Meerjarenbeleidsplan Utrechts Landschap Utrechts Landschap, verrassend dichtbij

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Meerjarenbeleidsplan Utrechts Landschap 2013-2017. Utrechts Landschap, verrassend dichtbij"

Transcriptie

1 Meerjarenbeleidsplan Utrechts Landschap Utrechts Landschap, verrassend dichtbij

2 Inleiding In 2012 bestond Utrechts Landschap 85 jaar. Gedurende deze periode heeft het zo n 5000 ha natuurgebied in eigendom verworven en voor altijd veiliggesteld. Deze terreinen zijn niet alleen van groot belang voor behoud van biodiversiteit, er bevinden zich vele historische gebouwen en andere sporen van een rijke cultuurhistorie. Jaarlijks genieten honderdduizenden inwoners en bezoekers van de provincie Utrecht van de terreinen van Utrechts Landschap. Utrechts Landschap heeft deze resultaten kunnen boeken dankzij steun vanuit de samenleving. Overheden, particulieren, bedrijven en fondsen hebben met Utrechts Landschap samengewerkt en financieel bijgedragen aan het werk van de stichting. Het maatschappelijk speelveld waarbinnen Utrechts Landschap opereert is continu in beweging. In die 85 jaar is er weliswaar deskundigheid en erkenning opgebouwd als het gaat om beheer, onderhoud en exploitatie van terreinen en gebouwen, maar de maatschappelijke steun is niet vanzelfsprekend. Dit meerjarenbeleidsplan voor de periode verschijnt op een moment dat het speelveld flink in beweging is. De afgelopen decennia heeft de overheid een actieve rol gespeeld in het natuurbeleid en daar ook middelen voor beschikbaar gesteld. Mede vanuit financiële overwegingen doet de overheid nu een stap terug. Voor het boeken van resultaten zal de steun van particulieren, bedrijven en fondsen nog belangrijker worden dan de afgelopen jaren. De missie van Utrechts Landschap is onverminderd actueel: het beschermen en versterken van natuur, landschap en erfgoed in de provincie Utrecht. Er ligt een uitdaging om particulieren en bedrijven meer dan voorheen daar bij te betrekken bijvoorbeeld door nieuwe vormen van eigenaarschap. Vanuit deze betrokkenheid zal ook de financiering van het werk verder versterkt moeten worden. Van oudsher vindt Utrechts Landschap zijn achterban in de directe omgeving van haar terreinen. Uitdaging is om de komende jaren de stedeling meer te betrekken bij de doelen en het werk van de organisatie. Inhoud Dit meerjarenbeleidsplan is als volgt opgebouwd: 1. beschrijving van Utrechts Landschap 4 2. maatschappelijke trends 7 3. positionering belangrijkste opgaven samenwerking organisatie 24 Meerjarenbeleidsplan 3

3 1. Wat is en doet Utrechts Landschap? Historie Utrechts Landschap is opgericht in 1927 door vertegenwoordigers van de Provincie Utrecht en Natuurmonumenten. Achterliggende gedachte was de behoefte aan een natuurbeschermingsorganisatie op provinciaal niveau die zich kan ontfermen over natuurgebieden die anders in handen zouden komen van speculanten. Utrechts Landschap was het eerste provinciaal landschap, later volgden elf anderen die nu samenwerken onder de koepel De12Landschappen. Statutaire doelstelling Het doel van de stichting is het bevorderen van het behoud van het natuur- en landschapsschoon en cultuurhistorie in de provincie Utrecht. Daaronder wordt verstaan al datgene wat tot de aantrekkelijkheid van het landschapsbeeld bijdraagt, waartoe mede kunnen worden gerekend de merkwaardigheden op het gebied der natuurhistorie en de voortbrengselen van menselijke werkzaamheid, welke door hun vorm, ligging of ouderdom de waarde van het landschapsbeeld verhogen. Of in hedendaagse taal: alles wat de kwaliteit van natuur en het landschap in de provincie Utrecht ten goede komt. De belangrijkste middelen om deze doelen te realiseren zijn (1) zorgvuldig beheer van de natuurgebieden, restauratie en onderhoud van de historische gebouwen en openstelling van haar bezittingen voor het publiek en (2) verwerving in eigendom. De beste garantie voor veiligstelling van gebieden en gebouwen is eigendom. Dit heeft in de afgelopen 85 jaar heel wat opgeleverd. In 2012 heeft Utrechts Landschap bijna vijfduizend hectare natuurgebied, waaronder veel landgoederen, en zo n tweehonderd gebouwen en bouwwerken. Het zwaartepunt van de bezittingen ligt in de oostelijk helft van de provincie (Utrechtse Heuvelrug, Gelderse Vallei, Kromme Rijngebied en uiterwaarden Nederrijn en Lek). Organisatie Utrechts Landschap is een stichting. De eindverantwoordelijkheid ligt bij het bestuur, dat bestaat uit zeven personen. Het bestuur wordt gecontroleerd door een raad van toezicht. Vanaf de oprichting is de Commissaris van de Koningin voorzitter van de raad van toezicht. De werk organisatie bestaat uit ± vijftig medewerkers (ruim veertig fte). Ruim de helft van de medewerkers is werkzaam in het dagelijks beheer en onderhoud van natuurgebieden en historische gebouwen. Er zijn ± vierhonderd vrijwilligers actief voor Utrechts Landschap. Ze zijn betrokken bij het terreinbeheer, onderhoud van historische gebouwen (o.a. veertig molenaars) en publieks activiteiten (o.a. bemensen van negen infocentra en vaartochten op Nederrijn en Kromme Rijn). Belangenbehartiging Utrechts Landschap komt op voor de belangen van natuur, landschap en erfgoed. We nemen zelf initiatieven, vaak in de vorm van een integrale visie op een bepaald gebied of thema. Deze visie wordt gepresenteerd tijdens de jaarlijkse Week van het Landschap die op locatie plaatsvindt. Voorbeelden zijn Hart van de Heuvelrug en Venster op de Vallei (2000). Bij de realisatie werken we samen met gebiedspartners. Ook reageert Utrechts Landschap op ontwikkelingen die ten koste gaan van de kwaliteit van het landschap, zeker als er een relatie is met de eigen terreinen. 4 Utrechts Landschap

4 Maatschappelijke positie Utrechts Landschap heeft een ANBI-status (algemeen nut beogende instelling) en een CBF-keurmerk (keurmerk voor fondsenwervende instellingen). Utrechts Landschap wordt gesteund door bijna donateurs ( Beschermers ). Daarnaast wordt de organisatie gesteund door een netwerk van ongeveer vijftig bedrijfsvrienden. Utrechts Landschap ontvangt jaarlijkse een bijdrage van de Nationale Postcodeloterij. Financiering Utrechts Landschap moet zelf financiële middelen genereren om zijn doelen te realiseren. Naast een uitvoerende organisatie is Utrechts Landschap ook een fondsenwervende organisatie met een brede financiering. Er zijn drie bronnen die ruwweg 1/3 van de inkomsten voor hun rekening nemen: Charitas : donaties, sponsoring, fondsen (waaronder Postcodeloterij). Eigen inkomsten: met name uit gebouwen (verhuur en erfpacht) en in mindere mate verkoop van hout. Subsidie: basissubsidie voor beheer natuurgebieden en onderhoud rijksmonumenten en provinciale subsidie voor ondersteuning van de organisatie (o.a. publieksbereik, bijdrage aan initiërende projecten). Naast elke euro subsidie, legt Utrechts Landschap twee euro s bij dankzij particuliere bijdragen en eigen inkomsten. Samenwerking Utrechts Landschap onderhoudt goede relaties met haar buren (boeren, particuliere grondeigenaren, omwonenden) en werkt in veel verbanden samen, waaronder: Oostbroek : samenwerking tussen zes provinciale natuur- en milieuorganisaties. Gezamenlijk optrekken bij trajecten als Provinciale Ruimtelijke Structuurvisie. Utrechts model : intensieve samenwerking en afstemming tussen Landschap Erfgoed Utrecht en Utrechts Landschap. De organisaties zijn complementair en bestrijken gezamenlijk het gehele werkveld van natuur, landschap en erfgoed. De één (UL) primair door te verwerven en te beheren, de ander (LEU) door particuliere grondeigenaren te ondersteunen. Gezamenlijke huisvesting op landgoed Oostbroek. De12Landschappen: samenwerkingsverband tussen 12 provinciale landschappen t.b.v. landelijke vertegenwoordiging. Gebiedscommissies Agenda Vitaal Platteland (AVP): actieve inbreng in diverse gebiedsprocessen in Utrecht, gericht op uitvoering van rijks- en provinciaal beleid op het vlak van natuur en landschap. Binnen deze gebiedscommissies wordt samengewerkt met overheden, particuliere grondeigenaren, landbouworganisaties, recreatieondernemers en collega-terreinbeheerders. In het kader van gebiedsontwikkeling werkt Utrechts Landschap op projectbasis samen met provincie Utrecht, gemeenten, waterschappen en andere partijen. Voorbeelden zijn de projecten Hart van de Heuvelrug, De Schammer, Ruimte voor de Rivier. Utrecht 2040: actieve inbreng bij en bijdrage aan realisatie van de doelen Utrecht 2040 (een duurzame en aantrekkelijke provincie). Meerjarenbeleidsplan 5

5 Heidestein Grutto 6 Utrechts Landschap

6 2. Wat is er gaande? Maatschappelijke steun Mensen zijn niet meer vanzelfsprekend lid van omroep, politieke partij en/of vakbond. Ze zijn minder geneigd om zich voor langere tijd aan een bepaalde organisatie te binden. Betrokkenheid verloopt tegenwoordig langs vele lijnen, waaronder social media. Ook Utrechts Landschap heeft daarmee te maken. De achterban van Utrechts Landschap is op leeftijd. Hoewel het aantal Beschermers van Utrechts Landschap zich de afgelopen jaren heeft gestabiliseerd rond huishoudens, bestaat het risico van een afkalvende achterban en teruglopende inkomsten. Werken aan de relatie met onze Beschermers blijft daarom geboden. Het werkveld natuur is de afgelopen jaren gedomineerd door de overheid en deskundigen. De betrokkenheid van het brede publiek bij natuur en landschap is enigszins op de achtergrond geraakt. Niettemin genieten jaarlijks miljoenen mensen van de terreinen van Utrechts Landschap. Er ligt een uitdaging om de betrokkenheid van burgers bij natuur te versterken, ook vanwege de terugtrekkende beweging van de overheid. Aandachtspunten opnieuw invullen van concept van beschermerschap met aandacht voor vormen van mede-eigenaarschap activeren van de betrokkenheid met natuur en cultuur van de inwoners van de provincie, met name de bezoekers van onze terreinen en gebouwen Terugtrekkende overheid In 1990 werd het Natuurbeleidsplan door de Tweede Kamer vastgesteld, het begin van de realisatie van de Ecologische Hoofdstructuur. Ruim 20 jaar heeft de overheid actief gewerkt aan de EHS en een groot deel van de financiering voor haar rekening genomen. Naast behoud van bestaande natuur, kwam er veel aandacht voor de ontwikkeling van nieuwe natuur. Dit alles volgens een zeer planmatige aanpak, met door de overheid geformu- leerde natuurdoelen. Deze werkwijze heeft veel tastbare resultaten opgeleverd in de vorm van nieuwe natuur en ecologische verbindingen. Dit succes heeft ook een keerzijde. Door de focus op realisatie van de plannen kwam de relatie met het brede publiek op de achtergrond. Het denken over natuur werd gedomineerd door overheid en deskundigen. Bezuinigingen en decentralisatie brengen een andere invulling van natuurbeleid met zich mee. In Utrecht hebben betrokken partijen het Akkoord van Utrecht gesloten. Dit akkoord voorziet in een kleinere EHS, waarvan een gedeelte niet meer door de overheid gefinancierd zal worden, maar met andere financiële arrangementen. Daarnaast zal de subsidie voor beheer worden verlaagd. Omdat natuur nu het domein van de provincies wordt, staat Utrechts Landschap dichter bij de besluitvorming en kan hierin een (nog) actievere rol gaan spelen. Kortom, er is ook op dit front meer werk aan de winkel. Aandachtspunten meer zelf op zoek naar duurzame financiering van het beheer van bestaande natuurgebieden ontwikkelen van nieuwe vormen van financiering en gebiedsontwikkeling voor de afronding van de EHS Natuur In Utrecht is de afgelopen decennia met positief resultaat gewerkt aan de realisatie van de Ecologische Hoofdstructuur. Er zijn nieuwe natuurgebieden bijgekomen, bestaande vergroot en verbonden, ecoducten aangelegd en specifieke maatregelen uitgevoerd gericht op biodiversiteit. Maar een robuust natuurnetwerk is nog niet gerealiseerd en de provincie geeft zichzelf een rode kaart wat betreft biodiversiteitsdoelen. Daarnaast is de brede betekenis van natuur voor de samenleving evident, maar is de beeldvorming daarover niet altijd positief of juist. Aandachtspunten realisatie van een robuust netwerk conform het Akkoord van Utrecht positieve beeldvorming over natuur vergroten Meerjarenbeleidsplan 7

