Peter de Grote bron. De Wintertuin en het «Gulden Boek» van Antoine Fontaine in de Belle Epoque. Dienst voor Toerisme

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Peter de Grote bron. De Wintertuin en het «Gulden Boek» van Antoine Fontaine in de Belle Epoque. Dienst voor Toerisme"

Transcriptie

1 Peter de Grote bron De Wintertuin en het «Gulden Boek» van Antoine Fontaine in de Belle Epoque Dienst voor Toerisme

2 Inhoudsopgave 1 p. 2-7 Geschiedenis van de Peter de Grote bron 2 p «Het Gulden Boek» van Antoine Fontaine 3 p Het verblijf van Peter de Grote in Spa Peter de Grote bron 1Geschiedenis De meeste toeristische bestemmingen hebben een natuursite of een monument dat hen symboliseert: een berg, een waterval, een grot, een kasteel of paleis, een kerk Spa is daarop geen uitzondering en pakt uit met de Peter de Grote bron, die tegelijk een natuursite is, de belangrijkste bron van de stad, en die omgeven is door een monument, het 5 e sinds de 16 e eeuw. Het laatste gebouw dateert van De bron, die men gewoon le Pouhon noemde (het woord komt van het Latijnse potio, wat drankje betekent) werd al vermeld in bronnen uit het midden van de 15 e eeuw. 2 3

3 Eerste bekende afbeelding van Spa en de Pouhon door Gilles Perrier Afbeelding van de Pouhon in het begin van de 17 e eeuw door Jean Breughel Maar het is in het eerste werk over Spa, namelijk Des fontaines acides de la forêt d Ardenne et principalement de celle qui se trouve à Spa van Gilbert Lymborgh, die dokter was van verschillende Luikse prins-bisschoppen (Spa maakte deel uit van het prins-bisdom Luik), een werk dat gepubliceerd werd in 1559, dat men een eerste voorstelling vindt van de Pouhon door Gilles Pierrers. Het was toen een bescheiden gebouwtje met een koepel op het centrale plein van het kleine dorpje Spa. In het begin van de 17 e eeuw toonde een grote en vaak gereproduceerde tekening van Jean Breughel het stadje Spa, dat op 50 jaar tijd heel wat groter was geworden. Aan de onderkant van de gravure ziet men twee cartouches met enerzijds de bron van le Pouhon en anderzijds de bron van la Sauvenière. Het monument was toen een gebouwtje met Toscaanse zuilen. Op een latere gravure van Van Everdigen ziet men een gebouw met pilasters en daarboven een driehoekig fronton. Het geheel was bekroond met een groot houten beeld van Sint-Remaclus, de heilige die in heel de Ardennen werd vereerd. wind van prins-bisschop Maximilien- Henri de Bavière. Het is in dat gebouw, dat bleef bestaan tot 1820, dat Peter de Grote in juli 1717 een kuur kwam volgen. Hij werd gevolgd door heel wat befaamde personages, zoals Gustaaf III van Zweden, Keizer Jozeph II, Casanova, de hertog van Lauzun, de hertogin van Orléans, Pauline Bonaparte en nog veel anderen. Men vindt er heel wat afbeeldingen van in werken uit de 18 e eeuw, vooral in de verschillende edities van de Amusemens de Spa, die van 1734 tot 1782 de meest bekende publicaties waren over de stad. Het is de tekening van dit gebouw met daarboven de woorden Spa Pouhon, die in de 19 e eeuw gebruikt werd om de wapens van de stad samen te stellen. Een nieuwe constructie in dezelfde stijl zag het daglicht in 1656, onder het be- Afbeelding van de bron van de Pouhon door Adler Everdingen - rond 1650 Afbeelding van de bron van de Pouhon - midden 18 e eeuw 4 5

4 Afbeelding van de Peter de Grote bron door Théodore Fourmois Het laatste monument dat de Pouhon herbergde, vóór het huidige gebouw, werd in 1820 opgetrokken tijdens het Nederlandse bewind. Het was een vreemd gebouw dat op de gelijkvloerse verdieping een bos van zuilen telde met in het midden de eigenlijke bron. Deze zuilen steunden een zaal op de bovenverdieping die bestemd was voor de zogenaamde Bobelins, de naam die in de 17 e eeuw werd gegeven aan de kuurgasten die de bronnen Spa bezochten. Het huidige gebouw werd in 1880 opgetrokken door de Brusselse architect en stedenbouwkundige Victor Besme. Vanwege de grotere omvang diende men de Pouhon Hollandais, zoals hij toen genoemd werd, de hal, het oude stadhuis dat nog gebouwd werd door Jacques Barthélémy Renoz, de architect van de Waux-Hall, en het Perron af te breken. Dat laatste zou enkele jaren later herbouwd worden op zijn huidige plaats, rechtover het stadhuis. Interieur van de bron van de Pouhon door Mars (Maurice de Bonvoisin) prinses Stephanie en haar verloofde, aartshertog Rudolf van Habsburg, dezelfde man die negen jaar later in Mayerling zelfmoord zou plegen, samen met zijn minnares Maria Vetsera! Het gebouw van Besme, een achthoekig paviljoen dat bekroond is met een koepel, leunt tegen een grote rechthoekige hal, de Wintertuin. Het gebouw combineert metselwerk met zuiltjes in gietijzer die een dak met een groot glasraam ondersteunen. Toen het afgewerkt was werd het niet door iedereen goed onthaald. Jean d Ardenne, geboren in Spa, had felle kritiek op de esthetiek. Maar zoals vaak gebeurt, werden de meningen bijgesteld en ondertussen is het monument een klassieker tussen het erfgoed van Spa. Onmiddellijk na de oorlog werden de galerij en de veranda die uitgaven op de rue Général Bertrand en de rue du Marché afgebroken. Zij werden gelukkig herbouwd in een moderne versie tijdens de restauratie door architect Léo Haesbroeck. Ondanks zijn eerder lelijk uitzicht, werd het gebouw talrijke keren afgebeeld in publicaties over de stad en op de houten dozen van Spa, de befaamde jolités. Kort voor de inauguratie kreeg de nieuwe Pouhon het bezoek van Koning Leopold II en Koningin Marie-Henriette, die vergezeld waren van hun dochter, De rotonde en de galerij van de Peter de Grote bron voor hun afbraak

5 2 D I E N S T V O O R T O E R I S M E Antoine Fontaine Het Gulden Boek Wanneer we het interieur betreden van de Peter de Grote bron, in de nieuwe veranda waar de Dienst voor Toerisme van Spa onderdak heeft gevonden, ontdekken we voor ons het beroemde Livre d Or, Het Gulden Boek van Antoine Fontaine, een schilder uit Spa. Het is een grote compositie van bijna 9 meter, die in een vrolijke chronologische wanorde, 92 personages voorstelt die een kuur hebben gevolgd in Spa. De keuze van de personages is hoofdzakelijk gemaakt door Albin Body, een historicus uit Spa. Antoine Fontaine, die directeur was van de school voor Schone Kunsten toen hij het schilderij maakte, heeft meer dan 10 jaar gewerkt aan de realisatie. Het was een opdracht van de stad Spa die in 1892 de som van goudfranken kostte. Dat is omgerekend ongeveer Het idee voor het schilderij in de Wintertuin van de nieuwe Peter de Grote bron was al eerder ontkiemd in de geest van de schilder. Het werd in 1894 geplaatst onder het roosvenster op het einde van de Wintertuin waar het bleef tot na de oorlog. Toen werd 8 9

