De invloed van het assortiment op de behoefte. managementaccountinginformatie

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "De invloed van het assortiment op de behoefte. managementaccountinginformatie"

Transcriptie

1 MCA 2 Accounting De invloed van het assortiment op de behoefte aan managementaccountinginformatie Prof. dr. J.F.M.G.Bouwens Jan Bouwens is hoogleraar Accounting aan de Universiteit van Tilburg. Het is onmogelijk de productie- en organisatiestructuur zodanig te organiseren dat managers uit het hoofd beslissingen kunnen nemen. Zij zullen hiervoor altijd in systemen moeten kijken. Ik zal ingaan op de vraag hoe een breed productassortiment invloed hebben op de gewenste inrichting van het managementaccountingsysteem. Aan de hand van een casus binnen een verzekeringsbedrijf ga ik in op de vraag hoe een complex assortiment vaker dan een eenvoudig assortiment bij managers de vraag zal oproepen of en welk product/dienst nog voldoet aan de wensen van de klant. Tevens zal ik betogen dat naarmate deze vraag vaker moet worden gesteld, managers ook intern (tussen afdelingen) vaker behoefte zullen hebben aan onderlinge afstemming van werkzaamheden. De behoefte aan externe afstemming (klantproduct/dienst-bedrijf) en interne afstemming (afdelingen) zou tot grote onzekerheid leiden ware het niet dat de manager informatie voor handen heeft die is toegesneden op beantwoording van juist die vragen. In dit artikel betoog ik dat er vier dimensies zijn in het accountingsysteem die beslissingen in dezen kunnen helpen nemen: 1. het samenvattend vermogen van accountinginformatie (aggregatie); 2. de tijdigheid van informatie; 3. de mate waarin informatie beschikbaar is over afdelingen waarmee de beslisser een productie- of informatierelatie heeft (integratie); 4. de mate waarin in het accountingsysteem externe ontwikkelingen zijn verwerkt (scope). Ik illustreer de informatiestructuur aan de hand van een voorbeeld binnen de verzekeringen. De inzichten die ik laat zien zijn echter algemeen van toepassing. Ik start met een stuk theorie aangaande managementaccountinginformatie. Vier soorten informatie Om over de nodige informatie te beschikken gebruiken bedrijven informatiesystemen zoals ERP s (enterprisewide resource planning systemen). ERP s integreren verschillende aspecten van informatiebehoeften in een systeem. Zo bevat een ERP een Customer-Relationship-Managementmodule en een boekhoudsysteem teneinde managers te helpen hun beslissingen te nemen. Waarin onderscheidt managementaccountinginformatie zich van andere informatie en is dat verschil relevant? Managementaccountinginformatie onderscheidt zich van andere informatie doordat deze primair is verzameld teneinde de waarde van het bedrijf gunstig te beïnvloeden. Aan elke database kunnen we dus managementaccountinginformatie ontlenen. Echter sommige aspectsystemen Aan elke database kunnen we managementaccountinginformatie ontlenen zijn meer ingericht op de verstrekking van zulke waardevergrotende informatie. Immers een personeelsinformatiesysteem (vaak onderdeel van het ERP!) waaruit informatie wordt verstrekt om sociale zaken te informeren, is niet primair bedoeld om een waarde-inschatting te maken bij een voorgenomen beslissing. Maar als we willen weten wat de gemiddelde loonsom is per categorie medewerker, dan moeten we ook het personeelsinformatiesysteem raadplegen. Hier is dan toch sprake van managementaccountinginformatie. 30

2 Accounting MCA Tijdschrift voor Organisaties in Control 2006 Tabel 1. De informatiedimensies van managementaccountingsystemen Dimensie Karakteristiek Informatie I. Breedte externe informatie De mate waarin informatie buiten de grenzen van de organisatie gaat niet-financiële informatie toekomstperspectief II. Tijd snelheid actualisering De mate waarin informatie tijdig bij de beslisser arriveert frequentie van rapportering III. Aggregatie aggregatie in de tijd De mate waarin gegevens worden samengevat voor de beslisser concentratie performance in een cijfer informatie geschikt voor analyse/beslissing (bijvoorbeeld marginale kostenanalyse, DCF, voorraadmodellen) IV. Intergratie precisie van doelstellingen De mate waarin de informatie tussen functionele gebieden wordt rapportages van andere afdelingen uitgewisseld overzichten betreffende gemeenschappelijke uitkomsten Sommige systemen zijn dus primair ingericht om de financiële consequenties van (voor)genomen besluiten te kunnen evalueren. Er zijn tevens systemen die kunnen worden gebruikt om managementaccountinginformatie te leveren, maar die daar niet primair op zijn ingericht. De eerste noemen we een managementaccountingsysteem; de tweede niet, maar het systeem kan wel helpen managementaccountinginformatie te verstrekken. Omdat managementaccountinginformatie dus een meeromvattende notie is dan het managementaccountingsysteem spreken we liever van managementaccountinginformatie. We definiëren managementaccountinginformatie hier als: De reeks van beschrijvingen die managers gebruiken om de invloed van (voor)genomen beslissingen op de waarde van het bedrijf in te schatten. De achterliggende gedachte van de definitie is dat managers het beste alternatief kiezen uit de hen beschikbare reeks van mogelijkheden. Natuurlijk liggen de alternatieven niet voor het oprapen, maar moeten ze (onder meer met behulp van managementaccountinginformatie) worden gecreëerd. Uit onderzoek blijkt dat de introductie van complexe producten en diensten een belangrijk effect heeft op informatiegebruik door managers. Om structuur aan te brengen over de soorten informatie die in bedrijven worden verstrekt, maken we onderscheid tussen vier informatiedimensies: breedte, tijd, aggregatie en integratie (zie tabel 1). De dimensie breedte verwijst naar oriëntatie van de informatie in termen van de complexe versus eenvoudige problemen die de beslisser moet oplossen. Vaak betreft dit het verschil tussen dag-tot-dagbeslissingen en langetermijnbeslissingen. Zo dient men voor de langetermijnbeslissing informatie te hebben over de ontwikkeling van de externe omgeving. De externe omgevingsinformatie vertelt iets over bijvoorbeeld de beweging van de concurrent of de demografische ontwikkeling. Men dient ook te weten hoe toekomstontwikkelingen effect hebben op de bedrijfsvoering. Deze toekomstgerichte informatie betreft onder meer de kostenniveaus binnen nu en zeg een aantal jaren. Nietfinanciële informatie geeft aanknopingspunten om vraagstukken te benaderen die moeilijk financieel in systemen kunnen worden uitgedrukt, bijvoorbeeld klanttevredenheid. De financiële vertaling van klanttevredenheid kan beter worden gemaakt door de manager zelf dan dat in het financiële informatiesysteem door een controller een arbitraire inschatting wordt gemaakt van het effect op performance van de (on)tevreden klant. De financiële vertaling van klanttevredenheid kan beter worden gemaakt door de manager zelf Tijd is de tweede dimensie. Hieronder verstaan we de snelheid waarmee verstrekte informatie veroudert en de snelheid waarmee gewijzigde omstandigheden in informatie worden omgezet. Per saldo gaat het er dus om dat de informatie in gewijzigde vorm tijdig bij de klant arriveert. De derde dimensie is aggregatie. Hierachter ligt een hoofdkenmerk van informatie: het vermogen van informatie om complexe omstandigheden in een cijfer samen te vatten. Zo kunnen we een winstcijfer van een product zien als een geaggregeerde weergave van een reeks van activiteiten welke zich rondom de verkoop van een product in de afgelopen periode afspeelde. De samenvatting kan betrekking hebben op alle soorten objecten die men kan bedenken: producten, afdeling, klanten etc. Op basis van de winst per klant kunnen we de zogeheten whale curve maken (zie figuur 1). Inspectie toont aan dat de eerste 60% van de klanten 190% van de huidige winst opbrengt 31

