Riool in Cijfers RIONED

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Riool in Cijfers 2009-2010 RIONED"

Transcriptie

1 Stichting RIONED is kenniscentrum voor de rioleringszorg en stimuleert de uitvoering van de gemeentelijke watertaken. Riool in Cijfers bezoekadres Galvanistraat 1, Ede postadres Postbus 133, 6710 BC, Ede telefoon fax internet (vakinformatie) (publieksinformatie) isbn issn Stichting RIONED

2 Inhoud Basisgegevens per provincie 4 Lengte en waarde riolering - Diameterverdeling vrijvervalriolering 6 Ouderdom - Lengte - Aansluiting - Ouderdom - Gebruikt materiaal 7 Aantal aangesloten inwoners - Pompen en overstorten 8 Kosten aanleg en vervanging - Prijsindexcijfers aanleg riolering 9 Aansluitingen op gemengd stelsel 10 Aansluitingen op drukriolering 11 Formatie gemeentelijk rioleringsbeheer - Formatieplaatsen 12 Inspectie en reiniging - Berging in randvoorzieningen 13 Afkoppelen per gemeentegrootteklasse - Spreiding in meerkosten 14 Belasting oppervlaktewater 15 Afvoerend oppervlak per woning 16 Verdeling grondslagen in Nederland 17 Rioolheffing per gemeentegrootteklasse 18 Rioollasten en -baten - Variatie in rioolheffing 20 Kosten per huishouden 21 Rioolheffing tariefsystemen - Spreiding rioolheffing eenpersoonsh. 22 Spreiding rioolheffing - Mutatie rioolheffing meerpersoonshuish. 23 Classificatie IBA's, emissie-eisen - Samenstelling afvalwater 24 Kosten IBA s 25 Percentages bevolking Europese landen aangesloten op riolering/zuivering 26 Basisgegevens waterschappen 28 Waterschapslasten en kostentoedeling 30 Zuiveringskentallen per waterschap 32 Niet-aangesloten percelen, IBA's zorgplicht 34 Optimalisatiestudies, waterplannen en afvalwaterakkoorden 36 Afkoppelen, oppervlakten en subsidies 38 Stedelijke wateropgave, wateroverlast 40 Waterschappen en hun werkgebied 42 Overzicht gebruikte bronnen 43 2 Voorwoord Riool in Cijfers biedt u, in handzaam formaat, een cijfermatig overzicht van de riolering en het stedelijk waterbeheer in Nederland, zoals de aanwezige riolering, voorgenomen maatregelen, planvorming, kosten en financiering. Deze zevende editie van Riool in Cijfers is grotendeels gebaseerd op gegevens verstrekt door de gemeenten en waterschappen. Daarnaast zijn cijfers ontleend aan COELO, CBS en VEWIN. Stichting RIONED dankt allen die hebben bijgedragen aan de totstandkoming van de Riool in Cijfers , in het bijzonder de gemeenten en waterschappen. De verantwoordelijkheid voor de samenstelling van Riool in Cijfers berust uiteraard bij Stichting RIONED. Ik hoop dat u in uw werk Riool in Cijfers veelvuldig en met plezier zult gebruiken. Uw reacties en opmerkingen zijn uiteraard welkom. Hugo Gastkemper, directeur Stichting RIONED, januari

3 Basisgegevens per provincie Peildatum NL Gr. Fr. Dr. Ov. Fl. Gld. Utr. N-H Z-H Z. N-Br. L. Aantal inwoners a (x 1.000) Aantal woningen a (x 1.000) Aantal gemeenten c % gemeenten begunstiger c Oppervlakte (totaal) a (km 2 ) Oppervlakte (land) a (km 2) Oppervlakte (binnenwater) a (km 2 ) Oppervlakte (buitenwater) a (km 2 ) Aantal rwzi's a Zuiveringscapaciteit a (x i.e.) Gezuiverd afvalwater a (x m 3 /dg) Gezuiverd afvalwater a (x m 3 /jr) Afgeleverd drinkwater b (x 10 6 m 3 /jr) Verhouding afvalwater/drinkwater 1,70 1,53 1,98 1,86 1,59 1,69 1,67 1,69 1,65 1,60 1,44 1,88 1,99 Omgevingsadressendichtheid Bevolkingsdichtheid a (inw./km 2 ) Aantal huishoudens a (x 1.000) Aantal eenpersoonshuishoudens a (x 1.000) Personen per huishouden a ,25 2,09 2,30 2,34 2,38 2,49 2,34 2,24 2,11 2,20 2,28 2,32 2,24 Bronnen: a) Statline b) Waterleidingstatistiek c) Begunstigersadministratie 4 5

4 Lengte en waarde riolering (2008) Stelseltype km buis miljard Gemengd rioolstelsel Gescheiden stelsel - dwa a ,9 Gescheiden stelsel - rwa a ,9 Verbeterd gescheiden stelsel - dwa a ,9 Verbeterd gescheiden stelsel - rwa a ,3 Totaal vrijvervalriolering Drukriolering b ,5 Persleiding beheer gemeenten ,7 Totaal gemeentelijke riolering Vrijvervalriolering beheer waterschappen 600 Persleiding beheer waterschappen Bronnen: Gemeentelijke enquête 2005 (bewerkt); Waterschapsenquête 2008; Leidraad Riolering a) Berekend o.b.v. peiljaar 2005 met toename door nieuwbouw: (50% gescheiden, 50% vgs) en afkoppelen (100% gescheiden rwa). b) Extrapolatie o.b.v. aantal aansluitingen. Vermoedelijk is dit een onderschatting door toenemend aantal meters per woning. Diameterverdeling vrijvervalriolering Buisdiameter (mm) km buis Aandeel (%) t/m en groter Totaal Ouderdom van de aanwezige riolering Jaar van aanleg km buis Aandeel % Voor a a) Extrapolatie van gegevens uit 2005 o.b.v. toename woningvoorraad, afkoppelen en vervanging oude riolering. Lengte riolering o.b.v. km buis Gescheiden stelsel 16% Verbeterd gescheiden 6% Drukriolering 22% Ouderdom Voor 1950 Gemengd stelsel 56% Aansluiting op riool Drukriolering 3,6% IBA s, septic tanks Verbeterd 0,4% gescheiden 8,2% Gescheiden stelsel 18% Gebruikt materiaal Keramiek en overige materialen 3% Kunststof 25% Gemengd stelsel 69% Beton 72% 7

5 Aantal aangesloten inwoners (2008) Type riolering Aantal inwoners a Aandeel % Gemengd gerioleerd Gescheiden gerioleerd Verbeterd gescheiden gerioleerd ,2 Drukriolering ,6 Niet aangesloten (zuivering ter plaatse) ,4 waarvan: IBA 3a en 3b IBA overig, o.a. IBA 1 (= septic tank) Totaal Nederland a) O.b.v. lengtes riolering en sanering buitengebied. Pompen en overstorten Aantal pompunits mechanische riolering Aantal rioolgemalen onder beheer gemeenten Aantal rioolgemalen onder beheer waterschappen Totaal aantal gemalen waarvan eindgemalen Totale pompcapaciteit eindgemalen in m 3 /u Aantal overstorten (afvalwater) Aantal nooduitlaten (regenwater) Bron: Gemeentelijke enquête 2005 en Waterschapsenquête Kosten aanleg en vervanging in Aanlegkosten per woning Gemengde stelsels Verbeterd gemengde stelsels Gescheiden stelsels Verbeterd gescheiden stelsels Drukriolering Aanlegkosten per meter (2007) per m. buis per m. stelsel Gemengde stelsels Verbeterd gemengde stelsels Gescheiden stelsels Verbeterd gescheiden stelsels Drukriolering Vervangingskosten per woning Gemengde stelsels Verbeterd gemengde stelsels Gescheiden stelsels Verbeterd gescheiden stelsels Drukriolering Bron: Leidraad Riolering, steeds per januari en incl. btw. Prijsindexcijfers aanleg riolering en GWW jaar peilmaand riolering a GWW 1996 feb jan (= 100) jan jan jan jan jan jan jan jan jan a) Betreft aanleg riolering in de bebouwde kom. Bron: Statline 9

6 Aansluitingen op gemengd stelsel (2005) Percentage gemengd van totale vrijverval stelsel Lager dan tot tot tot tot tot 100 Aansluitingen op drukriolering (2008) Percentage Lager dan 2,5 2,5 tot 5,0 5,0 tot 10,0 10,0 tot 15,0 15,0 tot 20,0 20,0 en hoger Onbekend Onbekend 10 11