6 het verplaatst naar de zijkant van het gebouw om ten slotte de mooie plaats te krijgen die het momenteel heeft. Op het schilderij vinden we uiteraard Peter de Grote, waar we het nog zullen over hebben, Keizer Jozef II, Descartes, Prins de Ligne, Pauline Bonaparte, Alexander Farnese, de dramaturg Alfieri, Christine van Zweden, Koning Leopold I en Leopold II en hun echtgenotes Koningin Louise en Marie-Henriette, Cockerill, Victor Hugo, Gounod, maar ook personages die vandaag al lang vergeten zijn zoals Hubert Léonard, de gravin d Albany, Louis Galet of Markies de Coigny. Maar Monteverdi, die naar Spa kwam in 1599 en de hertog van Mantua vergezelde, Casanova die hier tweemaal verbleef en er uitgebreid over schreef in zijn memoires, Fragonard, Turner, Courbet en zijn vriend de filosoof Proudhon, maar ook Madame Récamier, Fenimore Cooper, Tsaar Alexander I, generaal Bernadotte die Karel XIV van Zweden was geworden en voorouder is van onze Koningin Astrid, Lola Montès, de Dame aux Camélias ook zij waren allemaal te gast in Spa, sommigen onder hen meer dan eens, maar zij kregen helaas geen plaats op het schilderij van Antoine Fontaine

7 3 D I E N S T V O O R T O E R I S M E Het verblijf van Peter de Grote in Spa De meest beroemde gast van Spa, die uiteraard een plaats kreeg op het Gulden Boek van Antoine Fontaine, was onweerlegbaar Tsaar Peter de Grote. Hij is twee keer verbonden met de bron want hij deed er zijn kuur (ook bij de bron van la Géronstère) en in 1820 gaf hij zijn naam aan het nieuwe monument dat rond de bron werd gebouwd. In 1717 beëindigde de tsaar zijn tweede reis door Europa. Hij had Pruisen bezocht, Nederland, de Oostenrijkse Nederlanden en nadien Frankrijk en Parijs, waar hij aankwam op 7 mei Na 6 weken, uitgeput door zijn opeenvolgende reizen, keerde hij niet terug naar Nederland zoals voorzien was, maar ging hij op advies van zijn dokter Areskin een kuur volgen met water van Spa. Hij verliet Parijs op 20 juni, arriveerde in Charleville (aan de Maas) op de 23 e, verbleef een nacht in Namen en arriveerde in Luik op 27 juni, waar hij met veel pracht en praal werd ontvangen door kanunnik de la Naye die hem zou vergezellen tijdens zijn verblijf in Spa

8 Peter de Grote verbleef slechts één nacht in Luik. s Anderendaags bezocht hij verschillende steenkoolmijnen en vertrok dan naar Spa langs de moeilijke wegen van die tijd. Bij zijn aankomst, op 28 juni, werd hij ontvangen door het stadsbestuur dat hem een erewijn aanbood. Zijn kuur bij de bron die later zijn naam zou dragen, begon al s anderendaags. Kort nadien, op aanraden van dokter Areskin, ging hij over naar de bron van la Géronstère. Hij ging er s morgens vroeg heen met een koets, getrokken door twee paarden, en keerde nadien te voet terug naar het stadje. Peter de Grote had zijn naam niet gestolen: hij was 2 meter lang. Hij was ook uitbundig in alles wat hij deed en kon zich moeilijk houden aan het regime dat de dokter hem had voorgeschreven, namelijk dagelijks 21 glazen water drinken aan de bron! Kanunnik de la Naye heeft het beroemd gebleven verhaal geschreven van de maaltijd waarop hij uitgenodigd was door de tsaar, in zijn tent. Dat was op de toenmalige place du Pont, de huidige place Pierre le Grand. Hier volgt een kort uittreksel (in vrije vertaling). De eerste gang was net afgesloten Bijna alle etenskommen lagen omgekeerd op het tafellaken, dat ook was bevlekt met wijn waarvan de flessen niet goed waren afgesloten. Toen men de borden kwam weghalen was het tafellaken vol vet en wijnvlekken. Dan kwam de tweede gang. Een soldaat die per toeval bij de keuken passeerde, wou snel een gerecht nemen, maar was zo gehaast dat hij geen tijd had om zijn hoed af te nemen en dus schudde hij maar met zijn hoofd om de hoed te laten vallen. Der tsaar deed hem teken te komen zoals hij was. Het gerecht bestond uit 2 kalfsrugstukken en vier kippen. Zijne Majesteit, die gemerkt had dat een kip groter was dan de andere, nam ze vast met de hand, wreef ze onder zijn neus, deed me teken dat ze goed leek en gooide de kip op mijn bord. Het gerecht gleed ongehinderd van de ene kant van de tafel naar de andere kant, want meer stond er niet op tafel en de vettigheid van het tafellaken vergemakkelijkte het glijden. Er bestaan nog meer anekdotes over zijn verblijf in Spa, zowel over het ontmaskeren van zijn kok die een stuk Hervekaas had gestolen, zijn lievelingskaas, als over zijn verboden visvangst in de vijver van een particulier. Tijdens zijn lange wandelingen rond Spa, interesseerde hij zich in het leven van de mensen, wat hem sympathiek maakte bij de boeren uit de omgeving, die hem later zouden toejuichen toen hij vertrok. Bij slecht weer bezocht hij ateliers van ambachtslui en schilders op hout van Spa. Het verblijf van de tsaar in Spa duurde ongeveer een maand. Hij verliet de stad op 25 juli. Zijn vertrek gebeurde met de nodige ceremonie, een vuurwerk en concerten die gegeven werden op de omringende heuvels. Vooraleer Spa te verlaten, liet Peter de Grote door zijn dokter Areskin een certificaat uitschrijven dat zijn genezing bevestigde: Ik ondergetekende, privéraadgever en eerste dokter van Zijne Majesteit de Tsaar van Rusland, bevestig dat Zijne Majesteit veel van zijn eetlust heeft verloren door een verslapping van de maag, gezwollen benen en soms darmkrampen heeft, en een ongezonde kleur heeft in het gezicht. Zijne Majesteit is naar Spa gegaan om er mineraal water te drinken en ik ben getuige van de voordelen die dat met zich meebracht en die zich dag na dag manifesteerden. [ ] Hoewel Zijne Majesteit op verschillende plaatsen mineraal water heeft gedronken, heeft Hij er geen enkele gevonden die een dergelijk positief effect had op zijn gezondheid, dan deze van Spa. Opgemaakt in Spa, op 24 juli Hij beval ook dat een inscriptie op marmer zijn verblijf in Spa moest vermelden. Het is deze inscriptie in het Latijn die men nu nog kan zien boven de bron en die vergezeld is van de wapens van Rusland. Dit is de essentie ervan, vrij vertaald in het Nederlands. Peter I, bij de gratie van God Tsaar van alle Russen, godvruchtig, gelukkig, onoverwonnen [ ] is via Frankrijk, Namen en Luik gereisd naar het water van Spa, als haven van gezondheid, waar Hij met succes van het heilzame water heeft gedronken en zijn krachten en gezondheid heeft herwonnen, het jaar 1717, de 23 e dag van juli. Hij is nadien via Nederland naar zijn Rijk teruggekeerd en heeft hier een eeuwigdurend monument laten plaatsen als erkentelijkheid, het jaar Bij de talrijke bezoekers die gestimuleerd werden door het verblijf van Peter de Grote in Spa, ontdekken we nog drie Russische vorsten. Dat waren in 1782 Groothertog Paul, de toekomstige Paul I en zijn echtgenote; in 1818, na het congres van Aken Tsaar Alexander I, vergezeld van de koning van Pruisen en Wellington; en in 1821 groothertog Nicolaas, de toekomstige Nicolaas I en zijn echtgenote Alexandra Feodorovna. (Naar Albin Body) 14 15

