Slim, groen en geïntegreerd vervoer

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Slim, groen en geïntegreerd vervoer"

Transcriptie

1 Slim, groen en geïntegreerd vervoer Project: (Semi-) autonoom vervoer over land, over zee en door de lucht Trekker: MARIN. Opstellers 1. Inleiding In alle vervoermodaliteiten (land, zee en lucht) wordt op dit moment gewerkt aan methoden om vervoersmiddelen autonoom en/of automatisch en/of op afstand coöperatief te kunnen laten functioneren. Combinaties zijn hierbij mogelijk: 1. Aan boord bestuurd (voorfase): strategische keuzes worden in hoge mate bepaald door externe informatie voorziening en deling, gecombineerd met vormen van automatisering. 2. Op afstand bestuurd: aansturing van voertuig voor directe en indirecte besturing vindt op afstand plaats door mensen, of automatisering. 3. Automatisch: aansturing van voertuig voor directe en indirecte besturing vindt plaats door automatisering, ter plaatse of op afstand, waarbij mensen de doelen tactisch bepalen. 4. Autonoom: aansturing van voertuig voor directe en indirecte besturing vindt plaats door automatisering, ter plaatse of op afstand, waarbij mensen de doelen strategisch bepalen. De redenen voor deze vormen van automatisering zijn divers: beter benutten van de infrastructuur, verhoogde veiligheid, verminderde bemanning aan boord, minder emissies van uitlaatgassen en geluid, uitbreiding van type operaties. Maar voordat dit in de toekomst mogelijk is, kunnen systemen aan boord de bestuurders ook al veel meer relevante informatie en adviezen geven. Dit soort systemen zijn voor alle vervoersmodaliteiten in diverse stadia van ontwikkeling. In de luchtvaart wordt automatisch geland, op de weg worden proeven gedaan met autonome personenauto s en op zee wordt gebruik gemaakt van relative DP/DT (Dynamic Positioning and Tracking) en begeleiding/advisering systemen op basis van een veilige en efficiënte verkeersafhandeling. De basiselementen van deze systemen zijn vergelijkbaar en soms identiek. De vraagstelling en technologie ontwikkeling focus zijn wel verschillend per modaliteit. Het verschil zit deels in de dynamica van de systemen, de interactie met de omgeving waarin ze verkeren (complexiteit) en de rol die de mens heeft. Als voorbeeld: bij landtransport wordt de problematiek bepaald door een grote hoeveelheid voertuigen op hoge snelheid, op zee is sprake van zeer grote vaartuigen onder de complexe gecombineerde invloed van golven, wind en stroom hetgeen veel aandacht vraagt voor de diversiteit in bewegingsmodellering. In dit project worden deze ontwikkelingen op elkaar afgestemd en wordt samen kennis ontwikkeld die toepasbaar is in de verschillende sectoren. Het betreft de volgende ontwikkeling: het wereldbeeld rondom het voer-, vaar- of vliegtuig op basis van sensoren en communicatie; de controls op de variabele locaties (schip, verkeerspost, monitor) en zeer belangrijk: de ontwerp, simulatie- en validatie technieken voor deze systemen. De combinatie moet leiden tot een effectief certificeringproces dat steunt op hergebruik van reeds gevalideerde componenten. Validatie maakt gebruik van een combinatie van modelsimulaties en testen in het werkveld. Aansluiting bij innovatie contracten thema s Binnen dit project werken TNO, MARIN en NLR samen om deze autonome technieken verder te ontwikkelen en toe te passen voor een slimmer, groener en geïntegreerd vervoer ter land, ter zee en in de lucht. Dit sluit aan bij het Thema Slim en veilig varen van het Maritiem Innovatiecontract: Reductie bemanning en onbemand varen. 1

2 2. Onderwerpen en beschrijving van het project Om vervoersmiddelen autonoom, automatisch en/of op afstaand te besturen ook te laten samenwerken (coöperatief) zijn de volgende 3 gemeenschappelijk onderwerpen/stappen gedefinieerd : 1. State of the Art en roadmapping: De vaststelling van status, overeenkomsten en verschillen rondom autonome systemen in de 3 domeinen. Wat zijn concrete gemeenschappelijke en wat specifieke vragen? Welke fasering/focus per modaliteit? 2. De samenstelling van het wereldbeeld : (Situational awareness) Het kunnen identificeren en lokaliseren van het vervoermiddel voor het opbouwen van het omliggende wereldbeeld. Dit dient als basis voor de adviserende, ondersteunende en autonome systemen. Hoe ziet het wereldbeeld eruit en dient het te worden beschreven en ingezet ten dienste van de genoemde systemen? 3. De methodologie voor ontwerp, simulatie, validatie en certificatie van coöperatieve autonome systemen: Op basis van modulariteit en een hybride aanpak voor validatie (simulaties en in geconditioneerde werkelijkheid) een effectief framework maken voor certificering. Een vergelijkend onderzoek naar de effecten op veiligheid en capaciteit (en interacties met de bestuurder) van een centrale versus een gedistribueerde aanpak zal in een later stadium worden uitgevoerd. 1. State of the Art en Roadmaps Dit onderwerp beschrijft de state of the art van de implementatie van semi-autonome systemen en technologieën. Het beantwoordt de volgende vragen: Via welke stadia gaat het semi-autonoom vervoer zich ontwikkelen? Welke aanvullende stappen in data-verzameling, -uitwisseling, en analyse, presentatie, (verkeers)management, en organisatie zijn noodzakelijk voor deze stapsgewijze implementatie in de verschillende modaliteiten? Bijzondere aandacht in de beantwoording verdienen hierbij de validatie en certificering. De roadmap geeft de visie op de gezamenlijke lange termijn ontwikkelingen en identificeert per modaliteit de noodzakelijke methodische en technologische stappen. De beschrijving van de state of the art maakt deel uit van de roadmap. Potentieel gevaarlijke ontmoeting uitlopend op domeinpenetraties. 2