7 Sandwijck Cultureel erfgoed Utrechts Landschap was in de eerste tientallen jaren van zijn bestaan vooral een vangnet voor landgoederen en buitenplaatsen. Voor landgoederen en buitenplaatsen geldt dat natuur en cultuur verweven zijn. Utrechts Landschap is gericht op cultureel erfgoed in samenhang met het landschap. Utrechts Landschap koestert deze ensemble benadering en heeft dit de afgelopen jaren verder uitgebouwd. Dit is mede gebeurd vanuit een initiatief van de provincie Utrecht begin 21e eeuw voor herschikking van organisaties die actief waren op het vlak van natuur, landschap en erfgoed. Uit een fusie van een aantal organisaties ontstond Landschap Erfgoed Utrecht. LEU ondersteunt en adviseert particulieren bij het beheer van natuur, landschap en erfgoed. De herschikking heeft ertoe geleid dat LEU en Utrechts Landschap complementair zijn aan elkaar. De molenstichting, de enige erfgoedstichting die zelf eigenaar was van erfgoed, werd onder de paraplu van Utrechts Landschap gebracht. Sindsdien is instandhouding van cultureel erfgoed explicieter een doelstelling geworden van Utrechts Landschap en als zodanig in de statuten vastgelegd. Verwerving van steenfabriek Bosscherwaarden en de betrokkenheid bij kasteel Loenersloot komen direct voort uit deze taakopvatting. Aandachtspunten verdieping van de rol van Utrechts Landschap ten aanzien van cultureel erfgoed evalueren en optimaliseren van het Utrechts model voortbouwen op de Utrechtse ontwerptraditie Utrechts Landschap heeft oog voor een ontwikkelingsgerichte benadering van erfgoed. Utrecht kent een lange ontwerptraditie in landschapsarchitectuur in samenhang met gebouwen en ook in onze tijd kunnen we nieuw erfgoed toevoegen met kwaliteit (behoud door ontwikkeling). Folly op Hoog Beek en Royen 8 Utrechts Landschap

8 Particuliere grondeigenaren De rol van particuliere grondeigenaren in het natuurbeheer is de afgelopen jaren versterkt. De tijd dat verwerving alleen een zaak was van natuurorganisaties en de provincie verdeeld was in invloedsferen van terreinbeherende organisaties, is voorbij. Particulieren kunnen tegenwoordig van vergelijkbare regelingen voor aankoop en beheer gebruik maken. Hun maatschappelijke rol is echter een andere: zij hebben geen charitatieve doelstelling en een andere binding met de Utrechtse samenleving. Het Utrechts model leidt ertoe dat Utrechts Landschap geen adviserende of ondersteunende rol heeft ten aanzien van particuliere grondeigenaren. Wel wordt er samengewerkt in de gebiedscommissies (zoals het Nationaal Park) en streeft Utrechts Landschap naar goede relatie met zijn buren, dus ook met omliggende particuliere grondeigenaren. Aandachtspunten nadere invulling geven aan de samenwerking tussen Utrechts Landschap en particuliere grondeigenaren Duurzaamheid Ook Utrecht heeft te maken met de gevolgen van klimaatverandering. Utrechts Landschap spant zich in om de effecten op de natuur zo klein mogelijk te houden, onder andere door actief te werken aan een netwerk van natuurgebieden. Van Utrechts Landschap mag ook verwacht worden dat de organisatie zich maximaal inzet om bewust met energie en grondstoffen om te gaan. Dat geldt bijvoorbeeld voor het energiegebruik in de (historische) panden, inzet van machines in het beheer, de bedrijfsauto s en de toepassing van materialen bij bouw en restauraties. Onderzocht wordt of er mogelijkheden zijn om biomassa te benutten. Aandachtspunten verduurzamen van de eigen bedrijfsvoering Landbouw De ontwikkeling van de landbouw is bepalend voor de toekomst van het landelijk gebied. Landbouw en natuur zijn bondgenoten tegen een verdere verstedelijking van de provincie. Aan de andere kant biedt een op puur economische leest geschoeide landbouw weinig ruimte voor behoud laat staan herstel van biodiversiteit. Agrarisch natuurbeheer is het meest zinvol in ruimtelijke samenhang met natuurgebieden en leidt meestal niet tot de gewenste resultaten bij een versnipperde aanpak. In het westelijke veenweidegebied speelt de problematiek van bodemdaling en komt de landbouw vroeg of laat voor de keuze te staan: doorgaan op economische basis of extensiveren en verbreden. In delen komt de optie van grootschalige vernatting aan de orde, met nieuwe combinaties van wonen, recreatie, water berging en/of natuur. In het oostelijke deel van de provincie zijn de veranderingen kleinschaliger. Maar ook hier drukken ontwikkelingen in de intensieve veehouderij (Gelderse Vallei), melkveehouderij (Eemland) en fruitteelt (Kromme Rijn) hun stempel op het landschap. Aandachtspunten anticiperen op veranderende landbouw, vooral aandacht voor stadsrandzones samenwerking opbouwen met agrariërs die verbreden en/of extensiveren Lakenvelders op Oostbroek Meerjarenbeleidsplan 9

9 3. Positionering Visie en missie In het verlengde van de statutaire doelstelling heeft Utrechts Landschap: als visie: als missie: als kernwaarden: Een mooi landschap, rijk aan natuur en cultuur, is onmisbaar voor de Utrechtse samenleving Utrechts Landschap werkt actief aan het behouden, versterken en ontwikkelen van natuur, landschap en erfgoed en wil mensen daarbij betrekken en ruimte bieden om daarvan te genieten Betrokken, daadkrachtig en vernieuwend Betrokken Midden in de Utrechtse samenleving Utrechts Landschap is als organisatie, zowel medewerkers als vrijwilligers, zeer betrokken bij natuur, landschap en erfgoed in Utrecht. Mensen zetten zich met passie voor deze organisatie in. Het werk van Utrechts Landschap leidt tot concrete, tastbare resultaten en dat motiveert mensen. Utrechts Landschap is niet alleen betrokken bij de eigen terreinen en gebouwen. Hij hecht aan een goede relatie met buren, overheden, bedrijven en instellingen. Utrechts Landschap staat midden in de samenleving. Utrechts Landschap staat voor de kernkwaliteit van de provincie Utrecht: de balans tussen stad en land, tussen rood en groen, tussen natuur en cultuur. De organisatie wil deze balans bewaken door aandacht te geven aan de kwaliteit van het landschap, de groene kant van de Utrechtse medaille. De achterban heeft een duidelijke binding met de terreinen van Utrechts Landschap. Een naar verhouding groot deel van de Beschermers woont in de directe omgeving van de natuurgebieden. Hun steun heeft betrekking op iets wat ze zelf kennen en waarderen. Deze betrokkenheid kan zich verder ontwikkelen. Bijvoorbeeld door naast het recreatief gebruik van onze gebieden ook het gevoel van eigenaarschap te versterken. Of door niet alleen de directe buren aan te spreken, maar ook de inwoners van de steden Utrecht en Amersfoort. En de relatie met Utrechtse bedrijven en instellingen uit te bouwen en te intensiveren. 10 Utrechts Landschap

10 Utrechts Landschap is zichtbaar aanwezig in de regio. De boswachter en zijn medewerkers zijn het gezicht in de terreinen en direct aanspreekbaar. De vrijwilligers zorgen voor een warm welkom in de infocentra en voor vele activiteiten. Voor overheden, bedrijven en instellingen is Utrechts Landschap makkelijk te benaderen. Utrechts Landschap is altijd bereid om resultaten te boeken door samenwerking. Landschap als verbindend thema Utrechts Landschap richt zich op natuur en cultuur. De betrokkenheid kent een breed spectrum: van wildernis in de Blauwe Kamer tot het gaande werk van een poldermolen. De term landschap weerspiegelt goed de breedte van het werkterrein. Het omvat de natuur, het cultuurlandschap en het historisch erfgoed. Utrechts Landschap opereert vanuit de samenhang tussen natuur en cultuur, gebouwd en ongebouwd. Het begrip ensemble is daarbij leidend. Molen van de Polder Buitenweg Utrechts Landschap heeft twee zusterstichtingen : Utrechtse Molens en Kasteel Loenersloot. Provincie als werkgebied De focus van Utrechts Landschap ligt op haar eigen terreinen en gebouwen. Een blijvende instand houding vraagt om een grote inspanning op het vlak van beheer, onderhoud en financiering. De kwaliteit van natuur, landschap en erfgoed is vaak sterk afhankelijk van wat er in de omgeving gebeurt. Daar wil Utrechts Landschap zo nodig ook invloed op uitoefenen. De belangenbehartiging richt zich daarom mede op wat er buiten de grenzen van het eigendom gebeurt. Het gaat daarbij om zaken als ontsnippering, aanpak verdroging en faunabeheer. Als het gaat om het behartigen van de belangen van natuur en landschap op het niveau van de gehele provincie, beperkt Utrechts Landschap zich tot enkele majeure thema s die het eigendom overstijgen: De realisatie van een samenhangend netwerk van natuurgebieden, als onderdeel van een landelijk (EHS) en Europees (Natura 2000) netwerk. Het bewaken van de Utrechtse traditie op het vlak van landschapsontwerp en architectuur die heeft geresulteerd in buitenplaatsen, landgoederen, industrieel en militair erfgoed. Door nieuwe ontwikkelingen en transformaties in deze traditie te plaatsen, leveren deze een bijdrage aan de ruimtelijke kwaliteit in plaats van er afbreuk aan te doen. Ruimtelijke ordening op provinciaal niveau in relatie tot de kwaliteit van het landschap. Kasteel Loenersloot Daadkrachtig Praktische organisatie Utrechts Landschap is een organisatie van doeners, gericht op uitvoering. Meer dan de helft van de medewerkers is betrokken bij het dagelijks beheer van natuurgebieden en gebouwen. De medewerkers zijn gericht op praktische oplossingen. Door de beperkte omvang kan Utrechts Landschap slagvaardig reageren op externe ontwikkelingen. Ook strategisch opereert Utrechts Landschap pragmatisch met oog voor andere maatschappelijke belangen. Dat leidt tot integrale visies waarbij niet alleen natuur, maar ook zo veel mogelijk andere belangen erop vooruit gaan. Financiën Utrechts Landschap heeft meerdere financiële bronnen (1/3 subsidie, 1/3 eigen inkomsten, 1/3 charitas). Maar geen van die bronnen is vanzelfsprekend, voor elke euro moet worden gewerkt. Dankzij de brede financiering is Utrechts Landschap niet afhankelijk van één geldstroom. De organisatie is daardoor minder kwetsbaar en kan voor een belangrijk deel de eigen broek ophouden. Dat geeft goede garanties voor de continuïteit van het werk. Meerjarenbeleidsplan 11