3 MCA 2 Accounting % totale winst 190% 100% eigen plannen en/of de bijstelling ervan. Productie kan het verkoopplan gebruiken om prioriteiten te stellen in de productie. In figuur 2 is uitgebeeld hoe men tegen integrerende informatie kan aankijken. Als de twee bollen de set van beslissingen vertegenwoordigen die goed zijn voor de afdelingen A en B individueel, dan vormt het overlappende deel informatie over beslissingen die goed zijn voor beide afdelingen. Integrerende informatie betreft de overlap tussen de twee gebieden. Bijvoorbeeld het schema met kostprijzen voor spoedopdrachten van de productieafdeling helpt de verkoopafdeling te beslissen of men wel of niet zal overgaan tot acceptatie van een spoedeisende order. 0% 0% 100% % klanten In het vervolg van dit artikel ga ik in op de vraag hoe deze vier dimensies binnen een verzekeringsmaatschappij kunnen worden toegepast om de beslissingsonzekerheid te verkleinen. Figuur 1. Whale curve: onderscheid tussen verlies- en winstgevende klanten. Bron: Cooper, R. & Kaplan R.S. (1998). Cost and effect. HBS press. en dat de overige 40% dus bestaat uit verlieslatende klanten. Dit is een voorbeeld van informatie die geaggregeerd is. Men zou ook kunnen stellen dat de informatie breed is in die zin dat we proberen iets te zeggen over welke type klanten we in de toekomst wel of niet zouden willen bedienen, of bij welke klanten we een hogere prijs zouden willen vragen. De vierde dimensie is integratie. Integrerende informatie is erop gericht coördinatie tussen afdelingen tot stand te brengen. Dit is het informatiekenmerk op basis waarvan we een uitspraak kunnen doen over wat er gebeurt in organisatie-eenheden waar wij van afhankelijk zijn. Zo is het verkoopplan van de Verkooporganisatie van belang voor productie. Anderzijds wil de verkoopafdeling ook graag weten welke productiecapaciteit de komende periode beschikbaar is. Verkoop kan op basis van deze informatie een inschatting maken van de haalbaarheid van de Afdeling A Integratie van informatie Figuur 2. Integratie van informatie Afdeling B Presentatie van de basiscasus De backoffice (productie) van Interpolis 1 verwerkt en onderhoudt polissen die door de frontoffice (verkoop) met Interpolis-klanten worden afgesloten. Beide afdelingen hebben hun eigen doel. Dat wil zeggen de backoffice wordt geacht polissen op te stellen en bij claims de beloofde dekking te bieden. De frontoffice heeft als hoofdtaken polissen te verkopen en deze te behouden. Om deze relatie verder toe te lichten zullen we gebruikmaken van een belangrijke productgroep rondom nabestaanden. De wetgeving rondom nabestaanden is eind jaren negentig belangrijk veranderd. Zo gold de wet tot dan toe alleen voor Weduwen en Wezen (Algemene Weduwen en Wezenwet; AWW). Tegenwoordig is de wet van toepassing op alle nabestaanden (Algemene Nabestaanden Wet; ANW). Omdat uitvoering van de wet niet duurder mocht zijn dan de oorspronkelijke AWW gaan met name echtgenotes er met de ANW op achteruit in vergelijking met de AWW. Er ontstaat dus een ANW-hiaat voor de weduwe. Als antwoord op deze ontwikkeling heeft Interpolis een aantal producten ontwikkeld. Het eenvoudige product komt neer op een koopsompolis die een vast bedrag uitkeert op het moment van overlijden. We noemen dit product Hiaat-simpel. Om dit product te administreren hoeft Interpolis slechts sterftetabellen bij te houden om een berekening te kunnen maken van de waarschijnlijkheid waarmee moet worden uitgekeerd. Deze berekening dient dan weer als basis om te kunnen uitrekenen wat de kostprijs van de polis is en wat de verkoopprijs moet zijn. Tevens dient de berekening als basis voor de berekening van de reserve die Interpolis moet aanhouden teneinde de eventuele uitbetaling van de polis te garanderen. Er zijn echter veel ingewikkelder producten die onder allerlei voorwaarden uitkeren. Feitelijk vullen deze producten 1 Ik dank Karel Demoet Afdelingshoofd Business Support van Interpolis Pensioenen voor de bedrijfscasus. 32

4 Accounting MCA Tijdschrift voor Organisaties in Control 2006 niet alleen het ANW-hiaat op maar vormen ze een aanvullende verzekering op de ANW. Deze producten noemen we Hiaat-complex. Om de laatste polis te onderhouden moet Interpolis een veel uitgebreidere administratie bijhouden dan in het geval van Hiaat-simpel. Zo moet informatie over kinderen worden opgeslagen en gebruikt voor de berekening van uit te keren bedragen. Ook moet wellicht elk jaar worden uitbetaald na het overlijden van een van de partners of als een van de kinderen overlijdt. Als de frontoffice besluit dat men zich gaat concentreren op de verkoop van Hiaat-complexpolissen dan heeft dit gevolgen voor de backoffice. Tevens zal men capaciteit moeten vrijmaken om de complexe polis op te stellen. Men zal ook capaciteit moeten vrijmaken binnen het actuariaat om te berekenen hoe hoog de premie moet zijn onder de diverse gebeurtenissen rondom de polis. Kortom, er is behoefte aan een veel uitgebreidere administratie onder de Hiaat-complexpolissen. In tabel 2 geven we de kenmerken van de twee producten Hiaat-simpel en Hiaatcomplex weer. Het is van belang te benadrukken dat niet alleen de backoffice, maar ook de frontoffice behoefte heeft aan meer en andere informatie. De informatie waarop we ons in dit artikel richten is informatie die de manager helpt de financiële consequenties van diens beslissingen te overzien. We zullen ons daarom nu richten op de verstrekking van informatie van dit type. We beelden de verschillende informatiebehoeften uit in figuur 3. In panel a hebben we te maken met complexe producten. De ruitjes in de cirkel vertegenwoordigen de producten die Interpolis aanbiedt. In panel b zien we het Hiaat-simpelproduct. De pijlen vertegenwoordigen de ontwikkelingen die van buitenaf de organisatie raken. We zien dat de invloed van buiten een grotere kans maken de complexe producten te raken dan de twee simpele producten die we in panel b laten zien. Informatiebehoefte en de twee producten Hierna ga ik in op hoe de relatie tussen de frontoffice en de backoffice van Interpolis invloed zal hebben op de informatiebehoefte. Ik laat hierin de vier dimensies van het managementaccountingsysteem een hoofdrol spelen. Panel A: Hiaat-complexproduct Figuur 3. Aggregatie van informatie Breedte informatie Panel B: Hiaat-simpelproduct Voor de behoefte aan breed georiënteerde informatie stel ik twee situaties tegenover elkaar: de Hiaat-simpelpolis en de Hiaat-complexpolis. Het type vragen dat in de eerste situatie opkomt is hoe groot de marktbehoefte is aan Hiaatsimpel. Ook is het belangrijk te weten of er nog wetgeving verandert die wellicht de aantrekkelijkheid van de polis beïnvloedt. Verkoop zal ook graag willen weten of er producten op de markt gaan komen die hun polissen bedreigen en om wat voor kosten het dan gaat. Dit zijn allemaal vraagstukken die Verkoop moet tackelen teneinde in de markt te kunnen blijven. Nu, als Verkoop het Hiaat-complexproductenpallet verkoopt, dan komt een veel grotere scala aan informatiebehoeften op. Wetgevingsverandering kan nu immers de producten op verschillende wijzen beïnvloeden. Aftrekbaarheid van de belasting, bijvoorbeeld, verschilt per polissoort. Verandering in belastingwetgeving werkt derhalve verschillend uit over het polisassortiment. Ook de snelheid waarmee veranderingen invloed hebben op de producten is van belang. Daar waar we maar één polissoort hebben is er een kleinere kans dat een wijzigende omgeving het product raakt dan daar waar we een pallet aan producten hebben. Dit zijn slechts enkele voorbeelden om aan te geven dat met een breed en complexer productenpallet managers behoefte hebben aan een breder opgezet informatiesysteem. In de praktijk vinden we de ingang tot zulke informatie in ERP-systemen. Uit deze systemen kan vrij gedetailleerde informatie worden gedestil- Tabel 2. Vergelijking van de twee ANW-producten. ANW-hiaatsimpel (Externe) omgeving (klanten, wetgeving, beweging concurrent) heeft zo nu en dan invloed op de polis (Externe) omgeving heeft geringe invloed op processen van de back- en frontoffice Frontoffice en backoffice kunnen redelijk onafhankelijk van elkaar opereren ANW-hiaatcomplex (Externe) omgeving heeft vaak invloed op het assortiment aan polissen Omgeving heeft sterke invloed Frontoffice en backoffice zijn sterk van elkaar afhankelijk in termen van opmaken, verwerken en aanpassen van polissen 33