7 Formatie gemeentelijk rioleringsbeheer a Inspectie en reiniging a Detachering en uitbesteding 250 fte Buitendienst 1250 fte Binnendienst 1100 fte Gemeentegrootte Geïnspecteerd km buis Gereinigd km buis (aantal inwoners) (% vrijvervalstelsel) (% vrijvervalstelsel) (8,0) 340 (12) (8,2) (11) (6,4) (11) (7,0) (12) > (6,8) (12) Nederland (6,9) (11) a) Gemiddelde jaarlijkse hoeveelheid geïnspecteerde en gereinigde vrijvervalriolering per gemeentegrootteklasse. a) Peildatum 1 januari Formatieplaatsen naar gemeentegrootte a Gemeentegrootte Fte per Fte per (aantal inwoners) inwoners kilometer buis b ,49 1, ,01 1, ,80 1, ,73 1,3 > ,71 1,6 Nederland 0,79 1,2 a) Aanwezige formatieplaatsen binnendienst. Peildatum 1 januari b) O.b.v. km buis (totaal). Berging in randvoorzieningen a Gemeentegrootte Berging gerealiseerd Berging per Berging per (aantal inwoners) (m 3 ) (m 3 ) woning gem. woning gem. tot stelsel (l) b stelsel (mm) c , , , ,8 > ,0 Nederland ,6 a) Extrapolatie per gemeentegrootteklasse naar aantal woningen. Uitkomsten afgerond op twee significante cijfers. b) Aantal woningen op gemengd stelsel, peildatum c) Berekend o.b.v. 200 m 2 afvoerend oppervlak per woning

8 Afkoppelen per gemeentegrootteklasse a Gemeentegrootte % reeds afgekoppeld % gepland af te koppelen (aantal inwoners) (tot 1 januari 2005) ( ) ,7 6, ,9 5, ,3 7, ,7 5,1 > ,6 4,2 Nederland 4,3 5,7 a) Hoeveelheden al afgekoppeld en nog gepland af te koppelen oppervlak aangesloten op gemengd stelsel als percentage van het totaal op gemengd stelsel aangesloten oppervlak. Peildatum 1 januari 2004, waarbij zowel stelselverdeling als afvoerend oppervlak van de betreffende gemeenten gebruikt zijn. Spreiding in meerkosten afkoppelen Euro per m Herkomst belasting oppervlaktewater Afvalwater ongezuiverd 2% Afvalwater 5% Corrosie waterleidingen 8% Vuurwerk 10% Overig 17% rwzi 25% Af- en uitspoeling bodem (landbouw + natuur) 56% Stikstof (totaal-n) Overig 20% Verkeer (weg+rail) 6% Koper Cu) Scheepvaart 32% Uitspoeling bodem (natuur) 4% Afvalwater ongezuiverd 2% Overig 6% 15% Uitspoeling bodem (landbouw) rwzi 41% Overig 13% Afvalwater 34% Af- en uitspoeling bodem (landbouw + natuur) 51% Fosfaat (totaal-p) Zink (Zn) Uitspoeling bodem (landbouw) 28% Scheepvaart 18% Aantal gemeenten Bron: Verkenning Milieutechnologie Diffuse Bronnen Corrosie bouwmateriaal (o.a. dakgoten) 5% Wegverkeer 5% Uitspoeling bodem (natuur) 9% 15

9 Afvoerend oppervlak per woning Lager dan tot tot tot tot of hoger Onbekend Verdeling grondslagen in Nederland Duin- en strandzanden (Holoceen) Mariene afzettingen (zand; Holoceen) Veen, en klei op veen (Holoceen) Rivierafzettingen (zand; Holoceen en Pleistoceen) Gestuwde en glaciale afzettingen (zand; Pleistoceen) Oudere afzettingen (Tertiair,Krijt en Carboon) Dekzand Breuk 0 50 km Afvoerend oppervlak per woning op vrijvervalstelsel (in m 2 ) 16 Bron: TNO-NITG 17

10 Rioolheffing, kosten en opbrengsten per gemeentegrootteklasse Gemeentegrootte (x inw.) jaar > < 5 Nederland Aantal gemeenten Aantal inwoners (x 1.000) Aantal gemeenten met rioolrecht/-heffing Totale kosten riolering (miljoenen ) Totale opbrengsten rioolheffing ( ) Totale kosten riolering per inwoner ( ) Rioolheffing per inwoner ( ) Afvalstoffenheffing (miljoenen ) Afvalstoffenheffing per inwoner ( ) Bronnen: Statline; Riool in Cijfers Euro per inwoner Miljoenen euro Totale kosten riolering Opbrengsten rioolrecht > < 5 Nederland Gemeentegrootteklasse (x inwoners)

11 Rioollasten en -baten in periode (in mln euro's) a Inkomsten uit rioolheffing Totale baten Totale lasten Saldo baten en lasten a) Per is de CBS-systematiek veranderd waardoor de cijfers slechts beperkt vergelijkbaar zijn. Zie de Rioleringsatlas van Nederland. Bronnen: StatLine; Riool in Cijfers Variatie in rioolheffing (in ) Peiljaar 2008 Eenpersoons Meerpersoons Laag Gemiddeld Jaarlijks stijgingspercentage 5,3 6,0 Mediaan Jaarlijks stijgingspercentage 3,5 3,8 Hoog Laag: het rekenkundig gemiddelde van de drie laagste heffingen. Gemiddelde: het gewogen gemiddelde. Mediaan: punt waarop evenveel gemeenten een hoger als een lager heffing hanteren. Hoog: het rekenkundig gemiddelde van de drie hoogste heffingen. Bron: Atlas van de lokale lasten 2008 Miljoenen euro Totale baten Totale lasten Kosten per huishouden (in ) Peiljaar Eenpersoons Meerpersoons Drinkwater a Verwarming en gas b Electriciteit a Afvalverwijdering a Verontreinigingsheffing a Ingezetenenomslag a Rioolheffing a Gemeentelijke woonlasten c Netto woonlasten c a) Gemiddelde is inclusief eenpersoonshuishoudens. b) Geen onderscheid tussen een- en meerpersoonshuishoudens mogelijk. c) Gemeentelijke woonlasten, gecorrigeerd voor effect woningwaarde op gemeentefonds. Bronnen: StatLine; Atlas van de lokale lasten 2008; Woonlastenmonitor 2008; NIBUD

12 Rioolheffing tariefsystemen gebruikers Bron: Atlas Lokale Lasten 2008 Spreiding rioolheffing meerpersoonshuish. Bron: Atlas Lokale Lasten 2008 Geen gebruikers heffing 35% Water verbruik 12% 9% Omvang huishouden 40% Vastrecht 4% WOZ-waarde Rioolheffing ( /huish.) Geen rioolheffing 0% Percentage van aantal gemeenten (cumulatief) Spreiding rioolheffing eenpersoonshuish. Bron: Atlas Lokale Lasten 2008 Bron: Atlas Lokale Lasten 2008 Mutatie rioolheffing meerpersoonshuish. Rioolheffing ( /huish.) Percentage van aantal gemeenten (cumulatief) Percentage daling of stijging Percentage van aantal gemeenten (cumulatief) 22 23

13 Classificatie IBA's, emissie-eisen IBA klasse 1 IBA klasse 2 IBA klasse 3a IBA klasse 3b (septic tank) (biologische zuivering) (verbeterde biologische (fysisch chemische en verbeterde zuivering) biologische zuivering) monster a 24 uur b monster a 24 uur c monster a 24 uur c monster a 24 uur c BZV < 250 > 30 < 60 < 30 < 40 < 20 < 40 < 20 CZV < 750 > 30 < 300 < 150 < 200 < 100 < 200 < 100 Zwevende stof < 70 > 75 < 60 < 30 < 60 < 30 < 60 < 30 N-totaal < 60 < 30 < 60 < 30 Ammonium < 4 < 2 < 4 < 2 P-totaal < 6 < 3 Toelichting: de emissie-eisen dienen voor attestering. De eisen zijn afhankelijk van de wijze van bemonstering. a) in enig steekmonster, in mg/l. b) % verwijdering. c) 24 uur volumeproportioneel monster, mg/l. Bron: Leidraad Riolering Samenstelling huishoudelijk afvalwater Kosten IBA's (in ) Concentratie mg/l Vuilvracht a Parameter zwart grijs totaal (g/inw/dag) Biochemisch zuurstof verbruik (BZV) Chemisch zuurstof verbruik (CZV) Kjeldahl-stikstof (N-Kj) Totaal fosfaat (P-totaal) Zwevende stof a) O.b.v. waterverbruik van 150 liter/inw./dag. Bron: Leidraad Riolering 24 IBA-systeem Aanschaf Aanleg a Onderhoud Energieper jaar per jaar Septic tank b 0 Infiltratiesysteem bij bodemlozing Compactsysteem met stikstofverwijdering Compactsysteem zon der stikstofverwijdering Helofytenfilter a) Exclusief kosten voor huisaansluiting op IBA-systeem. b) Inclusief tweejaarlijkse slibafvoer. Bron: Leidraad Riolering 25