9 Member of the European Historical Thermal Town. Kandidaat om opgenomen te worden als «Werelderfgoed door UNESCO» Inlichtingen : Dienst voor Toerisme van Spa Rue du Marché, 1a 4900 SPA Tel Met de steun van het Algemene Commissariaat aan het Toerisme van de Waalse Regio. Tekst Jean Toussaint Beelden van het Museum van de Kuurstad Grafisch concept en foto's Claude Englebert

Napoleon, Alexander en Josephine. Dit werkboekje is van:

Napoleon, Alexander en Josephine. Dit werkboekje is van: Napoleon, Alexander en Josephine Dit werkboekje is van: Hallo! Je gaat binnenkort op bezoek in het museum Hermitage Amsterdam. Het woord Hermitage spreek je uit als hermitaasje. Een museum is een gebouw

Nadere informatie

[DE BASILIEK VAN KOEKELBERG]

[DE BASILIEK VAN KOEKELBERG] 1 e graad secundair onderwijs Naam:... NATIONALE BASILIEK VAN HET HEILIG HART KOEKELBERG [DE BASILIEK VAN KOEKELBERG] Met dit boekje kan je zelfstandig of in groep kennismaken met de basiliek. 2 Hoe ga

Nadere informatie

Napoleon. bekendste persoon uit de geschiedenis

Napoleon. bekendste persoon uit de geschiedenis Napoleon bekendste persoon uit de geschiedenis Napoleon behoort tot de meest bekende personen uit de geschiedenis. Hij wist zich van eenvoudige komaf op te werken tot keizer van Frankrijk en heerser over

Nadere informatie

Dineren met de tsaren. Dit werkboekje is van:

Dineren met de tsaren. Dit werkboekje is van: Dineren met de tsaren Dit werkboekje is van: Hallo! Je gaat binnenkort op bezoek in het museum Hermitage Amsterdam. Het woord Hermitage spreek je uit als hermitaasje. Een museum is een gebouw waarin je

Nadere informatie

Mysterie De vluchtende keizer

Mysterie De vluchtende keizer Mysterie De vluchtende keizer De les in een oogopslag Onderwerp: Activiteit: Tijdsduur: Doelen: Beginsituatie: Voorbereiding: Vlucht Keizer Wilhelm naar Nederland Deze mysterie- activiteit is een goede

Nadere informatie

Peter de Grote. Dit werkboekje is van:

Peter de Grote. Dit werkboekje is van: Peter de Grote Dit werkboekje is van: Hallo! Je gaat binnenkort op bezoek in het museum Hermitage Amsterdam. Het woord Hermitage spreek je uit als hermitaasje. Een museum is een gebouw waarin je allerlei

Nadere informatie

Catharina de Grootste. Dit werkboekje is van:

Catharina de Grootste. Dit werkboekje is van: Catharina de Grootste Dit werkboekje is van: Hallo! Je gaat binnenkort op bezoek in het museum Hermitage Amsterdam. Het woord Hermitage spreek je uit als hermitaasje. Een museum is een gebouw waarin je

Nadere informatie

Reisverslag Boedapest 2015 Deel 3 [1]

Reisverslag Boedapest 2015 Deel 3 [1] Gepubliceerd op Willem-Jan van der Zanden (http://www.wjvanderzanden.nl) Home > Reisverslag Boedapest 2015 Deel 3 Reisverslag Boedapest 2015 Deel 3 [1] Door wjvanderzanden[2]op vr, 07/24/2015-16:38 Tags:reizen

Nadere informatie

VATICAANSTAD FILATELISTISCH GEZIEN

VATICAANSTAD FILATELISTISCH GEZIEN VATICAANSTAD FILATELISTISCH GEZIEN Deel 2, Sint Pieter In mei 2004 heeft ondergetekende met echtgenote, zus en zwager enorm van een fijne vakantie van vier weken Italië genoten. Van deze reis heb ik een

Nadere informatie

Vakantie Onur Frankrijk september 2010

Vakantie Onur Frankrijk september 2010 Vakantie Onur Frankrijk september 2010 Inleiding Midden juni begon ons als team op te vallen dat Onur zich erg begon terug te trekken. Hij wilde vaak alleen op zijn kamer blijven terwijl heel Nederland

Nadere informatie

FEATURE: SPANJE IN AMSTERDAM

FEATURE: SPANJE IN AMSTERDAM FEATURE: SPANJE IN AMSTERDAM Pagina 2 van 5 PRESS FEATURE Spanje in Amsterdam Amsterdam heeft eeuwenoude banden met Spanje. De relatie begon minder vredig, met de Tachtigjarige Oorlog (1568-1648) tussen

Nadere informatie

SPEURTOCHT ARCHITECTUUR & DESIGN

SPEURTOCHT ARCHITECTUUR & DESIGN SPEURTOCHT ARCHITECTUUR & DESIGN Deze speurtocht is geschikt voor kinderen van 8 t/m 11 jaar. Dit jaar is door het Nederlands Bureau voor Toerisme & Congressen uitgeroepen tot het jaar van Architectuur

Nadere informatie

Wereldsteden ontdekken met Ben en Binkie

Wereldsteden ontdekken met Ben en Binkie Wereldsteden ontdekken met Ben en Binkie AMSTERDAM Praag Parijs Sydney Ben Kom met ons mee! Binkie Juwelen van steden de mooiste steden van de wereld 3 e verdieping Schiet op, Binkie! Parijs Bewaar het

Nadere informatie

Verslag Campertrip Zuid Frankrijk 2012.

Verslag Campertrip Zuid Frankrijk 2012. Verslag Campertrip Zuid Frankrijk 2012. Zondag 10 juni 2012. Vanmorgen vertrokken en via Antwerpen, Brussel en Luxemburg zijn we, zonder tolwegen, lekker opgeschoten en doorgereden tot Arc et Senans. Hier

Nadere informatie

De geschiedenis van de Onze- Lieve-Vrouwkerk van Herent & Toelichting bij de kunstwerken. Tentoonstelling

De geschiedenis van de Onze- Lieve-Vrouwkerk van Herent & Toelichting bij de kunstwerken. Tentoonstelling Tentoonstelling 14 maart tot 5 april 2010 O.L.Vrouwkerk, Herent-centrum De geschiedenis van de Onze- Lieve-Vrouwkerk van Herent & Toelichting bij de kunstwerken Teksten: Erfgoedcel Herent, M. Piot (Geschiedenis

Nadere informatie

Auxonne. Hoofdstad van de regio Val de Saône. Côte-d Or. Ontdek de stad... Bourgondië

Auxonne. Hoofdstad van de regio Val de Saône. Côte-d Or. Ontdek de stad... Bourgondië Auxonne Hoofdstad van de regio Val de Saône Côte-d Or Ontdek de stad... Bourgondië Vertrekpunt: VVV-kantoor 15 Rue de Berbis 5 : voormalig huis van de familie Berbis. 17e-eeuwse gevel van roze steen uit

Nadere informatie

Rubens, Van Dyck & Jordaens Vlaamse schilders uit de Hermitage. Dit werkboekje is van:

Rubens, Van Dyck & Jordaens Vlaamse schilders uit de Hermitage. Dit werkboekje is van: Rubens, Van Dyck & Jordaens Vlaamse schilders uit de Hermitage Dit werkboekje is van: Hallo! Je gaat binnenkort op bezoek in het museum Hermitage Amsterdam. Het woord Hermitage spreek je uit als hermitaasje.