11 Oostbroek Utrechts Landschap wil niet afhankelijk zijn van subsidies en politieke af wegingen, maar streeft wel naar een blijvende financiële betrokkenheid van de overheid bij zijn werk. Natuur, landschap en erfgoed behoren tot het publieke domein en dat komt tot uiting in het beschikbaar stellen van maatschappelijke middelen voor beheer en onderhoud. Vanzelfsprekend geldt daarbij als voorwaarde dat de terreinen zijn opengesteld voor het publiek en daar komt Utrechts Landschap graag aan tegemoet. Vernieuwend Ontwikkelingsgericht Utrechts Landschap wil niet alleen conserveren, maar waar mogelijk en nodig ook ontwikkelen. De Blauwe Kamer was één van de eerste gebieden waar de rivier weer ruimte kreeg. De zomerkade werd afgegraven en kilometers prikkel draad verwijderd. De natuur kreeg alle ruimte om het gebied zelf in te vullen met een belangrijke rol voor grote grazers. Het werd een voorbeeld project waarvoor nationaal en internationaal veel belangstelling bestaat. In het beheer van het bos is het concept van geïntegreerd bosbeheer ontwikkeld dat zich richt op versterking van biodiversiteit, belevingswaarde en toekomstgerichte instandhouding. Verschillende varianten daarvan worden inmiddels toegepast in het Nederlandse en Vlaamse bos. Gebiedsontwikkeling en financiering Ook op het vlak van gebiedsontwikkeling en regionale financiering is Utrechts Landschap vernieuwend. Het project Hart van de Heuvelrug, geïnitieerd door Utrechts Landschap, is gebaseerd op een verdienmodel. Verkenning van samenwerking met ondernemers uit de regio, heeft enkele interessante initiatieven opgeleverd, zoals de Heuvelrugkist (uitvaartkist) en locatieverhuur. Dergelijke initiatieven versterken de regionale financiering van het werk van Utrechts Landschap. De omstandigheden in de provincie Utrecht zijn relatief gunstig om dergelijke initiatieven te ontwikkelen; het kan een proeftuin voor Nederland zijn als het gaat om nieuwe vormen van financiering, gebiedsontwikkeling en mede-eigenaarschap. Architectuur en landschapsarchitectuur met oog voor kwaliteit heeft de provincie onder andere veel buitenplaatsen opgeleverd, zowel langs de Vecht als de Stichtse Lustwarande. Een deel hiervan is in eigendom en beheer van Utrechts Landschap. Erfgoed is niet alleen iets wat onze voorouders maakten; ook in deze tijd kan nieuw erfgoed met kwaliteit toegevoegd worden. Utrechts Landschap heeft hier in het klein invulling aan gegeven in de vorm van het Godebald-prieel op Oostbroek en de folly Zeist aan Zee in Hoog Beek & Royen. 12 Utrechts Landschap

12 Meerjarenbeleidsplan 13

13 4. Opgaven Vanuit de ervaring van 85 jaar natuurbescherming, de analyse van het huidige speelveld en de positionering, ziet Utrechts Landschap zich de komende jaren gesteld voor vijf uitdagingen: 1. Borgen van duurzaam beheer en onderhoud 2. Relatie stad-land 3. Realisatie netwerk natuurgebieden 4. Ruimte bieden aan beleving 5. Versterking achterban 1. Borgen van duurzaam beheer en onderhoud Aan Utrechts Landschap zijn zo n 5000 hectare natuurgebied en vele historische gebouwen toevertrouwd. Kerntaak van de organisatie is duurzame instandhouding van dit rijke bezit. Dat vraagt om een duidelijke doelstelling, inzet van deskundig personeel bij de uitvoering en voldoende financiële middelen. Terreinbeheer De uitgangspunten voor het beheer van de natuurterreinen zijn vastgelegd in de Beheervisie (2012). Voor de terreinen zijn beheerplannen gemaakt. Dit heeft er onder andere toe geleid dat er op de buitenplaatsen meer aandacht wordt gegeven aan cultuurhistorische aspecten, er meer ruimte komt voor heide en een deel van de graslanden intensiever beheerd gaat worden. De beheerplannen worden vertaald naar jaarlijkse werkplannen, waarin de besteding van tijd en geld wordt vastgelegd. Binnen de werkplannen wordt de afweging gemaakt welke werkzaamheden worden uitbesteed en wat in eigen beheer wordt uitgevoerd. Ook de opbrengsten worden in beeld gebracht. Deze zijn onder andere afkomstig van de verkoop van hout, verpachting of in gebruikgeving van grond. De ontwikkelingen in de terreinen (flora,fauna) worden gevolgd via een monitoringsprogramma. Dit wordt jaarlijks vastgesteld en is van belang vanuit subsidievoorwaarden, evaluatie van het beheer en publieksvoorlichting. Een groot deel van de inventarisaties wordt gedaan door vrijwilligers met veel kennis en betrokkenheid. Voor specifieke opdrachten en langjarig onderzoek worden bureaus ingehuurd. Gebouwen Gebouwen zijn gedeeltelijk verhuurd, gedeeltelijk in erfpacht uitgegeven. Voor de gebouwen die in eigen beheer zijn, maakt Utrechts Landschap meerjaren-onderhoudsplannen. Deze worden vertaald naar een jaarlijks onderhoudsprogramma. De bestemming van de gebouwen is gericht op een gezonde exploitatie. Een aantal panden biedt mogelijk ruimte voor verhoging van inkomsten, maar aan de andere kant is de woningmarkt dermate onzeker, dat het streven is om de huidige inkomsten op peil te houden. 14 Utrechts Landschap

14 Financiering beheer en onderhoud De middelen die de overheid beschikbaar stelt voor beheer van natuur en instandhouding van erfgoed, zullen naar verwachting fors gaan dalen. Bijstelling van de doelen kan daar een reactie op zijn, maar dat gaat ten koste van de kwaliteit van natuur en erfgoed. In eerste instantie zal Utrechts Landschap zich richten op het versterken van andere financieringsbronnen en op het verminderen van kosten door inzet van vrijwilligers. Pas in tweede instantie zullen eventueel doelen worden bijgesteld. Meest kwetsbaar hiervoor zijn de intensief beheerde natuurgebieden als hakhout, hooilanden en de buitenplaatsen. Ook toezicht en handhaving kunnen onder druk komen te staan. Het gaat te ver om daar in dit meerjarenbeleidsplan op vooruit te lopen. Om een goed beheer en onderhoud de komende jaren te kunnen garanderen zijn de volgende punten geformuleerd: Speerpunten Versterken van eigen inkomsten uit terreinen door ruimte te bieden aan economische activiteiten die aansluiten op de doelstelling (voorbeelden: natuurbegraafplaats, buitenschoolse opvang). Nadere invulling door samenwerking met (regionale) ondernemers. Gerichte donaties voor het beheer in de vorm van adoptie (mede-eigenaarschap) door particulieren of bedrijven van bestaande natuurgebieden, eventueel in combinatie met vruchtgebruik (appels, brandhout, etc.). Versterken van inzet vrijwilligers bij het terreinbeheer, met als speerpunt de buitenplaatsen ( tuinbazen ). Vooral om de betrokkenheid van mensen bij de terreinen te bevorderen en daarbij kostenbesparing te realiseren. Naast een vast groepje vrijwilligers, kan gedacht worden aan werkdagen voor Beschermers, omwonenden of bedrijven. Eigen bedrijfsvoering verduurzamen: energiegebruik, mobiliteit, gebruik duurzaam hout (bij voorkeur uit eigen bos), etc. Vergroten van toegevoegde waarde van producten (voorbeelden: Heuvelrugkist, brandhoutveiling, wildernisvlees). Uitbreiden van aantal vakantiehuisjes tot circa 5. Infocentra buiten de openingstijden inzetten voor locatieverhuur. 2. Relatie stad-land Utrecht is in hoge mate verstedelijkt. Voor veel stedelingen is het lastig om op een aangename manier buiten te komen: afstand, barrières in de vorm van infrastructuur. Daarnaast is er te weinig natuur in de directe omgeving van de grote steden. De natuurgebieden rond de steden (bijvoorbeeld Amelisweerd, Beerschoten/Houdringe) worden dan ook druk bezocht. Utrechts Landschap ziet dat de behoefte groot is en wil rond Utrecht en Amersfoort een belangrijke rol vervullen om de betekenis van en betrokkenheid bij natuur voor inwoners van deze regio s veel groter te laten zijn. Dat betekent ook dat er meer aansluiting gezocht wordt met wensen van burgers. De uitgangssituatie in Utrecht is gunstig om de relatie tussen stad en land te verbeteren. In vergelijking met de rest van de Randstad is er veel natuur en een grote variatie aan landschappen. Utrechts Landschap heeft een stevige achterban in de plaatsen waar zijn natuurgebieden liggen. Die betrokkenheid met natuur dichtbij zou er ook kunnen zijn in steden als Utrecht en Amersfoort en omliggende plaatsen als Nieuwegein, Houten en Leusden. Om de relatie tussen stad en land te verbeteren, is er behoefte aan meer natuur in de stadsrand. En dan natuur waar je als stedeling ook wat aan hebt. Voor de een is dat ontspanning, voor de ander juist inspanning. De betrokkenheid en binding van bewoners wordt vergroot door de gelegenheid te geven om een stuk natuur te adopteren, hen meer te laten meedenken over inrichting en (mede)verantwoordelijk te laten zijn voor het beheer. Vanwege het diverse karakter van de stedelijke populatie, gaat het daarbij waarschijnlijk om een breed spectrum aan wensen. Meerjarenbeleidsplan 15