14 Percentages bevolking Europese landen aangesloten op riolering/zuivering Bron: Eurostat RIO ZUI IND RIO ZUI IND RIO ZUI IND RIO ZUI IND RIO ZUI IND RIO ZUI IND Nederland België Bulgarije Denemarken Duitsland Estland Finland Frankrijk Griekenland Hongarije Ierland ,88 IJsland ,63 Italië Litouwen Malta Noorwegen Oostenrijk Polen Portugal Roemenië Slovenie Spanje Tsjechië Ver. Koninkrijk ,9 Zweden Zwitserland RIO = Percentage van de bevolking aangesloten op riolering, ongeacht of daarna zuivering plaatsvindt. ZUI = Percentage van de bevolking aangesloten op riolering waarvan afvalwater gezuiverd wordt. IND = Percentage van de bevolking aangesloten op kleinschalige (individuele) afvalwaterverzameling en -zuivering

15 Basisgegevens waterschappen (peildatum ) Waterschap Inwoners Gemeenten Fte Fte Oppervlakte (km 2 ) Grondsoort (% opp.) (zie flap) totaal GWT a totaal % land % water klei veen zand/löss A&M AGV HBD , DOM , DSR DLF WFR WGS , HNK HD H&A NZV P&M R&W R&D R&O R&IJ HRL RIV S&K V&E V&V , VEL WZE WZV , ZZL Nederland b , a) GWT = Gemeentelijke watertaken. b) Gemeenten vallen soms onder meerdere waterschappen, vandaar dat het aantal gemeenten groter is dan 441. Bron: Waterschapsenquête

16 Waterschapslasten en kostentoedeling (Peiljaar 2008) Waterschapslasten gezin, a Kosten zuivering Kostentoedeling watersysteem, % huurhuis koophuis / i.e. b / inw. ingezetenen gebouwd ongebouwd natuurterreinen A&M ,0 59,2 11,7 0,1 AGV ,0 36,351 3,641 0,008 HBD ,0 59,1 10,8 0,1 DOM ,0 56,7 8,2 0,1 DSR ,0 53,1 8,8 0,1 DLF ,0 35,1 4,94 0,01 WFR ,0 51,3 21,4 0,3 WGS ,2 57,2 15,5 0,1 HNK ,0 54,6 11,3 0,1 HD ,0 48,15 11,82 0,03 H&A ,0 54,5 20,3 0,2 NVZ ,0 56,6 18,2 0,2 P&M ,0 55,5 14,3 0,2 R&W ,0 46,7 18,0 0,3 R&D ,0 57,3 12,6 0,1 R&IJ ,0 59,3 13,6 0,1 HRL ,0 42,6 7,3 0,1 RIV ,0 52,13 12,832 0,038 R&O ,6 8,34 0,06 S&K ,0 42,37 7,62 0,01 V&E ,0 50,5 7,3 0,2 V&V ,0 50,5 21,4 0,1 VEL ,0 56,7 10,9 0,4 WZE ,0 56,97 15,83 0,2 WZV ,0 53,45 23,39 0,16 ZZL ,0 51,0 23,6 0,4 Bron: Waterschapsenquête 2008; Unie van Waterschappen a) Gemiddelde waterschapslasten in 2008 voor een gezin van 4 personen in huurwoning resp. koopwoning (WOZ ). b) Totale kosten zuiveringsbeheer per i.e. Bron: Zuiver Afvalwater

17 Zuiveringskentallen per waterschap (peildatum ) Aantal Ontwerp- Hydraulische capaciteit Belasting Gezuiverd Zuiveringsrendement % Voldaan Wvo rwzi s capaciteit totaal w.v.dwa in 2007 totaal droog- hemel- riool- BZV CZV P-tot N-Kjel N-tot onop- Lozingseisen b 1000 i.e m 3 /u 1000 m 3 /u 1000 i.e m 3 /j weerafv. water vreemd gelost A&M ,3 8, % 39% 37% % AGV ,2 20, % 15% % HBD ,5 15, % 25% % DOM ,2 16, % 37% 14% % DSR ,7 12, % 30% 17% % DLF ,1 21, % 33% 10% % WFR ,0 15, % 33% 25% % WGS ,4 7, % 37% 12% % HNK ,4 20, % 11% 2% % HD ,7 23, % H&A ,8 5, % 48% % NZV ,3 7, % 60% 5% % WBL a ,2 58, % 6% % R&W ,6 4, % R&D ,0 13, % R&IJ ,8 14, % 43% 14% % HRL RIV ,9 17, % S&K ,7 7, % 27% 25% % V&E ,0 12, % 24% 10% % V&V ,1 4, % 17% % VEL ,4 6, % 28% 3% % WZE ,5 5, % 41% 15% % WZV ,4 2, % 43% 1% % ZZL Nederland , a) Waterschapsbedrijf Limburg vervult deze taak namens Peel en Maasvallei en Roer en Overmaas. b) Percentage i.e.'s in 2007 waarvoor is voldaan aan de lozingseisen m.b.t. CZV, BZV, N, P en onopgeloste stof, zoals gesteld in de Wvo-vergunning

18 Niet-aangesloten percelen, IBA's, lengtes riolering en aantal gemalen (peildatum ) Niet-aangesloten Sanering door percelen na sanering bestaande oplossing IBA's, beheer IBA's, beheer persleiding (km buis) vrijverval (km buis) aantal buitengebied a (o.a. septic tank) gemeenten waterschap beheer waterschap beheer waterschap rioolgemalen A&M AGV HBD DOM DSR DLF WFR WGS HNK HD H&A NZV WBL b R&W R&D R&IJ HRL RIV S&K V&E V&V VEL WZE WZV ZZL Nederland a) Peildatum 1 januari b) Waterschapsbedrijf Limburg vervult deze taak namens Peel en Maasvallei en Roer en Overmaas. Bron: Waterschapsenquête

19 Optimalisatiestudies, waterplannen en afvalwaterakkoorden (peildatum ) a aantal Optimalisatiestudies Afvalwater- Waterplan gemeenten aantal gemeenten geschatte % ten akkoord # gemeenten totaal plan uitvoering opbrengst (10 6 ) b gunste ws # gemeenten plan uitvoering A&M AGV HBD DOM DSR , DLF WFR WGS , HNK HD H&A , NZV WBL c , R&W R&D , R&IJ , HRL RIV , S&K V&E V&V VEL WZE WZV , ZZL Nederland d , a) Oplopende reeksen; indien uitvoering van maatregelen gestart is, wordt verondersteld dat de planvorming afgerond is. Een gemeente kan dus slechts eenmaal per studie voorkomen. b) De tot behaalde financiële voordelen die op basis van optimalisatiestudies zijn gerealiseerd. c) Waterschapsbedrijf Limburg vervult deze taak namens Peel en Maasvallei en Roer en Overmaas. d) Gemeenten vallen soms onder meerdere waterschappen, daarom is het totaal groter dan 441. Legenda: plan = studie in ontwikkeling of afgerond, uitvoering nog niet gestart; uitvoering = uitvoering van maatregelen gestart. Bron: Waterschapsenquête

20 Afkoppelen, oppervlakten en subsidies (peildatum ) Subsidie direct Subsidiebudget ( ) Waarvan benut Betreft m 2 Aantal m 2 dakoppervlak bestaande bouw, afgekoppeld met subsidie waterschap voor burgers? afkoppelen 2008 ( ) dakoppervlak t/m 2005 in 2006 in 2007 A&M nee AGV nee HBD nee DOM nee DSR ja DLF ja WFR nee WGS HNK HD H&A nee NZV nee WBL a nee R&W R&D ja R&IJ nee HRL nee RIV nee S&K V&E nee V&V nee VEL WZE nee WZV nee ZZL nee a) Waterschapsbedrijf Limburg vervult deze taak namens Peel en Maasvallei en Roer en Overmaas. Bron: Waterschapsenquête

21 Stedelijke wateropgave, wateroverlast (peildatum ) Tekort waterberging opp. retentie- % steden voldoet Stedelijke water- Knelpunten stedelijk gebied Aantal gemeenten met beheersgebied gebieden (ha) aan NBW-normen opgave bekend? wateroverlast ha m 3 totaal stad opp. water grondwater riolering (inundatie) (afvoer) A&M nee ja ja ja 0 0 AGV ja ja ja ja 1 0 HBD ja ja ja ja 6 4 DOM ja ja ja ja 0 0 DSR ja ja nee nee 2 1 DLF ja ja ja ja 0 0 WFR nee ja ja ja 8 8 WGS nee HNK ja ja nee nee 1 4 HD ja ja nee nee - - H&A ja ja nee nee 0 0 NZV nee ja nee ja 6 5 WBL a ja ja ja ja - - R&W nee ja ja ja 0 0 R&D R&IJ ja ja nee nee 2 - HRL RIV nee ja ja nee 1 2 S&K ja ja nee nee - - V&E ja ja nee nee 1 0 V&V ja ja ja ja 1 1 VEL ja ja ja ja 0 0 WZE nee nee nee nee 2 10 WZV ja ja ja ja 3 3 ZZL a) Waterschapsbedrijf Limburg vervult deze taak namens Peel en Maasvallei en Roer en Overmaas. Bron: Waterschapsenquête