Nadere informatie

Koningsstraat 20. Brussel

Koningsstraat 20. Brussel Koningsstraat 20 Brussel De Koningsstraat nr. 20 is gelegen in de nabijheid van het Koninklijk Paleis en het Parlement in Brussel. Hier zijn de Directie en enkele afdelingen van de bank gevestigd en op

Nadere informatie

Gauguin, Bonnard, Denis. Dit werkboekje is van:

Gauguin, Bonnard, Denis. Dit werkboekje is van: Gauguin, Bonnard, Denis Dit werkboekje is van: Hallo! Je gaat binnenkort op bezoek in het museum Hermitage Amsterdam. Het woord Hermitage spreek je uit als hermitaasje. Een museum is een gebouw waarin

Nadere informatie

PLATTEGROND. Je neemt de trap tot halverwege, gaat linksaf en volgt de pijl

PLATTEGROND. Je neemt de trap tot halverwege, gaat linksaf en volgt de pijl Lieve kinderen? In heel veel schilderijen en beelden van het Bonnefantenmuseum staan kinderen afgebeeld: kleine, grote, mooie, witte, eenzame en gezellige kinderen. Sterker nog, de naam van het museum

Nadere informatie

CHINA, de belangrijkste hoofdsteden van het keizerrijk Beijing en Xian

CHINA, de belangrijkste hoofdsteden van het keizerrijk Beijing en Xian CHINA, de belangrijkste hoofdsteden van het keizerrijk Beijing en Xian 10 daagse groepsreis onder begeleiding van Chinakenner Ng Sauw Tjhoi 17 oktober 26 oktober 2013 China moet je niet alleen zien, maar

Nadere informatie

leeruitstap Kwadrant donderdag 17 mei 2001 hoofdstad van België hart van Europa

leeruitstap Kwadrant donderdag 17 mei 2001 hoofdstad van België hart van Europa leeruitstap Kwadrant donderdag 17 mei 2001 hoofdstad van België hart van Europa 1. Brussel hoofdstad van ons land en Europa Brussel is de hoofdstad van ons land. De koning woont in Brussel en de regering

Nadere informatie

Kleur Gent Oranje. bij de Willemwandeling. Doe-boekje voor kinderen

Kleur Gent Oranje. bij de Willemwandeling. Doe-boekje voor kinderen Kleur Gent Oranje bij de Willemwandeling Doe-boekje voor kinderen De schilderijen in dit boekje zijn van Jean Baptiste Joseph Wynantz. Hij was een soldaat en verbleef in Gent. In de tijd van koning Willem

Nadere informatie

Den Haag Scheveningen Delft

Den Haag Scheveningen Delft Den Haag Scheveningen Delft Zaterdag en zondag 21 en 22 juni 2008 met bezoek aan Mauritshuis Museum Beelden aan zee Vermeercentrum V.V.A. afdeling Brussel G. Gilsonstraat 55, 1090 Brussel tel. 02-479.32.32

Nadere informatie

Als bij een vraag een verklaring of uitleg gevraagd wordt, worden aan het antwoord geen punten toegekend als deze verklaring of uitleg ontbreekt.

Als bij een vraag een verklaring of uitleg gevraagd wordt, worden aan het antwoord geen punten toegekend als deze verklaring of uitleg ontbreekt. Examen HAVO 2008 tijdvak 2 woensdag 18 juni 9.00-12.00 uur geschiedenis Bij dit examen hoort een bijlage. Dit examen bestaat uit 27 vragen. Voor dit examen zijn maximaal 78 punten te behalen. Voor elk

Nadere informatie

NIEUWSBRIEF 90 maart 2015

NIEUWSBRIEF 90 maart 2015 NIEUWSBRIEF 90 maart 2015 Beste, Je hebt via www.atelierartisjok.be ingetekend op de nieuwsbrief. De nieuwsbrief zal je wat meer wegwijs maken in diverse thema's rond planten en tuinarchitectuur. Suggesties

Nadere informatie

beeldende vakken CSE GL en TL

beeldende vakken CSE GL en TL Examen VMBO-GL en TL 2008 tijdvak 2 dinsdag 17 juni 9.00-11.00 uur beeldende vakken CSE GL en TL Bij dit examen hoort een bijlage. Dit examen bestaat uit 34 vragen. Voor dit examen zijn maximaal 64 punten

Nadere informatie

inhoud 1. Een leven in beeld 2. Vincents jeugd 3. Aan het werk 4. Brieven 5. Boeren 6. Naar Parijs 7. Naar het zuiden 8. De ruziemaker 9.

inhoud 1. Een leven in beeld 2. Vincents jeugd 3. Aan het werk 4. Brieven 5. Boeren 6. Naar Parijs 7. Naar het zuiden 8. De ruziemaker 9. Vincent van Gogh inhoud 1. Een leven in beeld 3 2. Vincents jeugd 4 3. Aan het werk 5 4. Brieven 6 5. Boeren 7 6. Naar Parijs 9 7. Naar het zuiden 10 8. De ruziemaker 11 9. Ziek 12 10. Het einde 13 11.

Nadere informatie

Gaudi Parc Guel Barcelona

Gaudi Parc Guel Barcelona voorkant Gaudi Parc Guell Barcelona 12 Gaudi De architectuur die te vinden is Architectuur in het park zegt veel over het werk van Antonio Gaudi. De architectuur is herkenbaar en opvallend. De architectuur

Nadere informatie

Product informatie. De Canada a la carte specialist

Product informatie. De Canada a la carte specialist De Canada a la carte specialist Product informatie QUEBEC IN BED & BREAKFAST vanaf 1614 14 dagen/12 nachten Dagelijks vertrek van 1 mei au 31 oktober 2016 Fly & Drive ROUTE DAG 1 : BRUSSEL MONTRÉAL Vertrek

Nadere informatie

Bron: De Oosterhoutse tijdmachine

Bron: De Oosterhoutse tijdmachine 1813 Aanleg Napoleonsbaan De grote weg Parijs-Amsterdam liep door Oosterhout. Hij werd aangelegd in de jaren 1813-1816. Napoleon begon met de aanleg, koning Willem I maakte hem af. Het traject maakte in

Nadere informatie

Elk seizoen een nieuw interieur

Elk seizoen een nieuw interieur 52 Stijlvol Wonen B i n n e n k i j k e n Elk seizoen een nieuw interieur De kans dat Anke en Geert ooit uitgekeken raken op hun interieur, is wel heel erg klein. De inrichting wordt namelijk regelmatig

Nadere informatie

Koning Leopold II en Brugge. Jan D hondt Studiedag Brugge, the place to be 5 december 2015

Koning Leopold II en Brugge. Jan D hondt Studiedag Brugge, the place to be 5 december 2015 Koning Leopold II en Brugge Jan D hondt Studiedag Brugge, the place to be 5 december 2015 Leopold II, koning der Belgen Brussel, 9 april 1935 Laken 17 dec. 1909 x Maria Hendrika v. Oostenrijk Koning sinds

Nadere informatie

Kijkwijzer HAVO / VWO. Joep Nicolas. 11 juni 2014 t/m 11 januari 2015. Pierre Cuypersstraat 1, 6041 XG Roermond, 0475 359102, www.cuypershuis.

