Gemeentelijk Rioleringsplan V Afval-, hemel- en grondwater gemeente Dordrecht In Dordt draait het om water

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Gemeentelijk Rioleringsplan V Afval-, hemel- en grondwater gemeente Dordrecht 2011-2015. In Dordt draait het om water"

Transcriptie

1 Gemeentelijk Rioleringsplan V Afval-, hemel- en grondwater gemeente Dordrecht In Dordt draait het om water oktober 2010

2

3 Kenmerk R WHD-mya-V04 Verantwoording Titel Gemeentelijk Rioleringsplan V Opdrachtgever Gemeente Dordrecht Projectleider F.H.H. (Folkert) Hottinga, M. (Mark) Ruisch Auteur(s) W.H. (Wytse) Dassen, F.H.H. (Folkert) Hottinga, M. (Mark) Ruisch Projectnummer Aantal pagina's 37 (exclusief bijlagen) Datum oktober 2010 Handtekening Colofon Tauw bv afdeling Water Rhijnspoor 209 Postbus AA Capelle aan den IJssel Telefoon (010) Fax (010) Dit document is eigendom van de opdrachtgever en mag door hem worden gebruikt voor het doel waarvoor het is vervaardigd met inachtneming van de rechten die voortvloeien uit de wetgeving op het gebied van het intellectuele eigendom. De auteursrechten van dit document blijven berusten bij Tauw. Kwaliteit en verbetering van product en proces hebben bij Tauw hoge prioriteit. Tauw hanteert daartoe een managementsysteem dat is gecertificeerd dan wel geaccrediteerd volgens: - NEN-EN-ISO GRP gemeente Dordrecht 3\57

4 Kenmerk R WHD-mya-V04 Inhoud Verantwoording en colofon Inleiding Aanleiding Planhorizon Procedure Leeswijzer Het rioleringsbeleid Evaluatie vorige planperiode Beleid voor de komende planperiode Afvalwater Hemelwater Grondwater Maatschappelijke omgeving De opgave Toetsing huidige situatie Activiteitenprogramma Beheer en bestuur Onderzoek Onderhoudsactiviteiten Incidentele en projectmatige uitvoerende werkzaamheden De middelen Personeel en organisatie Financiële middelen Exploitatielasten Investeringen Kapitaallasten BTW en totale lasten Kostendekking Heffingsgrondslag Rioolheffing \57 GRP gemeente Dordrecht

5 Kenmerk R WHD-mya-V04 Bijlage(n) 1. Evaluatie GRP IV ( ) 2. Beleidsveld GRP V 3. Functionele eisen, maatstaven en meetmethoden 4. Toetsing huidige situatie 5. Overzicht overstorten 6. Resultaten Benchmark Rioleringzorg Verbeteringsmaatregelen, exploitatielasten, investeringen, kapitaallasten, rioolheffing en kostendekking 8. Programma Rioolvervanging Reacties 10. Overzicht grondwaterherstelprojecten GRP gemeente Dordrecht 5\57

6

7 Kenmerk R WHD-mya-V04 1 Inleiding De geschiedenis van Dordrecht is getekend door het water. Als eiland heeft water voor Dordrecht zowel voorspoed, als schade en leed gebracht. Tot in het begin van de 20 e eeuw werd het watersysteem dat tevens een open riool was twee keer per dag middels de ebstroom doorgespoeld. Anno 2010 stelt Dordrecht een nieuw beleidsplan voor de riolering op waarin de thema s van het Waterplan Dordrecht een plek dienen te krijgen: waterveiligheid, waterkwantiteit, waterkwaliteit en watergebruik en beleving. 1.1 Aanleiding Een goed rioolstelsel is nodig voor de bescherming van de volksgezondheid, het milieu en het tegengaan van wateroverlast. Het rioolstelsel zorgt er voor dat het afvalwater en het overtollige hemelwater en grondwater uit de woonomgeving worden verwijderd en dat we niet te vaak en niet te lang wateroverlast hebben. De aanleg en het in stand houden van het rioolstelsel is een gemeentelijke taak die voortkomt uit de Wet Milieubeheer (Wm). In deze wet is ook vastgelegd dat de invulling van deze zorgplicht inzichtelijk gemaakt moet worden door middel van een beleidsplan riolering, oftewel een Gemeentelijk Rioleringsplan (GRP). 1.2 Planhorizon Een gemeente stelt zelf de geldigheidsduur van het plan vast (art Wm). De geldigheidsduur van dit GRP bedraagt vijf jaar, omdat op dit moment er voldoende aanknopingspunten zijn om het rioleringsbeleid voor deze, landelijk gebruikelijke periode vast te leggen. Periodiek wordt de voortgang van het plan en de kostendekking via de rioolheffing gerapporteerd aan de gemeenteraad. Op die manier kan door de gemeenteraad de vinger aan de pols worden gehouden en kan worden ingespeeld op veranderende omstandigheden. De concrete uitwerking loopt via het Meerjaren Onderhoudsplan (MOP). GRP gemeente Dordrecht 7\57

8 Kenmerk R WHD-mya-V Procedure Volgens de Algemene wet bestuursrecht moeten bestuursorganen besluiten zoals de vaststelling van dit plan zorgvuldig voorbereiden. Dat betekent onder meer dat alle belangen worden geïnventariseerd, die bij het vaststellen van het GRP een rol kunnen spelen. Een gemeentelijk rioleringsplan wordt in opdracht van burgemeester en wethouders voorbereid door Stadsbeheer, afdeling Technisch Beheer en Havenbedrijf, die daarbij de relevante partijen betrekt. Bij de totstandkoming van het GRP zijn op ambtelijk niveau Rijkswaterstaat Zuid-Holland, Waterschap Hollandse Delta, de milieudienst Zuid-Holland Zuid en de Provincie Zuid-Holland betrokken (conform art 4.23 Wm). Het waterschap en Rijkswaterstaat hebben actief deelgenomen aan het proces. De provincie heeft haar belangen kenbaar gemaakt. Ook de Belangenvereniging Funderingsproblematiek heeft de mogelijkheid gekregen haar zienswijze in te dienen. De gevolgde procedure wordt in figuur 1.1 weergegeven. Figuur 1.1 Totstandkomingsprocedure (bron: Leidraad Riolering) 1.4 Leeswijzer Dit GRP is opgebouwd conform module A1050 van de Leidraad riolering van stichting Rioned. Om de leesbaarheid van dit beleidsstuk te vergroten zijn de grotere stukken tekst in de bijlage opgenomen. In de hoofdtekst worden voornamelijk de uitkomsten en conclusies behandeld. In figuur op badzijde 11 is een schematische leeswijzer opgenomen. Hiermee kan snel de tekst met betrekking tot een bepaald thema worden opgezocht. 8\57 GRP gemeente Dordrecht

9 Kenmerk R WHD-mya-V04 2 Het rioleringsbeleid 2.1 Evaluatie vorige planperiode Alvorens nieuw beleid te formuleren, wordt eerst teruggekeken op de resultaten van het vorige beleid, het GRP IV. Door middel van een evaluatie, waarbij vooral gekeken wordt naar de gestelde functionele eisen (bijlage 3 in GRP IV), wordt duidelijk welke doelstellingen nog niet zijn gehaald en eventueel (weer) moeten worden opgenomen in het nieuwe GRP. Het GRP IV, opgesteld voor de periode , kende de volgende doelstellingen: 1. Inzameling van het binnen het gemeentelijke gebied geproduceerde afvalwater 2. Inzameling van het hemelwater dat niet mag of kan worden gebruikt voor de lokale waterhuishouding 3. Transport van het ingezamelde water naar een geschikt lozingspunt 4. Het voorkomen van ongewenste emissies naar oppervlaktewater, bodem en grondwater 5. Het voorkomen van overlast voor de omgeving (in de breedste zin van het woord) 6. Het realiseren van doelmatig beheer en goed gebruik van de riolering Deze doelstellingen waren vertaald in functionele eisen. De gemeente heeft voor een groot gedeelte voldaan aan deze eisen. Enkele voorbeelden van genomen maatregelen in dit kader zijn: - Straat- en trottoirkolken zijn één keer per jaar gereinigd - Circa 16km vrijvervalriool is vervangen - Circa 2,3km riolering is gerelined - Op 30 locaties is een deelrenovatie uitgevoerd GRP gemeente Dordrecht 9\57

10 Kenmerk R WHD-mya-V04 - In het buitengebied zijn 21 panden aangesloten op de riolering - Pompen en gemalen zijn jaarlijks geïnspecteerd In bijlage 1 wordt nader ingegaan op de vraag in hoeverre is voldaan aan de doelstellingen die de gemeente zich in het GRP IV heeft opgelegd. Het ijkpunt is vastgesteld op 31 december 2010, het moment waarop de geldigheid van het GRP IV afloopt. Samenvattend heeft de gemeente goed voldaan aan de gestelde wettelijke verplichtingen op milieugebied, net zoals de doelstellingen ten aanzien van doelmatig beheer. Aan enkele functionele eisen wordt niet voldaan. Maar hier was feitelijk ook nauwelijks aan te voldoen, omdat deze te absoluut waren gesteld. Voor de komende planperiode zijn deze eisen dan ook realistischer en praktischer geformuleerd. 2.2 Beleid voor de komende planperiode Drie watertypen Het bestaande rioleringsplan (GRP IV) is geldig tot en met Het heeft uitsluitend betrekking op afvalwater en niet op hemelwater en grondwater. Ten tijde van het opstellen van het GRP IV was de wetgeving in Nederland onvoldoende geschikt om ook de problemen van deze waterstromen aan te kunnen pakken. Per 1 januari 2008 zijn er echter wijzigingen opgetreden in de wettelijke verantwoordelijkheden van de gemeente. Met name de nieuwe zorgplichten met betrekking tot hemelwater en grondwater zijn belangrijke toevoegingen. De gemeente Dordrecht heeft al een aanzet gegeven voor dit verbrede beleid middels het Beleidsplan hemelwater en grondwater Dit GRP-V vervangt zowel dit beleidsplan als het GRP IV. 10\57 GRP gemeente Dordrecht

11 Kenmerk R WHD-mya-V04 Drie thema s Alle aspecten van het gemeentelijke rioleringsbeleid dienen op drie thema s te worden getoetst: 1. Wordt voldaan aan de wetgeving en afspraken met andere overheden? 2. Vindt beheer plaats tegen de laagst maatschappelijke kosten? 3. Wordt voldaan aan de eisen en wensen die de burger aan de riolering mag stellen? In dit plan komen deze thema s bij elk van de rubrieken afvalwater, hemelwater, grondwater aan bod. Een aparte plaats wordt ingenomen door de voorwaarden waaronder het beleid moet worden uitgevoerd. Deze voorwaarden hebben betrekking op de maatschappelijke omgeving. Het betreft niet-technische aspecten zoals communicatie, kosten, informatie, transparantie en doelmatigheid. Omdat zij bij elk van de zorgplichten een rol spelen, worden zij voor de overzichtelijkheid apart besproken. In onderstaande figuur is dit schematisch weergegeven, waarbij ook de vindplaats van deze thema s in dit plan is benoemd. De letter die in de figuur aan de paragraaf is toegevoegd, is terug te vinden bij de verschillende kopjes van de betreffende paragraaf. Om het beleid meetbaar te maken zijn doelstellingen vertaald naar functionele eisen, maatstaven en meetmethoden. In bijlage 3 zijn deze weergegeven. Afvalwater Hemelwater Grondwater Wetgeving en beleid Doelmatigheid Par W Par W Par W Par D Par D Par D Service Par S Par S Par S Maatschappelijke omgeving par GRP gemeente Dordrecht 11\57

12 Kenmerk R WHD-mya-V04 Figuur Schematische leeswijzer Afvalwater Het is de taak van de gemeente om het afvalwater van de burgers in te zamelen en af te voeren naar de rioolwaterzuivering. Hierbij moet zoveel mogelijk worden voorkomen dat vuil afvalwater op oppervlaktewater wordt geloosd. In deze paragraaf wordt beschouwd op welke wijze het afvalwater wordt ingezameld, welke kwaliteitseisen aan het afvoerende stelsel worden gesteld en hoe lozing op oppervlaktewater wordt geminimaliseerd. Inzameling afvalwater (W) Het in het vorige GRP gekozen afvalwaterbeleid wordt grotendeels gecontinueerd. Dit betekent dat al het stedelijk afvalwater dat binnen de gemeentegrenzen vrijkomt wordt ingezameld en afgevoerd. Uitzonderingen hierop vormen de percelen in het buitengebied waar aanleg van riolering te kostbaar is en waarvoor de Provincie ontheffing van de zorgplicht (op grond van artikel Wet Milieubeheer) heeft verleend. Deze percelen dienen wettelijk gezien wel een voorziening te hebben die het afvalwater plaatselijk zuivert. De gemeente Dordrecht heeft geen rol bij de aanleg en het beheer van dergelijke voorzieningen nu de bewoner hiervoor zelf verantwoordelijk is. Zij vat de zorgplicht smal op en beperkt zich tot het inzamelen van dit afvalwater. Het zuiveren hiervan ( breed ) laat zij aan anderen over. In het geval van de ongerioleerde percelen in het buitengebied zijn dat de perceelseigenaren. Keuzes voor plaatselijke zuivering komen tot stand in goed overleg met de waterbeheerder. Verduurzaming waterketen (D) In het stedelijke gebied beschikt de gemeente over een wijd vertakt rioolstelsel waar particulieren op kunnen aansluiten. De gemeente laat echter ook ruimte voor andere, meer toekomstgerichte oplossingen voor het inzamelen van het afvalwater. Zij staat hierbij open voor initiatieven van ontwikkelaars, bedrijven en woningcorporaties. Er moet een verbetering van de milieukwaliteit kunnen worden aangetoond. En er mogen geen risico s voor de volksgezondheid optreden. Kwaliteit rioolstelsel (D) Beoordeling van de kwaliteit van riolen vindt plaats conform het Europese normblad Toestand van de buitenriolering: coderingssysteem bij visuele inspectie. Maatgevende 12\57 GRP gemeente Dordrecht

13 Kenmerk R WHD-mya-V04 schades voor de kwaliteit van een riool zijn lekkage, aantasting, verzakking en scheuren. In Dordrecht is geen overheersend schadebeeld in de riolen aan te wijzen. Indien er sprake is van riolen met een veelheid aan schades, dan worden deze vervangen. Relinen, het aanbrengen van een kous aan de binnenzijde van het riool, kan hiervoor een goed alternatief zijn. Bij een enkele lokale schade in een riool wordt er gerepareerd, het liefst van binnenuit de buis. Bij vervanging worden de werkzaamheden afgestemd op het wegenonderhoudsprogramma en/of andere ruimtelijke plannen binnen de stad. Inspectie (D) Inspectie van riolen met een mobiele videocamera is de meest gangbare inspectievorm in Nederland. Het levert de meeste gegevens op over de kwaliteit van een riool. Met de term inspectie wordt in dit plan dan ook inspectie met een mobiele videocamera bedoeld, tenzij nadrukkelijk anders vermeld. Kleine riolen Riolen met een diameter van 300 mm of kleiner worden in Dordrecht niet structureel geïnspecteerd. Voor het functioneren van het totale stelsel is het belang van dergelijk kleine riolen in het algemeen dermate beperkt, dat structureel inspecteren niet doelmatig is. Kleine riolen worden geïnspecteerd wanneer het functioneren hiertoe aanleiding geeft of wanneer het ondanks de kleine diameter een riool van belang is. Grote riolen Door de inhaalslag in de wijk Stadspolders is nu van alle belangrijke riolen (diameter groter dan 300 mm) minimaal één inspectierapport beschikbaar. Daarmee is het rioolstelsel van de gemeente Dordrecht kwalitatief letterlijk en figuurlijk in beeld. Eén maal per 10 jaar is een gangbare inspectiefrequentie voor riolen. De gemeente Dordrecht zal ernaar streven dit gemiddelde voor het stelsel te behalen. Maar het behalen van deze frequentie voor elk individueel riool is zeker geen doel op zich. Inspecties zullen in eerste instantie plaatsvinden wanneer er aanwijzingen zijn dat er met een riool iets mis is. Pas in tweede instantie is de ouderdom van de beschikbare inspectie een argument om tot inspectie over te gaan. GRP gemeente Dordrecht 13\57

14 Kenmerk R WHD-mya-V04 Inspecties ouder dan 10 jaar zijn dan ook niet automatisch verouderd. Wanneer er geen bijzonderheden zijn, bepalen vooral de functie, de locatie en de beschikbare kwaliteitsgegevens van een riool of een nieuwe inspectie noodzakelijk is. Persleidingen Persleidingen kunnen met een camera worden geïnspecteerd, maar dit is niet doelmatig. Doorstromingsproblemen en lekkages in persleidingen komen sporadisch voor en worden zonder camera-inspectie van de leiding opgelost. Oppervlaktewaterverbindingen Naast riolen om het afvloeiend hemelwater en het afvalwater te transporteren kent de gemeente Dordrecht ook zogenaamde oppervlaktewaterverbindingen. Dit zijn ondergrondse buizen met als doel vijverpartijen of sloten met elkaar te verbinden zodat het peil van het oppervlaktewater effectief kan worden beheerd (denk aan communicerende vaten). Door de totaal andere functie van deze buizen in vergelijking met de riolering gelden lagere kwaliteitseisen. Oppervlaktewaterverbindingen worden dan ook niet structureel geïnspecteerd. Eventuele inspecties worden niet beoordeeld volgens het Europese normblad voor de buitenriolering. Het betreft immers geen riolen. Noodzakelijke reiniging vindt plaats in het kader van het baggerprogramma. Kwaliteit pompen en gemalen (D en S) Een aparte plek binnen het beheer en onderhoud nemen de pompen, gemalen en persleidingen in. Middels een combinatie van preventieve inspecties, metingen, regulier onderhoud en storingsanalyses worden de installaties op orde gehouden. Gezien de betrouwbaarheid die dit oplevert, zal dit onderhoudsregime in de komende planperiode worden voortgezet. Beperken lozingen op oppervlaktewater (W) Wanneer het rioolstelsel verzadigd is, wordt vuil afvalwater via zogenaamde riooloverstorten geloosd op oppervlaktewater. Het is een belangrijke doelstelling om het aantal en de intensiteit van deze riooloverstorten op open water zoveel mogelijk te beperken. Voor elke riooloverstort in Dordrecht is door waterschap Hollandse Delta of Rijkswaterstaat vergunning verleend. Met het invoeren van de nieuwe Waterwet gaan deze vergunningen over in watervergunningen. Bij inwerkingtreding van het Besluit algemene regels buiteninrichtingen milieubeheer zullen de voorschriften van de watervergunning gedurende een overgangsperiode veranderen in maatwerkvoorschriften. Net als in de vorige planperiode zal de gemeente Dordrecht maatregelen aan de riolering treffen indien deze nodig zijn om de waterkwaliteitsdoelen te bereiken of om bepaalde klachten te voorkomen. Dit wordt in goed overleg tussen het waterschap, Rijkswaterstaat en de gemeente bepaald. Uiteindelijk hebben alle partijen baat bij een goede waterkwaliteit in het stedelijk gebied. 14\57 GRP gemeente Dordrecht

15 Kenmerk R WHD-mya-V04 Toezicht en handhaving van lozingen (W) Een ander gevolg van nieuwe regelgeving is dat ook een groot aantal bedrijfslozingen niet meer vergunningplichtig is. Hierdoor verschuiven taken van vergunningverlening naar het controleren van deze bedrijven aan de hand van algemene voorschriften. Bovendien verschuiven er taken van het waterschap en Rijkswaterstaat naar de gemeente en de Milieudienst Zuid-Holland Zuid (MZHZ). In het jaar 2011 zal het waterschap de MZHZ nog assisteren bij de uitvoering van haar nieuwe taken. Voor de periode erna moeten de betrokken partijen (gemeente, waterschap, rijkswaterstaat en de MZHZ) nog afspraken maken over de handhaving en de onderlinge informatie-uitwisseling Hemelwater De zorg voor hemelwater, oftewel het afvloeiende regenwater of smeltwater, dient voortaan apart in beschouwing te worden genomen. Bij de invulling van deze zorgplicht gaat het in eerste instantie om welke inspanning van de individuele perceelseigenaren wordt verwacht met betrekking tot het hemelwater wat er op hun perceel ontstaat: Wat moeten zij zelf verwerken en wat mogen zij naar de gemeente afvoeren? In tweede instantie gaat het om wat de gemeente zelf met het ingezamelde hemelwater gaat doen: Houdt ze dat gescheiden van het stedelijk afvalwater, of sluit ze het toch aan op het vuilwaterriool? Verwerking particulier hemelwater (W en D) De nieuwe wetgeving maakt een duidelijk onderscheid tussen de eigen verantwoordelijkheid van de particulier enerzijds en de verantwoordelijkheid van de gemeente anderzijds. Het hemelwater dat valt op particulier terrein, wordt bij voorkeur door de particulier zelf verwerkt, aldus artikel 3.5 van de Waterwet. In de gemeente Dordrecht is echter sprake van een ondoorlatende grondsoort. Dit betekent dat infiltratie in de bodem door de perceelseigenaar erg lastig is. Dat een perceelseigenaar de mogelijkheid heeft om via eigen terrein hemelwater op het oppervlaktewater te brengen, komt ook niet vaak voor. Maar daar waar deze mogelijkheden wel bestaan met name in nieuwbouwsituaties en in het buitengebied- zal hij voortaan op zijn verantwoordelijkheid worden aangesproken. Ook toetst de gemeente in deze gevallen of deze maatregelen geen overlast zullen veroorzaken. Zo moet het lozen van hemelwater niet de waterkwaliteit negatief beïnvloeden. Dit is voor een belangrijk deel in de bestaande bouwverordening vastgelegd. Voorkeursvolgorde van typen maatregelen voor de verwerking van hemelwater van particulieren: 1. Maatregelen op eigen terrein 2. Hergebruik van hemelwater op openbaar terrein 3. Afvoer van overtollig hemelwater naar oppervlaktewater of bodem 4. Afvoer naar de Afvalwaterzuiveringsinstallatie (AWZI) Uitgangspunten bij alle maatregelen zijn de doelmatigheid van deze maatregelen en een minimale afvoer van hemelwater naar de AWZI. De doelmatigheidsafweging wordt door de gemeente en het waterschap samen gemaakt. GRP gemeente Dordrecht 15\57