Riool in Cijfers 2005-2006 RIONED

Riool in Cijfers 2005-2006 RIONED Stichting RIONED stimuleert de rioleringszorg: platform van overheden en bedrijfsleven kennisontwikkeling en -verspreiding behartiger van het rioleringsbelang Riool in Cijfers 2005-2006 bezoekadres Bouwstede,

Nadere informatie

Feiten over de riolering

Feiten over de riolering Feiten over de riolering Prestaties Middelen en mensen Samenhangen Schaalverschillen Doeltreffendheid en doelmatigheid Stichting RIONED, februari 21 T.b.v. het feitenonderzoek in het kader van doelmatig

Nadere informatie

Contra-expertise lastenontwikkeling door Project Gebonden Aandeel waterschappen aan het Hoogwater Beschermingsprogramma

Contra-expertise lastenontwikkeling door Project Gebonden Aandeel waterschappen aan het Hoogwater Beschermingsprogramma Contra-expertise lastenontwikkeling door Project Gebonden Aandeel waterschappen aan het Hoogwater Beschermingsprogramma dr. C. Hoeben prof. dr. M.A. Allers Centrum voor Onderzoek van de Economie van de

Nadere informatie

Stroomgebiedsafstemming Rijnwest. ER in combinatie met meetgegevens

Stroomgebiedsafstemming Rijnwest. ER in combinatie met meetgegevens Stroomgebiedsafstemming Rijnwest ER in combinatie met meetgegevens Stroomgebiedsafstemming Rijn-West 2 Opdrachtgever: Rijn West Begeleidingsgroep / beoordelingsgroep: Provincies, RAO, KRW-Kernteam Rijn

Nadere informatie

Verklarende factoren Lelystad Regiogemiddelde* Gemiddeld voor Nederland

Verklarende factoren Lelystad Regiogemiddelde* Gemiddeld voor Nederland Gemeenterapport Lelystad 2013 De Benchmark rioleringszorg is de landelijke prestatievergelijking waarmee gemeenten inzicht geven en krijgen in de kenmerken en prestaties van hun riolering(szorg). De cijfers

Nadere informatie

Bouwlokalen INFRA. Het riool in Veghel. Veghel in cijfers en beeld (1) Veghel in cijfers en beeld (2) Veghel in cijfers en beeld (3)

Bouwlokalen INFRA. Het riool in Veghel. Veghel in cijfers en beeld (1) Veghel in cijfers en beeld (2) Veghel in cijfers en beeld (3) Bouwlokalen INFRA Innovatie onder het maaiveld / renovatie van rioolstelsels Het riool in Veghel Jos Bongers Beleidsmedewerker water- en riolering Gemeente Veghel 21 juni 2006 Veghel in cijfers en beeld

Nadere informatie

Samenvatting Gemeentelijk Rioleringsplan Wormerland. planperiode 2013 t/m 2017

Samenvatting Gemeentelijk Rioleringsplan Wormerland. planperiode 2013 t/m 2017 Samenvatting Gemeentelijk Rioleringsplan Wormerland planperiode 2013 t/m 2017 13 maart 2012 1.1 Inleiding De gemeente is wettelijk verplicht een Gemeentelijk Rioleringsplan (hierna te noemen: GRP) op te

Nadere informatie

Module B4000 Individuele behandeling van afvalwater: IBA-systemen

Module B4000 Individuele behandeling van afvalwater: IBA-systemen Module B4000 Individuele behandeling van afvalwater: IBA-systemen Inhoud 1 Inleiding 3 1.1 Verantwoording 3 1.2 Wat is veranderd? 3 1.3 Opsteller en begeleidingscommissie 3 1.4 Leeswijzer 3 2 Samenstelling

Nadere informatie

17 mei 2011. Thema avond Gemeentelijk Rioolplan

17 mei 2011. Thema avond Gemeentelijk Rioolplan FLO/2011/8572 17 mei 2011 Thema avond Gemeentelijk Rioolplan Doel van het rioolstelsel: Volksgezondheid en milieu; Afvoer vuil water naar waterzuivering; Afvoer schoon regenwater. Wettelijke regels en

Nadere informatie

III IIIIIIIIII III IINil 15IN015993-08/05/2015

III IIIIIIIIII III IINil 15IN015993-08/05/2015 III IIIIIIIIII III IINil 15IN015993-08/05/2015 Ministerie van Infrastructuur en Milieu Waterschap Brabantse Delta T.a.v. Algemeen bestuur Postbus 5520 4801 DZ BREDA Datum 6 mei 2015 Betreft De BGT: ligt

Nadere informatie

Vrijwaringsovereenkomst inzake de garantstellingsverplichting ex artikel 41 Gr HWH

Vrijwaringsovereenkomst inzake de garantstellingsverplichting ex artikel 41 Gr HWH Kenmerk: V0051/1988 Vrijwaringsovereenkomst inzake de garantstellingsverplichting ex artikel 41 Gr HWH ONDERGETEKENDEN 1. Hoogheemraadschap Amstel, Gooi en Vecht, hoogheemraadschap De Stichtse Rijnlanden,

Nadere informatie

Individuele Behandeling afvalwater. Ontzorging gemeenten voor beheer en onderhoud IBA s

Individuele Behandeling afvalwater. Ontzorging gemeenten voor beheer en onderhoud IBA s Individuele Behandeling afvalwater Ontzorging gemeenten voor beheer en onderhoud IBA s jaaroverzicht 2007 Inhoud Waterschap De Dommel 3 Managementsamenvatting 4 Algemene werking 6 Feiten & cijfers 7 Prestaties/analyseresultaten

Nadere informatie

Basisopleiding Riolering Module 1

Basisopleiding Riolering Module 1 Basisopleiding Riolering Module 1 Cursusboek Nieuwegein, 2013 w w w. w a t e r o p l e i d i n g e n. n l Stichting Wateropleidingen, augustus 2013 Groningenhaven 7 3433 PE Nieuwegein Versie 1.1 Niets

Nadere informatie

Regionaal feitenonderzoek

Regionaal feitenonderzoek Regionaal feitenonderzoek Gezamenlijk Afvalwaterbeheer West-Overijssel (GAWO) WELLDRA Regionaal feitenonderzoek Gezamenlijk Afvalwaterbeheer West-Overijssel (GAWO) Hans van der Eem Jan Zwiers WSGS-RFO

Nadere informatie

Notitie. 1. Beleidskader Water

Notitie. 1. Beleidskader Water Notitie Ingenieursbureau Bezoekadres: Galvanistraat 15 Postadres: Postbus 6633 3002 AP Rotterdam Website: www.gw.rotterdam.nl Van: ir. A.H. Markus Kamer: 06.40 Europoint III Telefoon: (010) 4893361 Fax:

Nadere informatie

Mev r. d r. C. Hoeben 1. 1 Inleiding. 2 Huidige stelsel waterschappen. zaken, niet zijnde natuurterreinen (kortweg ongebouwd);

Mev r. d r. C. Hoeben 1. 1 Inleiding. 2 Huidige stelsel waterschappen. zaken, niet zijnde natuurterreinen (kortweg ongebouwd); 1583 Voorgestelde wijzigingen waterschapsbelastingen vergroten weeffout Mev r. d r. C. Hoeben 1 1 Inleiding Sinds 2009 hanteren de waterschappen een nieuw belastingstelsel. De overstap op dit nieuwe belastingstelsel

Nadere informatie

Kerngegevens ontwikkeling waterschapsheffingen 2009-2015

Kerngegevens ontwikkeling waterschapsheffingen 2009-2015 Kerngegevens ontwikkeling waterschapsheffingen 2009-2015 dr. C. Hoeben COELO Centrum voor Onderzoek van de Economie van de Lagere Overheden Kerngegevens ontwikkeling waterschapsheffingen 2009-2015 Corine

Nadere informatie

Benchmark Waterschapsverkiezingen

Benchmark Waterschapsverkiezingen BENCHMARK ONDERZOEK Benchmark Waterschapsverkiezingen 18 maart 2015 Benchmark Waterschapsverkiezingen 18 maart 2015 Op 18 maart vinden de Waterschapsverkiezingen plaats. Met uitgebreide websites die veel

Nadere informatie

Voorstel aan : Gemeenteraad van 14 december 2009 Door tussenkomst

Voorstel aan : Gemeenteraad van 14 december 2009 Door tussenkomst Voorstel aan : Gemeenteraad van 14 december 2009 Door tussenkomst van Nummer : : Raadscommissie van 2 december 2009 Onderwerp : Gemeentelijk Rioleringsplan (GRP) 2010-2014 Bijlage(n) : 1. Gemeentelijk

Nadere informatie

BergBezinkBassin Zie toelichting in begrippenlijst bij bergbezinkbassin.

