Gemeentelijk Rioleringsplan Amsterdam R P A

Save this PDF as:
 WORD  PNG  TXT  JPG

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Gemeentelijk Rioleringsplan Amsterdam R P A 2016-2021"

Transcriptie

1 Gemeenteijk Rioeringspan Amsterdam 6 6 G 6 R P A

2 2

3 GEMEENTELIJK RIOLERINGSPLAN AMSTERDAM STEDELIJK AFVALWATER, AFVLOEIEND HEMELWATER EN GRONDWATER IN AMSTERDAM Waternet is de gemeenschappeijke organisatie van Waterschap Amste, Gooi en Vecht en de gemeente Amsterdam. 3

4 4

5 INHOUD SAMENVATTING 7 1 INLEIDING Doe van het Gemeenteijk Rioeringspan Amsterdam Gevogde procedure Reaties in de watercycus Leeswijzer 14 2 SITUATIE GEMEENTELIJKE WATERTAKEN Ineiding De gemeenteijke watertaken: wetteijk kader Het gemeenteijk rioostese 17 3 BELEID, DOELEN EN UITDAGINGEN Ineiding Ontwikkeingen Beeidsuitgangspunten Uitdagingen: technische staat van de voorzieningen Leerpunten en openstaande maatregeen uit vorige panperiode 27 4 PLAN : STAPPEN EN ACTIES Ineiding Stedeijk afvawater Hemewater Grondwater Communicatie & samenwerking Duurzame bedrijfsvoering 37 5 FINANCIËN Benodigde middeen en kosten tijdens panperiode Dekking van de kosten door stijging riooheffing Reevante ontwikkeing ten aanzien van de riooheffing 43 5

6 6

7 SAMENVATTING Aaneiding De gemeente Amsterdam heeft de wetteijke verantwoordeijkheid (zorgpicht) voor een aanta watertaken. Drie van deze watertaken betreffen: 1. Inzameen en transporteren van stedeijk afvawater; 2. Inzameen en verwerken van afvoeiend hemewater; 3. Nemen van grondwatermaatregeen in openbaar gebied. In dit Gemeenteijk Rioeringspan Amsterdam staat hoe deze drie zorgpichten de komende periode door de gemeente Amsterdam worden ingevud. Doe van het pan is om aan het bevoegd gezag te verantwoorden op weke wijze de gemeente Amsterdam deze watertaken uitvoert, en in hoeverre zij afdoende middeen heeft om dit in de toekomst te bijven doen. Hiermee vodoet de gemeente aan de panverpichting zoas die in de Wet miieubeheer (artike 4.22) is opgenomen 1. Het pan is tot stand gekomen in samenwerking met de waterschappen Hoands Noorderkwartier, Rijnand, Amste, Gooi en Vecht en Rijkswaterstaat. Dit is het tweede Gemeenteijk Rioeringspan Amsterdam waarin de drie zorgpichten zijn opgenomen. Het pan vogt op Breed Water, pan gemeenteijke watertaken Amsterdam Primaire doeen gemeenteijke watertaken De primaire doeen van de gemeenteijke watertaken zijn: het beschermen van de voksgezondheid; het bijdragen aan schoon en heder water; het zorgen voor droge voeten; het zorgen voor een goede eefomgeving. De gemeente Amsterdam en het waterschap Amste, Gooi en Vecht (AGV) hebben de uitvoering van de watertaken gemandateerd aan Waternet. Ae wateraspecten worden door Waternet in samenhang behanded en uitgevoerd. Door deze samenhang kan Waternet beter bijdragen aan een duurzame omgevingskwaiteit, voksgezondheid en veiigheid. Beeid en doesteing voor de panperiode Voor reaisatie van de primaire doeen van de gemeenteijke watertaken, is een goedwerkende rioering noodzakeijk. Rioering is in dit pan het gehee van voorzieningen voor stedeijk afvawater, afvoeiend hemewater en grondwater. Concreet betekent dit dat: 1. De technische staat van de rioering in orde is; 2. De rioering naar behoren functioneert. Daarnaast moet de rioering op effectieve en efficiënte wijze worden beheerd (randvoorwaardeijk). Voor de doesteing droge voeten is anticiperen op de toename van extreme neersag, ten gevoge van de kimaatverandering, noodzakeijk. De hoosbui van 28 jui 2014 toonde aan dat Amsterdam hier kwetsbaar voor is. Vergroten van rioen biedt hiervoor weinig soeaas. De opossing igt meer bij de inrichting van het stedeijke 1 Deze panverpichting za bij de invoering van de Omgevingswet komen te vervaen. 7

8 gebied en daarin ruimte creëren om tijdeijk extremen op te vangen. Gevog hiervan is dat de druk op de ruimte binnen stedeijk gebied sterk toeneemt voor de tijdeijke opsag van (heme)water. De gemeente, maar ook bewoners, bedrijven en het waterschap, maken samen de stad hemewaterbestendig. Amsterdam Rainproof ondersteunt deze gezamenijke verantwoordeijkheid. Het programma Amsterdam Rainproof motiveert, informeert en activeert bewoners, ondernemers, ambtenaren en kenniswerkers om hemewaterbestendig te werken bij de verandering van daken, straten, tuinen, parken en peinen. Uitgangspunt is dat gerichte, keinschaige, fijnmazige en rendabee maatregeen de stad meer hemewaterbestendig en tegeijk aantrekkeijker en eefbaarder maken. Geen dure grootschaige monofunctionee opossingen, maar met simme aanpassingen die de sponswerking van de stad vergroten. De uitgangspunten en acties uit het programma van Amsterdam Rainproof zijn in dit Gemeenteijk Rioeringspan verankerd. Per gemeenteijke watertaak is de agemene beeidsijn aangegeven. De agemene uitgangspunten zijn: GEMEENTELIJKE WATERTAAK ALGEMENE UITGANGSPUNTEN Stedeijk afvawater zovee mogeijk scheiding aan de bron van de componenten van stedeijk afvawater waar mogeijk decentrae zuivering in paats van de huidige centrae, zoang dit duideijk aanwijsbare voordeen biedt Hemewater de perceeseigenaar is in principe zef verantwoordeijk voor de verwerking van hemewater op eigen terrein de verwerking van hemewater is een inspannings- en geen resutaatverpichting voor de gemeente uitgangspunt is om verontreinigd hemewater gescheiden te houden van het overige hemewater gebruik heeft de voorkeur boven direct ozen gemeente houdt bij de inrichting van de openbare ruimte rekening met het tijdeijk opvangen van extreme buien Grondwater duurzaam functionerend grondwatersysteem: m nieuwe hinder voorkomen m bestaande hinder wegnemen de perceeeigenaar is in principe zef verantwoordeijk voor het grondwater op eigen terrein Huidig functioneren Op basis van de visie, doesteingen en beeid is de technische staat en het functioneren van de rioering geanayseerd. Ook de effectiviteit van het beheer is beoordeed. Naar aaneiding hiervan komen de vogende aandachtspunten naar voren ten behoeve van het pan : 8

9 ONDERWERP AANDACHTSPUNTEN TEN BEHOEVE VAN HET PLAN Vervanging de hoeveeheid te vervangen rioering gaat na 2021 toenemen er is een beperkte financiëe reserve opgebouwd voor de vervanging van rioering Opossen knepunten Functioneren rioering Effectief beheer aaneggen rioering ten behoeve van ongezuiverde ozingen aanpakken structuree probemen met wateroverast in de stad onder andere in Betondorp, Oosterpark-, Beamy- en Rivierenbuurt afstemmen van de aanvoer van afvawater op het zuiveringsproces zorgen voor vodoende ruimte voor hemewater (voor bergen en/of okae behandeing) verder professionaiseren van de (project)registratie verder verbeteren van de duurzame bedrijfsvoering door efficiënt energiegebruik en terugwinnen en hergebruik van grondstoffen versneen Programma Amsterdam Rainproof (t/m 2017) zodat hemewaterbestendig werken geborgd wordt in de reguiere stedeijke ontwikkeing- en beheerprocessen gestructureerde aanpak beheer drainage Pan : stappen en acties Om de gestede doeen te reaiseren zijn de vogende acties en stappen nodig per zorgpicht: REGULIERE ACTIVITEITEN Stedeijk afvawater aaneg van rioering in nieuwbouwgebieden operationee onderzoek jaarijks reiniging van circa 370 km rioering, egen van koken en zonken jaarijks vervangen van 32,4 km vuiwaterrioo verbeteren functioneren (onder andere in de Oosterparkbuurt) Hemewater aaneg van rioering in nieuwbouwgebieden jaarijks reiniging van circa 220 km rioering, egen van koken en zonken jaarijks vervangen van 5,3 km hemewaterrioering verbeteren functioneren (onder andere in de Rivierenbuurt) agenderen en adviseren over hemewaterbestendigheid van de inrichting van de stad verbinden, stimueren en activeren pubieke en private rainproof initiatieven Grondwater gebiedsgerichte aanpak in combinatie met stedeijk afvawater en hemewater proactieve advisering over inrichten (ondergrondse) ruimteijke ordening, en waar nodig aaneg van drainage inspectie en eventuee aanpak van poderrioen monitoren peifiters in Amsterdam 9

10 THEMA S EN STRATEGISCH ONDERZOEK Stedeijk afvawater energie en grondstoffen uit water Buiksoterham: onderzoek naar aternatieve sanitatie zettingsbeed: effecten en maatregeen naar aaneiding van bodemdaing Prinseneiand: functioneren gemengde steses variabee heffing voor stedeijk afvawater Hemewater Rainproof: intensieve voortzetting tot en met 2017 om te komen tot een hemewaterbestendig Amsterdam kimaatadaptatie: onderzoek naar optimae sponswerking Amsterdam variabee heffing voor hemewater koken: onderzoek naar optimaa onderhoud onderzoek naar mogeijke ro particuier en beheerders openbare ruimte in een robuust hemewatersysteem ontwikkeing waterneutrae bouwenveop Grondwater maatregeen voor verminderen van overast ten gevoge van een te age grondwaterstand, zoas infitratierioen data-anayse van de grondwaterstanden om betere voorspeingen te kunnen doen Voor effectief beheer zijn de vogende acties benoemd: verdere verbetering kantcommunicatie; introduceren van gebiedsgericht werken; optimaiseren samenwerking onder andere via de Eigenarentafe om overast voor burgers en bedrijven te minimaiseren; de huidige wijze van opereren optimaiseren om daarmee kosten te veragen; verbeteren van een efficiënte bedrijfsvoering door deename aan de andeijke benchmark; verdere uitbouw van een duurzame bedrijfsvoering. Financiën Ten opzichte van Breed Water is de vervangingsverwachting voor de rioering verbeterd door ae onderzoeksresutaten mee te nemen bij de beoordeing van rioosteses. Op basis van deze verwachting za in de komende panperiode 37,7 km rioering per jaar worden vervangen. Hierdoor nemen de kosten voor de gemeenteijke watertaken in deze periode toe. Voor het programma Amsterdam Rainproof zijn de structuree kosten voor de organisatie in dit pan opgenomen. De maatregeen om Amsterdam Rainproof te maken zijn voora ingrepen in de openbareen particuiere ruimte. De kosten hiervan zijn niet in dit pan opgenomen. In de panperiode wordt duideijk hoevee de maatregeen kosten en op weke wijze deze gefinancierd worden. De in 2014 gecreëerde voorziening renovatie rioering, die begin ,0 mijoen bedraagt, wordt ingezet om de structuree verhoging in investeringsuitgaven over de komende panperiode af te vakken. De kosten van de gemeenteijke watertaken worden betaad uit: agemene middeen gemeente Amsterdam; riooheffing; voorziening rioorecht: voor het opvangen van schommeingen in het tarief. 10