15 Speerpunten Actief contact leggen met inwoners van stedelijke gebieden om een beeld te krijgen van wensen en ideeën ten aanzien van de natuur rond de stad. Deze betrokkenheid vertalen naar concrete resultaten en naar werving van Beschermers. Nader invulling geven aan de visie De Tuinen van Utrecht (2009), waarbij mensen mede-eigenaar worden van een stukje natuur in de stadsrand. Inwoners van de stad Utrecht adopteren een stukje natuur buiten de stad waar ze kunnen picknicken, zonnen of oogsten van hun eigen appelboom. Utrechts Landschap beheert het landschappelijk raamwerk, de gebruiker verzorgt zijn eigen stukje natuur. Naast individuele gebruikers en gezinnen, biedt deze werkwijze ook mogelijkheden om communities als scholen, verzorgingshuizen of moskeeën te betrekken bij natuur rond de stad. Meer bedrijven vanuit hun visie op maatschappelijk verantwoord ondernemen betrekken bij de ontwikkeling van natuur rond de stad (bijvoorbeeld door een Streekfonds Groen Utrecht en/of Groen Amersfoort ). 3. Realisatie netwerk natuurgebieden Het speelveld voor verwerving van natuur is drastisch veranderd. Aankoopsubsidie zal alleen nog beschikbaar zijn voor gebieden die deel uitmaken van de herijkte EHS. Deze omvat 1500 ha nieuwe natuur van de aanvankelijke resterende opgave van 6000 ha nog te realiseren EHS. Het zwaartepunt van deze opgave ligt bij enkele grote natuurontwikkelingsprojecten in het westelijk deel van de provincie. Voor Utrechts Landschap zijn vooral de Elster Buitenwaarden en enkele afrondingsaankopen van belang. De herijkte EHS wordt gefinancierd met overheidsmiddelen; het voortouw ligt bij de provincie. Het accent van de inspanningen van Utrechts Landschap zal liggen op gebieden binnen de groene contour. Dit zijn gebieden die van belang zijn om de EHS af te ronden, maar waarvoor vooralsnog geen overheidsmiddelen beschikbaar zijn. Zodra hier nieuwe natuur wordt ontwikkeld, maakt deze deel uit van de EHS. In de gehele provincie gaat het om 3000 ha. Utrechts Landschap inventariseert voor welk deel van deze opgave zij zich (mede) verantwoordelijk voelt en formuleert vervolgens een strategie. Deze strategie zal ingaan op mogelijke samenwerkingspartners en nieuwe vormen van financiering. Aankoop van bestaande natuurgebieden wordt in principe niet meer financieel ondersteund door de overheid. Bij kleinere, strategische aankopen kan Utrechts Landschap een campagne starten, vergelijkbaar met de Biltse Duinen. Een gerichte werving van legaten (ten behoeve van een aankoopfonds ) of nieuwe vormen van private financiering ( natuurobligaties ) kunnen aanvullende middelen opleveren. Sommige natuurgebieden zijn in handen van lokale overheden, instellingen of bedrijven. In het verleden heeft een aantal gemeenten natuurgebieden aan Utrechts Landschap overgedragen, in het kader van een kerntakendiscussie of vanuit de wens om deze gebieden blijvend veilig te stellen. Mochten partijen overdracht overwegen, dan staat Utrechts Landschap open voor een serieuze verkenning daarvan. Naast natuur speelt Utrechts Landschap een rol bij de verwerving van erfgoed. De ensemble-benadering vormt daarbij het uitgangspunt. Het erfgoed moet een duidelijke samenhang hebben met de omgeving en Utrechts Landschap moet afzender zijn van het gehele ensemble. Daar waar erfgoed al een relatie heeft met bestaande natuurgebieden van Utrechts Landschap, wordt een actieve opstelling gekozen; elders een passieve. Voorwaarde voor verwerving van erfgoed door Utrechts Landschap is dat er zicht is op een gezonde financiële exploitatie. Speerpunten Nieuwe natuur realiseren binnen de groene contour. Verkennen van mogelijkheden voor gebiedsontwikkeling met een verdienmodel (samenwerking met overheden en/of bedrijven). Bij kleinschalige opgaven mogelijkheden verkennen van financiering door particulieren ( natuurobligaties ); hierbij samenwerken met Groenfonds en/of financiële instellingen. Samenwerking met provincie bij verwerving in herijkte EHS (Elster Buitenwaarden, afrondingsaankopen). Gerichte fondsenwerving voor aankoop van bestaande natuur (voeren van gerichte campagnes, instellen van aankoopfonds, ontwikkelen van nieuwe vormen van private financiering als natuurobligaties ). Stimuleren van overdracht aan Utrechts Landschap van bos- en natuurgebieden die in eigendom zijn van gemeenten, bedrijven of instellingen. Verwerven van cultureel erfgoed als dit past in de ensemble-benadering en er zicht is op een gezonde exploitatie. 4. Ruimte bieden aan beleving Utrechts Landschap vindt het belangrijk dat mensen kunnen genieten van natuur en erfgoed. Er valt veel te beleven! Openstelling voor het publiek is het uitgangspunt, de wijze waarop en mate waarin is afhankelijk van het terrein en het gebouw. De keuzes daarvoor worden in de beheerplannen gemaakt. Bij monumentale gebouwen die door particulieren bewoond worden, is het streven om het gebouw minimaal 1x per jaar open te stellen tijdens Open Monumentendag. Informatie en routes zullen in toenemende mate ook digitaal beschikbaar komen (apps voor wandelroutes, scannen van QR-code). Op zeven locaties beheert Utrechts Landschap kleinschalige informatiecentra: t Winkeltje van Oostbroek, Paviljoen Beerschoten, Schaapskooi Heidestein, de Blauwe Kamer, de tabaksschuur Amerongen, Koetshuis Stoutenburg en Molen De Hoop (Loenen a/d Vecht). Ook steenfabriek 16 Utrechts Landschap

16 Bosscherwaarden opent geregeld haar poorten en de meeste molens zijn op zaterdag te bezoeken. Gestreefd wordt de infocentra voor een bezoek interessanter te maken. Aandachtspunten zijn het informatieaanbod, de verse koffie en de aantrekkelijkheid voor gezinnen met jonge kinderen. De vrijwilligers krijgen vooral de rol van ambassadeurs van Utrechts Landschap; samenwerking met een cateraar of horecaondernemer kan de kwaliteit van koffie en aanverwante zaken verbeteren. De informatiecentra zijn ook beschikbaar voor activiteiten op het vlak van natuureducatie, zowel door eigen vrijwilligers als door centra voor natuur- en milieueducatie. Het aantal infocentra is in de loop der tijd gegroeid. Nu ervaring is opgedaan op diverse locaties en verschillende formules, is het wenselijk om te kijken naar het rendement van de infocentra: het bezoekersaantal in relatie tot de geleverde inspanningen. Verkleining van het aantal infocentra is een mogelijkheid; daar staat tegenover dat als Vliegbasis Soesterberg in 2014 haar hekken opent, aanwezigheid van een informatiecentrum zeer gewenst is. Naast genieten op individuele basis, biedt Utrechts Landschap een breed spectrum aan publieksactiviteiten aan, veelal dankzij de inzet van vrijwilligers. Het gaat om excursies, evenementen (als fruitfeest, landgoedmarkt en schaapscheerderfeest) en vaartochten met Blauwe Bever (Nederrijn en Lek), Pont van het Landschap (Kromme Rijn) en het Romeins Schip Woerden (Oude Rijn). Het accent van deze activiteiten zal (nog) meer op beleving van natuur en erfgoed komen te liggen. Het gaat om kleinschalige activiteiten, die veelal buiten plaatsvinden en gericht zijn op specifieke doelgroepen (bijvoorbeeld gezinnen, hardlopers, omwonenden). Voor culturele programmering sluit Utrechts Landschap aan bij initiatieven van derden, met als belangrijke partners de Stadsschouwburg Utrecht, Vrede van Utrecht en ZIMIHC. Utrechts Landschap biedt dan een locatie aan, de culturele organisatie zorgt voor de programmering. Zowel in de informatiecentra als tijdens de publieksactiviteiten wordt direct contact gelegd met mensen die geïnteresseerd zijn in natuur en/of erfgoed en kennis maken met het werk van Utrechts Landschap. Dit zijn natuurlijke momenten om ook steun te werven voor Utrechts Landschap, bijvoorbeeld door een aanmelding als Beschermer. Daarnaast speelt het Promoteam van vrijwilligers daarin een belangrijke rol. Speerpunten Kwaliteitsverbetering van de infocentra met aandacht voor informatieaanbod, aantrekkelijkheid voor gezinnen en actieve werving van Beschermers. Ondersteunende horeca door samenwerking met cateraar of horecaondernemer. Nieuw infocentrum op Vliegbasis Soesterberg in 2014 (onder één dak met Nationaal Militair Museum). Digitaal beschikbaar stellen van routes en informatie. Publieksactiviteiten meer richten op beleving van deelnemers (kleinschalig, buiten, actief, doelgroepen, gebruikers). Kwaliteitsverbetering huidige publiekstrekkers (o.a. kerst op Beerschoten & Heidestein). Sporters betrekken bij het gebied waar ze vaak komen, bijvoorbeeld door organisatie sponsorloop. Grootschalige activiteiten in combinatie met culturele programmering. Samenwerking met culturele instellingen als Vrede van Utrecht, Stadsschouwburg Utrecht, ZIMIHC. Meest geschikte locaties zijn Vliegbasis Soesterberg (met landgoed De Paltz), steenfabriek Bosscherwaarden en Beerschoten. Actieve werving van Beschermers in infocentra en bij activiteiten. Meerjarenbeleidsplan 17

17 5. Versterking achterban Utrechts Landschap heeft bijna Beschermers. In het algemeen zijn dit hoog opgeleide senioren die in de buurt van terreinen wonen (lokale binding). Deze doelgroep is en blijft belangrijk om verder uit te bouwen. Daarnaast zijn jonge gezinnen met kinderen in de basisschoolleeftijd donateur. In deze doelgroep zit nog veel potentie voor groei. Dit vraagt een meer gerichte benadering. Het doel is om het aantal Beschermers de komende jaren te laten groeien. Een mooie opgave is om in 2017 te streven naar Beschermers. Een dergelijke stijging is alleen mogelijk door actieve werving (met accent op Utrecht en Amersfoort, infocentra en publieksactiviteiten) en door samenwerking met partners (bedrijven, culturele instellingen). Ook verkenning van potenties in plaatsen waar Utrechts Landschap niet direct buur is, kan interessant zijn: bijvoorbeeld Veenendaal, Houten. Om een grotere doelgroep aan te spreken, wordt bekeken om bekende Utrechters in te zetten als ambassadeurs. Daarnaast hebben de boswachters een belangrijke rol als verpersoonlijking van het Landschap. Zij zijn het gezicht naar buiten en bij voorkeur woordvoerder richting pers en publiek. Naast werving van nieuwe Beschermers, is behoud en betrokkenheid van de huidige Beschermers belangrijk. De band met Utrechts Landschap kan worden versterkt door het organiseren van excursies en lezingen specifiek voor Beschermers, versterken van de interactie (tijdschrift, social media) en door het (exclusief) aanbieden van producten van Het Landschap (brandhout, wildernisvlees, fruit, vakantiewoningen, etc.). Daarnaast wordt gestreefd om de bijdrage per Beschermer te laten stijgen tot gemiddeld A 30 per jaar. In eerste instantie door nadrukkelijker een beroep te doen op een extra vrijwillige bijdrage; in tweede instantie door een generieke verhoging van de minimale bijdrage. In de huidige tijd kiezen mensen er voor om niet langdurig een organisatie te steunen, maar om dat eenmalig te doen voor een bijzondere activiteit of project dat hun aanspreekt: ad hoc geefgedrag. Dit is bijvoorbeeld bij de actie voor aankoop van de Biltse Duinen succesvol geweest. Op verschillende manieren kan dit worden vormgegeven: acties voor aankoop, bijzondere projecten of de band met een specifiek terrein benutten ( Vrienden van kasteel Loenersloot, trouwe trimmers in het bos, etc.). Een belangrijke vorm van steun zijn legaten en schenkingen. Utrechts Landschap vindt dat een bijzonder gebaar en betrekt donateurs graag bij het kiezen van een goede bestemming. Persoonlijke aandacht is daarbij van belang. De mogelijkheid om Utrechts Landschap te steunen met schenking of legaat zal nadrukkelijker onder de aandacht gebracht worden van Beschermers en het brede publiek. Speerpunten Actieve werving nieuwe Beschermers ten aanzien van uitschrijven. Speciale activiteiten voor Beschermers (excursies, regiobijeenkomsten). Ontwikkelen van producten van het Landschap. Actief beleid t.a.v. schenkingen en legaten. 18 Utrechts Landschap

18 Tabaksschuur Amerongen Koniks in de Blauwe Kamer

19 5. Vertaling naar samenwerking Overheden De provincie is regisseur van het ruimtelijk en het natuurbeleid. Een goede samenwerking met de provincie, zowel ambtelijk als bestuurlijk, is noodzakelijk om resultaten te kunnen boeken voor natuur, landschap en erfgoed. Voor gebieden binnen categorie 1 (realisatie natuur met inzet van overheidsmiddelen) ligt het initiatief bij de provincie. Utrechts Landschap is één van de partners van de provincie om hier invulling aan te geven. In categorie 2 speelt de provincie een meer afwachtende rol en ligt er ruimte voor eigen initiatieven van Utrechts Landschap. Ook dat vraagt om afstemming met de provincie. Samenwerking met gemeenten speelt vooral op het niveau van afzonderlijke projecten. Daar waar dit gevolgen kan hebben voor de eigen terreinen, levert Utrechts Landschap actief inbreng bij het opstellen van structuurvisies. Sommige gemeenten hebben bossen en natuurgebieden in eigen beheer. Utrechts Landschap is bereid om het gesprek aan te gaan over overdracht van gemeentelijk eigendom. Gebiedscommissies In de tijd dat de overheid fors investeerde in natuur en landschap, zijn in Utrecht zeven gebiedscommissies ingesteld. Deze werden ondersteund door programmabureaus en streekhuizen, aanvullend aan de provinciale organisatie en Dienst Landelijk Gebied. De uitvoering liep over veel schijven en ging gepaard met een hoge overhead. Nu er fors bezuinigd wordt op natuurbeleid, wordt deze uitvoeringsorganisatie ingekrompen. Utrechts Landschap wil een actieve rol blijven spelen in de gebiedscommissies, omdat deze als platform functioneren voor alle gebiedspartners. De uitvoering moet zoveel mogelijk liggen bij de partijen in het gebied zelf: particuliere grondeigenaren, agrariërs, waterschappen en natuurorganisaties. Belangrijkste rol van de gebiedscommissies is het bevorderen van een soepele uitvoering door afstemming en samenwerking. Bedrijven Utrechts Landschap wil haar netwerk van Bedrijfsvrienden graag in stand houden en verder uitbreiden. Vergroting van de inkomsten is wenselijk, maar mag niet drempelverhogend werken voor het midden- en kleinbedrijf. Voor de molens zal gewerkt worden aan een netwerk van Molenvrienden, met een 1-op-1 relatie tussen bedrijf en molen. Naast een sponsorrelatie worden de mogelijkheden voor een meer strategische samenwerking met bedrijven verkend. Deze samenwerking kan voortkomen uit de wens van een bedrijf om maatschappelijk verantwoord te ondernemen. In dat geval levert het bedrijf een bijdrage en koppelt dat aan een concrete bestemming. Een voorbeeld is het concept StreekRekening, waarbij de Rabobank een afdracht doet over de uitgekeerde rente aan het StreekFonds Utrechtse Heuvelrug. Een andere vorm van strategische samenwerking is dat een bedrijf de ruimte krijgt om opbrengst te genereren in een terrein of gebouw van Utrechts Landschap en daarvoor een bepaalde afdracht doet. Voorbeelden zijn een natuurbegraafplaats en locatieverhuur van een informatiecentrum door een cateraar. Voor Utrechts Landschap levert deze vorm van samenwerking een opbrengst op in de vorm van huur en/of een zekere afdracht over de omzet. Van belang is dat de activiteiten bijdragen aan de doelstellingen en passen bij het imago van Utrechts Landschap. Samenwerking ASR Nog verder gaat een samenwerking met bedrijven gericht op gebiedsontwikkeling. Door realisatie van natuur te koppelen aan ontwikkelingen op het vlak van wonen, recreatie of 20 Utrechts Landschap