5 MCA 2 Accounting leerd teneinde Customer Relationship Management (CRM) mogelijk te maken. Dit systeem verstrekt informatie om de economische impact van gebeurtenissen en beslissingen in te schatten. Echter dezelfde database wordt gebruikt om de klant te kunnen benaderen om hem van producten op de hoogte te stellen of hem op de hoogte te stellen van de fiscale gevolgen van veranderende wetgeving! Bedenk echter dat onze definitie hier uitkomst biedt. Naarmate het CRM-systeem helpt de financiële gevolgen van interacties met klanten in te schatten, spreken we van managementaccountinginformatie. Onze eerste constatering is dat naarmate het productassortiment toeneemt er meer behoefte zal zijn aan een analyse van ontwikkelingen die de producten raken. Nietfinanciële informatie is dan bruikbaar omdat het niet altijd mogelijk is om de financiële consequenties reeds in het managementaccountingsysteem te registreren. Het is de informatieontvanger die dit moet doen. Zo kan men informatie hebben over doorlooptijden van polissen waarin de belastingconsequenties voor afsluiting ervan moeten worden doorgenomen. Wanneer de wetgeving verandert, kan deze informatie van belang zijn om in te schatten wat dit voor de doorlooptijd van toekomstige polissen betekent. Tevens zal men graag informatie hebben over hoe deze wetgeving invloed heeft op de collega/concurrent die in het buitenland reeds werd geconfronteerd met een soortgelijke wetgeving. Daarnaast zal informatie die een vertaling aan het toekomstperspectief meer gebruikt worden. Zo kan men denken aan planningen gebaseerd op scenario s (van mogelijke uitweringen van wetgeving). Dit soort vraagstukken treedt eerder op als we een breed gesorteerd complex assortiment voeren dan wanneer we een simpel product voeren. Concluderend: Een breder en complexer assortiment vergt een intensiever gebruik van breed georiënteerde informatie. Tijdigheid van informatie In het geval dat men een breed pallet aan complexe producten voert, is het waarschijnlijker dat een van de producten op enig moment wordt geraakt door een beweging in de omgeving. Laten we kijken naar de backoffice. De omgeving van deze afdeling bestaat uit de externe en de interne omgeving. De externe omgeving betreft de krachten van buiten de organisatie. Dat zijn onder meer wetgeving, klanten en leveranciers. De interne omgeving betreft alle leden van de organisatie waarvan de backoffice afhankelijk is. In ons geval is dat vooral de frontoffice. Als we een complex een breed assortiment producten voeren is het waarschijnlijk dat informatie snel veroudert. Sneller dan wanneer we een simpel product voeren. Dit kan als volgt worden ingezien. Stel we hebben twintig producten in het geval van Hiaat-complex en één in het geval van Hiaat-simpel. Elk van de producten is onderhevig aan een bepaald belastingregime. Nu komt concurrent ING-Nationale Nederlanden met een nieuw product. De kans dat dan een of meerdere van die twintig producten wordt geraakt is groter dan de kans dat het product (Hiaat-simpel) door de concurrent wordt geraakt. Concurrentieveranderingen die in de loop van het jaar optreden raken dus sneller de business van het assortiment Hiaat-complex dan van het Hiaat-simpel. Het gevolg is dat de aanwezige informatie in het geval van Hiaat-complex vaker zal moeten worden geactualiseerd. Ook de interne omgeving beïnvloedt de informatiebehoefte. Immers als de producten veranderen moeten zowel de backoffice (verwerking aanvragen van polissen) als de frontoffice hun processen aanpassen. Ook de interne omgeving is in dezen van belang. Stel dat alleen simpele producten worden verkocht. In dat geval kan de backoffice via procedures het polisverwerkingsproces organiseren. Er is als het ware geen mens meer nodig voor de verwerking van de polis. Echter naarmate de producten complexer worden, heeft de beslissing van de een eerder invloed op de werkzaamheden van de ander. De reden is dat men minder processen in beide afdelingen op routine en procedures kan inrichten. Als dat zo is kan elke verandering (in planning etc.) van de ene afdeling al invloed hebben op het werk van de andere. Hierdoor ontstaat opnieuw de situatie dat met de toegenomen afhankelijkheid (door de complexe producten) de frontoffice meer van elkaar afhankelijk en informatie sneller veroudert. Concluderend: Tijdigheid wordt belangrijker naarmate de te leveren producten en diensten complexer worden en het assortiment wordt uitgebreid. Integratie Ook de interne omgeving beïnvloedt de informatiebehoefte Bij het argument dat rondom tijdigheid werd ontwikkeld, is reeds aangehaald dat met toenemende complexiteit van de producten ook de afhankelijkheid tussen afdelingen (bij ons frontoffice en backoffice) toeneemt. Deze onderlinge relatie heeft invloed op het soort informatie dat de beide afdelingen wil hebben. Dat wil zeggen, backoffice wil weten wat er bij frontoffice gebeurt en vice versa. Het is daarom duidelijk dat verkoopplanningsinformatie niet alleen belangrijk is voor de frontoffice maar ook voor de mensen van de backoffice. Immers als we te maken hebben met verschillende producten dan is het waarschijnlijk dat elk product ook een specifieke verwerkingstijd en verkooptijd kent. Zou plotseling capaciteit wegvallen bij de backoffice, dan zou de frontoffice dat willen weten om het verkoopplan bij te stellen. Andersom, indien de frontoffice ineens de meest complexe producten wil gaan benadrukken in de verkoop, dan wordt het van groot belang dat de backoffice inschat of de frontoffice dit wel kan en dat de backoffice zijn productieplan aanpast. 34

6 Accounting MCA Tijdschrift voor Organisaties in Control 2006 Ook kosten en kostprijsinformatie spelen hier een rol. Als de capaciteit van de backoffice overbelast raakt, dan moeten de kosten worden gedragen door de extra verkochte complexe polissen. Men moet kunnen afwegen of dit moet gebeuren. Hiertoe kan integrerende informatie beide afdelingen helpen. Informatie over de werkzaamheden, omzetten en kosten gerealiseerd in andere afdelingen geven inzicht in wat er aan de andere kant gebeurt en mogelijk is. Planningen uitwisselen helpt eveneens bij de afstemming. Zo n afstemming is het hardst nodig indien we te maken hebben met complexe producten. Immers gemaakte keuzen raken dan eerder de verschillende afdelingen. Concluderend: Integrerende informatie wordt belangrijker naarmate de producten complexer worden. De reden is dat beslissingen van individuele afdelingen elkaar vaker zullen raken waardoor kosten en prijsinformatie van andere afdelingen belangrijk worden als input bij het nemen van beslissingen door de andere afdeling. Aggregatie Aggregatie van informatie wordt in toenemende mate belangrijk wanneer organisaties met complexere producten worden geconfronteerd. Dit kan als volgt worden ingezien. We hebben reeds betoogd dat met het Hiaat-complexproduct meer vraagstukken aan de orde zijn dan met het Hiaat-simpelproduct. Vraagstukken die zich aandienen zijn onder meer prijsstelling, producteigenschappen, aanpassing producten. We stellen dat we geen liaison kunnen aanstellen, noch dat we de organisatiestructuur kunnen aanpassen teneinde de hoeveelheid door de manager te verwerken informatie te verkleinen. Nu, als we een middel hebben om de hoeveelheid informatie reeds voor te bewerken, dan creëren we een mogelijkheid om informatie makkelijker te verwerken door de manager. Dit is in figuur 3 weergegeven. Wanneer we stellen dat een manager een vaste hoeveelheid informatie moet verwerken om tot een beslissing te komen, dan is eenvoudig in te zien dat hij meer kans heeft deze informatie te verwerken als de informatie geaggregeerd is. Immers de facto hoeft hij minder informatie te verwerken omdat deze reeds is voorgesorteerd door de informatieverstrekker. Zo zal een kostprijs of een rapportage die de prestatie van de afgelopen periode samenvat makkelijker een beslissing ondersteunen dan losse informatie (van het actuariaat, de klant etc.) waaruit de manager zelf een kostprijs moet afleiden. Het kenmerk aggregatie vergroot derhalve de kans dat managers de gewenst hoeveelheid informatie kunnen verwerken. Omdat deze gewenste hoeveelheid in de situatie van het Hiaat-complex groter zal zijn dan in het geval van Hiaat-simpel, stellen we hier dat Interpolis in het Hiaat-complexgeval meer aandacht zal geven aan aggregatie van informatie. Concluderend: Geaggregeerde informatie wordt met name gebruikt als het aantal te beantwoorden vraagstukken waarmee een afdelingsmanager wordt geconfronteerd toeneemt. Samenvattend In dit artikel heb ik managementaccountinginformatie gedefinieerd als: de reeks van beschrijvingen die managers gebruiken om de invloed van (voor)genomen beslissingen op de waarde van het bedrijf in te schatten. De beschrijvingen die we hebben gebruikt, laten zich verder indelen in de breedte van informatie, tijdigheid, mate van integratie en aggregatie. Breedte is de dimensie die zich richt op de behoefte aan informatie die wellicht buiten de acute vraag van vandaag valt (hoe duur is de polis nu) en zich meer richt op de toekomst (wat kan zo n polis of een alternatief ervoor in de toekomst opbrengen?). Tijdigheid heeft betrekking op de mate waarin geactualiseerde informatie beschikbaar is op het moment dat deze nodig is. Integratie heeft betrekking op de mate waarin wordt geïnformeerd over andere afdelingen van de organisatie dan de afdeling waarvandaan men opereert. Aggregatie kan worden aangeven als de mate waarin informatie situaties of prestaties gemeten over een bepaalde tijd samenvat in een of enkele getallen. Samengevat kan worden gesteld dat de complexiteit van het product een belangrijke invloed heeft op elk van de vier dimensies. Bij meer en complexe producten raakt (een deel) van het assortiment sneller verouderd en is breed georiënteerde informatie nodig teneinde vast te kunnen stellen welke producten door de klant zullen worden gewaardeerd. Bij meer en complexe producten raakt informatie ook sneller verouderd, waardoor deze vaker dan andere moet worden geactualiseerd in de systemen. Tevens wil de afdeling waarvan uit wordt geredeneerd meer weten over wat andere afdelingen beslissen indien we complexe producten hebben. Immers de keuzen van andere afdelingen hebben meer kans de focale afdeling te raken wanneer het om complexe producten gaat. Tevens heb ik geïllustreerd dat meer complexe producten verregaande aggregatie van accountinginformatie noodzakelijk maakt wil de manager nog in staat zijn informatie te verwerken. Wellicht dat de controller zich nu afvraagt: maar hoe wordt een accountingsysteem breder, tijdiger, meer geïntegreerd en geaggregeerd? Uit onderzoek blijkt dit een evolutionair proces te zijn waarin de verschillende gebruikers en ontwerpers met elkaar tot een nadere invulling van het accountingsysteem komen. Het is duidelijk dat de controller hier een hoofdrol vervult om ervoor te zorgen dat de besproken dimensies op orde zijn. De controller zou de eerste moeten zijn om vast te stellen dat er sprake is van onzekerheid veroorzaakt door een tekort aan managementaccountinginformatie! Literatuur Bouwens, J. The use of Management Accounting Systems in functionally differentiated organizations. Ongepubliceerd proefschrift. Cooper, R. & Kaplan R.S. (1998): Cost and effect. HBS press. MCA 35

