstraten neemt af. Ruimte/ijke consequenties A 1 gebieden zullen kleiner van omvang en compacter worden Focus en duidelijke restricties stellen aan bepaalde ontwikkelingen. Druk op de kleinste winkelgebieden en de levensmiddelenspeciaalzaken. Regievoering door de overheid op initiatieven is noodzakelijk. Investeren in beleving, attractie, inspiratie, verleiding en plezier. Binnenstad als totaalformule, Winkelgebieden gaan krimpen: investeren in straten/gebieden met voldoende perspectief. Geen aantrekkelijke binnensteden zonder een aantrekkelijk winkel-en horeca-aanbod (funshoppen en horecabezoek de belangrijkste vrije tijdsbesteding).

16 16 Thema Grondbeleidl Gebiedsontwikkeling Uitgangsstfuatie Geen actief grondbeleid Gemeente verwerft gronden alleen op basis van kansen en op basis van het bereiken van doelen, toegesneden op de maatschappelijke of commerciële vraag. Gemeente heeft faciliterende rol bij integrale gebiedsontwikkelingen. In de huidige Wro wetgeving is kostenverhaal verplicht. Verschuiving van gebiedsontwikkeling op uitleglocaties naar binnenstedelijk/herstructurering gaat gepaard met lagere verdiencapaciteit in de grondexploitatie. Geen waarde sprong door bestemmingswijziging (van agrarisch naar wonenlwerken), de hogere inbrengwaarde van de grond leidt tot minder financieringsmogelijkheden vanuit de (netto) grondopbrengsten. Op korte termijn beperkt de beschikbare weerstandscapaciteit van de gemeente de risico's die de gemeente zelf kan nemen in gebiedsontwikkelingen In de vastgoedwereld wordt nadrukkelijker gekeken naar nieuwe financiële modellen waarbij toekomstige waardecreatie wordt ingerekend, en waarbij ook de tot nu toe niet gekwantificeerde grootheden worden betrokken Nieuwe geluiden als baatafroming zijn in dit verband niet meer onbespreekbaar. Andere manier van kijken naar gebiedsontwikkeling maar ook van planologie, beheer en besturen. (Ruimtelijke) consequenties, Samenwerking met eigenaren, corporaties, hogere overheden, ontwikkelaars en gebruikers waarbij door middel van co-creatie het product en proces wordt geoptimaliseerd. Door ontwikkelingen in een veel kortere periode en in kleinere volumes te realiseren kan flexibeler en sneller worden ingesprongen op ontwikkelingen en vraag vanuit de markt. Er wordt actief ingezet op subsidieverwerving provinciaal, landelijk en Europees. Thema Onderwijs Uitgangssitua tie Het aantal onderwijsinstellingen en leerlingen is toegenomen. Sterke toename aantal hbo-studenten, Breda is meer onderwijsstad Meer internationale studenten. Redelijk goed niveau basisscholen en scholen voor voortgezet onderwijs. Toenemend belang onderwijsstad als vestigingsfactor en functioneren arbeidsmarkt. Toename aantal studenten. Kwaliteit onderwijs steeds belangrijker, toenemend belang onderwijsniveau en competenties voor beroepsbevolking. Verschuiving verantwoordelijkheid huisvesting van gemeente naar schoolbesturen Decentralisatie passend onderwijs dus vermindering plaatsen in passend onderwijs en opname in regulier onderwijs met consequenties voor huisvesting en leerlingvervoer Toenemende samenwerking van onderwijs, kinderopvang en andere aan kinderen gerelateerde functies (brede school ontwikkeling/dagarrangementen)

17 17 (Ruimtelijke) consequenties Verder terugdringen vroeg- en voortijdig schoolverlaten, vergroten aantalleerwerkplekken. Snel veranderende omstandigheden vragen om meer maatwerk en variatie in aanbod van onderwijsvormen. Huisvesting studenten. Huisvesting onderwijsinstellingen. Thema zorg en welzijn Uitgangssituatie In Breda is de gezondheids- en welzijnszorg de grootste sector. Financiële druk op (gezondheid)zorg, voorzieningen. Druk op mantelzorgers. Ontbreken van voldoende aanbod geschikte woningen. Overheveling van functie begeleiding uit de AWBZ naar WMO in 2013 en 2014 waardoor beroep op de sociale netwerken en de voorzieningen in buurten en wijken groter wordt. Decentralisatie van de Jeugdzorg vanaf 2014 waardoor zorg meer ambulant wordt georganiseerd waardoor beroep op wijkvoorzieningen zal toenemen. Alleen in de zorg zet de stijging van de werkgelegenheid onverminderd door, voornamelijk als gevolg van de vergrijzing. Aandeel en aantal ouderen neemt toe (vergrijzing). Toename behoefte aan geschikte woningen (nultreden, levensloopgeschikt). Toenemende druk op de verzorgingsstructuur, meer zorg behoefte Langer zelfstandig in eigen woning wonen van ouderen, zorg aan huis. Ruimtelijke consequenties Samenwerking gemeente, zorg- en welzijnsinstellingen en corporaties. Met de vergrijzing zal het thema 'wonen met zorg en welzijn' hoog op de regionale agenda komen te staan. Zorginfrasstructuur Thema cultureel erfgoed In 2012 worden de Beleidsadvieskaarten Bredaas Erfgoed afgerond. Samen met de visie, het juridische kader (erfgoedverordening 2011) maken deze kaarten de integratie in de ruimtelijke ordening verder mogelijk. Dit is de basis voor de cultuurhistorische inbreng in de Structuurvisie. Thema toerisme & recreatie Uitgangssituatie Toerisme en vrije tijd zijn belangrijk voor Breda en hebben een positief effect op de stedelijke economie, de werkgelegenheid en het voorzieningenniveau. Toeristische voorzieningen dragen bij aan het positieve imago van de stad. Breda is de afgelopen 10 jaar flink gegroeid als toeristenstad en het aantal bezoekers stijgt nog steeds.

18 18 Breda wordt goed gewaardeerd; in 2011 zijn we uitgeroepen tot beste binnenstad van Nederland en de Nederlandse toerist waardeert ons steevast tot een van de meest gastvrije steden van Nederland. Flinke stijging voorzien in korte (hotel-)vakanties en citytrips. Komt met name door de komst van meer vitale en koopkrachtige senioren (vergrijzing). Voor deze doelgroep zijn comfort, veiligheid en gezondheid steeds belangrijker. De oudere bevolking heeft veel aandacht/vraagt naar recreatie en ontspanning in de directe omgeving. Een andere trend is dat beleving meer toe gaat naar verrijking. De zoektocht naar identiteit en authenticiteit wordt steeds belangrijker. Duurzaamheid, spiritualiteit en gezondheid winnen hierdoor aan betekenis. Het draait meer om 'emotie'. De vraag naar evenementen, festivals zal blijven groeien. Ook het belang van social media neemt toe. (Ruimtelijke) consequenties Behoud en versterking van de binnenstad als toeristische trekpleister. Culturele dimensie stedelijke (her)ontwikkeling Groter en gedifferentieerder aanbod aan vrijetijdsmilieus. Hoe bieden we ruimte aan het recreatieve en toeristische gebruik van water in de stad? Hoe en waar kan de functionaliteit van het omliggende buitengebied worden verbeterd? Waar en welke ruimte moeten we reserveren voor grote evenementen in Breda? Thema openbare ruimte Uitgangssitua tie Breda heeft een aantrekkelijke historische binnenstad. Financiële druk op beheren openbare ruimte en ecologische waarde (ecologische verarming). Vergrijzing leidt tot een toenemende behoefte aan een fysiek en sociaal toegankelijke openbare ruimte die bovendien voldoende recreatieve mogelijkheden biedt. In samenhang met vergrijzing wordt het gebruik van de openbare ruimte voor leisure steeds intensiever. Toenemende noodzaak om de openbare ruimte zodanig in te richten, te beheren en te gebruiken dat klimaatseffecten opgevangen kunnen worden. Toenemende neiging van bewoners om eigen openbare ruimten te maken die al dan niet (gedeeltelijk) openbaar toegankelijk is en daarmee, voor hen (!), dezelfde functie als openbare ruimte kan vervullen (gated-communities, solidariteitsvermindering) Stadslandbouw: toenemende behoefte om de productie van voedsel dichter bij huis te organiseren zowel materieel als virtueel. Verdichting: stedenbouwers gaan voor verdichting, Verdichting vraagt om zeer hoogwaardige openbare ruimte, die de negatieve effecten ervan kan opvangen. Toenemende aandacht voor veiligheid. (Ruimtelijke) consequenties Gebiedsgericht werken: in toenemende mate wordt gebiedsgericht gewerkt waarbij de overheid zich meer als partner en minder als regisseur op gaat stellen. Een pervers effect hiervan kan zijn