3 2. De samenstelling van het wereldbeeld (Situational awareness) Het kunnen identificeren en lokaliseren van al het omringende verkeer is noodzakelijk voor het opbouwen van het omliggende wereldbeeld. Dit wereldbeeld dient als basis voor de adviserende ondersteunende en autonome systemen. In deze stap wordt vastgesteld welke aanvullende data, modellen en mogelijk bijbehorende sensoren en communicatie technieken nodig zijn om dit beeld voldoende bruikbaar te maken voor een effectieve, efficiënte en veilige vaart. Hoe ziet het wereldbeeld eruit en dient het te worden beschreven en ingezet ten dienste van de genoemde systemen? Hiertoe zal allereerst de fusie en onderlinge deling van de (big) data effectief worden uitgevoerd en afhankelijk van de mate van autonomie worden gebruikt en/of gepresenteerd voor de besturing, verkeersleiding of monitoring. De activiteiten in dit onderwerp richten zich in deze fase eerst op de gemeenschappelijk uitdagingen. Hieronder een schets van 3 project delen. 1. Autonoom opereren vereist veel data-uitwisseling. Dat vraagt om coöperatieve oplossingen op het gebied van ICT en communicatie. De communicatie zal bv voor op zee en in de lucht op satellieten gebaseerd zijn en voldoende secure moeten zijn om de kwaliteit en inhoud te beschermen. Op het land en rivieren zullen dit mogelijk meer locale netwerken zijn. TNO en NLR hebben beiden veel kennis op deze gebieden. 2. In de luchtvaart en in de maritieme omgeving bestaat reeds de verplichting tot uitwisseling van vervoermiddel gebonden informatie. In de luchtvaart is een technologie ingetreden, genaamd Automatic Dependent Surveillance Broadcast (ADS-B. Deze technologie is vergelijkbaar met het op Automatic Identification System (AIS) gebaseerde systeem SAMSON in de scheepvaart. Binnen de luchtvaart en de scheepvaart zijn en worden diverse applicaties ontwikkeld die gebruik maken van deze systemen om veiliger, efficiënter en/of schoner te vliegen. In het wegverkeer zijn gelijksoortige systemen die ook als 1 e doel hebben om zoals in de scheepvaart en luchtvaart het verkeer in aanlopen (drukke gebieden) te kanaliseren. Dit project deel focust op het definiëren van de benodigde data (uitwisseling) om tot een bruikbaar template van dit wereldbeeld te komen. Daarnaast definieert het ontbrekende data (incl. benodigde sensoren) bv ten behoeve van de opzet van een maritiem risicomodel waarbij kennis van de lading nodig is. NLR, MARIN en TNO dragen vanuit hun modaliteit kennis bij aan deze template. 3. De analyse, inzet en presentatie van deze wereld beeld data vereist belangrijke gereedschappen om tot een zinvolle fusie en reductie van deze data te komen. De ontwikkeling van relevante risico profielen gericht op veiligheid, beslisalgoritmes gericht op het presenteren van de relevante data en visualisatie protocollen voor de diverse typen gebruikers en verkeersituaties (aanlopen/vliegen, parkeren,dynamisch positioneren).marin zal hier na een gedragsananlyse komen tot deelmodelleringen van dit verkeersgedrag en op basis daarvan beslisregels en veiligheid niveaus definiëren. MARIN, TNO en NLR dienen de meer modaliteit specifieke kennis in te brengen om tot een toepasbare wereld beeld presentatie te komen. De resultaten worden samengevat in demonstrators van de wereldbeeld presentatie in de 3 domeinen. 3

4 3. Methodologie (safety approach) voor ontwerp, simulatie, validatie en certificatie van coöperatieve autonome systemen: Cruciaal voor een succesvolle introductie van (semi) autonome besturingsystemen is een ontwerp, simulatie en validatie methodologie die is gebaseerd op zowel virtuele tools (simulatie modellen) als op testen in het veld. Alleen door een modulaire, herbruikbare opzet en generieke simulatie modellen kan de validatie inspanning (leidend tot certificering/implementatie) werkbaar blijven. Project delen zijn gericht op generieke simulaties tools zowel als op onderliggende modellen van vervoermiddelen in hun omgeving, de veiligheid en de efficiëntie (routeplanning). 1. Opzetten van een methodiek om mbv te definiëren generieke verkeersimulatie modellen en praktijk testen validatie uit te voeren met implementaties van deze modellen voor de modaliteiten. 2. Opzetten van generieke modules die het vervoermiddel gedrag beschrijven, de risiconiveaus op basis van causale modellen bepalen en de vervoer efficiëntie optimaliseren. 3. Deze modules worden ingezet om op basis van deze methodiek het certificering proces voor gedefinieerde operaties uit te voeren. De Certificatie van vervoersmiddelen lijkt erg domein specifiek. Certificatie van operaties daarentegen is generieker. Hierbij valt te denken aan het toepassen van b.v. luchtvaart ervaringen / regelgeving op een nieuw type operatie op de weg of in de scheepvaart (safety cases) om nieuwe inzichten te bereiken. Deze worden voor de 3 vervoersmodaliteiten uitgewerkt door TNO (land), NLR (lucht) en MARIN (water). MARIN zal een concreet maritiem verkeersimulatie model opzetten geschikt voor opname in een trainings-, advisering -(VTS) en validatie omgeving. Er wordt een safety case uitgevoerd volgens luchtvaart regels op bestaande of nieuwe operaties in scheepvaart en wegverkeer. Andere combinaties van domein en safety case kennis toe te passen waar opportuun. 3. Resultaat (eind 2015) Eind 2015 zijn de concrete eindresultaten behaald binnen de 3 werkpakketten. Daarbinnen is op de belangrijkste vragen een antwoord gegeven en bepaald wat de wensen en mogelijkheden zijn voor elke modaliteit. Er zijn voorspellingsmethoden ontwikkeld, case studies uitgevoerd en fysieke demonstrators gerealiseerd voor de verschillende modaliteiten. Het eindresultaat is een generieke methodologische aanpak die wordt gedemonstreerd met case studies in de verschillende domeinen. Waar mogelijk worden simulatietools voor virtuele test- en validatie doeleinden over de domeinen heen gedeeld. Er is kennis uitgewisseld tussen de diverse modaliteiten (instituten), waarbij gemeenschappelijke technologieën samen verder versneld worden ontwikkeld. 4. Deelnemende TO2 partners en hun respectievelijke bijdragen Invoeringstrajecten. Op basis van de state of the art zal per modaliteit een onderbouwde beschrijving gemaakt worden van de verwachte invoeringsstadia en (deel)trajecten. De benodigde data en organisatorische context maakt deel uit van de beschrijving. TNO, NLR en MARIN zullen vanuit de respectievelijke modaliteiten op basis van gemeenschappelijke aandachtspunten deze vragen te beantwoorden. Opbouw van wereldbeeld en omgevingsanalyse. De opbouw van het beeld van de omringende verkeersdeelnemers vraagt om aanvullende data en mogelijk bijbehorende sensoren en communicatie technieken. Hoe dient het te worden beschreven en ingezet ten dienste van de veilige vaart. De fusie en onderlinge deling van de (big) data moet effectief worden uitgevoerd en afhankelijk van de mate van autonomie worden gebruikt en/of gepresenteerd voor de besturing, verkeersleiding of monitoring. TNO heeft hier een lead op het vlak van sensoren en beeld opbouw met een verbijzondering naar de maritieme en luchtvaart context door MARIN en NLR gebruik makend van de automobiel kennis. 4

5 Implementatie De uiteindelijke invoering van autonomen systemen kent een grote validatie fase. Als onderdeel van het ontwerp en de validatie neemt simulatie en grote plaats in. De validatie in de diverse modaliteiten steunt op een groot aantal vergelijkbare parameters rondom veiligheid, effectiviteit en efficiëntie. Doel is te komen tot een certificering van de operaties. De generieke methode en modules te ontwikkelen door de deelnemende partijen dienen naast de specifieke modules de simulatie te voeden naast de definitie van criteria. 5. Mogelijke overheidspartners en private partners Publiek: Ministerie van I&M, Ministerie van Defensie, Ministerie van Economische Zaken, Nederlandse Defensie Academie (NLDA), Universiteiten, Hogescholen, Rijkswaterstaat (RWS), Rijks Dienst voor Wegverkeer (RDW), Inspectie Leefomgeving en Transport (ILT), Luchtverkeersleiding Nederland (LVNL). Privaat: Havenbedrijven, Imtech, Damen, NS, KLM, Amsterdam Airport Schiphol (AAS), Thales Nederland, Dutch Space, MetaSensing, TomTom, NXP. 5

StadsDashboard. Staat van de Stad brengt slimme logistiek in beeld. Merle Blok 12 mei 2015