Exact Synergy Enterprise. Krachtiger Financieel Management

Exact Synergy Enterprise. Krachtiger Financieel Management Exact Synergy Enterprise Krachtiger Financieel Management 1 Inleiding Waar gaat het om? Makkelijke vragen zijn vaak het moeilijkst te beantwoorden. Als het hectische tijden zijn, moet u soms veel beslissingen

Nadere informatie

Exact Synergy Enterprise. Krachtiger Personeelsmanagement HRM

Exact Synergy Enterprise. Krachtiger Personeelsmanagement HRM Exact Synergy Enterprise Krachtiger Personeelsmanagement HRM 1 Inleiding Waar gaat het om? Uw mensen zijn uw meest waardevolle bezit. U spaart tijd noch geld om uw mensen de erkenning te geven die zij

Nadere informatie

Quick-scan flexibiliteit

Quick-scan flexibiliteit Quick-scan flexibiliteit Hieronder leggen we u enkele stellingen voor die betrekking hebben op de omstandigheden en de markt waarin uw onderneming, divisie of business unit (dit kunt u zien als uw organisatie

Nadere informatie

Test naam Marktgerichtheidsscan Datum 28-8-2012 Ingevuld door Guest Ingevuld voor Het team Team Guest-Team Context Overige

Test naam Marktgerichtheidsscan Datum 28-8-2012 Ingevuld door Guest Ingevuld voor Het team Team Guest-Team Context Overige Test naam Marktgerichtheidsscan Datum 28-8-2012 Ingevuld door Guest Ingevuld voor Het team Team Guest-Team Context Overige Klantgerichtheid Selecteren van een klant Wanneer u hoog scoort op 'selecteren

Nadere informatie

Regeling Anw-aanvulling. Een verzekering tegen het Anw-hiaat. De Algemene nabestaandenwet. De verzekering tegen het Anw-hiaat bij het pensioenfonds

Regeling Anw-aanvulling. Een verzekering tegen het Anw-hiaat. De Algemene nabestaandenwet. De verzekering tegen het Anw-hiaat bij het pensioenfonds Regeling Anw-aanvulling Een verzekering tegen het Anw-hiaat De Algemene nabestaandenwet (Anw) De verzekering tegen het Anw-hiaat bij het pensioenfonds TNT Express 4 6 Meer weten? www.pensioentntexpress.nl

Nadere informatie

Managementinformatiesysteem

Managementinformatiesysteem Managementinformatiesysteem (aanvulling bij hele boek) Het opzetten van een managementinformatiesysteem Wanneer je een werkstuk moet maken, bijvoorbeeld over de houding van de Nederlanders ten opzichte

Nadere informatie

Case study 1: Contributiemarge

Case study 1: Contributiemarge Case study 1: Contributiemarge 1) Wat vind je van de manier van berekenen van de kostprijs per eenheid door de financiële directeur. Wat vind je goed, wat mindergoed? Hoe zou je het eventueel anders doen

Nadere informatie

CONSTANT ONDERHANDEN WERK ZORGT VOOR STABIELE DOORLOOPTIJDEN

CONSTANT ONDERHANDEN WERK ZORGT VOOR STABIELE DOORLOOPTIJDEN CONSTANT ONDERHANDEN WERK ZORGT VOOR STABIELE DOORLOOPTIJDEN Klanten verwachten tegenwoordig een grotere leverbetrouwbaarheid, tegen lagere kosten, met betere kwaliteit en dat allemaal tegelijk. Diegenen

Nadere informatie

[functie] De functie die verantwoordelijk is voor het beheren van applicaties. [zaak] Een methode of maatregel om een risico te managen.

[functie] De functie die verantwoordelijk is voor het beheren van applicaties. [zaak] Een methode of maatregel om een risico te managen. Applicatiebeheer het beheren van applicaties. [functie] De functie die verantwoordelijk is voor het beheren van applicaties. Beheer (beheren) Control Onder de activiteit applicatiebeheer valt de ontwikkeling,

Nadere informatie

Business. IT in charge. Met resultaten CIO Survey en 9 CIO s aan het woord. Analytics

Business. IT in charge. Met resultaten CIO Survey en 9 CIO s aan het woord. Analytics Business Analytics IT in charge Met resultaten CIO Survey en 9 CIO s aan het woord Informatie is van en voor mensen CIO speelt belangrijke rol in nieuw spanningsveld Door Guus Pijpers Een van de eerste

Nadere informatie

De Digitale Corporatie

De Digitale Corporatie De Digitale Corporatie Operational Excellence of Customer Intimacy? Woningcorporaties worden digitaal. Streeft de digitale corporatie vooral Operational Excellence na of toch maximale klanttevredenheid?

Nadere informatie

Exact Synergy Enterprise. Krachtiger Klantbeheer CRM

Exact Synergy Enterprise. Krachtiger Klantbeheer CRM Exact Synergy Enterprise Krachtiger Klantbeheer CRM 1 Inleiding Waar gaat het om? De klant komt op de eerste plaats. Maar geldt dat voor al uw klanten? En om hoeveel (potentiële) klanten gaat het; tientallen,

Nadere informatie

BluefieldFinance Samenvatting Quickscan Administratieve Processen Light Version

BluefieldFinance Samenvatting Quickscan Administratieve Processen Light Version BluefieldFinance Samenvatting Quickscan Administratieve Processen Light Version Introductie Quickscan De financiële organisatie moet, net zo als alle andere ondersteunende diensten, volledig gericht zijn

Nadere informatie

Uitkomsten onderzoek Aanvullende Zorgverzekeringen

Uitkomsten onderzoek Aanvullende Zorgverzekeringen Uitkomsten onderzoek Aanvullende Zorgverzekeringen Publicatie datum: 12 november 2015 Autoriteit Financiële Markten De AFM maakt zich sterk voor eerlijke en transparante financiële markten. Als onafhankelijke

Nadere informatie

Geschreven door mr. R.M.J. van Zijp zaterdag, 23 oktober 2010 22:54 - Laatst aangepast donderdag, 09 juni 2011 23:45

Geschreven door mr. R.M.J. van Zijp zaterdag, 23 oktober 2010 22:54 - Laatst aangepast donderdag, 09 juni 2011 23:45 Banksparen Inleiding Als u uw pensioen wilt aanvullen heeft u de keus uit een groot aantal mogelijkheden. Deze website www.pensioenvoordenotaris.nl geeft u objectieve en onafhankelijke informatie over

