Schaliegas in Europa. Ideeën over de haalbaarheid van deze onconventionele energiebron

Save this PDF as:
 WORD  PNG  TXT  JPG

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Schaliegas in Europa. Ideeën over de haalbaarheid van deze onconventionele energiebron"

Transcriptie

1 Schaliegas in Europa Ideeën over de haalbaarheid van deze onconventionele energiebron

2 Agenda Introductie schaliegas Wat is het eigenlijk & hoe wordt het gewonnen Wat zijn de risico s De Schaliegas Revolutie globale situatie Wat is er in Amerika gebeurd...en in de rest van de wereld? Enkele geopolitieke & economische gevolgen tot nu toe... Wat betekent het voor Europa Wat zijn de voorwaarden voor succes Wat is en moet er anders in Europa Impact op onze economie 2

3 SCHALIEGAS IN EUROPA INTRODUCTIE 3

4 Ontstaan van koolwaterstoffen 4

5 Conventionele bronnen 5

6 Onconventionele bronnen Schaliegas en -olie Maar ook bijvoorbeeld: Steenkoolgas (CBM) Teerzanden (Tar Sands) 6

7 Boren naar Schaliegas 7

8 Boren naar Schaliegas 8

9 Boren naar schaliegas activiteiten rond de put 9

10 Waarom nu pas?? Verbeterde, efficientere (horizontale) boortechnieken Efficientere Fracking Technieken Doorontwikkelingen Fracking-vloeistoffen Multi-Stage Completions / Fracking Technologie Relatief stabiele olieprijs... 10

11 Nadelen & risico s Well Integrity Lekkage naar grondwater 11

12 Nadelen & risico s Well Integrity Lekkage naar grondwater Fracken Seismische activiteit / aardbevingen 12

13 Nadelen & risico s Integriteit van de boorputten Lekkage naar grondwater Fracken Seismische activiteit / aardbevingen Watergebruik en -afvoer Water tekorten Chemicaliën / radioactieve stoffen Chemisch Afval CO2 emissies Affakelen geassocieerd gas Methaan emissie Schaalgrootte 13

14 SCHALIEGAS IN EUROPA DE SCHALIEGAS REVOLUTIE 14

15 Gas productie in de VS 15

16 Verwachting VS... Spectaculaire productie groei VS grootste olie producent ter wereld rond 2017 (11 MMbbl/dag) Netto gas exporteur ~2020 Netto olie exporteur ~2035 Maar... Onvoldoende infrastructuur Gasprijzen veelal lange termijn contracten huidige prijs is lager... LNG: hoofdzakelijk lange termijn contracten (op slechts 6-17% na) En bovenal: Onvoldoende communicatie en stakeholder-management Negatief imago, voornamelijk buiten Amerika 16

17 De gevolgen voor Amerika... Onvoldoende infrastructuur Over-supply gasmarkt daling gasprijs Enorme economische stimulans voor de VS Goedkopere energie Goedkopere grondstoffen petrochemische industrie Maar... niet voor de oliemaatschappijen... Alleen de service maatschappijen lijken eraan te verdienen! Olie prijs stabiel waarde zit in de olie!...maar wat doen we met het gas...??...en met de kolen... 17

18 Wereldwijde schaliebronnen 18

19 En hoe is het bijvoorbeeld in... China: Enorme voorraden Politieke steun om kolen door gas te vervangen Complexe Geologie Onvoldoende watervoorraden Rusland: Enorme voorraden Voornamelijk kansen voor schalie-olie Complexe Geologie Afrika: Veelbelovende voorraden in het noorden en zuiden Onvoldoende water voorhanden 19

20 SCHALIEGAS IN EUROPA MAAR NU IN EUROPA... 20

21 Schaliegas in Europa 21

22 Schaliegas Benelux 22

23 Voorwaarden voor succesvolle winning Indicatoren voor succesvolle exploratie: Diepte van de schalielagen Dikte van de schalielagen TOC totale organische stoffen in het gesteente en thermische historie De hydrostatische druk op de aardlaag Compositie van de schalie laag silica vs klei Factoren voor succesvolle productie: Kosten van het boren Initiële productiehoeveelheid & totale winbare reserves Vloeistoffen vs gasproductie Milieueisen Lokale olie- & gasprijzen en taxatie regime Toegang tot infrastructure 23

24 Wat brengt het ons? Kansen voor de industrie: Service bedrijven voor schaliegasboringen Traditionele Service Bedrijven in O&G sector (boren etc) Logistiek Frac vloeistoffen en proppant Watermanagement en -afhandeling Lagere energie kosten: Zware, energie-intensieve industrie (bijv. staal) Logistieke diensten Chemische industrie & kunstmest Gas to liquid processen en/of vorming methanol (of zelfs petroleum) 24

25 Maar... wat is de echte Europese situatie Wat niet helpt... Lagere volumes, diepere, complexere en minder broze kleilagen Hogere productiekosten Complexere wetgeving Dichte bebouwing & rechten van landeigenaren Sterkere oppositie van bevolking en milieugroeperingen 25

26 Maar... wat is de echte Europesche situatie Wat niet helpt... Lagere volumes, diepere, complexere en minder broze kleilagen Hogere productiekosten Complexere wetgeving Dichte bebouwing & rechten van landeigenaren Sterkere oppositie van bevolking en milieugroeperingen En wat niet te voorspellen is... Geopolitieke reacties Reactie van OPEC en/of vrijgeving Iraanse embargo s Wereldwijde economische impact Prijs voor CO2 emmissies reguleringen 26

27 Maar... wat is de echte Europese situatie Wat niet helpt... Lagere volumes, diepere, complexere en minder broze kleilagen Hogere productiekosten Complexere wetgeving Dichte bebouwing & rechten van landeigenaren Sterkere oppositie van bevolking en milieugroeperingen En wat niet te voorspellen is... Geopolitieke reacties Reactie van OPEC en/of vrijgeving Iraanse embargo s Wereldwijde economische impact Prijs voor CO2 emmissies - reguleringen Wat zou helpen... Vervanging van olie door gas voornamelijk transport sector Vorming van methanol uit gas Alternatieve Frack methoden/technologie 27