BergBezinkBassin Zie toelichting in begrippenlijst bij bergbezinkbassin. Bijlage 1 Afkortingen en begrippen Afkortingen AWZI Zie RWZI BBB (v)brp CZV DWA DOB GRP HWA / RWA IBA KRW MOR NBW (-Actueel) OAS RIONED BergBezinkBassin Zie toelichting in begrippenlijst bij bergbezinkbassin.

Nadere informatie

Eindexamen aardrijkskunde havo 2002-II

Eindexamen aardrijkskunde havo 2002-II Politiek en Ruimte bron 10 Aandeel van de lidstaten in de handel van de Europese Unie in procenten, 1998 30 % 25 20 22 25 Legenda: invoer uitvoer 15 10 8 8 15 15 10 11 9 9 15 12 5 0 6 5 2 2 1 0 België

Nadere informatie

GHG huidig gemiddeld 2.1 Sneek Noorderzijlvest Assen Stadskanaal Heerenveen Fryslan Hunze en Aa's Lemmer Steenwijk Reest en Wieden Emmen Emmeloord Meppel Hoogeveen Velt en Vecht Zuiderzeeland Hardenberg

Nadere informatie

Module D1100 Kostenkengetallen rioleringszorg. Inhoud

Module D1100 Kostenkengetallen rioleringszorg. Inhoud Module D1100 Kostenkengetallen rioleringszorg Inhoud 1 Inleiding 5 1.1 Verantwoording 5 1.2 Wat is veranderd? 5 1.3 Opsteller en begeleidingscommissie 5 1.4 Leeswijzer 6 2 Systematiek en uitgangspunten

Nadere informatie

datum 2 februari 2012

datum 2 februari 2012 WAT Cr,. NO. 2012.03543,NGEK - 9 - FEB 2012 ij Ê Stichting RIONED Postbus 133, 6710 BC Ede Galvanistraat 1, 6716 AE Ede Waterschap Peel en Maasvallei het Algemeen Bestuur Postbus 3390 5902 RJ VENLO t 0318

Nadere informatie

COELO Woonlastenmonitor 2010

COELO Woonlastenmonitor 2010 COELO Woonlastenmonitor 2010 COELO Centrum voor Onderzoek van de Economie van de Lagere Overheden COELO Woonlastenmonitor 2010 COELO Centrum voor Onderzoek van de Economie van de Lagere Overheden Faculteit

Nadere informatie

d e w a t e r s c h a p s b e l a s t i n g e n i n Waarom heffen de waterschappen belasting en wat doen ze ermee? 2014

d e w a t e r s c h a p s b e l a s t i n g e n i n Waarom heffen de waterschappen belasting en wat doen ze ermee? 2014 d e w a t e r s c h a p s b e l a s t i n g e n i n Waarom heffen de waterschappen belasting en wat doen ze ermee? 2014 d e w a t e r s c h a p s b e l a s t i n g e n i n Waarom heffen de waterschappen

Nadere informatie

COELO Woonlastenmonitor 2010

COELO Woonlastenmonitor 2010 COELO Woonlastenmonitor 2010 Gaasterzijl vergeleken met gemeenten in de regio COELO Centrum voor Onderzoek van de Economie van de Lagere Overheden COELO Woonlastenmonitor 2010 Gaasterzijl vergeleken met

Nadere informatie

Stand van zaken riolering.

Stand van zaken riolering. 1 Stand van zaken riolering. Eind 2004 is het GRP (Gemeentelijk Rioleringsplan) 2005-2009 vastgesteld door de gemeenteraad. Het GRP is een belangrijk hulpmiddel voor het maken van een goede integrale beleidsafweging

Nadere informatie

COELO Woonlastenmonitor 2008

COELO Woonlastenmonitor 2008 COELO Woonlastenmonitor 2008 Centrum voor Onderzoek van de Economie van de Lagere Overheden coelo, Groningen 2008 Alle rechten voorbehouden. Niets uit deze uitgave mag worden verveelvoudigd, opgeslagen

Nadere informatie

Versie 28 februari 2014. Tijd voor een grondige aanpak, Fundering voor een nationale strategie.

Versie 28 februari 2014. Tijd voor een grondige aanpak, Fundering voor een nationale strategie. Versie 28 februari 2014 Tijd voor een grondige aanpak, Fundering voor een nationale strategie. 250 miljoen euro per jaar wordt geraamd als extra onderhoudskosten voor infrastructuur (wegen en rioleringen)

Nadere informatie

TOETSING VERBREED GRP

TOETSING VERBREED GRP Dit document beschrijft de toetsing van het verbreed GRP op hoofdlijnen. De toetsing is op volledigheid en niet op inhoud. Het is een hulpmiddel bij het maken van afspraken over het proces van het opstellen

Nadere informatie

COELO Woonlastenmonitor 2009

COELO Woonlastenmonitor 2009 COELO Woonlastenmonitor 2009 Centrum voor Onderzoek van de Economie van de Lagere Overheden coelo, Groningen 2009 Alle rechten voorbehouden. Niets uit deze uitgave mag worden verveelvoudigd, opgeslagen

Nadere informatie

Notitie Ontwikkeling van de lokale woonlasten

Notitie Ontwikkeling van de lokale woonlasten Notitie Ontwikkeling van de lokale woonlasten Het Centrum voor Onderzoek van de Economie van de Lagere Overheden (voorts COELO) publiceert jaarlijks de Atlas van de lokale lasten, een overzicht van de

Nadere informatie

Inhoud: MT-IBA (Multi Thread individuele behandeling van afvalwater) door Fiber Filtration member of the V&T Group

Inhoud: MT-IBA (Multi Thread individuele behandeling van afvalwater) door Fiber Filtration member of the V&T Group Inhoud: MT-IBA (Multi Thread individuele behandeling van afvalwater) door Fiber Filtration member of the V&T Group Inhoud : MT-IBA (Multi Thread individuele behandeling van afvalwater) p. 1 1. Wat houdt

Nadere informatie

Omgang met hemelwater binnen de perceelgrens

Omgang met hemelwater binnen de perceelgrens Omgang met hemelwater binnen de perceelgrens Ir. Emil Hartman Senior adviseur duurzaam stedelijk waterbeheer Ede, 10 april 2014 Inhoud presentatie Wat en hoe van afkoppelen Wat zegt de wet over hemelwater

Nadere informatie

Financiële verhouding tussen waterschappen en rijk

Financiële verhouding tussen waterschappen en rijk 58 Financiële verhouding tussen waterschappen en rijk C. Hoeben* Samenvatting Waterschappen zijn decentrale overheden die van oudsher de regionale wateren beheren en de werkzaamheden bekostigen uit belastingopbrengsten.

Nadere informatie

Gemeente Doetinchem. Gemeentelijk Rioleringsplan Doetinchem 2010-2015. Witteveen+Bos. van Twickelostraat 2. postbus 233.

Gemeente Doetinchem. Gemeentelijk Rioleringsplan Doetinchem 2010-2015. Witteveen+Bos. van Twickelostraat 2. postbus 233. Gemeente Doetinchem Gemeentelijk Rioleringsplan Doetinchem 2010-2015 van Twickelostraat 2 postbus 233 7400 AE Deventer telefoon 0570 69 79 11 telefax 0570 69 73 44 INHOUDSOPGAVE blz. SAMENVATTING 1 1.

Nadere informatie

GRP 2014-2018 Gemeente Tynaarlo. Naar een nieuw gemeentelijk rioleringsplan.

GRP 2014-2018 Gemeente Tynaarlo. Naar een nieuw gemeentelijk rioleringsplan. GRP 2014-2018 Gemeente Tynaarlo Naar een nieuw gemeentelijk rioleringsplan. Landelijk beleid en ontwikkelingen Gemeentelijke zorgplicht watertaken: Zorgen voor een doelmatige inzameling en een doelmatig

Nadere informatie

Het riool. Wat te doen bij verstoppingen en hoe werkt het riool?

Het riool. Wat te doen bij verstoppingen en hoe werkt het riool? Het riool Wat te doen bij verstoppingen en hoe werkt het riool? Rioolverstopping? Wat is een verstopping? Er is een verstopping als water in uw huis niet meer weg kan. U merkt dat bijvoorbeeld doordat

Nadere informatie

Bijlage 1. Lijst met afkortingen en begrippen

Bijlage 1. Lijst met afkortingen en begrippen Bijlage 1. Lijst met afkortingen en begrippen VERKLARENDE WOORDENLIJST Afkortingen AMvB... Algemene Maatregel van Bestuur BARIM... Besluit algemene regels voor inrichtingen milieubeheer BBB... Bergbezinkbassin

Nadere informatie

Samenhang en samenvatting vgrp+, Waterplan, BRP

Samenhang en samenvatting vgrp+, Waterplan, BRP Samenhang en samenvatting vgrp+, Waterplan, BRP Uden gastvrij voor water Kenmerk: 11-10044-JV 14 september 2011 Ingenieursbureau Moons 1 Inhoudsopgave 1 SAMENHANG... 3 2 SAMENVATTING... 4 2.1 KOERSWIJZIGINGEN...