Nadere informatie

Stappenplan Social Return on Investment. Onderdeel van de Toolkit maatschappelijke business case ehealth

Stappenplan Social Return on Investment. Onderdeel van de Toolkit maatschappelijke business case ehealth Stappenplan Social Return on Investment Onderdeel van de Toolkit maatschappelijke business case ehealth 1 1. Inleiding Het succesvol implementeren van ehealth is complex en vraagt investeringen van verschillende

Nadere informatie

3D SUPPLY CHAIN VISIBILITY TRENDS & CHALLENGES IN THE HIGH TECH WORLD IR. EMILE VAN GEEL

3D SUPPLY CHAIN VISIBILITY TRENDS & CHALLENGES IN THE HIGH TECH WORLD IR. EMILE VAN GEEL 3D SUPPLY CHAIN VISIBILITY TRENDS & CHALLENGES IN THE HIGH TECH WORLD IR. EMILE VAN GEEL CONTENTS 1. trends in high tech supply chain management... 3 1. trends & uitdagingen... 3 2. omgaan met de huidige

Nadere informatie

Regeling Anw-aanvulling

Regeling Anw-aanvulling Regeling Anw-aanvulling Een verzekering tegen het Anw-hiaat De Algemene nabestaandenwet (Anw) De verzekering tegen het Anw-hiaat bij het pensioenfonds van PostNL en TNT Express 4 6 Meer weten? www.pensioenpostnl.nl

Nadere informatie

Nabestaanden Polis. De polis die het gezinsinkomen veilig stelt

Nabestaanden Polis. De polis die het gezinsinkomen veilig stelt Nabestaanden Polis De polis die het gezinsinkomen veilig stelt Gezinssituaties kunnen opeens veranderen, ook financieel De Nabestaanden Polis van Legal & General is een verzekering voor, zoals de naam

Nadere informatie

HOE LAAT IK MEDEWERKERS

HOE LAAT IK MEDEWERKERS MANAGEMENT Een zelfstandige medewerker is een tevreden medewerker HOE LAAT IK MEDEWERKERS ZELFSTANDIG FUNCTIONEREN? De ene mens is de andere niet. Sommigen zijn blij met een chef die aan hen geducht leiding

Nadere informatie

Casus: richtinggevend voor uitwerking blok 3. Van virtueel naar één geheel. 14 juni 2007 v. 1.1. Leon-Paul de Rouw Robin Scherrenburg

Casus: richtinggevend voor uitwerking blok 3. Van virtueel naar één geheel. 14 juni 2007 v. 1.1. Leon-Paul de Rouw Robin Scherrenburg Casus: richtinggevend voor uitwerking blok 3 Van virtueel naar één geheel 14 juni 2007 v. 1.1 Leon-Paul de Rouw Robin Scherrenburg Meer informatie over het onderwerp servicedesk en andere aspecten op het

Nadere informatie

Financiële Planning & Forecasting Rutger den Ouden Controller Pon Automotive Products & Services

Financiële Planning & Forecasting Rutger den Ouden Controller Pon Automotive Products & Services 1 24 mei 2011 IBM Finance Forum 2011 Financiële Planning & Forecasting Rutger den Ouden Controller Automotive Products & Services 2 Agenda Welkom in de wereld van Logistiek & Services Organisatie & TM1

Nadere informatie

NP Aanvullingsplan. Een financieel veilige toekomst voor uw nabestaanden

NP Aanvullingsplan. Een financieel veilige toekomst voor uw nabestaanden NP Aanvullingsplan Een financieel veilige toekomst voor uw nabestaanden Geen leuke gedachte maar wat gebeurt er als u overlijdt? Hoe ziet de financiële toekomst van uw partner er dan uit? Kunnen uw nabestaanden

Nadere informatie

DE LIJFRENTEWIJZER. INHOUD Klik op het onderwerp voor meer informatie. UW LIJFRENTE KOMT VRIJ, WAT ZIJN UW MOGELIJKHEDEN? volgens het nieuw regime

DE LIJFRENTEWIJZER. INHOUD Klik op het onderwerp voor meer informatie. UW LIJFRENTE KOMT VRIJ, WAT ZIJN UW MOGELIJKHEDEN? volgens het nieuw regime volgens het oud regime DE LIJFRENTEWIJZER UW LIJFRENTE KOMT VRIJ, WAT ZIJN UW MOGELIJKHEDEN? volgens het oud regime UW LIJFRENTE KOMT VRIJ Uw lijfrente komt binnenkort vrij. Het is waarschijnlijk een tijd

Nadere informatie

HERGEBRUIK VAN REQUIREMENTS

HERGEBRUIK VAN REQUIREMENTS HERGEBRUIK VAN REQUIREMENTS EEN PRAKTISCHE AANPAK BUSINESS ANALYSE CENTER OF EXCELLENCE - SYNERGIO Inhoudsopgave 1 HERGEBRUIK VAN REQUIREMENTS... 3 1.1 GEBRUIKEN VERSUS HERGEBRUIKEN... 4 2 STRATEGIE...

Nadere informatie

Inhoudsopgave. Bewust willen en kunnen 4. Performance Support 5. Informele organisatie 5. Waarom is het zo moeilijk? 6

Inhoudsopgave. Bewust willen en kunnen 4. Performance Support 5. Informele organisatie 5. Waarom is het zo moeilijk? 6 Inleiding De afgelopen vijftien jaar hebben we veel ervaring opgedaan met het doorvoeren van operationele efficiencyverbeteringen in combinatie met ITtrajecten. Vaak waren organisaties hiertoe gedwongen

Nadere informatie

Praktijkinstructie Oriëntatie op de informatie-analyse 4 (CIN08.4/CREBO:50131)

Praktijkinstructie Oriëntatie op de informatie-analyse 4 (CIN08.4/CREBO:50131) instructie Oriëntatie op de informatie-analyse 4 (CIN08.4/CREBO:50131) pi.cin08.4.v2 ECABO, 1 september 2003 Alle rechten voorbehouden. Niets uit deze uitgave mag worden vermenigvuldigd, overgenomen, opgeslagen

Nadere informatie

White paper Cross-sell & Upsell

White paper Cross-sell & Upsell White paper Cross-sell & Upsell Een praktische aanpak om meer omzet te genereren bij uw bestaande klanten Inleiding Deze white paper beschrijft een stappenplan, om te komen tot een klantspecifieke aanpak

Nadere informatie

voor werkgevers Handleiding Benefits-Plaza

voor werkgevers Handleiding Benefits-Plaza Handleiding Benefits-Plaza voor werkgevers 1. Indienstmelding 2. Uitdienstmelding 3. Wijziging bestaande werknemer 4. Documenten toevoegen 5. Verzenden wijzingen 6. Samenstellen overzichten 7. Historie

Nadere informatie

Whitepaper implementatie workflow in een organisatie

Whitepaper implementatie workflow in een organisatie Whitepaper implementatie workflow in een organisatie Auteur: Remy Stibbe Website: http://www.stibbe.org Datum: 01 mei 2010 Versie: 1.0 Whitepaper implementatie workflow in een organisatie 1 Inhoudsopgave

Nadere informatie

1. In het eerste en tweede lid wordt schriftelijk vervangen door: schriftelijk of elektronisch.

1. In het eerste en tweede lid wordt schriftelijk vervangen door: schriftelijk of elektronisch. CONCEPT Voorontwerp van het voorstel van wet tot wijziging van de Pensioenwet en de Wet verplichte beroepspensioenregeling in verband met verbetering van de pensioencommunicatie (Wet pensioencommunicatie)

Nadere informatie

ITIL en/of eigen verantwoordelijkheid

ITIL en/of eigen verantwoordelijkheid ITIL en/of eigen verantwoordelijkheid Leo Ruijs 20 SEPTEMBER 2011 INNOVATIEDAG MANSYSTEMS Service8 B.V. Stelling ITIL BEPERKT DE EIGEN VERANTWOORDELIJKHEID VAN MEDEWERKERS EN HEEFT DAARMEE EEN NEGATIEVE

Nadere informatie

BETER BEHEER DOOR TRANSPARANT KOSTENBELEID

BETER BEHEER DOOR TRANSPARANT KOSTENBELEID Financial accounting Time-driven activity-based management: instrument voor procesverbetering BETER BEHEER DOOR TRANSPARANT KOSTENBELEID Goede beslissingen worden genomen op basis van feiten. Dat spreekt

Nadere informatie

PENSIOENBROCHURE. Anw-suppletiepensioen

PENSIOENBROCHURE. Anw-suppletiepensioen PENSIOENBROCHURE Anw-suppletiepensioen Pensioenbrochure Anw-suppletiepensioen Waarom deze brochure? Deze brochure geeft antwoord op de vraag hoe uw partner verzekerd blijft van een goed inkomen als u overlijdt.