28 Europese Regelgeving Europese Regels voor winning schaliegas: Eind 2013 komt de Commissie met voorstellen om te zorgen dat de spelregels in de hele EU hetzelfde zijn én dat het milieu en de volksgezondheid zijn gewaarborgd. Binnen de Commissie lopen de meningen over de wenselijkheid van de winning van schaliegas uiteen. Ook het huidige beleid van de lidstaten loopt uiteen. Enkele landen hebben een moratorium op het boren naar schaliegas ingesteld (Frankrijk en Bulgarije; Duitsland neigt naar een verbod) Andere landen hebben al plannen voor de exploitatie van schaliegas (Polen en Groot-Brittannië; Hongarije mogelijk binnenkort ook). Het Europees Parlement heeft besloten (okt 2013) dat een onafhankelijk onderzoek naar de milieu-effecten verplicht is 28

29 Schaliegas huidige status Europa 29

30 Maar... wat is de echte Europese situatie? Maar wat zeker is... Fracken is niets nieuws in Europa Diepe schaliegas lagen 2-3 km Hogere standaarden voor boringen en productie faciliteiten Goede infrasctructuur & afzet markt 30

31 Maar... wat is de echte Europese situatie? Maar wat zeker is... Fracken is niets nieuws in Europa Diepe schaliegas lagen 2-3 km Hogere standaarden voor boringen en productie faciliteiten Goede infrasctructuur & afzet markt En wat goed te reguleren is... Regels omtrent mileu en veiligheod en controle daarop Milieu Effect Rapportages & Risico Analyses Metingen en Analyses 31

32 Maar... wat is de echte Europese situatie? Maar wat zeker is... Fracken is niets nieuws in Europa Diepe schaliegas lagen 2-3 km Hogere standaarden voor boringen en productie faciliteiten Goede infrasctructuur & afzet markt En wat goed te reguleren is... Regels omtrent mileu en veiligheod en controle daarop Milieu Effect Rapportages & Risico Analyses Metingen en Analyses...en dat zou kunnen lijden tot... Een schaliegas boost voor de economie Een bredere energy-mix Overbrugging naar hernieuwbare energie 32

33 OGP Rapport effect voor Europa Economische boost 1.7 tot 3.8 biljoen Euro in periode Werkgelegenheid: banen tegen miljoen extra banen tegen 2050 Minder afhankelijk van gas-import Daling van 89 tot 62% in 2050 Lagere Energie kosten 6 14 % lagere electriciteitsprijzen *) Onderzoeksrapport van Poyry Management Consulting & Cambridge Economoetrics 33

34 Conclusie? Schaliegas ontwikeling maar geen revolutie Niet te vermijden... Belangrijk element in de energie-mix Voowaarden: Technologische doorontwikkelingen Effective Regelgeving Goede PR en stake-holder management 34

Infomoment Schaliegas 16 juni 2014

Infomoment Schaliegas 16 juni 2014 Infomoment Schaliegas 16 juni 2014 Infomoment schaliegas Agenda Inleiding Wat is schaliegas? Wat is mogelijke impact bij opsporing en winning? Standpunt ikv. Limburg gaat klimaatneutraal Het Nederlands

Nadere informatie

De mogelijke effecten van het boren naar en het winnen van schaliegas op de Nederlandse leefomgeving Robin Hummel

De mogelijke effecten van het boren naar en het winnen van schaliegas op de Nederlandse leefomgeving Robin Hummel De mogelijke effecten van het boren naar en het winnen van schaliegas op de Nederlandse leefomgeving Robin Hummel R.C.A. Hummel. Alle rechten voorbehouden. Overzicht Doel van het onderzoek Wat is schalie(gas)

Nadere informatie

Geachte mevrouw Franke,

Geachte mevrouw Franke, Retouradres:, Aan de griffier van de vaste commissie voor Economische Zaken, Landbouw & Innovatie T.a.v. mevrouw drs. M.C.T.M. Franke Postbus 20018 2500 EA DEN HAAG 2500EA Onderwerp Rondetafelgesprek inzake

Nadere informatie

Onconventionele fossiele brandstoffen (bijv. schaliegas) in Europa

Onconventionele fossiele brandstoffen (bijv. schaliegas) in Europa Onconventionele fossiele brandstoffen (bijv. schaliegas) in Europa De opsporing en winning van aardgas en aardolie in Europa richtte zich in het verleden vooral op conventionele brandstoffen. De mogelijkheden

Nadere informatie

Betreft: Zienswijze Concept Notitie Reikwijdte en Detailniveau planmer structuurvisie schaliegas.

Betreft: Zienswijze Concept Notitie Reikwijdte en Detailniveau planmer structuurvisie schaliegas. Aan: Bureau Energieprojecten, Inspraakpunt conceptnotitie structuurvisie schaliegas, Postbus 23, 2290 AA Wateringen. Bijlage 1: Belangrijkste breuken in Zuid Nederland Afzender: Datum: Betreft: Zienswijze

Nadere informatie

Mondiale perspectieven voor energie, technologie en klimaatbeleid voor 2030 KERNPUNTEN

Mondiale perspectieven voor energie, technologie en klimaatbeleid voor 2030 KERNPUNTEN Mondiale perspectieven voor energie, technologie en klimaatbeleid voor 2030 KERNPUNTEN Referentiescenario De WETO-studie (World Energy, Technology and climate policy Outlook 2030) bevat een referentiescenario

Nadere informatie

Raadsmemo. Datum: 29 oktober 2013. Gemeenteraad van Hof van Twente. Kopie aan: mr. ing. B.J. Sijbom. Steenkoolgas en schaliegas

Raadsmemo. Datum: 29 oktober 2013. Gemeenteraad van Hof van Twente. Kopie aan: mr. ing. B.J. Sijbom. Steenkoolgas en schaliegas Raadsmemo Datum: 29 oktober 2013 Aan: Gemeenteraad van Hof van Twente Kopie aan: Van: Voor informatie: Onderwerp: mr. ing. B.J. Sijbom R. Hazenkamp Steenkoolgas en schaliegas 1. Aanleiding In het vragen

Nadere informatie

M A R K T M O N I T O R E N E R G I E - april 2012

M A R K T M O N I T O R E N E R G I E - april 2012 M A R K T M O N I T O R E N E R G I E - april 2012 Geachte relatie, Bijgaand ontvangt u de maandelijkse marktmonitor van Energy Services. De Marktmonitor is een maandelijkse uitgave van Energy Services.

