NIEUWJAARSWENSEN TIJDSCHRIFT. Beste ledenverenigingen, beste patiënten,

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "NIEUWJAARSWENSEN TIJDSCHRIFT. Beste ledenverenigingen, beste patiënten,"

Transcriptie

1 België/Belgique P.B LEUVEN MAIL 2/3974 TIJDSCHRIFT Afzendadres: Vlaams Patiëntenplatform vzw Groenveldstraat Heverlee v.u. G. Reynders-Broos Wijnegemsteenweg 70 Bus s Gravenwezel - nummer 61 -januari verschijnt per jaar in jan- majun- sept en nov Afgiftekantoor Leuven Mail Erkenningsnummer: P2A8311 N I E U W S B R I E F NIEUWJAARSWENSEN Beste ledenverenigingen, beste patiënten, In 2012 bestaat de wet op de rechten van de patiënt 10 jaar. We zullen deze gelegenheid aangrijpen om terug te kijken, vooruit te denken en aandacht te vragen voor de patiëntenrechten bij patiënten en de toepassing ervan door zorgverleners. Zo willen we op 18 april de Europese dag van de patiëntenrechten- samen met jullie de patiëntenrechten verder bekend maken bij patiënten aan de deuren van een aantal ziekenhuizen. In juni mogen jullie ons verwachten in jullie provincie voor vormingen over patiëntenrechten. In september richten we ons tot zorgverleners. Daarnaast zal het Vlaams Patiëntenplatform in 2012 de nodige middelen aanwenden om het contact met haar leden en tussen leden onderling nieuwe kansen te geven. In het voorjaar willen we een alvast online zijn met een nieuwe website en de Nieuwsbrief in een nieuw kleedje. Ik wens jullie alvast een gezond en gelukkig 2012 en kijk ernaar uit jullie terug te zien de algemene vergadering van 17 maart Gemma Reynders-Broos Voorzitter 1

2 VERSLAG VAN DE DENKDAG KWALITEIT VAN ZORG IN HET ZIEKENHUIS WAT IS BELANGRIJK VOOR PATIËNTEN OM TE METEN EN TE WETEN? Patiënten kunnen zich zonder informatie misschien niet uitspreken over de ideale grootte voor een kwaliteitsvol hartcentrum, maar wat kunnen patiënten wel inbrengen en aan welke informatie over de kwaliteit van zorg hebben zij nood? Deelnemers aan de studiedag geven aan dat alle patiënten zich kunnen uitspreken over de naleving van hun rechten als patiënt, over de manier waarop ze geïnformeerd werden, of er voldoende tijd was in het contact met de zorgverlener, hoe het contact met de zorgverlener verliep, of ze indien nodig goed werden doorverwezen, of er sprake is van negatieve ziekenhuiservaringen en of er in de zorgorganisatie rekening werd gehouden met hun dagdagelijkse realiteit. Patiënten willen deze informatie meedelen om de kwaliteitsverbetering van zorgen een duw in de rug te geven of zoals bij medische fouten- om negatieve kwaliteit van zorg een halt toe te roepen. Enerzijds kunnen ziekenhuizen hun patiënten vragen naar hun ervaringen, anderzijds verwachten patiënten dat ze via een meer onafhankelijke instantie bevraagd worden zodat ze hun ervaring kunnen meedelen zonder de hierop afgerekend te worden door zorgverleners of instellingen waarvan ze zich afhankelijk voelen. Deelnemers geven aan dat ze informatie en ondersteuning nodig hebben om een keuze te kunnen maken voor behandelingen en opnames. Zo kijken ze uit naar tevredenheidsscores die iets zeggen over de algemene werking, de informatieverstrekking, de inspraak, de empathie en dit voor de verschillende niveaus in het ziekenhuis (zorgverlener, de afdeling en het ziekenhuis in zijn geheel). Daarnaast willen patiënten informatie over de relatieve slaagkans van een behandeling of ingreep in vergelijking met een andere behandeling of ingreep of eenzelfde behandeling of ingreep in een ander ziekenhuis. Tot slot willen patiënten ook gegevens over het voorkomen van medische fouten en het gevoerde preventiebeleid. Wat dit betreft is er nood aan een onafhankelijk controle-orgaan bij klachten en onafhankelijke expertise-artsen bij medische fouten. AAN WELK SOORT INFORMATIE-AANBOD HEBBEN PATIËNTEN NOOD? Als je zou denken dat patiënten verloren lopen in al deze informatie, zou je versteld kunnen staan. Deelnemers geven aan dat ze vaak hulp vragen bij het maken keuzes, maar dat het voor hen cruciaal is om zelf de keuzes te maken. Deze hulp vragen patiënten aan zorgverleners, maar ook patiëntenverenigingen nemen hierin een belangrijke rol op omdat ze spontaan aansluiting vinden bij de ervaringen van patiënten en kennis kunnen opbouwen over de ervaren kwaliteit van zorg. Maar hoe wordt de gewenste kwaliteitsinformatie dan best aangereikt aan patiënten? Omdat deze vraag niet eenduidig beantwoord werd, geven we de bedenkingen weer die deelnemers formuleerden over bestaande vormen van kwaliteitsinformatie: kwaliteitsinformatie verspreid via inspectieverslagen De huidige inspectieverslagen zijn alvast te lijvig om door te nemen. Toch geven deelnemers aan dat inspectieverslagen belangrijk kunnen zijn, omdat het informatie is van de overheid, die ze als betrouwbaar beschouwen. kwaliteitsinformatie verspreid via de website van het ziekenhuis 2

