Waarden van fosfaatrechten - achtergrondnotitie Natuur & Milieu 1 februari 2016

Save this PDF as:
 WORD  PNG  TXT  JPG

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Waarden van fosfaatrechten - achtergrondnotitie Natuur & Milieu 1 februari 2016"

Transcriptie

1 Waarden van fosfaatrechten - achtergrondnotitie Natuur & Milieu 1 februari Aanleiding en samenvatting In 2015 heeft toenmalig staatssecretaris Dijksma van EZ fosfaatrechten voor de melkveehouderij aangekondigd. Fosfaatrechten, kunnen net als pluimvee- en varkensrechten, vrij worden verhandeld of via een door de overheid beheerde fosfaatbank worden overgedragen. Natuur & Milieu pleit samen met ruim twintig andere natuur- en milieuorganisaties voor de invoering van een door de overheid beheerde fosfaatbank. Juridisch is dat goed mogelijk. Bovendien zorgt een fosfaatbank er voor dat de regelgeving voor melkveehouders aanzienlijk wordt vereenvoudigd. Daarnaast kent de invoering van de fosfaatbank nog een aantal andere praktische- en milieuvoordelen. Een fosfaatbank maakt sturen op de door sector en maatschappelijk gewenste grondgebonden ontwikkeling veel eenvoudiger. Uit de analyse van de financiële waarden en consequenties van invoering van vrij verhandelbare fosfaatrechten (deze notitie) blijkt dat verhandelbare rechten op basis van recente prijs van melkquotum ongeveer euro per melkkoe (incl. jongvee) waard zullen worden. Maar een waarde tot euro - per melkkoe afgeleid van de prijs van melkquotum in het begin van deze eeuw kan niet worden uitgesloten. Bij een waarde van euro per melkkoe groeit het eigen vermogen van melkveehouders met een megastal met 250 koeien in één keer met 1,25 miljoen euro. Dat van een melkveehouder met 40 koeien met euro. Als vrij verhandelbare fosfaatrechten worden ingevoerd, wordt in totaliteit ongeveer 8 miljard euro eigen vermogen aan de sector toegevoegd. Doordat extra eigen vermogen kunnen melkveehouders gemakkelijker geld lenen bij de bank. Daarbij geldt: hoe meer eigen vermogen, hoe groter de lening kan zijn en hoe lager de rente. Uit de berekeningen in deze notitie valt te concluderen dat een melkveehouder die 30% wil groeien en daarvoor geld wil lenen, te maken krijgt met een hogere kostprijs tot van 1 tot 2 cent per liter melk voor rente en aflossing 1. Die kosten zijn fiscaal aftrekbaar. Met de huidige lage melkprijs kan een hogere kostprijs een belemmering zijn voor banken om melkveebedrijven te financieren. Als de melkprijs toeneemt, of naar verwachting toeneemt, wordt die belemmering weggenomen. Een boer met een megastal met 250 koeien kan zijn veestapel dus zonder veel extra kosten voor rente en aflossing uitbreiden met 75 koeien. Een melkveehouder met 40 koeien, kan 12 extra koeien financieren zonder veel extra kosten voor rente en aflossing. Uitgaande van voldoende eigengrond en voldoende ruimte in de stal. Het gevolg zal volgens Natuur & Milieu zijn dat er nog meer koeien in een megastal komen te staan, in plaats van in de wei van een familiebedrijf. 1 Uitgaande van gelijkblijvende omstandigheden voor voer, mest en bestaande ruimte in de stal. 1

2 2 Wat is de te verwachten waarde van fosfaatrechten in de melkveehouderij? In 2015 heeft toenmalig staatssecretaris Dijksma van EZ fosfaatrechten voor de melkveehouderij aangekondigd. In deze notitie gaan we in op de vraag wat de marktwaarde van deze fosfaatrechten zal zijn en wat dit betekent voor de financiële positie van melkveebedrijven als deze fosfaatrechten vrij verhandelbaar zullen worden Om een indicatie te krijgen van de mogelijke prijs van fosfaatrechten baseren we ons op de volgende informatie: De prijs van melkquotum in het verleden De prijs van dierrechten in de pluimvee- en varkenshouderij nu en in het verleden Deze punten werken we hieronder verder uit De prijs van melkquotum Figuur 1 geef de prijs van melkquotum weer in de periode 2000 tot januari 2013 (bron: Luijt & Voskuilen, 2013). Figuur 1. Prijs melkquotum (euro/kg vet) per maand (Luijt & Voskuilen, 2013). In de loop der tijd varieerde de prijs van melkquotum van circa 15 euro per kg vet tot circa 45 euro per kg vet. We gaan in deze analyse uit van een gemiddelde melkproductie per koe van 8500 kg melk met een vetpercentage van 4,34%. In tabel 1 staat weergegeven wat dit betekent voor de prijs per kg fosfaat. Hierbij is aangenomen dat in het recht dat melkquotum geeft, ook het recht zit om bijbehorend jongvee te houden. Tabel 1. Overzicht van fosfaatprijs in vergelijking met quotumprijs. Quotumprijs Prijs / kg fosfaat 15,-/kg vet 103,- 45,- /kg vet 309,- 2

3 Dit betekent dat voor de fosfaatrechten van een melkkoe met bijbehorend jongvee in totaal minimaal ruim 5.500,- en maximaal ruim ,- zou moeten worden betaald. Zie hiervoor tabel 2 waarin deze omrekening naar de prijs per melkkoe staat weergegeven. Tabel 2. Overzicht fosfaatexcretie per melkkoe en omrekening naar kosten van fosfaatrechten per melkkoe bij een prijs van 103,- per kg fosfaat. Fosfaatexcretie (kg fosfaat/jr) Prijs fosfaat / kg Prijs / melkkoe + jv Melkkoe 8500 kg 42,0 jongvee 0-1 jaar 10,2 jongvee > 1 jaar 23,5 Totaal melkkoe incl. 35% jongvee 53,8 103, , De prijs van dierrechten Wat zijn dierrechten? Binnen de varkens- en pluimveehouderij gelden dierrechten. Varkens- en pluimveerechten worden uitgedrukt in eenheden. Varkensrechten zijn ingesteld op 1 september Het aantal varkenseenheden verschilt per diercategorie. Een vleesvarken komt overeen met 1 varkenseenheid. Een fokzeug komt overeen met 2,74 varkenseenheid. Varkenseenheden zijn oorspronkelijk gebaseerd op de uitscheiding van fosfaat in mest. Uitgedrukt in fosfaat komt 1 varkenseenheid overeen met 7,4 kg fosfaat. Per 1 januari 2001 zijn pluimveerechten ingesteld. Een leghen komt overeen met 1 pluimvee-eenheid, een vleeskuiken met 0,48 pluimvee-eenheid. Uitgedrukt in fosfaat komt 1 pluimvee-eenheid overeen met 0,5 kg fosfaat. Een varkensrecht is het recht om een varkenseenheid (VE) te mogen houden en een pluimveerecht is het recht om een pluimvee-eenheid (PE) te mogen houden. De fosfaatexcretie van een VE en een PE is in de loop der tijd verminderd door verbeterd technisch rendement, etc. In de berekeningen van de fosfaatprijs gaan we dan ook niet uit van de oorspronkelijke hoeveelheid fosfaat die hoorde bij 1 VE en 1 PE, maar van de fosfaatexcretie van In dat jaar bedroeg de fosfaatexcretie van 1 VE 4,45 kg fosfaat en van 1 PE 0,41 kg fosfaat. De prijs van dierrechten De prijs van dierrechten in het verleden wordt niet centraal geregistreerd. Op de websites en is wel de prijs van de dierrechten in het afgelopen jaar weergegeven. Zie figuur 2. Daarnaast worden in de literatuur prijzen genoemd variërend van 6 euro voor pluimveerechten in 2012 (Van Horne, 2013) tot 115 euro voor de prijs van varkensrechten in 2011 (Hoste, 2013) 3