19 19 dat het beleid op willekeurige gronden terzijde geschoven gaat worden. Positief effect is dat uniformiteit plaats maakt voor maatwerk. Transitieopgave: in toenemende mate ontstaan braakliggende percelen en leegstaande gebouwen in de gemeente. Zij maken onderdeel uit van het ensemble waar openbare ruimte onderdeel van is. Omdat tegelijkertijd bezuinigd moet worden zal hier creatief en innovatief mee omgegaan moeten worden wil dit geen afbreuk doen aan de kwaliteit van de openbare ruimte. Thema groen en water Uitgangssituatie Breda kent relatief weinig oppervlakte groen in de stad ten opzichte van andere grote steden. Door groene lobbenstructuur wordt dit deels ondervangen, hierdoor is het buitengebied namelijk goed toegankelijk (geldt met name voor zuidzijde Breda) Inwoners zijn over het algemeen tevreden over de aanwezigheid van groen in en rond Breda Groene identiteit: groen als aantrekkingskracht voor woningzoekenden (overloop Randstad) Meer aandacht voor inzet groen als instrument voor sociale, economische en klimatologische doelen: Verdichting betekent dat de druk op de bestaande groene gebieden toeneemt De aanwezige mogelijkheden voor vrijetijdsbesteding zullen dan ook zwaarder gaan wegen bij de vestigingsplaatskeuze, hierdoor neemt het belang van een recreatief aantrekkelijke stad en buitengebied toe. Doorklimaatverandering neemt de behoefte aan het zoeken van verkoeling in parken en aan stadsstranden toe (Ruimtelijke) consequenties Bereikbaarheid buitengebied vergroten (met name noord- en westzijde) Groene gebieden binnen sterk verstedelijkte omgeving handhaven en toegankelijkheid verbeteren. Groen dient nadrukkelijker en bewuster deel uit te maken van het stedelijk systeem. Hierbij is de kwaliteit belangrijker dan de kwantiteit Doordat de druk op het aanwezige groen toeneemt is het noodzakelijk investeren in de kwaliteit en het toegankelijk maken van nu niet openbare groengebieden in de stad. Door enerzijds de geneugten van de stad (winkels, culturele voorzieningen) en anderzijds een bereikbaar aantrekkelijk buitengebied te bieden kan Breda zich positief profileren. Hierbij is meer aandacht nodig voor de recreatieve routes tussen de stad en groene gebieden. Het buitengebied dient hierbij duidelijker geprofileerd te worden. Benutten kansen klimaatverandering: behoefte om verkoeling te zoeken in de schaduw van bomen en in het water. Door hier gelegenheid voor te scheppen door middel van stadstranden en zwemgelegenheden in combinatie met terrassen worden zowel vestigingsklimaat als economie gediend. Thema duurzaamheid Er is steeds meer aandacht voor duurzaamheid. Bij zowel woningen als bedrijvigheid. De consument kijkt steeds kritischer of bedrijven en woningen voldoen aan het duurzaamheidcriterium. Duurzaamheid heeft gaandeweg een bredere strekking gekregen dan de oorspronkelijke, puur ecologische betekenis. Naast goed rentmeesterschap over onze natuurlijke omgeving behelst

20 20 duurzaamheid het behoud van welvaart en sociale samenhang en veiligheid. Deze sociale, economische en ecologische dimensies worden doorgaans aangeduid als Triple P: people, profit (ook wel betiteld als prosperity) en planet. Profit Breda kent gunstige condities voor economische duurzaamheid Bij de economische duurzaamheid gaat het om bepaalde eigenschappen zoals opleidingsniveau, inkomensniveau en een aantrekkelijk vestigingsklimaat die er voor zorgen dat de welvaart in stand gehouden kan worden. Breda kent met vergelijkbare andere steden een hoog opleidingsniveau van de werkgelegenheid. Het inkomensniveau van de inwoners van Breda behoort tot de hoogste van de referentiesteden. Dit heeft voor Breda als woonstad en voor de detailhandel positieve effecten. De ondernemers geven Breda een hoge waardering met betrekking tot het vestigingsklimaat. Dit komt ook tot uiting bij het aantal grote boven-regionale locatiebeslissingen van bedrijven in Nederland. Breda en West-Brabant zijn het meest in trek na (de regio) Amsterdam. People: Breda scoort goed op leefbaarheid Bij sociale duurzaamheid is de samenstelling en de onderlinge verbondenheid van de bevolking die bepalend is in hoeverre onze samenleving in de huidige vorm kan blijven voortbestaan. Centraal thema binnen People is leefbaarheid.. De leefbaarheid van Breda wordt positief beoordeeld. Waar Breda vooral positief op scoort is de samenstelling van de bevolking en de voorzieningen. Het Bredase voorzieningenniveau is goed, maar minder dan in de andere steden De sociale samenhang is positief en hoger dan in vergelijkbare steden. Aandachtspunten zijn de woningvoorraad, veiligheid en de publieksruimte. Planet Breda doet het beter op gasverbruik en C02-uitstoot, maar slechter op aanwezigheid van natuur en landschap Bij ecologische duurzaamheid gaat het erom in hoeverre Breda beschikt over de kenmerken die nodig zijn om de ruimtelijke kwaliteit van de stad in stand te houden. Natuur en landschap zijn de primaire dragers van de ecologische duurzaamheid. Daarnaast is de ecologische duurzaamheid afhankelijk van de druk die de bevolking en het bedrijfsleven leggen op de natuurlijke omgeving. Deze belasting kan worden weergegeven door de bevolkingsdichtheid en het ruimtebeslag dat gepaard gaat met de aanwezigheid van deze bevolking. Thema Duurzaamheid (Klimaat, Water, Energie, Luchtkwaliteit, Biodiversiteit) Energie Energie wordt wereldwijd duurder door de groeiende vraag. Het terugdringen van het fossiele energieverbruik en daarmee gepaard gaande C02 uitstoot is van groot belang voor het milieu. Breda wil een duurzame stad zijn op weg naar klimaatneutraliteit in Hernieuwde energiebronnen zijn hiervoor noodzakelijk. Dit heeft ook zijn ruimtebeslag. Relevante vraag is, wat de ruimtelijke gevolgen zijn van een groter aandeel duurzame energie. Denk aan windmolens, zonne-energie, zongeoriënteerd bouwen, transport van energie. Intensivering grondgebruik Ondergronds bouwen: diverse ontwikkelingen zorgen ervoor dat het belang van de ondergrond in de naaste toekomst groter wordt. Op dit moment is de aandacht voor de ondergrond sectoraal georganiseerd. De opgaven voor Breda vragen om een bredere kijk op de wereld onder het maaiveld. Voor tal van stedelijke functies is er in de ondergrond ruimte. Maar de ondergrond biedt ook de noodzakelijke ruimte voor waterberging, koude/warmteopslag. Hier zijn wel grenzen aan. Deze worden onder andere gesteld door de zorg voor het grondwater(-systeem), voor voldoende ruimte voor (nieuwe)