Nadere informatie

Nut en noodzaak van schaliegas in Nederland

Nut en noodzaak van schaliegas in Nederland Nut en noodzaak van schaliegas in Nederland Paul van den Oosterkamp, Jeroen de Joode Schaliegas Congres - IIR Amersfoort, 30-31 Oktober 2013 www.ecn.nl Visie ECN Rol gas in NL energiesysteem nu en straks

Nadere informatie

SPREKER DR. HENK DUYVERMAN, DIRECTEUR CUADRILLA

SPREKER DR. HENK DUYVERMAN, DIRECTEUR CUADRILLA SPREKER DR. HENK DUYVERMAN, DIRECTEUR CUADRILLA PROFIEL CUADRILLA Belangen in Engeland, Nederland en Polen Specialist in boren naar schaliegas 200 jaar ervaring State of the art apparatuur Start met boren

Nadere informatie

Henry Hub Gas Prijs Ontwikkeling 24/04/14. De Pers. Gasproductie in Nederland. Wat is Schaliegas en Hoe wordt het Gewonnen?

Henry Hub Gas Prijs Ontwikkeling 24/04/14. De Pers. Gasproductie in Nederland. Wat is Schaliegas en Hoe wordt het Gewonnen? Gasproductie in Nederland Wat is Schaliegas en Hoe wordt het Gewonnen? Rien Herber Marknesse 15 April 2014 Slochteren Slochteren Offshore Offshore Land Land Gas Consumptie (41.5 BCM) industrie centrales

Nadere informatie

M A R K T M O N I T O R E N E R G I E - juni 2012

M A R K T M O N I T O R E N E R G I E - juni 2012 M A R K T M O N I T O R E N E R G I E - juni 2012 Geachte relatie, Bijgaand ontvangt u de maandelijkse marktmonitor van Energy Services. De Marktmonitor is een maandelijkse uitgave van Energy Services.

Nadere informatie

ENERGIEPRIORITEITEN VOOR EUROPA

ENERGIEPRIORITEITEN VOOR EUROPA ENERGIEPRIORITEITEN VOOR EUROPA Presentatie door de heer J.M. Barroso, Voorzitter van de Europese Commissie, voor de Europese Raad van 4 februari 2011 Inhoud 1 I. Waarom energiebeleid ertoe doet II. Waarom

Nadere informatie

Beleggen in de toekomst. de kansen van beleggen in klimaat en milieu

Beleggen in de toekomst. de kansen van beleggen in klimaat en milieu Beleggen in de toekomst de kansen van beleggen in klimaat en milieu Angst voor de gevolgen? Stijging van de zeespiegel Hollandse Delta, 6 miljoen Randstedelingen op de vlucht. Bedreiging van het Eco-systeem

Nadere informatie

M A R K T M O N I T O R E N E R G I E - Juni 2016

M A R K T M O N I T O R E N E R G I E - Juni 2016 M A R K T M O N I T O R E N E R G I E - Juni 2016 Geachte relatie, Bijgaand ontvangt u de maandelijkse marktmonitor van Energy Services. De Marktmonitor is een maandelijkse uitgave van Energy Services.

Nadere informatie

M A R K T M O N I T O R E N E R G I E - mei 2012

M A R K T M O N I T O R E N E R G I E - mei 2012 M A R K T M O N I T O R E N E R G I E - mei 2012 Geachte relatie, Bijgaand ontvangt u de maandelijkse marktmonitor van Energy Services. De Marktmonitor is een maandelijkse uitgave van Energy Services.

Nadere informatie

SteenkoolgaS uit de achterhoek een vergissing?

SteenkoolgaS uit de achterhoek een vergissing? SteenkoolgaS uit de achterhoek een vergissing? hoezo SteenkoolgaS? eind 2009: Concessie voor exploratie verleend aan Australische maatschappij Queensland Gas Co. Queensland is eigendom van BG (British

Nadere informatie

Onderzoek naar houding en kennis van Nederlandse burgers ten aanzien van schaliegas

Onderzoek naar houding en kennis van Nederlandse burgers ten aanzien van schaliegas Onderzoek naar houding en kennis van Nederlandse burgers ten aanzien van schaliegas Inhoudsopgave 1. Doelstelling 2. Onderzoeksverantwoording 3. Samenvatting 4. Resultaten 5. Bijlagen (open antwoorden,

Nadere informatie

M A R K T M O N I T O R E N E R G I E - oktober 2014

M A R K T M O N I T O R E N E R G I E - oktober 2014 M A R K T M O N I T O R E N E R G I E - oktober 2014 Geachte relatie, Bijgaand ontvangt u de maandelijkse marktmonitor van Energy Services. De Marktmonitor is een maandelijkse uitgave van Energy Services.

Nadere informatie

Nut en noodzaak van schaliegas vanuit energieperspectief

Nut en noodzaak van schaliegas vanuit energieperspectief Nut en noodzaak van schaliegas vanuit energieperspectief Jeroen de Joode Schaliegasbijeenkomst provincie Noord-Brabant s-hertogenbosch, 27 september 2013 www.ecn.nl Hoofdboodschap Rol gas in NL energiesysteem

Nadere informatie

Prioriteiten op energiegebied voor Europa Presentatie door de heer J.M. Barroso,

Prioriteiten op energiegebied voor Europa Presentatie door de heer J.M. Barroso, Prioriteiten op energiegebied voor Europa Presentatie door de heer J.M. Barroso, Voorzitter van de Europese Commissie, voor de Europese Raad van 22 mei 2013 Nieuwe omstandigheden op de wereldwijde energiemarkt

Nadere informatie

Gasproductie in Nederland

Gasproductie in Nederland Schaliegas Winning in Nederland Een Introductie Rien Herber KNAW Minisymposium 12 Juni 2013 Gasproductie in Nederland Slochteren Slochteren Offshore Offshore Land Land Gas Consumptie (41.5 BCM) industrie

Nadere informatie

Olie crisis? 24 juni 2014

Olie crisis? 24 juni 2014 24 juni 2014 Olie crisis? De prijs van olie heeft invloed op financiële markten. Een stijgende olieprijs verhoogt de inflatie en heeft een remmend effect op de economische groei. In de jaren 2006-2011

Nadere informatie

Onze energievoorziening in feiten: mythes, nieuwtjes en kansen. Heleen de Coninck, 13 september 2011

Onze energievoorziening in feiten: mythes, nieuwtjes en kansen. Heleen de Coninck, 13 september 2011 Onze energievoorziening in feiten: mythes, nieuwtjes en kansen Heleen de Coninck, 13 september 2011 Energieonderzoek Centrum Nederland Grootste energieonderzoekcentrum van Nederland Missing link tussen