StadsDashboard. Staat van de Stad brengt slimme logistiek in beeld. Merle Blok 12 mei 2015 StadsDashboard Staat van de Stad brengt slimme logistiek in beeld Merle Blok 12 mei 2015 Missie TNO verbindt mensen en kennis om innovaties te creëren die de concurrentiekracht van bedrijven en het welzijn

Nadere informatie

De beheerrisico s van architectuur

De beheerrisico s van architectuur De beheerrisico s van architectuur Een overzicht van de ArChimate Risico Extensie versie 0.2 Bert Dingemans Inleiding Het implementeren van een (enterprise) architectuur brengt altijd risico s met zich

Nadere informatie

ROYAL DIRKZWAGER. Royal Dirkzwager The Maritime Information and Service Provider - www.dirkzwager.com - Royal Dirkzwager The Maritime

ROYAL DIRKZWAGER. Royal Dirkzwager The Maritime Information and Service Provider - www.dirkzwager.com - Royal Dirkzwager The Maritime ROYAL DIRKZWAGER Software AG Partnerdag 2015 Ton de Jong Business Unit Manager ICT Onderwerpen Wat is en doet Royal Dirkzwager Business case: van AIS data naar informatie Waarom Apama? Van Lijnen op Zee

Nadere informatie

Status Roadmap 2.0 28.10.2011 Nico van Putten / Luc Boumans

Status Roadmap 2.0 28.10.2011 Nico van Putten / Luc Boumans Status Roadmap 2.0 28.10.2011 Nico van Putten / Luc Boumans Roadmap 2.0 Aanleiding en context Status Roadmaps 2.0 Evaluatie Hoe verder? Waarom Roadmap 2.0; het budget Consequenties van het beleid en in

Nadere informatie

Global Project Performance

Global Project Performance Return on investment in project management P3M3 DIAGNOSTIEK IMPLEMENTATIE PRINCE2 and The Swirl logo are trade marks of AXELOS Limited. P3M3 -DIAGNOSTIEK (PROJECT PROGRAMMA PORTFOLIO MANAGEMENT MATURITY

Nadere informatie

CFD als tool voor de Fire Safety Engineer: case-study

CFD als tool voor de Fire Safety Engineer: case-study CFD als tool voor de Fire Safety Engineer: case-study ir. Xavier Deckers FESG Presentatie CFD in de bouw Actiflow seminar Presentatie FESG Wie zijn wij? Onafhankelijk studiebureau brandveiligheid, Gespecialiseerd

Nadere informatie

Global Project Performance

Global Project Performance Return on investment in project management PCI DIAGNOSTIEK IMPLEMENTATIE PRINCE2 and The Swirl logo are trade marks of AXELOS Limited. PCI-DIAGNOSTIEK (PEOPLE CENTERED IMPLEMENTATION) Niet zelden zien

Nadere informatie

Meer waarde creëren. Assetmanagement op maat

Meer waarde creëren. Assetmanagement op maat Meer waarde creëren Assetmanagement op maat Zo maken wij assetmanagement toepasbaar Met de toolbox Zeven bouwstenen van professioneel assetmanagement maken we de ISO55000 toepasbaar voor u. Belanghebbenden

Nadere informatie

Data Driven Defensie. Kooy Symposium 2016 AI en Big Data. Prof.dr. Paul C. van Fenema. Nederlandse Defensie Academie

Data Driven Defensie. Kooy Symposium 2016 AI en Big Data. Prof.dr. Paul C. van Fenema. Nederlandse Defensie Academie Data Driven Defensie Prof.dr. Paul C. van Fenema Kooy Symposium 2016 AI en Big Data Nederlandse Defensie Academie Niet noodzakelijkerwijs opinie van het Ministerie van Defensie hicago Telefoonlijn 311

Nadere informatie

P7 4D voortgangsregistratie

P7 4D voortgangsregistratie Het 4D Voortgangsregistratiesysteem is een systeem dat op elk gewenst moment van alle onderdelen inzicht kan geven waar ze zich bevinden en wat de status is. Er wordt gebruik gemaakt van bestaande informatie

Nadere informatie

VTS operators & schippers Inzicht verschaffen in toekomstig mogelijk gevaarlijke situaties binnen scheepvaartverkeer

VTS operators & schippers Inzicht verschaffen in toekomstig mogelijk gevaarlijke situaties binnen scheepvaartverkeer Versie 1.3 VTS operators & schippers Inzicht verschaffen in toekomstig mogelijk gevaarlijke situaties binnen scheepvaartverkeer 2015 Afstudeerperiode februari - juni Bram van der Giessen 0835926@hr.nl

Nadere informatie

Topsector HTSM. Innovatie Contract LRN Subthema (Aero)space

Topsector HTSM. Innovatie Contract LRN Subthema (Aero)space Topsector HTSM Innovatie Contract LRN Subthema (Aero)space Netwerkmeeting NSO 28-10-2011 1 Inhoud HTSM en LRN Wat is een innovatiecontract? Hoe ziet de organisatie eruit? Hoe gaat de werking in de Gouden

Nadere informatie

Smart Mobility - Big Data voorspellingen. Bjorn Heijligers Bjorn.Heijligers@tno.nl +31620106733

Smart Mobility - Big Data voorspellingen. Bjorn Heijligers Bjorn.Heijligers@tno.nl +31620106733 voorspellingen Bjorn Heijligers Bjorn.Heijligers@tno.nl 31620106733 TNO Smart Mobility Mobilist aan roer van eigen mobiliteit! verleiden waar mogelijk Slim Meten Slimme Diensten Slim regelen Overlap tussen

Nadere informatie

SMART MOBILITY: INNOVATIES IN STEDELIJKE MOBILITEIT. ir. Bart Vuijk

SMART MOBILITY: INNOVATIES IN STEDELIJKE MOBILITEIT. ir. Bart Vuijk SMART MOBILITY: INNOVATIES IN STEDELIJKE MOBILITEIT ir. Bart Vuijk TNO: MISSIE TNO verbindt mensen en kennis om innovaties te creëren die de concurrentiekracht van bedrijven en het welzijn van de samenleving

Nadere informatie

Conformiteittoetsing en validatie voor INSPIRE data providers. 31 mei 2016

Conformiteittoetsing en validatie voor INSPIRE data providers. 31 mei 2016 Conformiteittoetsing en validatie voor INSPIRE data providers 31 mei 2016 Agenda Evaluatie na afloop van de kennissessie Omgaan met conformiteit en validatie bij de INSPIRE implementatie Introductie Conformiteit

Nadere informatie

Functioneel meten en vakmanschap www.divosa.nl

Functioneel meten en vakmanschap www.divosa.nl De sociale dienst als lerende organisatie Functioneel meten en vakmanschap www.divosa.nl De sociale dienst als lerende organisatie Functioneel meten en vakmanschap Prof. dr. Roland Blonk, Chris Goosen

Nadere informatie

Scenario s samenwerking in de regio

Scenario s samenwerking in de regio Scenario s samenwerking in de regio Opmerkingen vooraf: * Drie varianten naast elkaar gezet; 1. Gemeente blijft zelfstandig verder gaan; 2. Samenwerking BCH met 3D brede blik (dus vizier is vanuit gehele