1. Branding en voorzieningen in gehele subregio Cultuurhistorie benadrukken Toegankelijkheid zorg vergroten (sociaal, fysiek) Wie: overheid,

1. Branding en voorzieningen in gehele subregio Cultuurhistorie benadrukken Toegankelijkheid zorg vergroten (sociaal, fysiek) Wie: overheid, Transformatie van de woningvoorraad Een afname van het aantal huishoudens heeft gevolgen voor de woningvoorraad. Dit geldt ook vergrijzing. Vraag en aanbod sluiten niet meer op elkaar aan. Problemen van

Nadere informatie

Krimp in Fryslân. Inwonertal

Krimp in Fryslân. Inwonertal Krimp in Fryslân Bevolkingsdaling, lokaal en regionaal, is een vraagstuk van nu én de komende jaren. Hoewel pas over enkele decennia de bevolking van Fryslân als geheel niet meer zal groeien, is in sommige

Nadere informatie

SOCIAAL PERSPECTIEF. sociale structuurvisie Zaanstad 2009-2020

SOCIAAL PERSPECTIEF. sociale structuurvisie Zaanstad 2009-2020 SOCIAAL PERSPECTIEF sociale structuurvisie Zaanstad 2009-2020 SOCIAAL PERSPECTIEF sociale structuurvisie Zaanstad 2009-2020 De sociale ambitie: Zaanstad manifesteert zich binnen de metropoolregio Amsterdam

Nadere informatie

Trendbreuk? Netto kwantitatieve opgave 2023. Wonen 1.800 7.100. Bedrijventerreinen 18 (+30) ha 156 ha. (gemeentelijk + privaat) 248.000-323.

Trendbreuk? Netto kwantitatieve opgave 2023. Wonen 1.800 7.100. Bedrijventerreinen 18 (+30) ha 156 ha. (gemeentelijk + privaat) 248.000-323. Maastricht Maastricht 120.000 inwoners, stabilisatie Centrum van de regio (600.000-550.000) Universiteit Meer dan 20 miljoen bezoekers waarvan 2/3 uit Nederland, winkelen belangrijkste bezoekmotief Compacte

Nadere informatie

Ladder voor duurzame verstedelijking Bestemmingsplan Huis ter Heide West, gemeente Zeist

Ladder voor duurzame verstedelijking Bestemmingsplan Huis ter Heide West, gemeente Zeist Ladder voor duurzame verstedelijking Bestemmingsplan Huis ter Heide West, gemeente Zeist De Ladder voor duurzame verstedelijking is in de Structuurvisie Infrastructuur en Ruimte (SVIR) geïntroduceerd en

Nadere informatie

Analyse van de markt voor (bestaande) huurwoningen in de Gemeente Steenwijkerland

Analyse van de markt voor (bestaande) huurwoningen in de Gemeente Steenwijkerland Analyse van de markt voor (bestaande) huurwoningen in de Gemeente Steenwijkerland drs. J.E. den Ouden 1-11-2013 Bevolking De gemeente Steenwijkerland telt momenteel circa 43.400 inwoners. Het inwonertal

Nadere informatie

Achtergrondinformatie Woonsymposium WONEN IN STAD.NL. SESSIE Stad maken

Achtergrondinformatie Woonsymposium WONEN IN STAD.NL. SESSIE Stad maken Achtergrondinformatie Woonsymposium WONEN IN STAD.NL SESSIE Stad maken donderdag 19 maart 2015 Stad maken Duiding en context De traditionele rollen binnen het ontwikkeltraject veranderen. De corporaties,

Nadere informatie

Bijlage 2 Inventarisatie trends

Bijlage 2 Inventarisatie trends Bijlage 2 Inventarisatie trends In de motie van de Raad wordt gevraagd de belangrijkste trends en de impact daarvan op de Utrechtse Heuvelrug te beschrijven. Hieronder wordt dit verder uitgewerkt. Trends

Nadere informatie

snel dan voorzien. In de komende jaren zal, afhankelijk van de (woning)marktontwikkeling/

snel dan voorzien. In de komende jaren zal, afhankelijk van de (woning)marktontwikkeling/ 2 Wonen De gemeente telt zo n 36.000 inwoners, waarvan het overgrote deel in de twee kernen Hellendoorn en Nijverdal woont. De woningvoorraad telde in 2013 zo n 14.000 woningen (exclusief recreatiewoningen).

Nadere informatie

Inhoud Tien jaar Economische Barometer Breda Kenniseconomie Visie 2011 Rabobank Stand van zaken Breda Breda & West-Brabant

Inhoud Tien jaar Economische Barometer Breda Kenniseconomie Visie 2011 Rabobank Stand van zaken Breda Breda & West-Brabant Van harte welkom! Programma 19:00 Ontvangst 19:30 Opening door Paul Rüpp 19:35 Presentatie resultaten Willem-Peter Kriek 20:00 Uit de praktijk: Bart van Nuland, Lansto BV 20:15 Uit de praktijk: Jeroen

Nadere informatie

vraaggericht woningmarkt onderzoek Maastricht

vraaggericht woningmarkt onderzoek Maastricht vraaggericht woningmarkt onderzoek Maastricht Stec Groep aan Gemeente Maastricht Desiree Uitzetter 18 november 2014 U vroeg ons: Actuele inzichten voor herijking stedelijke programmering Nieuwe regionale

Nadere informatie

Kiezen, Delen én Doen Samen voor een sterke woningmarkt. platform woningcorporaties noord-holland noord

Kiezen, Delen én Doen Samen voor een sterke woningmarkt. platform woningcorporaties noord-holland noord Kiezen, Delen én Doen Samen voor een sterke woningmarkt platform woningcorporaties noord-holland noord Voorwoord Op 15 december 2011 is door ruim 20 corporaties uit de subregio s Noordkop, West-Friesland,

Nadere informatie

Versterken van de topsectoren: Life Science and Health, Ruimtevaarttechnologie, Biobased Economie

Versterken van de topsectoren: Life Science and Health, Ruimtevaarttechnologie, Biobased Economie Economische Zaken Doel Stimuleren van de regionale economie. Versterken van de topsectoren: Life Science and Health, Ruimtevaarttechnologie, Biobased Economie en de Greenports Duin- en Bollenstreek, Boskoop

Nadere informatie

1.1 Bevolkingsontwikkeling 9. 1.2 Bevolkingsopbouw 10. 1.2.1 Vergrijzing 11. 1.3 Migratie 11. 1.4 Samenvatting 12

1.1 Bevolkingsontwikkeling 9. 1.2 Bevolkingsopbouw 10. 1.2.1 Vergrijzing 11. 1.3 Migratie 11. 1.4 Samenvatting 12 inhoudsopgave Samenvatting 3 1. Bevolking 9 1.1 Bevolkingsontwikkeling 9 1.2 Bevolkingsopbouw 10 1.2.1 Vergrijzing 11 1.3 Migratie 11 1.4 Samenvatting 12 2. Ontwikkelingen van de werkloosheid 13 2.1 Ontwikkeling