Nadere informatie

DE PIEK KOMT ERAAN 1

DE PIEK KOMT ERAAN 1 DE PIEK KOMT ERAAN 1 Ook al praat niemand over een naderende oliekrapte, de prijs per vat wil maar niet onder de 100 dollar zakken. Kopers van olie hebben kennelijk iets door wat de rest van ons lijkt

Nadere informatie

Schaliegas, waarom de angst? Bart Vos Fenix Consulting Delft

Schaliegas, waarom de angst? Bart Vos Fenix Consulting Delft Schaliegas, waarom de angst? Bart Vos Fenix Consulting Delft Agenda Olie & Gas Introductie Hydraulic Fracturing (fracking fraccing) Schaliegas De Angst: Media/Politiek De Toekomst Begin & Slotvraag Vragen

Nadere informatie

09B: Energie in de toekomst

09B: Energie in de toekomst 09B: Energie in de toekomst Dr. Boris Jansen Universiteit van Amsterdam Universitair Docent Aardwetenschappen Opleidingsdirecteur Future Planet Studies Coördinator 1 e jaars vak Energietransities 1 FPS

Nadere informatie

Vermilion Oil & Gas Netherlands BV Aardgas productie Oppenhuizen. MFC t Harspit Oppenhuizen 26 mei 2015

Vermilion Oil & Gas Netherlands BV Aardgas productie Oppenhuizen. MFC t Harspit Oppenhuizen 26 mei 2015 Vermilion Oil & Gas Netherlands BV Aardgas productie Oppenhuizen MFC t Harspit Oppenhuizen 26 mei 2015 PROGRAMMA 20.00 uur Opening 20.10 uur Presentatie 21.15 uur Vragen 22.00 uur Afsluiting 2 Inhoud Introductie:

Nadere informatie

M A R K T M O N I T O R E N E R G I E - januari 2015

M A R K T M O N I T O R E N E R G I E - januari 2015 M A R K T M O N I T O R E N E R G I E - januari 2015 Geachte relatie, Bijgaand ontvangt u de maandelijkse marktmonitor van Energy Services. De Marktmonitor is een maandelijkse uitgave van Energy Services.

Nadere informatie

Position paper Schaliegaswinning

Position paper Schaliegaswinning 1 Position paper Schaliegaswinning Juni 2014 1 Colofon: Dit position paper is opgesteld door: VEMW Houttuinlaan 12 3447 GM Woerden Tel: 0348 48 43 50 www.vemw.nl Voor meer informatie: Dr. Hans Grünfeld,

Nadere informatie

Energiemarktanalyse voor Groenten & Fruit door Powerhouse. Olie

Energiemarktanalyse voor Groenten & Fruit door Powerhouse. Olie Energiemarktanalyse voor Groenten & Fruit door Powerhouse Olie 12 Olie (volgende maand) 11 Prijs/vat 1 9 8 96,92 76,21 7 Brent (Dollar) Brent (EUR) Afgelopen week We zagen de afgelopen ween een lichte

Nadere informatie

Tweede Kamer der Staten-Generaal

Tweede Kamer der Staten-Generaal Tweede Kamer der Staten-Generaal 2 Vergaderjaar 2012 2013 33 400 XIII Vaststelling van de begrotingsstaten van het Ministerie van Economische Zaken, Landbouw en Innovatie (XIII) voor het jaar 2013 Nr.

Nadere informatie

Introductie 27/11/2015. Biologische Voeder Grondstoffen Visie 2015-2020. Tom Wiegmans Category manager Organic Feed ingredients.

Introductie 27/11/2015. Biologische Voeder Grondstoffen Visie 2015-2020. Tom Wiegmans Category manager Organic Feed ingredients. 27/11/2015 Biologische Voeder Grondstoffen Visie 2015-2020 Tom Wiegmans Category manager Organic Feed ingredients 26 November 2015 1 Introductie Tom Wiegmans Internationale Agrarische handel gestudeerd

Nadere informatie

LEZING SCHALIEGAS,NEW EMMERGY, EMMEN, HENK DUYVERMAN, CUADRILLA NL

LEZING SCHALIEGAS,NEW EMMERGY, EMMEN, HENK DUYVERMAN, CUADRILLA NL LEZING SCHALIEGAS,NEW EMMERGY, EMMEN,30.10.2013 HENK DUYVERMAN, CUADRILLA NL IN HET NIEUWS!! IN HET NIEUWS!!! PROFIEL CUADRILLA Belangen in Engeland, Nederland en Polen Specialist in boren naar schaliegas

Nadere informatie

Docentenvel opdracht 19 (campagne voor een duurzame wereld en een samenwerkend Europa)

Docentenvel opdracht 19 (campagne voor een duurzame wereld en een samenwerkend Europa) Docentenvel opdracht 19 (campagne voor een duurzame wereld en een samenwerkend Europa) Lees ter voorbereiding onderstaande teksten. Het milieu De Europese Unie werkt aan de bescherming en verbetering van

Nadere informatie

Opkomst onconventioneel gas

Opkomst onconventioneel gas Aan De Minister van Economische Zaken, Landbouw en Innovatie De heer drs. M.J.M. Verhagen Postbus 20101 (A/149) 2500 EC Den Haag Datum 8 februari 2011 Onderwerp Briefadvies opkomst onconventioneel gas

Nadere informatie

Wat zijn voor Nederland de argumenten voor en tegen CO2-afvang en -opslag (CCS*)?

Wat zijn voor Nederland de argumenten voor en tegen CO2-afvang en -opslag (CCS*)? Nederland de argumenten en CO2-afvang Nederland de argumenten en CO2-afvang Nederland de argumenten en CO2-afvang Nederland de argumenten en CO2-afvang Nederland de argumenten en CO2-afvang Nederland de

Nadere informatie

M A R K T M O N I T O R E N E R G I E - Juli 2016

M A R K T M O N I T O R E N E R G I E - Juli 2016 M A R K T M O N I T O R E N E R G I E - Juli 2016 Geachte relatie, Bijgaand ontvangt u de maandelijkse marktmonitor van Energy Services. De Marktmonitor is een maandelijkse uitgave van Energy Services.

Nadere informatie

Les Ons gas raakt op

Les Ons gas raakt op LESSENSERIE ENERGIETRANSITIE Les Ons gas raakt op Werkblad Les Ons gas raakt op Werkblad Aardgas bij Slochteren In 1959 deed de Nederlandse Aardolie Maatschappij (NAM) in opdracht van de regering een proefboring

Nadere informatie

Een proefboring op zee, wat houdt dat in?