11 In Amsterdam wordt riooheffing geheven vogens de Verordening riooheffing Het vastgestede tarief voor 2016 bedraagt 150,90. Wanneer dit tarief in de komende periode niet za worden verhoogd, ontstaat een tekort in de voorziening rioorecht van - 21,7 mijoen in Om ervoor te zorgen dat de voorziening rioorecht een positief sado houdt aan het einde van de panperiode, dient de riooheffing verhoogd te worden (tot 2015 reaisatie, voorste): JAAR RIOOLHEFFING JAARLIJKSE STIJGING ,46 5,00% ,93 1,70% ,41 1,00% ,41 0,00% ,41 0,00% ,41 0,00% ,90 1,00% ,43 3,00% ,54 2,00% ,31 1,75% ,13 1,75% ,01 1,75% De stijging van de riooheffing eidt ertoe dat de voorziening rioorecht positief bijft: (prijspei incusief infatie; excusief infatie) (bedragen x 1 mn tenzij anders vermed) Totae jaarijkse uitgaven A 70,4 71,8 73,2 74,5 75,8 76,9 Dekking agemene middeen (1%) B 0,7 0,7 0,7 0,7 0,8 0,8 Prognose aanta aansuitingen (x 1.000) C 443,1 445,6 446,8 448,3 449,7 451,0 Tariefstijging 1,00% 3,00% 2,00% 1,75% 1,75% 1,75% Voorgested tarief D 150,9 155,4 158,5 161,3 164,1 167,0 Opbrengst riooheffing (CxD) E 66,9 69,3 70,8 72,3 73,8 75,3 Totaa inkomsten (B+E) F 67,6 70,0 71,6 73,1 74,6 76,1 Sado Inkomsten - uitgaven (F-A) G -2,8-1,8-1,6-1,5-1,3-0,8 Voorziening rioorecht per 1/1 H 11,3 8,5 6,7 5,1 3,7 2,4 Voorziening rioorecht per 31/12 (H+G) I 8,5 6,7 5,1 3,7 2,4 1,6 Aan het eind van de panperiode wordt een positieve stand van de voorziening rioorecht geprognosticeerd van circa 1,6 mijoen. Verder dient rekening gehouden te worden met het onderzoek naar het variabe maken van de riooheffing. In dit onderzoek wordt gekeken of een rechtvaardiger verdeing van de gemeenteijke rioeringskosten kan worden gereaiseerd op basis van het beginse de vervuier betaat. Deze aansuiting kan worden verkregen door een andere heffingsmaatstaf te hanteren dan een vast bedrag voor eigenaren van perceen. 11

12 12

13 1 Ineiding 1.1 Doe van het Gemeenteijk Rioeringspan Amsterdam De gemeente Amsterdam heeft de wetteijke verantwoordeijkheid (zorgpicht) voor een aanta watertaken. Drie van deze watertaken betreffen 2 : 1. Inzameen en transporteren van stedeijk afvawater; 2. Inzameen en verwerken van afvoeiend hemewater; 3. Nemen van grondwatermaatregeen in openbaar gebied In dit Gemeenteijk Rioeringspan Amsterdam staat hoe deze drie zorgpichten door de gemeente Amsterdam worden ingevud. Ek van deze gemeenteijke watertaken wordt apart beschreven. Doe van het pan is om aan het bevoegd gezag te verantwoorden op weke wijze de gemeente Amsterdam deze watertaken uitvoert, en in hoeverre zij afdoende middeen heeft om dit in de toekomst te bijven doen. Daarnaast wordt het pan gehanteerd as kader bij het opsteen van onderzoeks- en maatregeenprogramma s (zoas programma s voor vervanging en onderhoud) door de uitvoeringsorganisatie Waternet. Met dit pan vodoet de gemeente Amsterdam aan de panverpichting zoas die in de Wet Miieubeheer is opgenomen (artike 4.22). Deze panverpichting za met de invoering van de Omgevingswet komen te vervaen. Dit beeidspan gedt voor een periode van zes jaar, van 2016 tot en met 2021, net zoas de Waterbeheerpannen van de waterschappen Amste, Gooi en Vecht, Hoands Noorderkwartier en Rijnand. De peidatum van de gebruikte gegevens is 1 januari Dit is het tweede Gemeenteijk Rioeringspan Amsterdam waarin deze drie watertaken zijn opgenomen. Het pan vogt op Breed Water, pan gemeenteijke watertaken Amsterdam Gevogde procedure Het Gemeenteijk Rioeringspan is namens de gemeente Amsterdam opgested door een projectteam van Waternet. Conform de Wet Miieubeheer (art 4.23) zijn de vogende instanties bij het opsteen van het pan betrokken via overeg, afstemming en een formee commentaarronde: Hoogheemraadschap Amste, Gooi en Vecht; Hoogheemraadschap van Rijnand; Hoogheemraadschap Hoands Noorderkwartier; Rijkswaterstaat. Daarnaast is het pan op hoofdijnen afgestemd met de Eigenarentafe, het overegorgaan waar Amsterdamse diensten die verantwoordeijk zijn voor de boven- en ondergrondse infrastructuur afspraken maken over een efficiënte aanpak. 1.3 Reaties in de watercycus Rioering staat niet op zichzef, maar maakt onderdee uit van de zogenaamde waterketen (drinkwater rioering rioowaterzuiveringsinrichting) en heeft reaties met het oppervaktewater en grondwater, de zogenaamde watercycus (zie figuur 1). Bij het opsteen van dit pan is met deze reaties rekening gehouden. 2 De gemeente Amsterdam heeft ook andere watertaken, zoas het verzorgen van schoon drinkwater en het beheer van binnenwater. Deze watertaken komen in aparte meerjarenpannen aan bod. 13

14 neersag huishoudwater rioering RWZI drinkwater stedeijk oppervaktewater regionaa oppervaktewater / rivieren / zee grondwater Figuur 1: Paats van rioering in de watercycus 1.4 Leeswijzer In hoofdstuk 2 wordt de context geschetst van de gemeenteijke watertaken. Tevens is de opbouw en het presteren van het Amsterdamse rioeringsstese beschreven. In hoofdstuk 3 wordt ingegaan op de het beeid en de doesteingen. Uit een anayse van het huidig functioneren van de rioering zijn aandachtspunten gedestieerd voor het uitvoeringspan. Het uitvoeringspan komt aan bod in hoofdstuk 4. Hoofdstuk 5 tensotte schetst de verwachte kosten voor het uitvoeringspan en de wijze van kostendekking. Waar het woord vervanging staat wordt tevens bedoed renovatie en/of grootonderhoud. Het onderscheid hierin is vooraf niet atijd duideijk. 14

15 2 Situatie Gemeenteijke Watertaken 2.1 Ineiding De primaire doeen van de gemeenteijke watertaken zijn: het beschermen van de voksgezondheid; het bijdragen aan schoon en heder water; het zorgen voor droge voeten; het zorgen voor een goede eefomgeving. De visie op de Amsterdamse zorgpichten is daarbij richtinggevend: VISIE: Amsterdamse zorgpichten 2040 Water speet een beangrijke ro in de sameneving. De Amsterdammer is zich ervan bewust dat goed waterbeheer geen vanzefsprekendheid is. Amsterdam is kimaatbestendig: tijdens extreme neersag of periodes van droogte everen overschotten en tekorten van heme- en grondwater geen schade of overast op. De openbare en private ruimte wordt benut voor het voorkomen van hittestress en wateroverast bij (hevige) neersag. Soms bijft er water op straat staan, maar zonder schade is dit een acceptabe risico. De Amsterdammer beseft dat hij zef ook een ro speet in de verwerking van overtoig hemewater en grondwater van zijn eigen percee en is goed geïnformeerd. Afvoeiend hemewater komt daarbij niet in de afvawaterketen terecht. Het okaa verwerken (via infitratie) van afvoeiend hemewater, a dan niet na zuivering, draagt ook bij aan een opossing voor structuree overast door een te age grondwaterstand. Water in de grond is een natuurijk verschijnse en hoort bij het functioneren van de stad. Door toepassing van robuuste maatregeen wordt bestaande hinder weggenomen en nieuwe hinder voorkomen. Duurzaamheid en innovatie zijn beangrijke pijers voor de gemeenteijke watertaken. Op grote schaa vindt productie van grondstoffen en energie paats uit de waterstromen en worden ae bruikbare componenten uit reststromen hergebruikt of vermarkt. Wat niet kan worden hergebruikt wordt, na eventuee behanded te zijn, (okaa) in het miieu teruggebracht. Om verontreinigingen te minimaiseren en goed te kunnen beheersen, zijn de verschiende waterstromen zo vee mogeijk gescheiden. De zorg voor de gemeenteijke watertaken is in 2020 CO2-neutraa. De gemeenteijke watertaken worden efficiënt uitgevoerd met een optimae baans tussen (age) maatschappeijke kosten en acceptabee risico s. Op basis van bovenstaande visie zijn in hoofdstuk 3 de beeidsuitgangspunten en de doesteingen nader uitgewerkt. 3 Het betreft hier de zorgpichten voor stedeijk afvawater, hemewater en grondwater. 15

16 2.2 De gemeenteijke watertaken: wetteijk kader De gemeente Amsterdam heeft (onder meer) de vogende drie watertaken: de zorg voor de inzameing en transport van stedeijk afvawater; de zorg voor de inzameing en verwerking van hemewater; de zorg voor het nemen van grondwatermaatregeen in openbaar gebied. Stedeijk afvawater Stedeijk afvawater is huishoudeijk afvawater of een mengse daarvan met bedrijfsafvawater, afvoeiend hemewater, grondwater of ander afvawater. Dit afvawater wordt ingezamed en getransporteerd naar een rioowaterzuiveringsinrichting (RWZI). De gemeente is verantwoordeijk voor inzameen en transporteren van afvawater. Bij de zorg voor stedeijk afvawater wordt gekeken naar het systeem as gehee, eventuee over de stadsgrenzen heen. Hemewater De gemeente is verantwoordeijk voor een doematige inzameing en verwerking van afvoeiend hemewater. Daarbij gaat het niet aeen om het buizenstese in de grond, maar in toenemende mate ook om de openbare ruimte waarin hemewater wordt opgevangen en zodoende wateroverast wordt beperkt. De gemeente stemt af met waterschappen, is aanspreekpunt voor de burger en behandet hemewatermedingen. Grondwater Grondwater is een natuurijk verschijnse en hoort bij het functioneren van de stad. In de stad komen situaties voor waarbij het gewenste gebruik en de aanwezigheid van grondwater ekaar hinderen, en grondwater voor overast zorgt. Zo kan een te hoog grondwaterpei eiden tot probemen, bijvoorbeed in de vorm van water in keders en andere vochtprobemen. Daarentegen kunnen er ook probemen ontstaan as gevog van een te age grondwaterstand: dit kan eiden tot verrotting van houten funderingen, met het risico op verzakking of instorting van gebouwen. Het is de zorg van de gemeente om, voor zover doematig, maatregeen in openbaar gebied te treffen om structuree nadeige gevogen van de grondwaterstand voor de aan de grond gegeven bestemming zovee mogeijk te voorkomen of te beperken. Daarnaast is de gemeente aanspreekpunt voor de burger en behandet grondwatermedingen. Wetteijk kader De wetteijke verantwoordeijkheden van de gemeente ten aanzien van de watertaken zijn vastgeegd in de Wet Miieubeheer (artike 10.33) en de Waterwet (artike 3.5 en 3.6). De watertaken betreffen echter sechts een dee van de gehee watercycus, waardoor ook aanpaende wetgeving reevant is. Uitgangspunt bij de invuing van de gemeenteijke watertaken is de voorkeursvogorde uit de Wet miieubeheer (artike 10.29a): 1. voorkom of beperk het ontstaan van afvawater; 2. voorkom of beperk verontreiniging van afvawater, hemewater en grondwater; 3. scheid de verschiende afvawaterstromen; 4. transporteer huishoudeijk afvawater naar de RWZI; 5. gebruik ander afvawater zo nodig na retentie of zuivering; 6. breng ander afvawater zo nodig na retentie of zuivering in het miieu; 7. breng ander afvawater pas in aatste instantie naar de zuivering. 16

17 Daarnaast worden nuttige stoffen uit afvawater hergebruikt en wordt energie teruggewonnen 4. Voor de bekostiging van de drie gemeenteijke watertaken bestaat een heffingsbevoegdheid in de Gemeentewet. Deze riooheffing mag maximaa kostendekkend zijn. Waternet De gemeente Amsterdam en het waterschap AGV hebben de uitvoering van hun watertaken aan Waternet gemandateerd (zie figuur 2). Door de integratie van ae watertaken binnen één organisatie wordt een hoge doematigheid bereikt. Waternet is het eerste bedrijf in Figuur 2: Positionering Waternet Nederand dat zich richt op de hee watercycus, van drinkwater tot watersysteem. Ae wateraspecten worden door Waternet in samenhang behanded en uitgevoerd. Door deze samenhang kan Waternet beter bijdragen aan een duurzame omgevingskwaiteit, voksgezondheid en veiigheid. Bij het reaiseren van de doesteingen zijn Amsterdam en Waternet afhankeijk: perceeeigenaren zoas particuieren, bedrijven en insteingen moeten ervoor zorgen dat hun percee op de juiste wijze is aangesoten op de rioering (geen afvawater op het hemewaterrioo) en kunnen hun eigen vervuiing beperken; perceeeigenaren hebben een eigen verantwoordeijkheid voor het omgaan met hemewater op hun eigen terrein; het pei van het oppervaktewater heeft vaak maar een beperkte invoed op het grondwaterniveau. Bij het voorkomen of aanpakken van grondwaterprobemen is de gemeente afhankeijk van onder andere de bodemopbouw, de wijze waarop het gebied bouwrijp is gemaakt, de inrichting en het gebruik van de grond, en de ondergrond. 2.3 Het gemeenteijk rioostese In Amsterdam igt een uitgebreid rioostese. Vrijwe ae woningen, bedrijven en gebouwen zijn aangesoten op de rioering en kunnen daarmee hun afvawater kwijt. Voor de inzameing van hemewater zijn ae straten en peinen voorzien van koken (putten) en andere waterinaten, zodat het hemewater niet in de straat bijft staan. Met name in de oudere deen van de stad wordt het afvawater en het hemewater gezamenijk afgevoerd richting de rioowaterzuiveringsinrichting door een gemengd stese. Sinds 1923 is de inzameing van afvawater en van hemewater gescheiden, waarbij het afvawater naar de rioowaterzuiveringsinrichting wordt getransporteerd, en het hemewater wordt geoosd op het oppervaktewater. Figuur 3 geeft de 2 typen steses schematisch weer. 4 In samenwerking met de waterschappen. 17

