Kennisnet Jaarverslag 2013

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Kennisnet Jaarverslag 2013"

Transcriptie

1 Kennisnet Jaarverslag 2013 Laat ict werken voor het onderwijs 1

2

3 Voorwoord Uitdagend, passend en relevant onderwijs voor alle leerlingen. Onderwijs dat past bij het vermogen, de leerkenmerken en de individuele leerbehoefte van elke leerling en dat elk kind voorbereidt op zijn of haar toekomst. Dat is de ambitie van het onderwijs. De ambitie van Kennisnet is om hieraan bij te dragen. Geweldig onderwijs kan niet bereikt worden zonder de inzet van ict. Vrijwel alle leraren, managers en bestuurders gebruiken ict in hun werk en in de klas. Het is een bijna vanzelfsprekend onderdeel in elke school. Ict helpt leraren en bestuurders om het onderwijs te versterken. Leerlingen vinden dat ict motiveert en onderzoek laat zien dat ict een positief effect heeft op hun leerrendement. Managers en bestuurders vertrouwen op ict in het organiseren, sturen en verantwoorden van hun onderwijs. Ook de sectororganisaties, het ministerie van OCW en de markt zijn volop bezig met ict in het onderwijs. Dit is ook zeker nodig. De lat moet omhoog. De samenleving vraagt om onderwijs waarin leerlingen worden uitgedaagd, persoonlijk onderwijs met oog voor 21 ste eeuwse vaardigheden. Dit onderwijs moet ook nog doelmatig worden georganiseerd en transparant worden verantwoord. Ict is een vanzelfsprekende en noodzakelijk factor om dit te bereiken. Kennisnet laat ict werken voor het onderwijs. Kennisnet helpt leraren ict te gebruiken om onderwijs nog meer te laten renderen. Kennisnet zet zich in om instellingen te ondersteunen en te inspireren bij het benutten van de mogelijkheden van ict. Ook blijft Kennisnet de verbindende rol spelen in de educatieve infrastructuur en is daarmee verantwoordelijk voor het beheer van de landelijke ict-infrastructuur en het beschikbaar stellen van een centrale kennis- en expertisefunctie. Samen met haar partners helpt Kennisnet instellingen optimaal gebruik te maken van de kracht van ict en springt bij als dat nodig is. Dit jaarverslag maakt inzichtelijk wat Kennisnet in 2013 samen met haar partners heeft bereikt. Hieruit blijkt dat bijna alle doelstellingen zijn behaald. Deze resultaten, tezamen met de ambitie van de sectoren uitgesproken in de bestuursakkoorden en de duidelijke boodschap van het Ministerie van OCW over het belang van de landelijke ict-ondersteuning, geven Kennisnet dan ook veel vertrouwen in de toekomst. Toine Maes en Marianne Mulder Directie Kennisnet Laat ict werken voor het onderwijs 1

4

5 Inhoud 1. INLEIDING Leeswijzer ACTIVITEITEN Personaliseren Professionaliseren Presteren Probleemloos ict-gebruik IMPACT EN EFFECTEN Impact Effecten WAARDERING EN GEBRUIK ORGANISATIE KENNISNET Governance Kennisnet zichtbaarheid Organisatieontwikkelingen Personeel FINANCIËN Laat ict werken voor het onderwijs 3

6

7 1. Inleiding Met dit jaarverslag legt Kennisnet verantwoording af over de resultaten die zijn behaald in Dit jaarverslag dient ter verantwoording aan zowel richting de Raad van Toezicht en het Ministerie van OCW als richting het onderwijs, onze partners en andere geïnteresseerden. In deze rapportage worden de activiteiten, effecten, waardering en context van het afgelopen jaar beschreven. Ook wordt aandacht besteed aan de middelen die hiervoor zijn ingezet. In dit jaarverslag wordt gerapporteerd over de resultaten die zijn gehaald binnen de vier onderwijsthema s waarlangs het meerjarenplan van Kennisnet is opgebouwd: personaliseren, professionaliseren, presteren en probleemloos ict-gebruik. Onderwijs in beweging Het afgelopen jaar was een dynamisch jaar. Het onderwijs zet door op de ambities om de kwaliteit te verbeteren, te personaliseren en doelmatiger te werken. Daarbij is er aandacht voor de rol van ict in het versterken en vernieuwen van het onderwijs. Vrijwel alle leraren, managers en bestuurders gebruiken ict in hun werk en in de klas. De discussie over ict in het onderwijs is nog nooit zo intensief gevoerd. Het onderwijs neemt steeds meer de leiding in deze discussie en is begonnen met het formuleren van haar behoeftes en het sturen van de ontwikkelingen in de markt. Mede als antwoord hierop heeft de markt de beweging ingezet om het onderwijs hierin te bedienen. Daarnaast is er ook in het maatschappelijke debat en in de media steeds meer aandacht voor ict in het onderwijs. Ict in het onderwijs krijgt daarmee steeds meer aandacht, impact en betekenis in de wereld van leerlingen, ouders, leraren, managers en beleidsmakers. De sectorraden hebben in 2013 stappen gezet om zich te organiseren op het gebied van ict en bepalend te worden voor het onderwijs en de markt. Ze maken hierbij gebruik van de expertise en voorzieningen van Kennisnet. Het Programma van Eisen (sectoraal Leermiddelenkader) is een voorbeeld van de stappen die de raden zetten en waaraan Kennisnet een bijdrage levert. Met dit programma wil het onderwijs op sectorniveau haar positie als vrager versterken en de marktwerking in de keten verbeteren. Daarnaast zijn er, mede in samenwerking met sambo-ict en Schoolinfo, een aantal ambitieuze ict-projecten gerealiseerd, zoals Leerling2020 en MBO Transparant. Tegelijkertijd moet de overheid bezuinigen op het onderwijs en daarmee ook op de onderwijssubsidies. Ook Kennisnet is getroffen door de bezuinigingen op de onderwijssubsidies. Vanaf 2015 wordt de subsidie van Kennisnet met 7,5 miljoen teruggebracht naar 12 miljoen. Voor 2014 is de subsidie 17,5 miljoen, een terugval van 2 miljoen ten opzichte van Alhoewel het ministerie van OCW in de brief het belang van een landelijk ict ondersteuning onderstreept, is het pijnlijk dat dat de subsidie voor Kennisnet fors wordt verlaagd. Juist omdat ict een bijdrage kan leveren aan het verbeteren van de effectiviteit en doelmatigheid van het onderwijs. Ict kan de onderwijsmiddelen beter laten renderen. De bezuiniging betekent dat Kennisnet moeilijke keuzes zal moeten maken, met een forse impact op de activiteiten en de organisatie. Tegelijkertijd moeten wel de ambities van het meerjarenplan worden waargemaakt. Deze ambities zijn verder geconcretiseerd en vertaald naar activiteiten in het Jaarplan Ter voorbereiding op de transformatie is in de tweede helft van 2013 intensief gesproken met het Ministerie van OCW en de sectorraden. Op basis van deze gesprekken zullen gezamenlijk de ambities en prioriteiten voor de toekomst worden bepaald. Dit krijgt uiteindelijk zijn weerslag in een nieuw meerjarenplan dat vanaf 2015 wordt uitgevoerd door een getransformeerd Kennisnet. Behaalde resultaten Zoals uit dit jaarverslag blijkt heeft Kennisnet veel bereikt in Bijna alle doelstellingen zijn behaald. Wat vooral opvalt is dat dit voor alle ambities geldt en dat Kennisnet over de gehele breedte van haar activiteiten succesvol is geweest. Bij 75 van de in totaal 86 activiteiten heeft Kennisnet de doelstelling behaald. Waar de doelstellingen niet zijn behaald, is er over het algemeen sprake van een vertraging waardoor de activiteiten begin 2014 zullen worden afgerond. Daarnaast geldt voor een aantal activiteiten dat deze minder aansloten op de behoeften van het onderwijs dan vooraf was voorzien. Hierdoor zijn deze niet of slechts gedeeltelijk uitgevoerd. Tenslotte bleef het gebruik van een aantal diensten achter op de doelstelling. Op het gebied van personaliseren was er in 2013 veel aandacht voor digitaal leermateriaal. Het Programma van Eisen Leermiddelen is bijna afgerond en daarnaast levert Kennisnet expertise en mankracht in het Doorbraakproject Onderwijs en ict (initiatief van PO-Raad, VO-raad, OCW en EZ). Het tot stand brengen van WikiwijsLeermiddelenplein.nl samen met SLO betekent dat er nu één plek is om open en gesloten leermateriaal te vinden en waar alle methodes kunnen worden vergeleken. Er worden ook goede resultaten bereikt rond Laat ict werken voor het onderwijs 5

8 basisvoorzieningen als Edurep, educatieve standaarden en het OnderwijsBegrippenKader. Een kleine tegenvaller is dat het aantal bekeken streams op Teleblik onder de doelstelling geëindigd is. Maar er is meer nodig dan digitaal leermateriaal. Het gaat er ook om dat het onderwijs gebruik kan maken van de data over de voortgang van leerlingen: opbrengstgericht werken. Kennisnet zocht hier de samenwerking met verschillende organisaties en initiatieven zoals School aan Zet en de Pleion-scholen. Kennisnet heeft daarnaast impact gehad op het gebied van mediawijsheid. Het gaat goed met de nieuwe Kidsportal en met diploma veilig internet. Ook er is veel bereikt in de samenwerking met Mijn Kind Online en in het gezamenlijke platform Mediawijzet.net. Een goede leraar is de sleutel tot goed onderwijs. Kennisnet heeft in 2013 veel aandacht besteed aan het professionaliseren van leraren, managers en bestuurders en het vergroten van hun kennis van wat werkt met ict en waarom. Bijna 30 wetenschappelijke onderzoeken vormen de basis voor diverse publicaties, themasites, een wetenschappelijk tijdschrift en vele bijeenkomsten en netwerken. Ruim 4000 professionals zijn bereikt door middel van bijeenkomsten en online webinars en in staat gesteld om hun vaardigheden te vergroten. Daarnaast zijn ruim 240 besturen geholpen bij het professionaliseren van hun instelling. Er is daarbij actief samengewerkt met andere partijen om de slagkracht te vergroten, bijvoorbeeld met School aan Zet en in het KNOW-initiatief. De experimenten bij de pabo Iselinge in het project Leren van de Toekomst zijn succesvol afgerond en het stokje is doorgegeven aan de De Fontys lerarenopleiding Sittard. Door een gebrek aan prioriteit bij de Pabo instellingen is het opstarten van één community of practise voor Pabo s niet goed van de grond gekomen. Het meten en delen van prestaties stond in 2013 in de belangstelling bij de instellingen en in de samenleving. Vensters voor Verantwoording en Scholen op de kaart waren zichtbaar in het nieuws en beantwoorden, net als MBO Transparant, duidelijk een vraag vanuit de samenleving. Naast het ondersteunen van deze initiatieven heeft Kennisnet verder gekeken naar het veilig beheren en delen van gegevens en hier advies over gegeven aan het onderwijsveld. Ook zijn instellingen geholpen in het gebruiken van stuurinformatie. De sectoren zijn zeer tevreden met de DoorstroomMonitor die doorstroomgegevens levert op sectorniveau en aan de onderwijsinstellingen zelf. Er is ook advies gegevens over onderwijstijd en ict en de inzet van ict in krimpsituaties. Personaliseren, professionaliseren en presteren kan alleen als de randvoorwaarden kloppen. Bestuurders, managers en leraren moeten kunnen vertrouwen op probleemloos ict-gebruik. De meest opvallende successen op dit gebied zijn de acceptatie van de referentiearchitectuur door het Ministerie van OCW, de DUO en de sectorraden, het uitbreiden van het bureau EduStandaard met een architectuurraad en het grote aantal federatieve authenticaties. Ook zijn instellingen ondersteund bij het inrichten van hun ict-functie. Met een publicatie op het gebied van ict en recht, benchmarkonderzoeken in het po en mbo en het ondersteunen van de PO-Raad zijn instellingen geholpen in het inrichten van hun eigen ict-voorziening. Waardering en gebruik Kennisnet is duidelijker zichtbaar in het onderwijs en wordt goed gewaardeerd. De naamsbekendheid van Kennisnet is dit jaar zowel bij leraren als managers gestegen ten opzichte van vorig jaar. In totaal is 96% van de leraren en 98% van de managers bekend met Kennisnet. 70% van de leraren en 83% van de managers kent Kennisnet meer dan alleen van naam. Leraren zijn wel nog steeds bekender met de eindgebruikersdiensten dan met Kennisnet als organisatie. Bij managers speelt dit minder omdat zij vaker direct contact hebben met of informatie krijgen vanuit Kennisnet. De stijging van de bekendheids- en relevantiecijfers leidt tot een hogere kwaliteitsindex over 2013, waarbij vooral de stijging in het po opvalt. Over het algemeen is de stijging toe te schrijven aan de hogere bekendheid en relevantie van de portal Kennisnet.nl. Verder is in alle sectoren meer waardering voor de communities. Ook is het door de leraren gegeven totaalcijfer voor de relevantie van Kennisnet gestegen. 6 Kennisnet jaarverslag 2013