16 Kenmerk R WHD-mya-V04 Verwerking gemeentelijk hemelwater (D) Nieuwbouw en herinrichting De aanleg van een gescheiden stelsel, waarbij afvalwater en hemelwater apart worden ingezameld, verdient technisch gezien de voorkeur boven de aanleg van een gemengd stelsel. Het centrale uitgangspunt hierbij is dat er zo min mogelijk (relatief) schoon water moet worden gemengd met afvalwater, conform de voorkeursvolgorde uit artikel a van de Wet Milieubeheer. De aanleg moet echter wel doelmatig zijn. Uitsluitend wanneer de kosten van de aanleg van een gescheiden stelsel en een gemengd stelsel elkaar niet veel ontlopen, zal dus worden gekozen voor een gescheiden stelsel. Dit betreft in de praktijk nieuwbouwprojecten en grootschalige herinrichtingen. Afkoppeling verhard oppervlak Wanneer in stedelijk gebied (delen van) gemengde stelsels worden omgebouwd naar gescheiden stelsel, wordt gesproken over afkoppelen. Hemelwater wordt dan rechtstreeks of door middel van (hemelwater)riolen geloosd op oppervlaktewater. Bestaand gebied Afkoppelen van verhard oppervlak in bestaand gebied wordt niet meer zoals in het verleden gezien als een doel op zich. Het wordt gezien als middel om de kwaliteit van het oppervlaktewater te verbeteren (waterkwaliteitsdoel). Wanneer er dus een concreet probleem is met de waterkwaliteit, wordt overwogen of afkoppelen het geschikte middel is om dit probleem op te lossen. Soms kan er ook een andere aanleiding zijn om af te koppelen, zoals wateroverlast (waterkwantiteitsdoel) of de capaciteit van de AWZI (zuiveringsdoel). Om welke reden er ook wordt afgekoppeld, plannen worden uitsluitend opgesteld in overleg met de waterbeheerder. Bij de gemeentelijke verwerking van hemelwater wordt dezelfde voorkeursvolgorde gehanteerd als voor particulieren. Daarbij is het van belang dat het ontvangende oppervlaktewater niet wordt vervuild door de samenstelling van het afstromende hemelwater. Om dit zoveel mogelijk te voorkomen, kiest de gemeente voor een aanpak bij de bron: - Wanneer de waterkwaliteit op locatie daar aanleiding toe geeft, zal onderzoek plaatsvinden of er sprake is van vuilwateraansluitingen op een hemelwaterriool - Daar waar dit doelmatig is, zal de herkenbaarheid van de verschillende typen riolering worden vergroot om foutaansluitingen te voorkomen - Bij eventuele afkoppelprojecten zullen burgers worden geïnformeerd over het schoonhouden van hemelwater aan de bron (geen onkruidbestrijding, niet auto wassen op straat) - Het minimaliseren van het gebruik van uitlogende materialen bij nieuwbouw wordt afgedwongen in de bouwverordening 16\57 GRP gemeente Dordrecht

17 Kenmerk R WHD-mya-V04 Wateroverlast en klimaatverandering (W en D) Hemelwater kan ook tot overlast leiden. De verandering van het klimaat betekent waarschijnlijk dat in de toekomst vaker overlast zal optreden. Het instrumentarium dat in de vorige GRP s is gebruikt, is niet overal voldoende gebleken om wateroverlast te beheersen. Berekeningen genereerden andere overlastlocaties dan de praktijk aantoonde. In de komende planperiode gaat de gemeente onderzoek doen hoe dit instrumentarium kan worden aangepast. De volgende vragen staan hierbij centraal: Hoe wordt wateroverlast gedefinieerd? Waar en wanneer komt wateroverlast voor binnen de stad? Waar ligt de grens van wat acceptabel is aan wateroverlast? Wat is de norm? Welke maatregelen zijn het meest (kosten)effectief? Wielwijk krijgt binnen dit onderzoek een bijzondere plek. In deze wijk gaat de komende jaren een grootschalige herstructurering plaats vinden. Doelstelling van de gemeente is om Wielwijk klimaatrobuust in te richten. Onderdeel van deze doelstelling is het voorkomen van wateroverlast. Daarbij gaat het niet meer om het zo snel mogelijk afvoeren van water via de riolering of via het oppervlaktewater. Het water moet worden vastgehouden en waar mogelijk nuttig toegepast worden. De ervaringen vanuit Wielwijk met klimaatbestendig ontwerpen vormen de input voor het volgende Verbreed GRP. In het Stedelijk Waterplan zijn ook andere maatregelen, anders dan riolering, omtrent klimaatrobuust inrichten opgenomen Grondwater Grondwater is in Dordrecht een veelbesproken onderwerp. De hoogte van het grondwaterpeil zorgt op de ene plek voor grondwateroverlast en op andere plekken voor grondwateronderlast. Grondwateroverlast is bovenal een ervaring. Niet iedereen met water in de kruipruimte of een natte tuin ervaart dit namelijk als overlast. Bij grondwateronderlast zijn voornamelijk de hoge kosten van het funderingsherstel reden tot zorgen. Bij het in dit plan geformuleerde grondwaterbeleid zijn de volgende uitgangspunten gehanteerd: 1. De gemeente is niet verantwoordelijk voor de hoogte van het grondwaterpeil. Wel heeft de gemeente volgens de wet de zorgplicht voor het in het openbare gemeentelijke gebied treffen van maatregelen teneinde structureel nadelige gevolgen van de grondwaterstand voor de aan de grond gegeven bestemming zoveel mogelijk te voorkomen of te beperken, voor GRP gemeente Dordrecht 17\57

18 Kenmerk R WHD-mya-V04 zover het treffen van die maatregelen doelmatig is en niet tot de zorg van het waterschap of de provincie behoort 2. Deze inspanningsverplichting geldt niet met terugwerkende kracht 3. Met het opnemen van de zorgplicht grondwater in dit GRP V voldoet de gemeente aan de wettelijke invoeringstermijn (voor 2013) 4. Onderdeel van de inspanningsverplichting is dat de gemeente een loketfunctie heeft op het gebied van grondwaterover- of onderlast Grondwateroverlast (W en D) Een hoge grondwaterstand kan tot problemen leiden in woningen. De meest voorkomende problemen zijn optrekkend vocht als gevolg van water in de kruipruimte en natte kelders. Met name niet onderheide woningen zijn, als gevolg van zettingen, gevoelig voor vochtoverlast. Bij het zoeken naar oplossingen voor deze problemen wordt onderstaande voorkeursvolgorde van typen maatregelen gehanteerd. 1. Bouwkundige maatregelen: Een bouwkundige aanpassing aan het pand dat de overlast ondervindt kan de oplossing zijn. Denk aan het waterdicht maken van kelders 2. Maatregelen in het watersysteem: Wijziging van het peil van het oppervlaktewater is een manier om de grondwaterstand te beïnvloeden. In stedelijk gebied is deze mogelijkheid tot beïnvloeding echter minimaal door de vele andere factoren die ook van invloed zijn. Bovendien brengt een wijziging van het peil van het oppervlaktewater vaak andere technische problemen met zich mee. Toch is het zinvol deze optie te onderzoeken 3. Nuttig gebruik van het overtollig grondwater: Het kan zo zijn dat in hetzelfde gebied waar een hoge grondwaterstand leidt tot problemen er elders juist behoefte is aan water. In dit geval wordt onderzocht of het technisch mogelijk en doelmatig is om het watertekort te compenseren met het overtollige grondwater 4. Afvoer van overtollig grondwater naar oppervlaktewater: Grondwater wordt middels een apart buizenstelsel gescheiden gehouden van andere afvalwaterstromen en afgevoerd naar oppervlaktewater. Al sinds de tachtiger jaren wordt door de gemeente Dordrecht waar nodig drainage aangelegd in de openbare weg om grondwateroverlast te voorkomen. Vanwege de kosteneffectiviteit wordt uitsluitend drainage aangelegd gecombineerd met rioolvervanging of andere projecten. Particulieren kunnen op eigen kosten aansluiten op het gemeentelijke drainagestelsel. Dit beleid zal worden gecontinueerd 5. Afvoer van overtollig grondwater naar de Afvalwaterzuiveringsinstallatie (AWZI): Grondwater wordt via de riolering afgevoerd naar de AWZI. Dit wordt alleen toegestaan wanneer vermenging van het grondwater met de afvalwaterstroom géén negatief effect heeft op de doelmatigheid van de werking van de AWZI De rol van de gemeente zal in de praktijk bestaan uit: Registratie en behandeling van de melding van de burger 18\57 GRP gemeente Dordrecht

19 Kenmerk R WHD-mya-V04 Afweging van de verantwoordelijkheden; bouwkundig = particulier, watersysteem & kleine onttrekking = waterschap/gemeente, grote onttrekkingen = provincie, Koude-/warmteopslag (KWO) Inspelen op / coördinatie van de Meerjarig OnderhoudsPlanning (MOP) Advisering en beoordeling van (bestemmings)plannen en bouwvergunningen Coördinatie van en communicatie over de mogelijke oplossingen De perceelseigenaar blijft te allen tijde verantwoordelijk voor de situatie op eigen terrein. De gemeente zal in bepaalde gevallen drainage in het openbaar gebied aanleggen. Daar kunnen de volgende doelmatigheidscriteria bij worden gehanteerd: Kelders moeten waterdicht zijn. Overlast moet aantoonbaar zijn, bijvoorbeeld door blijvende vochtplekken in verblijfsruimten. Een kruipruimte met water is op zich geen reden om maatregelen te treffen De maatregel moet voor minimaal een heel woonblok doelmatig zijn Er mogen geen nadelige gevolgen voor anderen optreden (bijvoorbeeld grondwateronderlast) Grondwateronderlast (W en D en S) Grondwateronderlast is een samenvattende term voor alle nadelige gevolgen van een lage grondwaterstand. De meest bekende vorm van grondwateronderlast is de aantasting van houten paalfunderingen van woningen, in de gemeente Dordrecht bekend als de funderingsproblematiek. Deze vorm van aantasting ontstaat wanneer de grondwaterstand langdurig lager is dan het niveau van het bovenste funderingshout. Aandachtsgebied funderingen Het gebied waar de funderingsproblematiek zich voordoet is aangeduid als het aandachtsgebied funderingen en spreidt zich uit over de wijken Oud en Nieuw Krispijn, Reeland en de 19 e Eeuwse Schil, zie onderstaande figuur. Het beleid voor grondwateronderlast beperkt zich tot dit gebied. GRP gemeente Dordrecht 19\57

20 Kenmerk R WHD-mya-V04 Funderingsherstel De gemeente Dordrecht faciliteert haar inwoners bij funderingsherstel. Zij onderzoekt, begeleidt het proces, stelt subsidies ter beschikking en heeft leenmogelijkheden. Deze activiteiten vallen onder de portefeuille Volkshuisvesting en maken als zodanig geen deel uit van het grondwaterbeleid. Grondwaterherstel In 2005 is in beeld gebracht bij welke woningen verhoging van de grondwaterstand ter plaatse van de woning (grondwaterherstel) de houten fundering nog zou kunnen redden. Uitgangspunt hierbij is dat het funderingshout nog sterk genoeg moet zijn en het grondwaterherstel technisch mogelijk en doelmatig is. Voorwaarden deelname grondwaterherstelproject Eigenaren van panden waar grondwaterherstel op basis van de meest actuele onderzoekgegevens mogelijk, nodig en doelmatig lijkt, kunnen in aanmerking komen voor deelname aan een grondwaterherstelproject. Hierbij gelden de volgende voorwaarden: De handhavingstermijn van de funderingen is minimaal 15 jaar of langer. Alle eigenaren van een woningblok moeten bereid zijn te investeren in de noodzakelijke maatregelen op eigen terrein ten behoeve van grondwaterherstel De eigenaren moeten gezamenlijk een aanvraag indienen Het woningblok is gelegen in het aandachtsgebied funderingen De eigenaren nemen zelf het initiatief De gemeentelijke investering in grondwaterherstel is niet hoger dan de gemeentelijke bijdrage aan funderingsherstel zou zijn De eigenaren werken actief mee aan evaluatie van het project Er mogen geen nadelige effecten voor anderen optreden (bijvoorbeeld grondwateroverlast) De gemeente Dordrecht zal vervolgens eventuele aanvragen betrekken in de maatregeltoets van het op te stellen Meerjaren Onderhoudsprogramma (MOP), zodat deze plannen kunnen meeliften met de gemeentelijke onderhoudsplannen en de maatschappelijke kosten zo laag mogelijk blijven. Indien aan de voorwaarden wordt voldaan, toetst de gemeente het ontwerp op doelmatigheid en uitvoerbaarheid. Bij een positief oordeel wordt tot uitvoering van de maatregelen overgegaan. De particulieren zijn hierbij verantwoordelijk voor ontwerp, uitvoering en beheer op eigen terrein. De gemeente is hiervoor verantwoordelijk op openbaar terrein. Tussen de gemeente en de particulieren wordt een overeenkomst gesloten om de afspraken over realisatie, beheer en onderhoud vast te leggen en om de gemeente te vrijwaren van eventuele schade aan derden. Voor het uitvoeren van de werkzaamheden wordt waar mogelijk aangesloten bij het Meerjarig Onderhoudsplan (MOP) 20\57 GRP gemeente Dordrecht

21 Kenmerk R WHD-mya-V04 Ervaringen met grondwaterherstelprojecten Vanaf 2007 zijn slechts elf aanvragen voor grondwaterherstelprojecten ingediend: - Vijf aanvragen voldeden niet aan bovengenoemde voorwaarden. Ofwel zij kwamen niet in aanmerking voor een gemeentelijke bijdrage, ofwel niet alle eigenaren waren bereid te investeren in maatregelen. - Twee aanvragen bleken technisch gezien ongegrond. De problemen zijn uiteindelijk door de bewoners zelf opgelost. - Twee aanvragen zijn op het moment van schrijven van het GRP V nog in behandeling. - Twee aanvragen hebben daadwerkelijk geleid tot uitvoering van een grondwaterherstelproject. In bijlage 10 zijn verdere details van de grondwaterherstelprojecten te vinden. Op basis van het feit dat in vier jaar tijd slechts een tweetal grondwaterherstelprojecten tot uitvoering is gekomen, kan de conclusie worden getrokken dat er te weinig draagvlak is om hiermee door te gaan. Dit neemt niet weg dat de gemeente elk individueel geval van grondwateronderlast serieus zal onderzoeken en maatregelen treffen indien deze doelmatig zijn, conform de huidige wetgeving. Relatie tussen rioolbeheer en grondwater Door de funderingsproblematiek in de gemeente Dordrecht is de relatie tussen lekkages in de riolering en de stand van het grondwater een veelbesproken onderwerp. De kwaliteit van riolen wordt bepaald aan de hand van video inspecties. Deze inspecties worden beoordeeld op basis van Europese normen. De waterdichtheid van een riool maakt deel uit van deze normen. Wanneer kleine lekkages in een riool worden geconstateerd, is dit voor het functioneren van de riolering geen reden om in te grijpen. Wanneer grote lekkages in een riool worden geconstateerd (stromend of spuitend), worden deze te allen tijde door de gemeente gerepareerd. Grondwatercoördinator (S) De gemeente Dordrecht heeft al sinds jaren een grondwatercoördinator die klachten afhandelt en eventueel een huisbezoek aflegt. Hierbij is het technisch niet altijd mogelijk om de problemen van de individuele burger op te lossen. De gemeente geeft dan invulling aan haar inspanningsverplichting door zo goed mogelijk te adviseren en hierbij de (on)mogelijkheden voor de burger helder op een rij te zetten. De grondwatercoördinator heeft directe lijnen met het waterschap, provincie en drinkwaterbedrijf, zodat mogelijke oorzaken van grondwateroverlast snel te achterhalen zijn. Hij coördineert het aanwezige grondwatermeetnet en speelt een rol in de aanpak van de funderingsproblematiek. Hij stelt het grondwaterbeleid op en speelt in op (coördineert) de MOP. Hij overlegt met belangenverenigingen en bewonersorganisaties. GRP gemeente Dordrecht 21\57

22 Kenmerk R WHD-mya-V04 De gemeente Dordrecht zal de meetresultaten van haar grondwatermeetnet via internet aan het publiek ter beschikking stellen, zodat deze de gelegenheid heeft om de voor hun passende maatregelen te treffen Maatschappelijke omgeving Hieronder worden die ambities geschaard die betrekking hebben op de voorwaarden van het rioleringsbeheer. Binnen de gemeente Dordrecht zijn voor de komende planperiode de volgende thema s van belang: Loketfunctie (S) Volgens de Waterwet moet de gemeente hét loket voor de burger voor alle waterzaken worden. De wetgeving eist niet van gemeenten een apart en fysiek (grond)waterloket te realiseren. Het gaat er om dat een burger die de gemeente met een probleem benadert, serieus genomen wordt. De gemeente Dordrecht geeft aan deze gedachtegang invulling middels de wijklijn, het E-loket (Antwoord ) en een klantcontactcentrum. De wijklijn (telefoon) en het E-loket (website) zijn bestaande communicatiekanalen binnen in de gemeente Dordrecht. Aan een klantcontactcentrum wordt nog gewerkt. Samen met de (communicatie)medewerkers van gemeente, waterschap, Rijkswaterstaat én provincie wordt de komende planperiode een verdere invulling aan de loketgedachte gegeven. Naast watergerelateerde zaken kunnen burgers en bedrijven bij het klantcontactcentrum ook terecht voor andere zaken. Samenwerking (W en D) Vooralsnog gaat de gemeente Dordrecht uit van een zelfstandige invulling van de genoemde zorgplichten. De vervlechting van de rioleringsactiviteiten binnen het stedelijk gebied met de andere gemeentelijke taken is zo groot, dat in de nabije toekomst er geen verandering van deze rol mag worden verwacht. Bovendien heeft de gemeente Dordrecht al in de benchmarks al laten zien dat zij voldoet aan de gestelde eisen met betrekking tot doelmatigheid. Dit wil niet zeggen dat zij verdere samenwerking met de waterpartners, zoals waterschap Hollandse Delta en Rijkswaterstaat uit de weg gaat. Met name het waterschap is een belangrijke partner voor de gemeente. Samenwerking is echter geen doel op zich; Samenwerking is noodzakelijk als daarmee de doelmatigheid in de waterketen en het watersysteem wordt verbeterd. Daarom richt deze samenwerking zich primair op de volgende onderwerpen: Doelmatigheid in de gehele waterketen Afstemming van meetsystemen Uitvoering maatregelen stedelijk waterplan Het uitvoeren van de watertoets bij ruimtelijke ontwikkeling samen met de waterbeheerders 22\57 GRP gemeente Dordrecht

23 Kenmerk R WHD-mya-V04 Meten (D) Wanneer er goed inzicht is in het functioneren van het gemeentelijk rioolstelsel kan doelmatig worden beheerd. Door bijvoorbeeld op de juiste locaties in het stelsel kleine technische aanpassingen te verrichten, kan wellicht vuiluitworp of wateroverlast worden voorkomen. Ook lagere energiekosten behoort tot de mogelijkheden. Om goed inzicht te verkrijgen moet worden gemeten. Daarom gaat de gemeente met het waterschap de komende planperiode een meetplan voor de riolering opstellen. Bij uitvoering van dit plan, in deze en/of komende planperiode, zal optimaal gebruik worden gemaakt van bestaande meetopstellingen (grondwatermeetnet, debietmeters in persleidingen, waterhoogtemeters bij de pompen). Het bestaande primaire, secundaire en tertiaire meetprogramma grondwater zal worden gecontinueerd en waar nodig worden uitgebreid. Doelmatigheid (D) De gemeente Dordrecht streeft naar minimale en rechtvaardige lasten voor haar bewoners. Op een tweetal manieren wordt hier de komende planperiode invulling aan gegeven. De gemeente heeft al drie maal aan de benchmark Rioleringszorg meegedaan. Hiermee is inzicht gekomen in het functioneren van het rioolbeheer ten opzichte van andere gemeente. Met deze nieuwe inzichten heeft de gemeente haar taken doelmatiger kunnen inrichten. Ook in deze planperiode zal de gemeente open staan voor onderzoeken naar de doelmatigheid van haar rioleringsactiviteiten. De resultaten van de meest recente benchmark waaraan de gemeente heeft deelgenomen (2008) zijn opgenomen in bijlage 6. Eén van de conclusies was dat de rioolheffing in de gemeente Dordrecht enigszins onder het niveau ligt van vergelijkbare gemeenten. Het is de bedoeling dat dit de komende planperiode zo blijft. Om die reden heeft de gemeenteraad in april 2007, in het kader van het GRP IV, besloten dat de lasten ten gevolge van de rioleringsactiviteiten jaarlijks niet meer stijgen dan 4 %. Dat is iets meer dan de gebruikelijke CBS-indexering, maar gezien het relatief lage niveau van de rioolheffing in Dordrecht is dit alleszins acceptabel. GRP gemeente Dordrecht 23\57