Nadere informatie

Leegstand detailhandel: oorzaken en wat doen we ermee? Peter ter Hark Lectoraat Fontys Hogescholen Vastgoed en Makelaardij 22 april 2015

Leegstand detailhandel: oorzaken en wat doen we ermee? Peter ter Hark Lectoraat Fontys Hogescholen Vastgoed en Makelaardij 22 april 2015 Leegstand detailhandel: oorzaken en wat doen we ermee? Peter ter Hark Lectoraat Fontys Hogescholen Vastgoed en Makelaardij 22 april 2015 Onderwerpen: Wat is er gebeurd de afgelopen jaren? Wat gaat er gebeuren

Nadere informatie

'Maak werk van Vrije tijd in Brabant'

'Maak werk van Vrije tijd in Brabant' 'Maak werk van Vrije tijd in Brabant' OPROEP VANUIT DE VRIJETIJDSSECTOR Opgesteld door: Vrijetijdshuis Brabant, TOP Brabant, Erfgoed Brabant, Leisure Boulevard, NHTV, MKB, BKKC, Stichting Samenwerkende

Nadere informatie

Perspectief voor de Achterhoek

Perspectief voor de Achterhoek Perspectief voor de Achterhoek 1 Perspectief voor de Achterhoek Aanleiding Op 23 september organiseerde De Maatschappij met Rabobank Noord- en Oost-Achterhoek een interactieve bijeenkomst met als doel

Nadere informatie

05 Krachtige kernen in een vitaal gekoesterd buitengebied

05 Krachtige kernen in een vitaal gekoesterd buitengebied 05 Krachtige kernen in een vitaal gekoesterd buitengebied In dit hoofdstuk wordt de structuurvisie verdiept: wat betekent deze visie voor de kernen en het buitengebied? Het wordt in dit hoofdstuk allemaal

Nadere informatie

BIJLAGE A KENGETALLEN In deze bijlage geven we in overzichtelijke tabellen de kengetallen weer die gebruikt zijn ter bepaling van de effecten van het kantoren- en bedrijventerreinenprogramma voor de regio

Nadere informatie

GEBIEDEN. 4 havo 3 Stedelijke gebieden 4-5

GEBIEDEN. 4 havo 3 Stedelijke gebieden 4-5 GEBIEDEN 4 havo 3 Stedelijke gebieden 4-5 Probleemwijken Groot aandeel sociale huurwoningen Slechte kwaliteit woonomgeving Afname aantal voorzieningen Toename asociaal gedrag Sociale en etnische spanningen

Nadere informatie

De grensoverschrijdende Regio Krachten in het Noorden. Alex Voordes AM bv Noordoost 13 mei 2011

De grensoverschrijdende Regio Krachten in het Noorden. Alex Voordes AM bv Noordoost 13 mei 2011 I De grensoverschrijdende Regio Krachten in het Noorden Alex Voordes AM bv Noordoost 13 mei 2011 Grensoverschrijdend of uitdagend? Grensoverschrijdend Wat was er eigenlijk grensoverschrijdend? Waar komen

Nadere informatie

Manifeste lokale woningbehoefte. Vraag zoekt locatie

Manifeste lokale woningbehoefte. Vraag zoekt locatie Manifeste lokale woningbehoefte Vraag zoekt locatie 10-3-2015 Inleiding In de gemeentelijke Visie op Wonen en Leefbaarheid (2012) is uitgesproken dat de gemeente in principe in alle kernen ruimte wil zoeken

Nadere informatie

Geen woorden maar daden

Geen woorden maar daden Hans van Rossum Geen woorden maar daden 12-11- 2014 Rotterdam doet het goed Momentum is daar: iconen ontwikkeld Momentum is daar: iconen ontwikkeld Momentum is daar: hippe architectuurstad Stadsvisie 2030

Nadere informatie

Kwaliteitsverbetering van de (huur)voorraad in tijden van Krimp Opwierde APPINGEDAM. Delfzijl, 21 november 2013

Kwaliteitsverbetering van de (huur)voorraad in tijden van Krimp Opwierde APPINGEDAM. Delfzijl, 21 november 2013 Kwaliteitsverbetering van de (huur)voorraad in tijden van Krimp Opwierde APPINGEDAM Delfzijl, 21 november 2013 Frank van der Staay Atrivé/Woongroep Marenland Appingedam Onderwerpen Woonplan 2002 koersen

Nadere informatie

Grote gemeenten goed voor driekwart van bevolkingsgroei tot 2025

Grote gemeenten goed voor driekwart van bevolkingsgroei tot 2025 Persbericht PB13 062 1 oktober 2013 9:30 uur Grote gemeenten goed voor driekwart van bevolkingsgroei tot 2025 Tussen 2012 en 2025 groeit de bevolking van Nederland met rond 650 duizend tot 17,4 miljoen

Nadere informatie

Wonen in Dordrecht. De crisis voorbij?; trends en verwachtingen. 30 november 2010

Wonen in Dordrecht. De crisis voorbij?; trends en verwachtingen. 30 november 2010 Wonen in Dordrecht De crisis voorbij?; trends en verwachtingen 30 november 2010 Inhoudsopgave 1. Wat willen we? Beleid en welke afspraken zijn er voor Dordrecht? 2. Hoe staan we er voor? Stand van zaken

Nadere informatie

Economie en arbeidsmarkt in Noord-Nederland

Economie en arbeidsmarkt in Noord-Nederland Economie en arbeidsmarkt in Noord-Nederland Jan Dirk Gardenier 17 april 2015 Lokale verschillen in leefbaarheid veel gesloten platteland Economie is afhankelijk van ruimtelijke gebiedsontwikkeling en de

Nadere informatie

WIJKVISIE STADSKANAAL NOORD 2011-2020

WIJKVISIE STADSKANAAL NOORD 2011-2020 WIJKVISIE STADSKANAAL NOORD 2011-2020 Vastgesteld in de raadsvergadering van 18 juni 2012. Verkorte versie wijkvisie Stadskanaal Noord 2011-2020 1 Wijkvisie Stadskanaal Noord 2011-2020 In de wijkvisie

Nadere informatie

Actieplan binnenstad Maassluis

Actieplan binnenstad Maassluis Actieplan binnenstad Maassluis 1 Inleiding De dynamiek in de detailhandel is bijzonder groot en kent vele trends en ontwikkelingen. Een aantal trends is al jaren zichtbaar, zoals schaalvergroting. Andere

Nadere informatie

Een uitdagende arbeidsmarkt. Erik Oosterveld 24 juni 2014

Een uitdagende arbeidsmarkt. Erik Oosterveld 24 juni 2014 Een uitdagende arbeidsmarkt Erik Oosterveld 24 juni 2014 Wat waren de gevolgen van de recessie? Hoeveel banen zijn er verloren gegaan? In welke sectoren heeft de recessie het hardst toegeslagen? Werkgelegenheid

Nadere informatie

Werkende bedrijventerreinen

Werkende bedrijventerreinen Werkende bedrijventerreinen Dr. Cees-Jan Pen, programmamanager Platform31/Lector Vastgoed Fontys 1 Mijn agenda Bedrijventerreinen hoger op de politieke agenda: banen, mkb, leefbaarheid, economisch belang