20 grondwinning, kan deze ontwikkeling zichzelf financieren. Met name voor de gebieden in de groene contour biedt deze werkwijze kansen, omdat de gerealiseerde natuur onderdeel wordt van de Ecologische Hoofdstructuur. Utrechts Landschap zal actief de samenwerking met ondernemers zoeken om deze vorm van gebiedsontwikkeling nader te verkennen. Media Om het brede publiek te bereiken, is een goede relatie met lokale en regionale media van belang. Utrechts Landschap wil een actieve inbreng leveren om lezers, luisteraars en kijkers te betrekken bij actuele ontwikkelingen in hun omgeving op het vlak van natuur, landschap en erfgoed en daarbij de positie van Utrechts Landschap duidelijk maken. Aan een initiatief van RTV Utrecht om tot een provinciaal portal te komen met een overzicht van wat er in Utrecht speelt, zal Utrechts Landschap graag meewerken. Particuliere grondeigenaren Particuliere grondeigenaren lopen tegen dezelfde problemen aan als Utrechts Landschap als het gaat om financiering van beheer en onderhoud. Vanuit dit gedeelde belang is het goed om samen op te trekken richting Rijk en provincie. Het is een bewuste keuze van Utrechts Landschap om een initiatief als StreekFonds Utrechtse Heuvelrug ten goede te laten komen aan alle natuurbeheerders op de Heuvelrug, dus ook de particuliere grondeigenaren. Utrechts Landschap staat open voor een verdergaande kennisuitwisseling met particuliere grondeigenaren. Dit kan praktisch ingevuld worden in het kader van de certificatie ten behoeven van de basissubsidieregeling SNL. Daarnaast kunnen er provinciale beheerdersdagen georganiseerd worden, waarbij natuureigenaren en beheerders praktische kennis uitwisselen. Het is een bewuste keuze van Utrechts Landschap om haar kennis niet te vermarkten via betaalde adviezen. Daarvoor zijn instanties als Landschap Erfgoed Utrecht en onafhankelijke adviesbureaus beschikbaar. Culturele instellingen De samenwerking met culturele instellingen wordt verder uitgebouwd. Basis voor de samenwerking is dat Utrechts Landschap een locatie beschikbaar stelt en de instelling zorgt voor een culturele programmering. Met name steen fabriek Bosscherwaarden en Vliegbasis Soesterberg zijn in dit verband geschikte locaties. De culturele activiteiten maken het voor Utrechts Landschap mogelijk om nieuwe doelgroepen te bereiken. Agrariërs Het concept van de Ecologische Hoofdstructuur heeft in sommige gevallen bijgedragen aan een scheiding tussen natuur en landbouw. Sommige agrariërs richten zich echter op verweving van hun bedrijfsvoering met natuur en landschap. Utrechts Landschap staat open voor een verdergaande samenwerking met deze boeren, zowel individueel als georganiseerd in agrarische natuurverenigingen. Te denken valt aan een actieve rol bij het beheer van graslanden en akkers van Utrechts Landschap. Overigens hecht Utrechts Landschap ook aan een goede band met de buren en hebben aangrenzende agrariërs ook een streepje voor als het gaat om medegebruik van grond. Fondsen Fondsen zijn van groot belang voor het financieren van projecten en activiteiten die aanvullend zijn op het reguliere werk. Van de Nationale Postcodeloterij wordt jaarlijks een substantiële bijdrage ontvangen; overige fondsen dragen bij aan afzonderlijke projecten. Utrechts Landschap hecht aan een goede werkrelatie met deze fondsen. De contacten met de Postcodeloterij lopen via De12Landschappen. Ten aanzien van de overige fondsen wil Utrechts Landschap een actief relatiebeheer voeren. Het Nationaal Groenfonds is een bijzonder fonds, omdat het geen geld kan schenken, maar wel kan helpen met het opzetten van nieuwe financieringsvormen die aantrekkelijk zijn voor particulieren. Graag wil Utrechts Landschap met het Nationaal Groenfonds verkennen welke concrete mogelijkheden hiervoor in Utrecht zijn. Toneel Stoutenburg Nationale Postcodeloterij schenkt aan De12Landschappen Meerjarenbeleidsplan 21

Binden, bewaren, bezielen en betalen

Binden, bewaren, bezielen en betalen EGH/ZHL november 2013 Binden, bewaren, bezielen en betalen voor landschap en erfgoed in Zuid-Holland Zuid-Holland heeft veel te bieden qua natuur, landschap en erfgoed. Er zijn talrijke partijen die zich

Nadere informatie

Binden, bewaren, bezielen en betalen

Binden, bewaren, bezielen en betalen Binden, bewaren, bezielen en betalen voor landschap en erfgoed in Zuid-Holland Zuid-Holland heeft veel te bieden qua natuur, landschap en erfgoed. Er zijn talrijke partijen die zich daar voor inzetten:

Nadere informatie

Samen zorgen voor de toekomst van mooi Gelderland. Meerjarenvisie Geldersch Landschap & Kasteelen 2016-2025

Samen zorgen voor de toekomst van mooi Gelderland. Meerjarenvisie Geldersch Landschap & Kasteelen 2016-2025 Samen zorgen voor de toekomst van mooi Gelderland Meerjarenvisie Geldersch Landschap & Kasteelen 2016-2025 650 gebouwen 35 kastelen, landhuizen, kasteelruïnes ruim 150 terreinen 24.000 museumstukken ruim

Nadere informatie

vzw Kempens Landschap

vzw Kempens Landschap vzw Kempens Landschap Een unieke en exemplarische landschapsvereniging vzw Kempens Landschap Een unieke en exemplarische landschapsvereniging In 1997 werd vzw Kempens Landschap opgericht om landschap en

Nadere informatie

Provinciaal blad 2012, 44

Provinciaal blad 2012, 44 ISSN 0920-105X Provinciaal blad 2012, 44 Besluit van gedeputeerde staten van Utrecht van 28 augustus 2012, nr. 80B5BE58, tot instelling van de AVP-gebiedscommissie Vallei en Heuvelrug (Instellingsbesluit

Nadere informatie

Vergelijking in de tijd (Soortenrijkdom) Akkers Moerassen

Vergelijking in de tijd (Soortenrijkdom) Akkers Moerassen Staat van 2014 Soortenrijkdom Wat is de gemiddelde kwaliteit van de soorten rijkdom in zes biotopen? Voor de vulling van deze zijn gegevens gebruikt van de vlakdekkende inventarisaties in het buitengebied

Nadere informatie

Vrijwilligers in het Park de Hoge Veluwe. Een natuurlijke zaak! vrijwilligersbeleidsplan 2009-2015

Vrijwilligers in het Park de Hoge Veluwe. Een natuurlijke zaak! vrijwilligersbeleidsplan 2009-2015 Vrijwilligers in het Park de Hoge Veluwe Een natuurlijke zaak! vrijwilligersbeleidsplan 2009-2015 Het Nationale Park De Hoge Veluwe Inhoudsopgave 1. Inleiding...3 1.1. Aanleiding...3 1.2. De waarde van

Nadere informatie

Jaarverslag 2012 Stichting Het Utrechts Landschap Appendix

Jaarverslag 2012 Stichting Het Utrechts Landschap Appendix Jaarverslag 2012 Stichting Het Utrechts Landschap Appendix Algemene informatie Stichting Het Utrechts Landschap is een stichting die haar zetel heeft te De Bilt. De hoofddoelstelling van het Utrechts Landschap

Nadere informatie

Bewonersvereniging Noordwest

Bewonersvereniging Noordwest Bewonersvereniging Noordwest Centrum Publieksparticipatie Natura 2000 T.a.v. 65 Postbus 30316 2500 GH Den Haag Betreft: Zienswijze van de Bewonersvereniging Noordwest (Wageningen) op aanwijzing van Het

Nadere informatie

AGRARISCH NATUUR- EN LANDSCHAPSBEHEER EN STARING ADVIES

AGRARISCH NATUUR- EN LANDSCHAPSBEHEER EN STARING ADVIES AGRARISCH NATUUR- EN LANDSCHAPSBEHEER EN STARING ADVIES De provincies willen waardevolle landbouwgebieden en natuurterreinen verder ontwikkelen. Staring Advies kan eigenaren van agrarische bedrijven en

Nadere informatie

Nr. 18 Brief van de staatssecretaris van Economische Zaken, Landbouw en Innovatie

Nr. 18 Brief van de staatssecretaris van Economische Zaken, Landbouw en Innovatie 31920 Vergunningverlening natuur- en milieuwetgeving Nr. 18 Brief van de staatssecretaris van Economische Zaken, Landbouw en Innovatie Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Den Haag,

Nadere informatie

De Kromme Rijnstreek bloeit

De Kromme Rijnstreek bloeit OP EUROPA INVESTEERT IN ZIJN PLATTELAND 43 PROJECTEN ONDERSTEUND De Kromme Rijnstreek bloeit Resultaten LEADER Kromme Rijn 2007-2013 EU SUBSIDIE VERVIJFVOUDIGD VERSTERKING STREEKIDENTITEIT EN LEEFBAARHEID

Nadere informatie

GEWIJZIGD. 4a 0070/12 31 januari 2013 RZ RO David Moolenburgh Leo Hulst 291833

GEWIJZIGD. 4a 0070/12 31 januari 2013 RZ RO David Moolenburgh Leo Hulst 291833 Raadsvoorstel [ bijlagge e]ggggggg AAN AGENDAPUNT NUMMER RAADSVERGADERING COMMISSIE ORGANISATIEONDERDEEL PORTEFEUILLEHOUDER BEHANDELEND AMBTENAAR TOESTELNUMMER de gemeenteraad 4a 0070/12 31 januari 2013

Nadere informatie

Middachten landgoed in bedrijf. www.middachten.nl

Middachten landgoed in bedrijf. www.middachten.nl Middachten landgoed in bedrijf Middachten cultureel erfgoed 2 Continuïteit al 800 jaar Middachten circa 1730 meer dan 800 jaar oud vererfd, nooit verkocht familiegeneraties verbonden aan Middachten (Van

Nadere informatie

Beleidsplan 2013-2017

Beleidsplan 2013-2017 Voorwoord Deventer is trots op de veelkleurige, multiculturele samenstelling van haar inwoners. Al eeuwen lang onderhoudt Deventer, als Hanzestad contacten met vele landen en culturen over heel de wereld.