Een proefboring op zee, wat houdt dat in? Een proefboring op zee, wat houdt dat in? GDF SUEZ E&P Nederland B.V. voert regelmatig proefboringen uit naar gas op zee. Deze proef boringen worden uitgevoerd op een milieu- en veiligheidstechnisch verantwoorde

Nadere informatie

WE KUKELEN DE AFGROND IN

WE KUKELEN DE AFGROND IN Fietsers komen de pont af bij steiger De Ruyterkade, februari 1951 Foto Ben van Meerendonk/Algemeen Hollands Fotopersbureau, collectie IISG, Amsterdam Heeft u wel eens van EROEI gehoord? De meeste mensen

Nadere informatie

Van Schoonebeek tot schaliegas. Jan Dirk Jansen Leidse Winterlezing Naturalis, 13 december 2015

Van Schoonebeek tot schaliegas. Jan Dirk Jansen Leidse Winterlezing Naturalis, 13 december 2015 Van Schoonebeek tot schaliegas Jan Dirk Jansen Leidse Winterlezing Naturalis, 13 december 2015 Aardbevingen in Groningen Van Schoonebeek tot schaliegas Jan Dirk Jansen Leidse Winterlezing Naturalis, 13

Nadere informatie

Tariefontwikkeling Energie 08 2015

Tariefontwikkeling Energie 08 2015 In dit bericht geeft Ploos Energieverlening (Ploos) haar visie op verschenen nieuwsberichten aangaande ontwikkelingen energietarieven van de afgelopen maand. Het betreft de analyses van verschillende partijen

Nadere informatie

M A R K T M O N I T O R E N E R G I E - December 2015

M A R K T M O N I T O R E N E R G I E - December 2015 M A R K T M O N I T O R E N E R G I E - December 2015 Geachte relatie, Bijgaand ontvangt u de maandelijkse marktmonitor van Energy Services. De Marktmonitor is een maandelijkse uitgave van Energy Services.

Nadere informatie

M A R K T M O N I T O R E N E R G I E - maart 2014

M A R K T M O N I T O R E N E R G I E - maart 2014 M A R K T M O N I T O R E N E R G I E - maart 2014 Geachte relatie, Bijgaand ontvangt u de maandelijkse marktmonitor van Energy Services. De Marktmonitor is een maandelijkse uitgave van Energy Services.

Nadere informatie

USD / 1.16 1.15 1.14 1.13 1.12 1.11

USD / 1.16 1.15 1.14 1.13 1.12 1.11 Energiemarktanalyse Groenten & Fruit door Powerhouse Marktprijzen Macro-economie Markten in mineur Afgelopen week De angst voor een wereldwijde economische vertraging is weer toegenomen na een slechte

Nadere informatie

Samenvatting. Figuur 1: Onderzoeksgebied in paars

Samenvatting. Figuur 1: Onderzoeksgebied in paars Samenvatting Geothermie duurzame energiebron De lat voor verduurzaming in de woningbouw, tuinbouw en industrie ligt hoog. Het blijkt uit onderzoek en praktijk dat geothermie een zeer kosteneffectieve manier

Nadere informatie

Basisinformatie aardgaswinning uit schalie in Nederland

Basisinformatie aardgaswinning uit schalie in Nederland Basisinformatie aardgaswinning uit schalie in Nederland H1. Aardgas in Nederland Een Nederlandse energiebron Aardgas is de belangrijkste energiebron van Nederland. Het voorziet in bijna de helft van onze

Nadere informatie

Tweede Kamer der Staten-Generaal

Tweede Kamer der Staten-Generaal Tweede Kamer der Staten-Generaal 2 Vergaderjaar 2013 2014 22 112 Nieuwe Commissievoorstellen en initiatieven van de lidstaten van de Europese Unie Nr. 1858 BRIEF VAN DE MINISTER VAN BUITENLANDSE ZAKEN

Nadere informatie

Veranderingen in de petrochemische industrie VS-Lezing. Theo Olijve 27 maart 2014

Veranderingen in de petrochemische industrie VS-Lezing. Theo Olijve 27 maart 2014 Veranderingen in de petrochemische industrie VS-Lezing Theo Olijve 27 maart 2014 Wake-up call! De Europese chemie staat voor een enorme uitdaging De chemie is een motor van de economie; die positie mogen

Nadere informatie

De nieuwe energie-efficiëntierichtlijn - Uitdagingen & oplossingen -

De nieuwe energie-efficiëntierichtlijn - Uitdagingen & oplossingen - De nieuwe energie-efficiëntierichtlijn l - Uitdagingen & oplossingen - DG Energie 22 juni 2011 ENERGIEVOORZIENING NOG AFHANKELIJKER VAN IMPORT Te verwachten scenario gebaseerd op cijfers in 2009 in % OLIE

Nadere informatie

M A R K T M O N I T O R E N E R G I E - januari 2013

M A R K T M O N I T O R E N E R G I E - januari 2013 M A R K T M O N I T O R E N E R G I E - januari 2013 Geachte relatie, Bijgaand ontvangt u de maandelijkse marktmonitor van Energy Services. De Marktmonitor is een maandelijkse uitgave van Energy Services.

Nadere informatie

M A R K T M O N I T O R E N E R G I E - September Bijgaand ontvangt u de maandelijkse marktmonitor van Energy Services.

M A R K T M O N I T O R E N E R G I E - September Bijgaand ontvangt u de maandelijkse marktmonitor van Energy Services. M A R K T M O N I T O R E N E R G I E - September 2016 Geachte relatie, Bijgaand ontvangt u de maandelijkse marktmonitor van Energy Services. De Marktmonitor is een maandelijkse uitgave van Energy Services.

Nadere informatie

Overzicht en perspectieven voor een duurzame ontwikkeling van asfalt in een economie in voortdurende verandering. Wim Teugels Nynas N.V.

Overzicht en perspectieven voor een duurzame ontwikkeling van asfalt in een economie in voortdurende verandering. Wim Teugels Nynas N.V. Overzicht en perspectieven voor een duurzame ontwikkeling van asfalt in een economie in voortdurende verandering Wim Teugels Nynas N.V. Een economie in beweging In een tijdspanne van 2 jaar is de olie

Nadere informatie

Ministerie van Economische Zaken Samenvatting

Ministerie van Economische Zaken Samenvatting Ministerie van Economische Zaken Samenvatting Structuurvisie schaliegas 14 Samenvatting structuurvisie schaliegas Inhoud Schaliegas onderzoek naar een nieuwe energiebron 3 Schaliegas winnen in Nederland

Nadere informatie

Smart Energy Mix. Victor van Heekeren Platform Geothermie

Smart Energy Mix. Victor van Heekeren Platform Geothermie Smart Energy Mix Victor van Heekeren Platform Geothermie Inhoud 1. Hoe ziet het er uit (globale contouren) 2. Vragen 3. Profiel/introductie Platform Geothermie 4. Blockers & Drivers, het krachtenveld 5.