Nadere informatie

Handreiking Interoperabiliteit tussen XDS Affinity Domains. Vincent van Pelt

Handreiking Interoperabiliteit tussen XDS Affinity Domains. Vincent van Pelt Handreiking Interoperabiliteit tussen XDS Affinity Domains Vincent van Pelt Congres architectuur in de Zorg 18 juni 2015 Vincent van Pelt, MD Senior adviseur, Nictiz vvpelt@nictiz.nl IHE voorzitter werkgroep

Nadere informatie

OPLEIDING LUCHTVERONTREINIGING LUCHTKWALITEIT EN DEPOSITIE

OPLEIDING LUCHTVERONTREINIGING LUCHTKWALITEIT EN DEPOSITIE OPLEIDING LUCHTVERONTREINIGING LUCHTKWALITEIT EN DEPOSITIE De samenleving vraagt om goed opgeleide professionals en experts op het vakgebied luchtverontreiniging. Omdat de breedte en complexiteit daarvan

Nadere informatie

Aan de slag: opstellen hoogst haalbare doelen & brancheverduurzamingsplannen versie 1.0, april 2014

Aan de slag: opstellen hoogst haalbare doelen & brancheverduurzamingsplannen versie 1.0, april 2014 Aan de slag: opstellen hoogst haalbare doelen & brancheverduurzamingsplannen versie 1.0, april 2014 Inhoudsopgave 1. Inleiding 3 2. Hoe werkt het opstellen van hoogst haalbare doelen en brancheverduurzamingsplannen?

Nadere informatie

Green-Consultant - info@green-consultant.nl - Tel. 06-51861495 Triodos Bank NL17TRIO0254755585 - KvK 58024565 - BTW nummer NL070503849B01 1

Green-Consultant - info@green-consultant.nl - Tel. 06-51861495 Triodos Bank NL17TRIO0254755585 - KvK 58024565 - BTW nummer NL070503849B01 1 Bestemd voor: Klant t.a.v. de heer GoedOpWeg 27 3331 LA Rommeldam Digitale offerte Nummer: Datum: Betreft: CO 2 -Footprint & CO 2 -Reductie Geldigheid: Baarn, 24-08-2014 Geachte heer Klant, Met veel plezier

Nadere informatie

ORGANISATORISCHE IMPLENTATIE BEST VALUE

ORGANISATORISCHE IMPLENTATIE BEST VALUE ORGANISATORISCHE IMPLENTATIE BEST VALUE EEN ONDERZOEK NAAR DE IMPLEMENTATIE VAN BEST VALUE BINNEN EEN SYSTEMS ENGINEERING OMGEVING STEPHANIE SAMSON BEST VALUE KENNIS SESSIE WESTRAVEN 17 JUNI 09.00 12.00

Nadere informatie

1. Context en doel. 1.1 Voorbeelden belemmeringen per deelgebied 1.1.1 Governance en juridische belemmering

1. Context en doel. 1.1 Voorbeelden belemmeringen per deelgebied 1.1.1 Governance en juridische belemmering 1. Context en doel Het NLIP heeft tot doel om de elektronische informatie-uitwisseling in de Logistieke Sector in Nederland te verbeteren. En dan niet alleen de informatie-uitwisseling tussen specifieke

Nadere informatie

Het gevolg van transitie naar de cloud SaMBO-ICT & KZA. 16 januari 2014 Doetinchem

Het gevolg van transitie naar de cloud SaMBO-ICT & KZA. 16 januari 2014 Doetinchem Het gevolg van transitie naar de cloud SaMBO-ICT & KZA 16 januari 2014 Doetinchem Agenda Introductie Aanleiding Samenvatting handreiking Uitkomsten workshop netwerkbijeenkomst Afsluiting 2 Introductie

Nadere informatie

Van Samenhang naar Verbinding

Van Samenhang naar Verbinding Van Samenhang naar Verbinding Sogeti Page 2 VAN SAMENHANG NAAR VERBINDING Keuzes, keuzes, keuzes. Wie wordt niet horendol van alle technologische ontwikkelingen. Degene die het hoofd koel houdt is de winnaar.

Nadere informatie

Big Data innovatie in de Zorg

Big Data innovatie in de Zorg Big Data innovatie in de Zorg Verhogen Big Data leervermogen Point Break 13:00 Opening Eric van Tol, aanjager ICT doorbraakproject Big Data en Jacqueline Baardman, Adjunct directeur Patiëntenfederatie

Nadere informatie

INVENTARISATIE EN CLASSIFICATIE VAN STANDAARDEN VOOR CYBERSECURITY

INVENTARISATIE EN CLASSIFICATIE VAN STANDAARDEN VOOR CYBERSECURITY INVENTARISATIE EN CLASSIFICATIE VAN STANDAARDEN VOOR CYBERSECURITY Leesvervangende samenvatting bij het eindrapport Auteurs: Dr. B. Hulsebosch, CISSP A. van Velzen, M.Sc. 20 mei 2015 In opdracht van: Het

Nadere informatie

Kiezen voor WSO2. Yenlo WSO2 ontbijtsessie. M inisterie van Infrastructuur en Milieu

Kiezen voor WSO2. Yenlo WSO2 ontbijtsessie. M inisterie van Infrastructuur en Milieu M inisterie van Infrastructuur en Milieu Kiezen voor WSO2 Yenlo WSO2 ontbijtsessie Auteurs Paul Leunissen (Enterprise Architect IenM, 06 5250 6691) Stephen Oostenbrink (Enterprise Architect IenM, 06 4211

Nadere informatie

SETIS VOOR EEN KOOLSTOFARME TOEKOMST

SETIS VOOR EEN KOOLSTOFARME TOEKOMST E u r o p e s e Commissie INFORMATIESYSTEEM VOOR STRATEGISCHE ENERGIETECHNOLOGIEËN SETIS VOOR EEN KOOLSTOFARME TOEKOMST http://setis.ec.europa.eu Europese Commissie Informatiesysteem voor strategische

Nadere informatie

Innovatiethema s. Pagina! 1 van! 5

Innovatiethema s. Pagina! 1 van! 5 Innovatiethema s MIT 2016 Pagina 1 van 5 Innovatiethema s MIT 2016 Innovatieve MKB-ers kunnen subsidie aanvragen binnen de MKB Innovatiestimuleringsregeling Topsectoren (MIT). Daarin zijn de volgende instrumenten

Nadere informatie

Hoe verder? (Bas Buchner)

Hoe verder? (Bas Buchner) Hoe verder? (Bas Buchner) 1 Het Maritiem Innovatiecontract Er wordt goed samengewerkt in projecten én er is ruimte/geld voor funderend (middel)lange termijn onderzoek. Zo ontwikkelen we de kennis en de

Nadere informatie

Eveline Castelijns Annick van Kollenburg Luddo Oh. Second opinion ziekenhuisstrategieën tegen het licht

Eveline Castelijns Annick van Kollenburg Luddo Oh. Second opinion ziekenhuisstrategieën tegen het licht Eveline Castelijns Annick van Kollenburg Luddo Oh Second opinion ziekenhuisstrategieën tegen het licht Second opinion Ziekenhuisstrategieën tegen het licht Eveline Castelijns Annick van Kollenburg Luddo

Nadere informatie

Bedrijfssystemen vervangen door Slim Software Nabouwen

Bedrijfssystemen vervangen door Slim Software Nabouwen Bedrijfssystemen vervangen door Slim Software Nabouwen Codeless White Paper Roland Worms, Directeur Wouter van der Ven, Lead Software Architect Inhoudsopgave 1. Introductie 2. Het IT dilemma. Als standaard

Nadere informatie

De Marketeer is niet meer; leve de Geomarketeer! Over de integratie van lokatie in marketing

De Marketeer is niet meer; leve de Geomarketeer! Over de integratie van lokatie in marketing De Marketeer is niet meer; leve de Geomarketeer! Over de integratie van lokatie in marketing dr. Jasper Dekkers Afdeling Ruimtelijke Economie, vrije Universiteit amsterdam Korte introductie Economie Geo

Nadere informatie

Datamanagement in de vierde toetsronde: naar een efficiënte koppeling tussen dagelijks gegevensbeheer en de toetsing

Datamanagement in de vierde toetsronde: naar een efficiënte koppeling tussen dagelijks gegevensbeheer en de toetsing Datamanagement in de vierde toetsronde: naar een efficiënte koppeling tussen dagelijks gegevensbeheer en de toetsing Huibert-Jan Lekkerkerk (IHW) Kin Sun Lam (Deltares) Beter informatiemanagement kan!