4 Figuur 2. Prijsontwikkeling van varkens- en pluimveerechten in 2015 In tabel 3 staat weergegeven wat dit zou betekenen voor de prijs van fosfaatrechten in de melkveehouderij als deze globaal eenzelfde prijs zouden hebben als varkensrechten of pluimveerechten. Tabel 3. Overzicht van fosfaatprijs in vergelijking met de prijs van varkens- of pluimveerechten. Prijs varkens- of Prijs / kg fosfaat pluimvee-eenheid Prijs VE laag 50,- 11,- Prijs VE hoog 100,- 22,- Prijs PE laag 6,- 15,- Prijs PE hoog 15,- 37,- Uit tabel 2 blijkt dat de prijs van varkens- en pluimveerechten per kg fosfaat duidelijk lager is dan de fosfaatprijs op basis van melkquotum (tabel 1). De prijzen in tabel 2 betekenen dat voor de fosfaatrechten van een melkkoe met bijbehorend jongvee in totaal minimaal 600,- en maximaal circa 2.000,- zou moeten worden betaald. 4

5 1.3. De prijs van fosfaatrechten in praktijk Bovengenoemde cijfers geven een indicatie van de prijs van fosfaatrechten voor de melkveehouderij. De uiteindelijke prijs van fosfaatrechten zal ook worden beïnvloed door: De melkprijs en de marktsituatie op dat moment; zo zal een hoge melkprijs melkveehouders meer financiële ruimte geven om fosfaatrechten aan te kopen. Dit kan de prijs doen toenemen. De wijze van invulling van fosfaatrechten. Als een bedrijfsspecifieke invulling mogelijk is, kunnen bedrijven de productie ook uitbreiden door de fosfaatefficiëntie te verhogen. De vraag naar fosfaatrechten op de vrije markt zal hierdoor afnemen. Dit heeft een prijsdrukkend effect. Naast deze fosfaatrechten zal de melkveehouder mogelijk ook nog grond moeten aankopen om deze uitbreiding te mogen doen (vanwege de AMvB grondgebonden groei). Deze kosten worden binnen dit overzicht niet weergegeven; we beperken ons tot de kosten als gevolg van de invoering van fosfaatrechten. In de volgende paragraaf gaan we uit van een ondergrens van 30,- per kg fosfaat en een bovengrens van 300,- per kg fosfaat. Daarnaast nemen we een waarde van 100,- per kg fosfaat mee. In tabel 4 staat weergegeven wat dit betekent voor de waarde van de totale productierechten van de huidige Nederlandse melkveestapel op basis van forfaitaire excretienormen. Tabel 4. Totale waarde van de fosfaatrechten binnen de melkveehouderij. Prijs fosfaatrecht per kg fosfaat Waarde fosfaatrechten totale melkveehouderij 30, ,- 100, ,- 300, ,- 2 Wat zijn effecten van waarde van fosfaatrechten voor bedrijven? Er is gerekend aan de effecten van de aankoop van fosfaatrechten als bedrijven hebben uitgebreid sinds 2 juli 2015 (referentiedatum fosfaatrechten) of nog gaan uitbreiden. Daarbij is uitgegaan van een prijs voor fosfaatrechten van 30, 100 en 300 euro per kg fosfaat. De primaire vraag in dit onderzoek ligt bij de financierbaarheid van bedrijven. Gekeken is naar de effecten op solvabiliteit (Eigen Vermogen / Totale Vermogen) en kostprijs. Om enige bandbreedte in de berekeningen te krijgen is de door BINternet gehanteerde grootte indeling aangehouden. Deze staan voor enkele kengetallen in onderstaande tabel. 5

6 Tabel 5. Kengetallen melkveebedrijven ingedeeld naar grootte klasse (bron BINternet). Bedrijfsomvang (in euro SO) Alle bedrijven < > Melkkoeien 95,1 26,9 53,7 96,1 208,9 Oppervlakte 56,7 21,7 33,5 58,8 113,4 Koeien/ha 1,68 1,24 1,60 1,63 1,84 Eigen Vermogen Vreemd Vermogen Totaal Vermogen Solvabiliteit 66% 94% 77% 66% 58% De solvabiliteit van melkveebedrijven is gemiddeld 66%, met een variatie tussen de grootteklassen van 58% tot 94%, en daarmee in vergelijking tot andere agrarische sectoren erg gunstig. 2.1 Effect fosfaatrechten op solvabiliteit Na de invoering van fosfaatrechten hebben melkveebedrijven die deze rechten krijgen toebedeeld een extra (boekhoudkundige) waarde. Die wordt bepaald door de prijs waarvoor rechten kunnen worden gekocht en verkocht; de eerder genoemde 30 tot 300 euro per kg fosfaat. Afhankelijk van de omvang van het bedrijf en de prijs van de fosfaatrechten, zorgt de invoering dit stelsel voor een aanzienlijke verhoging van de eigenvermogenspositie van melkveebedrijven. Op basis van een hoeveelheid jongvee die past bij een jaarlijkse vervanging van 35% van de melkveestapel, is de toename van het eigen vermogen berekend. Deze staan voor verschillende bedrijven in tabel 6. Tabel 6. Totale waarde fosfaatrechten afhankelijk van bedrijfsomvang en prijzen. Bedrijfsomvang (melkkoeien) Waarde fosfaatrechten 30,- per kg ,- per kg ,- per kg Uitgaande van een prijs voor fosfaatrechten van 100,- per kg fosfaat, neemt de waarde van een gemiddeld melkveebedrijf met ca. 90 melkkoeien toe met bijna een half miljoen euro. Deze waarde kan worden bijgeschreven bij het eigen vermogen van het bedrijf, waardoor de solvabiliteit van het bedrijf aanzienlijk toeneemt. Naast deze toename van het eigen vermogen zijn er bedrijven die na 2 juli 2015 meer dieren zijn of willen gaan houden dan waarvoor zij fosfaatrechten krijgen toegewezen. Deze bedrijven zullen fosfaatrechten moeten aankopen, waardoor het vreemde vermogen van het bedrijf toeneemt en daarmee de solvabiliteit juist afneemt. In onderstaande figuur zijn de effecten van een toename van het eigen en vreemde vermogen voor het gemiddelde melkveebedrijf (tabel 4) weergegeven als bedrijven 0% tot 100% extra fosfaatrechten aankopen. 6

7 Figuur 3. Solvabiliteit gemiddelde melkveebedrijf bij aankoop van 0% tot 100% extra fosfaatrechten tegen een waarde van 30,- tot 300,- per kg fosfaat. Voor bedrijven die tot 50% extra fosfaatrechten willen verwerven, dus 50% meer dieren willen houden dan hun referentie op 2 juli 2015 toestaat, heeft de invoering van het stelsel van fosfaatrechten geen negatief effect op de solvabiliteit. Bedrijven die nog meer dieren extra willen gaan houden, moeten rekenen op een (lichte) afname van de solvabiliteit. Die afname speelt het sterkst bij een zeer hoge prijs van fosfaatrechten; 300 per kg omgerekend ca per melkkoe incl. jongvee. Het eigen vermogen van het gemiddelde bedrijf blijft dan nog steeds aanzienlijk. Bij bedrijven met een relatief ongunstige uitgangspositie kan de afname van de solvabiliteit een rol spelen bij de financiering van een grote hoeveelheid aan te kopen fosfaatrechten. Naast de aankoop van fosfaatrechten zal een groeiend bedrijf ook moeten investeren in huisvesting en/of gronden. De effecten van die investeringen op de solvabiliteit zijn niet meegenomen in deze analyse omdat deze zich enkel richt op de aanvullende verplichtingen voortkomend uit het stelsel van fosfaatrechten. 2.2 Effect fosfaatrechten op kostprijs Naast effecten op de solvabiliteit heeft de aankoop van fosfaatrechten ook effect op de kostprijs van melk. Om een beeld te krijgen van de bandbreedte van dit effect is gerekend met enerzijds de verschillende prijzen voor de fosfaatrechten en anderzijds met verschillende rente- (2%, 3% en 4%) en afschrijvingspercentages (5%, 7% en 10%). Die resultaten staan in figuur 4. 7