Nadere informatie

Protocol. de Inspectie voor de Gezondheidszorg. de Nederlandse Zorgautoriteit

Protocol. de Inspectie voor de Gezondheidszorg. de Nederlandse Zorgautoriteit Protocol tussen de Inspectie voor de Gezondheidszorg en de Nederlandse Zorgautoriteit inzake samenwerking en coördinatie op het gebied van beleid, regelgeving, toezicht & informatieverstrekking en andere

Nadere informatie

Recente ontwikkelingen in onderzoek. eerdere bijdrage heeft de auteur enkele studies besproken naar de

Recente ontwikkelingen in onderzoek. eerdere bijdrage heeft de auteur enkele studies besproken naar de Management control: Ontwerp, toepassingen en effectiviteit van kostensystemen Recente ontwikkelingen in onderzoek Naar het ontwerp van kostensystemen, en de antecedenten en gevolgen ervan, wordt de laatste

Nadere informatie

Als u premies betaalt voor kapitaalverzekeringen

Als u premies betaalt voor kapitaalverzekeringen 2005 Als u premies betaalt voor kapitaalverzekeringen Als u een kapitaalverzekering heeft, bijvoorbeeld bij uw spaar-, leven- of beleggingshypotheek, kan dit gevolgen hebben voor uw belasting. Of en hoeveel

Nadere informatie

De 17 principes van lean working

De 17 principes van lean working De 17 principes van lean working Lean working kan samengevat worden in 17 basis principes. De totale aanpak is hieruit opgebouwd. Het kennen en beheersen van de principes is belangrijk voor de continu

Nadere informatie

FUNCTIEFAMILIE 1.3 Technisch specialist

FUNCTIEFAMILIE 1.3 Technisch specialist FUNCTIEFAMILIE 1.3 Technisch specialist Doel van de functiefamilie Vanuit de eigen technische specialisatie voorbereiden en opmaken van plannen, ontwerpen of studies en de uitvoering ervan opvolgen specialistische

Nadere informatie

Olde Bijvank Advies Organisatieontwikkeling & Managementcontrol

Olde Bijvank Advies Organisatieontwikkeling & Managementcontrol SAMENVATTING ITIL ITIL is nog steeds dé standaard voor het inrichten van beheerspocessen binnen een IT-organisatie. En dekt zowel applicatie- als infrastructuur beheer af. Indien gewenst kan ITIL worden

Nadere informatie

Projectmanagement De rol van een stuurgroep

Projectmanagement De rol van een stuurgroep Projectmanagement De rol van een stuurgroep Inleiding Projecten worden veelal gekenmerkt door een relatief standaard projectstructuur van een stuurgroep, projectgroep en enkele werkgroepen. De stuurgroep

Nadere informatie

Whitepaper. www.facto.nl. De regiepiramide ontsluierd

Whitepaper. www.facto.nl. De regiepiramide ontsluierd De regiepiramide ontsluierd Inleiding Regie is een veelgebruikte term voor een vorm van organiseren in het facilitaire werkveld. Toch is het lang niet altijd duidelijk wat er precies onder moet worden

Nadere informatie

De verborgen schatten van ERP Een onderzoek naar ERP-optimalisatie bij middelgrote bedrijven. succeed IT. better results together

De verborgen schatten van ERP Een onderzoek naar ERP-optimalisatie bij middelgrote bedrijven. succeed IT. better results together De verborgen schatten van ERP Een onderzoek naar ERP-optimalisatie bij middelgrote bedrijven succeed IT better results together Een onderzoek naar ERP-optimalisatie bij middelgrote bedrijven in handel

Nadere informatie

Vergelijking van de eisen in ISO 9001:2008 met die in ISO FDIS 9001:2015

Vergelijking van de eisen in ISO 9001:2008 met die in ISO FDIS 9001:2015 ISO Revisions Nieuw en herzien Vergelijking van de eisen in ISO 9001:2008 met die in ISO FDIS 9001:2015 Inleiding Dit document maakt een vergelijking tussen ISO 9001:2008 en de Final Draft International

Nadere informatie

Balanced Scorecard. Een introductie. Algemene informatie voor medewerkers van: SYSQA B.V.

Balanced Scorecard. Een introductie. Algemene informatie voor medewerkers van: SYSQA B.V. Balanced Scorecard Een introductie Algemene informatie voor medewerkers van: SYSQA B.V. Organisatie SYSQA B.V. Pagina 2 van 9 Inhoudsopgave 1 INLEIDING... 3 1.1 ALGEMEEN... 3 1.2 VERSIEBEHEER... 3 2 DE

Nadere informatie

Geef handen en voeten aan performance management

Geef handen en voeten aan performance management Geef handen en voeten aan performance management De laatste jaren is het maken van concrete afspraken over de ICT-serviceverlening steeds belangrijker geworden. Belangrijke oorzaken hiervoor zijn onder

Nadere informatie

Projectgestuurd. Noodzaak van organiseren

Projectgestuurd. Noodzaak van organiseren Projectgestuurd Noodzaak van organiseren Waar gaat het om? Projectgestuurd werken betekent vaak dynamiek en vraagt dus om organisatie. Inzicht is daarbij het sleutelwoord. Om te beginnen is het belangrijk

Nadere informatie

E-HRM voor administratiekantoren

E-HRM voor administratiekantoren E-HRM voor administratiekantoren Uitbreiding van uw dienstenportfolio 2 Voorwoord In november 2010 heeft Raet onder directies van accountancy- en administratiekantoren een online onderzoek uitgevoerd naar

Nadere informatie

Management briefing Volstaat een ERPsysteem. Ontdek waarom er erg weinig planning zit in Enterprise Resource Planning (ERP) - en wat u eraan kunt doen

Management briefing Volstaat een ERPsysteem. Ontdek waarom er erg weinig planning zit in Enterprise Resource Planning (ERP) - en wat u eraan kunt doen Management briefing Volstaat een ERPsysteem altijd? Ontdek waarom er erg weinig planning zit in Enterprise Resource Planning (ERP) - en wat u eraan kunt doen PRODUCTIEPLANNING Een ERP-systeem bezorgt het

Nadere informatie

DOORSTAAT UW RISICOMANAGEMENT DE APK?

DOORSTAAT UW RISICOMANAGEMENT DE APK? WHITEPAPER DOORSTAAT UW RISICOMANAGEMENT DE APK? DOOR M. HOOGERWERF, SENIOR BUSINESS CONS ULTANT Risicomanagement is tegenwoordig een belangrijk onderdeel van uw bedrijfsvoering. Dagelijks wordt er aandacht

Nadere informatie

VOICE OF THE CUSTOMER

VOICE OF THE CUSTOMER 4/20/ E-BOOK VOICE OF THE CUSTOMER Gratis e-book leansixsigmatools.nl Introductie Bij Six Sigma staat het denken vanuit de behoeften van de klant centraal. Juist de vertaling van de stem(men) van de klant(en)

Nadere informatie

VRAGENLIJST COMPETENTIES

VRAGENLIJST COMPETENTIES VRAGENLIJST COMPETENTIES Inleiding De voor u liggende vragenlijst brengt de managementstijl in kaart. Het doel van deze vragenlijst is inzicht te verwerven in het feitelijke en dus zichtbare handelen van

Nadere informatie

Acceptatiemanagement meer dan gebruikerstesten. bridging it & users

Acceptatiemanagement meer dan gebruikerstesten. bridging it & users Acceptatiemanagement meer dan gebruikerstesten bridging it & users Consultancy Software Training & onderzoek Consultancy CEPO helpt al meer dan 15 jaar organisaties om integraal de kwaliteit van hun informatiesystemen

Nadere informatie

Sturen op rendement en cashflow

Sturen op rendement en cashflow Sturen op rendement en cashflow Jacques Adriaansen VKL Jaarcongres 2004 04 november 2004 Jacques Adriaansen Sturen op rendement en cashflow Van strategie naar bedrijfsvoering Optimalisatie (kosten versus

Nadere informatie

De JetStar bestaat uit een reeks onderdelen die in de onderneming JetFun bvba worden geproduceerd.