Nadere informatie

GNB infodag VTS 2020. 23 oktober 2008. Nicoline Eisma Reichenfeld

GNB infodag VTS 2020. 23 oktober 2008. Nicoline Eisma Reichenfeld GNB infodag VTS 2020 23 oktober 2008 Nicoline Eisma Reichenfeld VTS 2020 Een studie naar de toekomst van het VTS in 2020 in opdracht van de PC Vragen (1) Welke behoeften moet het VTS in de toekomst invullen

Nadere informatie

DVM in Amsterdam, de ambities waargemaakt door de systemen!

DVM in Amsterdam, de ambities waargemaakt door de systemen! (Bijdragenr. 56) DVM in Amsterdam, de ambities waargemaakt door de systemen! Bert van der Veen Advin b.v. Rien Borhem Gemeente Amsterdam 1. Inleiding Om het verkeer in goede banen te leiden wordt steeds

Nadere informatie

Toespraak bij de lancering van het Defensie Cyber Commando door de Minister van Defensie, J.A. Hennis-Plasschaert op 25 september 2014 te Den Haag.

Toespraak bij de lancering van het Defensie Cyber Commando door de Minister van Defensie, J.A. Hennis-Plasschaert op 25 september 2014 te Den Haag. Toespraak bij de lancering van het Defensie Cyber Commando door de Minister van Defensie, J.A. Hennis-Plasschaert op 25 september 2014 te Den Haag. Let op: Alleen het gesproken woord geldt! De lancering

Nadere informatie

Handout. Pagina 1. SYSQA B.V. Almere. Capability Maturity Model Integration (CMMI) Technische Universiteit Eindhoven SYSQA SYSQA.

Handout. Pagina 1. SYSQA B.V. Almere. Capability Maturity Model Integration (CMMI) Technische Universiteit Eindhoven SYSQA SYSQA. Capability Maturity Model Integration (CMMI) Technische Universiteit Eindhoven Johan Zandhuis SYSQA Start: 1999 Onafhankelijk Quality Assurance in IT 150 medewerkers (en groeiend) 2 SYSQA Operationeel

Nadere informatie

UWV Testservice. Resultaatgerichte invoering van een adaptief procesmodel

UWV Testservice. Resultaatgerichte invoering van een adaptief procesmodel UWV Testservice Resultaatgerichte invoering van een adaptief procesmodel Rob Passage Karin Boons UWV Gegevensdiensten Sogeti Software Control Agenda 11e SPIder conferentie, 29 september 2008 De werkende

Nadere informatie

Vervolg en gebiedsproces WBP 5

Vervolg en gebiedsproces WBP 5 Vervolg en gebiedsproces WBP 5 1 Inleiding Het WBP5 strategisch deel ligt voor. Hiermee is het WBP 5 niet af, maar staat het aan het begin van het gebiedsproces en het interne proces om tot een uitvoeringsprogramma

Nadere informatie

Fish Based Assessment Method for the Ecological Status of European Rivers (FAME)

Fish Based Assessment Method for the Ecological Status of European Rivers (FAME) Fish Based Assessment Method for the Ecological Status of European Rivers (FAME) Overleg i.v.m. verdere verfijning en validatie van de nieuw ontwikkelde visindex op Europese schaal (EFI = the European

Nadere informatie

COMPETENTIETOETSEN IN HBO OPLEIDINGEN

COMPETENTIETOETSEN IN HBO OPLEIDINGEN COMPETENTIETOETSEN IN HBO OPLEIDINGEN COMPETENT GETOETST TOETSEN & EXAMINEREN IN HET HBO ANTOINETTE VAN BERKEL HOGESCHOOL VAN AMSTERDAM 4 OKTOBER 2016 1 DOCENTEN AAN HET WOORD Wat is adequaat bewijs om

Nadere informatie

Een Project Management model. Wat is IASDEO?

Een Project Management model. Wat is IASDEO? Een Project Management model Project Management betekent risico s beheersen, voldoen aan allerlei vereisten, klanten tevreden stellen, beslissingen nemen, producten leveren, activiteiten coördineren, inputs

Nadere informatie

Referentieprofielen Kennis-, ervaring, vaardigheden, houding en gedrag voor rollen in projecten

Referentieprofielen Kennis-, ervaring, vaardigheden, houding en gedrag voor rollen in projecten Rollen&Projectmanager,&Omgevingsmanager,&Technisch&manager,&Contractmanager,&Manager&Projectbeheersing& & Visie, doel en uitgangspunten bij de referentieprofielen: Visie Het succes van een project of programma

Nadere informatie

Onderdeel: van Gedistribueerde voorzieningen voor duurzame toegang (A.1)

Onderdeel: van Gedistribueerde voorzieningen voor duurzame toegang (A.1) BESCHRIJVING CASE STUDY PROJECT DDS HERLEEFT Onderdeel: van Gedistribueerde voorzieningen voor duurzame toegang (A.1) Dit document bestaat uit twee delen: 1. Project DDS herleeft Beschrijving van het hele

Nadere informatie

OpenTraffic. Open Traffic: open source software modellen toolbox. Guus Tamminga, Peter Knoppers, Hans van Lint, Alexander Verbraeck, Yufei Yuan

OpenTraffic. Open Traffic: open source software modellen toolbox. Guus Tamminga, Peter Knoppers, Hans van Lint, Alexander Verbraeck, Yufei Yuan OpenTraffic. Open Traffic: open source software modellen toolbox Guus Tamminga, Peter Knoppers, Hans van Lint, Alexander Verbraeck, Yufei Yuan Grontmij TU Delft Data Hub Functional Modules Your Application

Nadere informatie

Wat wordt de Randstad er beter van?