8 Figuur 4. De stijging van de kostprijs van melk in relatie tot de benodigde extra fosfaatrechten, bij verschillende prijzen en rente- en aflossingspercentages Als een bedrijf extra fosfaatrechten aankoopt tegen een prijs van 300,- per kg fosfaat, dan neemt daardoor de kostprijs van melk heel snel en heel sterk toe. Zie de rode lijnen in de figuur. Bij 30% extra fosfaatrechten stijgt de kostprijs al met ruim 3 tot meer dan 6 cent per kg melk. Bij een gematigde prijs van 100,- per kg fosfaat (nog altijd ruim 5.000,- per melkkoe incl. jongvee) leidt een uitbreiding met 30% fosfaatrechten tot een meerprijs van hooguit 2 cent per kg melk. En als de waarde van fosfaatrechten niet veel hoger is dan die voor varkens- en pluimveerechten ( 30,- per kg fosfaat), dan zorgt uitbreiding van een melkveebedrijf met 50% voor een kostprijs stijging van minder dan 1 cent per kg melk. Ten tijde van de melkquotering hadden melkveebedrijven tot wel 5 cent per kg melk aan quotumkosten. De laatste jaren zijn die kosten teruggelopen door de aangekondigde afschaffing van de melkquotering en de relatief lage melkprijzen. Beide effecten drukten de waarde van het melkquotum. Bij een gunstige melkprijs zouden de prijs en daarmee de kosten voor fosfaatrechten de komende tijd sterk kunnen oplopen. Toch is het niet waarschijnlijk dat bedrijven deze hoofdprijs voor fosfaatrechten gaan betalen, omdat bedrijven na afschaffing van de melkquotering aanzienlijk meer kosten moeten maken voor de afzet van dierlijke mest en de grondgebondenheid van het bedrijf. 8

9 2.3 Conclusie effect fosfaatrechten op solvabiliteit en kostprijs De beschikbaarheid van fosfaatrechten en het aantal bedrijven dat (meer of minder) fosfaatrechten wil kopen, zal de uiteindelijke prijs bepalen. Daarom is in deze studie een grote bandbreedte gehanteerd voor de prijs van fosfaatrechten. Het effect van het stelsel van fosfaatrechten op de solvabiliteit van bedrijven is voor de meeste bedrijven gunstig. Dit komt doordat de rechten die zij krijgen toebedeeld een economische en daarmee ook boekhoudkundige waarde hebben, hetgeen zorgt voor een ruimer eigen vermogen. Maar als bedrijven meer dan 50% extra fosfaatrechten willen (of moeten) verwerven, neemt de solvabiliteit van het bedrijf af. Dit kan bij bedrijven met een ongunstige uitgangspositie een rol gaan spelen in de financiering van het gehele bedrijf. Belangrijker voor de continuïteit van het melkveebedrijf is het effect van het stelsel van fosfaatrechten op de kostprijs. Hoge prijzen voor fosfaatrechten zorgen voor een aanzienlijke stijging van de kostprijs wanneer bedrijven meer dan ca % extra fosfaatrechten nodig hebben. Gezien het effect op de kostprijs is het reëel te veronderstellen dat bedrijven alleen bij (zeer) lage prijzen van fosfaatrechten meer dan 20-30% extra fosfaatrechten kunnen verwerven. Bronnen Horne, P.L.M. van (mei 2013) Concurrentiekracht van de Nederlandse pluimveesector. LEI-rapport Hoste, Robert (april 2013) Productiekosten van varkens. Resultaten van InterPIG over LEI-rapport Luijt, Jan en Martien Voskuilen (mei 2013) Agrarische grondmarkt. Eerste kwartaal LEI Wageningen UR

Varianten binnen de wet Verantwoorde Groei Melkveehouderij

Varianten binnen de wet Verantwoorde Groei Melkveehouderij Varianten binnen de wet Verantwoorde Groei Melkveehouderij Carin Rougoor en Frits van der Schans CLM Onderzoek en Advies Achtergrond Begin juli 2014 heeft staatssecretaris Dijksma het voorstel voor de

Nadere informatie

Groeimogelijkheden verkend bij AMvB grondgebonden melkveehouderij

Groeimogelijkheden verkend bij AMvB grondgebonden melkveehouderij Groeimogelijkheden verkend bij AMvB grondgebonden melkveehouderij Eventuele Aart Evers Michel de Haan subtitel Op 29 maart heeft staatsecretaris Sharon Dijksma voorstellen voor de Algemene Maatregel van

Nadere informatie

Agrarische grondmarkt eerste kwartaal 2013

Agrarische grondmarkt eerste kwartaal 2013 Agrarische grondmarkt eerste kwartaal 213 Mei 213 Jan Luijt en Martien Voskuilen Landelijk overzicht De lichte stijging van de agrarische grondprijs in 212 lijkt zich in het 1 e kwartaal van 213 te stabiliseren

Nadere informatie

Opvallend in deze figuur is het grote aantal bedrijven met een vergunning voor exact 340 stuks melkvee (200 melkkoeien en 140 stuks jongvee).

Opvallend in deze figuur is het grote aantal bedrijven met een vergunning voor exact 340 stuks melkvee (200 melkkoeien en 140 stuks jongvee). Ontwikkeling melkveebedrijven in Utrecht, Gelderland en Brabant Analyse van mogelijke groei van melkveebedrijven op basis van gegevens van CBS en provincies Het CBS inventariseert jaarlijks de feitelijk

Nadere informatie

Lage kostprijs biedt ruimte voor de toekomst (1)

Lage kostprijs biedt ruimte voor de toekomst (1) Lage kostprijs biedt ruimte voor de toekomst (1) Aart Evers en Michel de Haan Het lagekostenbedrijf realiseerde in 1999 een kostprijs van 74 cent per liter melk. Een mooi resultaat en gunstig voor de inkomenspositie!

Nadere informatie

Ontwikkelingsruimte melkveebedrijven West-Nederland. C. Rougoor, F. van der Schans (CLM)

Ontwikkelingsruimte melkveebedrijven West-Nederland. C. Rougoor, F. van der Schans (CLM) 882 Ontwikkelingsruimte melkveebedrijven West-Nederland C. Rougoor, F. van der Schans (CLM) Ontwikkelingsruimte melkveebedrijven West-Nederland Auteurs: Publicatienummer: Carin Rougoor, Frits van der Schans

Nadere informatie

Introductie Optimus advies door middel van Melkveewet en GLB 2015

Introductie Optimus advies door middel van Melkveewet en GLB 2015 Introductie Optimus advies door middel van Melkveewet en GLB 2015 Bijeenkomst 26 januari P.G. Kusters land- en tuinbouwbenodigdheden B.V, Dreumel Optimus advies Gestart in 2014 als samenwerkingsverband

Nadere informatie

Ontwikkelingen in de melkveehouderij Frits van der Schans Carin Rougoor 21 maart 2016

Ontwikkelingen in de melkveehouderij Frits van der Schans Carin Rougoor 21 maart 2016 Ontwikkelingen in de melkveehouderij Frits van der Schans Carin Rougoor 21 maart 2016 Op 1 april 2015 is de productiebeperking van de melkveehouderij (melkquotum) afgeschaft. Milieudefensie is geïnteresseerd

Nadere informatie

30-11-2015 PROGRAMMA VOERWINST VERGELIJKING ZEUGEN ONTWIKKELINGEN EN TRENDS. 2015 is prognose bedragen exclusief btw

30-11-2015 PROGRAMMA VOERWINST VERGELIJKING ZEUGEN ONTWIKKELINGEN EN TRENDS. 2015 is prognose bedragen exclusief btw PROGRAMMA DE ROL VAN DE ADVISEUR Woensdag 2 december 2015 Ontwikkelingen en trends Uitbreiden zin of onzin? Toekomst bedrijven Risicomanagement / prijsfluctuaties De succesvolle melkveehouders De rol van