Nadere informatie

Curaçao Carbon Footprint 2015

Curaçao Carbon Footprint 2015 Willemstad, March 2017 Inhoudsopgave Inleiding 2 Methode 2 Dataverzameling 3 Uitstoot CO2 in 2010 3 Uitstoot CO2 in 2015 4 Vergelijking met andere landen 5 Central Bureau of Statistics Curaçao 1 Inleiding

Nadere informatie

Persinformatie. Uitdagende marktomgeving biedt ook kansen. Nieuwe directievoorzitter wil groei voortzetten

Persinformatie. Uitdagende marktomgeving biedt ook kansen. Nieuwe directievoorzitter wil groei voortzetten Persinformatie Uitdagende marktomgeving biedt ook kansen Nieuwe directievoorzitter wil groei voortzetten Mario Mehren: strategie Wintershall blijkt succesvol 2 juni 2015 Michael Sasse Tel. +49 561 301-3301

Nadere informatie

De Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Binnenhof AA 's-gravenhage

De Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Binnenhof AA 's-gravenhage > Retouradres Postbus 20401 2500 EK Den Haag De Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Binnenhof 4 2513 AA 's-gravenhage Directoraat-generaal Bezoekadres Bezuidenhoutseweg 73 2594 AC Den Haag

Nadere informatie

M A R K T M O N I T O R E N E R G I E - september 2015

M A R K T M O N I T O R E N E R G I E - september 2015 M A R K T M O N I T O R E N E R G I E - september 2015 Geachte relatie, Bijgaand ontvangt u de maandelijkse marktmonitor van Energy Services. De Marktmonitor is een maandelijkse uitgave van Energy Services.

Nadere informatie

Grootschalige mijnbouw en Porknockers. Henk Naarendorp CEO NANA Resources N.V. 13 december 2010

Grootschalige mijnbouw en Porknockers. Henk Naarendorp CEO NANA Resources N.V. 13 december 2010 Grootschalige mijnbouw en Porknockers Henk Naarendorp CEO NANA Resources N.V. 13 december 2010 Agenda Karakteristieken goudsector (in Sur) Activiteiten Grootschalige Mijnbouw Oplossingsmodellen Ervaringen

Nadere informatie

Gasveld Harlingen Boven-Krijt Onderzoek naar bodemdaling. 20 november 2014

Gasveld Harlingen Boven-Krijt Onderzoek naar bodemdaling. 20 november 2014 Gasveld Harlingen Boven-Krijt Onderzoek naar bodemdaling 20 november 2014 Wat kunt u vanavond verwachten? De resultaten van het onderzoek naar bodemdaling gaswinning De achtergrond van de resultaten De

Nadere informatie

Uitgebreidere achtergrondsamenvatting

Uitgebreidere achtergrondsamenvatting Uitgebreidere achtergrondsamenvatting bij AER briefadvies Opkomst onconventioneel gas van februari 2011 Onconventioneel gas Onconventioneel gas wordt a complete game changer genoemd: het heeft de potentie

Nadere informatie

2. Bij herziening van bestemmingsplannen beschermde maatregelen tegen proefboringen en winning van schaliegas opnemen. F. Buijserd burgemeester

2. Bij herziening van bestemmingsplannen beschermde maatregelen tegen proefboringen en winning van schaliegas opnemen. F. Buijserd burgemeester A U, Gemeente Nieuwkoop College van Burgemeester en Wethouders BUI 1111111111 III mui G' 3.1463 nieuwkoop raadsvoorstel portefeuillehouder G.A.H. Eikhuizen opgesteld door Ruimtelijke Ontwikkeling S Grondbedrijf

Nadere informatie

M A R K T M O N I T O R E N E R G I E - December Bijgaand ontvangt u de maandelijkse marktmonitor van Energy Services.

M A R K T M O N I T O R E N E R G I E - December Bijgaand ontvangt u de maandelijkse marktmonitor van Energy Services. M A R K T M O N I T O R E N E R G I E - December 2016 Geachte relatie, Bijgaand ontvangt u de maandelijkse marktmonitor van Energy Services. De Marktmonitor is een maandelijkse uitgave van Energy Services.

Nadere informatie

M A R K T M O N I T O R E N E R G I E - maart 2012

M A R K T M O N I T O R E N E R G I E - maart 2012 M A R K T M O N I T O R E N E R G I E - maart 2012 Geachte relatie, Bijgaand ontvangt u de maandelijkse marktmonitor van Energy Services. De Marktmonitor is een maandelijkse uitgave van Energy Services.

Nadere informatie

1.4 Factoren die bepalend zijn voor reële convergentie

1.4 Factoren die bepalend zijn voor reële convergentie Productiviteit, concurrentiekracht en economische ontwikkeling Concurrentiekracht wordt vaak beschouwd als een indicatie voor succes of mislukking van economisch beleid. Letterlijk verwijst het begrip

Nadere informatie

Vermilion Oil & Gas Netherlands BV Uitbreiding productie Langezwaag. De Knipe 27 januari 2015

Vermilion Oil & Gas Netherlands BV Uitbreiding productie Langezwaag. De Knipe 27 januari 2015 Vermilion Oil & Gas Netherlands BV Uitbreiding productie Langezwaag De Knipe 27 januari 2015 Inhoud Introductie: wie zijn we en wat doen we Markt: aardgas in Nederland Locatie Langezwaag Ligging Productie

Nadere informatie

Schaliegas in Nederland: op zoek naar draagvlak!

Schaliegas in Nederland: op zoek naar draagvlak! Schaliegas in Nederland: op zoek naar draagvlak! Presentatie bewonersavond De Mortel Frank de Boer Eindhoven, donderdag 23 oktober 2014 1 Profiel Cuadrilla Engels bedrijf, opgericht in 2007 Specialist

Nadere informatie

M A R K T M O N I T O R E N E R G I E - November 2015

M A R K T M O N I T O R E N E R G I E - November 2015 M A R K T M O N I T O R E N E R G I E - November 2015 Geachte relatie, Bijgaand ontvangt u de maandelijkse marktmonitor van Energy Services. De Marktmonitor is een maandelijkse uitgave van Energy Services.