Nadere informatie

(hoofdstuk uit Inspiratiegids Adviseur Ruimtelijke Kwaliteit Provincie Utrecht)

(hoofdstuk uit Inspiratiegids Adviseur Ruimtelijke Kwaliteit Provincie Utrecht) Bijlage: Projecten in de provincie Utrecht (hoofdstuk uit Inspiratiegids Adviseur Ruimtelijke Kwaliteit Provincie Utrecht) Inleiding In de Provinciale Ruimtelijke Structuurvisie 2013-2028 en de Verordening

Nadere informatie

Raadsvoorstel van het college inzake Agenda groen voor de stad 2016

Raadsvoorstel van het college inzake Agenda groen voor de stad 2016 Registratienummer DSB 2016.297 RIS294705 Raadsvoorstel van het college inzake Agenda groen voor de stad 2016 De wereld om ons heen is in beweging en ook onze stad verandert. Den Haag is echter nog steeds

Nadere informatie

Blijvend geld en aandacht nodig voor Nationale landschappen, Provincies doen meer dan het Rijk

Blijvend geld en aandacht nodig voor Nationale landschappen, Provincies doen meer dan het Rijk Nationale landschappen: aandacht en geld nodig! 170610SC9 tk 7 Blijvend geld en aandacht nodig voor Nationale landschappen, Provincies doen meer dan het Rijk De Rekenkamer Oost-Nederland heeft onderzoek

Nadere informatie

Naam emailadres@natuurlijkezaken.nl. Een nieuw merk voor de zakelijke diensten

Naam emailadres@natuurlijkezaken.nl. Een nieuw merk voor de zakelijke diensten Naam emailadres@natuurlijkezaken.nl Een nieuw merk voor de zakelijke diensten Even voorstellen Wat is Natuurlijke Zaken? Een nieuw merk voor de zakelijke diensten van Landschap Noord-Holland Samenvoeging

Nadere informatie

Maken dat natuur tegen een stootje kan Natuur combineren met

Maken dat natuur tegen een stootje kan Natuur combineren met Vooruit met natuur Stelt u zich voor een sterke, fitte, sprankelende natuur, waarvan je volop kunt genieten. Natuur dichtbij, die ontspant en die maakt dat je je prettig voelt op de plek waar je woont.

Nadere informatie

het thema kind en natuur waarmee een basis gelegd wordt voor betrokkenheid op latere leeftijd.

het thema kind en natuur waarmee een basis gelegd wordt voor betrokkenheid op latere leeftijd. Plan van Aanpak Vermaatschappelijking van groen, natuur en landschap 2016-2017 23 november 2015 Aanleiding De provincie geeft aan dat draagvlak en betrokkenheid van burgers en maatschappelijke organisaties

Nadere informatie

1. Waarom dit beleidsplan? 3. 2. Missie 3. 3. Werkwijze 3. 4. Doelstellingen 4. 5. Financiering 4. 6. Organisatie 5. 7.

1. Waarom dit beleidsplan? 3. 2. Missie 3. 3. Werkwijze 3. 4. Doelstellingen 4. 5. Financiering 4. 6. Organisatie 5. 7. Beleidsplan 2013 2016 Inhoudsopgave Pagina 1. Waarom dit beleidsplan? 3 2. Missie 3 3. Werkwijze 3 4. Doelstellingen 4 5. Financiering 4 6. Organisatie 5 7. Verantwoording 6 8. Vrijwilligersbeleid 6 9.

Nadere informatie

K a n s e n. voor particulier natuurbeheer i n B r a b a n t. Onderzoeksrapport. Mei 2007

K a n s e n. voor particulier natuurbeheer i n B r a b a n t. Onderzoeksrapport. Mei 2007 K a n s e n voor particulier natuurbeheer i n B r a b a n t Onderzoeksrapport Mei 2007 Opdrachtgever: Uitvoerenden: In samenwerking met: Provincie Noord-Brabant Brabants Landschap Brabants Particulier

Nadere informatie

Hoe groen zijn de partijprogramma s

Hoe groen zijn de partijprogramma s Hoe groen zijn de partijprogramma s Een onderzoek over wat er door de verschillende partijen is opgeschreven voor de gemeenteraadsverkiezingen van 19 maart 2014 Werkwijze Alle 8 partijprogramma s zijn

Nadere informatie

Beleidsplan 2014 Stichting Fonds Welkomhuis

Beleidsplan 2014 Stichting Fonds Welkomhuis Beleidsplan 2014 Stichting Fonds Welkomhuis Beldhuismolenweg 8a 7562 PC Deurningen Telefoon: 088 45 46 700 E-mail: info@welkomhuis-twente.nl Website: www.welkomhuis-twente.nl Beleidsplan 2014 Pagina 1

Nadere informatie

Beleidsplan fondsenwerving HagaVrienden 2013-2015

Beleidsplan fondsenwerving HagaVrienden 2013-2015 Beleidsplan fondsenwerving HagaVrienden 2013-2015 Opgesteld door: Helene Marcus-Baart, coördinator HagaVrienden I.s.m: Hans de Sonnaville, secretaris HagaVrienden (Beknopt) beleidsplan HagaVrienden 2013-2015

Nadere informatie

BELEIDSPLAN STICHTING HERMAN VAN VEEN ARTS CENTER FONDS

BELEIDSPLAN STICHTING HERMAN VAN VEEN ARTS CENTER FONDS BELEIDSPLAN STICHTING HERMAN VAN VEEN ARTS CENTER FONDS 1 1 Inleiding In dit beleidsplan leggen het bestuur en de directie van de Stichting Herman van Veen Arts Center Fonds het actuele beleid vast. Dit

Nadere informatie

Homo-emancipatie behouden voor volgende generaties. moet zichzelf kunnen zijn

Homo-emancipatie behouden voor volgende generaties. moet zichzelf kunnen zijn Homo-emancipatie behouden voor volgende generaties Ieder mens moet zichzelf kunnen zijn Daarom bewaakt en versterkt Het Blauwe Fonds de rechten van homoseksuelen. We nodigen je uit om Het Blauwe Fonds

Nadere informatie

Eindrapportage. Project Verbreding augustus 2008 juli 2012

Eindrapportage. Project Verbreding augustus 2008 juli 2012 Vereniging voor verbrede landbouw De Frisse Wind Eindrapportage Project Verbreding augustus 2008 juli 2012 POP/ILG projectnummer: 2008-41517-32609 Contact: Westfriesedijk 164 1767 CV Kolhorn info@defrissewind.nl

Nadere informatie

Overzicht verkiezingsprogramma s over cultuur/erfgoed/monumenten

Overzicht verkiezingsprogramma s over cultuur/erfgoed/monumenten Verkiezingen Provinciale Staten van Zuid-Holland Overzicht verkiezingsprogramma s over cultuur/erfgoed/monumenten VVD: De VVD wil het karakter van het landschap van Zuid-Holland zoveel mogelijk behouden.

Nadere informatie

Enquête kennis- en leertraject Monumentale Energietransitie

Enquête kennis- en leertraject Monumentale Energietransitie Enquête kennis- en leertraject Monumentale Energietransitie Energie besparen in monumenten en lokaal energie opwekken op landgoederen In het kennis- en leertraject Monumentale Energietransitie werkt de

Nadere informatie

Bestedingskader middelen Stedelijke Herontwikkeling

Bestedingskader middelen Stedelijke Herontwikkeling Bestedingskader middelen Stedelijke Herontwikkeling Inleiding Stedelijke herontwikkeling Voor de ruimtelijke ontwikkeling van Utrecht is de Nieuwe Ruimtelijke Strategie opgesteld die in 2012 door de Raad

Nadere informatie

JAARBERICHT. en de verwachtingen voor

JAARBERICHT. en de verwachtingen voor JAARBERICHT 2011 en de verwachtingen voor 2012 Inleiding Voor u ligt het allereerste jaarbericht van de Stichting Ideële Advisering (Stidad). Bij de oprichting in maart 2010 is afgesproken om aan het einde

Nadere informatie

BELEIDSPLAN 2015-2020 BELEIDSPLAN**GAS!FABRIEK* 1*

BELEIDSPLAN 2015-2020 BELEIDSPLAN**GAS!FABRIEK* 1* BELEIDSPLAN 2015-2020 BELEIDSPLANGASFABRIEK 1 Inhoudsopgave 1 VOORWOORD 3 2 SAMENVATTING 3 3 VISIEENMISSIE 4 4 ORGANISATIE 4 5 AANBODENFACILITEITEN 6 6 PARTNERS 7 7 PLANVANAANPAK 7 8 TEKENINGEN 9 StichtingBehoudGASFabriek

Nadere informatie

Samen, duurzaam doen!

Samen, duurzaam doen! Samen, duurzaam doen! Een online platform voor duurzaamheid in de Kromme Rijn en Utrechtse Heuvelrug Transitie: We leven niet in een tijdperk van verandering maar in een verandering van tijdperken Jan

Nadere informatie

Subsidievrije natuur in Nederland:

Subsidievrije natuur in Nederland: Subsidievrije natuur in Nederland: op naar 200.000 ha! Urgentie Uit diverse onderzoeken van onder andere het Planbureau voor de Leefomgeving blijkt dat we er in Nederland onvoldoende in slagen de achteruitgang

Nadere informatie

Toerisme en Recreatie

Toerisme en Recreatie Toerisme en Recreatie Wat speelt er? De vraagstukken over toerisme en recreatie zijn divers. Er zijn vraagstukken met betrekking tot de routestructuur, de kwaliteiten in het gebied en nieuwe functies.

Nadere informatie

Gebiedsprogramma 2016-2020. Dit document geeft schematisch de hoofdlijnen weer van het Gebiedsprogramma 2016 2020.

Gebiedsprogramma 2016-2020. Dit document geeft schematisch de hoofdlijnen weer van het Gebiedsprogramma 2016 2020. Gebiedsprogramma 2016-2020 Dit document geeft schematisch de hoofdlijnen weer van het Gebiedsprogramma 2016 2020. 1 Integrale gebiedsopgaven Initiëren, faciliteren en uitvoeren van integrale gebiedsopgaven

Nadere informatie

'Maak werk van Vrije tijd in Brabant'

'Maak werk van Vrije tijd in Brabant' 'Maak werk van Vrije tijd in Brabant' OPROEP VANUIT DE VRIJETIJDSSECTOR Opgesteld door: Vrijetijdshuis Brabant, TOP Brabant, Erfgoed Brabant, Leisure Boulevard, NHTV, MKB, BKKC, Stichting Samenwerkende

Nadere informatie

VRIENDEN VAN DE FIRMA VAN DRIE BELEIDSPLAN 2011 2014

VRIENDEN VAN DE FIRMA VAN DRIE BELEIDSPLAN 2011 2014 VRIENDEN VAN DE FIRMA VAN DRIE BELEIDSPLAN 2011 2014 november 2011 Inleiding Op 26 oktober 2011 is de stichting Vrienden van de Firma van Drie, afgekort Vrienden van De Firma, opgericht. De vriendenstichting

Nadere informatie

b Onvermijdelijk Ambtelijke huisvesting is onvermijdelijk onderdeel van het ambtelijke apparaat.

b Onvermijdelijk Ambtelijke huisvesting is onvermijdelijk onderdeel van het ambtelijke apparaat. gemeente Eindhoven Inboeknummer 14bst00096 Beslisdatum B&W 28 januari 2014 Dossiernummer 14.05.451 Raadsvoorstel Ambtelijke huisvesting lange termijn vanaf 2020 Inleiding In juni 2012 heeft de raad besloten

Nadere informatie

A&O ERFGOED PROVINCIE UTRECHT. 10 december 2015 Roland Blijdenstijn

A&O ERFGOED PROVINCIE UTRECHT. 10 december 2015 Roland Blijdenstijn A&O ERFGOED PROVINCIE UTRECHT 10 december 2015 Roland Blijdenstijn A&O ERFGOED PROVINCIE UTRECHT ONDERWERPEN Herijking Provinciale Ruimtelijke Verordening 2013-2028 (PRV) UNESCO-nominatie NHW Cultuurnota

Nadere informatie

Vraag en antwoord Ecologische Hoofdstructuur

Vraag en antwoord Ecologische Hoofdstructuur Vraag en antwoord Ecologische Hoofdstructuur Maart 2013 Wat is de ecologische hoofdstructuur (EHS)? De ecologische hoofdstructuur is een samenhangend netwerk van bestaande en nog te ontwikkelen belangrijke

Nadere informatie

RESULTATEN LANDGOEDERENBELEID

RESULTATEN LANDGOEDERENBELEID Deze folder is opgesteld door OPG en adviesbureau Wing en is gefinancierd door de provincie Overijssel. Het geeft een indicatief beeld van de resultaten van het landgoederenbeleid van de provincie Overijssel

Nadere informatie

Thema 1: Hoe is over 10 jaar bij uw molenorganisatie het draagvlak bij het publiek georganiseerd?