Nadere informatie

GEMEENTEBLAD. Nr. 6603. Gemeentelijk Rioleringsplan Schagen

GEMEENTEBLAD. Nr. 6603. Gemeentelijk Rioleringsplan Schagen GEMEENTEBLAD Officiële uitgave van gemeente Schagen. Nr. 6603 23 januari 2015 Gemeentelijk Rioleringsplan Schagen 0 Samenvatting 0.1 Inleiding De gemeente is wettelijk verplicht een Gemeentelijk Rioleringsplan

Nadere informatie

COELO Woonlastenmonitor 2011

COELO Woonlastenmonitor 2011 COELO Woonlastenmonitor 2011 COELO Centrum voor Onderzoek van de Economie van de Lagere Overheden COELO Woonlastenmonitor 2011 COELO Centrum voor Onderzoek van de Economie van de Lagere Overheden Faculteit

Nadere informatie

Zuiver Afvalwater 2012. Landelijke rapportage Bedrijfsvergelijking Zuiveringsbeheer

Zuiver Afvalwater 2012. Landelijke rapportage Bedrijfsvergelijking Zuiveringsbeheer Zuiver Afvalwater 2012 Landelijke rapportage Bedrijfsvergelijking Zuiveringsbeheer Colofon Uitgave Unie van Waterschappen Postbus 93218 2509 AE Den Haag www.uvw.nl November 2013 Deze publicatie wordt ook

Nadere informatie

DE AMBTENAAR BELAST MET DE HEFFING VAN HET HOOGHEEMRAADSCHAP AMSTEL, GOOI EN VECHT

DE AMBTENAAR BELAST MET DE HEFFING VAN HET HOOGHEEMRAADSCHAP AMSTEL, GOOI EN VECHT DE AMBTENAAR BELAST MET DE HEFFING VAN HET HOOGHEEMRAADSCHAP AMSTEL, GOOI EN VECHT (AH 09/05) Beleidsregels voor de berekening van de vervuilingswaarde van vanuit IBA systemen geloosd afvalwater van huishoudelijke

Nadere informatie

Raadsvoorstel. drs A.J. Ditewig 18 februari 2010. 05 januari 2010. De raad wordt voorgesteld te besluiten:

Raadsvoorstel. drs A.J. Ditewig 18 februari 2010. 05 januari 2010. De raad wordt voorgesteld te besluiten: Portefeuillehouder Datum raadsvergadering drs A.J. Ditewig 18 februari 2010 Datum voorstel 05 januari 2010 Agendapunt Onderwerp Gemeentelijke watertaken De raad wordt voorgesteld te besluiten: het bijgaande

Nadere informatie

Raadsvergadering : 20 juni 2011 Agendanr. 13

Raadsvergadering : 20 juni 2011 Agendanr. 13 Raadsvergadering : 20 juni 2011 Agendanr. 13 Voorstelnr. : R 6837 Onderwerp : Gemeentelijk Rioleringsplan 2010-2015 Stadskanaal, 1 juni 2011 Beslispunten 1. Het Gemeentelijk Rioleringsplan (GRP) 2010-2015

Nadere informatie

Programma van de avond: vgrp 2015-2019 Inwonersbijeenkomst. Positie vgrp5 gemeentebeleid. Even voorstellen. Relaties met beleid / plannen

Programma van de avond: vgrp 2015-2019 Inwonersbijeenkomst. Positie vgrp5 gemeentebeleid. Even voorstellen. Relaties met beleid / plannen vgrp 2015-2019 Inwonersbijeenkomst 8 Januari 2015 19:45 20:00 20:05 20:15 22:00 Programma van de avond: Welkom en voorstelronde Toelichting doel bijeenkomst Wat is een vgrp? Gesprek met de inwoners adv

Nadere informatie

Inzameling, transport en behandeling van afvalwater in Nederland

Inzameling, transport en behandeling van afvalwater in Nederland Directoraat-Generaal Water Ministerie van Verkeer en Waterstaat Directoraat-Generaal Milieubeheer Ministerie van Volkshuisvesting, Ruimtelijke Ordening en Milieubeheer Inzameling, transport en behandeling

Nadere informatie

Waterschapslasten: met recht een aanslag te noemen. De gevolgen van de nieuwe waterschapsbelastingen, een inventarisatie

Waterschapslasten: met recht een aanslag te noemen. De gevolgen van de nieuwe waterschapsbelastingen, een inventarisatie Waterschapslasten: met recht een aanslag te noemen De gevolgen van de nieuwe waterschapsbelastingen, een inventarisatie Paulus Jansen, SP-Tweede Kamerlid Den Haag, decmber 2008 Waterschapslasten: met recht

Nadere informatie

Arbeidsmarkt allochtonen

Arbeidsmarkt allochtonen Streekpact 2013-2018 Cijferanalyse Publicatiedatum: 30 september 2013 Contactpersoon: Kim Nevelsteen Arbeidsmarkt allochtonen Samenvatting 1.176 werkzoekende allochtone Kempenaren (2012) vaak man meestal

Nadere informatie

Voortgang en resultaat aanpak afvalwaterketen

Voortgang en resultaat aanpak afvalwaterketen Voortgang en resultaat aanpak afvalwaterketen Stand van zaken voorjaar 2014 In het Bestuursakkoord Water (mei 2011) zijn afspraken gemaakt over onder andere het vergroten van de doelmatigheid in de waterketen.

Nadere informatie

Voortgang en resultaat aanpak afvalwaterketen

Voortgang en resultaat aanpak afvalwaterketen Voortgang en resultaat aanpak afvalwaterketen Stand van zaken voorjaar 2013 In het Bestuursakkoord Water (mei 2011) zijn afspraken gemaakt over onder andere het vergroten van de doelmatigheid in de waterketen.

Nadere informatie

België in de Europese informatiemaatschappij. Een benchmark van het bezit en het gebruik van ICT in België t.o.v. 24 Europese landen in 2006

België in de Europese informatiemaatschappij. Een benchmark van het bezit en het gebruik van ICT in België t.o.v. 24 Europese landen in 2006 België in de Europese informatiemaatschappij Een benchmark van het bezit en het gebruik van ICT in België t.o.v. 24 Europese landen in 2006 Bezit en gebruik van ICT en Internet 1 Luxemburg 2 Litouwen 3

Nadere informatie

COELO Woonlastenmonitor 2012

COELO Woonlastenmonitor 2012 COELO Woonlastenmonitor 2012 COELO Centrum voor Onderzoek van de Economie van de Lagere Overheden COELO Woonlastenmonitor 2012 COELO Centrum voor Onderzoek van de Economie van de Lagere Overheden Faculteit

Nadere informatie

Water Governance. Organisatie van waterbeheer, drinkwatervoorziening en afvalwaterbehandeling,

Water Governance. Organisatie van waterbeheer, drinkwatervoorziening en afvalwaterbehandeling, Water Governance Organisatie van waterbeheer, drinkwatervoorziening en afvalwaterbehandeling, als samenspel van politieke, bestuurlijke, sociaalmaatschappelijke en financiële elementen. www.watergovernancecentre.nl

Nadere informatie

WATERSCHAPS- BELASTINGEN 2015. Het hoe en waarom

WATERSCHAPS- BELASTINGEN 2015. Het hoe en waarom WATERSCHAPS- BELASTINGEN 2015 Het hoe en waarom COLOFON UITGAVE Unie van Waterschappen Postbus 93218 2509 AE Den Haag www.uvw.nl REDACTIE Wijnand Dekking, Unie van Waterschappen REALISATIE C&F Report,

Nadere informatie

laboratoriumgebied jaarrekening

laboratoriumgebied jaarrekening REGISTRATIENUMMER 157300 Evaluatie samenwerking op laboratoriumgebied en jaarrekening 2011 Laboratorium, april 2012 Inleiding. Het laboratorium van waterschap Groot Salland verricht vanaf 1 januari 2000

Nadere informatie

Doelmatig beheer waterketen samenvatting-

Doelmatig beheer waterketen samenvatting- euro/jaar Doelmatig beheer keten samenvatting- -eindrapport commissie feitenonderzoek- 200 Drinkprijs, rioolrecht en zuiveringsheffing gecorrigeerd voor belastingen en kostendekkendheid (prijspeil 2009)

Nadere informatie

Zuiver Afvalwater 2006

Zuiver Afvalwater 2006 Zuiver Afvalwater 26 Pagina 1 van 34 Zuiver Afvalwater 26 Landelijke bedrijfsvergelijking van de waterschappen over het zuiveringsbeheer Zuiver Afvalwater 26 Pagina 2 van 34 Voorwoord Voor u ligt het overkoepelende

Nadere informatie

Ons kenmerk 1220039-005-VEB-0007. Aantal pagina's 5

Ons kenmerk 1220039-005-VEB-0007. Aantal pagina's 5 Verslag Datum verslag Project 1220039-005 Opgemaakt door Eric Huijskes Datum bespreking 16 juni 2015 Aantal pagina's 5 Vergadering Bijeenkomst "Noodmaatregelen bij hoogwater" - 16 juni 2015 Aanwezig Zie

Nadere informatie

Betreft Voorstel gedifferentieerde rioolheffing op basis van WOZ-waarde en type object

Betreft Voorstel gedifferentieerde rioolheffing op basis van WOZ-waarde en type object Notitie Referentienummer Datum Kenmerk 21 augustus 2012 314119 Betreft Voorstel gedifferentieerde rioolheffing op basis van WOZ-waarde en type object 1 Inleiding Eind 2011 is de rioolheffing opnieuw berekend

Nadere informatie

Financiën rioleringszorg gemeente Utrecht

Financiën rioleringszorg gemeente Utrecht Stadswerken Financiën rioleringszorg gemeente Utrecht Erwin Rebergen, 28 februari 2013 Inleiding Inleiding Het Utrechtse riolering- en watersysteem Welke kosten worden er gedekt uit de rioolheffing? Hoe

Nadere informatie

Dit is een verkorte versie van het rapport Kerngegevens Belastingen Grote Gemeenten.