Kijkwijzer HAVO / VWO. Joep Nicolas. 11 juni 2014 t/m 11 januari 2015. Pierre Cuypersstraat 1, 6041 XG Roermond, 0475 359102, www.cuypershuis. Kijkwijzer HAVO / VWO Joep Nicolas 11 juni 2014 t/m 11 januari 2015 Pierre Cuypersstraat 1, 6041 XG Roermond, 0475 359102, www.cuypershuis.nl Welkom in het Cuypershuis Het museumgebouw is een uniek complex

Nadere informatie

samenstelling: Afdeling Educatie Paleis Het Loo Apeldoorn mei 2012 -11- -2-

samenstelling: Afdeling Educatie Paleis Het Loo Apeldoorn mei 2012 -11- -2- Aan de ouders/begeleiders, In deze speurtocht ontdekt u met uw kinderen de stallen, de buitenkant van het paleis en de paleistuinen. Fientje is de jongste keukenhulp in het paleis. Stiekem begeleidt ze

Nadere informatie

De wandeling begint op het pleintje Place Arsène Soreil, naast het Megalietenhuis. Neem nu de Rue du Mont (links van de kapel) en ga rechtdoor.

De wandeling begint op het pleintje Place Arsène Soreil, naast het Megalietenhuis. Neem nu de Rue du Mont (links van de kapel) en ga rechtdoor. Om meer te weten te komen over de megalieten van Wéris, is het handig om een klein bezoekje te brengen aan het museum. Het is gewijd aan het megalithisme en het dagelijkse leven tijdens het Neolithicum.

Nadere informatie

KONINKLIJK MUSEUM VAN MARIEMONT

KONINKLIJK MUSEUM VAN MARIEMONT KONINKLIJK MUSEUM VAN MARIEMONT Wetenschappelijke instelling van de Franse Gemeenschap van België Programma voor groepen 2014 Rondleidingen permanente collecties «De schatten van Mariemont»: de pronkstukken

Nadere informatie

Geschiedenis kwartet Tijd van jagers en boeren

Geschiedenis kwartet Tijd van jagers en boeren Geschiedenis kwartet jagers en boeren jagers en boeren jagers en boeren Reusachtige stenen die door mensen op elkaar gelegd zijn. Zo maakten ze een begraafplaats. * Hunebedden * Drenthe * Trechterbekers

Nadere informatie

Persbericht. Rubens: schetsen en zilverwerk! 25 september 2014

Persbericht. Rubens: schetsen en zilverwerk! 25 september 2014 Persbericht 25 september 2014 Rubens: schetsen en zilverwerk! De Koninklijke Musea voor Schone Kunsten van België verwelkomen twee uitzonderlijke zilverstukken geïnspireerd door Rubens. Deze bruikleen

Nadere informatie

Fly & drive Andalusië

Fly & drive Andalusië Page 1 of 5 Fly & drive Andalusië In Spanje stichtten de Arabieren een rijk dat een hoge beschaving en een grote welvaart kende, waarbij de rest van Europa verbleekte. De belangrijkste gebeurtenissen in

Nadere informatie

De BankGiro Loterij maakt je rijker

De BankGiro Loterij maakt je rijker De BankGiro Loterij maakt je rijker Gemiddeld 1 op de 5 wint in de BankGiro Loterij! Door mee te spelen maakt u niet alleen kans op de ruim 150.000 maandelijkse prijzen met de helft van uw inleg steunt

Nadere informatie

De renaissance!! Waarschijnlijk heb je al eens van deze term gehoord bij het bezoeken van museums of tijdens lessen geschiedenis.!

De renaissance!! Waarschijnlijk heb je al eens van deze term gehoord bij het bezoeken van museums of tijdens lessen geschiedenis.! De renaissance Waarschijnlijk heb je al eens van deze term gehoord bij het bezoeken van museums of tijdens lessen geschiedenis. Deze term betekent letterlijk de wedergeboorte, en is een kunststroming uit

Nadere informatie

Gent 26. Vrijdagmarkt. Lange Munt

Gent 26. Vrijdagmarkt. Lange Munt Toen Jacob Van Artevelde eindelijk in 1863 vaste voet had op de Vrijdagmarkt had hij geen geluk. Na 6 jaar waren de zittende leeuwen op de hoek reeds in zo een slechte staat dat men besloten had deze te

Nadere informatie

Inhoudsopgave Inhoudsopgave...2 1. Geschiedenis...3 2. Interieur...4 3. Copy...5

Inhoudsopgave Inhoudsopgave...2 1. Geschiedenis...3 2. Interieur...4 3. Copy...5 De Kerk Inhoudsopgave Inhoudsopgave...2 1. Geschiedenis...3 2. Interieur...4 3. Copy...5 2 1. Geschiedenis De grote bevolkingsgroei in de tweede helft van de 14de eeuw maakte het noodzakelijk nieuwe kerken

Nadere informatie

Gent 11a. www.sint-pietersdorp.be. Veerleplein Rekelingestraat Gewad Onthoofdingbrug

Gent 11a. www.sint-pietersdorp.be. Veerleplein Rekelingestraat Gewad Onthoofdingbrug Gent 11a www.sint-pietersdorp.be Veerleplein Rekelingestraat Gewad Onthoofdingbrug Het Gravensteen en de fabrieken van het Gravensteen gezien van op het brugje aan de Lieve Gravensteen. Toen al!!! In 1949

Nadere informatie

PINKSTEREN DRIE: Bokkie kopen!

PINKSTEREN DRIE: Bokkie kopen! PINKSTEREN DRIE: Bokkie kopen! Met PINKSTEREN hebben we in Nederland altijd vrij! Er is een 1 e Pinksterdag, een 2 e Pinksterdag. En in Purmerend (en omgeving) hebben we zelfs een 3 e Pinksterdag. Op deze

Nadere informatie

Gent 14a. St Lievenspoortstr

Gent 14a. St Lievenspoortstr St Lievenspoortstr Gent 14a In 1708 kon Lodewijk de XIV het maar niet laten. Eerst de stad goed bombarderen en dan zich een gewelddadige toegang verschaffen om de stad in te nemen langs de St Lievenspoort.

Nadere informatie

Gorcums Museum Grote Markt 17 4201EB Gorinchem 0183-632821 www.gorcumsmuseum.nl

Gorcums Museum Grote Markt 17 4201EB Gorinchem 0183-632821 www.gorcumsmuseum.nl Gorcums Museum Grote Markt 17 4201EB Gorinchem 0183-632821 www.gorcumsmuseum.nl Loop naar de eerste verdieping van het museum. Wat zie je daar? Het Gorcums Museum verzamelt alles over de stad Gorinchem.