Nadere informatie

Triple P Alblasserwaard- Vijfheerenlanden. Piet Hoogendoorn, directievoorzitter Rabobank Alblasserwaard Noord en Oost

Triple P Alblasserwaard- Vijfheerenlanden. Piet Hoogendoorn, directievoorzitter Rabobank Alblasserwaard Noord en Oost Triple P Alblasserwaard- Vijfheerenlanden Piet Hoogendoorn, directievoorzitter Rabobank Alblasserwaard Noord en Oost Doel van het onderzoek Inzicht bieden in de sociale, economische en ecologische sterkten

Nadere informatie

Apeldoorn. Ede Arnhem

Apeldoorn. Ede Arnhem Lelyst ad Harderw ijk Devent er Apeldoorn Zut phen Wint ersw ijk Ede Arnhem Doet inchem Tiel Nijmegen 1 Kans op krimp Vo geen kans op krimp weing kans op krimp enige kans op krimp kans op krimp onbekend

Nadere informatie

Economische monitor. Voorne PutteN 5 GEMEENTEN. 4 e editie. Opzet en inhoud

Economische monitor. Voorne PutteN 5 GEMEENTEN. 4 e editie. Opzet en inhoud 4 e editie Economische monitor Voorne PutteN Opzet en inhoud In 2010 verscheen de eerste editie van de Economische Monitor Voorne-Putten, een gezamenlijk initiatief van de vijf gemeenten Bernisse, Brielle,

Nadere informatie

Startdia met foto Ruimte. De toekomst van Amersfoort centrum & de rol van de vastgoedsector

Startdia met foto Ruimte. De toekomst van Amersfoort centrum & de rol van de vastgoedsector Startdia met foto Ruimte De toekomst van Amersfoort centrum & de rol van de vastgoedsector Wie ben ik? Stefan van Aarle: Adviseur Retail & Centrummanagement Coördinator Platform Binnenstadsmanagement Organisatie

Nadere informatie

Winkelleegstand: dilemma of kans?

Winkelleegstand: dilemma of kans? Winkelleegstand: dilemma of kans? Enkele landelijke trends en ontwikkelingen 1. Schaalvergroting (food) en schaalverkleining (modisch) 2. Branchevervaging 3. Toenemende problematiek PDV clusters 4. Filialisering

Nadere informatie

De (on)zichtbare kracht van het landelijk gebied in Zuid-Holland - samenvatting onderzoeksresultaten

De (on)zichtbare kracht van het landelijk gebied in Zuid-Holland - samenvatting onderzoeksresultaten De (on)zichtbare kracht van het landelijk gebied in Zuid-Holland - samenvatting onderzoeksresultaten 1 Voor wat betreft de relatie economie-wonen in de landelijke gebieden in Zuid-Holland spelen op dit

Nadere informatie

STERKE STEDEN - STERKE REGIO S - STERK NEDERLAND

STERKE STEDEN - STERKE REGIO S - STERK NEDERLAND STERKE STEDEN - STERKE REGIO S - STERK NEDERLAND Nederland moet snel uit de crisis. Steden zijn de economische motor van Nederland. Zij vormen de spil in krachtige netwerken met het bedrijfsleven, het

Nadere informatie

Kansen voor Noord-Drenthe Triple P-monitor: onderzoek naar de duurzaamheid in Tynaarlo en Aa en Hunze.

Kansen voor Noord-Drenthe Triple P-monitor: onderzoek naar de duurzaamheid in Tynaarlo en Aa en Hunze. Kansen voor Noord-Drenthe Triple P-monitor: onderzoek naar de duurzaamheid in Tynaarlo en Aa en Hunze. Rabobank Noord-Drenthe. Een bank met ideeen. www.rabobank.nl/noord-drenthe Triple P-onderzoek Rabobank

Nadere informatie

Vrijesectorhuur: het nieuwe goud?

Vrijesectorhuur: het nieuwe goud? Vrijesectorhuur: het nieuwe goud? Frans Wittenberg en Joep Arts 22 mei 2014 Even voorstellen Economisch onderzoek- en adviesbureau Markt en financiële kant van vastgoed Wonen, commercieel vastgoed en gebiedsontwikkeling

Nadere informatie

Kader Stedelijke Ontwikkeling

Kader Stedelijke Ontwikkeling Presentatie Hans Beekman MCD Open College Gemeenten Kader Stedelijke Ontwikkeling De prospectus van de stad 11 juni 2013 Aanleiding Eerdere opdracht nieuwe nota Grondbeleid (rekenkamerrapport Grond voor

Nadere informatie

Trendbreuk in ontwikkeling van vastgoed. Martin Stijnenbosch

Trendbreuk in ontwikkeling van vastgoed. Martin Stijnenbosch Trendbreuk in ontwikkeling van vastgoed Martin Stijnenbosch Leven in een interessante tijd Financiële crisis sinds juni 2008 Val van Lehman Brothers 465 miljard garantstelling (77% BNP 2012) 1.007.191.000.000

Nadere informatie

Onderzoeksflits. Atlas voor gemeenten 2015 Erfgoed positie van Utrecht uitgelicht. IB Onderzoek, 29 mei 2015. Utrecht.nl/onderzoek

Onderzoeksflits. Atlas voor gemeenten 2015 Erfgoed positie van Utrecht uitgelicht. IB Onderzoek, 29 mei 2015. Utrecht.nl/onderzoek Onderzoeksflits Atlas voor gemeenten 015 Erfgoed positie van Utrecht uitgelicht IB Onderzoek, 9 mei 015 Utrecht.nl/onderzoek Colofon uitgave Afdeling Onderzoek Gemeente Utrecht 030 86 1350 onderzoek@utrecht.nl

Nadere informatie

Dienst Ruimtelijke Ordening Fact sheet Demografische ontwikkelingen: blijvende groei Amsterdamse bevolking

Dienst Ruimtelijke Ordening Fact sheet Demografische ontwikkelingen: blijvende groei Amsterdamse bevolking Dienst Ruimtelijke Ordening Fact sheet nummer 7 november 2005 Demografische ontwikkelingen: blijvende groei Amsterdamse bevolking Het inwonertal van Amsterdam is in 2004 met ruim 4.000 personen tot 742.951

Nadere informatie

De binnenstad in 2020. Binnenstadsdebat Nijmegen 25 juni 2012 Felix Wigman Directeur BRO

De binnenstad in 2020. Binnenstadsdebat Nijmegen 25 juni 2012 Felix Wigman Directeur BRO De binnenstad in 2020 Binnenstadsdebat Nijmegen 25 juni 2012 Felix Wigman Directeur BRO Trends & Ontwikkelingen Consument Mobiel Goed geïnformeerd (internet) Kritisch, hoge verwachtingen Zoekt beleving,

Nadere informatie

Binnenstad Den Haag. Beste Binnenstad van Nederland 2013-2015

Binnenstad Den Haag. Beste Binnenstad van Nederland 2013-2015 Binnenstad Den Haag Wonen boven winkels Nederland 26 maart 2015 Ad Dekkers directeur Bureau Binnenstad Den Haag Beste Binnenstad van Nederland 2013-2015 1 De sterke punten Visie Consequente uitvoering

Nadere informatie

Nog steeds in. Helmond 77%

Nog steeds in. Helmond 77% De trends volgens de Helmonders Bijlage 4 Resultaten enquête Stadspanel Onderzoek en Statistiek Gooitske Marsman Augustus 2011 Inleiding Helmond heeft een start gemaakt met het project dat uiteindelijk