18 Figuur 3: Schematische weergave van gemengd en gescheiden rioostese (bron: Rioned) Er igt een openbaar netwerk van 224 km drainage om het grondwaterpei te beïnvoeden. Met drainage kan overtoig grondwater worden afgevoerd, maar kan ook hemewater in de grond worden geïnfitreerd. Amsterdam meet de grondwaterstand met peibuizen. Per 2015 is er in Amsterdam ruim km rioering aanwezig (zie tabe A). De vervangingswaarde is circa 2,5 mijard. Tabe A: Actuee overzicht rioering Amsterdam STEDELIJK AFVALWATER AFVLOEIEND HEMELWATER GRONDWATER Soort rioering km Soort rioering km Soort rioering km Vuiwaterrioo Hemewaterrioo Drainage 224 Soort rioering Stuks Soort rioering Stuks Soort rioering Stuks Bergbezinkvoorzieningen 35 Hemewateruitaten Peibuizen Overstorten extern 318 Rioogemaen Nooduitaten 361 De eeftijdsopbouw van de rioering is opgenomen in figuur Lengte (km) > < 11 Ouderdom (jaar) Figuur 4: Leeftijdsopbouw van de Amsterdamse rioering 18

19 Stedeijk afvawater In Amsterdam zijn per meer dan ozers van afvawater aangesoten op rioering, dat is een aansuitingspercentage van 99,9%. Circa 25 woningen en bedrijven, 380 woonboten en enkee campings ozen ongezuiverd. Het functioneren van de voorzieningen wordt regematig getoetst om te zorgen dat zij bijven vodoen aan de gestede normen. Door inspectie wordt inzicht verkregen in de kwaiteit van de diverse objecten. De afgeopen 10 jaar is circa 62% van de km vuiwaterrioering (excusief perseidingen) geïnspecteerd. Gezien het beang van rioogemaen zijn deze voorzien van een storingssignaering. Door structuree gegevens te registeren kan het onderhoud aan de rioogemaen effectief en efficiënt uitgevoerd worden. Hoogstens eenmaa per jaar treedt er een grote storing op die niet binnen 2 uur opgeost kan worden. Het risico is echter aag, omdat de meeste rioogemaen redundant uitgevoerd zijn. Door inspanning in de afgeopen periode is de waterkwaiteit zodanig verbeterd dat er nu jaarijks een Amsterdam City Swim in de grachten kan worden georganiseerd. Hemewater Het functioneren van de hemewatervoorzieningen wordt regematig getoetst om te zorgen dat zij bijven vodoen aan de gestede normen. In circa 75% van de stad wordt hemewater gescheiden ingezamed. Door inspectie wordt inzicht verkregen in de kwaiteit van de diverse objecten. De afgeopen 10 jaar is 39% van de km hemewaterrioering geïnspecteerd. Verspreid over de hee stad komt er in een aanta gebieden met gescheiden rioosteses wateroverast voor bij hevige regen, mede as gevog van zetting van het maaived. Daarnaast is de inrichting van het maaived op vee paatsen nog niet Rainproof en dus nog niet ingericht om bij extreme neersag het overtoige hemewater tijdeijk te bergen, zonder dat er wateroverast of zefs schade ontstaat. In bijvoorbeed de Rivierenbuurt en in Betondorp is sprake van structuree overast bij hevige regen. Dit wordt momentee opgepakt. Grondwater Bij de uitvoering van de grondwaterzorgpicht gaat het om voorkomen of beperken van overastsituaties. Grondwater is een natuurijk fenomeen waarin bij voorkeur zo min mogeijk wordt ingegrepen. Daarnaast wordt de grondwaterstanden in de stad via een uitgebreid openbaar peifitermeetnet gemonitord. Deze gegevens worden gebruikt bij advisering bij grondwatermedingen en beantwoording van aan grondwater gereateerde vragen. Assetmanagement Waternet past assetmanagement toe om de rioering zo optimaa mogeijk te aten functioneren. Hierbij wordt onder andere gekeken naar ouderdom, zettingsgegevens, medingen en inspectiegegevens. Daarnaast wordt vanuit risico s (kans en effect) gekeken naar het vervangen van instaaties en eidingen. Op basis hiervan kan het beheer van de voorzieningen effectief en efficiënt worden vormgegeven. 19

20 Kantcommunicatie Binnenkomende medingen worden geregistreerd en vormen een beangrijke informatiebron voor de toestand en het functioneren van de rioering (in brede zin). Tabe B aat de gemiddede sneheid zien van het afhandeen van medingen. Tabe B: Sneheid afhandeing medingen GEMIDDELDE DOORLOOPTIJD MAXIMALE DOORLOOPTIJD Rioering meding actie 1 uur 6 uur 1 e actie opossing 2 uur 23 uur Grondwater meding - advies 8 weken In het kader van het programma Rainproof worden inwoners van Amsterdam via internet en socia media gestimueerd om hun overast te meden. Dit vindt paats om meer inzicht te krijgen in de knepunten. Daarnaast kan met deze informatie ook de bedrijfsvoering worden verbeterd. Deze actieve uitvraag bijkt effectief. Het aanta medingen bij de hoosbui van 28 jui 2014 ag nameijk significant hoger dan in de rest van het and. Samenwerking met anderen in Amsterdam Aan de Eigenarentafe worden afspraken gemaakt over een efficiënte aanpak van wijzigingen in de infrastructuur. Op deze manier hoeft de straat minder vaak open, wat zowe goedkoper is as minder overast opevert ( 1 Stad 1 Opgave, gebiedsgericht werken). Voor nieuwe ontwikkeingen in de stad is er vanaf de ideefase (ongeveer 2 tot 5 jaar voor de uitvoering) contact met de andere betrokken (conform het Amsterdamse coördinatiestese). Waternet voert een actieve communicatie met de initiatiefnemers om (grond)waterprobemen in de toekomst op duurzame wijze te voorkomen. Ook tijdens de voorbereiding en uitvoering van werken is er intensief overeg met de beheerders van de openbare ruimte (stadsdeen) en de burgers. Er wordt nauw samengewerkt met de waterschappen en jaarijks wordt gerapporteerd over het functioneren van de rioering. Het vergunningsstese dat tot voor kort van toepassing was, is overgegaan in samenwerking (Waterwet artike 3.8). Amsterdam heeft in 2013 deegenomen aan de benchmarking rioeringszorg van Stichting RIONED. Hieruit beek dat Amsterdam positief scoort op functioneren van de rioering, beheerkennis, kostenbesparing en een age riooheffing heeft. De activiteiten in Rainproof worden positief beschouwd. Aandachtspunten uit de benchmark zijn meegenomen in het beeid van Waternet. 20

21 3 Beeid, Doeen en Uitdagingen Ineiding In dit hoofdstuk worden de beangrijkste ontwikkeingen geschetst en worden beeid en doesteingen gepresenteerd. 3.2 Ontwikkeingen De ontwikkeingen die van invoed zijn op de gemeenteijke watertaken zijn in beed gebracht. Deze zijn meegenomen bij het opsteen van beeid. De beangrijkste ontwikkeingen zijn hieronder toegeicht. Kimaatverandering Het kimaat verandert. De kimaatscenario s van het KNMI (2014) aten een aanta gemeenschappeijke kenmerken zien: de opwarming zet door en zorgt voor zachtere winters en warmere zomers; de winters worden gemidded natter en ook extreme neersaghoeveeheden komen vaker voor; de hevigheid van buien in de zomer neemt toe, maar het aanta regendagen daat, waardoor de engte van droge perioden toeneemt; de zeespiege bijft stijgen; de bodem za bijven daen. Bij de inrichting van het stedeijk gebied moet rekening gehouden worden met een toename van de extremen zowe in de zin van wateroverast as in de zin van watertekort. De boven- en ondergrondse ruimte binnen stedeijk gebied (zowe openbaar as particuier) biedt kansen voor de opsag en het gebruik van hemewater om: wateroverast te voorkomen; grondwatertekorten aan te vuen; de stad te vergroenen en te koeen. Concusie van de toekomstverkenningen is dat er binnen stedeijk gebied meer ruimte nodig za zijn voor de opsag van (heme)water. Dit is ook onderwerp van de Detabesissing Ruimteijke Adaptatie: het waterrobuust maken van de stedeijke ruimte. Met het programma Amsterdam Rainproof kiest de stad (de gemeenteijke diensten, stadsdeen, corporaties, bedrijven, ondernemers en bewoners) voor één gezamenijke aanpak. Amsterdam zet hiermee niet aeen in op het hydrauisch op orde hebben van de hemewaterrioen, maar ook op aanvuende bovengrondse maatregeen voor de verwerking van hemewater. Inzet is om de natuurijke sponswerking van de stad te vergroten. Zovee mogeijk vasthouden van water waar het vat en afvoeren as dat nodig is. Hierin hebben ae eigenaren en beheerders van de fysieke stad een ro. Het programma Amsterdam Rainproof motiveert, informeert en activeert bewoners, ondernemers, ambtenaren en kenniswerkers om hemewaterbestendig te werken bij de verandering van daken, straten, tuinen, parken en peinen. Uitgangspunt is dat gerichte, keinschaige, fijnmazige en rendabee maatregeen de stad meer hemewaterbestendig en tegeijk aantrekkeijker en eefbaarder maken. Geen dure grootschaige monofunctionee opossingen, maar met simme aanpassingen die de sponswerking van de stad vergroten. Zo wordt in samenwerking met het waterschap Amste, Gooi en Vecht een vereenvoudiging van reges voor 21

22 nieuwbouw en herstructurering op het gebied van water vanuit de gemeente en waterschap voorbereid ( waterneutrae bouwenveop ). Duurzame bedrijfsvoering Amsterdam wi een inhaasag maken op het gebied van duurzaamheid. Daartoe is de Agenda Duurzaamheid uitgewerkt met kwantitatieve en kwaitatieve doesteingen (zie figuur 5). Figuur 5: Agenda Duurzaamheid Gemeente Amsterdam Beangrijke thema s in deze agenda zijn: duurzame energie, schone ucht, scheiden van afva, reductie van CO2-uitstoot, circuaire economie en kimaatadaptatie. Dit aatste thema wordt onder meer geadresseerd in het Programma Rainproof en er wordt as onderdee van het programma waterbestendige stad een adaptiestrategie ten aanzien van vitae infrastructuur opgested. Bestuursakkoord Water In het Bestuursakkoord Water dat op 23 mei 2011 samen met het Interprovinciaa Overeg, de Vereniging Nederandse gemeenten, de Unie van Waterschappen en de Vereniging van waterbedrijven in Nederand het Bestuursakkoord Water ondertekend is is afgesproken te streven naar meer doematigheid, onder meer door betere samenwerking en assetmanagement. Voor dit pan betekent dit onder andere dat vanuit risico s (kans en impact) wordt gekeken naar het vervangen van instaaties en eidingen. 3.3 Beeidsuitgangspunten Er wordt per gemeenteijke watertaak de agemene beeidsijn aangegeven. Per beeidsijn worden de vogende drie situaties onderscheiden: 1. Groene wei (nieuwbouw): vanuit de randvoorwaarden die de ondergrond stet, kan het gebied worden ingericht; 2. Grootschaige herstructurering: de ondergrond en de inrichting daarvan everen randvoorwaarden voor de inrichting van de bovengrondse ruimte; 3. Bestaand stedeijk gebied: maatregeen moeten paatsvinden binnen de randvoorwaarden die door de onder- en bovengrondse ruimte worden gested. 22