9 1.1. Leeswijzer In dit jaarverslag laat Kennisnet zien in hoeverre zij geslaagd is in haar missie om ict te laten werken voor het onderwijs. In hoofdstuk 2 worden de resultaten op de afzonderlijke activiteiten van Kennisnet besproken. In hoofdstuk 3 komen de maatschappelijke impact en effecten van de bijdrage van ict en Kennisnet aan bod. In hoofdstuk 4 wordt gekeken naar de waardering en het gebruik van Kennisnet en Kennisnet-diensten. In hoofdstuk 5 wordt teruggekeken op de Kennisnet-organisatie in 2013 en tot slot worden in hoofdstuk 6 de middelen beschreven die hiervoor zijn ingezet. De rapportage is opgebouwd volgens de structuur van het meerjarenplan De activiteiten en doelstellingen in hoofdstuk 3 worden besproken binnen de thema s van dit meerjarenplan; personaliseren, professionaliseren, presteren en probleemloos ict-gebruik. Bij het bespreken van de resultaten wordt eerst per ambitie de omschrijving van de activiteit uit het meerjarenplan weergegeven. Daarna wordt cursief een overzicht van de behaalde resultaten gegeven. Per activiteit wordt de status met de volgende symbolen aangegeven: Het uitvoeren van de activiteiten ten behoeve van de jaardoelstelling is (ruim) behaald of wijkt maximaal 5% negatief af. Het resultaat op deze activiteit wijkt meer dan 5% negatief af op de doelstelling. De activiteiten zijn genummerd overeenkomstig het Jaarplan De nummers dragen een kenmerk dat staat voor de rollen die Kennisnet hanteert: e voor expertise, v voor voorzieningen en i voor innovatie. Voorbeeld: e1 DOELSTELLING JAARPLAN: Digitale toetsen kunnen worden ingezet om meer informatie over de ontwikkeling van leerlingen te krijgen. In verschillende publicaties en dossiers wordt actuele kennis over diagnostische digitale toetsing van kennis en vaardigheden geboden aan leerkrachten en managers. RESULTATEN: Deze doelstelling is gehaald. De thema-site wordt regelmatig aangevuld met nieuwe informatie. In het verslag worden grafieken ter illustratie gebruikt. In deze grafieken zijn de doelstelling, prognose, realisatie van 2013 en realisatie van 2012 weergegeven. De doelstelling is als paarse ruit weergegeven in de grafiek. De prognoses zijn per maand of per kwartaal aangegeven. Deze is in de groene stippellijn af te lezen. De realisatie van 2012 is weergegeven in een lichtblauwe lijn. De realisatie in 2013 is met een donkerblauwe lijn aangegeven. Als er in de halfjaarrapportage een nieuwe prognose is afgegeven dan is deze met een oranje lijn weergegeven. Laat ict werken voor het onderwijs 7

10

11 2. Activiteiten In dit hoofdstuk wordt ingegaan op de activiteiten die zijn opgenomen in het jaarplan Deze activiteiten worden beoordeeld op basis van de geformuleerde doelstellingen. De algemene voortgang wordt gerapporteerd op ambitieniveau. Daarnaast wordt per activiteit gerapporteerd op status en worden waar mogelijk concrete resultaten beschreven. In het onderstaande overzicht zijn de vier thema s en de ambities per thema opgenomen. Voor elke ambitie is een overzicht weergegeven van de statussen van de activiteiten binnen deze ambitie. In de volgende paragrafen wordt per activiteit cursief een toelichting gegeven op de behaalde resultaten. Thema's ( ) Personaliseren Professionaliseren Presteren Probleemloos ict-gebruik Leraren gebruiken leeropbrengsten om te differentiëren Instellingen weten wat wel en niet werkt Schoolleiders en bestuurders beschikken over de juiste stuurinformatie Instellingen formuleren hun ict behoeften Ambities per thema Leraren beschikken over digitale leermiddelen die een gepersonaliseerde aanpak mogelijk maakt Leraren en schoolleiders zijn ictbekwaam Instellingen verhogen met behulp van ict de doelmatigheid en kwaliteit Instellingen hebben hun ict-functie doelmatig ingericht Leerlingen zijn in staat media veilig en zinvol in te zetten Leraren en schoolleiders gebruiken ict bij de eigen professionalisering Instellingen verantwoorden zich transparant Instellingen maken gebruik van een landelijke infrastructuur die hen ontzorgt Laat ict werken voor het onderwijs 9

12 2.1. Personaliseren Leraren willen het beste uit hun leerlingen halen. Instellingen zoeken voor leerlingen een geschikte persoonlijke leeromgeving die veilig, gezond en uitdagend is. Ze combineren hierbij de meer formele onderwijssetting met informeel leren. Instellingen willen elke leerling motiveren en stimuleren het beste uit zichzelf te halen. Naast kennis en begrip gaat het om de mentaliteit en eigenschappen om te slagen in de 21ste eeuwse samenleving. Ict levert een belangrijke bijdrage aan het personaliseren van het onderwijs. Ict geeft leraren de instrumenten om leerlingen te monitoren, te coachen en om verschillende leerstijlen aan te spreken. Daarnaast helpt ict bij het organiseerbaar houden van dit maatwerk. Bijvoorbeeld door de administratieve lasten te verlagen en informatie in samenhang te presenteren zodat betere beslissingen genomen kunnen worden. Ambitie Leraren gebruiken leeropbrengsten om te differentiëren Leraren beschikken over informatie waarmee de voortgang van het leerproces in kaart kan worden gebracht. Zij kunnen deze informatie interpreteren en zijn in staat om, met behulp van ict, het onderwijs aan te passen op de behoefte van de leerling. Hierdoor ontstaan meer mogelijkheden om gedifferentieerd en opbrengstgericht te werken. Bijzonderheden e1 Op deze ambitie is er veel bereikt in Voor opbrengstgericht werken is een datateam opgezet om scholen te helpen bij onderwijsverbetering. Ook is gekeken naar de informatiebehoefte van leraren, management en bestuurders die de next step willen nemen op het gebied van opbrengstgericht werken. Voor passend onderwijs zijn het onderzoek 'Passend onderwijs en ict in professionaliseringstrajecten van leraren' en het rapport Ict in de informatiehuishouding rond passend onderwijs gepubliceerd. In 2013 heeft EduStandaard een aantal belangrijke afspraken in beheer genomen. Zo is onder andere de standaard Afspraken Uitwisseling Leerresultaten 1.0 begin Q2 in beheer genomen. Voor innovatie is vooral gekeken naar Learning analytics en het gebruik van data om het onderwijs te versterken. Zo is er onder andere een infographic gepubliceerd over Learning analytics en is er een onderzoeksverslag gepubliceerd met pilotstudies naar het gebruik van Learning Analytics aspecten binnen Khan Academy, PulseOn en Oefenweb. Digitale toetsen kunnen worden ingezet om meer informatie over de ontwikkeling van leerlingen te krijgen. In verschillende publicaties en dossiers wordt actuele kennis over diagnostische digitale toetsing van kennis en vaardigheden geboden aan leerkrachten en managers. Met verschillende projecten, publicaties en een nieuwe themasite is kennis over digitale toetsing aangeboden aan leraren en managers. Zo is er voor het po en het vo een marktscan uitgevoerd en zijn er diverse pilots geweest. De resultaten hiervan zijn in oktober gepubliceerd in de brochures: Digitaal toetsen voor het basisonderwijs en Digitaal toetsen voor het voortgezet onderwijs. Hier zijn veel positieve reacties op ontvangen. Voor het mbo is een knelpuntenanalyse gemaakt voor diagnostisch digitaal toetsen. Hieruit zijn aanbevelingen geformuleerd voor Ook is er een informatieanalyse over examinering in het mbo uitgevoerd. Het resultaat van deze informatieanalyse is in november ingebracht op een brede bijeenkomst samen met de MBO-Raad en sambo- ICT. e2 Bestuurders in het po en vo zoeken naar een manier hoe zij kunnen starten met het realiseren van gepersonaliseerd onderwijs zonder daarbij het onderwijs radicaal te veranderen. Kennisnet werkt hiervoor een aantal scenario s en bijbehorende implementatiemodellen uit, die bestuurders kunnen inzetten om die start te maken. 10 Kennisnet jaarverslag 2013