Nadere informatie

Intentieverklaring Versterking economisch positie Centrum Alphen aan den Rijn

Intentieverklaring Versterking economisch positie Centrum Alphen aan den Rijn Intentieverklaring Versterking economisch positie Centrum Alphen aan den Rijn Inleiding Het centrum van Alphen aan den Rijn is de ontmoetingsplaats, het culturele- en koopcentrum voor de inwoners van Alphen

Nadere informatie

Ambitiedocument ter voorbereiding van de Economische visie gemeente Berg en Dal

Ambitiedocument ter voorbereiding van de Economische visie gemeente Berg en Dal Ambitiedocument ter voorbereiding van de Economische visie gemeente Berg en Dal Uitgevoerd in opdracht van: Gemeente Berg en Dal Buck Consultants International Nijmegen, 25 maart 2016 1 Economisch DNA

Nadere informatie

Welkom! Fred Sieval. Workshop Ruimtelijke Ordening 21-11-2014 12:24. Informatie of wensen: willwestbroek@wsaudiovisueel.nl 1

Welkom! Fred Sieval. Workshop Ruimtelijke Ordening 21-11-2014 12:24. Informatie of wensen: willwestbroek@wsaudiovisueel.nl 1 Welkom! Workshop Ruimtelijke Ordening - Ouderenhuisvesting in Westland Fred Sieval Coördinator onderzoek en statistiek van de gemeente Westland Facts and Figures Problemen rond de zorg Westland in verandering

Nadere informatie

UPDATE CITYMARKETING & EVENEMENTENBELEID

UPDATE CITYMARKETING & EVENEMENTENBELEID UPDATE CITYMARKETING & EVENEMENTENBELEID Apeldoorn, 15 oktober 2015 Geachte heer, mevrouw, De gemeente werkt aan beleid voor citymarketing en evenementen. Wij hebben hierover met veel Apeldoornse partijen

Nadere informatie

Detailhandelsvisie. Goeree-Overflakkee

Detailhandelsvisie. Goeree-Overflakkee Detailhandelsvisie Goeree-Overflakkee 2 trends en ontwikkelingen in de detailhandel (algemeen)! Economische stagnatie! Omzetverschuivingen van offline naar online winkels (internet winkelen)! Overcapaciteit

Nadere informatie

Werkconferentie Vastgoedmarkt Midden-Nederland. 21 juni 2012

Werkconferentie Vastgoedmarkt Midden-Nederland. 21 juni 2012 Werkconferentie Vastgoedmarkt Midden-Nederland 21 juni 2012 Luc Dietz dagvoorzitter Michaël Kortbeek Voorzitter KvK Midden-Nederland Het probleem Kantorenmarkt: leegstand, fors aanbod Bedrijventerreinen:

Nadere informatie

Pas je huizen aan of breng je mensen in beweging? Kees Konings, DomaVita Vastgoedadvies

Pas je huizen aan of breng je mensen in beweging? Kees Konings, DomaVita Vastgoedadvies Transformatie bestaande woningvoorraad Pas je huizen aan of breng je mensen in beweging? Kees Konings, DomaVita Vastgoedadvies Kansen en uitdagingen voor West-Brabant Thema s/ Agenda: 1. Steden en (kleine)

Nadere informatie

Het Noorden: Wat is er aan de hand? Wat is er nodig?

Het Noorden: Wat is er aan de hand? Wat is er nodig? Het Noorden: Wat is er aan de hand? Wat is er nodig? Presentatie voor de werkconferentie Het Vitale Noorden Martiniplaza, Groningen, 22 mei 2013 Prof.dr. Jouke van Dijk, Hoogleraar Regionale Arbeidsmarktanalyse

Nadere informatie

POL-uitwerking Landelijk Gebied Noord-Limburg

POL-uitwerking Landelijk Gebied Noord-Limburg POL-uitwerking Landelijk Gebied Noord-Limburg Bestuursafspraken CONCEPT versie 27 november 2015 1. Inleiding Het landelijk gebied van de regio Noord-Limburg is divers van karakter; bestaande uit beekdalen,

Nadere informatie

Leegstand als kans voor de lokale economie?

Leegstand als kans voor de lokale economie? Leegstand als kans voor de lokale economie? NVBO congres 13 april 2011 Arnhem Simon Hiemstra Senior consultant MKB Adviseurs Leegstand als kans voor de lokale economie Voorstellen Simon Hiemstra 35 jaar

Nadere informatie

VERLEIDEN OM TE INVESTEREN

VERLEIDEN OM TE INVESTEREN VERLEIDEN OM TEINVESTEREN Printerweg 6, 3821 AD Amersfoort tel. 036 524 8607 post@reo-amersfoort.nl www.reo-amersfoort.nl Advies van de Raad voor Economische Ontwikkeling (REO) gemeente Amersfoort over

Nadere informatie

Oegstgeest aan de Rijn: realisatie van een woningbouwbehoefte

Oegstgeest aan de Rijn: realisatie van een woningbouwbehoefte Oegstgeest aan de Rijn: realisatie van een woningbouwbehoefte Stap 1 van de Ladder voor Duurzame Verstedelijking schrijft voor dat een stedelijke ontwikkeling past binnen de regionale behoefte. Provincie

Nadere informatie

JUDITH LEKKERKERKER 11 FEBRUARI 2016

JUDITH LEKKERKERKER 11 FEBRUARI 2016 JUDITH LEKKERKERKER 11 FEBRUARI 2016 Verdere verstedelijking Groei concentreert zich in grotere steden o omvang van de stad o ligging ten opzichte van het economisch kerngebied o aanwezigheid van hoger

Nadere informatie

Het Noorden: Wat is er aan de hand? Wat is er nodig?

Het Noorden: Wat is er aan de hand? Wat is er nodig? Presentatie voor de werkconferentie Het Vitale Noorden Martiniplaza, Groningen, 22 mei 2013 Prof.dr. Jouke van Dijk, Hoogleraar Regionale Arbeidsmarktanalyse Rijksuniversiteit Groningen, Faculteit Ruimtelijke

Nadere informatie

Verslag Prioriteringssessie Woonvisie 30 juni 2014 Fifth, Eindhoven

Verslag Prioriteringssessie Woonvisie 30 juni 2014 Fifth, Eindhoven Verslag Prioriteringssessie Woonvisie 30 juni 2014 Fifth, Eindhoven Inleiding De Prioriteringssessie Woonvisie is een belangrijk vervolg op de co-makersgesprekken die zijn gevoerd en de 5 thematafels die

Nadere informatie

Bijlage bij brief Modernisering Huurbeleid

Bijlage bij brief Modernisering Huurbeleid Bijlage bij brief Modernisering Huurbeleid Inleiding Om inzicht te krijgen in de effecten van het beleid op segregatie, is het noodzakelijk de lokale situatie en de samenstelling van de voorraad in ogenschouw

Nadere informatie

VRIJETIJDSONDERZOEK ZUIDOOST BRABANT

VRIJETIJDSONDERZOEK ZUIDOOST BRABANT VRIJETIJDSONDERZOEK ZUIDOOST BRABANT Rapport BUR^.AUBUITEN econo nie Si omgeving SAMENVATTING Opzet onderzoek en respons SRE en ANWB zijn gezamenlijk opdrachtgever voor dit onderzoek naar het gebruik