Thema 1: Hoe is over 10 jaar bij uw molenorganisatie het draagvlak bij het publiek georganiseerd? Resultaten workshops Molencontactdag 22 november 2013 Thema 1: Hoe is over 10 jaar bij uw molenorganisatie het draagvlak bij het publiek georganiseerd? Groep blauw - Nicole Bakker: Werken met de molen

Nadere informatie

Profielschets burgemeester Woudenberg m/v

Profielschets burgemeester Woudenberg m/v Profielschets burgemeester Woudenberg m/v Waarom een nieuwe burgemeester? Het wetsvoorstel over de samenvoeging van Woudenberg met de gemeenten Renswoude en Scherpenzeel is recent ingetrokken, waardoor

Nadere informatie

We zijn in de buurt. Over het beleidsplan 2013-2017 van Partis

We zijn in de buurt. Over het beleidsplan 2013-2017 van Partis We zijn in de buurt Over het beleidsplan 2013-2017 van Partis We zijn in de buurt Over het beleidsplan 2013-2017 van Partis Over Partis Partis is de Brede Welzijnsinstelling in Sint-Michielsgestel. Partis

Nadere informatie

Beleidsplan Stichting Pole Position 2016-2020

Beleidsplan Stichting Pole Position 2016-2020 Beleidsplan Stichting Pole Position 2016-2020 Voorwoord Voor u ligt het beleidsplan van stichting Pole Position. De stichting is opgericht op 2 augustus 2013. Inmiddels hebben 70 mensen mogen genieten

Nadere informatie

levendige voorziening in Naam Leidsche auteur Rijn Centrum Utrecht

levendige voorziening in Naam Leidsche auteur Rijn Centrum Utrecht Voorbeeld Ondernemers van gezocht, een titel over die programma s twee regels en activiteiten Voorbeeld willen van leveren een subtitel voor een levendige voorziening in Naam Leidsche auteur Rijn Centrum

Nadere informatie

Provincie Zuid-Holland www.zuid-holland.nl. oduct&productid=2930. oduct&productid=15495

Provincie Zuid-Holland www.zuid-holland.nl. oduct&productid=2930. oduct&productid=15495 Update Subsidiemogelijkheden d.d. 5 december 2013 Inleiding Het project Versterken oeverwallen Bodegraven-Woerden richt zich op het behoud en het versterken van de landschappelijke kwaliteiten van de oeverwallen

Nadere informatie

Beleidsplan. Resi Smit Foundation 2015 & 2016

Beleidsplan. Resi Smit Foundation 2015 & 2016 Beleidsplan Resi Smit Foundation 2015 & 2016 Inhoudsopgave 1. Inleiding... 3 2. Strategie... 3 2.1 Kernprincipes van de Resi Smit Foundation Statutaire doelstelling Afwezigheid van winstoogmerk Bestemming

Nadere informatie

Stellingen Provinciale Staten

Stellingen Provinciale Staten Stellingen Provinciale Staten Thema s en onderwerpen Toelichting... 2 Algemene informatie... 3 Thema: Economie... 3 1.1 Samenwerking Duitsland *... 3 2.1 Landbouw... 3 3.1 Recreatie en toerisme... 4 Thema

Nadere informatie

zorg voor ons landschap

zorg voor ons landschap Rosendael 2a 6891 DA Rozendaal www.landschapsbeheergelderland.nl zorg voor ons landschap Stichting Landschapsbeheer Gelderland (SLG): Stichting met ideële doelstelling. Missie: Zorg voor een vitaal, beleefbaar

Nadere informatie

Groengebied Amstelland AB 10-11-2011 Agendapunt 9 eerder door het bestuur behandelde notities over rol en positie GGA BIJLAGE 1 DISCUSSIENOTITIE

Groengebied Amstelland AB 10-11-2011 Agendapunt 9 eerder door het bestuur behandelde notities over rol en positie GGA BIJLAGE 1 DISCUSSIENOTITIE Groengebied Amstelland AB 10-11-2011 Agendapunt 9 eerder door het bestuur behandelde notities over rol en positie GGA BIJLAGE 1 DISCUSSIENOTITIE Bestuurlijke begeleidingsgroep Visie Amstelland Aantal bijlagen:

Nadere informatie

weer thuis in de stad

weer thuis in de stad weer thuis in de stad Wonen boven winkels Een levendige binnenstad is aantrekkelijk voor bezoekers, levert woongenot voor specieke groepen mensen, is een broedplaats voor kenniseconomie en cultuur en vormt

Nadere informatie

Hoofdlijnen beleidsplan Ronald McDonald Kinderfonds 2010-2015

Hoofdlijnen beleidsplan Ronald McDonald Kinderfonds 2010-2015 Hoofdlijnen beleidsplan Ronald McDonald Kinderfonds 2010-2015 Missie/Visie/Kernboodschap/Doelstelling Missie Het Ronald McDonald Kinderfonds wil een positieve bijdrage leveren aan de gezondheid van kinderen

Nadere informatie

Prestatievoorstel & verantwoording 2014 (bijlage bij subsidiebeschikking)

Prestatievoorstel & verantwoording 2014 (bijlage bij subsidiebeschikking) Prestatievoorstel & verantwoording 2014 (bijlage bij subsidiebeschikking) Prestaties : Naam organisatie : Stichting Amersfoort in C Maatschappelijk doel (betreft outcomedoelstellingen) Het bieden

Nadere informatie

B-107 Green Deal Icoonproject recreatiegebieden en natuur Veluwe

B-107 Green Deal Icoonproject recreatiegebieden en natuur Veluwe B-107 Green Deal Icoonproject recreatiegebieden en natuur Veluwe Ondergetekenden 1. De Minister van Economische Zaken, Landbouw en Innovatie, de heer drs. M.J.M. Verhagen, handelend als bestuursorgaan,

Nadere informatie

Samen voor een sociale stad

Samen voor een sociale stad Samen voor een sociale stad 2015-2018 Samen werken we aan een sociaal en leefbaar Almere waar iedereen naar vermogen meedoet 2015 Visie VMCA 2015 1 Almere in beweging We staan in Almere voor de uitdaging

Nadere informatie

Samenvatting Verzelfstandigingsplan Op 1 januari 2016 verzelfstandigt het Museum Jan Cunen. Zo luidt althans de planning. Verzelfstandiging van musea

Samenvatting Verzelfstandigingsplan Op 1 januari 2016 verzelfstandigt het Museum Jan Cunen. Zo luidt althans de planning. Verzelfstandiging van musea Samenvatting Verzelfstandigingsplan Op 1 januari 2016 verzelfstandigt het Museum Jan Cunen. Zo luidt althans de planning. Verzelfstandiging van musea is een trend die twintig jaar geleden is ingezet. Het

Nadere informatie

NIEUWSBRIEF FEBRUARI 2014 NR. 2

NIEUWSBRIEF FEBRUARI 2014 NR. 2 Vanaf 1 januari 2016 gaat Agrarisch Natuur- en Landschapsbeheer (ANLb2016) van start. Vanuit een collectieve aanpak van het agrarisch natuur- en landschapsbeheer willen overheid, koepels en collectieven

Nadere informatie

Voorwoord. Buddyzorg Limburg werkt met hart en ziel voor het behoud en de versterking van de medemenselijkheid. Dit komt tot uiting in de werkwijze

Voorwoord. Buddyzorg Limburg werkt met hart en ziel voor het behoud en de versterking van de medemenselijkheid. Dit komt tot uiting in de werkwijze Jaarverslag Stichting Vrienden van Buddyzorg Limburg 2013 1 Voorwoord Voor u ligt het derde jaarverslag van de Stichting Vrienden van Buddyzorg Limburg, afgekort SVVBL. Het verslag geeft een weergave mee

Nadere informatie

1. Branding en voorzieningen in gehele subregio Cultuurhistorie benadrukken Toegankelijkheid zorg vergroten (sociaal, fysiek) Wie: overheid,

1. Branding en voorzieningen in gehele subregio Cultuurhistorie benadrukken Toegankelijkheid zorg vergroten (sociaal, fysiek) Wie: overheid, Transformatie van de woningvoorraad Een afname van het aantal huishoudens heeft gevolgen voor de woningvoorraad. Dit geldt ook vergrijzing. Vraag en aanbod sluiten niet meer op elkaar aan. Problemen van

Nadere informatie

POL 2014: Erfgoed in het Provinciaal Omgevingsplan Limburg (POL)

POL 2014: Erfgoed in het Provinciaal Omgevingsplan Limburg (POL) POL 2014: Erfgoed in het Provinciaal Omgevingsplan Limburg (POL) POL, incl. Omgevingsverordening is vastgesteld op 12 december 2014, Extract door Bart Moonen (bj.moonen@prvlimburg.nl, 06-15090057), oktober

Nadere informatie

Zondag Ontwikkeling. Profiel. Over Zondag Ontwikkeling. ...gelooft in mogelijkheden, niet in beperkingen

Zondag Ontwikkeling. Profiel. Over Zondag Ontwikkeling. ...gelooft in mogelijkheden, niet in beperkingen Zondag Ontwikkeling...gelooft in mogelijkheden, niet in beperkingen Zondag Ontwikkeling is altijd op zoek naar betere oplossingen op het gebied van wonen en commercieel vastgoed. Ons streven is om snel

Nadere informatie

BELEIDSPLAN. SchuldHulp Maatje Zeist. Beleidsplan SchuldHulpMaatje Zeist 2016-2020

BELEIDSPLAN. SchuldHulp Maatje Zeist. Beleidsplan SchuldHulpMaatje Zeist 2016-2020 BELEIDSPLAN SchuldHulp Maatje Zeist Beleidsplan SchuldHulpMaatje Zeist 2016-2020 Inhoud 1. Inleiding 2. Missie 3. Visie 4. Wat wil SHMZ bereiken 5. Voor wie is SHMZ 6. Met wie werkt SHMZ samen 7. De Organisatiestructuur

Nadere informatie

Park Vliegbasis Soesterberg

Park Vliegbasis Soesterberg Plannen voor Vliegbasis Soesterberg (2009-2012) Aan de ruimtelijke planvorming voor de Vliegbasis Soesterberg is de afgelopen jaren hard gewerkt door de betrokken overheden en verschillende gebiedspartijen.