Wat wordt de Randstad er beter van? Wat wordt de Randstad er beter van? Afronding DBR Arie Bleijenberg I&M, Den Haag, 3 juni 2015 Verantwoording DBR: 10,6 M, 100 onderzoekers, 14 programma s, 6 jaar Betere Randstad? Gebaseerd op: 9 artikelen

Nadere informatie

Inzet Aalsmeerbaan als startbaan

Inzet Aalsmeerbaan als startbaan Inzet Aalsmeerbaan als startbaan veelgestelde vragen winter 2013/2014 >>> Veelgestelde vragen Is de Aalsmeerbaan in de winterperiode 2013/2014 vaker ingezet als startbaan dan in de periode daarvoor? >>>

Nadere informatie

Leerlandschappen. Amersfoort 26 oktober 2009 Manon Ruijters

Leerlandschappen. Amersfoort 26 oktober 2009 Manon Ruijters Amersfoort 26 oktober 2009 Manon Ruijters Er zijn veel verschillende vormen van leren. Leren gebeurd in alle organisaties! Maar hoe zorg je dat: kennis stroomt? dat wat er gemaakt wordt, ook toegepast

Nadere informatie

De auto als actuator

De auto als actuator De auto als actuator Martie van der Vlist Goudappel Coffeng BV mvdvlist@goudappel.nl Rolf Krikke Quest-TC rolf@quest-tc.nl Samenvatting De auto als actuator Communicatiemiddelen in de auto worden gebruikt

Nadere informatie

1/29/2016 Future Mobility. Essay. Roald Brink Lectoraal Vraagstuk B. Egeter / A. Westerduin IGOLIT01C

1/29/2016 Future Mobility. Essay. Roald Brink Lectoraal Vraagstuk B. Egeter / A. Westerduin IGOLIT01C 1/29/2016 Future Mobility Essay Roald Brink Lectoraal Vraagstuk B. Egeter / A. Westerduin IGOLIT01C Een autonoom verkeerssysteem is geen nabije toekomst Dagelijks maken miljoenen reizigers gebruik van

Nadere informatie

Vraag Ondersteuning door Virtuele Experts

Vraag Ondersteuning door Virtuele Experts Vraag Ondersteuning door Virtuele Experts Ondersteunen van de opdrachtgever in de Bouw gedurende de initiatieffase 1 Introductie Deze dissertatie beschrijft een onderzoek naar de toepassing van ICT om

Nadere informatie

De informatie adapter vormt de basis voor uitwisseling van digitale informatie in projecten waarbij de volgende uitgangspunten gekozen worden:

De informatie adapter vormt de basis voor uitwisseling van digitale informatie in projecten waarbij de volgende uitgangspunten gekozen worden: Op het vlak van informatie uitwisseling tussen bedrijven valt veel te verbeteren. Veel van die verbeteringen vinden hun oorzaak in het niet goed op elkaar aansluiten van de verschillende softwaretoepassingen

Nadere informatie

Air Operations Regulation

Air Operations Regulation Air Operations Regulation Regulation 965/2012 Leonard Boer Senior beleidsmedewerker DGB - Directie Luchtvaart Voorstellen Leonard Boer Senior-beleidsmedewerker Ministerie van Infrastructuur en Milieu Afdeling

Nadere informatie

Oplossingen. Het probleem vraagt een cocktail van antwoorden :

Oplossingen. Het probleem vraagt een cocktail van antwoorden : Het Probleem 2 Oplossingen Het probleem vraagt een cocktail van antwoorden : - Meer weginfrastructuur - Volle kost van het transport aanrekenen (milieu belastingen) - Hogere urban density (resulterend

Nadere informatie

Hoe kien is Lean Mobility? Project in het kader van Training Interactie Management 09 TiasNimbas Business School

Hoe kien is Lean Mobility? Project in het kader van Training Interactie Management 09 TiasNimbas Business School Hoe kien is Lean Mobility? Project in het kader van Training Interactie Management 09 TiasNimbas Business School Projectgroep Lean Mobility de bouwer Eric Stuiver de boer Paul Smits de brains Eric van

Nadere informatie

Wat is Cyber Security Management? 3 oktober 2014. ISA / Hudson Cybertec Arjan Meijer Security Consultant

Wat is Cyber Security Management? 3 oktober 2014. ISA / Hudson Cybertec Arjan Meijer Security Consultant Wat is Cyber Security Management? 3 oktober 2014 ISA / Hudson Cybertec Arjan Meijer Security Consultant 1 Agenda Introductie spreker / ISA 3 pijlers van security IT versus OT Cyber Security Management

Nadere informatie

Informatie over regelgeving en verzekeringen. Oktober 2014. Zicht op drones

Informatie over regelgeving en verzekeringen. Oktober 2014. Zicht op drones Informatie over regelgeving en verzekeringen Oktober 2014 Zicht op drones Waarom deze brochure? Het gebruik van drones neemt snel toe. Brandweer en politie zetten drones bijvoorbeeld in voor inspectie

Nadere informatie

Advies Lelystad Airport

Advies Lelystad Airport Advies Lelystad Airport Toelichting op uitwerking en resultaat van opdracht aan Alderstafel Lelystad door Hans Alders 1 Context Alderstafel Advies Alderstafel Schiphol (2008) en reactie kabinet en Kamer

Nadere informatie

Onderzeeboten behoren tot de meest complexe engineering platforms die er bestaan. Apparatuur, systemen, werk- en leefplekken moeten in een beperkte

Onderzeeboten behoren tot de meest complexe engineering platforms die er bestaan. Apparatuur, systemen, werk- en leefplekken moeten in een beperkte Nieuwe applicaties verbeteren ontwerpproces van onderzeeboten Onderzeeboten behoren tot de meest complexe engineering platforms die er bestaan. Apparatuur, systemen, werk- en leefplekken moeten in een

Nadere informatie

Decentrale productie drinkwater

Decentrale productie drinkwater Decentrale productie drinkwater Relevante wet- en regelgeving Wim Heiko Houtsma Projectleider Drinkwater voor later (IenM) Opbouw Decentraal? Prioriteiten drinkwatervoorziening: I. Drinkwater moet gegarandeerd

Nadere informatie

WSO2 ebms adapter. Yenlo WSO2 ontbijtsessie. Ministerie van Infrastructuur en Milieu. 1 DEFINITIEF, 18 september 2012

WSO2 ebms adapter. Yenlo WSO2 ontbijtsessie. Ministerie van Infrastructuur en Milieu. 1 DEFINITIEF, 18 september 2012 Ministerie van Infrastructuur en Milieu WSO2 ebms adapter Yenlo WSO2 ontbijtsessie Auteurs Paul Leunissen (Enterprise Architect IenM, 06 5250 6691) Stephen Oostenbrink (Enterprise Architect IenM, 06 4211

Nadere informatie

Grip op Secure Software Development

Grip op Secure Software Development Titel Grip op Secure Software Development De opdrachtgever aan het stuur Marcel Koers 27 mei 2014 Grip op Secure Software Development 1 CIP: Netwerkorganisatie Kennispartners Participanten Vaste kern DG

Nadere informatie

Case 1: de fusie. Wat was de aanleiding om 3TGO in te zetten?