Dit is een verkorte versie van het rapport Kerngegevens Belastingen Grote Gemeenten. 0. Voorwoord Dit is een verkorte versie van het rapport Kerngegevens Belastingen Grote Gemeenten. In de jaren 2002 tot en met 2010 stelde COELO jaarlijks een Belastingoverzicht grote gemeenten samen in

Nadere informatie

1. 31958 Q 1101: EAEC Raad: De Statuten van het Voorzieningsagentschap van Euratom (PB 27 van 6.12.1958, blz. 534), gewijzigd bij:

1. 31958 Q 1101: EAEC Raad: De Statuten van het Voorzieningsagentschap van Euratom (PB 27 van 6.12.1958, blz. 534), gewijzigd bij: 9. ENERGIE 1. 31958 Q 1101: EAEC Raad: De Statuten van het Voorzieningsagentschap van Euratom (PB 27 van 6.12.1958, blz. 534), gewijzigd bij: 31973 D 0045: Besluit 73/45/Euratom van de Raad van 8 maart

Nadere informatie

Bijlage 1: Afkortingen en begrippen

Bijlage 1: Afkortingen en begrippen Bijlage 1: Afkortingen en begrippen Afkortingen AWZI Zie RWZI BBB (v)brp CZV DWA DOB GRP HWA IBA KRW NBW NW4 BergBezinkBassin Zie toelichting in begrippenlijst bij bergbezinkbassin. (verbreed) BasisRioleringsPlan

Nadere informatie

Schriftelijke consultatie DB 07-08-2009 Agendapunt 2

Schriftelijke consultatie DB 07-08-2009 Agendapunt 2 Schriftelijke consultatie DB 07-08-2009 Agendapunt 2 Onderwerp Evaluatie effecten nieuw belastingstelsel Portefeuillehouder(s) H.M.G. Hartmann Afdeling Bestuur en Communicatie Bestuursprogramma / Waterbeheersplan

Nadere informatie

IBA Jaarverslag 2013 Individuele Behandeling Afvalwater (IBA)

IBA Jaarverslag 2013 Individuele Behandeling Afvalwater (IBA) IBA Jaarverslag 2013 Individuele Behandeling Afvalwater (IBA) Beheergebied waterschap Brabantse Delta Colofon Waterschap Brabantse Delta Postbus 5520, 4801 DZ Breda T 076 564 10 00 info@brabantsedelta.nl

Nadere informatie

Grontmij Nederland B.V. Assen, 17 mei 2011. Stedelijk afvalwater, hemelwater en grondwater. Planperiode 2010-2015. Definitief

Grontmij Nederland B.V. Assen, 17 mei 2011. Stedelijk afvalwater, hemelwater en grondwater. Planperiode 2010-2015. Definitief Stedelijk afvalwater, hemelwater en grondwater Planperiode 2010-2015 Definitief Grontmij Nederland B.V. Assen, 17 mei 2011 Pagina 1 van 51 Titel : Gemeentelijk Rioleringsplan Emmen Subtitel : Stedelijk

Nadere informatie

Eerst meten, dan beslissen. Een praktijk case. Ing. R.F.W. de Wit. Ja!

Eerst meten, dan beslissen. Een praktijk case. Ing. R.F.W. de Wit. Ja! Eerst meten, dan beslissen Een praktijk case Ing. R.F.W. de Wit Ja! Waterschapsbedrijf Limburg is de gemeenschappelijke uitvoeringsorganisatie van het Waterschap Peel en Maasvallei in Noord-Limburg en

Nadere informatie

Inleiding KNAG 7 december 2012. Dijkgraaf Herman Dijk

Inleiding KNAG 7 december 2012. Dijkgraaf Herman Dijk Inleiding KNAG 7 december 2012 Dijkgraaf Herman Dijk WATERSCHAPPEN IN NEDERLAND 25 GEBIED GROOT SALLAND oppervlakte: 120.000 ha, inwoners: 360.000 26% onder zeeniveau Wanneer geen dijken/duinen: 66% regelmatig

Nadere informatie

Themabijeenkomst Innovatie 8 november 2012

Themabijeenkomst Innovatie 8 november 2012 Themabijeenkomst Innovatie 8 november 2012 BEOORDELINGSGRONDSLAG VOOR AFVALWATERSYSTEMEN Hans Korving Witteveen+Bos Waar gaan we het over hebben? Motivatie Context Aanpak Zelf aan de slag Uitwerking grondslag

Nadere informatie

Doelmatig investeren afvalwaterketen regio Amstel, Gooi en Vecht

Doelmatig investeren afvalwaterketen regio Amstel, Gooi en Vecht Doelmatig investeren afvalwaterketen regio Amstel, Gooi en Vecht - Resultaten workshop 19 september 2013 - WELLDRA Doelmatig investeren afvalwaterketen regio Amstel, Gooi en Vecht - Resultaten workshop

Nadere informatie

Waterschap Hunze en Aa s Ontvangen d.d.: Documentnummer: Raakvlak waterbeheer: ja/nee. gemeente Assen Verbouwing woning Venestraat 175 9402GM ASSEN

Waterschap Hunze en Aa s Ontvangen d.d.: Documentnummer: Raakvlak waterbeheer: ja/nee. gemeente Assen Verbouwing woning Venestraat 175 9402GM ASSEN Waterschap Hunze en Aa s Ontvangen d.d.: Documentnummer: Raakvlak waterbeheer: ja/nee gemeente Assen Verbouwing woning 9402GM ASSEN Algemeen Betrokkenheid waterschap Voor de verdere procedurele afhandeling

Nadere informatie

Docentenvel opdracht 18 (De grote klimaat- en Europa- quiz)

Docentenvel opdracht 18 (De grote klimaat- en Europa- quiz) Docentenvel opdracht 18 (De grote klimaat- en Europa- quiz) Lees ter voorbereiding de volgende teksten en bekijk de vragen en antwoorden van de quiz. De juiste antwoorden zijn vetgedrukt. Wat wil en doet

Nadere informatie

HOE BETAALT U? HOE ZOU U WILLEN BETALEN?

HOE BETAALT U? HOE ZOU U WILLEN BETALEN? HOE BETAALT U? HOE ZOU U WILLEN BETALEN? 2/09/2008-22/10/2008 Er zijn 329 antwoorden op 329 die voldoen aan uw criteria DEELNAME Land DE - Duitsland 55 (16.7%) PL - Polen 41 (12.5%) DK - Denemarken 20

Nadere informatie

Rioleringsplan. Plan Mölnbekke te Ootmarsum. Projectnummer: 2653. Opdrachtgever: Lintmolenbeek B.V. In opdracht van: Lintmolenbeek B.V.

Rioleringsplan. Plan Mölnbekke te Ootmarsum. Projectnummer: 2653. Opdrachtgever: Lintmolenbeek B.V. In opdracht van: Lintmolenbeek B.V. Rioleringsplan Plan Mölnbekke te Ootmarsum Projectnummer: 2653 Opdrachtgever: Lintmolenbeek B.V. In opdracht van: Lintmolenbeek B.V. Postbus 66 7630 AB Ootmarsum Status Concept Opgesteld door: Dhr. H.

Nadere informatie

Energieverbruik nationaal en regionaal waterbeheer

Energieverbruik nationaal en regionaal waterbeheer Energieverbruik nationaal en regionaal waterbeheer WINN is het Innovatieprogramma voor Wateruitdagingen van Rijkswaterstaat. WINN Energie uit Water Rijkswaterstaat gaat in WINN, samen met kennisinstituut

Nadere informatie

Wonen (en werken) in Nederland voor EU-burgers

Wonen (en werken) in Nederland voor EU-burgers Wonen (en werken) in Nederland voor EU-burgers Wilt u wonen (en werken) in Nederland? EU-burgers hebben in de meeste gevallen geen verblijfsdocument of tewerkstellingsvergunning nodig. In deze publicatie

Nadere informatie

Inhoudsopgave. Samenvatting. 1. Inleiding. 2. Fase 1, IBA- subsidieprojecten (2002-2007) 3. Fase 2, handhaving (2008 2011) 4. Resultaat. 5.