13 Voor het realiseren van gepersonaliseerd onderwijs zonder het huidige onderwijs daarbij radicaal te veranderen, is inhoudelijk aangesloten bij de werkgroep van het netwerk Onderwijsinnovatie en ict van de PO-Raad. Daarnaast is dit thema onder de aandacht gebracht op De Onderwijsdagen en tijdens een Summerschool+. Er is ook een artikel in de InDruk van juli 2013 verschenen. e3 Het mbo ziet een meer persoonlijke digitale leeromgeving voor studenten als een belangrijke stap voor meer maatwerk en flexibiliteit. Samen met drie onderwijsinstellingen wordt onderzocht hoe deze persoonlijke leeromgeving ingericht kan worden. De resultaten worden vervolgens gepubliceerd en zo toegankelijk gemaakt voor andere instellingen. De stand van zaken en toekomstvisie van de persoonlijke digitale leer- en werkomgeving zijn beschreven in een artikel dat online gepubliceerd is op de website. De conclusie is dat de digitale leer- en werkomgeving zich in een beginstadium bevindt en dat er grote verschillen bestaan over de invulling en toepassing hiervan. e4 De uitkomsten van de nieuwe landelijke toetsen, zoals de eindtoets po en tussentoets vo, bieden een eerste basis om meer opbrengstgericht te kunnen werken. Kennisnet ondersteunt bij het maken van ketenafspraken tussen de sectorraden, de landelijke organisaties Cito, DUO en CvE en software- leveranciers. Zo wordt de impact op instellingen geminimaliseerd en kunnen slimme koppelingen worden gerealiseerd. Het blijkt nog te vroeg te zijn voor het maken van ketenafspraken rond landelijk toetsen. De instellingen en de sectorraden zijn nu vooral in overleg met OCW aan het bekijken of en op welke manier deze (centrale) digitale toetsen vormgegeven moeten worden. Er zijn daarom in 2013 geen concrete activiteiten ondernomen op dit gebied. In 2014 zal Kennisnet samen met het College voor Toetsen en Examens een onderzoek doen naar de invoering van de digitale adaptieve eindtoets in het po. e5 Om snel meer opbrengstgericht te kunnen werken is het van belang dat verschillende systemen op een instelling beter met elkaar worden geïntegreerd. In twee schoolportretten wordt geconcretiseerd hoe opbrengstgericht werken in het po en vo met bestaande ict middelen kan worden gerealiseerd. Deze portretten worden opgesteld in samenwerking met de LPC s en Cito. Door het uitwerken van deze schoolportretten wordt ook een programma van eisen opgesteld, zodat instellingen het gesprek met marktpartijen als uitgeverijen en softwareleveranciers goed kunnen voeren. De aanname was dat systemen binnen een gemiddelde po of vo school beter met elkaar geïntegreerd moesten worden om snel meer opbrengstgericht te kunnen werken. Dat bleek niet perse noodzakelijk te zijn. Er is genoeg data relatief makkelijk uit de systemen te krijgen en te combineren. Na gesprekken met de LPCs bleek een andere aanpak zinvoller te zijn en is gekozen om niet eigenstandig schoolportretten te gaan opstellen. In plaats daarvan is een samenwerking opgezet met de Universiteit van Twente en hun aanpak met datateams. Dit zijn kleine onderzoeksteams van leraren en schoolleiding die met behulp van onder meer beschikbare data analyseren wat verbeterd kan worden. Deze aanpak is in verschillende scholen toegepast en blijkt te werken. In sommige gevallen worden hardnekkige opvattingen van teams aan de hand van data gefalsificeerd. Ook blijkt dat er niet direct aanvullende eisen nodig zijn naar leveranciers. De uiteindelijke resultaten zullen in maart 2014 gepubliceerd worden. e6 Sommige instellingen willen op zeer geavanceerde wijze opbrengstgericht gaan werken. Kennisnet analyseert welke informatiebehoeften leraren, managers en bestuurders in deze (toekomstige) situatie hebben. Kennisnet voert gerichte experimenten uit met instellingen en leveranciers om van data uit informele en formele bronnen de gewenste informatie te maken. Resultaat is een aantal pilot-toepassingen en leerervaringen die breed gepubliceerd worden. Op basis van de informatiebehoefte van leraren, managers en bestuurders bij het geavanceerd Laat ict werken voor het onderwijs 11

14 opbrengstgericht werken, wordt geëxperimenteerd op welke wijze deze informatie verkregen kan worden. Een aantal innovatieve vo scholen, verenigd in het Platform Eigentijds Onderwijs-netwerk (Pleion), wilden onderzoeken of het mogelijk is om niet alleen opbrengstgericht te gaan werken bij taal en rekenen, maar juist ook bij het ontwikkelen van 21ste eeuwse vaardigheden. Deze scholen geven aan deze vaardigheden veel aandacht en vroegen zich af of deze nieuwe competenties ook digitaal te meten zijn. Met deze scholen en TNO heeft Kennisnet een experiment opgezet om de gewenste informatie voor leerlingen, leraren en schoolleiders te verkrijgen, zodat zij de ontwikkeling van deze competenties in beeld konden krijgen. Dat gebeurt onder meer via een digitaal instrument waarmee de leerling zelf zijn geleerde competenties inzichtelijk krijgt. De resultaten van dit experiment worden begin 2014 breed gepubliceerd en de leerervaringen worden gedeeld in het onderwijsveld. e7 Ict kan zorgen voor een betere matching tussen de ondersteuningsbehoefte van individuele leerlingen en het aanbod van beschikbare zorg- en leerarrangementen. Om dit mogelijk te maken en ervoor te zorgen dat de invoering van passend onderwijs niet leidt tot lastenverzwaring, geeft Kennisnet aan welke ict-systemen hierbij noodzakelijk zijn en aan welke functionele eisen die systemen moeten voldoen. Dit gebeurt voor reguliere instellingen, scholen voor speciaal onderwijs en voor een samenwerkingsverband. Op het gebied van passend onderwijs is veel gebeurd in Kennisnet heeft in het eerste halfjaar het onderzoek 'Passend onderwijs en ict in professionaliseringstrajecten van leraren' opgeleverd. Ook is het rapport Ict in de informatiehuishouding rond passend onderwijs gepubliceerd. Op basis van deze stukken is in de laatste maanden van het jaar samen met de PO-Raad en de VO-raad gekeken waar Kennisnet nog meer kan bijdragen aan het ontwikkelen van expertise op dit gebied. Uit gesprekken met samenwerkingsverbanden Passend onderwijs en schoolbesturen is gebleken dat er behoefte is aan instrumenten om zich te kunnen verantwoorden (inhoudelijk en financieel) en hun afspraken en resultaten te kunnen monitoren. Op landelijk niveau hebben de PO-Raad, VO-raad, ministerie van OCW en DUO de handen ineen geslagen om met Kennisnet en Schoolinfo te werken aan de ontwikkeling van een dashboard ten behoeve van sturen en verantwoorden. Kennisnet heeft op basis van eerdergenoemde gesprekken een voorstel geformuleerd om te komen tot een goede invoering en uitvoering van passend onderwijs met behulp van de inzet van ict. Het gaat naast het te ontwikkelen dashboard ook om aanvullende ondersteuning. Begin 2014 worden de voorstellen met de besturen besproken. e8 Instellingen in het po en vo stellen een ondersteuningsprofiel op in het kader van Passend Onderwijs. Kennisnet maakt voor leraren bij veel voorkomende keuzes in ondersteuningsprofielen inzichtelijk hoe zij daarbij ict kunnen inzetten. Bijvoorbeeld bij dyslexie en dyscalculie. Kennisnet heeft leraren ondersteund bij de inzet van ict binnen passen onderwijs door het opzetten en onderhouden van het webdossier Passend Onderwijs. Het webdossier is begin 2013 live gegaan en er wordt elke week een artikel geplaatst. Inmiddels zijn er ruim 40 artikelen geplaatst over beschikbare content en toepassingen. v1 Om de juiste informatie te verzamelen en te kunnen doorgeven zijn er standaarden nodig. Binnen programma s en projecten zoals ECK2, SION en OSO worden onderlinge afspraken en standaarden ontwikkeld voor de uitwisseling van leerling resultaten, leerling gegevens en leerdossiers. EduStandaard beheert deze afspraken en standaarden en ondersteunt het veld bij de implementatie hiervan. 12 Kennisnet jaarverslag 2013

15 In 2013 heeft EduStandaard het onderwijs verder geholpen door het beheren van standaarden en afspraken. Er zijn een aantal belangrijke afspraken in beheer genomen. Zo is onder andere de standaard Afspraken Uitwisseling Leerresultaten 1.0 begin Q2 in beheer genomen. Dit geldt ook voor de set van de zogenaamde ORIS-standaarden voor het onderzoeksdomein. Ook is sinds november de OSO 1.0 afspraak in beheer. In de laatste maanden van 2013 zijn een aantal voorbereidingen getroffen voor Begin 2014 zullen diverse nieuwe afspraken toegevoegd worden, onder andere vanuit SION en uit het hoger onderwijs. Naast het beheer over de standaarden heeft EduStandaard de diverse raden en werkgroepen ondersteund. Ook is er aandacht geweest voor het toegankelijk maken van de beschikbare kennis, onder andere via de websites edustandaard.nl en eck.nl. i1 Het gebruik van digitaal leermateriaal en de interactie van leerlingen levert veel informatie op. Het analyseren van deze informatie leidt tot een beter inzicht in de leerling. Door middel van een kwalitatief onderzoek naar het gebruik en de waarde van learning analytics wordt duidelijk hoe leraren hier tegenaan kijken. Ook doet Kennisnet een marktscan van bestaande learning analytics systemen. Learning analytics stond het afgelopen jaar volop in de schijnwerpers. Kennisnet heeft hier een bijdrage aan geleverd door te onderzoeken hoe het onderwijs hier het meeste voordeel uit kan halen. Zo is er onder andere een infographic gepubliceerd over learning analytics en is er een onderzoeksverslag gepubliceerd met pilotstudies naar het gebruik van learning analytics aspecten binnen Khan Academy, PulseOn en Oefenweb. Ook zijn er over dit onderwerp diverse blogposts en een whitepaper geschreven en zijn er diverse presentaties gegeven. Daarnaast is er bijgedragen aan verschillende webinars. Als laatste is er een Toolkit Learning Analytics Expertise ontwikkeld. i2 Gepersonaliseerd leren in de praktijk vindt plaats door interactie tussen leerling en leraar. Kennisnet begeleidt drie experimenten waarbij leerlingen en leraren verschillende aspecten van gepersonaliseerd leren vormgeven en uitproberen. Op het gebied van gepersonaliseerd leren zijn scholen op twee manieren ondersteund. Allereerst is in samenwerking met een aantal vernieuwende scholen de rol van ict bij competenties zoals samenwerkend leren en reflectie onderzocht. Kennisnet adviseert docenten bij de inzet van een persoonlijke leeromgeving gebaseerd op een vernieuwend onderwijsconcept. Dit traject loopt tot door tot halverwege Ten tweede zijn binnen project Leerling2020, in samenwerking met Schoolinfo, twee innovatieve initiatieven uit het vo (Zo.Leer.Ik en Loot-scholen) verder geholpen bij het uitwerken van het onderwijsconcept en de eisen die dit aan een ict omgeving stelt. i3 Het realiseren van een succesvolle wisselwerking tussen formele en informele componenten binnen een leeromgeving maakt dat de leraren effectiever gebruik kunnen maken van dat wat een leerling buiten de school leert. Kennisnet voert een experiment uit met combinaties van leerlingadministratiesystemen en informele systemen zoals Facebook. Om een succesvolle wisselwerking tussen formele en informele componenten binnen een leeromgeving te realiseren heeft Kennisnet een verkenning gedaan naar de (meer)waarde van platforms zoals InBloom. Deze platforms bieden services waarmee informatie uit verschillende applicaties opgeslagen en gedeeld kan worden. Zo kunnen ook de gegevens uit informele systemen zichtbaar worden in formele administratiesystemen. In de tweede helft van het jaar is er een verdere studie gedaan naar deze systemen en zijn er contouren geschetst van de architectuur van een dergelijk systeem en de functionaliteiten die deze bevatten. Een experiment met LAS en informele Laat ict werken voor het onderwijs 13