Nadere informatie

Rapportage Toekomstvisie bedrijf

Rapportage Toekomstvisie bedrijf Rapportage Toekomstvisie bedrijf Dhr. G. Evers Groeneveld 5 3744 ML Baarn D L V R u n d v e e A d v i e s BV W W W. D L V. N L Noord President Kennedylaan 35a Postbus 354 8440 AJ Heerenveen Tel. 0513 65

Nadere informatie

Erratum Report LEI

Erratum Report LEI Erratum Report LEI 14-128 19 januari 2015 Koeijer, T.J. de, P.W. Blokland, C.H.G. Daatselaar, J.F.M. Helming, H.H. Luesink, 2015. Scenario s voor grondgebondenheid: Een verkenning van de varianten binnen

Nadere informatie

CDM-Advies Kortingspercentage fosfaatrechten. Samenvatting

CDM-Advies Kortingspercentage fosfaatrechten. Samenvatting CDM-Advies Kortingspercentage fosfaatrechten Samenvatting Per 1 januari 2018 zal het stelsel van fosfaatrechten voor melkvee in Nederland in werking treden. Bedrijven krijgen per 1 januari 2018 fosfaatrechten

Nadere informatie

Tweede Kamer der Staten-Generaal

Tweede Kamer der Staten-Generaal Tweede Kamer der Staten-Generaal 2 Vergaderjaar 2014 2015 33 979 Regels ten behoeve van een verantwoorde groei van de melkveehouderij (Wet verantwoorde groei melkveehouderij) Nr. 98 BRIEF VAN DE STAATSSECRETARIS

Nadere informatie

AMvB Grondgebonden groei melkveehouderij. 21 April 2015 Harry Kager LTO Nederland

AMvB Grondgebonden groei melkveehouderij. 21 April 2015 Harry Kager LTO Nederland AMvB Grondgebonden groei melkveehouderij 21 April 2015 Harry Kager LTO Nederland Terminologie Onderwerpen Achtergronden mestverwerkingsplicht Achtergronden Melkveewet AMvB Grondgebonden groei melkveehouderij

Nadere informatie

Rekenmodel grondgebondenheid behorende bij de AMvB Verantwoorde groei melkveehouderij

Rekenmodel grondgebondenheid behorende bij de AMvB Verantwoorde groei melkveehouderij Rekenmodel grondgebondenheid behorende bij de AMvB Verantwoorde groei melkveehouderij 1. Inleiding Met de Wet verantwoorde groei melkveehouderij (in werking getreden op 1 januari 2015) is het begrip melkveefosfaatoverschot

Nadere informatie

VAN DER MEER. Health check ten aanzien van melkquotum. Oosterwolde, 3 december 2008

VAN DER MEER. Health check ten aanzien van melkquotum. Oosterwolde, 3 december 2008 Health check ten aanzien van melkquotum Oosterwolde, 3 december 2008 In het akkoord, dat op 20 november 2008 is gesloten door de Landbouw- en Visserijraad in het kader van de Health check zijn diverse

Nadere informatie

Ex ante evaluatie wetsvoorstel Verantwoorde groei melkveehouderij

Ex ante evaluatie wetsvoorstel Verantwoorde groei melkveehouderij Ex ante evaluatie wetsvoorstel Verantwoorde groei melkveehouderij Tanja de Koeijer, Pieter Willem Blokland, John Helming en Harry Luesink Ex ante evaluatie wetsvoorstel Verantwoorde groei melkveehouderij

Nadere informatie

2015: Kans(en) en/of bedreiging voor de melkveehouder?!

2015: Kans(en) en/of bedreiging voor de melkveehouder?! 2015: Kans(en) en/of bedreiging voor de melkveehouder?! Vic Boeren (06 53407806) Eric Bouwman (06 26544114) november 2014 DLV Dier Groep BV Onafhankelijk, toonaangevend en landelijk werkend adviesbedrijf

Nadere informatie

Advies stelsel van fosfaatrechten

Advies stelsel van fosfaatrechten stelsel van fosfaatrechten Frits van der Schans 22 maart 2016 Provincie Zuid-Holland heeft eerder gepleit voor een stelsel van fosfaatrechten voor de melkveehouderij dat o.a. grondgebondenheid waardeert

Nadere informatie

Agrariërs op de grondmarkt

Agrariërs op de grondmarkt Agrariërs op de grondmarkt Augustus 2016 Huib Silvis en Martien Voskuilen Het samenspel van vraag en aanbod van landbouwgrond de agrarische grondmarkt mondt uit in een bepaalde hoeveelheid verhandelde

Nadere informatie

68 melkkoeien (incl vaarzen), 21 pinken, 24 kalveren Vervangingspercentage 29 %

68 melkkoeien (incl vaarzen), 21 pinken, 24 kalveren Vervangingspercentage 29 % 2. OMZET EN AANWAS De bedrijfseconomische berekening van de omzet en aanwas is een verhaal apart. Hieronder zal dat aan de hand van een voorbeeldberekening worden duidelijk gemaakt. 2.2 Voorbeeldbedrijf

Nadere informatie

Review excretieforfaits melkvee en jongvee - Uitvoeringsregeling Meststoffenwet

Review excretieforfaits melkvee en jongvee - Uitvoeringsregeling Meststoffenwet Review excretieforfaits melkvee en jongvee - Uitvoeringsregeling Meststoffenwet 28 Augustus 2014 L. Šebek, WUR LR, P. Bikker, WUR LR en C. van Bruggen, CBS 1. Aanleiding Een van de taken van de Commissie

Nadere informatie

Forfaitaire waarden met betrekking tot de veestapel in relatie tot de KringloopWijzer

Forfaitaire waarden met betrekking tot de veestapel in relatie tot de KringloopWijzer Forfaitaire waarden met betrekking tot de veestapel in relatie tot de KringloopWijzer Frans Aarts & Léon Šebek Forfaitaire waarden met betrekking tot de veestapel in relatie tot de KringloopWijzer Frans

Nadere informatie

Vergroting agrarisch bouwperceel Broekhuizerstraat 10A te Wehl

Vergroting agrarisch bouwperceel Broekhuizerstraat 10A te Wehl Vergroting agrarisch bouwperceel Broekhuizerstraat 10A te Wehl Het gaat hier om het vergroten van het bouwvlak met de bestemming Agrarisch. Gebleken is dat een uitbreiding van de melkrundveehouderij bedrijfseconomisch

Nadere informatie

NO Kengetallen E3 Netto Opbrengst en Lactatiewaarde

NO Kengetallen E3 Netto Opbrengst en Lactatiewaarde NO Kengetallen E3 Netto Opbrengst en Lactatiewaarde Inleiding Na elke monstername wordt voor alle melkkoeien op het bedrijf een Netto Opbrengst (NO) berekend. De NO geeft het gecorrigeerde rendement van

Nadere informatie

De cijfers zijn exclusief BTW en subsidie zoals toeslagrechten. De specialisatie van de melkveehouderij

De cijfers zijn exclusief BTW en subsidie zoals toeslagrechten. De specialisatie van de melkveehouderij Melkveehouderij VAC consult Een zoektocht naar een evenwichtige balans tussen groei en ontwikkeling Met het oog op de afschaffing van het melkquotum op 31 maart 2015, verandert de ondernemingsomgeving

Nadere informatie

Programma 10 november 2015

Programma 10 november 2015 Programma 10 november 2015 Opening voorzitter Groene Uitweg Subsidie (Maike van der Maat) Presentatie 1 (PPP-Agro, Dick Jan Koster) Wat brengt grond op? Wat kan grond kosten? Korte pauze Presentatie 2

Nadere informatie

Melken in de Nieuwe Realiteit. Jelle Zijlstra, Animal Sciences Group WUR, Lelystad