Nadere informatie

Welkom in het kartuizerklooster

Welkom in het kartuizerklooster Welkom in het kartuizerklooster Hallo, ik ben monnik Dionysius van Leeuwen. Mijn voornaam spreek je uit als di-o-ni-si-us. Ik ben geboren in 1402. Mijn bijnaam is Dionysius de Kartuizer, omdat ik namelijk

Nadere informatie

Samenvatting geschiedenistoets hoofdstuk 6: Een tijd van revoluties

Samenvatting geschiedenistoets hoofdstuk 6: Een tijd van revoluties Samenvatting geschiedenistoets hoofdstuk 6: Een tijd van revoluties Dit hoofdstuk gaat over opstand in Amerika, Frankrijk en Nederland. Deze opstanden noemen we revoluties. Opstand in Amerika (1775). De

Nadere informatie

Eindexamen geschiedenis havo 2008-II

Eindexamen geschiedenis havo 2008-II De koloniale relatie tussen Nederland(ers) en Nederlands-Indië Gebruik bron 1. Bij elk bronfragment past één van de volgende, in willekeurige volgorde staande, onderwerpen: 1 de Bersiap-tijd; 2 de Napoleontische

Nadere informatie

Wandeling n 2 : Montaigu : Rendeux Bewegwijzering :

Wandeling n 2 : Montaigu : Rendeux Bewegwijzering : Wandeling n 2 : Montaigu : Rendeux Bewegwijzering : De kapel en de kluizenaarswoniing van Saint-Thibaut. Deze grandioze plek die reeds vanaf de prehistorie in gebruik is, laat je van op haar rotsachtige

Nadere informatie

Gent 24b. De Predikherenlei anno 1820 door de Hollandse soldaat Wynantz. Onderbergen. Het pand van de Dominicanen. Predikherenlei

Gent 24b. De Predikherenlei anno 1820 door de Hollandse soldaat Wynantz. Onderbergen. Het pand van de Dominicanen. Predikherenlei De Predikherenlei anno 1820 door de Hollandse soldaat Wynantz Gent 24b Onderbergen. Het pand van de Dominicanen Predikherenlei Rue de la Valléé nr 40 /Onderbergen Onderbergen nr 57 in 1940 Tweede gedeelte

Nadere informatie

en nog andere straten moest nog worden aangelegd.

en nog andere straten moest nog worden aangelegd. In de Belle Epoque had de Brabantstraat en de Brabantdam. De Brabantstraat liep van de Vogelmarkt tot aan het François Laurentplein. Deze straat is een van de oudste van Gent want werd reeds vermeld in

Nadere informatie

Spreekbeurt en werkstuk over. Ridders. Door: Oscar Zuethoff

Spreekbeurt en werkstuk over. Ridders. Door: Oscar Zuethoff Spreekbeurt en werkstuk over Ridders Door: Oscar Zuethoff Mei 2007 Inleiding Waarom houd ik een spreekbeurt over de ridders en de riddertijd? Toen ik klein was wilde ik altijd al een ridder zijn. Ik vind

Nadere informatie

Gorcums Museum Grote Markt 17 4201EB Gorinchem 0183-632821 www.gorcumsmuseum.nl

Gorcums Museum Grote Markt 17 4201EB Gorinchem 0183-632821 www.gorcumsmuseum.nl Gorcums Museum Grote Markt 17 4201EB Gorinchem 0183-632821 www.gorcumsmuseum.nl speurtocht basisonderwijs gr.7/8 2014 tekst: MaritaVerlaan tekeningen:roel Mulder Loop naar de eerste verdieping van het

Nadere informatie

geschiedenis geschiedenis

geschiedenis geschiedenis Examen HAVO 2009 tijdvak 1 woensdag 20 mei 9.00-12.00 uur tevens oud programma geschiedenis geschiedenis Bij dit examen hoort een bijlage. Dit examen bestaat uit 30 vragen. Voor dit examen zijn maximaal

Nadere informatie

Met VLAS Lokeren op reis naar de Champagne, Van 19 tot 21/9/16

Met VLAS Lokeren op reis naar de Champagne, Van 19 tot 21/9/16 & Met VLAS Lokeren op reis naar de Champagne, Van 19 tot 21/9/16 De Champagnestreek is zeer gevarieerd en opgedeeld in 2 regio s nl. Marne en Haute Marne met als voornaamste steden Reims, Epernay en Châlons-en-

Nadere informatie

Kastelen van Gondar. En de keizers

Kastelen van Gondar. En de keizers Kastelen van Gondar En de keizers Midas Van Dorpe Eindproject 6de leerjaar Freinetschool De Harp, Gent Inleiding Het beeld dat de mensen van hier van Ethiopië hebben is droogte, stervende mensen,. Maar

Nadere informatie

Rondrit naar Groede 94.99 km

Rondrit naar Groede 94.99 km Rondrit naar Groede 94.99 0 2.04 0 Lissewege Het zeer landelijke Lissewege hoort sinds de gemeentefusies bij Brugge. De naam van het dorp duikt op in de 11de eeuw en zou afkomstig kunnen zijn van 'liswega',

Nadere informatie

WELKOM OP PALEIS HET LOO

WELKOM OP PALEIS HET LOO ANTWOORDEN BIJ DE SPEURTOCHT: 1. De oranjeboom (sinaasappelboom) 2. Kroon en rijksappel 3. Kroon op tafel, appel in de hand 4. Aan de overkant aan de muur 5. Links en rechts van de open haard 6. Dan zat

Nadere informatie

Spanje. Vlieg met ons mee naar Spanje!

Spanje. Vlieg met ons mee naar Spanje! Spanje Vlieg met ons mee naar Spanje! Vlieg met ons mee naar Spanje! Vlieg met ons mee naar Spanje - Zonnig, bruisend en spectaculair *Spaanse keuken *Heerlijke tapas *Sprankelende Cava *Indrukwekkend

Nadere informatie

ST JEAN DE LOSNE Basis Informatie

ST JEAN DE LOSNE Basis Informatie ST JEAN DE LOSNE Basis Informatie St Jean de Losne is een stadje gelegen in een omgeving met talrijke waterwegen. Op deze waterwegen zijn er veel binnenvaartschepen, maar de haven is ook de grootste plezierjachthaven

Nadere informatie

Auke en Wiesje Bult-Vreugde

Auke en Wiesje Bult-Vreugde Archiefnummer 0732 Inventaris van het archief van Auke en Wiesje Bult-Vreugde 1953-1984, met hiaten Karlijn de Jong Den Haag 2010 INHOUD 1 Inleiding 1.1 Schenking en verantwoording van de inventarisatie

Nadere informatie

Eyüp de wijk: De geschiedenis van de Eyüp Moskee:

Eyüp de wijk: De geschiedenis van de Eyüp Moskee: Hoofdonderwerpen: - Eyup de wijk. - De geschiedenis van de Eyüp Moskee. - De geschiedenis van Eyüp Ensari. - Architectuur. - De tombes. - Café Pierre Loti. Nadia & Moniek: Eyup de wijk, Piere loti café

Nadere informatie

Gent 25c. Goudstr Beersteeg Oudevest, Katelijnenstr Minnemeers Kongobrug Reke Blekersdijk Nieuwland Godshuishammeken Huidevetterken Ham

Gent 25c. Goudstr Beersteeg Oudevest, Katelijnenstr Minnemeers Kongobrug Reke Blekersdijk Nieuwland Godshuishammeken Huidevetterken Ham Goudstr Beersteeg Oudevest, Katelijnenstr Minnemeers Kongobrug Reke Blekersdijk Nieuwland Godshuishammeken Huidevetterken Ham Gent 25c De Minnemeersbrug lag in het verlengde van de Goudstraat Goudstr /Beersteeg

Nadere informatie

Bijschriften persbeelden Het Verhaal van Brabant

Bijschriften persbeelden Het Verhaal van Brabant Bijschriften persbeelden Het Verhaal van Brabant Hieronder het beeldmateriaal (lage resolutie) met bijschriften dat op dit moment beschikbaar is. Voor meer informatie over dit persbericht of hoge resolutie

Nadere informatie

Spreekbeurten.info Spreekbeurten en Werkstukken http://spreekbeurten.info

Spreekbeurten.info Spreekbeurten en Werkstukken http://spreekbeurten.info Paspoort Ik houd mijn spreekbeurt over paspoorten. Sommige van jullie zijn vast wel eens naar het gemeentehuis geweest om met jullie vader of moeder een paspoort te halen. Ik moest ook een keer mee en

Nadere informatie

BERLIJN. Vlak daarbij is er het Europa-Center waarvan de bouw in 1963 begon en veel winkels en restaurants bevat.