Inhoudsopgave. Samenvatting. 1. Inleiding. 2. Fase 1, IBA- subsidieprojecten (2002-2007) 3. Fase 2, handhaving (2008 2011) 4. Resultaat. 5. PROJECT BEHANDELING HUISHOUDELIJK AFVALWATER Inhoudsopgave Samenvatting 1. Inleiding 2. Fase 1, IBA- subsidieprojecten (2002-2007) 3. Fase 2, handhaving (2008 2011) 4. Resultaat 5. Conclusie 6. Bijlagen

Nadere informatie

7,50 9,50 16,00 11,50 16,00 22,00 26,78 59,50 77,35

7,50 9,50 16,00 11,50 16,00 22,00 26,78 59,50 77,35 Posttarieven 2012 Post versturen binnen Nederland of naar het buitenland? Voor al uw postzaken hebben wij een passende oplossing. In deze folder vindt u de tarieven van onze meest gebruikte producten.

Nadere informatie

De LokaleLastenVergelijker

De LokaleLastenVergelijker Centraal Bureau voor de Statistiek De LokaleLastenVergelijker Arjan Bruil 1. Inleiding De LokaleLastenVergelijker (LLV) van het Centraal Bureau voor de Statistiek geeft informatie over de hoogte van lokale

Nadere informatie

Audit WB21: Kosten- en lastenontwikkeling ten gevolge van de NBW-opgave wateroverlast

Audit WB21: Kosten- en lastenontwikkeling ten gevolge van de NBW-opgave wateroverlast Audit WB21: Kosten- en lastenontwikkeling ten gevolge van de NBW-opgave wateroverlast drs. E.Gerritsen dr. C. Hoeben drs. J.Th. van der Veer COELO COELO Centrum voor Onderzoek van de Economie van de Lagere

Nadere informatie

Energie uit afvalwater

Energie uit afvalwater Energie uit afvalwater 15 november 2011 Giel Geraeds en Ad de Man Waterschapsbedrijf Limburg is een samenwerkingsverband van Waterschap Peel en Maasvallei en Waterschap Roer en Overmaas Onderwerpen Introductie

Nadere informatie

Afvalwaterbeheer Overzichtelijke factsheets met uitleg, activiteiten en kosten. concept

Afvalwaterbeheer Overzichtelijke factsheets met uitleg, activiteiten en kosten. concept Afvalwaterbeheer Overzichtelijke factsheets met uitleg, activiteiten en kosten concept Versie juli 2013 Vergunningen Vergunningen verkrijgen, aanvragen en afgeven Werkzaamheden Het verkrijgen van de nodige

Nadere informatie

Inventarisatie energieverbruik waterwerken

Inventarisatie energieverbruik waterwerken Inventarisatie energieverbruik waterwerken WINN Energie uit Water Definitief In opdracht van: St. Deltares Postbus 177 2600 MH DELFT Grontmij Nederland bv Infrastructuur & Milieu De Bilt, 26 juni 2009

Nadere informatie

Onderwerp: Samenwerking belastingen Nummer: 348211. Dit onderwerp wordt geagendeerd ter kennisneming ter consultering ter advisering

Onderwerp: Samenwerking belastingen Nummer: 348211. Dit onderwerp wordt geagendeerd ter kennisneming ter consultering ter advisering COLLEGE VAN DIJKGRAAF EN HOOGHEEMRADEN COMMISSIE BMZ ALGEMEEN BESTUUR AGENDAPUNT 10 Onderwerp: Samenwerking belastingen Nummer: 348211 In D&H: 21 december 2010 Steller: M. Oppenhuizen In Cie: BMZ 25-01-2011

Nadere informatie

Inzameling, transport en behandeling van afvalwater in Nederland. Situatie per 31 december 2012

Inzameling, transport en behandeling van afvalwater in Nederland. Situatie per 31 december 2012 Inzameling, transport en behandeling van afvalwater in Nederland Situatie per 31 december 2012 Inzameling, transport en behandeling van Afvalwater in Nederland Situatierapport 2012 ex artikel 16 van richtlijn

Nadere informatie

Voortgang en resultaat regionale uitwerking Bestuursakkoord Water, onderdeel afvalwaterketen

Voortgang en resultaat regionale uitwerking Bestuursakkoord Water, onderdeel afvalwaterketen Voortgang en resultaat regionale uitwerking Bestuursakkoord Water, onderdeel afvalwaterketen Stand van zaken voorjaar 2015 In het Bestuursakkoord Water (BAW) van mei 2011 zijn afspraken gemaakt over onder

Nadere informatie

Verhoging fiscale inkomsten op tabak kan staatskas 200 à 300 miljoen opbrengen.

Verhoging fiscale inkomsten op tabak kan staatskas 200 à 300 miljoen opbrengen. Verhoging tabaksaccijnzen : meer inkomsten en minder rokers PERSBERICHT Verhoging fiscale inkomsten op tabak kan staatskas 200 à 300 miljoen opbrengen. In België werden er in 2009 11.617 miljoen sigaretten

Nadere informatie

KOSTENTOEDELINGSONDERZOEK 2013. Inleiding

KOSTENTOEDELINGSONDERZOEK 2013. Inleiding KOSTENTOEDELINGSONDERZOEK 2013 Inleiding De kostentoedelingsverordening (KTV) regelt de procentuele verdeling van de kosten van het watersysteembeheer over de categorieën belanghebbenden. Te weten: ingezetenen

Nadere informatie

KRW-verkenner in gebruik

KRW-verkenner in gebruik KRW-verkenner in gebruik 4 praktijkvoorbeelden Johan Bode Gis-analist /medewerker onderzoek Waterschap Peel en Maasvallei Inhoud Wat is de KRW-verkenner? Inhoud KRW-verkenner Gebiedsdatabase Kennisdatabase

Nadere informatie

VOORSTEL AAN HET ALGEMEEN BESTUUR

VOORSTEL AAN HET ALGEMEEN BESTUUR datum vergadering 17 september 2009 auteur W. van de Ridder telefoon 033-43 46 127 e-mail wvanderidder@wve.nl afdeling Staf behandelend bestuurder D.J. Veldhuizen onderwerp Evaluatie effecten nieuw belastingstelsel

Nadere informatie

REDUCTIE HYDRAULISCHE BELASTING RWZI

REDUCTIE HYDRAULISCHE BELASTING RWZI REDUCTIE HYDRAULISCHE BELASTING RWZI Hans Korving Witteveen+Bos WAARSCHUWING Deze presentatie kan verrassende resultaten bevatten Waar gaan we het over hebben? Wat is de achtergrond? Historie en toekomst

Nadere informatie

Samenwerkingsovereenkomst Zeeuws-Vlaamse IBA-wacht

Samenwerkingsovereenkomst Zeeuws-Vlaamse IBA-wacht De partijen: 1. Provincie Zeeland 2. Waterschap Zeeuws-Vlaanderen 3. Gemeente Terneuzen 4. Gemeente Sluis 5. Gemeente Hulst Overwegende: Samenwerkingsovereenkomst Zeeuws-Vlaamse IBA-wacht Dat op grond

Nadere informatie

Particulieren (J/N) Transitie naar een volledig gescheiden Ja inzameling en verwerking val alle afvalwater, hemelwater en evt. grondwater.

Particulieren (J/N) Transitie naar een volledig gescheiden Ja inzameling en verwerking val alle afvalwater, hemelwater en evt. grondwater. 2015 Gemeente Amersfoort Vergoeding afkoppelen Motivatie om af te koppelen Particulieren (J/N) Transitie naar een volledig gescheiden Ja inzameling en verwerking val alle afvalwater, hemelwater en evt.

Nadere informatie

Riolering buitengebied Veelgestelde vragen en antwoorden

Riolering buitengebied Veelgestelde vragen en antwoorden gemeente Ede Riolering buitengebied Veelgestelde vragen en antwoorden U woont in een gebied waar het huishoudelijk afvalwater via een pompput op de drukriolering wordt geloosd. Omdat de werking van drukriolering

Nadere informatie

HAMERSTUK. Beslispunt 1 is aangepast in die zin dat in te stemmen met gewijzigd is in kennis te nemen van.

HAMERSTUK. Beslispunt 1 is aangepast in die zin dat in te stemmen met gewijzigd is in kennis te nemen van. HAMERSTUK VOORSTEL AAN HET ALGEMEEN BESTUUR AGENDAPUNT 10 Onderwerp: Realisatie uitbreiding afvalwatertransportsysteem Houten Nummer: 515150 In D&H: 16 oktober 2012 Steller: Tonny Oosterhoff In Cie: BMZ

Nadere informatie