De JetStar bestaat uit een reeks onderdelen die in de onderneming JetFun bvba worden geproduceerd. De onderneming JetFun bvba produceert één type jetski, de JetStar. De JetStar bestaat uit een motor die de jetski aandrijft. De motor is een Kawasaki 23 pk die wordt aangekocht. De JetStar bestaat uit

Nadere informatie

ACCOUNTPLAN. Volgens de pragmatische KSC aanpak

ACCOUNTPLAN. Volgens de pragmatische KSC aanpak ACCUNTPLAN Volgens de pragmatische KSC aanpak Een accountplan maken Aan het eind van het jaar worden verkopers en account managers gevraagd weer na te denken over de doelstellingen, targets en resultaten

Nadere informatie

knkpublishing Microsoft Dynamics De flexibele, innovatieve uitgeverijsoftware Nieuwe kansen in een veranderende media wereld

knkpublishing Microsoft Dynamics De flexibele, innovatieve uitgeverijsoftware Nieuwe kansen in een veranderende media wereld De flexibele, innovatieve uitgeverijsoftware INTEGRATIE CONTINUE INNOVATIE WORKFLOW ONDERSTEUNING ABECON-CONSULTANCY OVER ABECON Microsoft Dynamics Nieuwe kansen in een veranderende media wereld Standaard

Nadere informatie

In 3 stappen naar de juiste keuze voor marketing software

In 3 stappen naar de juiste keuze voor marketing software In 3 stappen naar de juiste keuze voor marketing software 4orange, 2014 Hogehilweg 24 1101 CD Amsterdam Zuidoost www.4orange.nl 2 Hoe kunnen de juiste keuzes voor marketing software gemaakt worden? In

Nadere informatie

M200616. De winstpotentie van personeelsbeleid in het MKB

M200616. De winstpotentie van personeelsbeleid in het MKB M200616 De winstpotentie van personeelsbeleid in het MKB dr. J.M.P. de Kok drs. J.M.J. Telussa Zoetermeer, december 2006 Prestatieverhogend HRM-systeem MKB-bedrijven met een zogeheten 'prestatieverhogend

Nadere informatie

Mamut Validis Jan de Wit, Channel Manager NL

Mamut Validis Jan de Wit, Channel Manager NL Mamut Validis Jan de Wit, Channel Manager NL 19 mei 2009 janw@mamut.nl Agenda Overzicht Mamut Validis Wat is de business need? Actueel door Credit Crunch Wie gebruikt Mamut Validis en wanneer? Sales Materiaal:

Nadere informatie

PM-Software, kloppend hart van uw organisatie

PM-Software, kloppend hart van uw organisatie PM-Software, kloppend hart van uw organisatie Presentatie door: Renée van Gerven Ervégé Administratie en Belastingen Paul Davids Pro Management Software PM-SBR Kredietrapportage CRM + PM-Record Cijfers

Nadere informatie

2014 KPMG Advisory N.V

2014 KPMG Advisory N.V 02 Uitbesteding & assurance 23 Overwegingen bij uitbesteding back- en mid-office processen van vermogensbeheer Auteurs: Alex Brouwer en Mark van Duren Is het zinvol voor pensioenfondsen en fiduciair managers

Nadere informatie

Onderzoeksopzet. Marktonderzoek Klantbeleving

Onderzoeksopzet. Marktonderzoek Klantbeleving Onderzoeksopzet Marktonderzoek Klantbeleving Utrecht, september 2009 1. Inleiding De beleving van de klant ten opzichte van dienstverlening wordt een steeds belangrijker onderwerp in het ontwikkelen van

Nadere informatie

DRS HÜLYA TÜRKSEVER PROF DR FINN WYNSTRA ARNOUT KROOK DEPARTMENT OF MANAGEMENT OF TECHNOLOGY AND INNOVATION PURCHASING AND SUPPLY MANAGEMENT

DRS HÜLYA TÜRKSEVER PROF DR FINN WYNSTRA ARNOUT KROOK DEPARTMENT OF MANAGEMENT OF TECHNOLOGY AND INNOVATION PURCHASING AND SUPPLY MANAGEMENT DEPARTMENT OF MANAGEMENT OF TECHNOLOGY AND INNOVATION DRS HÜLYA TÜRKSEVER PROF DR FINN WYNSTRA PURCHASING AND SUPPLY MANAGEMENT ARNOUT KROOK NEDERLANDSE SPOORWEGEN CONCERN INKOOP NRS SEMINAR UTRECHT, 24

Nadere informatie

Bevorderen van samenwerking (4)

Bevorderen van samenwerking (4) Bevorderen van samenwerking (4) Het gaat heel goed met de samenwerking in mijn verantwoordelijkheidsgebied. Ik denk wel dat er nog meer voordeel te halen is uit samenwerking. Directeur Agnes... Een foto

Nadere informatie

Vermogensopbouw  gegarandeerde rente. De voordelen op een rij: U wilt een flink bedrag opbouwen. Bijvoorbeeld om eerder te stoppen met werken,

Vermogensopbouw  gegarandeerde rente. De voordelen op een rij: U wilt een flink bedrag opbouwen. Bijvoorbeeld om eerder te stoppen met werken, Goudse Opbouwplan Vermogen opbouwen met een gegarandeerd eindkapitaal U wilt een flink bedrag opbouwen. Bijvoorbeeld om eerder te stoppen met werken, Vermogensopbouw  gegarandeerde rente aanvullingen

Nadere informatie

De organisatie draait om het toedelen van

De organisatie draait om het toedelen van organisatie De organisatie draait om het toedelen van activiteiten en organiseren van de coordinatie Hoe organiseren we kerncompetenties and gedeelde activiteiten Wat is de rol van het centrum? Hoe stuurt

Nadere informatie

OPI-PMO - PROJECT MANAGER VERANTWOORDELIJKHEDEN I.V.M. INFORMATIEBEVEILIGING EN VERANTWOORD SPEL

OPI-PMO - PROJECT MANAGER VERANTWOORDELIJKHEDEN I.V.M. INFORMATIEBEVEILIGING EN VERANTWOORD SPEL Functiedetail FUNCTIE : OPI-PMO - Project Manager FUNCTIEFAMILIE : Technology AFDELING : Technology DATUM LAATSTE AANPASSING: mei 2010 FUNCTIETITEL DIRECTE LEIDINGGEVENDE: Senior Program Manager OUDE CODE:

Nadere informatie

Optimaliseren afsluiten rapportage proces: juist nu!

Optimaliseren afsluiten rapportage proces: juist nu! 18 Optimaliseren afsluiten rapportage proces: juist nu! Belang van snelle en betrouwbare informatie groter dan ooit Drs. Wim Kouwenhoven en drs. Maarten van Delft Westerhof Drs. W.P. Kouwenhoven is manager

Nadere informatie

Casenso. Optimaliseer Uw Bedrijf. Casenso Consultancy

Casenso. Optimaliseer Uw Bedrijf. Casenso Consultancy Casenso Optimaliseer Uw Bedrijf Casenso Consultancy Internet : E-mail : office@casenso.nl Telefoon : +31 (0)24 322 0872 : Engels of Nederlands Consultancy Alle organisaties (bedrijven, non-profit, overheid)

Nadere informatie

MIS, W2P en automatisering

MIS, W2P en automatisering MIS, W2P en automatisering Trendseminar 14 februari Graficus en MediaAlliantie Roelof Janssen Vraagstukken Automatiseren en koppelen van administratie en productie? Hoe reduceer ik mijn overheadkosten?

Nadere informatie

bouwen aan rendement customer relationship management www.crmcompany.nl

bouwen aan rendement customer relationship management www.crmcompany.nl bouwen aan rendement customer relationship management www.crmcompany.nl welkom bij CRMCompany CRMCompany is een jong bedrijf boordevol ervaring. Vanuit onze vestiging in Oost Nederland bedienen wij de

Nadere informatie

Medewerker administratieve processen en systemen

Medewerker administratieve processen en systemen processen en systemen Doel Voorbereiden, analyseren, ontwerpen, ontwikkelen, beheren en evalueren van procedures en inrichting van het administratieve proces en interne controles, rekening houdend met

Nadere informatie

Draaiboek Invoering Basisregistratie Personen l Afnemers

Draaiboek Invoering Basisregistratie Personen l Afnemers Draaiboek Invoering Basisregistratie Personen l Afnemers Hoofdstap 1 Oriëntatie Publicatiedatum: oktober 2014 Inleiding De oriëntatie is erop gericht om informatie te verzamelen over de Basisregistratie

Nadere informatie

Naast basiscompetenties als opleiding en ervaring kunnen in hoofdlijnen bijvoorbeeld de volgende hoofd- en subcompetenties worden onderscheiden.