24 Kenmerk R WHD-mya-V04 Transparantie in dienstverlening (S) De gemeente Dordrecht heeft een duidelijke serviceoriëntatie naar haar burgers. In de komende planperiode wordt bekeken of er extra servicenormen nodig zijn voor het rioleringsbeheer. Ook tussen de gemeentelijke afdelingen onderling moet helder zijn wat men van elkaar verwacht. In dat kader zal worden onderzocht of het huidige klachtenregistratiesysteem voldoet aan de eisen die het rioleringsbeheer hieraan mag stellen. Het Meerjaren Onderhoudsplan (MOP) voor de openbare ruimte bevat een meer gedetailleerde planning van de in dit plan opgevoerde rioolvervangingswerken. Hierin zijn ook de relaties zichtbaar van de rioolwerken met andere werken in de openbare ruimte. Door het dynamische karakter van het MOP vindt vaststelling (door het management van Stadsbeheer) plaats per jaarschijf. Na afloop van het planjaar zal vervolgens over de resultaten gerapporteerd worden. Heffingsgrondslag rioolheffing (S) De gemeente zal vooralsnog niet overgaan tot het invoeren van een aparte heffing voor hemelen grondwatertaken. Daarvoor ontbreken op dit moment nog de instrumenten om een zinvolle heffingsgrondslag hiervoor te hanteren. Wel zal de gemeente de bestaande verdeling tussen eigenaren- en gebruikersheffingen onder de loep nemen. Databeheer (W en D) De Eerste Kamer heeft februari 2008 ingestemd met de wet Informatie-uitwisseling ondergrondse netten (WION), ook wel de Grondroerdersregeling genoemd. Ook voor het rioolbeheer heeft dit consequenties. Te denken valt aan inventarisatie van ontbrekende gegevens (bijvoorbeeld drainage), aanschaf van ICT-hulpmiddelen, en vastleggen van procedurele afspraken. Ten behoeve van de informatie over riooloverstorten zal de gemeente regelmatig de vereiste informatie over de riooloverstorten actualiseren en doorgeven aan het waterschap en rijkswaterstaat. 24\57 GRP gemeente Dordrecht

25 Kenmerk R WHD-mya-V04 3 De opgave In dit hoofdstuk wordt besproken wat in de komende planperiode door de gemeente Dordrecht moet worden gedaan om over vijf jaar de gestelde doelen uit het vorige hoofdstuk te behalen. De basis voor dit activiteitenprogramma is de vergelijking tussen de huidige situatie en de kwaliteit van de rioleringszorg zoals de gemeente Dordrecht zich heeft voorgenomen in het vorige hoofdstuk 3.1 Toetsing huidige situatie Om te kunnen bepalen welke maatregelen nodig zijn om de gewenste doelstellingen te halen is de huidige situatie getoetst op basis van de gestelde functionele eisen. Het betreft hier een soortgelijke aanpak als in paragraaf 2.1; de evaluatie van het vorige GRP. Deze toetsing is opgenomen in bijlage 4. De belangrijkste conclusies uit de toetsing zijn: Er zijn nog 22 percelen die geen toegang hebben tot de riolering en waarvoor de gemeente geen ontheffing van de zorgplicht heeft van de provincie Zuid-Holland Een aanzienlijk deel van de laatst verrichte rioolinspecties is relatief oud (ouder dan 10 jaar) De gemeente heeft een goede dienstverlening en is voldoende transparant als het gaat om de rioleringszorg inclusief hemelwater en grondwater Er zijn geen waterkwaliteitsproblemen bekend door vuilemissie vanuit de riolering De gemeente is nog niet klaar voor het toezien op en handhaven van ongewenste lozingen op het riool (nieuwe taak door invoering Waterwet) De gemeente heeft nog niet voldoende inzicht in het functioneren van de riolering om een efficiencyslag te kunnen maken (er is nog geen meetplan) De gemeente voldoet aan de inspanningsplicht om grondwaterproblemen te voorkomen en te beperken De middelen bestemd voor de rioleringsactiviteiten worden doelmatig aangewend 3.2 Activiteitenprogramma Aan de hand van de bevindingen wordt het activiteitenprogramma opgesteld. Daarbij wordt een onderscheid gemaakt in beheermaatregelen, onderzoeksmaatregelen, onderhoudsmaatregelen en (incidentele en projectmatige) uitvoeringsmaatregelen Beheer en bestuur (Administratieve) gegevens op orde Met de introductie van de WION/Grondroerdersregeling is de gemeente er nog niet met het alleen op orde hebben van de gegevens over de riolering. Deze gegevens moeten namelijk in een format beschikbaar zijn welke goedgekeurd wordt door het Kadaster. In de zomer van 2010 heeft deze nieuwe werkwijze zijn beslag gekregen. Dit houdt ook in dat de drainagevoorzieningen voortaan in de beheerbestanden geregistreerd worden. GRP gemeente Dordrecht 25\57

26 Kenmerk R WHD-mya-V04 Planning & control-cyclus In de jaarlijks geactualiseerde Meerjaren Onderhoudsplanning (MOP) van Stadsbeheer is al het geplande onderhoud van de openbare ruimte (riolering, wegen, groen, openbare verlichting etc.) opgenomen. De bestaande cyclus van het MOP zal worden gehandhaafd en mogelijk verdiept met grondwaterherstelprojecten. Meten en sturen in het riool In deze planperiode wordt het meetplan riolering gezamenlijk met het waterschap opgesteld en uitgevoerd. Hierdoor ontstaat meer inzicht in het (hydraulisch) functioneren van het riool. Om het meetnet optimaal te benutten verdient het aanbeveling om in de komende planperiode systematisch aandacht te besteden aan het analyseren van de meetresultaten en hier vervolgens conclusies uit te trekken. Om die reden kan het incidenteel mogelijk zijn om aanvullende metingen uit te voeren. In dit kader zal speciale aandacht worden geschonken aan het Papeterspad. Na aanleg van een bergbezinkvoorziening om wateroverlast in de toekomst te voorkomen, zal worden gemeten om te bepalen of het gewenste resultaat is behaald. Verder zal op basis van de nieuw verworven inzichten door genoemd meetplan een herberekening worden gemaakt met betrekking tot het voldoen aan de basisinspanning, de eisen die door de Commissie Integraal Waterbeheer worden gesteld aan de vuiluitworp van riolering op oppervlaktewater. Toezicht en handhaving Zowel de ervaringen in de afgelopen planperiode, als de recente wetswijzigingen (Activiteitenbesluit), als de nog aanstaande wijzigingen in regelgeving, nopen de gemeente Dordrecht om aan toezicht en handhaving meer aandacht te besteden. De gemeente gaat met de Milieudienst Zuid-Holland Zuid duidelijke afspraken maken. Dit moet leiden tot een werkprotocol met daarin de verrichte toezichts- en handhavingsactiviteiten. Rioolheffing De huidige heffingsgrondslag van de rioolheffing wordt gehandhaafd. Enkel de verhoudingen tussen de eigenaren- en gebruikersheffingen wordt onder de loep genomen. Dit zal in de komende planperiode worden onderzocht. Voor wat betreft de hoogte van de rioolheffing is het uitgangspunt van de gemeente Dordrecht om deze de komende planperiode zo laag mogelijk te houden, waarbij een maximale jaarlijkse stijging van 4 % wordt gehanteerd. Aandachtspunt daarbij is het beheersen van de jaarlijkse exploitatielasten, en de kostendekkingsgraad van het rioolrecht. Zie hiervoor ook het volgende hoofdstuk. Plantoetsing nieuwbouw Van groot belang is dat de gemeente Dordrecht procedureafspraken maakt bij beoordeling van nieuwbouw- en reconstructieprojecten. Daarbij wordt, in samenspraak met het waterschap, het watertoetsproces gevolgd. Een toename van het aantal woningen of bedrijven zal tot gevolg hebben dat de hoeveelheid af te voeren afvalwater zal toenemen. De consequenties voor zowel 26\57 GRP gemeente Dordrecht

27 Kenmerk R WHD-mya-V04 het rioolstelsel als de zuiveringsinstallaties dienen tijdig inzichtelijk te worden gemaakt, in verband met mogelijk noodzakelijke aanpassingen aan stelsels, pompen, persleidingen, et cetera. Om die reden zal de gemeente de waterbeheerders nauw betrekken in de planvorming. De toetsing van nieuwbouw-/reconstructieplannen door de gemeentelijke rioolbeheerder is van belang vanwege: Mogelijkheden afkoppelen verhard oppervlak en drainagevoorzieningen Nieuwe voorschriften hemel- en grondwater (opnemen in programma van eisen openbare ruimte) Knelpunten beheer en onderhoud Aanpak wateroverlast Opleveringsinspecties Aanleveren revisiegegevens Drukriolering Merwelanden Recreatiegebied de Merwelanden was voorzien van vacuümriolering. Dit systeem was in beheer bij Natuur- en Recreatieschap de Hollandse Biesbosch. Het systeem verkeerde in slechte technische staat en is door het Recreatieschap vervangen door drukriolering. Het nieuw aangelegde systeem is door de gemeente in beheer genomen. Individuele Behandeling Afvalwater (IBA) In het buitengebied van Dordrecht bevinden zich een 21-tal IBA-installaties, oftewel minizuiveringsinstallaties, bij panden aan de Van Elzelingenweg en de Noorderelsweg. De installaties zijn daar door de gemeente in samenwerking met het toenmalige zuiveringsschap Hollandsche Eilanden en Waarden geplaatst. Ze maakten onderdeel uit van een proefproject om te bezien of deze destijds nieuwe techniek rendabel was of niet. In een gezamenlijke eindrapportage is de conclusie getrokken dat dit niet het geval is. In de planperiode zal door de gemeente aan Gedeputeerde Staten ontheffing worden gevraagd voor betreffende panden van de zorgplicht afvalwater. De verwachting is dat deze ook zal worden verleend. Door de hoge kosten zou aanleg van riolering in dit gedeelte van het buitengebied namelijk niet doelmatig zijn. Wanneer er sprake is van ontheffing, is het aan het waterschap Hollandse Delta om te bepalen of de bestaande voorzieningen bij de percelen (veelal septic tanks van 3 m3) voldoen aan de milieutechnische eisen en hierop te handhaven. Historische schepen Wolwevershaven In de Wolwevershaven zijn een aantal bewoonde historische schepen aanwezig, welke binnen 40 meter van de openbare riolering zijn gelegen. Rijkswaterstaat heeft de gemeente Dordrecht verzocht om, vanuit de gemeentelijke zorgplicht, deze schepen zo spoedig mogelijk te voorzien van walaansluitingen. De gemeente is echter van mening dat zij, op basis van de huidige wetgeving, in dit geval niet verantwoordelijk is voor het realiseren van walaansluitingen. Naar aanleiding van dit meningsverschil zal nader overleg plaatsvinden tussen de gemeente en Rijkswaterstaat. GRP gemeente Dordrecht 27\57

28 Kenmerk R WHD-mya-V Onderzoek Inspectieprogramma riolering Het inspectieprogramma riolering zal zich de komende planperiode vooral richten op het actualiseren van de inspectiegegevens van de vrijvervalriolering. Uitgangspunt is om de komende planperiode elk jaar ongeveer 35 km te inspecteren. Dit betekent ongeveer 6 % van het totale rioolstelsel per jaar. De volgende punten verdienen daarbij aandacht: Welke strengen zijn meer dan 10 jaar geleden voor het laatst geïnspecteerd Welke strengen zijn in het verleden gerelined, en welke daarvan zullen aan een controleinspectie worden onderworpen Welke strengen zijn in de afgelopen jaren geïnspecteerd en met gebreken toch goed bevonden. Gecontroleerd moet worden in hoeverre de gedane aannames nu nog kloppen Welke strengen behoeven in verband met geconstateerde vervuiling in het verleden een extra reinigingsbeurt, waardoor de (meer-)kosten van een inspectie relatief laag zullen zijn Het jaarlijkse inspectieprogramma van de grotere (pomp-)installaties kan worden gecontinueerd. Voor de kleinere installaties is vooralsnog niet gebleken dat dit nodig is. Benchmark Rioleringzorg De gemeente heeft al drie maal meegedaan aan de landelijke Benchmark Rioleringzorg van de stichting Rioned. De gemeente zal ook in deze planperiode minimaal één keer hieraan meedoen om de doelmatigheid van het rioleringsbeheer te blijven meten. Klimaatbestendigheid De gemeente heeft het voornemen Wielwijk dusdanig opnieuw in te richten dat het klimaatbestendig is. Daarbij wordt ook het hemelwater en afvalwater meegenomen. De ervaringen die met dit innovatieve project worden opgedaan kunnen vervolgens worden toegepast elders in de gemeente of daarbuiten. Grondwateronderzoek De gemeente Dordrecht gaat de bestaande inspanningen inzake de grondwaterproblematiek continueren. Dit houdt in dat: De grondwatercoördinator de loketfunctie en regierol invult Het bestaande grondwatermeetnet gehandhaafd blijft en waar nodig uitgebreid Het grondwaterherstelproject wordt afgerond Drainage wordt aangelegd om grondwateroverlast te beperken indien voldaan wordt aan de gestelde voorwaarden (zie par 2.3.3) Nieuw gemeentelijk rioleringsplan Aan het einde van de planperiode zal de gemeente het GRP VI moeten gaan opstellen. Daarbij vormen de ervaringen in de projecten Wielwijk Klimaatbestendig, de Kaderrichtlijn Water en het meetplan riolering als input. 28\57 GRP gemeente Dordrecht

29 Kenmerk R WHD-mya-V Onderhoudsactiviteiten Rioolreiniging Rioolinspectie met een camera gaat altijd gepaard met reiniging, anders kan de camera niet door de buis rijden. Het grootste gedeelte van het onderhoudsbudget zal worden besteed aan inspectie gecombineerd met reiniging. Het kan echter ook voorkomen dat een gebied nog niet hoeft te worden geïnspecteerd, maar wel ernstig vervuild is. Reiniging hiervan heeft dan voorrang op reguliere inspectie van andere gebieden. Dit houdt in dat er het betreffend jaar wat minder geld beschikbaar is voor inspectie. Onderhoud pompen en gemalen Binnen de gemeente Dordrecht wordt het bestaande onderhoudsschema pompen en gemalen ook in de volgende planperiode worden voortgezet. Kolkenzuigen Binnen de gemeente Dordrecht wordt het bestaande schema voor de kolkenzuiger ook in de volgende planperiode worden voortgezet. Riooloverstorten en dergelijke Voorgesteld wordt voortaan met regelmaat alle riooloverstorten te controleren op: - Constructieve gebreken - Verstoppingen en dergelijke Daarnaast vragen ook de andere voorzieningen van de riolering onderhoud, zoals: Het doorspuiten van drainagevoorzieningen Controleren van ont- en beluchters Controleren van schuiven en kleppen Controleren van zinkers Incidentele en projectmatige uitvoerende werkzaamheden Storingsonderhoud De gemeente heeft een servicecontract met een pompenspecialist t/m Deze organisatie draagt zorg voor de storingen van pompen/gemalen. De gemeente heeft daarnaast ook een eigen storingsdienst. Deze verhelpen de volgende storingen: Kolkaansluitingen; meldingen van gebroken / verstopte kolken, veelal matig urgente problemen Rioolhuisaansluitingen; de gemeente heeft duidelijke afspraken met de bewoners over de begrenzing van haar verantwoordelijkheden (erfgrens). Problemen buiten de erfgrens zijn bijna altijd urgent Rioolverstoppingen hoofdriool; Urgente problemen Overige klachten / meldingen GRP gemeente Dordrecht 29\57

30 Kenmerk R WHD-mya-V04 Rioolrenovatie en -vervanging In dit GRP zijn, verdeeld over de planjaren, een aantaltal rioolvervangingswerken opgenomen. Uitgangspunt is om de uitvoering van deze werken zoveel mogelijk te koppelen aan wegonderhoud en herstructureringen van de openbare ruimte. De koppeling van werken is kostenbesparend en minimaliseert maatschappelijke overlast. Dit houdt echter in dat de planning van de rioolvervangingswerken in het GRP aan verandering onderhevig is. Wanneer de uitvoering van het aan rioolvervanging gekoppelde wegonderhoud of de herstructurering om technische, financiële of politieke redenen verschuift, is het namelijk mogelijk dat de rioolvervanging meeschuift. Jaarlijks wordt door Stadsbeheer het Meerjaren Onderhoudsplan (MOP) vastgesteld. Hierin staat een harde planning van alle werken in de openbare ruimte voor het eerstvolgende jaar. Tevens wordt een doorkijk gegeven naar de drie daaropvolgende jaren. Deze planning moet worden gezien als leidend ten opzichte van de planning in dit GRP. Het feit dat er prioriteit wordt gegeven aan het werk met werk maken, betekent dat er ook in financieel opzicht (beperkte) verschuivingen zullen optreden ten opzichte van de planning in het GRP. De jaaromzet van de rioolvervangingswerken volgens het MOP zal, met name in de laatste planjaren van het GRP, afwijken van de in het GRP genoemde bedragen. Daar waar nodig zullen financiële middelen met werken mee worden geschoven naar een later tijdstip, of worden werken eventueel tijdelijk gefinancierd binnen de budgetten van Stadsbeheer. Uitgangspunt bij dit alles is echter, dat binnen de planperiode van dit GRP in ieder geval alle hierin opgevoerde rioolvervangingswerken worden uitgevoerd voor de bijbehorende financiële middelen. Verder zullen structureel noodzakelijke reparaties aan het rioolstelsel worden uitgevoerd. Jaarlijks is hiervoor een bedrag van EUR gereserveerd. Pompen, gemalen en persleidingen Voor de pompen en gemalen, waar geen onderhoudsachterstand wordt geconstateerd, geldt dat met een zekere regelmaat groot onderhoud of vervanging aan deze installaties moet worden uitgevoerd. Dit wordt uitgevoerd middels het servicecontract met de pompenspecialist. Wel moet een aantal gemalen nog worden voorzien van een nieuw telemetriesysteem. Alle pompen krijgen eenmaal per jaar een preventieve onderhoudsbeurt. 30\57 GRP gemeente Dordrecht

31 Kenmerk R WHD-mya-V04 4 De middelen In dit hoofdstuk worden ten slotte de consequenties in beeld gebracht van de verbrede rioleringsactiviteiten die in de vorige hoofdstukken genoemd zijn. Deze consequenties zijn enerzijds van financiële aard (hoeveel gaat het allemaal kosten), maar ook van personele aard (hoe organiseren we het, en hoeveel mensen hebben we daarbij nodig). Bovendien moet worden benoemd hoe deze middelen kunnen worden verkregen, met andere woorden wat is de consequentie voor de rioolheffing? 4.1 Personeel en organisatie In het GRP IV van de gemeente Dordrecht ( ) is op basis van geformuleerde uitgangspunten in de Leidraad Riolering een berekening gemaakt m.b.t. de benodigde personele middelen. De uitkomst was dat de formatie op het gebied van planvorming met 1 fte. Is uitgebreid. De afgelopen planperiode is gebleken dat de nieuwe bezetting toereikend was voor de riooltaken (afval- en hemelwater). Met de nieuwe wetgeving is de grondwatertaak erbij gekomen. Omdat de gemeente Dordrecht al twee decennia een actief grondwaterbeleid voert, was hier reeds 1 fte. voor in de formatie opgenomen. Deze fte. wordt in de komende planperiode bekostigd uit de rioolheffing. Verder bevindt Stadsbeheer zich organisatorisch in een proces van doorontwikkeling. Dat wil zeggen dat delen van de organisatie zullen veranderen. Aangezien nu nog niet aan te geven is wat de consequenties zijn, wordt ook in dat opzicht in dit GRP de bestaande organisatie als uitgangspunt genomen. Het betreft de functies genoemd in de volgende tabel Tabel 4.1: Benodigde personele formatie Functie Aantal Beleidsmedewerker 1 Beheerder grondwater 1 Medewerker beheersysteem 1 Beheerder/vakcoördinator 1 Teamleider/beheerder I 1 Beheerder II 2 Vakman grijs 2 Medewerker gemalen 2 In totaal is een formatie voorzien van 11 FTE welke zich rechtstreeks met de verbrede rioleringstaken bezig gaat houden. Voor de ondersteunende taken (management, administratie, huisvesting, automatisering, wagenpark e.d.) wordt een opslagpercentage gehanteerd van 52%. GRP gemeente Dordrecht 31\57

32 Kenmerk R WHD-mya-V Financiële middelen In deze paragraaf worden de benodigde financiële middelen onderbouwd. Daar worden de volgende uitgangspunten bij gehanteerd: De genoemde bedragen zijn gebaseerd op het prijspeil 2010, prijzen zijn verder niet geïndexeerd. Genoemde bedragen zijn exclusief BTW, tenzij anders vermeld Berekeningen worden uitgevoerd conform de Nota waardering en afschrijving van de gemeente Dordrecht, welke op haar beurt weer is gebaseerd op het wettelijk kader van de BBV (Besluit begroting en verantwoording provincies en gemeenten). De volgende afschrijvingstermijnen worden er gehanteerd Tabel 4.2: Gehanteerde afschrijvingstermijnen Object Afschrijvingstermijn (in jaren) Vrijvervalriolen 60 Minigemalen Gemalen jaar jaar Persleidingen 45 Als uitwerking hierop hanteert de gemeente Dordrecht een lineaire afschrijvingsmethodiek, met een rentepercentage op de afschrijvingen van 4,0 % Met name de gekozen afschrijvingstermijn voor de vrijvervalriolen heeft door het kapitaal dat het stelsel vertegenwoordigt een enorme impact op de benodigde middelen en daarmee de rioolheffing. In de Leidraad Riolering wordt onderscheid gemaakt tussen een goede bodemgesteldheid en een slechte bodemgesteldheid. Belangrijkste indicator voor een slechte bodem is de grondsoort, met name veen. Bij een slechte bodemgesteldheid wordt een afschrijvingstermijn lager dan 60 jaar en een lineaire afschrijvingsmethodiek aangeraden. In Dordrecht is weliswaar sprake van veen, maar niet van een uitgesproken slechte bodemgesteldheid. Ervaring heeft geleerd dat de aanname van een levenscyclus van 60 jaar voor de riolering in Dordrecht reëel is: In de wijken in Dordrecht die zijn gebouwd vóór 1950 ligt 200km riolen. Hiervan is het gemiddelde aanlegjaar In de laatste drie decennia is van deze riolen 150km vervangen. Het gemiddelde vervangingsjaar is Dit impliceert een levensduur van 60 jaar. De overige 50km functioneert nog steeds, waardoor gesteld kan worden dat de levensduur van éénderde van het totale stelsel (600km) ruim boven de 60 jaar uitkomt. Bijkomend voordeel van een afschrijvingstermijn van 60 jaar is dat vanuit het oogpunt van doelmatigheid de aansluiting bij de afschrijvingstermijn van 20 jaar van de wegen in Dordrecht goed is. 32\57 GRP gemeente Dordrecht