Case 1: de fusie. Wat was de aanleiding om 3TGO in te zetten? Case 1: de fusie Wat was de aanleiding om 3TGO in te zetten? Twee regionale organisaties zijn samengegaan in een grotere, provinciegrens overlappende organisatie en de integratie verliep niet zo soepel

Nadere informatie

www.cwtsbv.nl Page 2 18 november 2014 CWTS B.V. Centre for Science and Technology Studies, Leiden University

www.cwtsbv.nl Page 2 18 november 2014 CWTS B.V. Centre for Science and Technology Studies, Leiden University REPORT Onderzoek naar unieke uitvindingen zoals beschreven in octrooifamilies gebaseerd op onderzoek van TO2-instituten en hun medewerkers in de periode 2001-2010 www.cwtsbv.nl Page 2 18 november 2014

Nadere informatie

The Road to Working Capital Excellence. Werken aan structurele verbeteringen door het tussen de oren krijgen van werkkapitaal

The Road to Working Capital Excellence. Werken aan structurele verbeteringen door het tussen de oren krijgen van werkkapitaal The Road to Working Capital Excellence Werken aan structurele verbeteringen door het tussen de oren krijgen van werkkapitaal The road to Working Capital Excellence Vraag Aanpak Toepassing Resultaat Quick

Nadere informatie

Veel (onderzoeks)simulatoren voor verkeer en transport

Veel (onderzoeks)simulatoren voor verkeer en transport OpenTrafficSim Een innovatief platform voor verkeersmodellen en dataverrijking 17-11-2015 Guus Tamminga, Grontmij Alexander Verbraeck, TU Delft Delft University of Technology Challenge the future Veel

Nadere informatie

VAN AMBITIE NAAR UITVOERING - INRICHTING EN BESTURING I&A DELFLAND. 31 augustus 2013

VAN AMBITIE NAAR UITVOERING - INRICHTING EN BESTURING I&A DELFLAND. 31 augustus 2013 VAN AMBITIE NAAR UITVOERING - INRICHTING EN BESTURING I&A DELFLAND 31 augustus 2013 CONTEXT Delfland wordt de komende jaren geconfronteerd met een groeiende interne en externe vraag naar (innovatieve)

Nadere informatie

Cognitive Tools RECHTSVORMEN. Transparantie in besluitvorming

Cognitive Tools RECHTSVORMEN. Transparantie in besluitvorming RECHTSVORMEN Cognitive Tools! " # %$ & ')(! * +, - Transparantie in besluitvorming. 0/21-3 *+. # 3 (# 4 45 '6 78 '69+*$ 9 ( 45 '6 9 :& 43 '6 9+ ; < + 0/>=?@*7 % + 4 > 4 #!:&$4 + :! $ 3 % 4< A

Nadere informatie

PRINCE2 Symposium: Zin en Onzin van een Methode. PRINCE 2 versus CMMI; raakvlakken, overlap en aanvullingen SYSQA B.V.

PRINCE2 Symposium: Zin en Onzin van een Methode. PRINCE 2 versus CMMI; raakvlakken, overlap en aanvullingen SYSQA B.V. PRINCE2 Symposium: PRINCE 2 versus CMMI; raakvlakken, overlap en aanvullingen Jan Jaap Cannegieter SYSQA B.V. SYSQA B.V. Operationeel Tactisch Strategisch Testen Requirements Quality assurance Auditing

Nadere informatie

Digitaal Stelsel Omgevingswet Van bestuursakkoord naar realisatie

Digitaal Stelsel Omgevingswet Van bestuursakkoord naar realisatie Digitaal Stelsel Omgevingswet Van bestuursakkoord naar realisatie Pieter Meijer, Rijkswaterstaat Trekker deelprogrammateam Digitaal Stelsel Omgevingswet 06-51397577, pieter.meijer@rws.nl Inhoud presentatie

Nadere informatie

FBTO voorspelt binnen 24 uur na lancering het resultaat van een online campagne.

FBTO voorspelt binnen 24 uur na lancering het resultaat van een online campagne. FBTO voorspelt binnen 24 uur na lancering het resultaat van een online campagne. Toen het in kaart brengen van bezoekersgedrag op websites nog in de kinderschoenen stond, beperkten marketeers zich tot

Nadere informatie

Open data en trends binnen de overheid. André van der Zande

Open data en trends binnen de overheid. André van der Zande Open data en trends binnen de overheid André van der Zande Open data en trends binnen de overheid 23 januari 2014 Kennisuitwisseling 2 Pheidipidus 490 voor chr. Ptolemaeus 150 na chr. Submarine Cable Map

Nadere informatie

Agrologistiek: De rol van ICT in toekomstige supply chains

Agrologistiek: De rol van ICT in toekomstige supply chains Agrologistiek: De rol van ICT in toekomstige supply chains delaatstemeter@gmail.com Walther Ploos van Amstel Amsterdam, April 2010 Waarde creëren met supply chain ICT Nieuwe ICT oplossingen kunnen agrologistiek

Nadere informatie

Functieprofiel: Adviseur Functiecode: 0303

Functieprofiel: Adviseur Functiecode: 0303 Functieprofiel: Adviseur Functiecode: 0303 Doel (Mede)zorgdragen voor de vormgeving en door het geven van adviezen bijdragen aan de uitvoering van het beleid binnen de Hogeschool Utrecht kaders en de ter

Nadere informatie

ORDINA SAMEN SLIMMER WERKEN

ORDINA SAMEN SLIMMER WERKEN ORDINA SAMEN SLIMMER WERKEN VAN AGENDEREN NAAR DOEN Terwijl u dit leest, voltrekt zich een revolutie in het zakelijk landschap. Het Nieuwe Werken (HNW) staat volop in de aandacht. En niet zonder reden:

Nadere informatie

Inherent veiliger werken. Inherent veiliger werken

Inherent veiliger werken. Inherent veiliger werken Inherent veiliger werken Inhoud presentatie: Inherent veiliger werken Provincie Zeeland: Provinciaal veiligheid beleid: Inherent veiligheid beleid als onderdeel van de milieuvergunning Inherent veiligheid

Nadere informatie

Lifecycle Management: opereren onder architectuur. Jan Willem van Veen jwvveen@archixl.nl

Lifecycle Management: opereren onder architectuur. Jan Willem van Veen jwvveen@archixl.nl Lifecycle Management: opereren onder architectuur Jan Willem van Veen jwvveen@archixl.nl Agenda Introductie mijzelf en ArchiXL Korte inleiding Lifecycle Management methodiek Inzicht in status Inzicht in

Nadere informatie

Privaat vastgoed. Optimaal renderend en toekomstbestendig

Privaat vastgoed. Optimaal renderend en toekomstbestendig Privaat vastgoed Optimaal renderend en toekomstbestendig Duurzaam huisvesten Royal HaskoningDHV is sinds jaar en dag een betrouwbare partner in commercieel vastgoed. Als adviseurs hebben wij mede het aanzicht

Nadere informatie

6 TIPS DIE HET PRESTEREN VAN UW WERKOMGEVING VERBETEREN

6 TIPS DIE HET PRESTEREN VAN UW WERKOMGEVING VERBETEREN 6 TIPS DIE HET PRESTEREN VAN UW WERKOMGEVING VERBETEREN INLEIDING Het Nieuwe Werken is in de afgelopen jaren op vele plekken geïntroduceerd om slimmer om te gaan met de beschikbare middelen binnen organisaties

Nadere informatie

Het moment van de gestandaardiseerde waarheid! Open Standaarden voor gelinkte Overheden OSLO 3

Het moment van de gestandaardiseerde waarheid! Open Standaarden voor gelinkte Overheden OSLO 3 Het moment van de gestandaardiseerde waarheid! Open Standaarden voor gelinkte Overheden OSLO 3 1 Even voorstellen Johan van der Waal Domeinverantwoordelijke informatiemanagement Johan.vanderwaal@v-ict-or.be

Nadere informatie

Eindverslag. Project VolgMijnStem. Ben Teeuwen, project manager VolgMijnStem Stichting Het Nieuwe Stemmen 13 juni 2012, Utrecht