Nadere informatie

STICHTING GOEIE HOOP

STICHTING GOEIE HOOP MEERJARENBELEIDSPLAN STICHTING GOEIE HOOP Onderwerp Meerjarenbeleidsplan Stichting Goeie Hoop KvK 59032049 Opgesteld door Bestuur Stichting Goeie Hoop Datum januari 2014 Inhoudsopgave 1. Inleiding... 3

Nadere informatie

Verbreden en verzilveren 2.0 Beleidsplan Stichting Skyway

Verbreden en verzilveren 2.0 Beleidsplan Stichting Skyway Verbreden en verzilveren 2.0 Beleidsplan Stichting Skyway Inleiding Stichting Skyway staat symbool voor vernieuwing, integriteit, ruimdenkendheid, creativiteit en inspiratie. In de afgelopen 10 jaar heeft

Nadere informatie

Het Bosschap voor bos en natuur

Het Bosschap voor bos en natuur Het Bosschap voor bos en natuur Ir. G.J.P. Jansen secretaris www.bosschap.nl Kerngegevens Bosschap Opgericht in 1954 Publiekrechtelijke bedrijfsorganisatie Verplichte registratie voor bos- en natuurbedrijven:

Nadere informatie

Voor de kwaliteit van Limburg. Nationaal landschap Zuid-Limburg POL 2014 Regiobijeenkomst 3 april 2014

Voor de kwaliteit van Limburg. Nationaal landschap Zuid-Limburg POL 2014 Regiobijeenkomst 3 april 2014 Voor de kwaliteit van Limburg Nationaal landschap Zuid-Limburg POL 2014 Regiobijeenkomst 3 april 2014 Prioriteit provinciale belangen Regio s van provinciaal belang: Nationaal Landschap Zuid-Limburg Maasdal

Nadere informatie

J^ J. provmcie ~^^^ groningen

J^ J. provmcie ~^^^ groningen J^ J. provmcie ~^^^ groningen 13 maart 2012 Corr.nr. 2012-11.623, LGW Nummer 6/2012 Zaaknr. 385833 Voordracht van Gedeputeerde Staten aan Provinciale Staten over deelname aan RaboStreekrekeningen en de

Nadere informatie

Landschap en Ruimtelijke Kwaliteit

Landschap en Ruimtelijke Kwaliteit Landschap en Ruimtelijke Kwaliteit Even terugkijken Successen van de afgelopen tijd Uniek systeem voor duurzaam beheer Zelfstandige Landschapsfondsen Betrokkenheid ANV s en andere lokale partijen Voorbeeld

Nadere informatie

Groene kaart Utrecht. Start Sluiten Vorige Volgende Zoek Print. Informatie

Groene kaart Utrecht. Start Sluiten Vorige Volgende Zoek Print. Informatie - Utrecht is met recht trots op haar parken en groengebieden die de stad omlijsten. Het oude Wilhelminapark of het moderne Maximapark. De hoogste (en oudste) bomen van Nederland vind je op slechts 10 minuten

Nadere informatie

Nieuwe Hollandse Waterlinie

Nieuwe Hollandse Waterlinie Nota Ruimte budget 35 miljoen euro Planoppervlak 300 hectare Trekker Ministerie van Landbouw, Natuur en Voedselkwaliteit Nieuwe Hollandse Waterlinie Stevige nieuwe ruggengraat voor de Linie De Nieuwe Hollandse

Nadere informatie

Datum : 13 december 2005 Nummer PS : PS2006ZCW03 Dienst/sector : MEC/DMO Commissie : ZCW Registratienummer : 2005MEC002130i Portefeuillehouder : Kamp

Datum : 13 december 2005 Nummer PS : PS2006ZCW03 Dienst/sector : MEC/DMO Commissie : ZCW Registratienummer : 2005MEC002130i Portefeuillehouder : Kamp S T A T E N V O O R S T E L Datum : 13 december 2005 Nummer PS : PS2006ZCW03 Dienst/sector : MEC/DMO Commissie : ZCW Registratienummer : 2005MEC002130i Portefeuillehouder : Kamp Titel : Overdracht functie

Nadere informatie

3.3 Bestuur en Middelen

3.3 Bestuur en Middelen 3.3 Bestuur en Middelen Het behartigen van gemeenschappelijke belangen van de gemeenten op de in de gemeenschappelijke regeling genoemde beleidsterreinen binnen de ruimtelijke en sociale agenda die bepalend

Nadere informatie

Ambassadeurs van het landschap Leidsche Ommelanden

Ambassadeurs van het landschap Leidsche Ommelanden Ambassadeurs van het landschap Leidsche Ommelanden Cursus Ambassadeurs van het landschap Leidsche Ommelanden Begin 2013 heeft IVN, Instituut voor natuureducatie en duurzaamheid, de cursus Ambassadeurs

Nadere informatie

CULTUREEL ERFGOED EN DE VERTALING NAAR RUIMTELIJKE PLANNEN

CULTUREEL ERFGOED EN DE VERTALING NAAR RUIMTELIJKE PLANNEN CULTUREEL ERFGOED EN DE VERTALING NAAR RUIMTELIJKE PLANNEN Onderzoek naar cultuurhistorische structuren, landschappen en panden Aansluitend op Belvedere- (Behoud door ontwikkeling) en het MoMo-beleid (Modernisering

Nadere informatie

Alles van waarde is weerloos over landschap, herijking EHS groen blauwe diensten

Alles van waarde is weerloos over landschap, herijking EHS groen blauwe diensten Alles van waarde is weerloos over landschap, herijking EHS groen blauwe diensten Gerbrand van t Klooster LTO Nederland Coördinator ruimtelijke ordening Waarden van het landschap, RLG (1996): ruimte en

Nadere informatie

Sturen op kwaliteit: Natuurvisies & Kwaliteitstoetsen in de praktijk bij Natuurmonumenten. Ir. Cindy Burger, 19 maart 2015

Sturen op kwaliteit: Natuurvisies & Kwaliteitstoetsen in de praktijk bij Natuurmonumenten. Ir. Cindy Burger, 19 maart 2015 Sturen op kwaliteit: Natuurvisies & Kwaliteitstoetsen in de praktijk bij Natuurmonumenten Ir. Cindy Burger, 19 maart 2015 Sturen op kwaliteit Wie is Natuurmonumenten? Hoe werkt onze beheercyclus? Waarom

Nadere informatie

Structuurvisie Eiland van Schalkwijk + beoordelingskader en -protocol

Structuurvisie Eiland van Schalkwijk + beoordelingskader en -protocol Structuurvisie Eiland van Schalkwijk + beoordelingskader en -protocol Behoud en ontwikkeling van het landelijk karakter en de openheid van het gebied met ruimte voor landbouw, natuur, water, recreatie,

Nadere informatie

Projectformat Agenda van Twente, jaarschijf 2010 Aanvrager: gemeente Almelo Project : Transitiestrategie Noordflank Bijlagen:

Projectformat Agenda van Twente, jaarschijf 2010 Aanvrager: gemeente Almelo Project : Transitiestrategie Noordflank Bijlagen: Projectformat Agenda van Twente, jaarschijf 2010 Aanvrager: gemeente Almelo Project : Transitiestrategie Noordflank Bijlagen: Algemene informatie over het project Aanleiding voor het project Het Almelose

Nadere informatie

Meerjarenbeleidsplan 2011 2016

Meerjarenbeleidsplan 2011 2016 Meerjarenbeleidsplan 2011 2016 Inhoud Pagina 1: KaliTaman Foundation Meerjaren Beleidsplan Pagina 2: Inhoud Pagina 3: Inleiding Pagina 4: Introductie Pagina 5: Missie en Visie Pagina 6: Werving Pagina

Nadere informatie

Inhoud. Leisurelands. Sector vrijetijdseconomie. Werkwijze Leisurelands. t Schaartven. Missie Verdienmodel Statistieken

Inhoud. Leisurelands. Sector vrijetijdseconomie. Werkwijze Leisurelands. t Schaartven. Missie Verdienmodel Statistieken www.leisurelands.nl Inhoud Leisurelands Geschiedenis Organisatie Juridische structuur Missie Verdienmodel Statistieken Sector vrijetijdseconomie Markt & Trends Werkwijze Leisurelands Korte termijn kwalitatief

Nadere informatie

FRYSLÂN FOAR DE WYN. Plan van aanpak. Finale versie, 14 november 2013

FRYSLÂN FOAR DE WYN. Plan van aanpak. Finale versie, 14 november 2013 FRYSLÂN FOAR DE WYN Plan van aanpak Finale versie, 14 november 2013 Albert Koers, Comité Hou Friesland Mooi Hans van der Werf, Friese Milieu Federatie Johannes Houtsma, Platform Duurzaam Friesland FRYSLÂN

Nadere informatie

Beleidsplan Stichting Pole Position 2015-2019

Beleidsplan Stichting Pole Position 2015-2019 Beleidsplan Stichting Pole Position 2015-2019 Voorwoord Voor u ligt het 1 e beleidsplan van stichting Pole Position. De stichting is opgericht op 2 augustus 2013 en heeft in het ruime jaar waarin het bestaat

Nadere informatie

De lokale maat in waterbeheer

De lokale maat in waterbeheer De lokale maat in waterbeheer met lokale kennis en betrokkenheid Een praktisch waterschap voor iedereen! Tegen maatschappelijk zo laag mogelijke kosten Met een rechtvaardige waterschapsbelasting Duurzaam

Nadere informatie

Beleidsplan Joy for Children Hagestein, juli 2013

Beleidsplan Joy for Children Hagestein, juli 2013 Beleidsplan Joy for Children Hagestein, juli 2013 Beleidsplan Joy for Children juli 2013-1- Samenvatting Stichting Joy for Children beheert in India zes zorg- en onderwijscentra, waar 445 kinderen kleding,

Nadere informatie

We weten nu hoe duur natuur in Drenthe is

We weten nu hoe duur natuur in Drenthe is We weten nu hoe duur natuur in Drenthe is De provincie Drenthe voert de Digitale Keten Natuur stapsgewijs in. Het afgelopen jaar is hard gewerkt aan de digitalisering van natuurbeheerplannen. Beleidsmedewerker

Nadere informatie

DuurzaamAlmere.nl. Actief Groen. Landgoed Almere. Combineer stad en natuur. Verbind plaats en context. Themanummer februari 2011

DuurzaamAlmere.nl. Actief Groen. Landgoed Almere. Combineer stad en natuur. Verbind plaats en context. Themanummer februari 2011 Actief Groen Landgoed Almere Landgoed Almere Themanummer 02 What s in a name? Hoe je de stad ook wilt noemen, het is duidelijk dat Almere een stad is, waarin Themanummer februari 2011 zowel het groen als

Nadere informatie

Verkenning Metropolitaan landschap Hof van Delfland inclusief: Delflandse kust, Westlandse Zoom, Buytenhout en Rottemeren

Verkenning Metropolitaan landschap Hof van Delfland inclusief: Delflandse kust, Westlandse Zoom, Buytenhout en Rottemeren Verkenning Metropolitaan landschap Hof van Delfland inclusief: Delflandse kust, Westlandse Zoom, Buytenhout en Rottemeren Opdrachtgevers: Wethouder Revis, Den Haag Wethouder Van Huffelen, Rotterdam i.s.m.

Nadere informatie

Jaarplan 2013 van het Inloophuis Den Helder eo. INHOUD

Jaarplan 2013 van het Inloophuis Den Helder eo. INHOUD Jaarplan 2013 van het Inloophuis Den Helder eo. INHOUD 1. Missie en visie 2. Organisatie 3. Speerpunten 4. Activiteiten 5. Vrijwilligers 6. Contacten/IPSO/kwaliteitsproject 7. Public relation en donateurswerving

Nadere informatie

Monumentenstichting Harlingen. Beleidsplan

Monumentenstichting Harlingen. Beleidsplan Monumentenstichting Harlingen Beleidsplan 2015 2018 Postadres: Postbus 20, 8860 AA Harlingen Aanvraag voor Algemeen Nut Beogende Instelling (ANBI) IBAN NL 23 RABO 0325 5695 68 e-mail: info@msh.frl website:

Nadere informatie

Portefeuillehouder: P. Broeksma Behandelend ambtenaar J.Samplonius, 0595 447745 gemeente@winsum.nl (t.a.v. J.Samplonius)

Portefeuillehouder: P. Broeksma Behandelend ambtenaar J.Samplonius, 0595 447745 gemeente@winsum.nl (t.a.v. J.Samplonius) Vergadering: 3 december 2013 Agendanummer: 9 Status: Besluitvormend Portefeuillehouder: P. Broeksma Behandelend ambtenaar J.Samplonius, 0595 447745 E mail: gemeente@winsum.nl (t.a.v. J.Samplonius) Aan

Nadere informatie

6 January 2014 VRIENDEN VAN VISIE- MISSIE HOSPICE MARKIES. Voorlopig beleidsplan

6 January 2014 VRIENDEN VAN VISIE- MISSIE HOSPICE MARKIES. Voorlopig beleidsplan 6 January 2014 VRIENDEN VAN HOSPICE DE MARKIES VISIE- MISSIE Voorlopig beleidsplan Inhoud Algemeen, doel... 3 1. Inleiding... 3 MISSIE... 4 VISIE... Fout! Bladwijzer niet gedefinieerd. 2. Financiële Doelstelling

Nadere informatie