33 Kenmerk R WHD-mya-V Exploitatielasten In de onderstaande tabel zijn de exploitatiekosten voor de komende planperiode weergegeven. Hierbij is rekening gehouden met een jaarlijkse verhoging ten gevolge van uitbreiding van het gerioleerde areaal. In bijlage 7.1 zijn deze exploitatielasten nader gespecificeerd. Tabel 4.3: Exploitatielasten in komende planperiode in euro s Rubriek Vaste kosten (o.a. personeel Bijdrage gemeenschappelijke regeling Kwijtschelding * Regulier onderhoud Kolken Gemalen Schoon water Vuil water Waterplan Overig rioolbeheer SUBTOTAAL Uitbreiding areaal/ installaties Onderzoekskosten TOTAAL * uitgaande van tariefstelling vorige planperiode(s) Investeringen Ook voor de komende planperiode zijn een aantal investeringen gepland. Deels betreft het vervangingen van bestaande voorzieningen (riolen, pompen e.d.), maar het betreft ook nieuwe voorzieningen en verbetermaatregelen. In dat geval hebben we het over de aanpak van hemelen grondwateroverlast, en de aanschaf van meet- en regelvoorzieningen Het grootste gedeelte van de investeringen zijn toch de reguliere vervangingen van de verschillende objecten, waarbij de rioolvervangingen en renovaties veruit het grootste deel uitmaken. Voor de begroting hiervan worden een tweetal principes gehanteerd: 1. Voor de korte termijn, dat wil zeggen voor de duur van de planperiode van dit GRP, wordt uitgegaan van de vervanging/renovatie van die objecten die al in deze periode zijn voorzien; Het betreft dus toestandsafhankelijke, en daarmee objectgebonden investeringen. Dat geldt voor zowel de riolen als de verschillende pompen, gemalen en persleidingen. Wel is het GRP gemeente Dordrecht 33\57

34 Kenmerk R WHD-mya-V04 hieraan gebonden bedrag uniform over de verschillende jaren verdeeld, omdat de exacte periode van besteding nog niet kan worden aangegeven (zie hiervoor ook (3.2.4) 2. Voor de langere termijn, dat wil zeggen voor de resterende periode van 55 jaar, is uitgegaan van vervanging/renovatie na verstrijking van de verwachte levensduur, met toepassing van een zekere statistische afwijking. Deze investeringen zijn dus niet objectgebonden In onderstaande tabel zijn de investeringen voor de komende planperiode gegeven. Voor het overzicht voor de gehele periode van 60 jaar wordt verwezen naar bijlage 7.2. Wat daarbij opvalt is de vrij scherpe stijging van de benodigde investeringen na de komende planperiode, wat ongetwijfeld te maken heeft met het hanteren van de twee genoemde verschillende principes. Hier wordt later nog op terug gekomen. Tabel 4.4: Investeringen in planperiode in euro s Vrijvervalriolen Drainage Hoofdgemalen bouwkundig & elektrisch Hoofdgemalen mechanisch Persleidingen Minigemalen Verbetermaatregelen TOTAAL: Kapitaallasten Conform de uitgangspunten van de commissie BBV worden de investeringen voor de vervangings- en verbetermaatregelen geactiveerd en als nieuwe kapitaallast (rente en afschrijving) opgenomen. Deze kapitaallasten van de nieuwe investeringen vormen samen met de kapitaallasten uit het verleden de totale kapitaallasten. Voor de komende planperiode zijn deze in onderstaande tabel weergegeven. Het overzicht voor de gehele periode van 60 jaar is in de bijlage 7.3 weergegeven. Tabel 4.5: Verloop kapitaallasten in euro s Nieuwe kapitaallasten Oude kapitaallasten TOTAAL \57 GRP gemeente Dordrecht

35 Kenmerk R WHD-mya-V04 Conclusie is dat in de planperiode de kapitaallasten niet verder toenemen, met name vanwege het gematigde investeringsniveau in deze planperiode BTW en totale lasten Alvorens een uitspraak te kunnen doen over de totale lasten, is eerst noodzakelijk te bepalen hoe de gemeente Dordrecht omgaat met de BTW op de verbrede rioleringsactiviteiten. Kort samengevat, de gemeente draagt BTW af voor alle diensten en goederen die zij inkoopt. Afgesproken is dat deze BTW uiteindelijk wordt doorberekend in de rioolheffing. Als zodanig fungeert zij als kostenpost in het overzicht van de totale lasten. In onderstaande tabel zijn de totale lasten weergegeven voor de komende planperiode. Voor het overzicht voor de gehele periode van 60 jaar wordt verwezen naar de bijlage 7.3 en onderstaande figuur. Tabel 4.6: Totale lasten in planperiode in euro s Exploitatie Kapitaallasten BTW TOTAAL Allereerst valt het relatief grote deel wat de kapitaallasten uitmaken van de totale lasten. Deze zijn nauwelijks beïnvloedbaar door de gemeente, ze zijn immers de consequentie van investeringen uit het verleden. Daarnaast valt op dat de totale lasten in de komende planperiode licht zullen dalen. Dit staat wel enigszins in contrast met de periode daarna. Tabel 4.1: Totale lasten over periode van 60 jaar Lasten ( EUR 1 000) Jaartal Exploitatie Onderzoek Kapitaallasten verleden Nieuwe kap.lasten BTW GRP gemeente Dordrecht 35\57

36 Kenmerk R WHD-mya-V Kostendekking Het doel van de kostendekking is een onderbouwde prognose te maken van het verloop van de rioolheffing in de toekomst, gebaseerd op de lasten, zoals deze in de vorige paragraaf zijn benoemd. Hoewel een zo goed mogelijke benadering wordt nagestreefd van het toekomstige verloop van uitgaven en inkomsten, blijft dit vooral het bepalen van de trend naar de toekomst. Het verloop van de rioolheffing is afhankelijk van onder meer veranderende wetgeving, nieuw beleid of het gemeentelijke uitgavenpatroon, waardoor een regelmatige actualisatie van de kostendekking wenselijk is. De gemeente Dordrecht laat haar verbrede rioleringstaken geheel dekken door een rioolheffing, welke zij jaarlijks aan haar burgers vraagt. In de paragraaf hieronder wordt ingegaan op de grondslag welke zij hiervoor hanteert. Daarnaast maakt de gemeente gebruik van een egalisatiereserve waarin het saldo wordt verwerkt van de totale lasten en de verkregen inkomsten uit de rioolheffing. Bij de berekeningen is uitgegaan van een stand van deze reserve per 31 december 2010 van EUR , Heffingsgrondslag De gemeente Dordrecht maakt gebruik van een gedifferentieerde heffingsgrondslag: Voor particulieren is er zowel een heffing voor eigenaren als voor gebruikers; In 2010 bedroeg deze heffing EUR 74,13 per eigenaar en EUR 95,52 per meerpersoons huishouden (gebruikersdeel) Eénpersoons huishoudens betalen géén gebruikersdeel. Ook eigenaren van niet-woningen betalen het eigenarendeel van EUR 74,13. Daarnaast betalen zij een aparte heffing, welke gebaseerd is op het drinkwaterverbruik. Dit houdt in een heffing van EUR 95,52 tot een waterverbruik van 150m3/jaar. Voor elke 50m3/jaar daarboven wordt nog eens EUR 58,32 euro extra in rekening gebracht (tot een maximum van m3) In de exploitatie is al rekening gehouden met een kwijtscheldingspercentage. Daarnaast is tot 2020 rekening gehouden met een jaarlijkse uitbreiding van 310 eigenaren en 194 meerpersoons huishoudens. Gemeenten zijn vrij de opbouw van hun heffingsgrondslag te benoemen. Er kan dus voor een eenvoudigere grondslag worden gekozen, waarbij de inning van de rioolheffing eenvoudiger/goedkoper is uit te voeren. Hier wordt in dit GRP niet verder op ingegaan Rioolheffing Het uitgangspunt van de gemeente Dordrecht is een maximale stijging van 4 % per jaar voor de rioolheffing. Omdat in de berekeningen in dit GRP geen rekening wordt gehouden met indexering, wordt als kader voor de berekening van de rioolheffing een maximaal stijgingspercentage van 2% per jaar gehanteerd. Het resultaat wordt in de onderstaande tabel kort samengevat; De berekening voor de gehele periode van 60 jaar is in de bijlage 7.4 gegeven 36\57 GRP gemeente Dordrecht

37 Kenmerk R WHD-mya-V04 Tabel 4.7 Rioolheffing en kostendekking Stijging rioolheffing 2,0% 1,0% 1,0% 0,0% ),0% Totale Lasten Totale Inkomsten Dekkingspercentage 96% 100% 102% 102% 101% Saldo voorziening Geconcludeerd kan worden dat de voorgestelde rioolheffing (met de genoemde jaarlijkse stijgingspercentages) alle kosten van de verbrede rioleringsactiviteiten dekt, met uitzondering van het eerste jaar. In de jaren 2011 en 2012 zal het saldo van de voorziening hierdoor tijdelijk negatief zijn. Om te voorkomen dat dit tekort doorschuift naar volgende jaren zal nauwlettende monitoring door het bedrijfsbureau plaatsvinden. Het bureau WOW zal ervoor zorgen dat alle geplande activiteiten ook daadwerkelijk worden uitgevoerd. Ook op de langere termijn blijkt dat de gekozen heffing in combinatie met een maximale stijging van 2 % per jaar voldoende dekking van de verbrede rioleringsactiviteiten op te leveren, ondanks de scherpere stijging van de investeringskosten direct na de planperiode. Er kan daarom gesteld worden dat aan de doelstelling van een maximale stijging van 4 % per jaar (oftewel 2 % zonder indexering), wordt voldaan. GRP gemeente Dordrecht 37\57

38

39 Bijlage 1 Evaluatie GRP IV ( )

40

41 Alvorens de beleidsdoelstellingen voor de komende planperiode te benoemen, dient eerst terug te worden gekeken op de verrichtingen van de afgelopen planperiode: Wat waren de doelstellingen hiervan, en wat is daar van gerealiseerd? Daarmee kunnen ook conclusies getrokken worden voor de komende planperiode. Wat waren de speerpunten? Het vorige GRP, opgesteld voor de periode , kende de volgende doelstellingen: 1. Inzameling van het binnen het gemeentelijke gebied geproduceerde afvalwater 2. Inzameling van het hemelwater dat niet mag of kan worden gebruikt voor de lokale waterhuishouding 3. Transport van het ingezamelde water naar een geschikt lozingspunt 4. Het voorkomen van ongewenste emissies naar oppervlaktewater, bodem en grondwater 5. Het voorkomen van overlast voor de omgeving (in de breedste zin van het woord) 6. Het realiseren van doelmatig beheer en goed gebruik van de riolering Hieronder wordt per functionele eis kort aangegeven wat hiervan is gerealiseerd, om vervolgens samen te vatten wat er van de speerpunten terecht is gekomen. Het ijkpunt is vastgesteld op 31 december In algemene zin wordt opgemerkt dat de functionele eisen in het vorige GRP onvoldoende zijn uitgewerkt in de vorm van meetmethoden, waardoor deze evaluatie een voornamelijk kwalitatief karakter heeft. Wat is er bereikt? 1: Inzameling van het binnen het gemeentelijke gebied geproduceerde afvalwater A: alle percelen op het gemeentelijke gebied waar afvalwater vrijkomt moeten worden voorzien van een rioleringsaansluiting, uitgezonderd bij specifieke situaties waarbij lokale behandeling doelmatiger is In de planperiode is binnen de bebouwde kom een twintigtal percelen aangesloten op de riolering. Hiermee zijn de laatste bekende ongerioleerde percelen, waarvan aansluiting doelmatig is, aangesloten op de riolering. Verder is een aantal huizen via het gemeentelijke riool aangesloten op de particuliere zuivering bij camping Bruggehof. Het waterschap draagt financieel bij aan deze zuivering. Voor het buitengebied is in november 2006 het Saneringsplan ongezuiverde afvalwaterlozingen buitengebied Dordrecht door Gedeputeerde Staten vastgesteld. In het plan is aangeven, dat van de 152 ongerioleerde aansluitingen er 22 worden aangesloten op de riolering (vrij verval en drukriolering) 1. Dit is inmiddels gebeurd. Op 22 oktober 2007 heeft de provincie een ontheffing (kenmerk DGWM/2007/7897) verleend voor de niet aangesloten panden tot In de planperiode zijn alle nieuwbouwwoningen aangesloten op de riolering. Hierbij is een gescheiden rioolstelsel aangelegd. A=> Alle percelen die volgens de ontheffing voor aansluiting in aanmerking kwamen zijn inmiddels aangesloten op de riolering. De gemeente voldoet daarmee aan de gestelde eis.

42 B: Er dienen geen ongewenste lozingen op de riolering plaats te vinden Milieuvergunningen met Lozingsvoorwaarden voor bedrijven worden binnen de gemeente door de milieudienst Zuid-Holland verleend. De samenwerking tussen de gemeente en de milieudienst op dit terrein gebeurt sporadisch, waardoor controle op bedrijven met Lozingsvoorwaarden niet goed wordt afgestemd. Binnen de gemeente hebben een aantal bedrijven een milieuvergunning met Lozingsvoorwaarden. Verder wordt er binnen de gemeente niet structureel gecontroleerd op foutieve (huis)aansluitingen. Wel zijn er twee foutieve aansluitingen in de planperiode geconstateerd, onderzocht met behulp van video-inspecties en verholpen. Verder blijkt uit het klachtenregistratiesysteem, dat er enkele klachten zijn geweest omtrent ongewenste lozingen op de riolering. Een voorbeeld is de lozing van afvalwater van een visboer en van olie. B=> De gemeente voldoet globaal wel aan de eis. Er zijn wel incidenteel foutieve aansluitingen, maar die zijn van tijdelijke aard. De informatie uitwisseling met de Milieudienst Zuid-Holland omtrent het aanpakken van ongewenste lozingen op het riool is voor verbetering vatbaar C: Riolen en andere objecten dienen in hoge mate waterdicht te zijn, zodanig dat de hoeveelheid intredend grondwater (lekwater) beperkt blijft Het doel van de gemeente was het inspecteren van alle vrijvervalriolering binnen Stadspolders (65 km vuilwater en 25 km schoonwater). Deze extra inspectie-inspanning is in 2008 gerealiseerd. Lekkage klasse 2 ( zwetend ) via de voegen tussen buizen is het meest voorkomende schadebeeld. Voor de wijk in zijn geheel kan gesteld worden dat de gemeente aan de eis van een hoge mate van waterdichtheid voldoet. C=> Gemeente voldoet aan de gestelde eis 2: Inzameling van het hemelwater dat niet mag of kan worden gebruikt voor de lokale waterhuishouding D: Alle percelen binnen het gemeentelijke grondgebied, waar regenwater vrijkomt en dit niet direct op eigen terrein of in de directe omgeving kan worden verwerkt, moeten zijn voorzien van een aansluiting op de riolering Binnen de planperiode is het Beleidsplan Hemelwater en Grondwater opgesteld. In het plan wordt gesteld, dat het hemelwater dat valt op particulier terrein, bij voorkeur door de particulier zelf verwerkt wordt. Is dat niet mogelijk dan wordt het verwerkt door de gemeente volgens een voorkeursvolgorde. Als gevolg van hernieuwde inzichten is afkoppelen geen doel op zich meer. Afkoppelen wordt weer primair gezien als (mogelijk) middel om de kwaliteit van het oppervlaktewater te verbeteren. Pas als er dus een concreet probleem is met de waterkwaliteit, zal worden overwogen of afkoppelen het geschikte middel is om het probleem op te lossen. Er wordt daarom het principe nee, tenzij gehanteerd.

43 Dit betekent dat bij de vervanging van riolering niet automatisch ook wordt afgekoppeld. De afkoppeling richt zich vooral op de grotere wijkgerichtere vervangingsprojecten. Bij nieuwbouw wordt wel afgekoppeld. D=> Gemeente voldoet aan de gestelde eis E: De objecten moeten in goede staat zijn Hiervoor geldt hetzelfde als voor C. In de afgelopen planperiode is circa 16 km vrijvervalriool vervangen, circa 2,3 km riolering gerelined en 30 deelrenovaties uitgevoerd. Er is de afgelopen periode geen drukriolering vervangen. Lekkage en aantasting zijn de meest voorkomende schadebeelden in de riolen en zijn evenredig verdeeld qua omvang. De verzakking van riolen is in Dordrecht heel gelijkmatig. Er wordt namelijk een zettingseis door de gemeente gesteld van 10cm in 30 jaar. Hierdoor worden alle nieuwe riolen voorbelast. E=> Gemeente voldoet globaal aan de gestelde eis Klachten 2006 Klachten 2007

44 Klachten 2008 Legenda Figuur A: Verdeling klachten riolering en hemelwater 2006, 2007, 2008 F: De instroming in riolen via kolken dient ongehinderd plaats te vinden Omtrent plasvorming bij kolken komen per jaar meerdere klachten bij de gemeente binnen (circa 400 per jaar op inwoners). De meerderheid van de problemen worden binnen de gestelde servicetermijn verholpen. Straat- en trottoirkolken zijn conform planning één keer per jaar gereinigd door Netwerk, een onafhankelijke organisatie die ook de klachten afhandelt. Kolken en goten die extra onderhoud behoeven (ca. 10%) worden twee keer per jaar gereinigd. F=> Gemeente voldoet aan de gestelde eis 3: Transport van het ingezamelde water naar een geschikt lozingspunt G: De afvoercapaciteit moet voldoende zijn om bij droogweer het aanbod van afvalwater binnen zekere grenzen te verwerken Door middel van hydraulische berekeningen is het stelsel in 2005 doorgerekend (Stedelijk Waterplan ). Uit deze berekening blijkt dat aan deze eis wordt voldaan. Ook al is in theorie de afvoercapaciteit voldoende, dan kan door overmatige vervuiling toch een probleem met de droogweerafvoer ontstaan. De enige plek in Dordrecht waar dit voorkomt is het Lijnbaangebied. Om dit in de toekomst te voorkomen zullen in de planperiode van dit GRP enerzijds aanpassingen aan het stelsel in het Lijnbaangebied plaatsvinden. Anderzijds zullen de bewoners worden benaderd over goed rioolgebruik. G=> Gemeente voldoet aan de gestelde eis H: De afstroming dient gewaarborgd te zijn Hiervoor geldt hetzelfde als gesteld bij C en E; Bij inspectie worden dit soort gebreken incidenteel geconstateerd, zodat formeel niet aan de eis wordt voldaan. De beperkte omvang levert in de praktijk echter geen problemen op.