BERLIJN. Vlak daarbij is er het Europa-Center waarvan de bouw in 1963 begon en veel winkels en restaurants bevat. BERLIJN Toen ik student was ben ik in 1963 voor het eerst in Berlijn geweest. Er was nog geen muur maar om naar Oost-Berlijn te gaan moest je langs de Vopo s die het geweer op de mensen hielden. Geen prettig

Nadere informatie

Als bij een vraag een verklaring of uitleg gevraagd wordt, worden aan het antwoord geen punten toegekend als deze verklaring of uitleg ontbreekt.

Als bij een vraag een verklaring of uitleg gevraagd wordt, worden aan het antwoord geen punten toegekend als deze verklaring of uitleg ontbreekt. Examen VWO 2008 tijdvak 2 woensdag 18 juni 9.00-12.00 uur geschiedenis Bij dit examen hoort een bijlage. Dit examen bestaat uit 25 vragen. Voor dit examen zijn maximaal 76 punten te behalen. Voor elk vraagnummer

Nadere informatie

beeldende vakken CSE GL en TL

beeldende vakken CSE GL en TL Examen VMBO-GL en TL 2007 1 tijdvak 1 woensdag 30 mei 9.00-11.00 uur beeldende vakken CSE GL en TL Bij dit examen hoort een bijlage. Dit examen bestaat uit 35 vragen. Voor dit examen zijn maximaal 74 punten

Nadere informatie

De komkommertijd van augustus is weer

De komkommertijd van augustus is weer september 2014: Einde vakanties = begin van onze vakantie De komkommertijd van augustus is weer voorbij. Deze maand september hebben we echter weer een heleboel te melden. In augustus waren we gewoon erg

Nadere informatie

REIS LOTHARINGEN IN HET SPOOR VAN STANISLAS 2012

REIS LOTHARINGEN IN HET SPOOR VAN STANISLAS 2012 REIS LOTHARINGEN IN HET SPOOR VAN STANISLAS 2012 Donderdag 17/5: Een omvangrijke groep van 48 deelnemers vertrekt in alle vroegte en rijdt over de autosnelweg naar Namen, Luxemburg, Thionville tot vlak

Nadere informatie

Proef het Museum van de Stad Brussel. Educatieve speurtocht voor kinderen 6-8 jaar

Proef het Museum van de Stad Brussel. Educatieve speurtocht voor kinderen 6-8 jaar Proef het Museum van de Stad Brussel Educatieve speurtocht voor kinderen 6-8 jaar Hoi! Schrijf je naam hier........... Zoek naar deze cijfers! tot Wat een gebouw! We staan in een groot gebouw op de Grote

Nadere informatie

Dagboek Sebastiaan Matte

Dagboek Sebastiaan Matte Vraag 1 van 12 Dagboek Sebastiaan Matte Uit het dagboek van Sebastiaan Matte: "Ik ben vandaag bij een hagenpreek geweest, in de duinen bij Overveen. Wel duizend mensen uit de stad waren bij elkaar gekomen

Nadere informatie

N 4. JACQUES NÈVE Horloger d Art + 32 (0)477 27 19 08 - jneve@horloger.net - www.horloger.net LÉPINE PRECISIE-TAFELKLOK

N 4. JACQUES NÈVE Horloger d Art + 32 (0)477 27 19 08 - jneve@horloger.net - www.horloger.net LÉPINE PRECISIE-TAFELKLOK N 4 JACQUES NÈVE Horloger d Art + 32 (0)477 27 19 08 - jneve@horloger.net - www.horloger.net LÉPINE PRECISIE-TAFELKLOK Louis-Philippe Periode Gesigneerd LÉPINE A PARIS et genummerd 12381 H. 43 cm B. 25

Nadere informatie

Architectenwoning. te Borgerhout. Cruyslei 1b (hoek Joos Robijnslei) Architect : Albert Barentsen (1915 1985)

Architectenwoning. te Borgerhout. Cruyslei 1b (hoek Joos Robijnslei) Architect : Albert Barentsen (1915 1985) Architectenwoning te Borgerhout Cruyslei 1b (hoek Joos Robijnslei) Ontworpen in het expo-jaar 1958 Gebouwd in 1959 Architect : Albert Barentsen (1915 1985) Huis Cruyslei 1b - Architect Albert Barentsen

Nadere informatie

= verlengstuk van de klas. Museumlessen voor kinderen van de lagere school

= verlengstuk van de klas. Museumlessen voor kinderen van de lagere school = verlengstuk van de klas Museumlessen voor kinderen van de lagere school Waarom kiezen voor SteM? Kunst, Geschiedenis, Archeologie,Wetenschap en Techniek op één museumsite Uitgebreid educatief aanbod

Nadere informatie

EEN NIEUW BOEK. Fiamminghi in Rome Vlaamse voetsporen in de Eeuwige Stad

EEN NIEUW BOEK. Fiamminghi in Rome Vlaamse voetsporen in de Eeuwige Stad EEN NIEUW BOEK Fiamminghi in Rome Vlaamse voetsporen in de Eeuwige Stad Op, woensdag 26 september, werd het nieuwe boek 'Fiamminghi in Rome - Vlaamse voetsporen in de Eeuwige Stad' voorgesteld aan pers

Nadere informatie

Kolen en het beroep van de mijnwerker. Pedagogisch boekje voor het 4 de, 5 de en 6 de leerjaar

Kolen en het beroep van de mijnwerker. Pedagogisch boekje voor het 4 de, 5 de en 6 de leerjaar Kolen en het beroep van de mijnwerker Pedagogisch boekje voor het 4 de, 5 de en 6 de leerjaar 1 Voorbereiding van het bezoek Neem op een kaart de nuttige informaties om je bezoek naar de «Bois du Cazier»

Nadere informatie

NAKIJKBLAD Opdracht 1 Benelux Lux

NAKIJKBLAD Opdracht 1 Benelux Lux NAKIJKBLAD Opdracht 1 De eerste opdracht gaat over bezienswaardigheden die je kunt vinden, of leuke dingen die je kunt doen, in de drie landen van de Benelux: België, Nederland en Luxemburg. De namen in

Nadere informatie

Hoe zagen de omringende volken David, en waar was de tabernakel op dat moment?