23 Stedeijk afvawater Voor stedeijk afvawater is het agemene uitgangspunt voor de angere termijn zovee mogeijk scheiding aan de bron om hergebruik van grondstoffen te vereenvoudigen en de energie-inhoud beter te kunnen benutten en fosfaat zovee mogeijk terug te winnen. Een voorbeed is een aparte urine-inzameing, waaruit grondstoffen kunnen worden gewonnen voor kunstmest. Naast agemene beeidsuitgangspunten gedt ook specifiek beeid per situatie: SITUATIE BELEID Groene wei de afvawaterstromen worden bij nieuwbouw gescheiden. voorzieningen voor inzameing en transport (en eventuee behandeing) bijven nodig Zodra dat technisch mogeijk is, zuen er keinschaige piots worden uitgevoerd naar aternatieve sanitatie. In deze piots wordt onderzocht of individuee behandeing in de toekomst as vowaardig aternatief kan geden voor grootschaige uitbreidingen (vanaf duizend woningen) wordt onderzocht of een decentrae zuivering op wijkniveau voordeen biedt op basis van onder andere de beschikbaarheid van (fysieke) ruimte, geschikte ozingspunten, miieueffect, duurzaamheid en kosten Grootschaige herstructurering Bestaand stedeijk gebied afvawaterstromen worden gescheiden gehouden of ontvochten. Het stedeijk afvawater wordt ingezamed en getransporteerd naar de centrae zuivering ook in deze situatie zuen soortgeijke piots worden uitgevoerd as bij groene wei stedeijk afvawater wordt naar de centrae zuivering gebracht, tenzij dit door bijvoorbeed extreem ange transportafstanden niet doematig is. Mogeijk is dan individuee opossing of aansuiting op een andere RWZI doematiger in bestaand gebied worden in principe geen piots uitgevoerd voor aternatieve sanitatie Hemewater Amsterdam wi haar goede prestaties op gebied van hemewater verder verbeteren. In het extremer wordende kimaat en de verdere verdichtende stad is daarvoor een extra inspanning nodig om schade te voorkomen en de stad hemewaterbestendig te maken. De gemeente houdt bij de inrichting van de buitenruimte (privaat en pubiek) rekening met het tijdeijk opvangen van extreme buien. Hierop wordt met het programma Rainproof op ingespeed. De gemeente heeft de ambitie dat de stad in 2020 een bui van 60 mm per uur kan verwerken zonder schade aan huizen en vitae infrastructuur. Hiervan wordt 20 mm via het ondergrondse hemewaterstese verwerkt en wordt 40 mm tijdeijk opgesagen in de openbare en private ruimten (daken, tuinen, et cetera). Het reaiseren van deze ambitie is daarmee een gezamenijke verantwoordeijkheid van ae Amsterdammers. De gemeente neemt het voortouw in het activeren van zo- 5 De andeijke tendens is dat gemeenten kiezen voor een ambitie van 60 mm per uur voor de verwerking van extreme neersag. 23

24 vee mogeijk Amsterdammers om bij te dragen aan de verwerking van hemewater. Mede in dit kader oopt er een onderzoek om via de riooheffing Rainproof gedrag van bedrijven en particuieren te stimueren. Er is een beangrijke reatie tussen hemewater en het grondwater. Hemewater wordt bij voorkeur in de bodem geïnfitreerd om de sponswerking van de stad te benutten. Dat heeft gevogen voor de grondwaterstand, maar ook voor de grondwaterkwaiteit. Daarom moet de verwerking van hemewater atijd in samenhang met het grondwaterbeheer worden bekeken. Voor hemewater geden de vogende beeidsuitgangspunten: hemewater wordt zovee mogeijk verwerkt daar waar het vat; gebruik van hemewater heeft de voorkeur boven afvoeren, waarbij de optimae invuing wordt bepaad aan de hand van okae factoren; de perceeseigenaar is in principe zef verantwoordeijk voor de verwerking van hemewater op eigen terrein; de verwerking van hemewater is een inspannings- en geen resutaatverpichting voor de gemeente. Inzet is een robuust en fexibe openbaar hemewaterstese, zodat bijsturing ook ater nog mogeijk bijft; aandachtspunten bij hemewater zijn de hoofdinfrastructuur, bedrijventerreinen, evenemententerreinen, marktpaatsen en gebieden met een centrumstedeijk gebruik. Indien dit water een probeem vormt voor de waterkwaiteit, dan heeft het de voorkeur om het okaa of eders te behandeen; bij vervanging van gemengde rioering wordt aaneg van een apart dwa-rioo 6 overwogen. Criteria hiervoor zijn de vervuiingsgraad van de openbare ruimte en de doematigheid van de maatrege. Naast agemene beeidsuitgangspunten gedt ook specifiek beeid per situatie: SITUATIE BELEID Groene wei & Grootschaige herstructurering Bestaand stedeijk gebied (extreme) hemewaterverwerking wordt vanaf de initiatieffase meegenomen. Het uitgangspunt hierbij is dat het hemewater niet (verder) wordt verontreinigd. As hemewater niet direct wordt gebruikt, geden de agemene uitgangspunten het streven is om ontwikkeende partijen kimaatbestendige en waterrobuuste ontwerpen toe te aten passen (Waterneutrae Bouwenveop) het streven is om de afvoer van hemewater te vertragen. Infitratie naar de bodem heeft hierbij de voorkeur boven afvoer naar oppervaktewater, maar vanwege reatief hoge grondwaterstanden is dit in beperkte mate mogeijk infitratie van hemewater heeft mogeijk consequenties voor de grondwaterkwaiteit, en wordt daarom atijd in samenhang met grondwaterbeheer bekeken Grondwater Amsterdam streeft met een gebiedsgerichte aanpak naar een duurzaam functionerend grondwatersysteem in samenhang met (onder meer) de verwerking van afvawater en hemewater. Aan de hand van de registratie van de grondwaterstanden heeft Amsterdam vee kennis van het grondwatersysteem. Deze kennis past de gemeente 6 Rioostese voor de inzameing en het transport van droogweerafvoer. 24

25 toe bij advisering bij onder andere ruimteijke ontwikkeingen om nieuwe hinder te voorkomen en bestaande hinder aan te pakken. Vragen en medingen met betrekking tot grondwater worden binnen de gestede termijnen beantwoord. Bij de beantwoording van vragen van woningeigenaren gedt de trits toe Informeren, Adviseren / Interpreteren en Doorverwijzen. Voor grondwater geden de vogende agemene beeidsuitgangspunten: De gemeente past (mits doematig) robuuste maatregeen toe in openbaar gebied om hinder van te hoog of te aag grondwater weg te nemen en voert deze samen met andere werkzaamheden uit. Eigenaren zijn verantwoordeijk voor een waterdichte woning; Eigenaren zijn verantwoordeijk voor de grondwaterstand op zijn eigen percee; Eigenaren mogen onder voorwaarden overtoig grondwater aanbieden aan de gemeente; Overtoig grondwater wordt geoosd op het oppervaktewater (direct of via een hemewaterrioo). Grondwater wordt niet naar de RWZI getransporteerd; De eigenaren van een particuier poderrioo zijn verantwoordeijk voor de werking en de constructie ervan; De gemeente hanteert een grondwaternorm bij ruimteijke ontwikkeingen. Deze norrm biedt houvast bij het voorkomen van grondwateroverast; De gemeente hanteert een voorkeursvogorde voor grondwatermaatregeen bij ruimteijke ontwikkeingen: aaneg oppervaktewateren, aanpassen waterpei van oppervaktewater, integraa ophogen van maaived, bouwkundige aanpassingen, aanpassen van functie van de bebouwing aan omgeving. Naast agemene beeidsuitgangspunten gedt ook specifiek beeid per situatie: SITUATIE BELEID Groene wei & Grootschaige herstructurering Bestaand stedeijk gebied de natuurijke afwatering via de bodem en het oppervaktewater moet zodanig zijn dat geen aanvuende voorzieningen voor grondwater nodig zijn en dat er geen probemen gaan ontstaan. Inrichting en gebruik van het gebied moet daarvoor afgestemd worden op het grondwatersysteem. Hiervoor wordt een grondwaternorm gehanteerd in uitzonderijke situaties worden robuuste ontwateringsmiddeen met een minimaa beheer aangeegd bij herstructurering wordt een bewuste afweging gemaakt of ondergrondse barrières moeten worden verwijderd het opossen van grondwaterprobemen in bestaand stedeijk gebied is atijd maatwerk structuree overast is bekend en waar doematig worden maatregen getroffen in de openbare ruimte, zoas infitratierioen of ontwatering Poderrioen 7 worden gepand aangepakt waarbij de mogeijkheid tot opheffing van het poderrioo wordt onderzocht. In de nieuwe of aangepaste situatie worden de waterstromen zovee mogeijk gescheiden 7 Rioostese voor de inzameing en het transport van grondwater, hemewater en afvawater. 25

26 3.4 Uitdagingen: technische staat van de voorzieningen De eeftijd van het rioo neemt steeds verder toe. Om het rioo adequaat te aten functioneren za de vervangingsverwachting de komende jaren sterk groeien. Stedeijk afvawater Uit de toetsing van het functioneren van het rioostese bijken de vogende aandachtspunten: Op keine schaa komen door de hee stad enkee knepunten voor waar het water bij hevige regen niet goed weg kan. In de Oosterpark- en Beamybuurt komen structuree probemen voor. Hier wordt middes het programma Rainproof aan opossingen gewerkt; Bij poderrioering worden vuiwater, heme- en grondwater door één buis afgevoerd. Dat is ongewenst. Daarom is onderzocht hoe de functiescheiding van poderrioen kan worden doorgevoerd (zie ook bij grondwaterbeeid). Door inspectie wordt inzicht verkregen in de kwaiteit van de diverse objecten. De afgeopen 10 jaar is circa 62% van de km vuiwaterrioering (excusief perseidingen) geïnspecteerd. Bij circa 2,5% is de kwaiteit inzake stabiiteit en waterdichtheid onvodoende en is ingrijpen nodig (doe: 2,5%). Deze rioen zijn opgenomen in de vervangingsverwachting (zie figuur 6). Uit de benchmarking rioeringszorg van Stichting RIONED in 2012 bijkt dat Amsterdam reatief vee rioen inspecteert. De vaste cycus wordt daarom osgeaten en meer gebaseerd op risicomanagement. Hemewater Het huidige ondergrondse stese biedt een robuuste basis voor de toekomst. De afgeopen 10 jaar is 39% van de km hemewaterrioering geïnspecteerd. Bij sechts 1,2% is de kwaiteit inzake stabiiteit onvodoende en is ingrijpen nodig (doe: 2,5%). Deze rioen zijn opgenomen in de vervangingsverwachting (zie figuur 8). De structuree overast bij hevige regen in de Rivierenbuurt en in Betondorp wordt momentee opgepakt. Extreme neersag, die de hydrauische norm ver overschrijdt, vraagt om een integrae benadering. Daarbij is de inrichting van de buitenruimte (privaat en pubiek) cruciaa. Hierop wordt met het programma Rainproof op ingespeed. Grondwater De gebieden met structuree overast (of risico daarop) en de particuiere poderrioogebieden zijn in beed op wijkniveau. Daarnaast wordt onderzocht of de grondwaterstand in gebieden met age grondwaterstanden op een duurzame wijze kunnen worden beïnvoed om de overast te voorkomen of te beperken. 26

27 3.5 Leerpunten en openstaande maatregeen uit vorige panperiode Uit de evauatie van het pan Breed Water komen de vogende aandachtspunten naar voren voor de komende periode : ONDERWERP AANDACHTSPUNTEN TEN BEHOEVE VAN HET PLAN Vervanging zoas in Breed Water is aangegeven gaat de hoeveeheid te vervangen rioering na 2021 toenemen er is een beperkte financiëe reserve opgebouwd voor de vervanging van rioering Opossen knepunten Functioneren rioering Effectief beheer aaneggen voorzieningen ten behoeve van ongezuiverde ozingen aanpakken structuree probemen met wateroverast in de stad onder andere in Betondorp, Oosterpark-, Beamy- en Rivierenbuurt afstemmen van de aanvoer van afvawater op het zuiveringsproces zorgen voor vodoende ruimte voor hemewater (voor bergen en/of okae behandeing) verder professionaiseren van de (project)registratie verder verbeteren van de duurzame bedrijfsvoering door efficiënt energiegebruik en terugwinnen en hergebruik van grondstoffen versneen Programma Amsterdam Rainproof (t/m 2017) zodat hemewaterbestendig werken geborgd wordt in de reguiere stedeijke ontwikkeing- en beheerprocessen gestructureerde aanpak beheer drainage 27