Naast basiscompetenties als opleiding en ervaring kunnen in hoofdlijnen bijvoorbeeld de volgende hoofd- en subcompetenties worden onderscheiden. Competentieprofiel Op het moment dat duidelijk is welke kant de organisatie op moet, is nog niet zonneklaar wat de wijziging gaat betekenen voor ieder afzonderlijk lid en groep van de betreffende organisatorische

Nadere informatie

Delo itte. 1183 AS Amstelveen Postbus 175 1180 AD Amstelveen Nederland

Delo itte. 1183 AS Amstelveen Postbus 175 1180 AD Amstelveen Nederland Delo itte. 1183 AS Amstelveen Postbus 175 1180 AD Amstelveen Nederland Tel: 088 288 2888 Fax: 088288 9711 www.deloitte.nl Assurance rapport van de onafhankelijke accountant Rapportage aan: Achmea Divisie

Nadere informatie

Customer Case VIBA. Feiten in het kort:

Customer Case VIBA. Feiten in het kort: Feiten in het kort: Bedrijf: NV Medewerkers: 100 Activiteiten: is een technische handelsonderneming met de hoofdvestiging in Zoetermeer. De organisatie telt drie divisies: Bevestigen; Machinegereedschappen

Nadere informatie

Tweede Kamer der Staten-Generaal

Tweede Kamer der Staten-Generaal Tweede Kamer der Staten-Generaal 2 Vergaderjaar 2013 2014 34 008 Wijziging van de Pensioenwet en de Wet verplichte beroepspensioenregeling in verband met verbetering van de pensioencommunicatie (Wet pensioencommunicatie)

Nadere informatie

AEGON OverlijdensRisicoverzekering. Zorg voor uw nabestaanden

AEGON OverlijdensRisicoverzekering. Zorg voor uw nabestaanden AEGON OverlijdensRisicoverzekering Zorg voor uw nabestaanden De zekerheid dat de zorg voor uw nabestaanden goed is geregeld Even stilstaan bij iets waar u niet graag aan denkt U denkt er niet graag over

Nadere informatie

Als u premies betaalt voor kapitaalverzekeringen

Als u premies betaalt voor kapitaalverzekeringen 2004 Als u premies betaalt voor kapitaalverzekeringen Als u een kapitaalverzekering heeft, bijvoorbeeld bij uw spaar-, leven- of beleggingshypotheek, kan dit gevolgen hebben voor uw belasting. Of en hoeveel

Nadere informatie

Functiebeschrijving 01. FUWA5 NORM 2010

Functiebeschrijving 01. FUWA5 NORM 2010 Functienaam Functiecode 00.20 Human Resource Advisor Functiedatum 1 augustus 2011 Organisatie Functiefamilie Afdeling FUNCTIECONTEXT: POSITIE IN DE ORGANISATIE: Rapporteert aan: Geeft leiding aan: Anoniem

Nadere informatie

Klaverblad Verzekeringen. Uitvaartverzekering

Klaverblad Verzekeringen. Uitvaartverzekering Klaverblad Verzekeringen Uitvaartverzekering Deze folder bevat een beperkte weergave van de polisvoorwaarden. Aan deze weergave kunnen geen rechten worden ontleend. Wilt u precies weten wat er onder de

Nadere informatie

Agenda: Introductie Waar staan wij? Wat is Aegon Persoonlijk Pensioen? Oplossing Aegon Netto Pensioen Oplossingen voor alle werknemers Vragen?

Agenda: Introductie Waar staan wij? Wat is Aegon Persoonlijk Pensioen? Oplossing Aegon Netto Pensioen Oplossingen voor alle werknemers Vragen? Agenda: Introductie Waar staan wij? Wat is Aegon Persoonlijk Pensioen? Oplossing Aegon Netto Pensioen Oplossingen voor alle werknemers Vragen? 2 Waar staan wij? Introductie netto pensioen per 1 januari

Nadere informatie

Klaverblad Verzekeringen. Uitvaartverzekering

Klaverblad Verzekeringen. Uitvaartverzekering Klaverblad Verzekeringen Uitvaartverzekering Deze folder bevat een beperkte weergave van de polisvoorwaarden. Aan deze weergave kunnen geen rechten worden ontleend. Wilt u precies weten wat er onder de

Nadere informatie

Businessplan op een Bierviltje

Businessplan op een Bierviltje Businessplan op een Bierviltje Door Quirien Veldman, Syntens Ze zeggen wel eens: een businessplan moet zo simpel zijn dat het op een bierviltje past. Hoe kan dat als de businessplannen die de meeste ondernemers

Nadere informatie

Het Gouden Handdrukplan

Het Gouden Handdrukplan Het is uw gouden handdruk. Daar nemen wij geen risico s mee. Het Gouden Handdrukplan Een beetje conservatief is zo gek nog niet. Al sinds 1872 is Conservatrix gespecialiseerd in levensverzekeringen, pensioenen

Nadere informatie

Samenvatting (Summary in Dutch)

Samenvatting (Summary in Dutch) Samenvatting (Summary in Dutch) Dit proefschrift bestudeert het gebruik van handelskrediet in de rijstmarkten van Tanzania. 18 We richten ons daarbij op drie aspecten. Ten eerste richten we ons op het

Nadere informatie

Audit Flexibiliteit Hogeschool van Amsterdam Flexibilisering

Audit Flexibiliteit Hogeschool van Amsterdam Flexibilisering Audit Flexibiliteit Hogeschool van Amsterdam Flexibilisering Agenda Flexibiliteit Opzet audit Turbulentie in de omgeving en Flexibiliteitsmix Flexibliteitsmatrix Mogelijkheden voor flexibiliteit: primaire

Nadere informatie

Nameting Scan Mijn Bedrijf 2.0 2011-2012

Nameting Scan Mijn Bedrijf 2.0 2011-2012 Sociale innovatie De volgende vragen gaan over sociale innovatie en innovatief ondernemingsbeleid. Sociale Innovatie is een vernieuwing of een verbetering in de arbeidsorganisatie en in de arbeidsrelaties

Nadere informatie

Klaverblad Verzekeringen. Uitvaartverzekering

Klaverblad Verzekeringen. Uitvaartverzekering Klaverblad Verzekeringen Uitvaartverzekering Deze folder bevat een beperkte weergave van de polisvoorwaarden. Aan deze weergave kunnen geen rechten worden ontleend. Wilt u precies weten wat er onder de

Nadere informatie

TimeManager. ERP voor Dienstverleners. SalesManager Software 2013 The Customer Centric Software Company

TimeManager. ERP voor Dienstverleners. SalesManager Software 2013 The Customer Centric Software Company TimeManager ERP voor Dienstverleners SalesManager Software 2013 The Customer Centric Software Company 2 Inleiding Bent u werkzaam in Professional Services? Met onze geïntegreerde CRM en Project Management

Nadere informatie

Visma.net Financieel. Zaken doen in de cloud

Visma.net Financieel. Zaken doen in de cloud Visma.net Financieel Zaken doen in de cloud Zaken doen in de cloud Visma.net Financieel is de nieuwe totaaloplossing van Visma in de cloud voor financieel management. Veilig werken in de cloud voor CFO

Nadere informatie

Reglement. Compensatieregeling pensioen RTL Nederland

Reglement. Compensatieregeling pensioen RTL Nederland Reglement Compensatieregeling pensioen RTL Nederland 1 juli 2013 1 Inhoudsopgave Compensatieregeling pensioen RTL Nederland Artikel 1.1 Wat bedoelen we met bepaalde begrippen en afkortingen in dit reglement?

Nadere informatie

De kracht van een sociale organisatie

De kracht van een sociale organisatie De kracht van een sociale organisatie De toegevoegde waarde van zakelijke sociale oplossingen Maarten Verstraeten. www.netvlies.nl Prinsenkade 7 T 076 530 25 25 E mverstraeten@netvlies.nl 4811 VB Breda

Nadere informatie

Wat is pensioen? Pensioen is inkomen voor als u later stopt met werken. Pensioen is ook inkomen voor uw nabestaanden als u overlijdt.

Wat is pensioen? Pensioen is inkomen voor als u later stopt met werken. Pensioen is ook inkomen voor uw nabestaanden als u overlijdt. Startbrief Deelnemen aan de pensioenregeling van bpf GBP Wat is pensioen? Pensioen is inkomen voor als u later stopt met werken. Pensioen is ook inkomen voor uw nabestaanden als u overlijdt. Pensioen bestaat

Nadere informatie

Uitgebreide samenvatting

Uitgebreide samenvatting Uitgebreide samenvatting Bereik van het onderzoek De Nederlandse minister van Economische Zaken heeft een voorstel gedaan om het huidig toegepaste systeem van juridische splitsing van energiedistributiebedrijven

Nadere informatie

Klaverblad Verzekeringen. Uitvaartverzekering

Klaverblad Verzekeringen. Uitvaartverzekering Klaverblad Verzekeringen Uitvaartverzekering Deze folder bevat een beperkte weergave van de polisvoorwaarden. Aan deze weergave kunnen geen rechten worden ontleend. Wilt u precies weten wat er onder de

Nadere informatie