Melken in de Nieuwe Realiteit. Jelle Zijlstra, Animal Sciences Group WUR, Lelystad Melken in de Nieuwe Realiteit Jelle Zijlstra, Animal Sciences Group WUR, Lelystad Wat is de Nieuwe Realiteit? Zicht op afschaffing melkquotering in 2015, hoe anticiperen? Sterkere melkprijsfluctuaties,

Nadere informatie

Inzicht in groei van megastallen

Inzicht in groei van megastallen Factsheet Inzicht in groei van megastallen 2005-2013 De afgelopen decennia zijn veel veehouders het slachtoffer geworden van de toenemende schaalvergroting. Kleinschalige gezinsbedrijven worden in een

Nadere informatie

Vragen en Antwoorden Fosfaatreductieplan door ZuivelNL versie 16 december 2016

Vragen en Antwoorden Fosfaatreductieplan door ZuivelNL versie 16 december 2016 Vragen en Antwoorden Fosfaatreductieplan door ZuivelNL versie 16 december 2016 # trefwoord Q A 1. Noodzaak Waarom neemt de sector deze maatregelen? De maatregelen zijn noodzakelijk om te kunnen voldoen

Nadere informatie

Financiële Analyse. Frank de Boer. Aston Martinnlaan NB. Oud-Beijerland :56. Versie: Check FM 2_0 2016_09_05

Financiële Analyse. Frank de Boer. Aston Martinnlaan NB. Oud-Beijerland :56. Versie: Check FM 2_0 2016_09_05 Financiële Analyse Frank de Boer Aston Martinnlaan 70 3261 NB Oud-Beijerland 31-10-2016-15:56 Versie: Check FM 2_0 2016_09_05 Inhoud 1 Structuur van het bedrijf 2 Totaal bedrijfsresultaat 3 Beschikbare

Nadere informatie

Technische efficiëntie is belangrijker dan lage kosten, zowel voor grote als kleine bedrijven.

Technische efficiëntie is belangrijker dan lage kosten, zowel voor grote als kleine bedrijven. Technisch efficiënt boven lage kosten 31/12/2015 Inleiding Ilvo deed op basis van anonieme Liba-boekhouddata een onderzoek naar technische en economische efficiëntie op melkveebedrijven. - Het hoofdbesluit

Nadere informatie

Nieuw Gemeenschappelijk Landbouwbeleid

Nieuw Gemeenschappelijk Landbouwbeleid Nieuw Gemeenschappelijk Landbouwbeleid Wat betekent GLB voor U? Gemeenschappelijk Landbouwbeleid! Nieuwe betalingsrechten! Huur verhuur in 2014 en 2015 Historisch wordt regionaal Directe betalingen per

Nadere informatie

Kengetallen E-25 Fokwaarde Ureum

Kengetallen E-25 Fokwaarde Ureum Kengetallen E-2 Fokwaarde Ureum Inleiding Op 1 januari 2006 is het nieuwe mestbeleid van start gegaan met strengere normen. Dit nieuwe beleid was nodig omdat het Europees hof het oude (Minas)beleid onvoldoende

Nadere informatie

Vetcorrectie Op basis van het voorgaande kan de NO berekend worden zonder een eventuele vetcorrectie.

Vetcorrectie Op basis van het voorgaande kan de NO berekend worden zonder een eventuele vetcorrectie. Kengetallen E3 Netto Opbrengst en Lactatiewaarde Inleiding Na elke monstername wordt voor alle melkkoeien op het bedrijf een Netto Opbrengst (NO) berekend. De NO geeft het gecorrigeerde rendement van een

Nadere informatie

Kengetallen E-25 Fokwaarde Ureum

Kengetallen E-25 Fokwaarde Ureum Kengetallen E-25 Fokwaarde Ureum Inleiding Op 1 januari 2006 is het nieuwe mestbeleid van start gegaan met strengere normen. Dit nieuwe beleid was nodig omdat het Europees hof het oude (Minas)beleid onvoldoende

Nadere informatie

DE KRINGLOOPWIJZER en Grassa!Raffinage

DE KRINGLOOPWIJZER en Grassa!Raffinage DE KRINGLOOPWIJZER en Grassa!Raffinage Kansen voor Gras Bas Aarts (Melkveehouderij Aarts vof) Martijn Wagener (Grassa) 1 Indeling Aanleiding Is er een positief effect van Grassa!raffinage aan te tonen

Nadere informatie

AgroFinancieel Melkvee

AgroFinancieel Melkvee Dhr. Veehouder Koestraat 1 9999 AA DARP Bedrijfsgegevens Klantnummer: Telefoon: 123456 0570-664111 Adviseur: A.D. Viseur BTW-boekhouding Alle financiële cijfers zijn weergegeven exclusief BTW De financiële

Nadere informatie

Kengetallen. E-12 Inseminatiewaarde en Gebruikswaarde

Kengetallen. E-12 Inseminatiewaarde en Gebruikswaarde Kengetallen E-12 Inseminatiewaarde en Gebruikswaarde Inleiding Jaarlijks wordt circa 30% van de melkveestapel afgevoerd en vervangen door hoogdrachtige vaarzen. De afvoer van een koe kan gedwongen zijn

Nadere informatie

Financiële positie land- en tuinbouwbedrijven in Noord-Brabant

Financiële positie land- en tuinbouwbedrijven in Noord-Brabant Financiële positie land- en tuinbouwbedrijven in Noord-Brabant Februari 2017, Harold van der Meulen en Ruud van der Meer Wageningen Economic Research (voorheen LEI Wageningen UR) VERTROUWELIJK Vraagstelling

Nadere informatie

Mestbeleid en mestmarkt. Een kwalitatieve analyse van de ex-ante Evaluatie Meststoffenwet 2016

Mestbeleid en mestmarkt. Een kwalitatieve analyse van de ex-ante Evaluatie Meststoffenwet 2016 Mestbeleid en mestmarkt Een kwalitatieve analyse van de ex-ante Evaluatie Meststoffenwet 2016 Tanja de Koeijer, John Helming, Harry Luesink, Rogier Schulte Mestbeleid en mestmarkt Een kwalitatieve analyse

Nadere informatie

/ GES dag STERKER WORDEN, DWARS DOOR ALLE VERANDERINGEN HEEN

/ GES dag STERKER WORDEN, DWARS DOOR ALLE VERANDERINGEN HEEN l.vandellen@acconavm.nl / 058-2887887 GES dag 14-11-2013 STERKER WORDEN, DWARS DOOR ALLE VERANDERINGEN HEEN Wat telt na 2015? Durk hat in stal bout Dierplaatsen? Mest Of toch grond? Gewoon dóórgaan is

Nadere informatie

Innovatie in de land- en tuinbouw 2015

Innovatie in de land- en tuinbouw 2015 Innovatie in de land- en tuinbouw 2015 In opdracht van het ministerie van Economische Zaken Oktober 2016, R.W. van der Meer en M.A. van Galen Hoe vernieuwt de Nederlandse land- en tuinbouw? Situatie Innovatie

Nadere informatie

Melkveehouderij Lelystad. Frits van der Schans, Lien Terryn

Melkveehouderij Lelystad. Frits van der Schans, Lien Terryn Frits van der Schans, Lien Terryn Analyse van de gebruiksruimte Bij gemeente Lelystad zijn aanvragen gedaan voor omgevingsvergunningen voor zeer grote melkveebedrijven. Daarop wil de gemeente weten of

Nadere informatie

Landbouw richting 2020

Landbouw richting 2020 A Landbouw richting 2020 Bert-Jan Aling Rabobank Nederland Sectormanager Food & Agri Financieringsvolume 1996-2009 30,0 28,1 30,1 28,0 26,0 23,4 25,8 24,0 22 22,2 22,0 19,7 20,5 20,0 18,2 19 18,0 17,1

Nadere informatie

Ontwikkeling in de melkmarkt 21/04/2015

Ontwikkeling in de melkmarkt 21/04/2015 Ontwikkeling in de melkmarkt 21/04/2015 Melk- en voermarkt kort samengevat Vooruitzichten voor de melkmarkt zijn pover tot aan de zomer De melkmarkt is in de ban van het einde van de melkquotering o Afwachtende