Nadere informatie

Meerjarenprogramma Ambitiedocument 2016-2020

Meerjarenprogramma Ambitiedocument 2016-2020 Meerjarenprogramma Ambitiedocument 2016-2020 Agribusiness Economie & Logistiek Recreatie & Toerisme maandag 15 juni 2015, bijeenkomst voor raadsleden Naar een nieuw Programma Jaar 2011-2014 2015 2015 2015

Nadere informatie

Kwaliteitsverbetering aanloopstraten. Presentatie 31 mei 2012

Kwaliteitsverbetering aanloopstraten. Presentatie 31 mei 2012 Kwaliteitsverbetering aanloopstraten Presentatie 31 mei 2012 Vooraf Aanleiding: BRO rapportage 2009 Conceptplan Brusselsestraat e.o. 2010 Verandering economische situatie 2009-2012 Vraagstelling: Actuele

Nadere informatie

Leve het werkmilieu. ZEE EVENT 10/11/10 Jeanet van Antwerpen Partner-bestuurder

Leve het werkmilieu. ZEE EVENT 10/11/10 Jeanet van Antwerpen Partner-bestuurder Leve het werkmilieu ZEE EVENT 10/11/10 Jeanet van Antwerpen Partner-bestuurder Opbouw Context: zekerheden van de toekomst Duurzaamheid gebiedsontwikkeling en werkmilieus Sturingsknoppen: ruimtelijk, financieel,

Nadere informatie

Informatiebijeenkomst gemeenteraden. 25 januari 2011, Twello Gerard Sizoo

Informatiebijeenkomst gemeenteraden. 25 januari 2011, Twello Gerard Sizoo Informatiebijeenkomst gemeenteraden 25 januari 2011, Twello Gerard Sizoo Waarom aandacht voor demografie? Demografische prognoses naar beneden bijgesteld Actualisering regionaal woningbouwprogramma Vergrijzing

Nadere informatie

PEILING. TITEL Analyse en aanscherpen vraagstukken Visie werklocaties

PEILING. TITEL Analyse en aanscherpen vraagstukken Visie werklocaties PEILING Van : Burgemeester en Wethouders Reg.nr. : 3630196 Aan : gemeenteraad Datum : 25 november 2010 Portefeuillehouder : Wethouder G. Boeve TITEL Analyse en aanscherpen vraagstukken Visie werklocaties

Nadere informatie

Binnenstad Den Haag. 21 mei 2015 NRW projectbezoek Den Haag. Ad Dekkers Directeur Bureau Binnenstad Den Haag

Binnenstad Den Haag. 21 mei 2015 NRW projectbezoek Den Haag. Ad Dekkers Directeur Bureau Binnenstad Den Haag Binnenstad Den Haag 21 mei 2015 NRW projectbezoek Den Haag Ad Dekkers Directeur Bureau Binnenstad Den Haag Beste Binnenstad van Nederland 2013-2015 De sterke punten Visie Consequente uitvoering en doorzettingsvermogen

Nadere informatie

Workshop Wonen, huisvesting & vastgoed. Werkconferentie Noordelijke Maasvallei Hub Hamers & Masi Mohammadi, Cuijck, 26 september 2013

Workshop Wonen, huisvesting & vastgoed. Werkconferentie Noordelijke Maasvallei Hub Hamers & Masi Mohammadi, Cuijck, 26 september 2013 Workshop Wonen, huisvesting & vastgoed Werkconferentie Noordelijke Maasvallei Hub Hamers & Masi Mohammadi, Cuijck, 26 september 2013 Doel, resultaat & uitgangspunten Inhoudelijke visie m.b.t. zorg(leefbaarheid)

Nadere informatie

Stadskanaal Noord Projectenagenda 2014-2015

Stadskanaal Noord Projectenagenda 2014-2015 Stadskanaal Noord Projectenagenda 2014-2015 Programma / Projectenagenda Stadskanaal Noord 2014-2015 Dit stuk beschrijft het programma en de projectenagenda van Stadskanaal Noord. Het programma vloeit voort

Nadere informatie

Lokaal economisch beleid

Lokaal economisch beleid Lokaal economisch beleid Op weg naar een dynamische agenda voor de toekomst Tweede ondernemersavond 13 oktober 2014 Programma Opening 19:30 Doel van de avond 19:35 Terugblik 1 e ondernemersavond 19:40

Nadere informatie

Duurzame energie. Recreatie en toerisme. Behoud landschap en groenblauwe kwaliteit. VANG (Van Afval Naar Grondstof)

Duurzame energie. Recreatie en toerisme. Behoud landschap en groenblauwe kwaliteit. VANG (Van Afval Naar Grondstof) RSA Speerpunten V oor u ligt een samenvatting van de Regionale Samenwerkingsagenda (RSA) voor Gooi en Vechtstreek. Deze agenda voor intergemeentelijke samenwerking kent een bijzondere geschiedenis, want

Nadere informatie

Arbeidsmarktverkenning zorg en welzijn 2015. Editie Twente

Arbeidsmarktverkenning zorg en welzijn 2015. Editie Twente Arbeidsmarktverkenning zorg en welzijn 2015 Editie Twente Trends in zorg en welzijn Samen verantwoordelijk Rijksoverheid (Wlz), gemeenten (nieuwe Wmo) en zorgverzekeraars (Zvw) zijn sinds 2015 samen verantwoordelijk

Nadere informatie

Woningmarkt Zeeland: ontwikkelingen en beleidsconsequenties

Woningmarkt Zeeland: ontwikkelingen en beleidsconsequenties Woningmarkt Zeeland: ontwikkelingen en beleidsconsequenties Michiel Mulder Programmaleider Wonen & Projectanalyse EIB Masterclass Wethouders Middelburg, 9 juli 2014 1 Inhoud Drie vragen Wat zijn de recente

Nadere informatie

Blik op Leidschendam-Voorburg 2020

Blik op Leidschendam-Voorburg 2020 Blik op Leidschendam-Voorburg 2020 Een toekomstvisie voor Leidschendam-Voorburg De voormalige gemeenten Leidschendam en Voorburg kennen elk een eeuwenlange historie. Als gefuseerde gemeente gaat Leidschendam-Voorburg

Nadere informatie

MANIFEST NIEUWE WOONVISIE EINDHOVEN

MANIFEST NIEUWE WOONVISIE EINDHOVEN MANIFEST NIEUWE WOONVISIE EINDHOVEN MANIFEST NIEUWE WOONVISIE EINDHOVEN Waarom dit manifest? omdat Eindhoven maatschappelijk en economisch één van de vijf steden is in Nederland die jonge mensen weet te

Nadere informatie

Masterclass woningmarktonderzoek. Companen 50 jaar 1 oktober 2015

Masterclass woningmarktonderzoek. Companen 50 jaar 1 oktober 2015 Masterclass woningmarktonderzoek Companen 50 jaar 1 oktober 2015 De woningmarkt is een complex systeem Woningmarkt is een onvolkomen markt - Overheid stuurt op de vraag- en aanbodkant Locatiebeleid Woningbouwprogrammering

Nadere informatie

weer thuis in de stad

weer thuis in de stad weer thuis in de stad Wonen boven winkels Een levendige binnenstad is aantrekkelijk voor bezoekers, levert woongenot voor specieke groepen mensen, is een broedplaats voor kenniseconomie en cultuur en vormt

Nadere informatie

Strategisch Thema. -Stad die werkt en leert- Modules. Datum: februari 2016. Strategisch Thema -Stad die werkt en leert- 0