28 28

29 4 Pan : stappen en acties 4.1 Ineiding In dit hoofdstuk zijn de acties en stappen opgenomen die nodig zijn om de gestede doeen te reaiseren. Deze acties en stappen worden per zorgpicht beschreven, waarbij de vogende onderwerpen worden onderscheiden: aaneg van nieuwe voorzieningen; beheer van bestaande voorzieningen (technische staat & functioneren): - operationee onderzoek (onder andere inspectie / monitoring); - onderhoud (reiniging); - reparatie, vervanging en renovatie; - verbeteren functioneren; - strategisch onderzoek; verwachtingen van de gebruiker. Daarnaast worden de te ondernemen stappen en acties inzake effectief beheer benoemd. 4.2 Stedeijk afvawater Aaneg De komende jaren wordt rioering aangeegd in nieuwbouwgebieden. Grootschaige nieuwbouwgebieden zijn onder andere: IJburg Centrumeiand, Zeeburgereiand, Houthavens en Overamste. Waar mogeijk worden innovatieve technieken toegepast zoas nieuwe vormen van sanitatie. Hierbij gedt atijd maatwerk, waarbij gekeken wordt naar doematigheid en een zefde graad van miieubescherming. In het project Schoon Schip worden nog circa 380 woonboten aangesoten op de rioering. Dit project, gestart in 2007 met een ooptijd van 10 jaar, is tot stand gekomen in samenwerking tussen Amsterdam, AGV (Waternet) en Rijkswaterstaat. In de meeste gevaen worden de waaansuitpunten in combinatie met werkzaamheden in de rijweg uitgevoerd. Daarnaast worden in de komende panperiode voorzieningen aangeegd ten behoeve van circa 25 woningen en bedrijven, en enkee campings. Beheer Operationee onderzoek (inspectie / monitoring) In deze panperiode is onderzoek noodzakeijk om de afvoer van stedeijk afvawater effectief te kunnen bijven beheren. Daarbij vindt operationee onderzoek paats op de vogende aspecten: 29

30 SITUATIE Sturen en regeen Inspecteren Perseidingen BELEID onderzoek naar de uitro van verbeterde sturing (piot Amsterdam Noord) om beter te kunnen anticiperen op veranderingen, een betere waterkwaiteit te reaiseren en op energie en kosten te besparen inspectie vindt paats op verzoek en niet vogens een vaste cycus. Hierbij zuen risicorioen vaker worden geïnspecteerd en andere rioen minder. In samenspraak met de buitendienst wordt het inspectieprogramma continu door de beheerders geactuaiseerd onderzoek naar het functioneren en de kwaiteit van perseidingen en de daar in aanwezige appendages (ontuchters, afsuiters, et cetera) Onderhoud (reiniging) De negatieve gevogen van vervuiing (bijvoorbeed door verzakking) worden beperkt door onderhoud. Per jaar wordt er gemidded 370 km vuiwaterrioo gereinigd en dit za in de panperiode worden voortgezet. Reiniging van rioen gebeurt op verzoek van de beheerders, die in overeg met de buitendienst een programma opsteen. Vuiwaterrioering wordt gemidded eke vijf jaar gereinigd. Daarbij worden, op basis van praktijkervaring, sommige rioen vaker (preventief) gereinigd. De kwaiteit van rioogemaen (gebouwen en machines) wordt geborgd binnen de onderhoudssystematiek die voor eke instaatie is voorgeschreven. Uitgangspunt hierbij is de technische evensduur en de voorschriften van machineeveranciers. Reparatie, renovatie en vervanging Rioering wordt hersted as het kwaiteitsniveau te aag wordt. Dit wordt bepaad door het functioneren van de rioen en de bij inspectie aangetroffen kwaiteit. 30

31 totaen (2) Stedeijk afvawater - vervangingsverwachting Investeringen (mijoen euro) Lengte (kiometers) Jaar Kosten Kiometers Figuur 6: Vervangingsverwachting vuiwaterrioering Page 1 De komende panperiode moet 32,4 km vuiwaterrioo per jaar worden vervangen. De jaren daarna oopt deze hoeveeheid op naar 49,2 km per jaar in De toename van te vervangen rioen wordt voor een beangrijk dee bepaad door het optreden van zetting bij niet onderheide rioen. Door zetting stromen de rioen op den duur niet meer goed af, waardoor vervanging nodig is. Door bij vervanging in te zetten op de gebiedsgerichte aanpak, kan deze gereaiseerd worden zonder dat dit ten koste gaat van de bereikbaarheid en eefbaarheid in het betreffende gebied. Het miieutechnisch en hydrauisch functioneren van de rioering wordt verbeterd. In dit kader wordt de structuree wateroverast in de Oosterpark- en Beamybuurt aangepakt. Strategisch onderzoek Strategisch onderzoek vindt paats om het stedeijk afvawater ook in de toekomst op effectieve wijze te beheren. THEMA Energie en grondstoffen uit water Buiksoterham (figuur 7) Zettingsbeed TOELICHTING onderzoek hoe afvawater optimaa kan worden benut voor terugwinning van energie en grondstoffen (fosfaat asmede andere nutriënten), onder andere door de verwerking van GF-afva en aternatieve sanitatie onderzoek in hoeverre aternatieve sanitatie en decentrae zuivering (zuivering op wijkniveau) voordeen biedt en of innovatieve piots kunnen worden opgezet (nieuwe wijk met woningen) opend onderzoek naar de effecten van bodemdaing op de rioering en weke maatregeen nodig zijn 31

BROCHURE Cursus Klantgericht Werken. rendabel. tevreden. trouw. klantgericht. Klantgericht Werken. Sales Force Consulting

BROCHURE Cursus Klantgericht Werken. rendabel. tevreden. trouw. klantgericht. Klantgericht Werken. Sales Force Consulting BROCHURE Cursus Kantgericht Werken rendabe kantgericht tevreden trouw Kantgericht Werken Saes Force Consuting Ineiding De Cursus Kantgericht Werken gaat in eerste instantie over kantgerichtheid. Kort gezegd

Nadere informatie

KWALITEITSONDERZOEK IN HET KADER VAN HET ONDERWIJSVERSLAG 2007/2008 HET MONTESSORI LYCEUM HERMAN JORDAN

KWALITEITSONDERZOEK IN HET KADER VAN HET ONDERWIJSVERSLAG 2007/2008 HET MONTESSORI LYCEUM HERMAN JORDAN RAPPORT KWALITEITSONDERZOEK IN HET KADER VAN HET ONDERWIJSVERSLAG 2007/2008 HET MONTESSORI LYCEUM HERMAN JORDAN Schoo/insteing/vestiging: Montessori Lyceum Herman Jordan Afdeing: vwo Paats: Zeist BRIN-nummer:

Nadere informatie

Marketingplan Verkoopleider. BROCHURE Workshop Marketingplan Verkoopleider. Sales Force Consulting. toekomstvisie. analyse factoren.

Marketingplan Verkoopleider. BROCHURE Workshop Marketingplan Verkoopleider. Sales Force Consulting. toekomstvisie. analyse factoren. BROCHURE Workshop Marketingpan Verkoopeider toekomstvisie anayse factoren verkoopstrategie marktbewerking organisatieontwikkeing Marketingpan Verkoopeider Saes Force Consuting ineiding Een goed functionerende

Nadere informatie

Nieuw Unicum, zorg met toegevoegde waarde. Strategisch meerjaren beleidsplan 2011 2014

Nieuw Unicum, zorg met toegevoegde waarde. Strategisch meerjaren beleidsplan 2011 2014 Nieuw Unicum, zorg met toegevoegde waarde Strategisch meerjaren beeidspan 2011 2014 Introductie Nieuw Unicum is onomkeerbaar veranderd Dit strategisch meerjaren beeidspan 2011 2014 bouwt in ae opzichten

Nadere informatie

Cursus Bedrijfsplan MKB

Cursus Bedrijfsplan MKB BROCHURE Cursus Bedrijfspan MKB visie anayse strategieën actiepannen Cursus Bedrijfspan MKB Saes Force Consuting ineiding Hoe groot of kein je onderneming ook is, je zut je regematig de vraag moeten steen

Nadere informatie

evenementenlocatie P2 Euroborg

evenementenlocatie P2 Euroborg evenementenocatie P2 Euroborg Evenementen in de stad Groningen Groningen is een bruisende en eefbare stad met een ruim en gevarieerd aanbod aan evenementen. Dit aanbod is zowe binnen, in de vee theaters,

Nadere informatie

Sales Force Boost. een Strategisch Verkoopplan maken. Sales Force Consulting. Sales Force Consulting Brochure Sales Force Boost

Sales Force Boost. een Strategisch Verkoopplan maken. Sales Force Consulting. Sales Force Consulting Brochure Sales Force Boost Saes Force Boost een Strategisch Verkooppan maken Saes Force Consuting ineiding Saes Force Boost Saes Force Boost is een cursus voor commerciëe managers en verkoopeiders. De cursus is beschikbaar in 2

Nadere informatie

J J. September 2015 I ~I= =1= = 1

J J. September 2015 I ~I= =1= = 1 j September 2015 ~= =1= = 1 ~ ~ " neiding De voetbavereniging Vathermond bestaat nu 85 jaar en is niet aeen een begrip in het dorp Vathermond maar ook in de wijde omgeving. Veen uit het dorp beeven zef

Nadere informatie

Een evenementenvergunning

Een evenementenvergunning Een evenementenvergunning aanvragen 2 Een evenementenvergunning aanvragen In onze gemeente worden jaarijks vee activiteiten georganiseerd. Dat is euk. Maar soms kan een evenement ook voor irritatie en

Nadere informatie

De griffier gewaardeerd Een klantenonderzoek onder staten- en gemeenteraadsleden

De griffier gewaardeerd Een klantenonderzoek onder staten- en gemeenteraadsleden De griffier gewaardeerd 2011 Een kantenonderzoek onder staten- en gemeenteraadseden Vereniging van Griffiers Apri 2011 Inhoudsopgave Samenvatting... 3 1 Ineiding... 4 1.1 Achtergrond... 4 1.2 Enquête en

Nadere informatie

Wat krijgt u in onze pensioenregeling?

Wat krijgt u in onze pensioenregeling? Hoe is uw pensioen gereged? In dit Pensioen 1-2-3 eest u wat u we en niet krijgt in onze pensioenregeing. Pensioen 1-2-3 bevat geen persoonijke informatie over uw pensioen. Die vindt u we op www.mijnpensioenoverzicht.n

Nadere informatie

IVERA 2.10: Feilloze communicatie tussen centrales en verkeersregelingen

IVERA 2.10: Feilloze communicatie tussen centrales en verkeersregelingen IVERA 2.10: Feioze communicatie tussen centraes en verkeersregeingen IVERA 2.10: feioze functionaiteit Verkeersregeingen en verkeers - centraes die gebruikmaken van het IVERA-protoco kunnen naadoos met

Nadere informatie

Woningen met het Slimmer Kopen label hebben een lagere aankoopprijs. Het voordeel kan wel oplopen tot 25 procent!

Woningen met het Slimmer Kopen label hebben een lagere aankoopprijs. Het voordeel kan wel oplopen tot 25 procent! feiten & spereges Woningen met het Simmer Kopen abe hebben een agere aankoopprijs. Het voordee kan we opopen tot 25 procent! As koper van een Simmer Kopen woning bent u voor de voe honderd procent eigenaar.

Nadere informatie

Aanvragen zelf beleggen zonder advies (voor ondernemers) SNS Zelf Beleggen (Zakelijk)

Aanvragen zelf beleggen zonder advies (voor ondernemers) SNS Zelf Beleggen (Zakelijk) Aanvragen zef beeggen zonder advies (voor ondernemers) SNS Zef Beeggen (Zakeijk) Aeen voedig ingevude formuieren nemen we in behandeing. I Mijn gegevens A Gegevens bedrijf Rechtsnaam Postcode en vestigingspaats

Nadere informatie

gemeente auditcommissie gemeente Heemskerk 2015 \PS Verordening HEEl`l' SkEl'k januari 2015

gemeente auditcommissie gemeente Heemskerk 2015 \PS Verordening HEEl`l' SkEl'k januari 2015 Regegeving - 30112 Scan nummer 1 van 1 - Scanpagina 1 van gemeente \PS HEE`' SkE'k auditcommissie Verordening gemeente Heemskerk 201 januari 201 mvo/2014/30112 Ii I H Z01C1738EE fëš Regegeving - 30112

Nadere informatie

Cloud Hosting Checklist it starts here

Cloud Hosting Checklist it starts here Previder Coud Hosting Checkist it starts here Coud Hosting Checkist pagina 2 De 10 punten waar u over na moet denken As u gebruik wit gaan maken van coud hosting zijn een aanta punten van groot beang.

Nadere informatie

Beredeneer waarom de marginale productcurve de gemiddelde productcurve in het maximum snijdt.