Nadere informatie

AgroFinancieel Melkvee

AgroFinancieel Melkvee AgroFinancieel Melkvee Mts. Veehouder Koestraat 8 9999 AA Darp Bedrijfsgegevens Klantnummer: Telefoon: Adviseur: BTW boekhouding Periode: 123456 0570 664111 Dhr A.D. Viseur Alle financiële cijfers zijn

Nadere informatie

Kengetallen E-25 Fokwaarde Ureum

Kengetallen E-25 Fokwaarde Ureum Kengetallen E-2 Fokwaarde Ureum Inleiding Op 1 januari 2006 is het nieuwe mestbeleid van start gegaan met strengere normen. Dit nieuwe beleid was nodig omdat het Europees hof het oude (Minas)beleid onvoldoende

Nadere informatie

1 Kamerstukken I, , 28973, B

1 Kamerstukken I, , 28973, B MEMORIE VAN ANTWOORD De leden van de SP-fractie hebben met belangstelling kennisgenomen van de memorie van antwoord. De leden van de PvdA-fractie danken de regering voor de beantwoording van de vragen

Nadere informatie

SL WAGENINGEN. Financiële positie land- en tuinbouwbedrijven in Noord-Brabant. āīŕ

SL WAGENINGEN. Financiële positie land- en tuinbouwbedrijven in Noord-Brabant. āīŕ Financiële positie land- en tuinbouwbedrijven in Noord-Brabant Februari 2017, Harold van der Meulen en Ruud van der Meer Wageningen Economie Research (voorheen LEI wageningen UR) m L ; I āīŕ 1 I SL WAGENINGEN

Nadere informatie

STERK MET MELK BESLISSINGEN NEMEN OP BASIS VAN BEDRIJFSECONOMISCHE KENGETALLEN.

STERK MET MELK BESLISSINGEN NEMEN OP BASIS VAN BEDRIJFSECONOMISCHE KENGETALLEN. STERK MET MELK BESLISSINGEN NEMEN OP BASIS VAN BEDRIJFSECONOMISCHE KENGETALLEN. Dirk Audenaert Consulent Rundvee Boerenbond INHOUD 1. DUURZAAMHEID : EEN VEELKLEURIG BEGRIP 2. KEN UW KOSTPRIJS 3. BEGRIPPEN

Nadere informatie

Meten van voerefficiëntie voor betere benutting eigen ruwvoer. Meten van voerefficiëntie voor betere benutting eigen ruwvoer

Meten van voerefficiëntie voor betere benutting eigen ruwvoer. Meten van voerefficiëntie voor betere benutting eigen ruwvoer Meten van voerefficiëntie voor betere benutting eigen ruwvoer Januari 2013 Meten van voerefficiëntie voor betere benutting eigen ruwvoer Herman van Schooten (WUR-LR) Hans Dirksen (DMS) Januari 2013 Inleiding

Nadere informatie

De Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Binnenhof AA DEN HAAG

De Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Binnenhof AA DEN HAAG > Retouradres Postbus 20401 2500 EK Den Haag De Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Binnenhof 4 2513 AA DEN HAAG Directoraat-generaal Agro en Bezoekadres Bezuidenhoutseweg 73 2594 AC Den

Nadere informatie

Eindexamen economie vwo II

Eindexamen economie vwo II Beoordelingsmodel Opmerking Algemene regel 3.6 is ook van toepassing als gevraagd wordt een gegeven antwoord toe te lichten, te beschrijven en dergelijke. Opgave 1 1 maximumscore 2 Voorbeelden van een

Nadere informatie

Op naar 2025. Door: Watse van Balen. 17 maart 2015

Op naar 2025. Door: Watse van Balen. 17 maart 2015 Op naar 2025 Door: Watse van Balen 17 maart 2015 Uw Toekomst? Strategieën Op sectorniveau: wat komt op sector/zuivelketen af? Op bedrijfsniveau: wat zijn cruciale beslissingen voor melkveehouders? Schaalvergroting

Nadere informatie

Datum 8 september 2015 Betreft Beantwoording vragen over het artikel 'Worden we de melkvee-industrie ingerommeld'

Datum 8 september 2015 Betreft Beantwoording vragen over het artikel 'Worden we de melkvee-industrie ingerommeld' > Retouradres Postbus 20401 2500 EK Den Haag De Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Binnenhof 4 2513 AA s-gravenhage Directoraat-generaal Agro en Bezoekadres Bezuidenhoutseweg 73 2594 AC

Nadere informatie

Uitslag KringloopWijzer

Uitslag KringloopWijzer Uitslag KringloopWijzer Bedrijfspecifieke excretie melkvee Bedrijfs-kringloopscore Jaaropgave : 2014 Omschrijving : plomp 2014 feb15 Naam veehouder : Plomp Agro Vof Straat + huisnummer : Geerkade 10 Postcode

Nadere informatie

Verder verduurzamen melkveehouderij; Pro-actieve aanpak Route2020

Verder verduurzamen melkveehouderij; Pro-actieve aanpak Route2020 Verder verduurzamen melkveehouderij; Pro-actieve aanpak Route2020 0 Experts verwachten een volumegroei van ~20% tot 2020 door het afschaffen van de quota... Nederlandse melkproductie (mln kg/jaar) 14,000

Nadere informatie

Pachtafhankelijke bedrijven in beeld

Pachtafhankelijke bedrijven in beeld Pachtafhankelijke in beeld Huib Silvis, Ruud van der Meer en Martien Voskuilen Pacht heeft een belangrijke rol als financieringsinstrument voor de landbouw, zowel bij bedrijfsovername als bedrijfsvergroting.

Nadere informatie

Agrarische grondprijzen in soorten en maten

Agrarische grondprijzen in soorten en maten Agrarische grondprijzen in soorten en maten Oktober 2015 Wietse Dol, Paul Peter Kuiper 1 en Martien Voskuilen De gemiddelde grondprijs geeft een goed beeld van de grondprijsontwikkeling, mits rekening

Nadere informatie

Resultaten Melkveehouderij Bedrijfsanalyse 2013

Resultaten Melkveehouderij Bedrijfsanalyse 2013 Resultaten Melkveehouderij Bedrijfsanalyse 2013 Inleiding Dit is een tussentijds overzicht van de bedrijfsresultaten van melkveehouders van PPP-Agro Advies over het boekjaar 2013. Achtereenvolgens zijn

Nadere informatie

Agrarische grondmarkt derde kwartaal 2013

Agrarische grondmarkt derde kwartaal 2013 Agrarische grondmarkt derde kwartaal 213 December 213 Huib Silvis en Martien Voskuilen Landelijk overzicht De agrarische grondprijs in Nederland kwam in het derde kwartaal van 213 uit op 49.9 euro per

Nadere informatie

pdf05 GEMEENSCHAPPELIJK LANDBOUWBELEID in de EU

pdf05 GEMEENSCHAPPELIJK LANDBOUWBELEID in de EU pdf05 GEMEENSCHAPPELIJK LANDBOUWBELEID in de EU MARKT- en PRIJSBELEID Het gemeenschappelijk landbouwbeleid beoogt o.a. de agrarische bevolking een redelijk inkomen te verschaffen en de consumenten te verzekeren

Nadere informatie

Officiële uitgave van het Koninkrijk der Nederlanden sinds Handelende in overeenstemming met de Staatssecretaris van Infrastructuur en Milieu;

Officiële uitgave van het Koninkrijk der Nederlanden sinds Handelende in overeenstemming met de Staatssecretaris van Infrastructuur en Milieu; STAATSCOURANT Officiële uitgave van het Koninkrijk der Nederlanden sinds 1814. Nr. 36002 16 december 2014 Regeling van de Staatssecretaris van Economische Zaken van 11 december 2014, nr. WJZ/14129109,