45 H=> Gemeente voldoet globaal aan de gestelde eis I: De afvoercapaciteit van de riolering moet toereikend zijn om het aanbod van afvalwater bij hevige neerslag te kunnen verwerken, uitgezonderd in bepaalde buitengewone omstandigheden In het kader van het 1 ste Stedelijk Waterplan is een hydraulische berekening uitgevoerd. Hieruit is gebleken dat de capaciteit van het stelsel voldoet bij de maatgevende hevige neerslag. Toch is in de planperiode incidenteel sprake geweest van wateroverlast. Dit kwam doordat de neerslag nog heviger was, doordat alle neerslag bovengronds naar een kuil in de openbare ruimte stroomt (Papeterspad) of een combinatie van beiden. Deze omstandigheden kunnen buitengewoon worden genoemd. I=> Gemeente voldoet wel aan de gestelde eis, maar incidenteel is er wel sprake van wateroverlast 4: Het voorkomen van ongewenste emissies naar oppervlaktewater, bodem en grondwater J: De vervuilingtoestand van de riolering dient acceptabel te zijn Zoals bij C benoemd zijn tijdens inspecties ingrijpmaatstaven voor afstroming voorgekomen. Echter, dit heeft niet geleidt tot klachten of incidenten. Het niet mogen voorkomen van ingrijpmaatstaven op afstroming is ook een onredelijke eis. Het streven is ingrijpmaatstaven te minimaliseren. J=> Gemeente voldoet globaal aan de gestelde eis K: De vuiluitworp door overstortingen op oppervlaktewater dient beperkt te zijn De maatregelen i.h.k.v. de basisinspanning zijn vastgelegd in de beschikking van het zuiveringsschap Hollandse Eilanden en Waarden van 23 juli 2003 (bijlage 9 saneringsplan buitengebied). Het gaat hierbij om de aanleg van vijf Bergbezinkbassins (BBB), diametervergroting van 2,7 km riool en het afkoppelen van 10,9 ha verhard oppervlak. Dit is allemaal uitgevoerd waarmee voldaan wordt aan de eisen in de Wvo-vergunning van het waterschap. In het kader van de aanvraag van een nieuwe Wvo-vergunning van RWS is vooroverleg geweest. Gezien de ontwikkeling in de regelgeving is besloten niet door te gaan met de procedure. De huidige geldende vergunning dateert uit 1990 (kenmerk ZH1990/34384). K=> Gemeente voldoet aan de gestelde eis L: De vuiluitworp door regenwaterlozingen op het oppervlaktewater dient beperkt te zijn Binnen de gemeente zijn op enkele locaties zuiverende voorzieningen aanwezig om vervuild afstromend water te zuiveren. De gemeente voldoet hiermee aan de door de waterkwaliteitsbeheerder gestelde eisen voor het beperken van de vuiluitworp door regenwaterlozingen. Inmiddels zijn deze eisen overigens versoepeld conform kaderstellende regelgeving van de rijksoverheid. L=> De gemeente voldoet aan de gestelde eis

46 M: Riolen en andere objecten dienen in hoge mate waterdicht te zijn, zodanig dat de hoeveelheid uittredend rioolwater beperkt blijft Gezien ligging ten opzichte van grondwater is het niet aannemelijk dat er veel rioolwater weglekt.. M=> Gemeente voldoet aan de gestelde eis 5: Het voorkomen van overlast voor de omgeving (in de breedste zin van het woord) N: De bedrijfszekerheid van gemalen en andere objecten dient gewaarborgd te zijn De pompen en gemalen worden jaarlijks geïnspecteerd, waarbij de elektronica één keer per jaar door de gemeente zelf wordt geïnspecteerd. De mechanische inspectie wordt uitbesteed, waarbij droog opgestelde gemalen één keer per jaar en nat opgestelde gemalen twee keer per jaar worden geïnspecteerd. De bedrijfszekerheid van de pompen en gemalen is erg betrouwbaar. Storingen worden door de gemeente zelf verholpen binnen één dag. Alle pompen en gemalen zijn voorzien van telemetrie met uitzondering van 200 pomputten (drukriolering). Wel is de telemetrie van sommige objecten dusdanig verouderd, dat nieuwe telemetriesystemen nodig zijn. Het onderhoud gebeurd voornamelijk via serviceabonnementen. N=> Gemeente voldoet aan de gestelde eis O: De stabiliteit van de riolen dient gewaarborgd te zijn Tijdens inspecties zijn enkele ingrijpmaatstaven voor stabiliteit geconstateerd. Het niet mogen voorkomen ingrijpmaatstaven is echter een onredelijke eis en niet doelmatig. Er hebben zich geen incidenten voorgedaan. Daarom kan gesteld worden dat gemeente in zijn algemeenheid wel aan de eis voldoet. O=> Gemeente voldoet globaal aan de gestelde eis P: De riolering dient zodanig te worden ont- en belucht dat overlast door stank wordt voorkomen Uit het klachtenregistratiesysteem blijkt dat er per jaar circa 50 klachten over stank op straat of binnenshuis zijn geregistreerd. Onbekend is welk gedeelte van deze klachten te wijten is aan foutieve ont- en beluchting van het gemeentelijk rioolstelsel. Waarschijnlijk is dit slechts een klein gedeelte. Het niet mogen voorkomen van klachten is een onredelijke eis gebleken. Het in absolute zin voorkomen van klachten vergt namelijk een inspanning die niet doelmatig is. P => Gemeente voldoet niet aan de eis zoals deze is gesteld Q: Overlast tijdens werkzaamheden aan de riolering dient beperkt te zijn Periodiek is er overleg met nutsbedrijven en de afdeling bij de gemeente die zich bezig houdt met Kabels en Leidingen. Het gaat daarbij alleen om de K&L en niet om riolering. Er wordt op planniveau niks afgestemd, alleen jaarplannen worden gecommuniceerd met nutsbedrijven. Op projectniveau worden de nutsbedrijven wel actief benaderd met de vraag of ze mee willen doen in het project.

47 Binnen de gemeente wordt jaarlijks een Meerjarig Onderhouds Planning (MOP) opgesteld. Hierin wordt per project aangegeven welke onderdelen meedoen (wegen, riolering, groen, grondwater, oppervlaktewater en kunstwerken). Door het gezamenlijk optrekken wordt overlast geminimaliseerd. Het MOP staat ook op de gemeentelijke website. Bij vervanging van riolen wordt het tertiaire grondwatermeetnet weer ingemeten (peilbuizen om de huizen heen). Bij alle vervangingsprojecten worden het drainageplan van Wareco bekeken of drainage moet worden aangelegd. In dit drainageplan van Wareco wordt per straat aangegeven of drainage nodig is om grondwateroverlast te voorkomen. Het gaat daarbij om het vervangen van lekke riolering waardoor grondwateroverlast kan gaan ontstaan. Q => Gemeente voldoet aan de gestelde eis, aangezien de gemeente intern een Meerjaren Onderhoudsplan opstelt en de nutsbedrijven bij projecten betrekt R: Klantgerichte benadering De gemeente heeft verschillende algemene servicenormen welke in de afgelopen planperiode meermaals zijn aangepast. In hoeverre voldaan wordt aan de servicenormen is gepubliceerd op de gemeentelijke website. Hieruit blijkt dat bijvoorbeeld circa 90% van de klachten omtrent ontbrekende deksels van een kolk binnen één dag worden behandeld (jaar 2007 en 2008). Meldingen van urgente en gevaarlijke situaties worden voor circa 66% binnen 24 uur behandeld (jaar 2009). Verder heeft de gemeente de afgelopen planperiode vele informatieve en speelse activiteiten georganiseerd in het kader Dordrecht werkt aan water. Ook in het Beleidsplan hemelen grondwater wordt ruim aandacht gegeven aan voorlichting. Het gaat daarbij om informatieve folders omtrent huisaansluitingen en grondwater. R=> Gemeente voldoet globaal aan de gestelde eis 6: Het realiseren van doelmatig beheer en goed gebruik van de riolering In het GRP worden vier voorwaarden voor effectief beheer benoemd teneinde doelmatigheid en transparantie te waarborgen. 1: Het rioleringsbeheer dient zo goed mogelijk te worden afgestemd op andere gemeentelijke taken Binnen de gemeente wordt jaarlijks een Meerjarig OnderhoudsPlanning (MOP) opgesteld. 1=> Gemeente voldoet aan de gestelde eis 2: De gebruikers van de riolering dienen bekend te zijn en ongewenste lozingen dienen te worden voorkomen a) De gemeente is in het bezit van een Wvo-vergunning van zowel het waterschap (2001) en van Rijkswaterstaat (1990). Verder is de gemeente in het bezit van twee aansluitvergunningen b) Bij de gemeente wordt elk jaar het bestand met huisaansluitingen gecontroleerd. In de afgelopen planperiode hebben zich geen opmerkelijke vondsten voor gedaan

48 Binnen de gemeente is nooit structureel onderzoek gedaan naar illegale of foutieve aansluitingen. Wel wordt onderzoek gepleegd wanneer er sterke aanwijzingen zijn. Zo zijn naar aanleiding van waterkwaliteitsgegevens van het waterschap (Dordtse Kil 2) en naar aanleiding van wc-papier in het oppervlaktewater (Stadspolders) foutieve aansluitingen opgespoord. c) 2=> Gemeente voldoet aan de gestelde eis 3: Inzicht in kosten op langere termijn De kosten van de rioleringszorg worden in dit GRP in zijn geheel in beeld gebracht. 3=> Gemeente voldoet aan de gestelde eis 4: Er dient inzicht te bestaan in de toestand en het functioneren van de riolering a) De gemeente heeft goed inzicht in de toestand van het rioolbeheer. De gegevens zijn direct toegankelijk en beschikbaar b) In de planperiode van het GRP IV is. % van de riolering geïnspecteerd. Per jaar komt dit neer op...%. Door. Is dit een lager percentage dan voorzien. Dit heeft echter niet geleidt tot incidenten c) De verwerking van revisiegegevens wordt door de gemeente zelf gedaan binnen het gestelde zes maanden nu de personele bezetting weer voldoende is d) In 2005 is door middel van hydraulische berekeningen 35 % het rioolbestand herberekend 4=> Gemeente voldoet aan de gestelde eis

49 Bijlage 2 Beleidsveld GRP V

50

51 In deze bijlage wordt het beleidsveld van het GRP V behandeld. Het gaat daarbij om alle relevante beleidsplannen om nationaal, regionaal en lokaal niveau. In veel van deze beleidsplannen worden maatregelen voorgesteld die in het GRP moeten worden opgenomen teneinde geld vrij te maken om de realisatie te bekostigen. Europese Unie: Kaderrichtlijn Water Eind 2000 is de Europese Kaderrichtlijn Water (KRW) in werking getreden. De KRW heeft tot doel de kwaliteit van de oppervlaktewateren en het grondwater in de Europese Unie te beschermen en te verbeteren. In beginsel dient het watersysteem in 2015 kwalitatief (chemisch en ecologisch) op orde te zijn. De KRW biedt onder voorwaarden een mogelijkheid tot fasering (tot 2027). De rijksoverheid heeft eind 2008 per stroomgebied de zogenaamde stroomgebiedbeheersplannen bij de Europese Unie ingediend. De Gemeente Dordrecht ligt in het stroomgebied van de Maas. Dit is een van de vier stroomgebieden in Nederland waarop de KRW van toepassing is. De KRWmaatregelen voor Dordrecht zijn vastgelegd in het Stedelijk Waterplan ll, dat samen met waterschap Hollandse Delta is opgesteld. Het Rijk: Wet Verbrede Watertaken Op 1 januari 2008 is de Wet verankering en bekostiging gemeentelijke watertaken in werking getreden, kortweg Wet verbrede watertaken (WVW). Het is geen zelfstandige wet maar een titel voor de wijziging van drie bestaande wetten. Zo is de gemeentelijke rioleringszorgplicht in de Wet milieubeheer (het oude artikel 10.33) vervangen door een zorgplicht voor inzameling en transport van stedelijk afvalwater en zijn er zorgplichten en bevoegdheden bijgekomen voor regenwater en grondwater. De wijzigingen zijn doorgevoerd in de Wet milieubeheer (Wm), de Gemeentewet en de Wet op de waterhuishouding. De wet voorziet in de volgende plichten en instrumenten: 1. Zorgplicht voor de inzameling en transport van stedelijk afvalwater (artikel 10.33, Wm) 2. Zorgplicht voor de doelmatige inzameling en verwerking van het afvloeiende regenwater voor zover dat niet redelijkerwijs van de perceeleigenaar kan worden verwacht (artikel 9a Wet op de waterhuishouding) 3. Zorgplicht voor het in het openbaar gemeentelijk gebied treffen van maatregelen teneinde structureel nadelige gevolgen voor de grondwaterstand voor de aan de grond gegeven bestemming zoveel mogelijk te voorkomen of te beperken, voor zover het treffen van die maatregelen doelmatig is en niet tot de zorg van het waterschap of provincie behoort (artikel 9b, Wet op de waterhuishouding) 4. Heffingsbevoegdheid voor het verhalen van de kosten van de gemeentelijke zorgplichten (artikel 228a, Gemeentewet) 5. Verbreding gemeentelijk rioleringsplan waarin ook aandacht aan de zorgplichten voor regenwater en grondwater moeten worden besteed (wijziging artikel 4.22, Wm) Gemeenten dienen in het nieuwe Verbreed GRP aan te geven hoe binnen de wettelijke kaders invulling wordt gegeven aan de zorgplichten. Hieronder worden de genoemde wijzigingen kort toegelicht en de gevolgen voor het GRP.

52 Zorgplicht afvalwater Voor de bestaande zorgplicht voor de inzameling van afvalwater is niet veel veranderd. Gemeenten zijn verplicht het afvalwater dat op de percelen op haar grondgebied vrijkomt in te zamelen en te transporteren door middel van een openbaar vuilwaterriool. Als het (financieel) niet haalbaar is overal riolering aan te leggen, kan hiervan afgeweken worden als met een alternatieve voorziening eenzelfde graad van milieubescherming wordt bereikt. De gemeente moet een visie hebben of ontwikkelen over de vraag in welke situaties ze kiest voor transport naar de AWZI via een openbaar vuilwaterriool en wanneer andere (individuele) systemen toepast worden. Bovendien zal de keuze tussen een smalle zorgplicht (alleen inzamelen) en een brede zorgplicht (inzamelen en zuiveren) duidelijk naar voren moeten komen. Bij de keuzes dient gebruik te worden gemaakt van de voorkeursvolgorde conform de Wet Milieubeheer (zie kader). Voorkeursvolgorde( Wet Milieubeheer Artikel 10.29a): a. Het ontstaan van afvalwater wordt voorkomen of beperkt b. Verontreiniging van afvalwater wordt voorkomen of beperkt c. Afvalwaterstromen gescheiden worden gehouden, tenzij het niet gescheiden houden geen nadelige gevolgen heeft voor een doelmatig beheer van afvalwater d. Huishoudelijk afvalwater en, voor zover doelmatig en kostenefficiënt, afvalwater dat daarmee wat biologische afbreekbaarheid betreft overeenkomt worden ingezameld en naar een inrichting als bedoeld in artikel 15a van de Wet verontreiniging oppervlaktewateren getransporteerd e. Ander afvalwater dan bedoeld in onderdeel d zo nodig na retentie of zuivering bij de bron, wordt hergebruikt f. Ander afvalwater dan bedoeld in onderdeel d lokaal, zo nodig na retentie of zuivering bij de bron, in het milieu wordt gebracht en g. Ander afvalwater dan bedoeld in onderdeel d naar een inrichting als bedoeld in artikel 15a van de Wet verontreiniging oppervlaktewateren wordt getransporteerd Zorgplicht hemelwater Formeel bestaat nu een zorgplicht voor de inzameling van regenwater voor zover de perceelseigenaar het regenwater redelijkerwijs niet zelf kan verwerken. Gemeenten moeten zelf bepalen in welke situaties zij redelijkerwijs van perceelseigenaars mogen verwachten dat zij het regenwater zelf verwerken. De gemeente heeft instrumenten in de vorm van maatwerkvoorschriften en/of een gemeentelijke verordening om eisen te stellen aan de kwantiteit en de kwaliteit van het in te zamelen regenwater. In het GRP moet duidelijk gemaakt worden wat in principe verwacht wordt van perceeleigenaren. De regenwaterzorgplicht is een inspanningsverplichting. Gemeenten kunnen niet (direct) het regenwater van alle extreme buien inzamelen. Hierin hebben gemeenten ook een keuze: hoe vaak vinden we water op straat of wateroverlast aanvaardbaar? Bovendien dient een GRP aan te geven hoe de gemeente van plan is zelf dit hemelwater te gaan verwerken. In de definities is onderscheid gemaakt tussen stedelijk afvalwater en regenwater. Regenwater wordt zolang het niet in aanraking komt met ander afvalwater of verontreinigingen, niet (meer) beschouwd als afvalwater.

53 Zorgplicht grondwater Ook de zorgplicht voor het grondwater heeft het karakter van een inspanningsverplichting. De gemeente is niet per definitie verantwoordelijk voor handhaving van het grondwaterpeil in het bebouwde gebied. De zorgplicht beperkt zich tot structurele problemen, en voor zover niet de verantwoordelijkheid voor waterschap of provincie. Bovendien is de particulier in eerste instantie zelf verantwoordelijk. Overtollig grondwater dat hij redelijkerwijs niet zelf kan afvoeren, moet hij kwijt kunnen bij de gemeente, mits dit doelmatig is. De gemeente is hierbij het eerste aanspreekpunt (loket) voor de burger. De zorgplicht is in algemene bewoordingen beschreven. Het is van belang om die ruime begrippen in het GRP toegespitst op de lokale situatie duidelijk af te bakenen. Bekostigingsysteem De WVW voorziet tevens in een nieuw bekostigingssysteem: de verbrede rioolheffing. Hierin kúnnen de drie genoemde zorgplichten van de gemeente worden gesplitst. Dit is niet verplicht. De rioolheffing geeft meer mogelijkheden voor de dekking van de kosten die met de gemeentelijke afvalwater-, regenwater- en grondwaterzorgplicht gemoeid zijn dan het oude rioolrecht, dat een retributie was. De gemeente mag voortaan maximaal twee heffingen hiervoor in het leven roepen. Vanuit de nieuwe rioolheffing mogen ook kosten gedekt worden die geen individueel profijt opleveren, zoals het afkoppelen van verhard oppervlak, infiltratie van regenwater, klimaatonderzoek en bergingsvijvers voor regenwater. Er geldt voor de invoering van de nieuwe rioolheffing(en) dat deze uiterlijk 1 januari 2010 ingevoerd dienen te zijn. Het Rijk: Lozingsbesluiten Per 1 januari 2008 zijn een aantal nieuwe lozingsbesluiten (dat wil zeggen; regelgeving met betrekking tot lozingen op de riolering en oppervlaktewater) van kracht geworden: Het Activiteitenbesluit Het Besluit lozing afvalwater huishoudens (Bah!) Daarnaast is een besluit in voorbereiding dat de lozingen moet regelen van de niet-inrichtingen (zoals bijvoorbeeld een rioolstelsel), waarbij naar verwachting de vergunningplicht van rioolstelsels (middels de WvO-vergunning) vervalt. Alhoewel er weinig is veranderd ten aanzien van wat er op het riool geloosd mag worden, waren deze besluiten noodzakelijk: Omdat de wirwar van oude besluiten dusdanig onoverzichtelijk was, dat behoefte was ontstaan aan eenduidige regelgeving Omdat Wet Verbrede Watertaken een onderscheid maakt in hemelwaterstelsels en riolering, en dus regelgeving van lozingen dienovereenkomstig ook moeten worden gedifferentieerd Omdat er gestreefd wordt naar vermindering van de administratieve lastendruk voor het bedrijfsleven, waardoor een groot aantal vergunningplichtige lozingen vervangen is door algemene regels Voor gemeenten zal dit in zijn algemeenheid een verschuiving betekenen van vergunningverlening naar toezicht en handhaving en een verschuiving van taken van de waterkwaliteitsbeheerder naar de gemeente.

54 Het Rijk: Waterbeleid 21e eeuw Na de wateroverlast en de (bijna)overstromingen in de jaren negentig is de commissie Waterbeheer 21 e eeuw ingesteld. Deze commissie heeft advies uitgebracht over de manier waarop wateroverlast in de toekomst kan worden voorkomen, rekeninghoudend met klimaatveranderingen. De commissie introduceerde de trits Vasthouden, bergen en dan pas afvoeren. Dit betekent dat het regenwater het best op de plek waar het valt in of op de grond moet worden vastgehouden. Als dit niet kan, moet het regenwater zoveel mogelijk geborgen worden, zodat geen grote afvoerpieken ontstaan. Is dit ook niet mogelijk, dan mag het overtollige regenwater pas naar een andere plek afgevoerd worden. Voor het stedelijke gebied betekent de trits dat het water zoveel mogelijk in het stedelijke gebied vastgehouden wordt, zodat geen grote piekafvoeren naar het landelijke gebied ontstaan. Het vastgehouden water moet wel redelijk schoon zijn. Dit stelt dus eisen aan de overstorten vanuit de riolering. De regering heeft het advies van de commissie in hoofdlijnen opgenomen in het kabinetsstandpunt Anders omgaan met water, Waterbeleid 21 e eeuw. In 2003 heeft dit beleidsvoornemen geresulteerd in het Nationaal Bestuursakkoord Water (NBW), waarin alle overheden onderling afgesproken hebben het watersysteem op deze wijze orde te hebben in 2015, en te houden tot In 2008 is door het Rijk, provincies (IPO), gemeenten (VNG) en de Unie van Waterschappen is het NBW opnieuw ondertekend. Met de actualisatie van het NBW onderstrepen de betrokken partijen nogmaals het belang van samenwerking om het water duurzaam en klimaatbestendig te beheren. Voor gemeenten is het van belang dat in hun GRP s maatregelen zijn opgenomen om in 2015 structurele wateroverlastproblemen (ten gevolge van de riolering) opgelost te hebben (en te houden tot 2050). Het Rijk: Nieuwe waterwet De Waterwet, in werking sinds 22 december 2009, regelt het beheer van oppervlaktewater en grondwater, en verbetert ook de samenhang tussen waterbeleid en ruimtelijke ordening. Met de Waterwet zijn Rijk, waterschappen, gemeenten en provincies straks beter uitgerust om wateroverlast, waterschaarste en waterverontreiniging tegen te gaan. Daarnaast levert de Waterwet een flinke bijdrage aan kabinetsdoelstellingen zoals vermindering van regels, vergunningstelsels en administratieve lasten. De Waterwet vervangt de bestaande wetten voor het waterbeheer in Nederland: Wet op de waterhuishouding Wet op de waterkering Grondwaterwet Wet verontreiniging oppervlaktewateren Wet verontreiniging zeewater Wet droogmakerijen en indijkingen (Wet van 14 juli 1904) Wet beheer rijkswaterstaatswerken (het zogenaamde 'natte gedeelte') Waterstaatswet 1900

55 Een belangrijk gevolg van de Waterwet is dat de huidige vergunningstelsels uit de afzonderlijke waterbeheerwetten worden gebundeld: zes vergunningen (Wet verontreiniging oppervlaktewateren, Wet verontreiniging zeewater, Wet op de waterhuishouding, Grondwaterwet, Wet beheer rijkswaterstaatswerken en de keuren van de waterschappen) gaan op in één watervergunning. Voor de gebruiker betekent dit vooral minder administratieve handelingen. Voor het bevoegde gezag betekent het dat de vergunning aan álle aspecten van het waterbeheer moet worden getoetst. Het bevoegde gezag voor de verlening van de watervergunning is het waterschap voor het regionale watersysteem en Rijkswaterstaat voor het hoofdwatersysteem. De provincie blijft het bevoegde gezag voor bepaalde categorieën van grondwateronttrekkingen en de infiltraties ervan. Het Rijk: Bestuursakkoord Waterketen In 2007 is het Bestuursakkoord Waterketen door de verschillend overheden ondertekend om een extra impuls te geven aan de ontwikkeling van een meer doelmatige en transparante waterketen, met behoud en versterking van de goede prestaties op het gebied van volksgezondheid, milieu en leveringszekerheid. Speerpunten hierbij zijn benchmarking, samenwerking in de waterketen, transparantie in kosten en prestaties, en aandacht voor innovaties. Concreet betekent dit voor gemeenten het actief participeren in samenwerkingsprojecten met waterschappen en andere gemeenten, en het op orde brengen van de financiële huishouding van de riolering. In de lange termijn visie Verbindend Water hebben diverse partijen (rijk, provincies, waterschappen, gemeenten en drinkwaterbedrijven) een gezamenlijk toekomstbeeld neergezet. Een beeld dat inspireert, verbindt en richting geeft aan de ontwikkelingen, activiteiten en investeringen van de direct betrokken partijen. Het Rijk: Grondroerdersregeling (oftewel WION, Wet Inventarisatie Ondergrondse Netten) De Tweede Kamer heeft in juni 2007 ingestemd met het wetsvoorstel Informatie-uitwisseling ondergrondse netten, ook wel de Grondroerdersregeling genoemd. De informatie-uitwisseling tussen gravers en beheerders van kabels en leidingen werd tot dusver verzorgd door het Kabels en Leidingen Informatie Centrum (KLIC). Het vrijwillige karakter van de informatie-uitwisseling door het KLIC wordt in het wetsvoorstel omgezet in een verplichting. Bedrijven die graafwerkzaamheden verrichten moeten voortaan informatie over de ligging van kabels en leidingen opvragen en zorgvuldig werken bij het graven. Dit geldt ook voor de gegevens over de ligging van de gemeentelijke riolering en drainage. In eerste instantie vielen de huisaansluitingen ook onder deze regeling. Inmiddels heeft de minister van Economische Zaken toegezegd de verplichte registratie van huisaansluitingen uit de wet te schrappen. Voor het op orde brengen van de gegevens van de hoofdriolering geldt een overgangsperiode van één jaar.