Beredeneer waarom de marginale productcurve de gemiddelde productcurve in het maximum snijdt. Opgaven hoofdstuk 9 Opgave 1 Beredeneer waarom de marginae productcurve de gemiddede productcurve in het maximum snijdt. Opgave Vu de vogende tabe verder in en teken de bijbehorende curven voor het totae,

Nadere informatie

Nieuw wetsartikel 151c Gemeentewet: cameratoezicht op openbare plaatsen

Nieuw wetsartikel 151c Gemeentewet: cameratoezicht op openbare plaatsen Onderwerp Nieuw wetsartike 151c Gemeentewet: cameratoezicht op openbare paatsen Portefeuiehouder Mr. A.Ph. Hertog Steier Didier Manjoero Coegevergadering 11 jui 2006 Raadsvergadering 7 september 2006.

Nadere informatie

Zonder zorgen blijven rijden. Met de Autoverzekering van Centraal Beheer Achmea

Zonder zorgen blijven rijden. Met de Autoverzekering van Centraal Beheer Achmea Zonder zorgen bijven rijden. Met de Autoverzekering van Centraa Beheer Achmea 1 Inhoud Een goede basis voor uw auto. 3 Een goede basis voor uw auto. Daarom kiest u voor onze Autoverzekering! 4 U kiest

Nadere informatie

Een korte kennismaking met t Verlaet

Een korte kennismaking met t Verlaet Een korte kennismaking met t Veraet t Veraet is een woonzorgcentrum in Westdorpe. Het maakt onderdee uit van SOKA, ofwe Stichting Ouderenzorg Kanaazone. t Veraet biedt vee diensten: wooncomfort, zorg,

Nadere informatie

Beleid & Ondersteuning Brandweerzorg

Beleid & Ondersteuning Brandweerzorg HupvereningsDienst Ken nemer/and Beeid & Ondersteuning Brandweerzorg Reouradres Postbus 554 2 GM Haarem Gezondheidszorg Aan de raden van de gemeenten Bennebroek, Beverwijk, Boemendaa, Ram P bestr 'i din

Nadere informatie

Een nieuwe dimensie in beveiliging. Galaxy Dimension INBRAAKBESCHERMING EN TOEGANGSCONTROLE: EEN UNIEKE EN VOLLEDIG GEÏNTEGREERDE

Een nieuwe dimensie in beveiliging. Galaxy Dimension INBRAAKBESCHERMING EN TOEGANGSCONTROLE: EEN UNIEKE EN VOLLEDIG GEÏNTEGREERDE Gaaxy Dimension INBRAAKBESCHERMING EN TOEGANGSCONTROLE: EEN UNIEKE EN VOLLEDIG GEÏNTEGREERDE OPLOSSING MET DE FLEXIBILITEIT die vodoet AAN AL UW ZAKELIJKE BEHOEFTEN Een nieuwe dimensie in beveiiging Gaaxy

Nadere informatie

Meer woningen voor ouderen Udenhout, 29 juni 2011

Meer woningen voor ouderen Udenhout, 29 juni 2011 Meer woningen voor ouderen Udenhout, 29 juni 2011 Freya Mostert VNG Freija.mostert@vng.n Reinier Haasnoot Aedes r.haasnoot@aedes.n Inhoud presentatie Cijfers en toekomstontwikkeingen u Vergrijzing u Krimp

Nadere informatie

BROCHURE Training Klantgericht Verkopen. Klantgerichte Verkooptraining. Sales Force Consulting

BROCHURE Training Klantgericht Verkopen. Klantgerichte Verkooptraining. Sales Force Consulting BROCHURE Training Kantgericht Verkopen Kantgerichte Verkooptraining Saes Force Consuting ineiding Kanten vormen de beangrijkste inkomstenbron van je onderneming. Je wit dan ook optimaa rekening houden

Nadere informatie

U kiest voor vrijheid, u rijdt zonder zorgen. Met de Bromfietsverzekering van Centraal Beheer Achmea

U kiest voor vrijheid, u rijdt zonder zorgen. Met de Bromfietsverzekering van Centraal Beheer Achmea U kiest voor vrijheid, u rijdt zonder zorgen. Met de Bromfietsverzekering van Centraa Beheer Achmea 1 Inhoud Een goede basis voor uw auto. 3 Een goede basis voor uw bromfiets. Daarom kiest u voor onze

Nadere informatie

Gemeentelijk Rioleringsplan. Amsterdam Evelien van Assenbergh Egbert Baars Jojanneke Dirksen Karst Jan van Esch Niels Schaart

Gemeentelijk Rioleringsplan. Amsterdam Evelien van Assenbergh Egbert Baars Jojanneke Dirksen Karst Jan van Esch Niels Schaart Afvalwater Assetmanagement Waterketen Gemeentelijk Rioleringsplan Amsterdam 2016-2021 Evelien van Assenbergh Egbert Baars Jojanneke Dirksen Karst Jan van Esch Niels Schaart Datum 30 december 2015 Versie

Nadere informatie

BESLUIT. Besluit van de directeur-generaal van de Nederlandse mededingingsautoriteit als bedoeld in artikel 37, eerste lid, van de Mededingingswet.

BESLUIT. Besluit van de directeur-generaal van de Nederlandse mededingingsautoriteit als bedoeld in artikel 37, eerste lid, van de Mededingingswet. BESLUIT Besuit van de directeur-generaa van de Nederandse mededingingsautoriteit as bedoed in artike 37, eerste id, van de Mededingingswet. Zaaknummer 1431/Autogri - Host Marriott Services I. MELDING 1.

Nadere informatie

1. Doelstelling. Verhuisplan ARDU!N. Begripsbepalingen. 3. Uitgangspunten

1. Doelstelling. Verhuisplan ARDU!N. Begripsbepalingen. 3. Uitgangspunten Verhuispan Verhuispan ARDU!N 1. Doesteing Bij een verhuizing van de woning of de werkpek /dagbesteding komt vee kijken. In dit pan staat beschreven hoe dat gaat. Wat kan de ciënt van Arduin verwachten

Nadere informatie

/m;. n;;ïum - 9 ju);! ydo. Provinciale Staten van Zeeland Postbus 165. Onderwerp: alternatief advies voor bef beheer van ganzen

/m;. n;;ïum - 9 ju);! ydo. Provinciale Staten van Zeeland Postbus 165. Onderwerp: alternatief advies voor bef beheer van ganzen Provinciae Staten van Zeeand Postbus 165 AFD. SG AMT. 4330 AD Middeburg AFD. 'I'ERMIJN f i n;;ïum - 9 ju);! 2011 -ydo J S e Onderwerp: aternatief advies voor bef beheer van ganzen Amsteveen, 7 juni 201

Nadere informatie

Natuurlijke brandpreventie natuurlijk met OxyReduct!

Natuurlijke brandpreventie natuurlijk met OxyReduct! Natuurijke brandpreventie natuurijk met OxyReduct! Brand voorkomen OxyReduct dé innovatie op het gebied van brandpreventie maximae preventie maximae veiigheid Brand: een ondernemersrisico Beschermd met

Nadere informatie

adressen en gebouwen

adressen en gebouwen &cual 1YAsS Herinspectierapportage Wet basisregistraties adressen en gebouwen Deze rapportage vormt de weersag van de in opdracht van Burgemeester en Wethouders van de gemeente Heeren bij hun gemeente

Nadere informatie

Handboek Kosten-batenanalyse (KBA) Fietsbeleid

Handboek Kosten-batenanalyse (KBA) Fietsbeleid Handboek Kosten-batenanayse (KBA) Fietsbeeid Datum 20 juni 2000 Kenmerk ZZ08.003 MuConsu/t B. V. Postbus 2054 3800 CB Amersfoort Teefoon 033-465 50 54 Fax 033-461 40 21 E-mai Internet INFO@MUCONSULT.NL

Nadere informatie

Werkboek Verantwoordingsplicht Groepsrisico

Werkboek Verantwoordingsplicht Groepsrisico Werkboek Verantwoordingspicht Groepsrisico Voorwoord Externe veiigheid is een onderwerp met vee facetten. Besuiten over de vestiging of uitbreiding van risicobedrijven of het aanwijzen van een route gevaarijke

Nadere informatie

BESLUIT. Besluit van de directeur-generaal van de Nederlandse mededingingsautoriteit als bedoeld in artikel 37, eerste lid, van de Mededingingswet.

BESLUIT. Besluit van de directeur-generaal van de Nederlandse mededingingsautoriteit als bedoeld in artikel 37, eerste lid, van de Mededingingswet. BESLUIT Besuit van de directeur-generaa van de Nederandse mededingingsautoriteit as bedoed in artike 37, eerste id, van de Mededingingswet. Zaaknummer 1264/Woningstichting 's-gravenhage - Woningstichting

Nadere informatie

n-- J Bij elk ander verwarmingssysteem is dit niet het geval, de temperatuur tegen het '-.!:> plafond is altijd hoger dan bij de vloer.

n-- J Bij elk ander verwarmingssysteem is dit niet het geval, de temperatuur tegen het '-.!:> plafond is altijd hoger dan bij de vloer. Nummer 19 Onderwerp: Voerverwarming neiding Het systeem van voerverwarming is op de Nederandse markt nooit een gewedig sukses geworden. Was het jaren geeden een mooi systeem voor woningen weke in de koopsfeer

Nadere informatie

b i j d e b e o o r d e l i n g va n d e p l a n n e n en p r o g r a m m a s o p f e d e r a a l v l a k Screeningsdocument

b i j d e b e o o r d e l i n g va n d e p l a n n e n en p r o g r a m m a s o p f e d e r a a l v l a k Screeningsdocument Begeeidingsinstrument b i j d e b e o o r d e i n g va n d e miieueffecten va n b e p a a d e p a n n e n en p r o g r a m m a s o p f e d e r a a v a k Screeningsdocument Inhoud 1. Ineiding...3 2. Informatief

Nadere informatie

Previder Cloud Hosting it starts here

Previder Cloud Hosting it starts here Whitepaper Previder Coud Hosting it starts here Whitepaper Previder Coud Hosting Inhoudsopgave 1. Managementsamenvatting... 3 2. Ineiding Coud Hosting... 4 2.1. Typen Couds... 4 2.2. Coudservicemodeen...

Nadere informatie

Aqua 2008 BRENGT BESTE ZUIVERINGS- RESULTATEN OOIT. Gewest geeft de gemeenten een duwtje in de rug via Aquafin 5

Aqua 2008 BRENGT BESTE ZUIVERINGS- RESULTATEN OOIT. Gewest geeft de gemeenten een duwtje in de rug via Aquafin 5 Aqua werken aan zuiver water DRIEMAANDELIJKS INFORMATIEBLAD VAN AQUAFIN 2009/1 2008 BRENGT BESTE ZUIVERINGS- RESULTATEN OOIT Gewest geeft de gemeenten een duwtje in de rug via Aquafin 5 Ecoogische indicatoren

Nadere informatie

Gespannen of overspannen? Sterk in ieders belang

Gespannen of overspannen? Sterk in ieders belang Gespannen of overspannen? Sterk in ieders beang Gespannen of overspannen? De boog kan niet atijd gespannen zijn. De kruik gaat net zo ang te water tot hij barst. Deze bekende gezegden geven aan dat er

Nadere informatie

VOORBEELD. Supplement Netto, De Tijd - 22 Mar. 2014 Page 60

VOORBEELD. Supplement Netto, De Tijd - 22 Mar. 2014 Page 60 VOORBEELD Suppement Netto, De Tijd - 22 Mar. 2014 Page 60 Reaties zijn gemakkeijk vandaag. We stappen er sne in en zetten er ook sne een punt achter. Wat we durven te vergeten, is dat eke duurzame nieuwe

Nadere informatie

Ontdek de voordelen van integratie tussen Dynamics AX, Dynamics CRM en SharePoint!

Ontdek de voordelen van integratie tussen Dynamics AX, Dynamics CRM en SharePoint! Ontdek de voordeen van integratie tussen Dynamics AX, Dynamics CRM en SharePoint! Pyades gaat verder waar de standaard van Microsoft stopt. Pyades evert opossingen die werken! Voor toekomstige en bestaande

Nadere informatie

ASBESTFEIT. In elk gebouw, huis of stal, daterend van vóór 1994, kan asbest zitten. Nederland ziet zich gesteld voor de uitdaging

ASBESTFEIT. In elk gebouw, huis of stal, daterend van vóór 1994, kan asbest zitten. Nederland ziet zich gesteld voor de uitdaging INLEIDING PERSPECTIEF OP DE ONTWIKKELINGEN IN DE ASBESTMARKT De asbestmarkt is nog steeds voop in beweging sinds in september 2009 de eerste druk van Asbestfeiten; peidooi voor een hernieuwde samenwerking

Nadere informatie

2 De elektrische huisinstallatie

2 De elektrische huisinstallatie Newton vwo dee a itwerkingen Hoofdstuk De eektrische huisinstaatie 6 De eektrische huisinstaatie. neiding Eektrische schakeingen Toeichting: hieronder vogen mogeijke ontwerpen. ndere ontwerpen die aan

Nadere informatie

BESLUIT. Besluit van de directeur-generaal van de Nederlandse mededingingsautoriteit als bedoeld in artikel 37, eerste lid, van de Mededingingswet.