Nadere informatie

Er valt veel te winnen met een langere levensduur. Henk Hogeveen

Er valt veel te winnen met een langere levensduur. Henk Hogeveen Er valt veel te winnen met een langere levensduur Henk Hogeveen Lange levensduur is goed...... gevolg van betere gezondheid... gevolg van betere vruchtbaarheid... minder jongvee nodig minder kosten minder

Nadere informatie

Meer zicht op de cijfers

Meer zicht op de cijfers Meer zicht op de cijfers Analyse technische en economische resultaten K&K bedrijven in vergelijking met andere praktijkbedrijven November 2001 Rapport 8 Koeien & Kansen; Pioniers duurzame melkveehouderij

Nadere informatie

Beschrijving bedrijfsgegevens Mestbank tot en met 2006

Beschrijving bedrijfsgegevens Mestbank tot en met 2006 Beschrijving bedrijfsgegevens Mestbank tot en met 2006 Aantal geregistreerde bedrijven Aantal bedrijven (koepels) Aantal bedrijven (relaties) Aantal exploitaties Aantal entiteiten Aantal verminderde relaties

Nadere informatie

Agrarische grondmarkt tweede kwartaal 2013

Agrarische grondmarkt tweede kwartaal 2013 Agrarische grondmarkt tweede kwartaal 2013 Augustus 2013 Huib Silvis en Martien Voskuilen Landelijk overzicht De agrarische grondprijs in Nederland kwam in het 2 e kwartaal van 2013 uit op 49.800 euro

Nadere informatie

Kengetallen. E-5 MPR-Kwaliteit. Inleiding. MPR 24 uur. 4 Betekenis van MPR 24 uur

Kengetallen. E-5 MPR-Kwaliteit. Inleiding. MPR 24 uur. 4 Betekenis van MPR 24 uur Kengetallen E-5 MPR-Kwaliteit Inleiding Via Melkproductieregistratie (MPR) worden gegevens over de melk-, vet en eiwitproductie van de veestapel verzameld. Deze gegevens zijn de basis van managementinformatie

Nadere informatie

Vergelijking met buitenland

Vergelijking met buitenland Vergelijking met buitenland Michel de Haan Wageningen UR - LR USA NL Our Mission: Create a better understanding of milk production world-wide India China Ethiopia Argentinië Brazil Waarom vergelijking

Nadere informatie

Visie Netwerk GRONDig

Visie Netwerk GRONDig Visie Netwerk GRONDig Binnen de melkveehouderij zijn twee bedrijfstypen te onderscheiden: grondgebonden (extensieve) bedrijven met een fosfaatreferentie van 0 en niet-grondgebonden (intensieve) bedrijven

Nadere informatie

FOSFAATRECHTEN VOOR MELKVEE

FOSFAATRECHTEN VOOR MELKVEE FOSFAATRECHTEN VOOR MELKVEE Een quickscan naar hun effecten op de leefomgeving en de sector PBL-publicatienummer 1882 Carin Rougoor, Hans van Grinsven en Jan van Dam 30 september 2015 Colofon FOSFAATRECHTEN

Nadere informatie

Wie ben ik? Rendementsverbetering in bedrijfsbegeleiding. Wat kunt u verwachten. 1 Economisch adviseur

Wie ben ik? Rendementsverbetering in bedrijfsbegeleiding. Wat kunt u verwachten. 1 Economisch adviseur Rendementsverbetering in bedrijfsbegeleiding Een paar startpunten voor discussie Wie ben ik? Boerenzoon, 45 melkkoeien Studie veeteelt, LandbouwUniversiteit Wageningen Epidemiologie Economie (lange termijn

Nadere informatie

Gesloten Varkensbedrijven

Gesloten Varkensbedrijven Gesloten Varkensbedrijven Varkenshouderij VOF Voerstraat 10 9999 AA Biggekerke Bedrijfsgegevens Klantnummer: Telefoon: Adviseur: BTWboekhouding 12345 Alle financiële cijfers zijn weergegeven exclusief

Nadere informatie

Mestverwerkingspercentages 2016; CDM-advies

Mestverwerkingspercentages 2016; CDM-advies Themamiddag Mestverwerking in Nederland Wageningen, 03-09-2015 Mestverwerkingspercentages 2016; CDM-advies Oene Oenema Wageningen University Alterra Opdracht ministerie EZ aan CDM Wetenschappelijk onderbouwd

Nadere informatie

Handleiding bij de BASsistent Mestproductie

Handleiding bij de BASsistent Mestproductie Handleiding bij de BASsistent Mestproductie 2010 Doorheen het programma kan u enkel de groene cellen invullen door een tekst of getal te typen of de juiste mogelijkheden te kiezen in de keuzeboxen. Handleiding

Nadere informatie

B i j l a g e 6. N a d e r e o n d e r b o u w i n g g r o n d g e b o n d e n b e d r i j f

B i j l a g e 6. N a d e r e o n d e r b o u w i n g g r o n d g e b o n d e n b e d r i j f B i j l a g e 6. N a d e r e o n d e r b o u w i n g g r o n d g e b o n d e n b e d r i j f Datum: maart 2017 Van: mr. drs. D. Harmsen Aan: dhr. G.J. Klont (gemeente Achtkarspelen) CC: dhr. B. van Dellen

Nadere informatie

Presentatie onderzoeksopzet (Her)verdelingsmechanismen in het omgevingsrecht

Presentatie onderzoeksopzet (Her)verdelingsmechanismen in het omgevingsrecht Presentatie onderzoeksopzet (Her)verdelingsmechanismen in het omgevingsrecht Den Hollander-special 15 december 2016 Julian Kevelam j.kevelam@uu.nl Programma Onderzoek in het kort (1); Relevantie onderzoek

Nadere informatie

Tweede Kamer der Staten-Generaal

Tweede Kamer der Staten-Generaal Tweede Kamer der Staten-Generaal 2 Vergaderjaar 2013 2014 33 979 Regels ten behoeve van een verantwoorde groei van de melkveehouderij (Wet verantwoorde groei melkveehouderij) Nr. 2 VOORSTEL VAN WET Wij

Nadere informatie

Tabel 4 Diergebonden normen

Tabel 4 Diergebonden normen Mestbeleid 20102013: tabellen Tabel 4 Diergebonden normen Waarvoor gebruiken? De diergebonden normen gebruikt u voor zowel de berekening van de minimumopslagcapaciteit die u nodig heeft, als de mestproductie

Nadere informatie

Voorbeeld Melkvee 2014 Q4

Voorbeeld Melkvee 2014 Q4 Voorbeeld Melkvee Q4 BAS kwartaal 4 Inhoudsopgave Begeleidende brief Opbrengsten melkvee en veemanagement Voersaldo melkvee en voermanagement Saldo melkvee en toegerekende kosten Beschikbaar voor HARR

Nadere informatie

Ontwikkeling dieraantallen tot Provinciaal gedifferentieerde scenario s

Ontwikkeling dieraantallen tot Provinciaal gedifferentieerde scenario s Ontwikkeling dieraantallen tot 2020 Provinciaal gedifferentieerde scenario s Tanja de Koeijer, Jakob Jager, Pieter Willem Blokland, Nico Bondt, Peter van Horne en Robert Hoste Ontwikkeling dieraantallen

Nadere informatie

Kanttekeningen bij de Begroting 2015. Paragraaf 4 Financiering

Kanttekeningen bij de Begroting 2015. Paragraaf 4 Financiering Kanttekeningen bij de Begroting 2015 Paragraaf 4 Financiering Inhoud 1 Inleiding... 3 2 Financieringsbehoefte = Schuldgroei... 4 3 Oorzaak van Schuldgroei : Investeringen en Exploitatietekort... 5 4 Hoe

Nadere informatie

Tempel A D V I E S. Agrarisch adviesbureau. in Lunteren. Ir. FCA van den Tempel Tel

Tempel A D V I E S. Agrarisch adviesbureau. in Lunteren. Ir. FCA van den Tempel Tel Agrarisch adviesbureau in Lunteren Bestemmingsplannen Vergunningen Bedrijfsplannen Mestwetgeving Subsidies Gecombineerde opgaven Pachtzaken Etc. Ir. FCA van den Tempel Tel. 0318-478807 WWW.TEMPELADVIES.NL

Nadere informatie

Opties voor beperking fosfaatproductie van de Nederlandse melkveestapel: dierrechten versus fosfaatrechten

Opties voor beperking fosfaatproductie van de Nederlandse melkveestapel: dierrechten versus fosfaatrechten Opties voor beperking fosfaatproductie van de Nederlandse melkveestapel: dierrechten versus fosfaatrechten Een verkennende analyse Pieter Willem Blokland, Harry Luesink, Roel Jongeneel, Co Daatselaar en

Nadere informatie

Weiden met kringloop wijzer? Blij met een koe in de wei?