Strategisch Thema. -Stad die werkt en leert- Modules. Datum: februari 2016. Strategisch Thema -Stad die werkt en leert- 0 Strategisch Thema -Stad die werkt en leert- Modules Samenvatting 1 Werk 2 Leren 7 Datum: februari 2016 Gemeente Nijmegen Onderzoek en Statistiek tel.: (024) 329 98 89 (O&S) e-mailadres: onderzoek.statistiek@nijmegen.nl

Nadere informatie

Afdeling OIRSCHOT DE BEERZEN. Verkiezingsprogramma 2014 2018

Afdeling OIRSCHOT DE BEERZEN. Verkiezingsprogramma 2014 2018 Afdeling OIRSCHOT DE BEERZEN Secretariaat: De Korenaar 21 5688 TS Oirschot Telefoon: 0499 479060 E mail: secretaris@vvdoirschot.nl Internet: www.vvdoirschot.nl Economisch herstel Verkiezingsprogramma 2014

Nadere informatie

ACTUALISATIE VISIE OP HET STADSHART. Bespreking met Pact van de Binnenstad 10 maart 2016

ACTUALISATIE VISIE OP HET STADSHART. Bespreking met Pact van de Binnenstad 10 maart 2016 ACTUALISATIE VISIE OP HET STADSHART Bespreking met Pact van de Binnenstad 10 maart 2016 OPZET.00u Korte toelichting.15u Discussie adhv 4 thema s.ruimtelijke kwaliteit/beleving.cultuur/horeca/evenementen.winkels/werken/

Nadere informatie

Beter worden in wat we samen zijn!

Beter worden in wat we samen zijn! Beter worden in wat we samen zijn! Wie zijn we? Wat doen we? De gemeenten in de regio Stedendriehoek werken samen. Samen staan we sterk en maken we ons sterk voor het nog verder verbeteren van het VESTIGINGSKLIMAAT.

Nadere informatie

Veghel, het voorbeeld voor binnensteden van de toekomst?

Veghel, het voorbeeld voor binnensteden van de toekomst? Veghel, het voorbeeld voor binnensteden van de toekomst? Trots maakte wethouder Jan Goijaards van Veghel de resultaten bekend van de renovatie van het winkelgebied van Veghel: 22 nieuwe winkels erbij in

Nadere informatie

Recreatieve woonmilieus in Almere. Erik van Marissing, Mei 2002

Recreatieve woonmilieus in Almere. Erik van Marissing, Mei 2002 Erik van Marissing, Mei 2002 Opbouw van de presentatie Doelstellingen en Probleemstelling Onderzoeksvragen en Afbakening van het onderzoeksgebied Definitie van een recreatief woonmilieu De meerwaarde van

Nadere informatie

2010-2012 SAMENVATTING

2010-2012 SAMENVATTING 2010-2012 SAMENVATTING Samenvatting De Regionale woningmarktmonitor 2010-2012 beschrijft de ontwikkelingen op de woningmarkt in het gebied binnen de driehoek Waalwijk, Oss en Boxtel. De kredietcrisis

Nadere informatie

Toeristische visie Regio Alkmaar

Toeristische visie Regio Alkmaar Toeristische visie Regio Alkmaar Conceptvisie en uitvoeringsagenda Proces Toeristische visie Wat Wanneer 1. Start met de Regio Alkmaar Februari 2. Eerste Regioavond 5 maart 3. Stakeholderbijeenkomst 1

Nadere informatie

Plannen Economische Agenda 20113-2014

Plannen Economische Agenda 20113-2014 Plannen Economische Agenda 20113-2014 Aanvalsplan 1: Marketing regio Amersfoort: be good and tell it Wat is het doel: Gerichte marketingcampagnes starten op het gebied van ondernemen in Amersfoort en de

Nadere informatie

De arbeidsmarkt in Holland- Rijnland vanuit economisch pespectief

De arbeidsmarkt in Holland- Rijnland vanuit economisch pespectief De arbeidsmarkt in Holland- Rijnland vanuit economisch pespectief Op basis van het arbeidsmarktonderzoek van Research voor Beleid en EIM Douwe Grijpstra Datum: 7 november 2007 Opbouw presentatie -Inrichting

Nadere informatie

Strategische visie gemeente Heumen Samenleving aan zet Vastgesteld tijdens de bijeenkomst van de gemeenteraad op 29 maart 2012

Strategische visie gemeente Heumen Samenleving aan zet Vastgesteld tijdens de bijeenkomst van de gemeenteraad op 29 maart 2012 Strategische visie gemeente Heumen 2020 Samenleving aan zet Vastgesteld tijdens de bijeenkomst van de gemeenteraad op 29 maart 2012 Inhoud 1. Inleiding 2 Waarom een strategische visie? Doel van de strategische

Nadere informatie

Woningvoorraad en woningbehoefte in Nederland

Woningvoorraad en woningbehoefte in Nederland Wonen in Hilversum Woningvoorraad en woningbehoefte in Nederland De Nederlandse woningmarkt staat momenteel in het middelpunt van de belangstelling. Deze aandacht heeft vooral betrekking op de ordening

Nadere informatie

Stadsagenda Vlaardingen

Stadsagenda Vlaardingen Stadsagenda Vlaardingen In Vlaardingen is het prettig wonen Percentage dat het (zeer) eens is met de volgende stellingen: 51% stad voor jonge gezinnen Wat voor stad is Vlaardingen? groene stad 80% 60%

Nadere informatie

Wonen. Historie en beleid

Wonen. Historie en beleid H 5.2 Resultaten per thema Europees migratiebeleid en immigratie uit het buitenland bepalen de groei van de bevolking en zijn de belangrijkste factoren achter de groei van de woningvraag. Verdergaande

Nadere informatie

Vier Trends rond Regio Zwolle. Hans Peter Benschop Trendbureau Overijssel Zwolle, 31 oktober 2014

Vier Trends rond Regio Zwolle. Hans Peter Benschop Trendbureau Overijssel Zwolle, 31 oktober 2014 Vier Trends rond Regio Zwolle Hans Peter Benschop Trendbureau Overijssel Zwolle, 31 oktober 2014 1. Waar verdienen we ons geld? In de Stad (maar ga niet te makkelijk uit van trends) Aan de ene kant Dynamiek

Nadere informatie

KENNISBANK 2012. SCENARIO S EN DILEMMA S De toekomst van de woningaanpassing

KENNISBANK 2012. SCENARIO S EN DILEMMA S De toekomst van de woningaanpassing Auteur: Martin Liebregts, 25 juni 2012 KENNISBANK 2012 SCENARIO S EN DILEMMA S De toekomst van de woningaanpassing De afgelopen 50 à 60 jaar is de maatschappij voortdurend bezig geweest met de voorspelling

Nadere informatie

BREDA. Bredase economie presteert nog goed in 2011, 2012 wordt spannend jaar

BREDA. Bredase economie presteert nog goed in 2011, 2012 wordt spannend jaar Bredase economie presteert nog goed in 2011, 2012 wordt spannend jaar In schijnbare tegenstelling met al het negatieve economische nieuws heeft de Bredase economie in 2011 op verschillende onderdelen goed

Nadere informatie

tijdelijke en betaalbare woonruimte voor mensen met een urgente woonvraag

tijdelijke en betaalbare woonruimte voor mensen met een urgente woonvraag tijdelijke en betaalbare woonruimte voor mensen met een urgente woonvraag 02 Visie Er is in Noord-Limburg nauwelijks geschikte tijdelijke en betaalbare woonruimte voor mensen met een urgente woonvraag.

Nadere informatie