BESLUIT. Besluit van de directeur-generaal van de Nederlandse mededingingsautoriteit als bedoeld in artikel 37, eerste lid, van de Mededingingswet. BESLUIT Besuit van de directeur-generaa van de Nederandse mededingingsautoriteit as bedoed in artike 37, eerste id, van de Mededingingswet. Zaaknummer 1423/Arbo Groep Gak - Arbo Management Groep I. MELDING

Nadere informatie

BROCHURE Cursus Klantgericht Verkopen. Klantgericht Verkopen. Sales Force Consulting

BROCHURE Cursus Klantgericht Verkopen. Klantgericht Verkopen. Sales Force Consulting BROCHURE Cursus Kantgericht Verkopen Kantgericht Verkopen Saes Force Consuting ineiding Kanten vormen de beangrijkste inkomstenbron van je onderneming. Je wit dan ook optimaa rekening houden met de wensen

Nadere informatie

OPQ Manager Plus Rapport

OPQ Manager Plus Rapport OPQ Profie OPQ Manager Pus Rapport Naam Dhr. Sampe Candidate Datum 25 september 2013 www.ceb.sh.com INTRODUCTIE Dit rapport is bestemd voor gebruik door ijnmanagers en HR professionas. Het bevat aerei

Nadere informatie

Krachtige elektrolyse-installaties www.prominent.nl

Krachtige elektrolyse-installaties www.prominent.nl Veiige en effectieve desinfectie met keukenzout Krachtige eektroyse-instaaties www.prominent.n Miieuvriendeijke desinfectie van water Eektroyse is vanuit kostenoogpunt een nuttig en technisch geavanceerd

Nadere informatie

Seksualiteit en Preventie Seksueel Misbruik. Gebundelde resultaten Leernetwerk. www.kennispleingehandicaptensector.nl. Programma Kennismarkt 2012 1

Seksualiteit en Preventie Seksueel Misbruik. Gebundelde resultaten Leernetwerk. www.kennispleingehandicaptensector.nl. Programma Kennismarkt 2012 1 Seksuaiteit en Preventie Seksuee Misbruik Gebundede resutaten Leernetwerk www.kennispeingehandicaptensector.n Programma Kennismarkt 2012 1 Inhoudsopgave Ineiding 3 Taant / De Swaai 4 Stichting Zuidwester

Nadere informatie

Partner Network it starts here

Partner Network it starts here Previder Partner Network it starts here Partner Network It starts here IT bevindt zich in een nieuw tijdperk. Steeds meer organisaties houden ae zorgen van IT etterijk buiten de deur, door gebruik te maken

Nadere informatie

KeCo-opgaven elektricitietsleer VWO4

KeCo-opgaven elektricitietsleer VWO4 KeCo-opgaven eektricitietseer VWO4 1 KeCo-opgaven eektricitietseer VWO4 E.1. a. Wat is een eektrische stroom? b. Vu in: Een eektrische stroomkring moet atijd.. zijn. c. Een negatief geaden voorwerp heeft

Nadere informatie

l r k bas i s s c h ool

l r k bas i s s c h ool r k bas i s s c h oo SCHOOLGIDS 2015-2019 ALGEMENE GEGEVENS Basisschoo de V Hertstraat 4 5408 XL Voke Teefoon: 0413-335363 E-mai: info@devvoke.n Website: www.devvoke.n Dependance De V Reestraat 47 5408

Nadere informatie

Armoede bij mensen met beperkingen

Armoede bij mensen met beperkingen Resutaten van onderzoek naar oorzaken, gevogen voor incusie, preventie en benodigde ondersteuning Armoede bij mensen met beperkingen Martin Schuurman, Hans Kröber, Manon Verdonschot Coofon Armoede bij

Nadere informatie

llllllllli IIlllllllll Hllillll

llllllllli IIlllllllll Hllillll APRzins on1vmse~'a i Hi * Z O O ' D 8 A 1 F 9 F * hiegomíssenoordwijk 8049 Z/15/006057 BEWä'E' n fdwik?'h U=Y1í?8'=11 Aan het coege van burgemeester en wethouders H b=h Sff?=f 92 van de gemeente Noordwijk

Nadere informatie

Plan van aanpak kwaliteitsverbetering treindienst Nijmegen Venlo Roermond

Plan van aanpak kwaliteitsverbetering treindienst Nijmegen Venlo Roermond Pan van aanpak kwaiteitsverbetering treindienst Nijmegen Veno Roermond Panstudie fase 2A en 2B Extern opdrachtgever Auteur Provincie Limburg Ing. M.E. de Vries/ Ph. M. Verhust (Prm) Kenmerk Versie 15 Projectnummer

Nadere informatie

E-health Gedeelde regie voor zorg en gezondheid. De Zorgspecials van Cure4

E-health Gedeelde regie voor zorg en gezondheid. De Zorgspecials van Cure4 E-heath Gedeede regie voor zorg en gezondheid De Zorgspecias van Cure4 E-heath heeft de toekomst Een radicae omwenteing in de zorg is onafwendbaar. De toekomst en tevens uitdaging van de zorgsector igt

Nadere informatie

Slachthuisstraat 39. 2033 HC Haarlem 145 500,- k.k. makelaars. haarlem.hiermakelaars.nl

Slachthuisstraat 39. 2033 HC Haarlem 145 500,- k.k. makelaars. haarlem.hiermakelaars.nl makeaars Sachthuisstraat 39 2033 HC Haarem 145 500,- k.k. haarem.hiermakeaars.n Hier Makeaars Houtpein 26 2012 DH Haarem te (023) 5 531 631 haarem@hiermakeaars.n Agemeen Sachthuisstraat 39, 2033 HC Haarem

Nadere informatie

HulpverleningsDienst Kennemerland Beleid & Ondersteuning

HulpverleningsDienst Kennemerland Beleid & Ondersteuning HupvereningsDienst Kennemerand Beeid & Ondersteuning Brandweerzorg Gezondheidszorg Retouradres Postbus 4 2 GM Haarem de raden van de gemeenten Bennebroek, Beverwijk, Boemendaa, Haarem, Haaremmeriede en

Nadere informatie

Zelf klussen in uw huurwoning

Zelf klussen in uw huurwoning Zef kussen in uw huurwoning U wit iets aan uw huurwoning veranderen zodat deze beter bij u past. Een nieuwe keuken, een andere badkamer of misschien we een dakkape. Wij geven u graag de geegenheid om zef

Nadere informatie

Beleef het plezier in werken...

Beleef het plezier in werken... Beeef het pezier in werken... Retai ondernemingen Pyades evert erp-software die werkt! Voor u, uw medewerkers en kanten. Pyades dé speciaist voor Retai organisaties Het Nieuwe Winkeen, de Nieuwe Consument,

Nadere informatie

BESLUIT. Besluit van de directeur-generaal van de Nederlandse mededingingsautoriteit als bedoeld in artikel 37, eerste lid, van de Mededingingswet.

BESLUIT. Besluit van de directeur-generaal van de Nederlandse mededingingsautoriteit als bedoeld in artikel 37, eerste lid, van de Mededingingswet. BESLUIT Besuit van de directeur-generaa van de Nederandse mededingingsautoriteit as bedoed in artike 37, eerste id, van de Mededingingswet. Zaaknummerr 1241/REMU - GCN I. MELDING 1. Op 11 februari 1999

Nadere informatie

De materialen die worden gebruikt voor het voorbereiden van de vloer moeten worden gebruikt in overeenstemming met de instructies van de fabrikant.

De materialen die worden gebruikt voor het voorbereiden van de vloer moeten worden gebruikt in overeenstemming met de instructies van de fabrikant. Design foors cick 1 2 Instaatieinstructies Agemene voorwaarden Een goede voorbereiding is essentiee voor een probeemoze instaatie. De designvoer kan worden geegd op betonnen, houten, stenen en vee andere

Nadere informatie

ALGEMENE VOORWAARDEN VOOR MOBIELE TELEFOONDIENSTEN VAN YES TELECOM NETHERLANDS B.V.

ALGEMENE VOORWAARDEN VOOR MOBIELE TELEFOONDIENSTEN VAN YES TELECOM NETHERLANDS B.V. ALGEENE VOORWAARDEN VOOR OBIELE TELEFOONDIENSTEN VAN YES TELECO NETHERLANDS B.V. Laatst gewijzigd: juni 2011 1. DEFINITIES In deze Agemene Voorwaarden worden de vogende begrippen gebruikt: Aanbiedingsvorm:

Nadere informatie

Beleef het plezier in werken...

Beleef het plezier in werken... Beeef het pezier in werken... Handes- en ogistieke ondernemingen Pyades evert erp-software die werkt! Voor u, uw medewerkers en kanten. Pyades dé speciaist voor Handes- en ogistieke ondernemingen Sharepoint

Nadere informatie

Bijzondere vondst in Molenpark

Bijzondere vondst in Molenpark Stadswerken IBUzine is een magazine voor medewerkers en reaties van IBU-Stadsingenieurs en verschijnt enkee maen per jaar in een opage van 450 stuks IBUzine Forten Nieuwe Hoandse Waterinie 2 Fexibe opstebare

Nadere informatie

Bouwlokalen INFRA. Het riool in Veghel. Veghel in cijfers en beeld (1) Veghel in cijfers en beeld (2) Veghel in cijfers en beeld (3)

Bouwlokalen INFRA. Het riool in Veghel. Veghel in cijfers en beeld (1) Veghel in cijfers en beeld (2) Veghel in cijfers en beeld (3) Bouwlokalen INFRA Innovatie onder het maaiveld / renovatie van rioolstelsels Het riool in Veghel Jos Bongers Beleidsmedewerker water- en riolering Gemeente Veghel 21 juni 2006 Veghel in cijfers en beeld

Nadere informatie

WIJ WENSEN AL ONZE LEZERS EEN HEEL GEZELLIG CARNAVAL

WIJ WENSEN AL ONZE LEZERS EEN HEEL GEZELLIG CARNAVAL Het aaneveren van stukken voor het vogende Tivoiaantje, graag vóór 15 maart 2012. Liefst per e-mai: info@stichtingtivoi.n 2012 nummer 1 WIJ WENSEN AL ONZE LEZERS EEN HEEL GEZELLIG CARNAVAL 1 INHOUDSOPGAVE

Nadere informatie

ouderparticipatie keuzedossier vmbo osb in de onderbouw Gemengde Leerweg

ouderparticipatie keuzedossier vmbo osb in de onderbouw Gemengde Leerweg euzedossier ouderparticipatie keuzedossier vmbo osb in de onderbouw Gemengde Leerweg Op vijf badzijden in het werkboek wordt de medewerking van de ouders of verzorgers van de eeringen gevraagd. Wanneer

Nadere informatie

KONINKLIJKE NEDERLANDSE AKADEMIE VAN WETENSCHAPPEN(KNAW) DIEREXPERIMENTENCOMMISSIE JAARVERSLAG 2001

KONINKLIJKE NEDERLANDSE AKADEMIE VAN WETENSCHAPPEN(KNAW) DIEREXPERIMENTENCOMMISSIE JAARVERSLAG 2001 KONINKLIJKE NEDERLANDSE AKADEMIE VAN WETENSCHAPPEN(KNAW) DIEREXPERIMENTENCOMMISSIE JAARVERSLAG 2001 Sinds 199!) kent de Koninkijke Nederandse Academie van Wetenschappen (KNAW) een Dierexperimentericommissie

Nadere informatie

Correctievoorschrift VWO

Correctievoorschrift VWO Correctievoorschrift VWO 0 tijdvak natuurkunde tevens oud programma natuurkunde, Het correctievoorschrift bestaat uit: Reges voor de beoordeing Agemene reges 3 Vakspecifieke reges 4 Beoordeingsmode 5 Inzenden

Nadere informatie

6 Directeuren. vertellen over duurzaamheid

6 Directeuren. vertellen over duurzaamheid range roya haskoning nieuwsbrief > speciae editie > najaar 2007 focus 2 Van Haderen stuurt op energiebesparing 5 Parkeren onder de grachten 6 Directeuren verteen over duurzaamheid 8 Beevingsonderzoek DSM

Nadere informatie

Verder. Tips en tricks voor verpleegkundig rekenen

Verder. Tips en tricks voor verpleegkundig rekenen Verder Tips en tricks voor verpeegkundig rekenen Inhoud 2 Van de druppesneheid van een infuus tot het kaarmaken van een injectie: het maken van berekeningen is onosmakeijk verbonden met het werk van verpeegkundigen.

Nadere informatie

BESLUIT. Besluit van de directeur-generaal van de Nederlandse mededingingsautoriteit als bedoeld in artikel 37, eerste lid, van de Mededingingswet.