16 systemen heeft nog niet plaats gevonden, de technologie/platforms zijn daarvoor nog niet rijp. i4 Sommige instellingen willen op zeer geavanceerde wijze opbrengstgericht gaan werken. Kennisnet analyseert welke informatiebehoeften leraren, managers en bestuurders in deze (toekomstige) situatie hebben. Kennisnet voert gerichte experimenten uit met instellingen en leveranciers om van data uit informele en formele bronnen de gewenste informatie te maken. Resultaat is een aantal pilot-toepassingen en leerervaringen die breed gepubliceerd worden. Op basis van de informatiebehoefte van leraren, managers en bestuurders bij het geavanceerd opbrengstgericht werken is geëxperimenteerd op welke wijze deze informatie verkregen kan worden. Om instellingen te helpen die nog verder willen gaan met opbrengstgericht werken heeft Kennisnet, in samenwerking met zeven vo-scholen uit het Pleion-netwerk, een onderzoek uitgevoerd naar de wijze waarop scholen hun handelen op gebied van competenties, zoals samenwerkend leren en zelfsturend leren, meetbaar kunnen maken. Ze kunnen hier zelf van leren en in een later stadium gebruiken in hun verantwoording naar de overheid. Er is bij 2200 leerlingen een online enquête met een zelfevaluatie van de betreffende competenties afgenomen. In de laatste maanden van 2013 zijn de resultaten hiervan opgeleverd. Op basis van deze resultaten worden begin 2014 best practices verzameld. Deze worden, samen met de resultaten van de enquête, via een rapport en blogs gedeeld met het onderwijsveld. 14 Kennisnet jaarverslag 2013

17 Ambitie Leraren beschikken over digitale leermiddelen die het gepersonaliseerd leren mogelijk maken Om gedifferentieerd onderwijs aan te kunnen bieden is er meer nodig dan alleen de juiste informatie over de leerlingen. Leraren moeten kunnen kiezen uit een rijk aanbod aan leermateriaal om het leren op maat mogelijk te maken. Juist digitaal leermateriaal heeft hier meerwaarde en kan het meer traditionele leermateriaal verrijken of soms vervangen. Bijzonderheden e9 Kennisnet is zeer voortvarend bezig geweest op het gebied van digitaal leermateriaal. Vooral op het gebied van het Programma van eisen zijn goede vorderingen gemaakt. De toetsing van het concept Programma van eisen bij het onderwijs en de marktconsultatie zijn uitgevoerd. De verwachting is dat deze in maart 2014 definitief gemaakt kan worden. Ook aan de achterkant van de keten zijn zeer goede resultaten bereikt met Edurep en het OnderwijsBegrippenKader (OBK). Edurep is flink verbeterd in Niet alleen is de kwaliteit van de metadata verbeterd maar is er ook extra functionaliteit toegevoegd. Het OBK blijft gestaag verder groeien en sterker worden. Er worden steeds meer sets toegevoegd en daarmee wordt het een meer gewaardeerd product. Het programma ieck loopt volgens planning. Zo wordt voor de start van het schooljaar een verdriedubbeling verwacht van het aantal MBO scholen dat de ECK systematiek zal gaan toepassen. Daarnaast is de integratie van Wikiwijs en het Leermiddelenplein afgerond en blijft Wikiwijs boven verwachting presteren. Alleen Teleblik loopt iets achter op de doelstelling. Het is belangrijk dat het aanbod van digitale leermiddelen goed aansluit op de vraag van het onderwijs. Op verzoek van de po-, vo- en mbo-sector voert Kennisnet de regie op de vraag naar de keten en het aanbod van digitaal leermateriaal in het onderwijs. De vraag van onderwijsinstellingen wordt sectorbreed geformuleerd. Samen met de ketenpartijen (uitgeverijen, distributeurs en software leveranciers) worden op belangrijke knelpunten via sectorbepalende interventies doorbraken gerealiseerd. Hierbij wordt gebruik gemaakt van de ervaringen uit het LiMBO-programma (Leermiddelen in het MBO). Om de regie van de sectoren op de keten en het aanbod van digitaal leermateriaal te versterken zijn begin 2013 voor zowel de PO- als de VO-raad een Visiedocument Leermiddelen gerealiseerd. Deze zijn vastgesteld door de besturen van beide raden, en in het vo ook door de algemene ledenvergadering. Vervolgens hebben de raden besloten de twee Visiedocumenten uit te werken tot één Programma van Eisen (PvE) voor de sectoren po en vo gezamenlijk. Halverwege 2013 is dit PvE in concept opgesteld en besproken met bestuurders uit de beide raden. Ook is de visie getoetst bij schoolleiders en docenten. Vervolgens is een marktconsultatie uitgevoerd, waarbij het concept PvE is getoetst bij marktpartijen in de leermiddelenketen (uitgevers, distributeurs/handelspartijen en softwareleveranciers). Het aangepaste PvE zal maar verwachting in maart 2014 worden aangeboden aan PO- en VO-Raad. Ook is in de laatsten maanden van 2013 voor het MBO op bestuurlijk niveau afgesproken om in 2014 een sectoraal Visiedocument te formuleren voor Leermiddelen, op basis van gesprekken met bestuurders. Op basis hiervan zullen vervolgstappen worden geformuleerd voor een gezamenlijke regie op de leermiddelenketen in het MBO. v2 Om leermateriaal vindbaar en uitwisselbaar te maken zijn standaarden noodzakelijk. EduStandaard levert aan publieke en private leveranciers van leermiddelen ondersteuning voor het implementeren van de overeengekomen standaarden met betrekking tot het beschrijven, doorgeven en ophalen van kenmerken (metadata) over leermiddelen. Laat ict werken voor het onderwijs 15

18 De ondersteuning van EduStandaard bij het implementeren van de overeengekomen standaarden rondom leermiddelen is in 2013 vooral gericht geweest rondom het OnderwijsBegrippenKader. Als spinoff van de Proeftuin, en ook als onderdeel van het dienstverlening voor het OnderwijsBegrippenKader, heeft Kennisnet interfaces ontwikkeld waarmee ketenpartijen in hun eigen applicaties gebruik kunnen maken van het OnderwijsBegrippenKader. Deze dienstverlening is nog in de beta-fase en dient samen met de ketenpartners de komende periode verder te worden ontwikkeld tot productierijpe basisdiensten. v3 Edurep is de spin in het web bij het zoeken en vinden van (digitaal) leermateriaal. Als centrale voorziening verzamelt Edurep metadata over leermateriaal uit een groot aantal onderwijscollecties. Deze metadata zijn doorzoekbaar zodat portals, elo s en websites er een eigen zoekinterface op kunnen bouwen. Edurep is daarmee de onzichtbare kracht die voor leraren het zoeken en vinden van leermateriaal mogelijk maakt. Edurep verhoogt in 2013 de kwaliteit van de metadata. Het aantal aanbieders zal toenemen met vier en de afnemers zullen toenemen met zes partijen. De mogelijkheden van Edurep om (digitaal) leermateriaal te ontsluiten zijn flink verbeterd in Niet alleen is de kwaliteit van de metadata verbeterd maar er is ook extra functionaliteit toegevoegd. Zo is onder andere in het derde kwartaal de widget voor Edurep beschikbaar gekomen, die gebruik maakt van het OnderwijsBegrippenKader. Deze maakt het voor afnemers makkelijker om een Edurep-zoekbox te plaatsen. Het verhogen van de kwaliteit van de metadata gebeurt door de metadata van aanbieders systematischer te controleren en te corrigeren. Ook zijn de tests en logging op dit vlak uitgebreid. Daarbovenop wordt er onderzoek gedaan naar automatische metadataextractie, om in de toekomst (automatische) aanvullingen te kunnen doen. In 2013 zijn negen afnemers aangesloten. De doelstelling voor dit jaar is daarmee ruim behaald. In totaal zijn er nu 33 afnemers. Er zijn in 2013 vijf aanbieders aangesloten. Dit is iets boven doelstelling. In totaal zijn er nu 61 collecties aangesloten op Edurep. Het aantal query s is met 26% toegenomen in Edurep heeft ook gezocht naar nieuwe mogelijkheden om de waardevolle metadata die verzameld wordt voor de zoekmachine ook op andere manieren te benutten. In 2013 heeft Edurep daarom metadata over open leermateriaal aangeleverd in catalogusvorm voor een pilot rondom Distributie en Toegang uit het programma ieck. Deze data werden in de pilot door een webshop gecombineerd met metadata over gesloten leermateriaal. Zo werd het voor onderwijsinstelling ScholenAanZee mogelijk om hun leerlingen door middel van één centraal overzicht hun leermaterialen te laten bestellen. v4 Om leermiddelen te kunnen vinden en verbinden ondersteunt Kennisnet de ontwikkeling van prototypes en andere experimenten die het OnderwijsBegrippenKader zullen gebruiken. Dit begrippenkader biedt de beschrijving van wat onderwijs is. Het beschrijft onder andere de sectoren, de vakken, de kerndoelen en de leerdoelen. Edurep, maar ook Metaplus en de bron metadata editor van Kennisnet worden in 2013 doorontwikkeld op basis van het nieuwe onderwijsbegrippenkader van EduStandaard. Deze dienst heeft als doel om metadata records toe te voegen aan de keten. Om het OnderwijsBegrippenKader, bedoeld om leermiddelen beter te kunnen vinden en verbinden, verder te ontwikkelen is de werkgroep OnderwijsBegrippenKader vier maal bijeengekomen. Op elke bijeenkomst zijn onder andere begrippensets uit de kernprogramma s van SLO aangenomen, zowel voor het po als voor vo. Daarnaast zijn ook andere begrippensets beoordeeld en van advies voorzien, zoals NLQF, een detail set voor Rekenen, RTTI, Leren leren en sets voor werkvormen en vaardigheden. 16 Kennisnet jaarverslag 2013