56 Provincie Zuid-Holland: Provinciaal Waterplan Zuid-Holland Het Provinciaal Waterplan Zuid-Holland bevat de hoofdlijnen van het provinciale waterbeleid voor deze periode. Het plan komt in de plaats van het waterbeleid zoals dat is vastgelegd in het Beleidsplan Groen, Water en Milieu (2006) en vervangt tevens het Grondwaterplan Binnen het Waterplan zijn enkele onderdelen van toepassing op de gemeente Dordrecht: De gemeente wordt verplicht om advies te vragen voor alle ruimtelijke plannen die van invloed zijn op het watersysteem. Verder dient de gemeente in de besluitvorming inzichtelijk te maken op welke wijze rekening wordt gehouden met het waterbelang. Ook dient de gemeente het waterschap te betrekken bij het opstellen van het GRP De gemeente regisseert het proces om grondwaterproblematiek in stedelijk gebied te inventariseren en aan te pakken (grondwaterzorgplicht). Daarnaast vervullen zij hun zorgtaak wat betreft grondwateroverlast (inclusief loket, doelmatige maatregelen openbare ruimte, brede rioolheffing). De provincie zal de gevraagde kennis ten aanzien van het grondwaterkwantiteitsbeheer delen. Zij zal op verzoek adviseren bij complexe aanvragen voor grondwateronttrekkingen Uiterlijk eind 2012 beschikt de gemeente over een verbreed gemeentelijk rioleringsplan (GRP V), waarin is vastgelegd hoe het stedelijk (afval)watersysteem op orde wordt gehouden of gebracht Uiterlijk 2015 voldoet de gemeente aan de basisinspanning (conform afspraken in KRWverband) In de afvalwaterketen is in 2015 doelmatigheidsverbetering gerealiseerd van 1 à 2 % per jaar ten opzichte van 2005 volgens het BWK-2007 in de afvalwaterketen Verbreed GRP De provincie zal de efficiëntie van het toetsen van GRP V s en het verlenen van ontheffingen riolering buitengebied verhogen. Zij denkt daarbij aan vereenvoudiging en/of automatisering van de toets. Bij het advies over het GRP V zal de provincie specifiek aandacht besteden aan: Transparantie: inzicht in het functioneren van het stedelijk afvalwatersysteem Aanpak van achterstallig onderhoud van de riolering Efficiëntie in de (afval)waterketen Integrale benadering van afvalwater, hemelwater en grondwater, inclusief afkoppelstrategie Realisatie basisinspanning Aanpak van grondwateroverlast in bebouwd gebied Wanneer de gemeente geen rekening houdt met het advies van de provincie, zal de laatste overwegen de aanwijzingsbevoegdheid te gebruiken. De provincie verwacht dat waterschappen actief participeren in het planproces van het GRP V.

57 Waterschap Hollandse Delta: Waterbeheerplan Binnen het Waterbeheerplan is het nieuwe rioleringsbeleid van het waterschap opgenomen in de nota Gemeentelijke zorgplicht en waterschap Hollandse Delta. Doel van deze nota is om het waterschappelijk beleid ten aanzien van de drie gemeentelijke zorgplichten te verwoorden, zowel op strategisch als op operationeel niveau. Deze nota vervangt 12 andere beleidsdocumenten waardoor overlap en onduidelijkheid wordt weggenomen. De nota behandelt de zorgplicht voor stedelijk afvalwater, hemelwater en grondwater. Naast deze onderwerpen (modules) zijn de onderwerpen bijdrageregelingen, samenwerking in de waterketen en samenwerking meten en monitoren opgenomen. Het Waterbeheersplan wordt naar verwachting eind 2009 vastgesteld, waarna het nieuwe rioleringsbeleid in procedure gaat. Gemeente Dordrecht: Stedelijk Waterplan Het Stedelijk waterplan is een actualisering en uitbreiding van het 1e Waterplan. Lerend van de praktijkervaringen, rekening houdend met de nieuwe beleidkaders en inspelend op de klimaatverandering hebben de waterpartners, de gemeente Dordrecht en waterschap Hollandse Delta, een nieuwe toekomstgerichte waterambitie geformuleerd. Samengevat luidt de lange termijn ambitie (2050) als volgt: Het eiland van Dordrecht heeft een klimaatbestendig, veilig, mooi en gezond watersysteem. Het heeft voldoende veerkracht voor het opvangen van zowel extreme neerslag als langere periodes van hitte en droogte. Bij het op orde brengen van het watersysteem en de waterkeringen is rekening gehouden met de zeespiegelstijging en hogere piek-afvoeren op de rivier. Op het hele eiland is het watersysteem schoon en ecologisch gezond. Het water draagt bij aan de kwaliteit en beleving van de openbare ruimte in de stad en het landelijk gebied. De waterstructuur is een aantrekkelijke doorgaande route die stad en land met elkaar verbindt en heeft een hoge natuurwaarde. De burgers van Dordrecht leven bewust met het water, maken volop gebruik en genieten van het open water. Water en ruimte, natuur en cultuur versterken elkaar en dragen bij aan de vitaliteit en duurzaamheid van het eiland van Dordrecht. Voor de vier waterthema s waterveiligheid, waterkwantiteit, waterkwaliteit en watergebruik en - beleving is een maatregelenprogramma samengesteld, met een looptijd van Hierbij is onderscheid gemaakt in wat de waterpartners moeten doen (de wettelijke taken) en wat ze daarbovenop nog willen doen (klimaatadaptatie). De Stedelijk Waterplan heeft behalve de aanpak in Wielwijk geen effect op het gemeentelijk rioleringsplan. Gemeente Dordrecht: Beleidsplan hemel- en grondwater Dit beleidsplan beschrijft de aanpak van de gemeente op het gebied van hemelwater en grondwater. Zij gaat daarbij op de beleidskaders in en beschrijft welke maatregelen zij neemt om hemelwateroverlast, grondwateroverlast en onderlast aan te pakken. Dit beleid wordt opgenomen in dit Verbreed GRP en komt daarmee te vervallen.

58

59 Bijlage 3 Functionele eisen, maatstaven en meetmethoden

60

61 Nummer Functionele eis Maatstaf Meetmethode 1. Inzicht dient te bestaan in de toestand van de riolering 2. De pompen en gemalen dienen in goede staat te zijn 80% van de strengen met een diameter groter dan 300 mm is geïnspecteerd d.m.v. videoinspecties die minder dan 10 jaar oud zijn. Het aantal storingen aan pompinstallaties/ persleidingen bedraagt voor minstens 90% van de installaties minder dan drie per stuks per jaar. Rioolinspectiegegevens, rioolbeheersysteem storingsregistratiesysteem 3. De riolering en hemelwaterstelsels dienen in goede staat te zijn 4. Alle percelen binnen de gemeentegrenzen waar stedelijk afvalwater vrijkomt, moeten op de gemeentelijke riolering zijn aangesloten, uitgezonderd situaties waar individuele behandeling doelmatiger is 5. Verbetering hydraulisch functioneren riolering 6. De vuilemissie vanuit de riolering moet in verhouding staan tot de functie van het oppervlaktewater (uitgedrukt in waterkwaliteit) 7. Ongewenste lozingen op de riolering mogen niet plaats vinden Maximaal 5% van de jaarlijks Rioolinspectiegegevens, Meerjarig geïnspecteerde strengen voldoet Onderhoudsplan niet aan de door de gemeente opgestelde ingrijpmaatstaven. Eventuele noodzakelijke maatregelen worden binnen een jaar uitgevoerd Alle percelen hebben toegang tot Registratie ongezuiverde lozingen, de riolering of zijn voorzien van provinciale ontheffing een door het bevoegde gezag goedgekeurde en functionele IBA (of een ter beoordeling van de gemeente gelijkwaardig alternatief) met uitzondering van de percelen waarvoor een ontheffing is verkregen van de Provincie Emissiereductie en/of besparing Metingen in het rioolstelsel o.b.v. energiekosten ten opzichte van huidige situatie Waterkwaliteitsproblemen door vuilemissie vanuit de riolering, zoals erkend door gemeente en waterschap, wordt binnen de planperiode verholpen Uitvoering toezicht- en handhavingsplan meetplan riolering, hydraulische berekeningen conform module C2100 van leidraad Riolering Klachtenregistratie (ook van waterschap Hollandse Delta), operationeel jaarplan, opstellen en uitvoeren van meetplan riolering Jaarlijkse rapportage door Milieudienst conform toezicht- en handhavinsplan

62 Nummer Functionele eis Maatstaf Meetmethode 8. Overlast door hemelwater dient Proef met klimaatbestendige te worden beperkt inrichting in Wielwijk. Aanpak van wateroverlast in de openbare ruimte elders in de stad. Ontwerp herinrichting, Meerjarig Onderhoudsplan, instrumentarium normering wateroverlast. 9. Particuliere perceelseigenaren dragen in eerste instantie zorg voor de inzameling en verwerking van hemelwater 10. Grondwaterover- en onderlast zullen worden beperkt of voorkomen, indien doelmatig 11. Gemeente is aanspreekpunt voor bewoners met betrekking tot grond- en hemelwater 12. Gemeente stuurt actief haar rioleringsactiviteiten aan 13. De middelen bestemd voor de rioleringsactiviteiten moeten doelmatig worden aangewend In geval van nieuwbouw of Plantoetsing, bouwaanvragen herinrichting zal de Inzameling en verwerking van hemelwater van particulieren volgens de afgesproken voorkeursvolgorde worden uitgevoerd. Grondwaterover- en onderlast Registratie en beoordeling aanvragen zullen op basis van aanvragen door grondwatercoördinator door particulieren volgens de afgesproken voorkeursvolgorde en voorwaarden worden aangepakt Grondwatercoördinator en Klachten/meldingenregistratie (grond)waterloket binnen bestaande klachten/meldingenprocedure Op basis van Meerjarig B&W-besluiten over MOP en Onderhoudsplan (MOP) jaarlijkse rapportage hierover rapportage van uitgevoerde activiteiten en gerealiseerde investeringen naar B&W De rioolheffing zal de komende Kostendekkingsplan GRP, jaarlijkse niet meer stijgen dan 4% per jaar begroting, Rapportage Benchmark en de uitgaven voor de Rioleringszorg rioleringszorg per inwoner per jaar zijn gelijk of minder dan het gemiddelde conform de Benchmark Rioleringszorg

63 Nummer Functionele eis Maatstaf Meetmethode 14. De gegevens van de riolering, hemelwaterstelsels, en drainage dienen betrouwbaar en actueel te zijn. 15. Dienstverlening naar burgers m.b.t. riolering wordt optimaal door de gemeente aangeboden 16. Gemeente is transparant m.b.t. haar prestaties op het gebied van riolering Gegevens over de riolering, hemelwaterstelsels en drainage voldoen aan de eisen van de WION en voor de riooloverstorten aan de eisen zoals geformuleerd in de nog bestaande WvO-vergunningen Gemeente voldoet aan de gestelde servicenormen (waaronder: minstens 95% van de Klachten/meldingen wordt binnen twee werkdagen verholpen, brieven worden binnen 10 werkdagen beantwoord, 90% van de storingen aan pompen wordt binnen 24 uur verholpen) Publicatie servicenormen en jaarlijkse resultaten op internet, alsmede de rapportage MOP en Benchmark Rioleringszorg Rapportage en informatie van Kadaster, acceptatie gegevens door waterschap en Rijkswaterstaat Gemeentelijk klachten/meldingen registratiesysteem Gemeentelijke website

64

65 Bijlage 4 Toetsing huidige situatie

66

67 De basis voor het activiteitenprogramma van dit GRP voor de komende jaren, is de vergelijking tussen de huidige situatie en de kwaliteit van de rioleringszorg zoals de gemeente Dordrecht zich heeft voorgenomen in het vorige hoofdstuk. Hieronder wordt inzicht gegeven in die huidige stand van zaken. Functionele eis 1: Inzicht dient te bestaan in de toestand van de riolering In tabel A is aangegeven welke voorzieningen de gemeente Dordrecht in beheer en eigendom heeft die betrekking hebben op verbrede rioleringstaken. Vervolgens wordt in figuur A weergegeven hoe de verhouding is tussen de verschillende type stelsel (gemengd, gescheiden, en drukriolering) binnen de gemeente Dordrecht. Figuur B maakt inzichtelijk hoe het met de ouderdom van het rioolstelsel is gesteld. Hieruit blijkt dat met een afschrijvingstermijn van 60 jaar slechts een klein deel van de riolering af is geschreven. Uit figuur C blijkt dat 39% van de strengen met een diameter groter dan 300 mm is geïnspecteerd door middel van video-inspecties en minder dan 10 jaar oud zijn. => Conclusie: voldoet niet Tabel A: Voorzieningen in beheer bij de gemeente Dordrecht (datum: ) Voorziening Vrijverval riolen Drukriolering buitengebied Bergbezinkvoorzieningen IBA s Pompputten Verdekte putten Inspectieputten Kruisputten Kolken Overstorten (dwa en rwa) Gemalen Aantal m m 5 Stuks 21 Stuks 264 Stuks 0 stuks Stuks 82 stuks stuks 189 Stuks 320 Stuks

68 Type rioolstelsels 2% 5% 33% 60% (Verbeterd) gemengd riool Gescheiden riool Verbeterd gescheiden riool Drukriolering Figuur A Verdeling van stelseltype over de gemeente Dordrecht 2 Ouderdom rioolstelsels 12% 4% 15% 30% jonger dan 10 jaar tussen 11 en 30 jaar tussen 31 en 50 jaar tussen 51 en 70 jaar ouder dan 70 jaar 39% Figuur B Ouderdon rioolstelsel de gemeente Dordrecht 3 2 Benchmark Rioleringszorg, Individueel rapport gemeente Dodrecht, 11 augustus Benchmark Rioleringszorg, Individueel rapport gemeente Dodrecht, 11 augustus 2008

69 Ouderdom rioolinspecties 33% 24% jonger dan 5 jaar tussen 5 en 10 jaar ouder dan 10 jaar niet geinspecteerd 15% 28% Figuur C Ouderdom inspecties riolering gemeente Dordrecht 4 Functionele eis 2: De pompen en gemalen dienen in goede staat te zijn Uit het interview met de verantwoordelijke voor de pompen en gemalen binnen de gemeente Dordrecht blijkt, dat vijf van de negen grote gemalen regelmatig storingen hebben. Dit komt voornamelijk door geloosd grof vuil op de riolering wat voor verstoppingen zorgt in de waaiers. Hiermee wordt niet voldaan aan de maximale storingen van drie stuks per jaar. Daarnaast moet circa 30 kleine gemalen nog worden voorzien van nieuwe telemetrie. => Conclusie: voldoet niet Functionele eis 3: De riolering en hemelwaterstelsels dienen in goede staat te zijn In figuur D is een overzicht gegeven van de kwaliteit van de geïnspecteerde rioolstrengen in Na toetsing van de door de gemeente opgestelde ingrijpmaatstaven blijkt dat 3 % moet worden vervangen en/of gerepareerd. De gemeente hanteerde de volgende toetsmethode: Ingrijpmaatstaf bij lekkages: klasse 4 en groter Ingrijpmaatstaf bij scheurvorming: klasse 3 en hoger Ingrijpmaatstaf bij aantasting: klasse 4 en hoger Waarschuwingsmaatstaf bij aantasting klasse 3 4 Benchmark Rioleringszorg, Individueel rapport gemeente Dodrecht, 11 augustus 2008

70 Inhangende rubberringen en radiale scheuren worden met een deelrenovatie verholpen. Mochten er meerdere van deze schades in een streng voorkomen dan kan ook vervanging een optie zijn. Per schade (en dus ook de hoeveelheid in een streng) wordt er bekeken welke maatregelen we gaan treffen. Hierbij rekening houdend met omgevingsfactoren. =>Conclusie: voldoet Te reperaren of vervangen geinspecteerde riolen in % wordt gerepareerd of vervangen (meters) wordt niet gerepareerd of vervangen (meters) % Figuur D Kwaliteit geïnspecteerde riolering gemeente Dordrecht 5 Functionele eis 4; Alle percelen binnen de gemeentegrenzen waar stedelijk afvalwater vrijkomt, moeten op de gemeentelijke riolering zijn aangesloten, uitgezonderd situaties waar individuele behandeling doelmatiger is Binnen de gemeente hebben 21 percelen geen toegang tot de riolering. Wel zijn deze 21 percelen in het bezit van een IBA, maar het betreft hier een experimentele IBA die niet goed is gekeurd. Er is dan ook geen ontheffing voor deze percelen. Verder zijn alle andere percelen binnen de gemeentegrenzen, die volgens de ontheffing voor aansluiting in aanmerking komen, aangesloten op de riolering. => Conclusie: voldoet niet 5 Benchmark Rioleringszorg, Individueel rapport gemeente Dodrecht, 11 augustus 2008

Samenvatting Gemeentelijk Rioleringsplan Wormerland. planperiode 2013 t/m 2017

Samenvatting Gemeentelijk Rioleringsplan Wormerland. planperiode 2013 t/m 2017 Samenvatting Gemeentelijk Rioleringsplan Wormerland planperiode 2013 t/m 2017 13 maart 2012 1.1 Inleiding De gemeente is wettelijk verplicht een Gemeentelijk Rioleringsplan (hierna te noemen: GRP) op te

Nadere informatie

Raadsvoorstel. drs A.J. Ditewig 18 februari 2010. 05 januari 2010. De raad wordt voorgesteld te besluiten:

Raadsvoorstel. drs A.J. Ditewig 18 februari 2010. 05 januari 2010. De raad wordt voorgesteld te besluiten: Portefeuillehouder Datum raadsvergadering drs A.J. Ditewig 18 februari 2010 Datum voorstel 05 januari 2010 Agendapunt Onderwerp Gemeentelijke watertaken De raad wordt voorgesteld te besluiten: het bijgaande

Nadere informatie

TOETSING VERBREED GRP

TOETSING VERBREED GRP Dit document beschrijft de toetsing van het verbreed GRP op hoofdlijnen. De toetsing is op volledigheid en niet op inhoud. Het is een hulpmiddel bij het maken van afspraken over het proces van het opstellen

Nadere informatie

Voorstel aan : Gemeenteraad van 14 december 2009 Door tussenkomst

Voorstel aan : Gemeenteraad van 14 december 2009 Door tussenkomst Voorstel aan : Gemeenteraad van 14 december 2009 Door tussenkomst van Nummer : : Raadscommissie van 2 december 2009 Onderwerp : Gemeentelijk Rioleringsplan (GRP) 2010-2014 Bijlage(n) : 1. Gemeentelijk

Nadere informatie

Bouwlokalen INFRA. Het riool in Veghel. Veghel in cijfers en beeld (1) Veghel in cijfers en beeld (2) Veghel in cijfers en beeld (3)

Bouwlokalen INFRA. Het riool in Veghel. Veghel in cijfers en beeld (1) Veghel in cijfers en beeld (2) Veghel in cijfers en beeld (3) Bouwlokalen INFRA Innovatie onder het maaiveld / renovatie van rioolstelsels Het riool in Veghel Jos Bongers Beleidsmedewerker water- en riolering Gemeente Veghel 21 juni 2006 Veghel in cijfers en beeld

Nadere informatie

Tubbergen o. gemeente. Aan de gemeenteraad. Vergadering: 8 september 2014. Nummer: Tubbergen, 28 augustus 2014

Tubbergen o. gemeente. Aan de gemeenteraad. Vergadering: 8 september 2014. Nummer: Tubbergen, 28 augustus 2014 gemeente Tubbergen o Aan de gemeenteraad Vergadering: 8 september 2014 Nummer: 9A Tubbergen, 28 augustus 2014 Onderwerp: Vaststellen verordening op de afvoer van hemelwater en grondwater. Samenvatting

Nadere informatie

GRP 2014-2018 Gemeente Tynaarlo. Naar een nieuw gemeentelijk rioleringsplan.