Nadere informatie

M A R K T M O N I T O R E N E R G I E - Mei 2016

M A R K T M O N I T O R E N E R G I E - Mei 2016 M A R K T M O N I T O R E N E R G I E - Mei 2016 Geachte relatie, Bijgaand ontvangt u de maandelijkse marktmonitor van Energy Services. De Marktmonitor is een maandelijkse uitgave van Energy Services.

Nadere informatie

Geothermie als Energiebron

Geothermie als Energiebron Geothermie als Energiebron Even voorstellen: Paul Mast -- Geoloog Johan de Bie --Technical Sales manager ESPs Ynze Salverda -- BD Analist Er zijn verschillende vormen van duurzame energie. Daarvan is geothermie

Nadere informatie

Macro-economie van offshore wind-energie

Macro-economie van offshore wind-energie Macro-economie van offshore wind-energie Windkracht14 World Trade Center, Rotterdam 22/01/2014 David de Jager Stelling > De (potentiële) economische waarde van de Nederlandse toeleverende economische sectoren

Nadere informatie

Bioethanol in den Niëderlanden

Bioethanol in den Niëderlanden Bioethanol in den Niëderlanden Nationale Ziele und Bioethanol für Mobilität Age van der Mei 13 december 2007 DUINN Age van der Mei. Dit werk is auteursrechtelijk beschermd. Niets uit dit stuk mag worden

Nadere informatie

16% Energie van eigen bodem. 17 januari 2013

16% Energie van eigen bodem. 17 januari 2013 16% Energie van eigen bodem 17 januari 2013 Inhoud Klimaatverandering Energie in Nederland Duurzame doelen Wind in ontwikkeling Northsea Nearshore Wind Klimaatverandering Conclusie van het IPCC (AR4, 2007)

Nadere informatie

M A R K T M O N I T O R E N E R G I E - februari 2012

M A R K T M O N I T O R E N E R G I E - februari 2012 M A R K T M O N I T O R E N E R G I E - februari 2012 Geachte relatie, Bijgaand ontvangt u de maandelijkse marktmonitor van Energy Services. De Marktmonitor is een maandelijkse uitgave van Energy Services.

Nadere informatie

Opdracht Wat is schaliegas? Fossiel methaan: dubbel slecht voor het klimaat

Opdracht Wat is schaliegas? Fossiel methaan: dubbel slecht voor het klimaat Opdracht Noem alle benamingen van leidingen, gecombineerd met telkens de benaming van het materiaal en het transportmiddel. Bereken zo mogelijk de maximale debietgrootte. 2.11 Schaliegas Wat is schaliegas?

Nadere informatie

Juridische en Milieubezwaren tegen de Exploratie van Schaliegas

Juridische en Milieubezwaren tegen de Exploratie van Schaliegas Juridische en Milieubezwaren tegen de Exploratie van Schaliegas Jonathan Eyal 3094596 Vak: Water en Infrastructuur 1. Inleiding Schaliegas is helemaal hot in de VS. Men heeft wel eens betoogd dat een dergelijke

Nadere informatie

Geothermie. traditioneel energiebedrijf?

Geothermie. traditioneel energiebedrijf? 31 maart 2010 T&A Survey Congres Geothermie Duurzame bron voor een traditioneel energiebedrijf? Hugo Buis Agenda Duurzame visie & ambities Waarom kiest Eneco voor Geothermie? Stand van zaken Markten Pro

Nadere informatie

agendapunt 3.a.2 Aan College van Dijkgraaf en Hoogheemraden CONSULTATIE SCHALIEGAS Datum 19 maart 2013 Afstemming Bijlagen 1 Zaaknummer 31334

agendapunt 3.a.2 Aan College van Dijkgraaf en Hoogheemraden CONSULTATIE SCHALIEGAS Datum 19 maart 2013 Afstemming Bijlagen 1 Zaaknummer 31334 agendapunt 3.a.2 1051369 Aan College van Dijkgraaf en Hoogheemraden CONSULTATIE SCHALIEGAS Portefeuillehouder Berg, A. van den Datum 19 maart 2013 Aard bespreking Besluitvormend Afstemming Bijlagen 1 Zaaknummer

Nadere informatie

M A R K T M O N I T O R E N E R G I E - november 2012

M A R K T M O N I T O R E N E R G I E - november 2012 M A R K T M O N I T O R E N E R G I E - november 2012 Geachte relatie, Bijgaand ontvangt u de maandelijkse marktmonitor van Energy Services. De Marktmonitor is een maandelijkse uitgave van Energy Services.

Nadere informatie

M A R K T M O N I T O R E N E R G I E - juli 2013

M A R K T M O N I T O R E N E R G I E - juli 2013 M A R K T M O N I T O R E N E R G I E - juli 2013 Geachte relatie, Bijgaand ontvangt u de maandelijkse marktmonitor van Energy Services. De Marktmonitor is een maandelijkse uitgave van Energy Services.

Nadere informatie

LNG is meer dan een nieuwe brandstof Het is pure concurrentiekracht... LNG, de brandstof van de toekomst is nu beschikbaar

LNG is meer dan een nieuwe brandstof Het is pure concurrentiekracht... LNG, de brandstof van de toekomst is nu beschikbaar LNG is meer dan een nieuwe brandstof Het is pure concurrentiekracht... LNG, de brandstof van de toekomst is nu beschikbaar De transportsector stapt over op LNG... De brandstof van de toekomst Liquefied

Nadere informatie

Alternatieve brandstoffen en tunnelveiligheid

Alternatieve brandstoffen en tunnelveiligheid Alternatieve brandstoffen en tunnelveiligheid Brandstoffenmix visie Clean Power for transport package / Alternative Fuels Infrastructure directive Hoe ver zijn wij? Nationale kaders SER Energieakkoord

Nadere informatie

M A R K T M O N I T O R E N E R G I E - mei 2013

M A R K T M O N I T O R E N E R G I E - mei 2013 M A R K T M O N I T O R E N E R G I E - mei 2013 Geachte relatie, Bijgaand ontvangt u de maandelijkse marktmonitor van Energy Services. De Marktmonitor is een maandelijkse uitgave van Energy Services.

Nadere informatie

M A R K T M O N I T O R E N E R G I E - oktober 2012

M A R K T M O N I T O R E N E R G I E - oktober 2012 M A R K T M O N I T O R E N E R G I E - oktober 2012 Geachte relatie, Bijgaand ontvangt u de maandelijkse marktmonitor van Energy Services. De Marktmonitor is een maandelijkse uitgave van Energy Services.