Weiden met kringloop wijzer? Blij met een koe in de wei? Weiden met kringloop wijzer? Blij met een koe in de wei? VKNN Bert Philipsen, zomer 2017 De KringloopWijzer Beoordeling van kengetallen II De KLW en Weidegang projecten: Wat is een goed KringloopWijzer

Nadere informatie

Mestbeleid. Stelsel van verplichte mestverwerking. 13 januari 2014. Joke Noordsij. Rijksdienst voor Ondernemend Nederland

Mestbeleid. Stelsel van verplichte mestverwerking. 13 januari 2014. Joke Noordsij. Rijksdienst voor Ondernemend Nederland Mestbeleid Stelsel van verplichte mestverwerking 13 januari 2014 Joke Noordsij Rijksdienst voor Ondernemend Nederland 1 Inhoud Wat hebben we nu aan mestbeleid Wat gaat er veranderen Stelsel verplichte

Nadere informatie

Veehouders positief over oplossen mestoverschot

Veehouders positief over oplossen mestoverschot ///PERSBERICHT/// Veehouders positief over oplossen mestoverschot Alfa Accountants en Adviseurs houdt onderzoek over het nieuwe mestbeleid onder 750 boeren WAGENINGEN, 8 mei 2012 Veehouders vertrouwen

Nadere informatie

VAN DER MEER. Inwerkingtreding Besluit Huisvesting. Oosterwolde, 11 augustus 2008

VAN DER MEER. Inwerkingtreding Besluit Huisvesting. Oosterwolde, 11 augustus 2008 Inwerkingtreding Besluit Huisvesting Oosterwolde, 11 augustus 2008 Op 1 april jongstleden is het Besluit ammoniakemissie huisvesting veehouderij (Besluit huisvesting) inwerking getreden. Het Besluit huisvesting

Nadere informatie

Bijlage notitie 2. Ex ante evaluatie mestbeleid 2013 Plaatsingsruimte fosfaat uit meststoffen in 2015 en daarna

Bijlage notitie 2. Ex ante evaluatie mestbeleid 2013 Plaatsingsruimte fosfaat uit meststoffen in 2015 en daarna Bijlage notitie 2. Ex ante evaluatie mestbeleid 2013 Plaatsingsruimte fosfaat uit meststoffen in 2015 en daarna W.J. Willems (PBL) & J.J. Schröder (PRI Wageningen UR) november 2013 Sinds 2010 is de gebruiksnorm

Nadere informatie

Groeiregulering in de melkveehouderij

Groeiregulering in de melkveehouderij Groeiregulering in de melkveehouderij Juridische aspecten Peter Goumans Vereniging Agrarische Bedrijfsadviseurs Scherpenzeel 9 maart 2017 Groeiregulering in de melkveehouderij Programma Probleemschets

Nadere informatie

Kansen voor de zuivelketen na 2015. Verantwoord blijven ontwikkelen binnen maatschappelijke randvoorwaarden

Kansen voor de zuivelketen na 2015. Verantwoord blijven ontwikkelen binnen maatschappelijke randvoorwaarden Kansen voor de zuivelketen na 2015 Verantwoord blijven ontwikkelen binnen maatschappelijke randvoorwaarden Plan van aanpak voor de zuivelsector d.d. 1 juli 2013 1 Voorwoord Voor u ligt het plan van aanpak

Nadere informatie

Agrarische grondmarkt derde kwartaal 2012

Agrarische grondmarkt derde kwartaal 2012 Agrarische grondmarkt derde kwartaal 2012 november 2012 Martien Voskuilen, Jan Luijt Tussen 2005 en 2009 is de agrarische grondprijs in Nederland fors gestegen tot 46.000 euro/ha in 2009. Sindsdien handhaafde

Nadere informatie

Opmaak van een winnend Bedrijfsplan

Opmaak van een winnend Bedrijfsplan Opmaak van een winnend Bedrijfsplan 1 Inhoud - Voorstelling - Algemeen - Wat doe je ermee? - Waarom is het belangrijk? - Opbouw van het bedrijfsplan - Voorbeeld - Valkuilen 2 Bedrijfsplan: Algemeen - 4

Nadere informatie

Melken na 2015; stress of cash?

Melken na 2015; stress of cash? Melken na 2015; stress of cash? Door Andries-Jan de Boer Waar gaan we het over hebben? Management van het melkveebedrijf, nu en in de toekomst (notendop) U en de wereld om u heen? Wat komt er op ons af?

Nadere informatie

Actoren op de agrarische grondmarkt

Actoren op de agrarische grondmarkt Actoren op de agrarische grondmarkt Maart 2016 Huib Silvis en Martien Voskuilen, m.m.v. Paul Peter Kuiper (Kadaster) Nederland heeft nog ruim 2 miljoen hectare landbouwgrond. Ongeveer 85% is van natuurlijke

Nadere informatie

Van Gangbaar naar Biologisch. Drijfveren en uitdagingen van een omschakelingsproces

Van Gangbaar naar Biologisch. Drijfveren en uitdagingen van een omschakelingsproces Van Gangbaar naar Biologisch Drijfveren en uitdagingen van een omschakelingsproces Even voorstellen Boerderij De Bonte Parels Rutger en Christianne Hennipman Thijs (4) en Tobias (2) Boerderij De Bonte

Nadere informatie

Esdonk 8, Gemert. Onderbouwing grondgebonden karakter. Rundveehouderij Meulepas V.O.F. Bedrijfsopzet Esdonk 8, Gemert

Esdonk 8, Gemert. Onderbouwing grondgebonden karakter. Rundveehouderij Meulepas V.O.F. Bedrijfsopzet Esdonk 8, Gemert Onderbouwing grondgebonden karakter Rundveehouderij Meulepas V.O.F. Onderbouwing grondgebonden karakter rundveehouderij Esdonk 8 - Gemert 1 INHOUD 1 Inleiding 3 2 Locatie 4 3 Beschrijving van de inrichting

Nadere informatie

Petra Berkhout. Onderzoeker, Onderzoeksinstituut LEI Wageningen UR GRONDONTWIKKELINGEN IN PERSPECTIEF

Petra Berkhout. Onderzoeker, Onderzoeksinstituut LEI Wageningen UR GRONDONTWIKKELINGEN IN PERSPECTIEF Petra Berkhout Onderzoeker, Onderzoeksinstituut LEI Wageningen UR GRONDONTWIKKELINGEN IN PERSPECTIEF Grondontwikkelingen in perspectief Grondgebonden Ondernemen, 17 november 2015 Petra Berkhout Structuur

Nadere informatie

Hierbij moet wel rekening worden gehouden met het krachtvoerverbruik van het jongvee. Dit moet apart worden genoteerd.

Hierbij moet wel rekening worden gehouden met het krachtvoerverbruik van het jongvee. Dit moet apart worden genoteerd. 4. VOERKOSTEN Krachtvoerkosten Krachtvoerkosten zijn de eerste toegerekende kosten waar we tegenaan lopen. Om te beginnen kunnen we stellen, dat de voerkosten gelijk zijn aan de voeraankopen vermenigvuldigd

Nadere informatie