Eindverslag. Project VolgMijnStem. Ben Teeuwen, project manager VolgMijnStem Stichting Het Nieuwe Stemmen 13 juni 2012, Utrecht 1 Eindverslag Project VolgMijnStem Ben Teeuwen, project manager VolgMijnStem Stichting Het Nieuwe Stemmen 13 juni 2012, Utrecht Lex Slaghuis, voorzitter Open State Foundation 11-03-2013 2 Inleiding Dit

Nadere informatie

Scheepsbouw in de Delta Sterk in Techniek en Logistiek. Sjef van Dooremalen 12 maart 2012

Scheepsbouw in de Delta Sterk in Techniek en Logistiek. Sjef van Dooremalen 12 maart 2012 Scheepsbouw in de Delta Sterk in Techniek en Logistiek Sjef van Dooremalen 12 maart 2012 1 Inhoud 1. Sterk in de Cluster 2. Belangrijk in de Delta 3. Voorop in kennis en innovatie 4. Logistiek en Techniek

Nadere informatie

Parasoft toepassingen

Parasoft toepassingen Testen op basis van OSB en Digikoppeling Voor de bestaande Overheid Service Bus en de nieuwe standaard Digikoppeling zijn verschillende test- omgevingen opgezet. Hiermee kan het asynchrone berichtenverkeer

Nadere informatie

Solution Dag 2015. refresh-it. Printing. Frits de Boer Frenk Tames 1 12.06.2015

Solution Dag 2015. refresh-it. Printing. Frits de Boer Frenk Tames 1 12.06.2015 Solution Dag 2015. refresh-it Printing Frits de Boer Frenk Tames 1 12.06.2015 Agenda. 1. Welkom Frits de Boer 2. Samsung Printing Frenk Tames 3. Rondleiding Tonerfabriek ARP Supplies 2 12.06.2015 Solution

Nadere informatie

Wat is jouw grootste uitdaging als ondernemer?

Wat is jouw grootste uitdaging als ondernemer? Wat is jouw grootste uitdaging als ondernemer? De Week van de Ondernemer doet het gehele jaar onderzoek naar de belangrijkste uitdagingen van ondernemers. We presenteren hierbij de belangrijkste uitkomsten.

Nadere informatie

Agenda publiek- private tafels Doorbraakproject Onderwijs en ict

Agenda publiek- private tafels Doorbraakproject Onderwijs en ict Inleiding Dit document beschrijft de 10 thema s die samen de agenda voor de publiek- private tafels voor het Doorbraakproject Onderwijs en ict vormen. Deze agenda is samengesteld op basis van de input

Nadere informatie

Balanced Scorecard. Een introductie. Algemene informatie voor medewerkers van: SYSQA B.V.

Balanced Scorecard. Een introductie. Algemene informatie voor medewerkers van: SYSQA B.V. Balanced Scorecard Een introductie Algemene informatie voor medewerkers van: SYSQA B.V. Organisatie SYSQA B.V. Pagina 2 van 9 Inhoudsopgave 1 INLEIDING... 3 1.1 ALGEMEEN... 3 1.2 VERSIEBEHEER... 3 2 DE

Nadere informatie

Visie op TripiO 2014-2017

Visie op TripiO 2014-2017 Visie op TripiO 2014-2017 Met de transitie worden verantwoordelijkheden en bevoegdheden van de geïndiceerde jeugdzorg naar de gemeentes overgeheveld. Naast de taken die gemeenten al hebben op het terrein

Nadere informatie

Procedure 2016 nieuwe Smart Industry Fieldlabs

Procedure 2016 nieuwe Smart Industry Fieldlabs Procedure 2016 nieuwe Smart Industry Fieldlabs Smart Industry Programma Bureau email: info@smartindustry.nl De actieagenda Smart Industry startte in 2015 met 10 fieldlabs. Voor 2016 komt een uitbreiding

Nadere informatie

Business Process Management

Business Process Management Business Process Management Prof. dr. Manu De Backer Universiteit Antwerpen Katholieke Universiteit Leuven Hogeschool Gent Wat is een bedrijfsproces? Een verzameling van (logisch) gerelateerde taken die

Nadere informatie

Over nut en noodzaak van praktijkgericht onderzoek. Congres Focus op onderzoek - Oogsten en verbinden 1 en 2 december 2011, Galgenwaard, Utrecht

Over nut en noodzaak van praktijkgericht onderzoek. Congres Focus op onderzoek - Oogsten en verbinden 1 en 2 december 2011, Galgenwaard, Utrecht Over nut en noodzaak van praktijkgericht onderzoek Congres Focus op onderzoek - Oogsten en verbinden 1 en 2 december 2011, Galgenwaard, Utrecht Wat is het probleem? Volgens: 1. De professional 2. De wetenschapper

Nadere informatie

MBO HBO. Maritieme techniek. Deeltijdopleidingen voor professionals WWW.STC-GROUP.NL

MBO HBO. Maritieme techniek. Deeltijdopleidingen voor professionals WWW.STC-GROUP.NL MBO HBO Maritieme techniek Deeltijdopleidingen voor professionals WWW.STC-GROUP.NL DEELTIJD MBO- EN HBO-OPLEIDINGEN Nederlandse scheeps- en jachtwerven horen tot de absolute wereldtop. De voorsprong op

Nadere informatie

Officiële uitgave van het Koninkrijk der Nederlanden sinds 1814.

Officiële uitgave van het Koninkrijk der Nederlanden sinds 1814. STAATSCOURANT Officiële uitgave van het Koninkrijk der Nederlanden sinds 1814. Nr. 36599 15 december 2014 Beleidsregel van de Inspecteur-Generaal Leefomgeving en Transport, van 20 november 2014, nr. A-0-14-0072.001,

Nadere informatie

Van Afval Naar Grondstof

Van Afval Naar Grondstof Van Afval Naar Grondstof Toelichting onderdelen VANG-programma NVRD themadag 27 november Marc Pruijn Directie Duurzaamheid Van regeerakkoord naar ketens Rutte 2: groene groei, circulaire economie Circulaire

Nadere informatie

Plan van Aanpak. Christophe Deloo, Roy Straver & Machiel Visser. Versie 4 (26-06-2010)

Plan van Aanpak. Christophe Deloo, Roy Straver & Machiel Visser. Versie 4 (26-06-2010) Plan van Aanpak Christophe Deloo, Roy Straver & Machiel Visser Versie 4 (26-06-2010) Inhoudsopgave Voorwoord... 2 1 Inleiding... 3 1.1 Aanleiding... 3 1.2 Accordering en bijstelling... 3 1.3 Toelichting

Nadere informatie

SAMEN WERKEN AAN JEUGDZORG

SAMEN WERKEN AAN JEUGDZORG SAMEN WERKEN AAN JEUGDZORG Projectvoorstel Doel: samen werken aan jeugdzorg! De jongere centraal Groeien tot een gezonde en evenwichtige volwassene Samenwerking tussen de jongeren, zijn naaste omgeving

Nadere informatie

Peter de Haas peter.dehaas@breinwave.nl +31655776574

Peter de Haas peter.dehaas@breinwave.nl +31655776574 Peter de Haas peter.dehaas@breinwave.nl +31655776574 business context Innovatie Platform Klantinteractie Klantinzicht Mobiel Social Analytics Productiviteit Processen Integratie Apps Architectuur Wat is

Nadere informatie