GRP 2014-2018 Gemeente Tynaarlo. Naar een nieuw gemeentelijk rioleringsplan. GRP 2014-2018 Gemeente Tynaarlo Naar een nieuw gemeentelijk rioleringsplan. Landelijk beleid en ontwikkelingen Gemeentelijke zorgplicht watertaken: Zorgen voor een doelmatige inzameling en een doelmatig

Nadere informatie

Gemeente Bergen Noord-Holland. Gemeentelijke Rioleringsplan 2011-2015. Samenvatting. Bergingskelder onder het Pompplein, Egmond aan Zee (2011)

Gemeente Bergen Noord-Holland. Gemeentelijke Rioleringsplan 2011-2015. Samenvatting. Bergingskelder onder het Pompplein, Egmond aan Zee (2011) Gemeente Bergen Noord-Holland Gemeentelijke Rioleringsplan 2011-2015 Bergingskelder onder het Pompplein, Egmond aan Zee (2011) Samenvatting Verbreed Gemeentelijk Rioleringsplan Gemeente Bergen (NH) 1\11

Nadere informatie

Anne Mollema IGWR. Grondwater in de Stadhouderslaan en omgeving

Anne Mollema IGWR. Grondwater in de Stadhouderslaan en omgeving Anne Mollema IGWR Grondwater in de Stadhouderslaan en omgeving Inhoud Water in de stad, hoe zit dat in elkaar Wie is waarvoor verantwoordelijk Wanneer is er een probleem Grondwaterstanden gemeten Wat kunt

Nadere informatie

Samenhang en samenvatting vgrp+, Waterplan, BRP

Samenhang en samenvatting vgrp+, Waterplan, BRP Samenhang en samenvatting vgrp+, Waterplan, BRP Uden gastvrij voor water Kenmerk: 11-10044-JV 14 september 2011 Ingenieursbureau Moons 1 Inhoudsopgave 1 SAMENHANG... 3 2 SAMENVATTING... 4 2.1 KOERSWIJZIGINGEN...

Nadere informatie

Raadsvergadering : 20 juni 2011 Agendanr. 13

Raadsvergadering : 20 juni 2011 Agendanr. 13 Raadsvergadering : 20 juni 2011 Agendanr. 13 Voorstelnr. : R 6837 Onderwerp : Gemeentelijk Rioleringsplan 2010-2015 Stadskanaal, 1 juni 2011 Beslispunten 1. Het Gemeentelijk Rioleringsplan (GRP) 2010-2015

Nadere informatie

Impressie(informatieavond(rioolvervanging(Straatweg( Datum:(8(september(2015( Opstelling(verslag:(Tineke(van(Oosten(en(Sieb(de(Jong((cgOH)(

Impressie(informatieavond(rioolvervanging(Straatweg( Datum:(8(september(2015( Opstelling(verslag:(Tineke(van(Oosten(en(Sieb(de(Jong((cgOH)( Impressie(informatieavond(rioolvervanging(Straatweg( Datum:(8(september(2015( Opstelling(verslag:(Tineke(van(Oosten(en(Sieb(de(Jong((cgOH)( Indeling(van(de(avond:(van(19.00(uur(tot(21.00(uur(konden(bewoners(van(de(Straatweg(informatie(

Nadere informatie

Basisopleiding Riolering Module 1

Basisopleiding Riolering Module 1 Basisopleiding Riolering Module 1 Cursusboek Nieuwegein, 2013 w w w. w a t e r o p l e i d i n g e n. n l Stichting Wateropleidingen, augustus 2013 Groningenhaven 7 3433 PE Nieuwegein Versie 1.1 Niets

Nadere informatie

12 Hemelwateruitlaat of riooloverstort

12 Hemelwateruitlaat of riooloverstort 12 Hemelwateruitlaat of riooloverstort 12.1 Inleiding Gemeenten hebben de taak om hemelwater en afvalwater in te zamelen. Het hemelwater wordt steeds vaker opgevangen in een separaat hemelwaterriool. Vanuit

Nadere informatie

Programma van de avond: vgrp 2015-2019 Inwonersbijeenkomst. Positie vgrp5 gemeentebeleid. Even voorstellen. Relaties met beleid / plannen

Programma van de avond: vgrp 2015-2019 Inwonersbijeenkomst. Positie vgrp5 gemeentebeleid. Even voorstellen. Relaties met beleid / plannen vgrp 2015-2019 Inwonersbijeenkomst 8 Januari 2015 19:45 20:00 20:05 20:15 22:00 Programma van de avond: Welkom en voorstelronde Toelichting doel bijeenkomst Wat is een vgrp? Gesprek met de inwoners adv

Nadere informatie

Aan u wordt voorgesteld bijgevoegd verbreed Gemeentelijk RioleringsPlan 2011-2015 vast te stellen.

Aan u wordt voorgesteld bijgevoegd verbreed Gemeentelijk RioleringsPlan 2011-2015 vast te stellen. Raadsvoorstel: Nummer: 2010-633 Onderwerp: Vaststellen verbreed Gemeentelijk RioleringsPlan 2011-2015(vGRP2011-2015) Datum: 6 april 2011 Portefeuillehouder: A.J. Rijsdijk/ T. van der Torren Raadsbijeenkomst:

Nadere informatie

Aansluitverordening van de riolering in de gemeente Krimpen aan den IJssel

Aansluitverordening van de riolering in de gemeente Krimpen aan den IJssel Aansluitverordening van de riolering in de gemeente Krimpen aan den IJssel De raad van de gemeente Krimpen aan den IJssel, Gelezen het voorstel van het college van burgemeester en wethouders van [datum];

Nadere informatie

17 mei 2011. Thema avond Gemeentelijk Rioolplan

17 mei 2011. Thema avond Gemeentelijk Rioolplan FLO/2011/8572 17 mei 2011 Thema avond Gemeentelijk Rioolplan Doel van het rioolstelsel: Volksgezondheid en milieu; Afvoer vuil water naar waterzuivering; Afvoer schoon regenwater. Wettelijke regels en

Nadere informatie

GEMEENTEBLAD. Nr. 6603. Gemeentelijk Rioleringsplan Schagen

GEMEENTEBLAD. Nr. 6603. Gemeentelijk Rioleringsplan Schagen GEMEENTEBLAD Officiële uitgave van gemeente Schagen. Nr. 6603 23 januari 2015 Gemeentelijk Rioleringsplan Schagen 0 Samenvatting 0.1 Inleiding De gemeente is wettelijk verplicht een Gemeentelijk Rioleringsplan

Nadere informatie

ADVIES BURGEMEESTER EN WETHOUDERS. Datum B&W-vergadering : 10-11-2009 Openbaar Onderwerp : Grondwaterbeleid

ADVIES BURGEMEESTER EN WETHOUDERS. Datum B&W-vergadering : 10-11-2009 Openbaar Onderwerp : Grondwaterbeleid ADVIES BURGEMEESTER EN WETHOUDERS Datum B&W-vergadering : 10-11-2009 Openbaar Onderwerp : Grondwaterbeleid Portefeuillehouder(s) : F.J.W. Saelman, Afdelingshoofd/hoofd OW: F. Hottinga Paraaf : Paraaf:

Nadere informatie

Raadsvoorstel Reg. nr : 1010217 Ag nr. : Datum : 18-05-10

Raadsvoorstel Reg. nr : 1010217 Ag nr. : Datum : 18-05-10 Ag nr. : Onderwerp Verordening op de afvoer van hemelwater en grondwater Status besluitvormend Voorstel 1. Vast te stellen de Verordening op de afvoer van hemelwater en grondwater; 2. De kosten van het

Nadere informatie

BergBezinkBassin Zie toelichting in begrippenlijst bij bergbezinkbassin.

BergBezinkBassin Zie toelichting in begrippenlijst bij bergbezinkbassin. Bijlage 1 Afkortingen en begrippen Afkortingen AWZI Zie RWZI BBB (v)brp CZV DWA DOB GRP HWA / RWA IBA KRW MOR NBW (-Actueel) OAS RIONED BergBezinkBassin Zie toelichting in begrippenlijst bij bergbezinkbassin.

Nadere informatie

Omgang met hemelwater binnen de perceelgrens

Omgang met hemelwater binnen de perceelgrens Omgang met hemelwater binnen de perceelgrens Ir. Emil Hartman Senior adviseur duurzaam stedelijk waterbeheer Ede, 10 april 2014 Inhoud presentatie Wat en hoe van afkoppelen Wat zegt de wet over hemelwater

Nadere informatie

Gemeente Doetinchem. Gemeentelijk Rioleringsplan Doetinchem 2010-2015. Witteveen+Bos. van Twickelostraat 2. postbus 233.

Gemeente Doetinchem. Gemeentelijk Rioleringsplan Doetinchem 2010-2015. Witteveen+Bos. van Twickelostraat 2. postbus 233. Gemeente Doetinchem Gemeentelijk Rioleringsplan Doetinchem 2010-2015 van Twickelostraat 2 postbus 233 7400 AE Deventer telefoon 0570 69 79 11 telefax 0570 69 73 44 INHOUDSOPGAVE blz. SAMENVATTING 1 1.

Nadere informatie

Inhoudsopgave. 1 Inleiding 4. Gemeentelijk rioleringsplan Den Helder 2013-2017

Inhoudsopgave. 1 Inleiding 4. Gemeentelijk rioleringsplan Den Helder 2013-2017 Gemeente Den Helder Gemeentelijk Rioleringsplan 2013-2017 Den Helder, september 2012 Inhoudsopgave 1 Inleiding 4 1.1 Wettelijk kader 4 1.2 Planhorizon 4 1.3 Belangrijkste relevant beleidskader voor de

Nadere informatie

Gemeentelijk rioleringsplan Leusden

Gemeentelijk rioleringsplan Leusden Gemeentelijk rioleringsplan Leusden Planperiode 2009-2013 Stedelijk afvalwater, hemelwater en grondwater Ontwerp Gemeente Leusden postbus 150 3830 AD LEUSDEN Grontmij Nederland B.V. Houten, 2 december

Nadere informatie

Van Waterplan naar Watervisie

Van Waterplan naar Watervisie 22 oktober, Studiedag VVSG Van Waterplan naar Watervisie integraal waterbeleid in Nijmegen Jos van der Lint Waterservicepunt (WSP) www.waterbewust.nl Waalsprong 1996-2020 Dukenburg / Lindenholt 1965-1985

Nadere informatie

VOORBLAD RAADSVOORSTEL

VOORBLAD RAADSVOORSTEL VOORBLAD RAADSVOORSTEL ONDERWERP Gemeentelijk Rioleringsplan 2013 t/m 2017 VOORSTEL 1. De geformuleerde doelen, 2. Het voorgenomen onderzoek 3. De voorgenomen beheermaatregelen 4. De rioolheffing in 2013

Nadere informatie

BIJLAGE 5: WATER- EN RIOLERINGSPLAN

BIJLAGE 5: WATER- EN RIOLERINGSPLAN BIJLAGE 5: WATER- EN RIOLERINGSPLAN INTERNE NOTITIE voor: Gemeente Cuijk, Waterschap Aa en Maas van: Erik van Grunsven telefoon: afdeling: Ruimtelijk Beheer onderwerp: hemelwater de Valuwe datum: 22-december-2011herzien

Nadere informatie

Sjoerd van de Venne. De Digitale Watertoets Verzonden: dinsdag 23 juni 201512:55

Sjoerd van de Venne. De Digitale Watertoets <noreply@dewatertoets.nl> Verzonden: dinsdag 23 juni 201512:55 Sjoerd van de Venne Van: De Digitale Watertoets Verzonden: dinsdag 23 juni 201512:55 Aan: Sjoerd van de Venne Onderwerp: Bevestiging van de Watertoets : 20150623-58-11153 Bijlagen:

Nadere informatie

Verbreed Gemeentelijk Rioleringsplan 2010-2015 Bergen NH

Verbreed Gemeentelijk Rioleringsplan 2010-2015 Bergen NH Verbreed Gemeentelijk Rioleringsplan 2010-2015 Bergen NH Verbreed Gemeentelijk Rioleringsplan 2010-2015 Bergen NH Doelmatige invulling van de zorgtaken DEFINITIEF GRP Vastgesteld 24 oktober 2011 Kenmerk

Nadere informatie

Notitie. Visiedocument GRP/BRP Brummen. 1 Inleiding - 15.004012 -

Notitie. Visiedocument GRP/BRP Brummen. 1 Inleiding - 15.004012 - Notitie Contactpersoon Gwendolijn Vugs Datum 1 mei 2015 Kenmerk N001-1229319GBV-avd-V02-NL Visiedocument GRP/BRP Brummen 1 Inleiding Het huidig Gemeentelijk Rioleringsplan (GRP) van de gemeente Brummen

Nadere informatie

Module D1100 Kostenkengetallen rioleringszorg. Inhoud

Module D1100 Kostenkengetallen rioleringszorg. Inhoud Module D1100 Kostenkengetallen rioleringszorg Inhoud 1 Inleiding 5 1.1 Verantwoording 5 1.2 Wat is veranderd? 5 1.3 Opsteller en begeleidingscommissie 5 1.4 Leeswijzer 6 2 Systematiek en uitgangspunten

Nadere informatie

EEN BODEM VOOR WATER

EEN BODEM VOOR WATER EEN BODEM VOOR WATER Hemel en grondwaterbeleid Breda 2011 RWZI De gemeente is verantwoordelijk voor de afvoer van afvalwater naar de rioolwaterzuivering (RWZI: een soort wasmachine voor water). RWZI De

Nadere informatie

De uitkomsten van het onderzoek van TAUW en de toetsing aan het huidige beleid, zijn in deze memo samengevat.

De uitkomsten van het onderzoek van TAUW en de toetsing aan het huidige beleid, zijn in deze memo samengevat. MEMO Datum : 24 mei 2016 Aan Van : Stadsdeelcommissie Noord : Hans van Agteren Onderwerp : Grondwateroverlast Enschede Noord Inleiding In het Gemeentelijk RioleringsPlan (GRP) zijn zeven gebieden benoemd

Nadere informatie

Gemeentelijk rioleringsplan 2009-2013 Wijk bij Duurstede

Gemeentelijk rioleringsplan 2009-2013 Wijk bij Duurstede Gemeentelijk rioleringsplan 2009-2013 Wijk bij Duurstede Definitief gemeente Wijk bij Duurstede Grontmij Nederland bv Houten, 28 juli 2009 Verantwoording Titel : Gemeentelijk rioleringsplan 2009-2013 Wijk

Nadere informatie

Gemeentelijk Rioleringsplan Oostzaan

Gemeentelijk Rioleringsplan Oostzaan Gemeentelijk Rioleringsplan Oostzaan planperiode 2013 t/m 2017 ONTWERP OVER-gemeenten Afdeling Gebied- en Wijkzaken WORMER Grontmij Nederland B.V. Alkmaar, 20 juni 2012, revisie Verantwoording Titel :

Nadere informatie

Watertoets De Cuyp, Enkhuizen

Watertoets De Cuyp, Enkhuizen Watertoets De Cuyp, Enkhuizen Definitief Bouwfonds Ontwikkeling Grontmij Nederland B.V. Alkmaar, 6 april 2009 Verantwoording Titel : Watertoets De Cuyp, Enkhuizen Subtitel : Projectnummer : 275039 Referentienummer

Nadere informatie

Verklarende factoren Lelystad Regiogemiddelde* Gemiddeld voor Nederland

Verklarende factoren Lelystad Regiogemiddelde* Gemiddeld voor Nederland Gemeenterapport Lelystad 2013 De Benchmark rioleringszorg is de landelijke prestatievergelijking waarmee gemeenten inzicht geven en krijgen in de kenmerken en prestaties van hun riolering(szorg). De cijfers

Nadere informatie

datum 27-2-2016 dossiercode 20160227-4-12526 Geachte heer / mevrouw R.G. Zuidema,

datum 27-2-2016 dossiercode 20160227-4-12526 Geachte heer / mevrouw R.G. Zuidema, datum 27-2-2016 dossiercode 20160227-4-12526 Geachte heer / mevrouw R.G. Zuidema, U heeft een watertoets uitgevoerd op de website http://www.dewatertoets.nl//. Op basis van deze toets volgt u de korte

Nadere informatie

Gemeentelijk Rioleringsplan Wormerland

Gemeentelijk Rioleringsplan Wormerland Gemeentelijk Rioleringsplan Wormerland planperiode 2013 t/m 2017 ONTWERP ONTWERP OVER-gemeenten Afdeling Gebied- en Wijkzaken WORMER Grontmij Nederland B.V. Alkmaar, 13 maart 2012, revisie Verantwoording

Nadere informatie

Uitwerking hemelwaterbeleid gemeente Leeuwarderadeel

Uitwerking hemelwaterbeleid gemeente Leeuwarderadeel Uitwerking hemelwaterbeleid gemeente Leeuwarderadeel Voor: Opgesteld door: Versie 1 (14-06-2012) Uitwerking hemelwaterbeleid gemeente Leeuwarderadeel Dit document bevat 11 bladzijden. Ons kenmerk: 19312RA-MW-LED

Nadere informatie

RAPPORTAGE EMISSIEBEHEER RIOLERING 2012

RAPPORTAGE EMISSIEBEHEER RIOLERING 2012 RAPPORTAGE EMISSIEBEHEER RIOLERING 2012 Archimedesweg 1 CORSA nummer: 14.48265 postadres: versie: Definitief postbus 156 auteur: Irene van der Stap 2300 AD Leiden oplage: Digitaal telefoon (071) 3 063

Nadere informatie

Verbreed gemeentelijk rioleringsplan Stichtse Vecht

Verbreed gemeentelijk rioleringsplan Stichtse Vecht Verbreed gemeentelijk rioleringsplan Stichtse Vecht Planperiode 2012-2016 Stedelijk afvalwater, hemelwater en grondwater Definitief Grontmij Nederland B.V. De Bilt, 2 augustus 2012 Verantwoording Titel

Nadere informatie

verbreed Gemeentelijk Rioleringsplan 2013-2017 Ontwerp GRP

verbreed Gemeentelijk Rioleringsplan 2013-2017 Ontwerp GRP verbreed Gemeentelijk Rioleringsplan 2013-2017 Ontwerp GRP gemeente Vlissingen 01-04-2013 eindconcept rapport Colofon: Titel : Verbreed Gemeentelijk Rioleringsplan 2013-2017 Ontwerp GRP Status : Gegevens

Nadere informatie

Van rioleringszaak naar gemeentelijke watertaak. De Wet gemeentelijke watertaken toegelicht

Van rioleringszaak naar gemeentelijke watertaak. De Wet gemeentelijke watertaken toegelicht Van rioleringszaak naar gemeentelijke watertaak De Wet gemeentelijke watertaken toegelicht Van rioleringszaak naar gemeentelijke watertaak De Wet gemeentelijke watertaken toegelicht Inhoudsopgave Samenvatting

Nadere informatie

Feiten over de riolering

Feiten over de riolering Feiten over de riolering Prestaties Middelen en mensen Samenhangen Schaalverschillen Doeltreffendheid en doelmatigheid Stichting RIONED, februari 21 T.b.v. het feitenonderzoek in het kader van doelmatig

Nadere informatie

Berekening hwa-riool Oranjebuurt te Riel

Berekening hwa-riool Oranjebuurt te Riel Berekening hwa-riool Oranjebuurt te Riel Gemeente Goirle projectnr. 219713 revisie 3.0 12 juli 2010 Opdrachtgever Gemeente Goirle Afdeling Realisatie en beheer Postbus 17 5050 AA Goirle datum vrijgave

Nadere informatie

Verbreed Gemeentelijk Rioleringsplan Lingewaard. 2013 t/m 2015

Verbreed Gemeentelijk Rioleringsplan Lingewaard. 2013 t/m 2015 Verbreed Gemeentelijk Rioleringsplan Lingewaard 2013 t/m 2015 Ontwerp 18 juni 2013 Kenmerk R001-1213704BTM-lhl-V05-NL Verantwoording Titel Verbreed Gemeentelijk Rioleringsplan Lingewaard Opdrachtgever

Nadere informatie

Verbreed GRP Coevorden Planperiode 2010-2014

Verbreed GRP Coevorden Planperiode 2010-2014 Verbreed GRP Coevorden Planperiode 2010-2014 25 augustus 2009 Verantwoording Titel Verbreed GRP Coevorden 2010-2014 Opdrachtgever Gemeente Coevorden Projectleider Nils Kappenburg Auteur(s) Jeroen van Voorn

Nadere informatie

Aanvraag rioolaansluiting

Aanvraag rioolaansluiting Aanvraag rioolaansluiting 1. Gegevens van de aanvrager Naam en voorletters: Adres: Postcode: Telefoonnummer: Woonplaats: Faxnummer: E-mailadres: 2. Plaats van aansluiting Adres: Kadastraal bekend gemeente:

Nadere informatie

Gemeentelijk rioleringsplan Zoetermeer

Gemeentelijk rioleringsplan Zoetermeer Gemeentelijk rioleringsplan Zoetermeer Stedelijk afvalwater, hemelwater en grondwater Planperiode 2011-2015 Ontwerp Gemeente Zoetermeer Grontmij Nederland B.V. Houten, 30 mei 2011 Verantwoording Titel

Nadere informatie

150 Doel en status Leidraad riolering Gaat over hoe u de Leidraad riolering kunt gebruiken en over de status van de informatie.