19 Het OnderwijsBegrippenKader is volledig gebaseerd op Linked Open Data en is de basis voor vernieuwing op het gebied van digitaal leermateriaal. Onderdeel van deze innovatie is de proeftuin LinkedData waarin door SLO en Kennisnet voor acht vakken voor havobovenbouw de kernprogramma s worden beproefd. Dit gebeurt middels een eindexamenapplicatie waarin o.a. methodes, open leermateriaal, eindexamenopgaves en scores via de kernprogramma s met elkaar zijn verbonden. Er zijn ruim 30 havo-methodes verbonden met de kernprogramma s en twee examensites leveren de opgaves en correctiemodellen. De Proeftuin is beschikbaar tot na de eindexamens in juni 2014, waarna het onderzoek en de rapportage kan worden afgerond. MetaPlus heeft als doel om de vindbaarheid van leermateriaal te verbeteren door de mogelijkheid te bieden de metadata, die collectie eigenaren in Edurep plaatsen, verder te verrijken. De Bron Metadata Editor is bedoeld voor collectie eigenaren om laagdrempelig bronmetadata in te voeren. In oktober 2013 is het ontwikkeltraject gestart om de verbeteringen in de Kennisnetset (2013 versie), een deelverzameling van het OnderwijsBegrippenKader, te kunnen ondersteunen met Metaplus en de Bron Metadata Editor. Begin 2014 wordt de livegang van deze nieuwe mogelijkheid verwacht. Wikiwijsleermiddelenplein Delen heeft begin november de Bron Metadata Editor geïntegreerd. Het aantal metadata records dat met de applicatie Metaplus in de keten is gebracht, is in 2013 gestegen met 360 records naar 1870 records. v5 Een aantal leraren maakt of arrangeert zelf digitaal leermateriaal. Wikiwijs maakt het vinden, maken en delen van digitaal leermateriaal voor leraren mogelijk in alle onderwijssectoren. De doelstelling is dat het aantal uploads van leermiddelen toeneemt tot per jaar. Een ander doel is het aantal bezoekers te laten stijgen tot in De bezoekers beoordelen Wikiwijs met een zeven. Wikiwijs Downloads jan feb mrt apr mei juni juli aug sept okt nov dec Doelstelling realisatie 2013 realisatie 2012 Prognose Nieuwe prognose Laat ict werken voor het onderwijs 17

20 Wikiwijs Uploads jan feb mrt apr mei juni juli aug sept okt nov dec Doelstelling realisatie 2013 realisatie 2012 Prognose Nieuwe prognose Het maken, arrangeren en downloaden van leermateriaal is in 2013 toegenomen. Het afgelopen jaar stond voor een groot deel in het teken van de integratie van Wikiwijs en Leermiddelenplein.nl. Deze integratie is in oktober afgerond en het nieuwe platform is gelanceerd. Deze integratie is een belangrijke stap in de verdere samenwerking van SLO en Kennisnet op het gebied van leermiddelen. De bedoeling is om op de korte termijn nog meer synergie te halen uit het samenvoegen van de platforms. Daarnaast heeft Wikiwijs in samenwerking met Digischool 150 leermiddelspecialisten geworven die lesmateriaal beoordelen en het uploaden aanjagen. Ook zijn de collecties van E-klassen, over natuurwetenschappen en wiskunde overgezet naar Wikiwijs. Samen met de Nederlandse UNESCO-scholen heeft Wikiwijs een succesvol begin gemaakt met om materiaal over UNESCO-thema s te verzamelen en in Wikiwijs beschikbaar te maken. In totaal zijn er downloads geweest in Dit is ver boven de bijgestelde prognose (28%) en nog verder boven de oorspronkelijke doelstelling (68%). Het aantal uploads is boven de bijgestelde prognose (25%) geëindigd, mede door een paar zeer goede maanden na de lancering van het nieuwe Wikiwijsleermiddelenplein. Dit kwam mede door de nieuwe collecties, de leermiddelenspecialisten en door een groot aantal uploads vanuit VO-Content. De gemiddelde waardering is een 7.0. Sinds april 2013 voldoet Wikiwijs aan de Nederlandse cookiewetgeving en is het niet meer mogelijk om accuraat het aantal bezoekers te meten. In overleg met het Ministerie van OCW is daarom besloten deze cijfers niet meer te rapporteren. v6 Samenwerken is inspirerend en scheelt veel tijd. Kennisnet biedt daarom de dienst vakcommunities gericht op leraren uit het po, vo en mbo. Leraren kunnen hier ervaringen uitwisselen en leermaterialen met elkaar delen. Kennisnet biedt vakcommunities aan voor het po, vo en het mbo om samenwerken tussen leraren mogelijk te maken. In 2012 werd duidelijk dat de vraag vanuit het onderwijs niet meer aansloot bij de aangeboden communities. Er was grote vraag naar meer interactie en minder afhankelijkheid van de individuele community manager. Deze veranderende vraag van docenten maakte het noodzakelijk om de communities anders in te richten. In 2013 is de migratie naar de nieuwe opzet van de communities afgerond. De middelen zijn meer gericht op het gebruik van Wikiwijsleermiddelenplein.nl (en het beoordelen van bronnen hierin). 18 Kennisnet jaarverslag 2013

Kennisnet Jaarverslag 2014

Kennisnet Jaarverslag 2014 Kennisnet Jaarverslag 2014 Laat ict werken voor het onderwijs 1 Voorwoord Uitdagend, passend en relevant onderwijs voor alle leerlingen. Dat is de ambitie van het onderwijs. Kennisnet wil bijdragen aan

Nadere informatie

Inhoud. Inleiding 2. 1 Onderwijs en ict-behoeften 3. Primair onderwijs 5. Voortgezet onderwijs 6. Middelbaar beroepsonderwijs 7

Inhoud. Inleiding 2. 1 Onderwijs en ict-behoeften 3. Primair onderwijs 5. Voortgezet onderwijs 6. Middelbaar beroepsonderwijs 7 Inhoud Inleiding 2 1 Onderwijs en ict-behoeften 3 Primair onderwijs 5 Voortgezet onderwijs 6 Middelbaar beroepsonderwijs 7 2 Activiteiten Kennisnet 9 Eigentijdse leermiddelen 11 Slimme organisatie van

Nadere informatie

Laat ict werken voor het onderwijs

Laat ict werken voor het onderwijs Laat ict werken voor het onderwijs Kennisnet meerjarenplan 2013-2017 Inclusief jaarplan 2013 Voorwoord Nederland wil de komende jaren kwalitatief toponderwijs realiseren dat transparant is in haar presteren

Nadere informatie

Proeftuin Linked Data: Maatwerk in de bovenbouw

Proeftuin Linked Data: Maatwerk in de bovenbouw Proeftuin Linked Data: Maatwerk in de bovenbouw Anne Muller & Eric Welp - SLO Vught, 5 juni 2014 Voorstellen Wie wij zijn Wie jullie zijn Wat de Proeftuin is De Proeftuin Online applicatie voor onderwijs

Nadere informatie

Passend en flexibel digitaal leermateriaal voor elke leerling. De PO-Raad en VO-raad brengen markt en scholen dichter bij elkaar

Passend en flexibel digitaal leermateriaal voor elke leerling. De PO-Raad en VO-raad brengen markt en scholen dichter bij elkaar Passend en flexibel digitaal leermateriaal voor elke leerling De PO-Raad en VO-raad brengen markt en scholen dichter bij elkaar 1 Inhoud 1 2 3 4 Maar ik zit nog 5 jaar aan mijn leermiddelencontract vast!

Nadere informatie

Meerjarenplan sambo-ict, Jaarplan Kennisnet onderwijs in ontwikkeling

Meerjarenplan sambo-ict, Jaarplan Kennisnet onderwijs in ontwikkeling Meerjarenplan sambo-ict, Jaarplan Kennisnet onderwijs in ontwikkeling Auteur Datum Jan Bartling, Martine Kramer 2 oktober 2015 1. Meerjarenplan sambo-ict 2. Jaarplan Kennisnet 3. Ontwikkelingen naar de

Nadere informatie

Vergroening Kennisnet Cloud

Vergroening Kennisnet Cloud Vergroening Kennisnet Cloud Have your cake and eat it too Dirk Linden 30 januari 2014 Inleiding / Aanleiding Aanbesteding Kennisnet Housing en Hosting 2013 Nieuwbouw aangegrepen door Vancis en Kennisnet

Nadere informatie

Kennisnet Jaarverslag 2012

Kennisnet Jaarverslag 2012 Kennisnet Jaarverslag 2012 Voorwoord Nederland heeft voor de komende jaren grote ambities op het gebied van onderwijs. Van goed naar excellent onderwijs, waarin elke leerling de kans krijgt zijn talent

Nadere informatie

Digitaal lesmateriaal zoeken, maken en delen met

Digitaal lesmateriaal zoeken, maken en delen met Digitaal lesmateriaal zoeken, maken en delen met Trainerscursus deel 1 Open Universiteit / CELSTEC 10-1-2013 1 1 Leermiddelen Taak van private sector of toch (deels) publiek? Wet gratis schoolboeken (scholen

Nadere informatie

Even bijpraten.. Jan Bartling en Leo Bakker

Even bijpraten.. Jan Bartling en Leo Bakker Even bijpraten.. Jan Bartling en Leo Bakker Informatiemanagement Even bijpraten over sambo-ict en Kennisnet Algemeen: (meerjaren)plannen sambo-ict en KN en even voorstellen: Marvin Leerdam, nieuwe sectormanager

Nadere informatie

Informatiepakket Leerlabs

Informatiepakket Leerlabs Informatiepakket Leerlabs Informatiepakket Leerlabs De vraag naar gepersonaliseerd onderwijs en het gebruik van ict in de klas groeit. Veel scholen werken aan initiatieven gericht op gepersonaliseerd leren

Nadere informatie

Datum Betreft Bestuursakkoord PO-Raad-OCW 2012-2015. Geacht schoolbestuur,

Datum Betreft Bestuursakkoord PO-Raad-OCW 2012-2015. Geacht schoolbestuur, a 1 > Retouradres Postbus 16375 2500 BJ Den Haag Rijnstraat 50 Den Haag Postbus 16375 2500 BJ Den Haag www.rijksoverheid.nl Onze referentie 349195 Datum Betreft Bestuursakkoord PO-Raad-OCW 2012-2015 Geacht

Nadere informatie

Datum Uitnodiging subsidieaanvraag Regeling versterking samenwerking lerarenopleidingen en scholen

Datum Uitnodiging subsidieaanvraag Regeling versterking samenwerking lerarenopleidingen en scholen a 1 > Retouradres Postbus 16375 2500 BJ Den Haag Aan: penvoerders opleidingsscholen en contactpersonen lerarenopleidingen Rijnstraat 50 Den Haag Postbus 16375 2500 BJ Den Haag www.rijksoverheid.nl Onze

Nadere informatie

Toelichting bij de Roadmap ieck MBO 2013-2016

Toelichting bij de Roadmap ieck MBO 2013-2016 Toelichting bij de Roadmap ieck MBO 2013-2016 Van: H-P Köhler, projectmanager ieck Distributie & Toegang Aan: Programmagroep & Stuurgroep leden van het ieck programma Datum: 4 februari 2014 1 Inleiding

Nadere informatie

Jaarplan Kennisnet 2016. 30 september 2015

Jaarplan Kennisnet 2016. 30 september 2015 Jaarplan Kennisnet 2016 30 september 2015 Inhoud Inleiding 2 Onderwijs en ict-behoeften 3 Onderwijsvraagstukken 4 Primair onderwijs 5 Voortgezet onderwijs 7 Middelbaar beroepsonderwijs 9 Groen onderwijs

Nadere informatie

Verkenning functionaliteit voor ontsluiting (cloud)diensten en leermateriaal in het MBO Samenwerking SURF, Kennisnet en

Verkenning functionaliteit voor ontsluiting (cloud)diensten en leermateriaal in het MBO Samenwerking SURF, Kennisnet en Verkenning functionaliteit voor ontsluiting (cloud) en leermateriaal in het MBO Samenwerking SURF, Kennisnet en sambo-ict Bas Kruiswijk V1.0, [datum: 18 maart 2013] Inhoudsopgave 1. Inleiding... 3 1.1.