BESLUIT. Besluit van de directeur-generaal van de Nederlandse mededingingsautoriteit als bedoeld in artikel 37, eerste lid, van de Mededingingswet. BESLUIT Besuit van de directeur-generaa van de Nederandse mededingingsautoriteit as bedoed in artike 37, eerste id, van de Mededingingswet. Zaak nr: 1324 / HAL - Mercurius Nummer: 1324/11 I. MELDING 1.

Nadere informatie

makelaars haarlem.hiermakelaars.nl

makelaars haarlem.hiermakelaars.nl makeaars Nagtzaamstraat 68 2032 TH Haarem 224 000,- k.k. haarem.hiermakeaars.n Hier Makeaars Houtpein 26 2012 DH Haarem te (023) 5 531 631 haarem@hiermakeaars.n Agemeen Nagtzaamstraat 68, 2032 TH Haarem

Nadere informatie

Wat krijgt u in onze pensioenregeling?

Wat krijgt u in onze pensioenregeling? Hoe is uw pensioen gereged? In dit Pensioen 1-2-3 eest u wat u we en niet krijgt in onze pensioenregeing. Pensioen 1-2-3 bevat geen persoonijke informatie over uw pensioen. Die vindt u we op www.mijnpensioenoverzicht.n

Nadere informatie

Voetbalpromotie in eigen land

Voetbalpromotie in eigen land Voetbapromotie in eigen and Ook zo genoten van het UEFA EK Onder 21 in eigen and? De mannen van bondscoach Foppe de Haan werden in een kokende Euroborg Europees kampioen. As er een dak op de Euroborg had

Nadere informatie

informair 25 Monumentaal klooster getransformeerd tot duurzame jeugdkliniek Kwaliteitsproduct mede dankzij kwaliteitsventilatoren Productnieuws

informair 25 Monumentaal klooster getransformeerd tot duurzame jeugdkliniek Kwaliteitsproduct mede dankzij kwaliteitsventilatoren Productnieuws informair 25 Is een uitgave van Rucon Systemair - 12e jaargang februari 2014 Monumentaa kooster getransformeerd tot duurzame jeugdkiniek Kwaiteitsproduct mede dankzij kwaiteitsventiatoren Productnieuws

Nadere informatie

Basisopleiding Riolering Module 1

Basisopleiding Riolering Module 1 Basisopleiding Riolering Module 1 Cursusboek Nieuwegein, 2013 w w w. w a t e r o p l e i d i n g e n. n l Stichting Wateropleidingen, augustus 2013 Groningenhaven 7 3433 PE Nieuwegein Versie 1.1 Niets

Nadere informatie

Therapeutisch elastische kousen

Therapeutisch elastische kousen C T Therapeutisch eastische kousen bij oedeem, trombose en spataderen De therapeut weet raad K1 C H - T K1 - T K1 K2 C G C - G T G CF CE CD CC buiten engte A-omvang binnen engte C - F D CB C Therapeutisch

Nadere informatie

Gemaakt door: Marinka Bruining en Marianne Fokkema Klas: 4E en 5C

Gemaakt door: Marinka Bruining en Marianne Fokkema Klas: 4E en 5C Gemaakt door: Kas: Marinka Bruining en Marianne Fokkema 4E en 5C Inhoudsopgave Samenvatting Voorwoord Ineiding Deevragen - Wat is geuk? - Hoe kun je beoordeen of je geukkig bent? - Hoe gaan we de inkomensgroepen

Nadere informatie

VERGISTEN VAN ZUIVERINGSSLIB een vergelijking tussen thermofiele en mesofiele slibgisting

VERGISTEN VAN ZUIVERINGSSLIB een vergelijking tussen thermofiele en mesofiele slibgisting J m m C i L I t : r i o o w a t e r - z u i v e r i n g s i n r i c h t i n g e n rwzi 2000 VERGISTEN VAN ZUIVERINGSSLIB een vergeijking tussen thermofiee en mesofiee sibgisting :, 1 i? * ' -p:,-] tie

Nadere informatie

Beleef het plezier in werken...

Beleef het plezier in werken... Beeef het pezier in werken... (Zakeijke) Dienstverening Pyades evert erp-software die werkt! Voor u, uw medewerkers en kanten. Pyades dé speciaist voor (zakeijke) dienstvereners In de (zakeijke) dienstverening

Nadere informatie

i: t.. * k';... iië : : i. E ' ï ï k. :Ej :.1:) LLL é y ' y Aan de Ieden van de raad van de gemeente Buren uw brief van'. Maurik, behandeld door:

i: t.. * k';... iië : : i. E ' ï ï k. :Ej :.1:) LLL é y ' y Aan de Ieden van de raad van de gemeente Buren uw brief van'. Maurik, behandeld door: i: t.. * k';....... iië : : i. E ' ï ï k. :Ej :.:) LLL é y ' y Aan de eden van de raad van de gemeente Buren uw brief van'. Maurik, behanded door: W.M. Wibrink Bijagetn): onderwerp: Bean oording openstaande

Nadere informatie

Gewoon is soms niet speciaal genoeg. AmbulAnte begeleiding (V)SO de PirAmide

Gewoon is soms niet speciaal genoeg. AmbulAnte begeleiding (V)SO de PirAmide AmbuAnte begeeiding (V)SO de PirAmide Gewoon is soms niet speciaa genoeg deskundige begeeiding en PrAKtiSCHe OnderSteuning VOOr OnderWiJS AAn eeringen met een Angdurige ZieKte OF ichameijke beperking.

Nadere informatie

NAS-I-ERDAA4. 0Nfi**i?AN@E.ii. 7 JULznis. / ArenA. Geacht Bestuur,

NAS-I-ERDAA4. 0Nfi**i?AN@E.ii. 7 JULznis. / ArenA. Geacht Bestuur, NASIERDAA4 / ArenA 0Nfi**i?AN@E.ii i 7 JULznis Stadsregio Amsterdam s'radion AMSTERDAM c.v. Dageijks Bestuur Stadsregio Amstersdam i>.o. Box 2298 Postbus 626 00 DL AMSTERDAM 000 AP AMSTERDAM THE NETHERLANDS

Nadere informatie

Inhoud. voorwoord 3. individuele coaching 4. teamtrainingen 7. workshops / intervisie 8. coachings thema s 9. profiel en persoonlijke kleur 10

Inhoud. voorwoord 3. individuele coaching 4. teamtrainingen 7. workshops / intervisie 8. coachings thema s 9. profiel en persoonlijke kleur 10 voorwoord 3 individuee coaching 4 teamtrainingen 7 workshops / intervisie 8 coachings thema s 9 profie en persoonijke keur 10 partners 11 contact 12 Inhoud 2 Voorwoord Persoonijke groei en effectiviteit

Nadere informatie

- Vaststelling van de notitie bij Raadsbesluit van 15 mei 2013 (raadsvoorstel nummer 61/2013).

- Vaststelling van de notitie bij Raadsbesluit van 15 mei 2013 (raadsvoorstel nummer 61/2013). Gemeentebad Nijmegen Jaart / nummer 2013 / 083 Naam Notitie Versoepeing Westandstoezicht Nijmegen (2013). Pubicatiedatum 13 juni 2013 Opmerkingen - Vtsteing van de notitie bij Raadsbesuit van 15 mei 2013

Nadere informatie

Voortplanting van trillingen - lopende golven

Voortplanting van trillingen - lopende golven Voortpanting van triingen - opende goven 8. Eigenschappen van goven Interferentie van goven Interferentie doet zich voor as goven ekaar samentreffen. Het is dus een samensteen van goven. COHERENTIEVOORWAARDE:

Nadere informatie

Richtlijnen, wet- en regelgeving. voor warmtepompen in de praktijk

Richtlijnen, wet- en regelgeving. voor warmtepompen in de praktijk Richtijnen, wet- en regegeving voor warmtepompen in de praktijk Richtijnen, wet- en regegeving voor warmtepompen in de praktijk Januari 2014 Ineiding Reges, certificaten en richtijnen De agemene opinie

Nadere informatie

1. OVER HET RODE KRUIS

1. OVER HET RODE KRUIS 1. OVER HET RODE KRUIS Het Rode Kruis houdt zich in meer dan 186 anden bezig met hup aan de meest kwetsbare mensen. De Nederandse vereniging omvat het hee Nederandse Koninkrijk (Nederand, Nederandse Antien

Nadere informatie

Commissie voor de milieueffectrapportage. Jaarverslag 2006

Commissie voor de milieueffectrapportage. Jaarverslag 2006 Commissie voor de miieueffectrapportage Jaarversag 2006 Miieueffectrapportage in Nederand Nederand kent op dit moment twee typen miieueffectrapportage (m.e.r.): besuit-m.e.r. evert de informatie die nodig

Nadere informatie

Aan de slag met (F)ACT voor LVB?!

Aan de slag met (F)ACT voor LVB?! Aan de sag met (F)ACT voor LVB?! 2. De voorbereiding Laura Neijmeijer - apri 2014 1 Handreiking voor de impementatie van (F)ACT Coofon Financier Antonia Wihemina Fonds Initiatiefnemers Amarant Groep, Ivo

Nadere informatie

F. Buijserd burgemeester

F. Buijserd burgemeester Gemeente Nieuwkoop College van Burgemeester en Wethouders raadsvoorstel portefeuillehouder opgesteld door Registratienummer collegebesluit 14.22243 G. Elkhuizen Beheer Openbare Ruimte / Kees Hoogervorst

Nadere informatie

BESLUIT. Besluit van de directeur-generaal van de Nederlandse mededingingsautoriteit als bedoeld in artikel 37, eerste lid, van de Mededingingswet.

BESLUIT. Besluit van de directeur-generaal van de Nederlandse mededingingsautoriteit als bedoeld in artikel 37, eerste lid, van de Mededingingswet. BESLUIT Besuit van de directeur-generaa van de Nederandse mededingingsautoriteit as bedoed in artike 37, eerste id, van de Mededingingswet. Zaaknummer 1204: Nissan Motor Nederand - Auto Veeneman I. MELDING

Nadere informatie

Esschilderstraat 7. 2012 BB Haarlem 279 000,- k.k. makelaars. haarlem.hiermakelaars.nl

Esschilderstraat 7. 2012 BB Haarlem 279 000,- k.k. makelaars. haarlem.hiermakelaars.nl makeaars Esschiderstraat 7 2012 BB Haarem 279 000,- k.k. haarem.hiermakeaars.n Hier Makeaars Houtpein 26 2012 DH Haarem te (023) 5 531 631 haarem@hiermakeaars.n Agemeen Esschiderstraat 7, 2012 BB Haarem

Nadere informatie

verzekerd ondernemen in het buitengebied

verzekerd ondernemen in het buitengebied verzekerd ondernemen in het buitengebied FINBULLETIN Reprimande voor stuntende autoverzekeraars uitgave: apri 2011 De Nederandse Bank heeft de afgeopen tijd een aanta verzekeraars op de vingers getikt

Nadere informatie

Besluit van de directeur-generaal van de Nederlandse mededingingsautoriteit als bedoeld in artikel 37, eerste lid, van de Mededingingswet.

Besluit van de directeur-generaal van de Nederlandse mededingingsautoriteit als bedoeld in artikel 37, eerste lid, van de Mededingingswet. BESLUIT Besuit van de directeur-generaa van de Nederandse mededingingsautoriteit as bedoed in artike 37, eerste id, van de Mededingingswet. Zaaknummer 1409/Nutreco - Hencu I. MELDING 1. Op 14 jui 1999

Nadere informatie

De tandarts dirigeert en delegeert. Orale Implantologie: bij uw patiënt geïndiceerd?

De tandarts dirigeert en delegeert. Orale Implantologie: bij uw patiënt geïndiceerd? RAI Congrescentrum Amsterdam Vrijdag 1 FEBRUARI 2013 Congres voor de tandarts agemeen practicus Gordon van der Avoort Patrick Oosterwijk Marco Cune Danië Wismeyer Henny Meijer Congres over impantoogie

Nadere informatie

JAARVERSLAG RUIMTE VOOR MOBILITEIT

JAARVERSLAG RUIMTE VOOR MOBILITEIT NETWERK > MOBILITEIT > KENNISDELING > Wij hechten vee beang aan uw mening as het gaat om de beoordeing van onze dienstverening. Het invuen van de enquête kost u sechts enkee minuten. Wij verzoeken u onderstaande

Nadere informatie

Programma Water en klimaatveranderingen

Programma Water en klimaatveranderingen Programma Water en klimaatveranderingen Ger Renkens / Luuk Postmes 7 juni 2016 Doel Beschermen van de volksgezondheid en het milieu en het leveren van een bijdrage aan het in stand houden en verbeteren

Nadere informatie