Nadere informatie

INSCHATTING VAN DE IMPACT VAN DE KILOMETERHEFFING VOOR VRACHTVERVOER OP DE VOEDINGSINDUSTRIE. Studie in opdracht van Fevia

INSCHATTING VAN DE IMPACT VAN DE KILOMETERHEFFING VOOR VRACHTVERVOER OP DE VOEDINGSINDUSTRIE. Studie in opdracht van Fevia INSCHATTING VAN DE IMPACT VAN DE KILOMETERHEFFING VOOR VRACHTVERVOER OP DE VOEDINGSINDUSTRIE Studie in opdracht van Fevia Inhoudstafel Algemene context transport voeding Enquête voedingsindustrie Directe

Nadere informatie

Schaliegas: vies, veilig, voordelig?

Schaliegas: vies, veilig, voordelig? Lesbrief GeoGids september 2013 Schaliegas: vies, veilig, voordelig? Kinderen moeten levenslang zwijgen over schaliegas Twee Amerikaanse kinderen van 7 en 10 jaar mogen de rest van hun leven nooit meer

Nadere informatie

Presentatie Climalife Groep Dehon

Presentatie Climalife Groep Dehon Presentatie Climalife Groep Dehon Samenvatting 1. Groep Dehon De kracht van de groep in dienst van het merk Climalife 2. Climalife Samensteller van duurzame en vernieuwende oplossingen voor thermische

Nadere informatie

M A R K T M O N I T O R E N E R G I E - Februari 2016

M A R K T M O N I T O R E N E R G I E - Februari 2016 M A R K T M O N I T O R E N E R G I E - Februari 2016 Geachte relatie, Bijgaand ontvangt u de maandelijkse marktmonitor van Energy Services. De Marktmonitor is een maandelijkse uitgave van Energy Services.

Nadere informatie

Hierbij doe ik u toekomen het Jaarverslag 2010, Delfstoffen en aardwarmte in Nederland en het Jaarverslag 2010 van Energie Beheer Nederland B.V.

Hierbij doe ik u toekomen het Jaarverslag 2010, Delfstoffen en aardwarmte in Nederland en het Jaarverslag 2010 van Energie Beheer Nederland B.V. > Retouradres Postbus 20101 2500 EC Den Haag De Voorzitter van de Eerste Kamer der Staten-Generaal Binnenhof 22 2513 AA s-gravenhage Directoraat-generaal voor Bezoekadres Bezuidenhoutseweg 30 2594 AV Den

Nadere informatie

WARMTE IS HOT VISIE, KANSEN EN ONTWIKKELING. Sjaak Verburg Pipeliner terugkomdag, 18 november 2015

WARMTE IS HOT VISIE, KANSEN EN ONTWIKKELING. Sjaak Verburg Pipeliner terugkomdag, 18 november 2015 WARMTE IS HOT VISIE, KANSEN EN ONTWIKKELING Sjaak Verburg Pipeliner terugkomdag, Inhoud: In het komende half uur: Korte introductie; Rotterdamse haven, Havenbedrijf Rotterdam en pijpleidingen Deltaplan

Nadere informatie

M A R K T M O N I T O R E N E R G I E - juni 2013

M A R K T M O N I T O R E N E R G I E - juni 2013 M A R K T M O N I T O R E N E R G I E - juni 2013 Geachte relatie, Bijgaand ontvangt u de maandelijkse marktmonitor van Energy Services. De Marktmonitor is een maandelijkse uitgave van Energy Services.

Nadere informatie

Het 4 e kwartaal van 2014.

Het 4 e kwartaal van 2014. 1 Het 4 e kwartaal van 2014. Zoals werd aangegeven aan het einde van het derde kwartaal van 2014 zou voorzichtigheid betracht worden bij het investeren in aandelen. De kansen op topvorming werden zo groot

Nadere informatie

Diepe geothermie Nationaal Onderzoek Programma Geothermie (NOPG) Breed inzetbare goedkope duurzame energie. EGS in Europa en een case studie

Diepe geothermie Nationaal Onderzoek Programma Geothermie (NOPG) Breed inzetbare goedkope duurzame energie. EGS in Europa en een case studie Diepe geothermie Nationaal Onderzoek Programma Geothermie (NOPG) Breed inzetbare goedkope duurzame energie EGS in Europa en een case studie Het Soultz project is een uitgebreid onderzoeksproject Soultz-sous-Forêts

Nadere informatie

Vragen ingevolge artikel 44 reglement van orde aan het College van Gedeputeerde Staten door het Statenlid J.R. Oudeman, namens de CDA- Statenfractie

Vragen ingevolge artikel 44 reglement van orde aan het College van Gedeputeerde Staten door het Statenlid J.R. Oudeman, namens de CDA- Statenfractie CDA Statenfractie Zeeland Postbus 436 4330 AK Middelburg 0118 631666 info@cdazeeland.nl Vragen ingevolge artikel 44 reglement van orde aan het College van Gedeputeerde Staten door het Statenlid J.R. Oudeman,

Nadere informatie

Arnhem Schaliegasvrij?

Arnhem Schaliegasvrij? Schriftelijke raadsvragen (zoals bedoeld in Artikel 44) 2014 Arnhem, 25 juni Arnhem Schaliegasvrij? Namens de fractie Verenigd Arnhem wil ik de volgende vragen aan het College van Burgemeester & Wethouders

Nadere informatie

Alternatieve energiebronnen en gevolgen voor de haven Havendebat, 2 november 2017, Coby van der Linde

Alternatieve energiebronnen en gevolgen voor de haven Havendebat, 2 november 2017, Coby van der Linde Alternatieve energiebronnen en gevolgen voor de haven Havendebat, 2 november 2017, Coby van der Linde Plan De veranderingen in de internationale oliemarkten Gevolgen voor ARA, rol van energiehub Energietransitie,

Nadere informatie

Onderstaand worden de verschillende functies welke betrokken zijn bij de projectfasen nader gedetailleerd.

Onderstaand worden de verschillende functies welke betrokken zijn bij de projectfasen nader gedetailleerd. Project fasering Het project is in een 4-tal fasen opgedeeld: 1. Aanvraag: In deze fase wordt de aanvraag voor de opsporingvergunning aangevraagd. Dit is de fase waarin het project nu verkeert en deze

Nadere informatie