Nadere informatie

Plan van aanpak versnellingsvraag: Versie: 28 09 2015. De versnellingsvraag. Versnellingsvraag Stichting Klasse:

Plan van aanpak versnellingsvraag: Versie: 28 09 2015. De versnellingsvraag. Versnellingsvraag Stichting Klasse: Plan van aanpak versnellingsvraag: Versie: 28 09 2015 De versnellingsvraag Versnellingsvraag Stichting Klasse: Hoe kunnen we met de learning analytics vanuit dashboards, zoals dat van Snappet, in combinatie

Nadere informatie

Scenario s voor Leren op Afstand in het MBO

Scenario s voor Leren op Afstand in het MBO Scenario s voor Leren op Afstand in het MBO 1 / 14 Scenario s voor Leren op Afstand in het MBO 2010 Kennisnet.nl Scenario s voor Leren op Afstand in het MBO 2 / 14 Samenvatting Scenario s voor Leren op

Nadere informatie

MAATWERK VERBINDEN OPMAAT NAAR DE TOEKOMST DRAAGVLAK 1

MAATWERK VERBINDEN OPMAAT NAAR DE TOEKOMST DRAAGVLAK 1 MAATWERK VERBINDEN OPMAAT NAAR DE TOEKOMST BRUG DRAAGVLAK 1 VOORSTELLEN AGENDA EVEN VOORSTELLEN Meta t Lam, Lid Raad van Bestuur Rick van Dam, manager Strategie & Innovatie René Bosman, manager Informatie

Nadere informatie

Het ieck programma, Distributie en Toegang

Het ieck programma, Distributie en Toegang Het ieck programma, Distributie en Toegang Een publiek private samenwerking tussen scholen, leveranciers en Kennisnet H-P Köhler Kennisnet René Visser, Da Vinci Jannes Hessels, GEU en EduActief Inhoud

Nadere informatie

Agenda publiek- private tafels Doorbraakproject Onderwijs en ict

Agenda publiek- private tafels Doorbraakproject Onderwijs en ict Inleiding Dit document beschrijft de 10 thema s die samen de agenda voor de publiek- private tafels voor het Doorbraakproject Onderwijs en ict vormen. Deze agenda is samengesteld op basis van de input

Nadere informatie

Samen. stevige. ambities. werken aan. www.schoolaanzet.nl

Samen. stevige. ambities. werken aan. www.schoolaanzet.nl Samen werken aan stevige ambities www.schoolaanzet.nl School aan Zet biedt ons kennis en inspiratie > bestuurder primair onderwijs Maak kennis met School aan Zet School aan Zet is de verbinding tussen

Nadere informatie

ieck projectplan implementatie UWLR (uitwisseling leerresultaten)

ieck projectplan implementatie UWLR (uitwisseling leerresultaten) ieck projectplan implementatie UWLR (uitwisseling leerresultaten) Opdrachtgever : Opdrachtnemer : Projectmanager : Stuurgroep ieck Programmamanager ieck, Willem-Jan v Elk H-P Köhler Inhoudsopgave 1 Documentgeschiedenis...

Nadere informatie

Terugkoppeling monitor subsidieregeling Versterking samenwerking lerarenopleidingen en scholen 2013-2016

Terugkoppeling monitor subsidieregeling Versterking samenwerking lerarenopleidingen en scholen 2013-2016 Terugkoppeling monitor subsidieregeling Versterking samenwerking lerarenopleidingen en scholen 2013-2016 Beginmeting 2014 Portret samenwerkingsverband P029 Opdrachtgever: ministerie van OCW Utrecht, september

Nadere informatie

De scholen zijn aan zet Tussenrapportage programma School aan Zet

De scholen zijn aan zet Tussenrapportage programma School aan Zet De scholen zijn aan zet Tussenrapportage programma School aan Zet september 2012 Tussenrapportage Programma School aan Zet september 2012 Inleiding Elk schoolteam staat voor de uitdaging om het onderwijs

Nadere informatie

Nieuwe didactiek vwo 2 en 3 Connect College: resultaten van een onderzoek. Prof. dr. Perry den Brok

Nieuwe didactiek vwo 2 en 3 Connect College: resultaten van een onderzoek. Prof. dr. Perry den Brok Nieuwe didactiek vwo 2 en 3 Connect College: resultaten van een onderzoek Prof. dr. Perry den Brok Betrokkenen Connect College (opdrachtgever) Kennisnet (subsidie onderzoek) Technische Universiteit Eindhoven

Nadere informatie

VO2020. Schoolrapportage. Venster College X

VO2020. Schoolrapportage. Venster College X VO2020 Schoolrapportage Deze rapportage toont de antwoorden van de schoolambities van de VO2020-scan. U vindt uw eigen antwoorden terug in de nulmeting en in de actuele stand, inclusief een landelijke

Nadere informatie

De diagnostische tussentijdse toets

De diagnostische tussentijdse toets De diagnostische tussentijdse toets Een toets om van te leren De diagnostische tussentijdse toets 1 Staatsexamens Diagnostische tussentijdse Nederlands VO als toets tweede taal Bouwen aan excellent onderwijs

Nadere informatie

Terugkoppeling monitor subsidieregeling Versterking samenwerking lerarenopleidingen en scholen 2013-2016

Terugkoppeling monitor subsidieregeling Versterking samenwerking lerarenopleidingen en scholen 2013-2016 Terugkoppeling monitor subsidieregeling Versterking samenwerking lerarenopleidingen en scholen 2013-2016 Tussenmeting 2015 Portret samenwerkingsverband P029 Opdrachtgever: ministerie van OCW Utrecht, oktober

Nadere informatie

Visiedocument leermaterialenketen VO. deel I van het advies van de Adviescommissie Leermiddelen

Visiedocument leermaterialenketen VO. deel I van het advies van de Adviescommissie Leermiddelen Visiedocument leermaterialenketen VO deel I van het advies van de Adviescommissie Leermiddelen 1 Samenvatting Het speelveld en de markt rond leermaterialen in het VO zijn flink in beweging. Dit leidt tot

Nadere informatie

Doorbraakprojectsessies 11 november 2015. Inkoop: versterken en ontzorgen. Een andere blik op financiën (vanuit Beter leren met ICT )

Doorbraakprojectsessies 11 november 2015. Inkoop: versterken en ontzorgen. Een andere blik op financiën (vanuit Beter leren met ICT ) 1 Doorbraakproject 11.00 11.45 Doorbraakprojectsessies 11 november 2015 Inkoop: versterken en ontzorgen Goudriaan I Anita Vlonk & Margreet Vermeer 2 11.00 11.45 Een andere blik op financiën (vanuit Beter

Nadere informatie

De diagnostische tussentijdse toets

De diagnostische tussentijdse toets De diagnostische tussentijdse toets Een toets om van te leren De diagnostische tussentijdse toets 1 Staatsexamens Diagnostische tussentijdse Nederlands VO als toets tweede taal Bouwen aan excellent onderwijs

Nadere informatie

Inhoudsopgave. 1. INLEIDING Onderwijs met (ict-)ambities Ict laten werken voor het onderwijs Leeswijzer...

Inhoudsopgave. 1. INLEIDING Onderwijs met (ict-)ambities Ict laten werken voor het onderwijs Leeswijzer... 1 Inhoudsopgave 1. INLEIDING... 3 1.1. Onderwijs met (ict-)ambities... 3 1.2. Ict laten werken voor het onderwijs... 3 1.3. Leeswijzer... 4 2. ONDERWIJS EN ICT... 5 2.1. Gebruik van ict: van instelling

Nadere informatie

Onze Trainingen en Diensten

Onze Trainingen en Diensten KED-Quest Nederland Onze Trainingen en Diensten Het team van KED-SENS heeft haar aanbod van trainingen en diensten overzichtelijk in kaart gebracht. Alle mensen zijn uniek en leren en ontwikkelen zich

Nadere informatie

Vragenlijst voor het in beheer nemen van de afspraak Doorstroommonitor

Vragenlijst voor het in beheer nemen van de afspraak Doorstroommonitor Vragenlijst voor het in beheer nemen van de afspraak Doorstroommonitor Versie beheer Versie Datum Door Reden 0.1 24 oktober 2013 Elise Lustenhouwer Eerste opzet being vragen 0.2 29 oktober 2013 Marjan

Nadere informatie

Jaarverslag 2014-2015 DE DELTA

Jaarverslag 2014-2015 DE DELTA Jaarverslag 2014-2015 DE DELTA VOORWOORD In dit verslag van obs de Delta treft u op schoolniveau een verslag aan van de ontwikkelingen in het afgelopen schooljaar in het kader van de onderwijskundige ontwikkelingen,

Nadere informatie

INNOVATIEPROGRAMMA ONDERWIJS OP MAAT PROJECT: PROEFTUIN

INNOVATIEPROGRAMMA ONDERWIJS OP MAAT PROJECT: PROEFTUIN INNOVATIEPROGRAMMA ONDERWIJS OP MAAT PROJECT: PROEFTUIN ACTIVITEITENPLAN 2015 WWW.SURF.NL/ONDERWIJS Innovatieprogramma Onderwijs op Maat Project: Proeftuin 2 INHOUD 1. Proeftuin 3 1.1 Doelen 3 2. Werkwijze

Nadere informatie

. GEGEVENS AANVRAGER. Onderwijsinstelling Helicon opleidingen Kesteren Postadres Industrieweg 4 Bezoekadres Industrieweg 4

. GEGEVENS AANVRAGER. Onderwijsinstelling Helicon opleidingen Kesteren Postadres Industrieweg 4 Bezoekadres Industrieweg 4 1. GEGEVENS AANVRAGER Onderwijsinstelling Naam Helicon opleidingen Kesteren Postadres Industrieweg 4 Bezoekadres Industrieweg 4 Postcode/plaats Website schoolorganisatie Postbankrekeningnummer 4041 CR

Nadere informatie

De voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Postbus 20018 2500 AE..DEN HAAG

De voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Postbus 20018 2500 AE..DEN HAAG >Retouradres Postbus 16375 2500 BJ Den Haag De voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Postbus 20018 2500 AE..DEN HAAG Kennis IPC 5200 Rijnstraat 50 Den Haag Postbus 16375 2500 BJ Den Haag www.rijksoverheid.nl

Nadere informatie

Uw producten en diensten in de etalage!