150 Doel en status Leidraad riolering Gaat over hoe u de Leidraad riolering kunt gebruiken en over de status van de informatie. 200 Inhoudsopgave 100 Voorwoord Voorwoord van de voorzitter van Stichting RIONED en de minister van VROM. 200 Inhoudsopgave Geeft een overzicht en omschrijving van de modules. 150 Doel en status Leidraad

Nadere informatie

U heeft een watertoets uitgevoerd op de website http://www.dewatertoets.nl//. Op basis van deze toets volgt u de normale procedure.

U heeft een watertoets uitgevoerd op de website http://www.dewatertoets.nl//. Op basis van deze toets volgt u de normale procedure. datum 31-3-2014 dossiercode 20140331-63-8729 Geachte heer/mevrouw Jeroen Overbeek, U heeft een watertoets uitgevoerd op de website http://www.dewatertoets.nl//. Op basis van deze toets volgt u de normale

Nadere informatie

in Flevoland Heeft u er last van of wilt u het gebruiken?

in Flevoland Heeft u er last van of wilt u het gebruiken? Grondwater in Flevoland Heeft u er last van of wilt u het gebruiken? 1. Wat is grondwater? Grondwater is de naam zegt het al water onder het grondoppervlak. Normaal gesproken is dit water dus niet zichtbaar.

Nadere informatie

Waterschap Hunze en Aa s Ontvangen d.d.: Documentnummer: Raakvlak waterbeheer: ja/nee. gemeente Assen Verbouwing woning Venestraat 175 9402GM ASSEN

Waterschap Hunze en Aa s Ontvangen d.d.: Documentnummer: Raakvlak waterbeheer: ja/nee. gemeente Assen Verbouwing woning Venestraat 175 9402GM ASSEN Waterschap Hunze en Aa s Ontvangen d.d.: Documentnummer: Raakvlak waterbeheer: ja/nee gemeente Assen Verbouwing woning 9402GM ASSEN Algemeen Betrokkenheid waterschap Voor de verdere procedurele afhandeling

Nadere informatie

Rioleringsplan Tivolikerk te Eindhoven

Rioleringsplan Tivolikerk te Eindhoven Project : Rioleringsplan Tivolikerk te Eindhoven Projectnummer : NC8110503 Versie : definitief Datum : 15 juli 2008 Aanleiding Het terrein van de Tivolikerk en het naastgelegen Zusterhuis aan de Heezerweg

Nadere informatie

12.1.1 Kwaliteit van de leefomgeving behouden en op punten verbeteren

12.1.1 Kwaliteit van de leefomgeving behouden en op punten verbeteren Programma 12 Milieu 12.1 Wat hebben we bereikt? 12.1.1 Kwaliteit van de leefomgeving behouden en op punten verbeteren Ruimtelijke ontwikkeling o Milieu aspecten worden vroegtijdig betrokken bij projecten/gebiedsontwikkelingen

Nadere informatie

Afvalwaterbeheer Overzichtelijke factsheets met uitleg, activiteiten en kosten. concept

Afvalwaterbeheer Overzichtelijke factsheets met uitleg, activiteiten en kosten. concept Afvalwaterbeheer Overzichtelijke factsheets met uitleg, activiteiten en kosten concept Versie juli 2013 Vergunningen Vergunningen verkrijgen, aanvragen en afgeven Werkzaamheden Het verkrijgen van de nodige

Nadere informatie

Gemeentelijk Rioleringsplan gemeente Brummen 2011-2016

Gemeentelijk Rioleringsplan gemeente Brummen 2011-2016 Gemeentelijk Rioleringsplan gemeente Brummen 2011-2016 27 juli 2010 Gemeentelijk Rioleringsplan gemeente Brummen 2011-2016 Doelmatige invulling van de rioleringszorg Inhoud Verantwoording en colofon...

Nadere informatie

Datum 14 januari 2011 Opgemaakt door afdeling Planvorming. Huidige samenwerking in de Veluwse afvalwaterketen

Datum 14 januari 2011 Opgemaakt door afdeling Planvorming. Huidige samenwerking in de Veluwse afvalwaterketen Datum 14 januari 2011 Opgemaakt door afdeling Planvorming Huidige samenwerking in de Veluwse afvalwaterketen Blad 2 van 6 Inhoudsopgave 1. Inleiding... 3 2. Huidige situatie; wat is er al bereikt?... 4

Nadere informatie

Sjoerd van de Venne. De Digitale Watertoets [noreply@dewatertoets.nl] Verzonden: maandag 30 juni 2014 13:51 Aan: Van:

Sjoerd van de Venne. De Digitale Watertoets [noreply@dewatertoets.nl] Verzonden: maandag 30 juni 2014 13:51 Aan: Van: Sjoerd van de Venne Van: De Digitale Watertoets [noreply@dewatertoets.nl] Verzonden: maandag 30 juni 2014 13:51 Aan: Sjoerd van de Venne Onderwerp: Bevestiging van de Watertoets : 20140630-58-9228 Bijlagen:

Nadere informatie

Verbreed Gemeentelijk Rioleringsplan Hulst

Verbreed Gemeentelijk Rioleringsplan Hulst Verbreed Gemeentelijk Rioleringsplan Hulst Planperiode 2010 tot en met 2015 Gemeente Hulst Postbus 49 4560 AA Hulst Grontmij Nederland B.V. Middelburg, 30 september 2009 Verantwoording Titel : Verbreed

Nadere informatie

Notitie. 1. Beleidskader Water

Notitie. 1. Beleidskader Water Notitie Ingenieursbureau Bezoekadres: Galvanistraat 15 Postadres: Postbus 6633 3002 AP Rotterdam Website: www.gw.rotterdam.nl Van: ir. A.H. Markus Kamer: 06.40 Europoint III Telefoon: (010) 4893361 Fax:

Nadere informatie

SCHRIFTELIJKE VRAGEN AAN HET COLLEGE Nb: vragen en antwoorden worden verzonden aan College, MT en alle raadsleden.

SCHRIFTELIJKE VRAGEN AAN HET COLLEGE Nb: vragen en antwoorden worden verzonden aan College, MT en alle raadsleden. SCHRIFTELIJKE VRAGEN AAN HET COLLEGE Nb: vragen en antwoorden worden verzonden aan College, MT en alle raadsleden. INDIENING Steller vragen: J.H.Maas, PvdA Datum: 11 januari 2013 Onderwerp: grondwateroverlast

Nadere informatie

Voorstel Gemeenteraad VII- C

Voorstel Gemeenteraad VII- C Voorstel Gemeenteraad VII- C Onderwerp Portefeuillehouder Actualisatie 2014 Gemeentelijk Rioleringsplan Hans van Agteren agendaletter (C) Programma LO Aangeboden aan Raad 30 september 2014 Stuknummer Corsanummer

Nadere informatie

Doorkiesnummer : (0495) 575 345 Agendapunt: - ONDERWERP AANLEIDING EN DOELSTELLING

Doorkiesnummer : (0495) 575 345 Agendapunt: - ONDERWERP AANLEIDING EN DOELSTELLING Zanddijk, Dingeman OG S1 RAD: RAD121212 2012-12-12T00:00:00+01:00 BW: BW121106 voorstel gemeenteraad Vergadering van de gemeenteraad van 12 december 2012 Portefeuillehouder : H.A. Litjens Behandelend ambtenaar

Nadere informatie

vgrp Dalfsen 2012-2015

vgrp Dalfsen 2012-2015 vgrp Dalfsen 2012-2015 ONTWERP 21 OKTOBER 2011 Pagina 2 Inhoudsopgave 1. INLEIDING... 5 1.1 AANLEIDING... 5 1.2 DOELSTELLING EN GELDIGHEIDSDUUR... 5 1.3 WETTELIJK KADER... 6 1.4 PROCEDURE... 8 1.5 LEESWIJZER...

Nadere informatie

Toelichting Watertoets

Toelichting Watertoets Toelichting Watertoets Zorgboerderij Schoolstraat te Dongen projectnr. 203471 revisie 00 21 januari 2010 Opdrachtgever Vieya T.a.v. de heer J.W. Revet Postbus 134 5100 AC Dongen datum vrijgave beschrijving

Nadere informatie

Verbreed Gemeentelijk Rioleringsplan De Bilt 2010-2014

Verbreed Gemeentelijk Rioleringsplan De Bilt 2010-2014 Verbreed Gemeentelijk Rioleringsplan De Bilt 2010-2014 Gemeente De Bilt januari 2010 Definitief Verbreed Gemeentelijk Rioleringsplan De Bilt 2010-2014 Gemeente De Bilt januari 2010 Definitief INHOUD

Nadere informatie

Inhoudsopgave. Gemeentelijk rioleringsplan 2010-2015 Plan Pagina 3 van 28

Inhoudsopgave. Gemeentelijk rioleringsplan 2010-2015 Plan Pagina 3 van 28 J. van Kampen (Steller) SB/ING Juni 2011 Inhoudsopgave 1. Inleiding...4 1.1. Aanleiding...4 1.2. Geldigheidsduur...4 1.3. Procedure...4 1.4. Leeswijzer...4 2. Evaluatie vorig GRP en verkenning omgeving...5

Nadere informatie

Gemeentelijk RioleringsPlan. 2009 t/m 2013

Gemeentelijk RioleringsPlan. 2009 t/m 2013 Gemeentelijk RioleringsPlan 2009 t/m 2013 Gemeentelijk Rioleringsplan planperiode 2009 t/m 2013 voor de gemeente Heemskerk Concept ONTWERP Pagina 1 van 40 Inhoudsopgave 1 Inleiding... 5 1.1 Aanleiding...

Nadere informatie

Verbreed Gemeentelijk Rioleringsplan Slochteren 2014-2018

Verbreed Gemeentelijk Rioleringsplan Slochteren 2014-2018 Verbreed Gemeentelijk Rioleringsplan Slochteren 2014-2018 25 november 2013 Verbreed Gemeentelijk Rioleringsplan Slochteren 2014-2018 Gemeente Slochteren Kenmerk R001-1207696JZG-rrt-V06-NL Verantwoording

Nadere informatie

Concept Verbreed Gemeentelijk Rioleringsplan Papendrecht 2014-2018

Concept Verbreed Gemeentelijk Rioleringsplan Papendrecht 2014-2018 Concept Verbreed Gemeentelijk Rioleringsplan Papendrecht 2014-2018 September 2013 Inhoudsopgave INHOUDSOPGAVE Inhoudsopgave...2 Samenvatting...5 1 Inleiding...6 1.1 Historie riolering...6 1.2 Aanleiding

Nadere informatie

Veelgestelde vragen over afkoppelen

Veelgestelde vragen over afkoppelen 1 Veelgestelde vragen over afkoppelen Inhoudsopgave 1. Wat is afkoppelen?... 2 2. Waarom afkoppelen?... 2 3. Afkoppelen, hoe werkt dat?... 3 4. Wanneer wordt mijn straat afgekoppeld?... 3 5. Welk beleid

Nadere informatie

BERGBEZINKBASSIN (BBB) WEERSELO

BERGBEZINKBASSIN (BBB) WEERSELO BERGBEZINKBASSIN (BBB) WEERSELO INHOUDSOPGAVE - AANLEIDING - HUIDIGE SITUATIE - GEVOLGEN RIOOLOVERSTORT - OVERSTORTREDUCTIE - BERGING EN BEZINKING OVERTOLLIG RIOOLWATER - WERKING BBB - WERKING (schematisch)

Nadere informatie

Verbreed Gemeentelijk Rioleringsplan Krimpen aan den IJssel 2013 2017

Verbreed Gemeentelijk Rioleringsplan Krimpen aan den IJssel 2013 2017 Verbreed Gemeentelijk Rioleringsplan Krimpen aan den IJssel 2013 2017 Krimpen aan den IJssel Datum: 7 september 2012 SAMENVATTING Waarom gemeentelijke rioleringszorg De primaire maatschappelijke doelstellingen

Nadere informatie

Afweging: het ontwerp Voor het ontwerp van de openbare inrichting hebben de onderstaande zaken als basis gediend:

Afweging: het ontwerp Voor het ontwerp van de openbare inrichting hebben de onderstaande zaken als basis gediend: Samenvatting: Inleiding: De aanleiding voor het project is de noodzakelijke rioolvervanging in de Norbertijnerstraat en de Schanswijk. De riolering verkeert in een slechte staat. De vervanging van het

Nadere informatie

B i j l a g e 1 : W a t e r t o e t s

B i j l a g e 1 : W a t e r t o e t s B i j l a g e 1 : Watertoets Code: 20120925-2-5456 Datum: 2012-09-25 Samenvatting van de gegevens voor de watertoets van project: De Parrebeam gemeente: het Bildt Gegevens plan bestaande loodsen en schuren

Nadere informatie

Uitwerking grondwaterbeleid gemeente Leeuwarderadeel

Uitwerking grondwaterbeleid gemeente Leeuwarderadeel Uitwerking grondwaterbeleid gemeente Leeuwarderadeel Voor: Opgesteld door: Versie 2 (11-07-2012) Uitwerking grondwaterbeleid gemeente Leeuwarderadeel Dit document bevat 14 bladzijden. Ons kenmerk: 22012RA-MH-LED

Nadere informatie

Hoe kom ik van grondwaterproblemen af?

Hoe kom ik van grondwaterproblemen af? Wat is grondwater? Grondwater is zoals het woord zelf al aangeeft het water dat zich in de grond bevindt. We zien het meestal niet totdat we het onverwacht tegenkomen of er zelfs overlast van ondervinden

Nadere informatie

Themabijeenkomst Innovatie 8 november 2012

Themabijeenkomst Innovatie 8 november 2012 Themabijeenkomst Innovatie 8 november 2012 BEOORDELINGSGRONDSLAG VOOR AFVALWATERSYSTEMEN Hans Korving Witteveen+Bos Waar gaan we het over hebben? Motivatie Context Aanpak Zelf aan de slag Uitwerking grondslag

Nadere informatie

GRP Slochteren 2008-2013. Gemeente Slochteren

GRP Slochteren 2008-2013. Gemeente Slochteren GRP Slochteren 2008-2013 Gemeente Slochteren Definitief, 25 maart 2008 Verantwoording Titel GRP Slochteren 2008-2013 Opdrachtgever Gemeente Slochteren Projectleider Nils Kappenburg Auteur(s) Nils Kappenburg

Nadere informatie

datum 24-2-2014 dossiercode 20140224-2-8518

datum 24-2-2014 dossiercode 20140224-2-8518 datum 24-2-2014 dossiercode 20140224-2-8518 Project: Bouwkavel Fiifhuizen 8 Harkema Gemeente: Achtkarspelen Aanvrager: Marije Streefkerk Organisatie: Gemeente Achtkarspelen Geachte heer/mevrouw Marije

Nadere informatie

Betreft Voorstel gedifferentieerde rioolheffing op basis van WOZ-waarde en type object

Betreft Voorstel gedifferentieerde rioolheffing op basis van WOZ-waarde en type object Notitie Referentienummer Datum Kenmerk 21 augustus 2012 314119 Betreft Voorstel gedifferentieerde rioolheffing op basis van WOZ-waarde en type object 1 Inleiding Eind 2011 is de rioolheffing opnieuw berekend

Nadere informatie

Verbreed Gemeentelijk Rioleringsplan Waterland 2012-2016. Doelmatig en transparant rioolbeheer

Verbreed Gemeentelijk Rioleringsplan Waterland 2012-2016. Doelmatig en transparant rioolbeheer U W Verbreed Gemeentelijk Rioleringsplan Waterland 212-216 Doelmatig en transparant rioolbeheer 2 december 211 Ta uw Kenmerk R1-471161KUM-kmi-V5-NL Verantwoording Titel Verbreed Gemeentelijk Rioleringsplan

Nadere informatie

Colofon. Verbreed Gemeentelijk Rioleringsplan Ommen. Planperiode: 2014 2018. Afdeling Openbaar Gebied Team Water & Team Civiel, riolering

Colofon. Verbreed Gemeentelijk Rioleringsplan Ommen. Planperiode: 2014 2018. Afdeling Openbaar Gebied Team Water & Team Civiel, riolering Verbreed Gemeentelijk Rioleringsplan Gemeente Ommen 2014-2018 Colofon Verbreed Gemeentelijk Rioleringsplan Ommen Planperiode: 2014 2018 Opdrachtgever: Opgesteld door: Gemeente Ommen Bestuursdienst Ommen

Nadere informatie

Zoals aangegeven zijn de gemeente Lelystad en het havenbedrijf Amsterdam de ontwikkelaars van het bedrijventerrein.

Zoals aangegeven zijn de gemeente Lelystad en het havenbedrijf Amsterdam de ontwikkelaars van het bedrijventerrein. Notitie Contactpersoon Jeroen Lasonder Datum 24 mei 2013 Kenmerk N008-1213242JLO-gdj-V022 Flevokust: Watertoets 1 Inleiding De gemeente Lelystad en Havenbedrijf Amsterdam ontwikkelen samen bedrijventerrein

Nadere informatie

Droge voeten, gezonde stad

Droge voeten, gezonde stad Droge voeten, gezonde stad Gemeentelijk Rioleringsplan Rotterdam 2011-2015 Hoofdrapport 1 Gemeentelijk Rioleringsplan Rotterdam 2011-2015 Colofon Productie en uitgave Gemeentewerken Rotterdam Samenstelling

Nadere informatie

Module A1000 Beleid en regelgeving op hoofdlijnen. Inhoud

Module A1000 Beleid en regelgeving op hoofdlijnen. Inhoud Module A1000 Beleid en regelgeving op hoofdlijnen Inhoud 1 Inleiding 3 1.1 Verantwoording 3 1.2 Wat is veranderd? 5 1.3 Opstellers en begeleidingscommissie 5 1.4 Leeswijzer 6 2 Rioleringszorg in haar beleidscontext

Nadere informatie

Afvalwaterbeleidsplan BMWE/NZV

Afvalwaterbeleidsplan BMWE/NZV Afvalwaterbeleidsplan BMWE/NZV Afvalwaterteam BMWE/NZV, 27 november 2013 Inhoud Aanleiding Ketenbenadering Maatregelen Kosten en Baten Specificatie Bedum Organisatie Aanleiding BMWE samenwerking Vier nieuwe

Nadere informatie

Gemeentelijk Rioleringsplan planperiode 2009-2012

Gemeentelijk Rioleringsplan planperiode 2009-2012 Gemeentelijk Rioleringsplan planperiode 2009-2012 voor de gemeente Bussum Concept Gemeente Bussum Afdeling Ruimtelijke Inrichting en Beheer Grontmij Nederland B.V. Alkmaar, 14 april 2009 Verantwoording

Nadere informatie

Grontmij Nederland B.V. Assen, 17 mei 2011. Stedelijk afvalwater, hemelwater en grondwater. Planperiode 2010-2015. Definitief

Grontmij Nederland B.V. Assen, 17 mei 2011. Stedelijk afvalwater, hemelwater en grondwater. Planperiode 2010-2015. Definitief Stedelijk afvalwater, hemelwater en grondwater Planperiode 2010-2015 Definitief Grontmij Nederland B.V. Assen, 17 mei 2011 Pagina 1 van 51 Titel : Gemeentelijk Rioleringsplan Emmen Subtitel : Stedelijk

Nadere informatie

Gemeentelijk Rioleringsplan Leidschendam-Voorburg

Gemeentelijk Rioleringsplan Leidschendam-Voorburg Gemeentelijk Rioleringsplan Leidschendam-Voorburg Stedelijk afvalwater, hemelwater en grondwater Planperiode 2009-2014 Definitief Gemeente Leidschendam-Voorburg Postbus 905 2270 AX VOORBURG Grontmij Nederland

Nadere informatie

B i j l a g e 3 : A d v i e s W e t t e r s k i p F r y s l â n - w a t e r t o e t s

B i j l a g e 3 : A d v i e s W e t t e r s k i p F r y s l â n - w a t e r t o e t s B i j l a g e 3 : A d v i e s W e t t e r s k i p F r y s l â n - w a t e r t o e t s Code: 20111219-2-3938 Datum: 2011-12-19 Samenvatting van de gegevens voor de watertoets van project: 025.67.17.45.00

Nadere informatie

Stromingsbeeld Rotterdam

Stromingsbeeld Rotterdam Rotterdam centraal en Provenierswijk Bert de Doelder 17-4-2014 Stromingsbeeld Rotterdam Z Maas Freatische grondwaterstand N diepe polders NAP 6,2 m holocene deklaag NAP -5 m 1e watervoerend pakket 1e

Nadere informatie

Doelmatig beheer waterketen samenvatting-

Doelmatig beheer waterketen samenvatting- euro/jaar Doelmatig beheer keten samenvatting- -eindrapport commissie feitenonderzoek- 200 Drinkprijs, rioolrecht en zuiveringsheffing gecorrigeerd voor belastingen en kostendekkendheid (prijspeil 2009)

Nadere informatie

Gemeentelijk Rioleringsplan Maastricht 2013-2017

Gemeentelijk Rioleringsplan Maastricht 2013-2017 Gemeentelijk Rioleringsplan Maastricht 2013-2017 Stedelijk afvalwater, afvloeiend hemelwater en grondwater Ver (concept) Grontmij Nederland B.V. De Bilt, 1 juli 2013 Verantwoording Titel : Gemeentelijk

Nadere informatie

Verbreed Gemeentelijk Rioleringsplan 2013 2017

Verbreed Gemeentelijk Rioleringsplan 2013 2017 Verbreed Gemeentelijk Rioleringsplan 2013 2017 Gemeente Purmerend Afdeling Stadsbeheer, Definitief, 16 April 2013 Samenvatting Voor u ligt het Verbreed Gemeentelijk Rioleringsplan 2013 2017 van de gemeente

Nadere informatie