Hoe zagen de omringende volken David, en waar was de tabernakel op dat moment? Het erfelijk koningschap aan David toegezegd. Hoe zagen de omringende volken David, en waar was de tabernakel op dat moment? Zie 2 Samuel 7 Veel van de omringende volken, die de voorspoed van Israël zagen,

Nadere informatie

Verslag infomoment verbouwing KMSKA 19-04-2011 om 19 u Auditorium Koninklijk Museum voor Schone Kunsten Antwerpen

Verslag infomoment verbouwing KMSKA 19-04-2011 om 19 u Auditorium Koninklijk Museum voor Schone Kunsten Antwerpen Verslag infomoment verbouwing KMSKA 19-04-2011 om 19 u Auditorium Koninklijk Museum voor Schone Kunsten Antwerpen Uitgenodigd: buren (5.261) & leden districtsraad Antwerpen (34) Informatie over het infomoment

Nadere informatie

Zoektocht naar de schilderijen. Bart van Steenbergen

Zoektocht naar de schilderijen. Bart van Steenbergen Zoektocht naar de schilderijen Bart van Steenbergen 1 Holkham Hall www.vanvitelli.nl In het kader van mijn zoektocht naar schilderijen van Caspar van Wittel voor onze tentoonstelling in Amersfoort 2013,

Nadere informatie

Bijlage VMBO-KB. geschiedenis en staatsinrichting CSE KB. tijdvak 2. KB-0125-a-16-2-b

Bijlage VMBO-KB. geschiedenis en staatsinrichting CSE KB. tijdvak 2. KB-0125-a-16-2-b Bijlage VMBO-KB 2016 tijdvak 2 geschiedenis en staatsinrichting CSE KB KB-0125-a-16-2-b Staatsinrichting van Nederland bron 1 Een tekst op een poster (1848): Leve de! Weg met Willem. Hij is een bloedzuiger.

Nadere informatie

Wenen. Wenen. Belvedere

Wenen. Wenen. Belvedere Wenen Belvedere Het Belvedere is een prachtig paleiscomplex in Wenen. Twee barokke paleizen, het Unteres en Oberes Belvedere, staan tegenover elkaar aan weerzijden van een hellend park met formele Franse

Nadere informatie

geschiedenis geschiedenis

geschiedenis geschiedenis Examen HAVO 2009 tijdvak 2 woensdag 24 juni 9.00-12.00 uur tevens oud programma geschiedenis geschiedenis Bij dit examen hoort een bijlage. Dit examen bestaat uit 29 vragen. Voor dit examen zijn maximaal

Nadere informatie

germaans volk), een sterke Franse groepering. Ze verkochten haar aan de Engelsen die haar beschuldigden van ketterij (het niet-geloven van de kerk).

germaans volk), een sterke Franse groepering. Ze verkochten haar aan de Engelsen die haar beschuldigden van ketterij (het niet-geloven van de kerk). Jeanne d'arc Aan het begin van de 15de eeuw slaagden de Fransen er eindelijk in om de Engelsen uit hun land te verdrijven. De strijd begon met een vrouw die later een nationale heldin werd, van de meest

Nadere informatie

Het kasteel begin 19e eeuw. Naar een gouache van J.A. Knip. RHCe, fotocollectie nr. 108658.

Het kasteel begin 19e eeuw. Naar een gouache van J.A. Knip. RHCe, fotocollectie nr. 108658. 2. Huidige kasteel Anders dan in het verleden vaak gedacht is, heeft het kasteel van Helmond een eeuwenlange bouwgeschiedenis gekend. Begonnen in het tweede kwart van de veertiende eeuw (ca. 1325) werd

Nadere informatie

Beeldenboekje klas 3

Beeldenboekje klas 3 Beeldenboekje klas 3 1 Afbeelding 1, 2, 3 en 4 op pagina 1 van dit Beeldenboekje gebruik je bij de herhaling van compositie, klas 1 (bijv. infoblok 114, pagina 6 van de TekenTools klas 3). M afbeelding

Nadere informatie

DE WONDEREN VAN JEZUS

DE WONDEREN VAN JEZUS Bijbel voor Kinderen presenteert DE WONDEREN VAN JEZUS Geschreven door: Edward Hughes Illustraties door: Byron Unger en Lazarus Aangepast door: E. Frischbutter en Sarah S. Vertaald door: Arnold Krul Geproduceerd

Nadere informatie

Voorwoord. Rome en de Romeinen

Voorwoord. Rome en de Romeinen Voorwoord Rome en de Romeinen Dit verhaal speelt in Rome, ongeveer 2000 jaar geleden. Rome was toen een rijke stad, met prachtige gebouwen. Zoals paleizen voor de keizers, voor de Senaat en voor de grote

Nadere informatie

Guédelon vrijdag 12.09.2008 Foto J. Goderis

Guédelon vrijdag 12.09.2008 Foto J. Goderis Twaalf V.O.B.o.W.-ers toeren drie dagen rond in Bourgondië VRIJDAG 12 SEPTEMBER 2008 door Jozef Goderis Tien deelnemers stappen op in Rumbeke, twee sluiten aan in Kortrijk. In de namiddag: aankomst in

Nadere informatie

Figuur 3: Achterkant paneel Filips de Schone, 24x15 cm (inclusief lijst 31 x 22 cm), Huis Bergh, s- Heerenberg.

Figuur 3: Achterkant paneel Filips de Schone, 24x15 cm (inclusief lijst 31 x 22 cm), Huis Bergh, s- Heerenberg. Afbeeldingen Figuur 1: Toegeschreven aan atelier van de Meester van de Magdalena Legende, Portret van Filips de Schone, Olieverf op paneel, 24x15 cm, Huis Bergh, s-heerenberg. Figuur 2: Toeschreven aan

Nadere informatie

Op reis door het rijk der Letteren en der Godgeleerdheid

Op reis door het rijk der Letteren en der Godgeleerdheid History Christiane Simone Stadie Op reis door het rijk der Letteren en der Godgeleerdheid Herinneringen van mijne academiereis in 1843 (Abraham Des Amorie van der Hoeven Jr.) Seminar paper Christiane

Nadere informatie

TIJDLIJN VAN DE MIDDELEEUWEN TIJDLIJN

TIJDLIJN VAN DE MIDDELEEUWEN TIJDLIJN e-book Deze serie bestaat uit... 978-94-6175-209-3 (HB) 978-94-6175-153-9 (HB) 978-94-6175-963-4 (e-book) 978-94-6175-967-2 (e-book) 978-94-6175-210-9 (HB) 978-94-6175-155-3 (HB) 978-94-6175-154-6 (HB)

Nadere informatie

Chà teau de Dieupart België / Ardennen - Luik / Aywaille

Chà teau de Dieupart België / Ardennen - Luik / Aywaille Chà teau de Dieupart België / Ardennen - Luik / Aywaille Link: https://www.bungalowpark-zoeken.nl/bungalow/belgie/ardennen-luik/aywaille/123139 Omschrijving Huis Parterre: (open keuken(fornuis(4 kookplaten),

Nadere informatie

Vogelmarkt Koepoort Korte Dagsteeg, St Jansvest, Kleine Vleeshuisstraat Gent 20c www.sint-pietersdorp.be

Vogelmarkt Koepoort Korte Dagsteeg, St Jansvest, Kleine Vleeshuisstraat Gent 20c www.sint-pietersdorp.be Vogelmarkt Koepoort Korte Dagsteeg, St Jansvest, Kleine Vleeshuisstraat Gent 20c Je kan alles thuis bekijken op het internet. www.sint-pietersdorp.be Vogelmarkt richting Kouter 1 huis is nog blijven staan

Nadere informatie

Zo vredig als deze perzikjes hier op de vensterbank van de schapenstal liggen is het niet altijd.

Zo vredig als deze perzikjes hier op de vensterbank van de schapenstal liggen is het niet altijd. Stilleven??... Zo vredig als deze perzikjes hier op de vensterbank van de schapenstal liggen is het niet altijd. Na een wandeling in het bos met de honden ( die gezellig gebaad hebben in grote diepe sporen

Nadere informatie