Uw producten en diensten in de etalage! Portal School aan Zet Toelichting aanbod onderwijsadviesbureaus Uw producten en diensten in de etalage! https://portal.schoolaanzet.nl 1 School aan Zet lanceert in september 2012 de online portal van School

Nadere informatie

Box 2: Vaststellen beginsituatie Handelingsgericht werken op PABO s en lerarenopleidingen VO

Box 2: Vaststellen beginsituatie Handelingsgericht werken op PABO s en lerarenopleidingen VO Kees Dijkstra (Windesheim), Els de Jong (Hogeschool Utrecht) en Elle van Meurs (Fontys OSO). 31 mei 2012 Box 2: Vaststellen beginsituatie Handelingsgericht werken op PABO s en lerarenopleidingen VO Doel

Nadere informatie

Delen en vinden van digitaal leermateriaal

Delen en vinden van digitaal leermateriaal Delen en vinden van digitaal leermateriaal Edurep in de content keten Nico Verbeij Claudia van der Togt www.kennisnet.nl www.ictopschool.net Trends en knelpunten in onderwijs Trends: Flexibel leren Aansluiten

Nadere informatie

Succesvol implementeren

Succesvol implementeren Succesvol implementeren Waarom begeleiding bij implementeren? Idealiter wordt een verandering op een school ingezet vanuit de onderwijsvisie. Deze veranderingen zijn veelal geformuleerd in het schoolplan

Nadere informatie

Werken aan kwaliteit oog voor onderwijs in de 21e eeuw

Werken aan kwaliteit oog voor onderwijs in de 21e eeuw inspireren motiveren realiseren Werken aan kwaliteit oog voor onderwijs in de 21e eeuw primair onderwijs Klassewijzer BV Lageweg 14c 9698 BN Wedde T 0597-464483 www.klassewijzer.nl info@klassewijzer.nl

Nadere informatie

De diagnostische tussentijdse toets

De diagnostische tussentijdse toets De diagnostische tussentijdse toets Een toets om van te leren Diagnostische tussentijdse toets In september 2014 is de meerjarige pilotperiode van de diagnostische tussentijdse toets (DTT) van start gegaan.

Nadere informatie

Samenwerking Bibliotheek en Voortgezet Onderwijs

Samenwerking Bibliotheek en Voortgezet Onderwijs Samenwerking Bibliotheek en Voortgezet Onderwijs Naar een landelijke aanpak SAMENVATTING Marleen Wijnen in opdracht van Kunst van Lezen september 2012 Samenvatting De bibliotheek op school voortgezet onderwijs

Nadere informatie

Deze geaccrediteerde master ontwikkelt en ondersteunt de professionalisering van onderwijskundige leiders in het vo en mbo. In samenwerking met:

Deze geaccrediteerde master ontwikkelt en ondersteunt de professionalisering van onderwijskundige leiders in het vo en mbo. In samenwerking met: Executive MBA Service management Onderwijs Deze geaccrediteerde master ontwikkelt en ondersteunt de professionalisering van onderwijskundige leiders in het vo en mbo. In samenwerking met: De wereld waarin

Nadere informatie

DE VOLWAARDIGE VERVANGER VAN DE PAPIEREN TOETS!

DE VOLWAARDIGE VERVANGER VAN DE PAPIEREN TOETS! DE VOLWAARDIGE VERVANGER VAN DE PAPIEREN TOETS! Gesloten én open vragen kunnen digitaal worden getoetst, besproken en nagekeken! Het resultaat is een verhoogd leerrendement voor studenten en minder nakijkwerk

Nadere informatie

Lesgeven met Kernmethodes AK

Lesgeven met Kernmethodes AK Lesgeven met Kernmethodes AK ofwel eenvoudig aan de slag met de Stercollecties van VOcontent en Wikiwijs Presentatie tijdens KNAG Onderwijsdag 2014 Herman Rigter Almere, 7 november 2014 Inhoud Wat is VO-content

Nadere informatie

Leermiddelenmonitor 13/14

Leermiddelenmonitor 13/14 13/14 Beleid, gebruik, digitalisering en ontwikkeling van leermiddelen SLO nationaal expertisecentrum leerplanontwikkeling n- en same e is e v a g. Deze uit n de publicatie a v g in vatt Leraar en schoolleider

Nadere informatie

Leergang Deelnemeradministraties

Leergang Deelnemeradministraties DEFINITIEF Leergang Deelnemeradministraties 1/9 21 november 2013 PBLQ HEC - Leergang Deelnemeradministraties Leergang Deelnemeradministraties Plan van Aanpak versie 1.0 datum 21 november 2013 Inhoudsopgave

Nadere informatie

Acadin voor talenten in uw klas!

Acadin voor talenten in uw klas! Acadin voor talenten in uw klas! Dé digitale leeromgeving met uitdagend onderwijsaanbod voor talentvolle leerlingen. Acadin voor talenten in uw klas! In het Bestuursakkoord primair onderwijs (2014) staat

Nadere informatie

WAARDERINGSKADER T.B.V. ASPECTRAPPORTAGE ICT Versie 12-5-05 Vooraf

WAARDERINGSKADER T.B.V. ASPECTRAPPORTAGE ICT Versie 12-5-05 Vooraf WAARDERINGSKADER T.B.V. ASPECTRAPPORTAGE ICT Versie 12-5-05 Vooraf In vet en genummerd van A tot en met F: Aspecten Daar onder per aspect genummerd in cijfers: Indicatoren Een flink aantal indicatoren

Nadere informatie

Informatiebeveiliging en privacy. Remco de Boer Ludo Cuijpers

Informatiebeveiliging en privacy. Remco de Boer Ludo Cuijpers Informatiebeveiliging en privacy Remco de Boer Ludo Cuijpers Voorstellen Remco de Boer Informatiearchitect Kennisnet (programma SION) Ludo Cuijpers MSc, MIM Expert informatiebeveiliging en privacy Werkzaam

Nadere informatie

Insteek bij de realisatie van MBOcloud is, dat plateau 1 vrijwel volledig zal bestaan uit hergebruik en koppeling van bestaande componenten.

Insteek bij de realisatie van MBOcloud is, dat plateau 1 vrijwel volledig zal bestaan uit hergebruik en koppeling van bestaande componenten. Governance MBOcloud 1. Inleiding Nu binnenkort de realisatie van MBOcloud van start gaat, is het goed om vooruit te kijken naar de governance- aspecten van deze ontwikkeling. Het is belangrijk te weten

Nadere informatie

Vroeg vreemdetalenonderwijs. Visiedocument

Vroeg vreemdetalenonderwijs. Visiedocument Vroeg vreemdetalenonderwijs Engels Visiedocument Inhoudsopgave Inleiding 3 Van good naar great vroeg vreemdetalenonderwijs 4 Taskforce vroeg vreemdetalenonderwijs 5 Vroeg vreemdetalenonderwijs in 2025

Nadere informatie

Vanaf en verder! 18 september 2014. sambo-ict conferentie Groenhorstcollege Barneveld. Maaike Stam, Koen van der Drift & Hedwig van Vuuren

Vanaf en verder! 18 september 2014. sambo-ict conferentie Groenhorstcollege Barneveld. Maaike Stam, Koen van der Drift & Hedwig van Vuuren Vanaf hier en verder! sambo-ict conferentie Groenhorstcollege Barneveld 18 september 2014 Maaike Stam, Koen van der Drift & Hedwig van Vuuren Koen van der Drift Kwartiermaker MBOcloud Hedwig van Vuuren

Nadere informatie

Handout PrOfijt. - Versie 1.1 - Versie: 1.1 Datum: 09-04-2014 Mike Nikkels / Olav van Doorn

Handout PrOfijt. - Versie 1.1 - Versie: 1.1 Datum: 09-04-2014 Mike Nikkels / Olav van Doorn Handout PrOfijt - Versie 1.1 - Versie: 1.1 Datum: 09-04-2014 Auteur(s): Mike Nikkels / Olav van Doorn 1 Inhoudsopgave 1 Inhoudsopgave... 2 2 Inleiding... 3 3 Algemeen... 3 4 Visie op PrOfijt... 4 5 Techniek...

Nadere informatie

Schoolondersteuningsprofiel

Schoolondersteuningsprofiel Schoolondersteuningsprofiel samenwerkingsverband primair onderwijs Inhoudsopgave Inleiding 3 1. 4 2. Missie en Visie 4 3. ondersteuning 5 4. Wat kan de 6 4.1 Regionale afspraken minimaal te bieden ondersteuning

Nadere informatie

Peter de Haas peter.dehaas@breinwave.nl +31655776574

Peter de Haas peter.dehaas@breinwave.nl +31655776574 Peter de Haas peter.dehaas@breinwave.nl +31655776574 business context Innovatie Platform Klantinteractie Klantinzicht Mobiel Social Analytics Productiviteit Processen Integratie Apps Architectuur Wat is

Nadere informatie

Visie op gepersonaliseerd onderwijs en de rol van het LVS

Visie op gepersonaliseerd onderwijs en de rol van het LVS Visie op gepersonaliseerd onderwijs en de rol van het LVS Onderwijs wordt steeds flexibeler en meer op maat aangeboden aan leerlingen. Voor onze doelgroep is dat logischer en vanzelfsprekender dan waar

Nadere informatie

nemen van een e-depot

nemen van een e-depot Stappenplan bij het in gebruik nemen van een e-depot CONCEPT VOOR FEEDBACK Bijlage bij Handreiking voor het in gebruik nemen van een e-depot door decentrale overheden 23 juli 2015 Inleiding Dit stappenplan

Nadere informatie

Reglement Stimuleringsregeling MediaMosa 2011:

Reglement Stimuleringsregeling MediaMosa 2011: Reglement Stimuleringsregeling MediaMosa 2011: Versie 1.0 Datum 29 maart 2011 SURFnet/Kennisnet Innovatieprogramma Het SURFnet/ Kennisnet Innovatieprogramma wordt financieel mogelijk gemaakt door het Ministerie

Nadere informatie

Toelichting ontwikkelingsperspectief

Toelichting ontwikkelingsperspectief Toelichting ontwikkelingsperspectief Dit document is bedoeld als achtergrond informatie voor de scholen, maar kan ook (in delen, zo gewenst) gebruikt worden als informatie aan ouders, externe partners

Nadere informatie

Masterclass. SharePoint 2010 in het Onderwijs

Masterclass. SharePoint 2010 in het Onderwijs Masterclass SharePoint 2010 in het Onderwijs Masterclass SharePoint 2010 in het Onderwijs De driedaagse Masterclass SharePoint 2010 in het Onderwijs heeft als doel deelnemers kennis en vaardigheden bij

Nadere informatie

Locatiebeleidsplan 2015 VMBO Wageningen

Locatiebeleidsplan 2015 VMBO Wageningen Locatiebeleidsplan 2015 VMBO Wageningen Uitgangspunt voor het locatiebeleidsplan VMBO Wageningen 2015 is: - Het strategisch beleidsplan Pantarijn 2015, waarin 4 ambities zijn benoemd: o Ambitie 1. Uitdagend

Nadere informatie

FUWA-VO Voorbeeldfunctie docent LD Type 1

FUWA-VO Voorbeeldfunctie docent LD Type 1 FUWA-VO Voorbeeldfunctie docent LD Type 1 Functie-informatie Functienaam Docent LD Type 1 Salarisschaal 12 Functiebeschrijving Context De werkzaamheden worden uitgevoerd binnen een instelling voor voortgezet

Nadere informatie

Factsheet((NL)( Intranet,(Extranet,(Social(&(more

Factsheet((NL)( Intranet,(Extranet,(Social(&(more Multi Enterprise Social Network Platform 10 redenen om mee te doen Factsheet((NL)( Intranet,(Extranet,(Social(&(more Intranet, Extranet, Social Organiseer mensen en informatie op natuurlijke wijze TransportLAB

Nadere informatie

INNOVATIEPROGRAMMA ONDERWIJS OP MAAT PROJECT: COMMUNITY MANAGEMENT

INNOVATIEPROGRAMMA ONDERWIJS OP MAAT PROJECT: COMMUNITY MANAGEMENT INNOVATIEPROGRAMMA ONDERWIJS OP MAAT PROJECT: COMMUNITY MANAGEMENT ACTIVITEITENPLAN 2015 WWW.SURF.NL/ONDERWIJS Innovatieprogramma Onderwijs op Maat Project: Communitymanagement 2 INHOUD 1. Community management

Nadere informatie

PROACTIEF TOEZICHT VOBO

PROACTIEF TOEZICHT VOBO PROACTIEF TOEZICHT VOBO Concept Door: Raad van Toezicht Voortgezet Onderwijs Best Oirschot PROACTIEF TOEZICHT VOBO 2 Inhoudsopgave Inleiding... 3 Toezichtvisie Vobo... 4 Doel van de Raad van Toezicht Vobo...

Nadere informatie

Onderwijskundig Jaarplan ( OKJP) OnderwijsKundig JaarVerslag ( OKJV)

Onderwijskundig Jaarplan ( OKJP) OnderwijsKundig JaarVerslag ( OKJV) Werken aan kwaliteit op De Schakel Hieronder leest u over hoe wij zorgen dat De Schakel een kwalitatief goede (excellente) school is en blijft. U kunt ook gegevens vinden over de recent afgenomen onderzoeken

Nadere informatie

CEL. Bouwstenen voor een elektronische leeromgeving

CEL. Bouwstenen voor een elektronische leeromgeving CEL Bouwstenen voor een elektronische leeromgeving FACTSHEET CEL VERSIE 1.0 DECEMBER 2001 CEL - Bouwstenen voor een elektronische leeromgeving Inhoudsopgave Wat is CEL? 1 Uitgangspunten 1 De eindgebruiker

Nadere informatie

Uitslag marktonderzoek van de Nederlandse SCORM markt

Uitslag marktonderzoek van de Nederlandse SCORM markt Uitslag marktonderzoek van de Nederlandse SCORM markt Datum: 27 december 2010. Mark van de Haar mark@edia.nl Edia Pagina 1 van 12 Inhoudsopgave Uitslag marktonderzoek van de Nederlandse SCORM markt...

Nadere informatie

3 Taakgebieden EduStandaard

3 Taakgebieden EduStandaard Jaarplan 2014 Inhoud 2 Inleiding... 3 3 Taakgebieden EduStandaard... 4 4 Roadmap EduStandaard... 1 5 Strategisch niveau: Standaardisatieraad... 1 6 Tactisch niveau: Architectuurraad... 2 7 Operationeel

Nadere informatie

Conferentie: 23 mei 2012. Wat levert het op? Opbrengsten van opbrengstgericht werken voor leerlingen, de school en u. Overzicht workshops

Conferentie: 23 mei 2012. Wat levert het op? Opbrengsten van opbrengstgericht werken voor leerlingen, de school en u. Overzicht workshops Conferentie: 23 mei 2012 Wat levert het op? Opbrengsten van opbrengstgericht werken voor leerlingen, de school en u Overzicht workshops Workshops Workshopleider Organisatie Titel workshop 1. Dr. Margot

Nadere informatie

Werkplan 1 juli 2009 1 juli 2011

Werkplan 1 juli 2009 1 juli 2011 Expertisecentrum Onderwijs & ICT Suriname UTSN Twinning Project 2008/1/E/K/005 Werkplan 1 juli 2009 1 juli 2011 Bijlage C bij het Rapport Haalbaarheidsstudie Wim de Boer (SLO), Pieter van der Hijden (Sofos

Nadere informatie

Overstapservice: privacy en informatiebeveiliging wat een school moet weten bij het gebruik van OSO

Overstapservice: privacy en informatiebeveiliging wat een school moet weten bij het gebruik van OSO Overstapservice: privacy en informatiebeveiliging wat een school moet weten bij het gebruik van OSO Kennisnet, augustus 2015 Versie 1.0 Auteurs: Debby Sikking, Job Vos (Kennisnet) CHECKLIST OVERSTAPSERVICE:

Nadere informatie

Doorbraakproject Onderwijs & ICT

Doorbraakproject Onderwijs & ICT Doorbraakproject Onderwijs & ICT publieksversie plan van aanpak 2016 Voorwoord Met onderwijs willen we het beste in een leerling naar boven halen. Dit kan met onderwijs op maat, dat aansluit bij de talenten

Nadere informatie

Doorbraakproject Onderwijs & ICT

Doorbraakproject Onderwijs & ICT Doorbraakproject Onderwijs & ICT publieksversie plan van aanpak 2016 Voorwoord Met onderwijs willen we het beste in een leerling naar boven halen. Dit kan met onderwijs op maat, dat aansluit bij de talenten

Nadere informatie

Het inzicht is actueel. Nieuwe informatie wordt direct verwerkt (in tegenstelling tot huidige periodieke informatie).

Het inzicht is actueel. Nieuwe informatie wordt direct verwerkt (in tegenstelling tot huidige periodieke informatie). Vragen en eisen uit het onderwijs Ik wil inzicht in de voortgang van het leren van de leerling Doel Dit inzicht kan worden weergegeven in een dashboard: een systeem waarin de voortgang wordt weergegeven

Nadere informatie

Strategisch HRM in het voortgezet onderwijs. Peter Leisink

Strategisch HRM in het voortgezet onderwijs. Peter Leisink Strategisch HRM in het voortgezet onderwijs Peter Leisink Opzet van deze leergang Introductie Strategisch HRM in het voortgezet onderwijs: inhoudelijke verkenning Programma en docenten leergang strategisch

Nadere informatie

Plan van Aanpak. en Edutrainers samen op weg. Versie: 151027 EXPEDITIE 2015-2016

Plan van Aanpak. <naam school> en Edutrainers samen op weg. Versie: 151027 EXPEDITIE 2015-2016 Plan van Aanpak en samen op weg Versie: 151027 EXPEDITIE 2015-2016 De Expeditie Er gaan 85 docenten samen op pad. Doel: De docenten en leerlingen ervaren dat de inzet van ICT een meerwaarde

Nadere informatie

Tweede Kamer der Staten-Generaal

Tweede Kamer der Staten-Generaal Tweede Kamer der Staten-Generaal 2 Vergaderjaar 2014 2015 32 034 Digitale leermiddelen Nr. 16 BRIEF VAN DE STAATSSECRETARIS VAN ONDERWIJS, CULTUUR EN WETENSCHAP Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der

Nadere informatie

Eindverslag. Project VolgMijnStem. Ben Teeuwen, project manager VolgMijnStem Stichting Het Nieuwe Stemmen 13 juni 2012, Utrecht

Eindverslag. Project VolgMijnStem. Ben Teeuwen, project manager VolgMijnStem Stichting Het Nieuwe Stemmen 13 juni 2012, Utrecht 1 Eindverslag Project VolgMijnStem Ben Teeuwen, project manager VolgMijnStem Stichting Het Nieuwe Stemmen 13 juni 2012, Utrecht Lex Slaghuis, voorzitter Open State Foundation 11-03-2013 2 Inleiding Dit

Nadere informatie

plan van aanpak opschaling e- health

plan van aanpak opschaling e- health plan van aanpak opschaling e- health Matthijs Jantzen Projectleider E-health GGz Centraal even voorstellen Historicus Informatiemanager Webmaster Stafmedewerker historie e-health GGz Centraal 2008 eerste

Nadere informatie

Leer Opdrachten ontwerpen voor Blended Learning

Leer Opdrachten ontwerpen voor Blended Learning Leer Opdrachten ontwerpen voor Blended Learning Helder &Wijzer Mijn opdrachten In een kort, blended programma In het kort Voor wie docenten/trainers die blended opdrachten willen leren ontwerpen en ontwikkelen

Nadere informatie

Actieplan Veilige School 2015-2018

Actieplan Veilige School 2015-2018 Actieplan Veilige School 2015-2018 Inleiding De actieplannen Veilige School 1 van de afgelopen jaren hebben er voor gezorgd dat het onderwerp veiligheid goed op de kaart van het Haagse onderwijs staat.

Nadere informatie

4.8. Aanvullende communicatiediensten

4.8. Aanvullende communicatiediensten 4.8. Aanvullende communicatiediensten De afdeling Communicatie acteert als een full service communicatiebureau voor strategie en creatie zowel offline als online. Door de jarenlange ervaring van onze professionals

Nadere informatie

1. GEGEVENS AANVRAGER. Onderwijsinstelling CITAVERDE College Postadres Postbus 960 Bezoekadres Wilhelminasingel 25. Bankrekeningnummer

1. GEGEVENS AANVRAGER. Onderwijsinstelling CITAVERDE College Postadres Postbus 960 Bezoekadres Wilhelminasingel 25. Bankrekeningnummer 1 1. GEGEVENS AANVRAGER Onderwijsinstelling Naam CITAVERDE College Postadres Postbus 960 Bezoekadres Wilhelminasingel 25 Postcode/plaats Website schoolorganisatie Postbankrekeningnummer Bankrekeningnummer

Nadere informatie

Tweede Kamer der Staten-Generaal

Tweede Kamer der Staten-Generaal Tweede Kamer der Staten-Generaal 2 Vergaderjaar 2014 2015 32 034 Digitale leermiddelen Nr. 17 BRIEF VAN DE STAATSSECRETARIS VAN ONDERWIJS, CULTUUR EN WETENSCHAP Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der

Nadere informatie

Raad voor cultuur Raad voor cultuur Raad voor cultuur

Raad voor cultuur Raad voor cultuur Raad voor cultuur R.J.Schimmelpennincklaan 3 Postbus 61243 2506 AE Den Haag Telefoon +31(0)70 310 66 86 Fax +31(0)70 361 47 27 e-mail cultuur@cultuur.nl www.cultuur.nl De staatssecretaris van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap,

Nadere informatie

ENQUÊTE: toetsing op maat

ENQUÊTE: toetsing op maat ENQUÊTE: toetsing op maat Bezoekers van de website van de PO-Raad konden hun mening geven over toetsing op maat. Tussen 22 januari en 6 februari 2013 hebben 201 mensen de enquête volledig ingevuld. De

Nadere informatie

Eindrapportage Luistertoets op video

Eindrapportage Luistertoets op video 1 / 7 Eindrapportage Luistertoets op video Auteur(s) : Serge de Beer Versienummer : 2 (6 januari 2010) Kennisnet.nl 2 / 7 1 Inleiding 3 2 Behaalde resultaten 4 2.1 Resultaten per product 4 2.2 Resultaten

Nadere informatie