3 Deelnemers zijn vragende partij om beschikbare kwaliteitsinformatie van het ziekenhuis op de website te publiceren. Hierbij wordt gedacht aan kwaliteitsinformatie die van de overheid komt en helder wordt voorgesteld. Deelnemers gaan ervan uit dat de concurrentie tussen ziekenhuizen die op deze manier kan aangewakkerd worden, de kwaliteit van zorg verbetert. kwaliteitsinformatie verspreid via patiëntenverenigingen (bijvoorbeeld op basis van een brochure of kwaliteitscharter) Heel wat zorgverleners zijn als de dood dat patiëntenverenigingen kwaliteitsinformatie zouden genereren die medisch niet gecheckt is of die hen in een kwaad daglicht zou stellen. Toch is de doorverwijzing van zorgverleners naar patiëntenverenigingen ontzettend belangrijk voor veel patiënten. Het is vaak maar door samen met lotgenoten ervaringen te kunnen delen en samen op zoek te gaan naar onafhankelijke informatie dat patiënten ertoe komen een actieve partner te worden in hun behandeling. Het valt ook op dat beschikbare informatie van patiëntenvereniging zich niet zozeer uitspreekt over de gerealiseerde kwaliteit, maar patiënten handvaten aanreikt (informatiebrochure, lijst met relevante vragen) om zelf een inschatting te maken van de kwaliteit van zorg. kwaliteitsinformatie verspreid via een top 100 van ziekenhuizen (praktijk in Nederland) Deelnemers geven aan dat een ranking van ziekenhuizen te algemene informatie is, terwijl patiënten net op zoek zijn naar informatie op maat. De criteria van de ranking kunnen op hun beurt mogelijk wel dienen als keuze-informatie. Daarnaast willen patiënten ook weten wat er gedaan wordt aan slechte scores op bepaalde criteria. kwaliteitsinformatie verspreid via een ervaringenwebsite zoals De meningen over dit instrument lopen erg uiteen: enerzijds zijn er deelnemers die ervan overtuigd zijn dat dit instrument zorgverleners stimuleert om meer aandacht te hebben voor de noden van patiënten, andere deelnemers vrezen dan weer dat het instrument een gevaarlijk forum biedt anoniem ongenoegen geuit kan worden. kwaliteitsinformatie verspreid via bekendmaking van tevredenheidsmetingen Deelnemers geven aan dat ze tevredenheidsmetingen een goede manier vinden om ervaren kwaliteit in kaart te brengen. Hierbij geven ze wel aan dat het belangrijk is dat patiënten de bevraging anoniem kunnen invullen en afgeven. Daarnaast stellen deelnemers zich de vraag wat er gedaan wordt met de resultaten. In die zin lijken ze een tevredenheidsmeting veeleer te zien als een interne werkprocedure van ziekenhuizen dan wel als een leidraad bij keuze voor een ziekenhuis, afdeling of arts. Ook de bevraging die binnen het VPP ontwikkeld werd, wordt door deelnemers gewaardeerd omwille van duidelijkheid en eenvoud. KWALITEIT: GEGEVENS VOOR ZIEKENHUIZEN EN OVERHEID Ziekenhuizen nemen heel wat initiatieven om kwaliteit te meten. Het mag hierbij duidelijk zijn dat het meer voor de hand ligt om organisatorische dan wel relationele aspecten te meten. En niet alle gegevensverzameling in ziekenhuizen dient om de kwaliteit van zorg in kaart te brengen. Zo zal het aantal ligdagen voor een bepaalde behandeling geregistreerd worden om hiervoor financiering van het ziekenhuis te bekomen en niet om conclusies te trekken over de kwaliteit van zorg. Toch bieden de verantwoordingsdata voor de overheid een potentieel aan informatie, waaruit voorzichtige conclusies getrokken kunnen worden over kwaliteit en financiële implicaties van beleidsbeslissingen. Daarnaast zijn heel wat kwaliteitsinspanningen in ziekenhuizen gericht op het ontwikkelen en samenbrengen van procedures. Deze procedures kunnen door internationaal erkende instellingen geaccrediteerd worden. De accreditatie vormt voor ziekenhuizen een kwaliteitslabel waar ze vanuit een 3

4 zorgmarktperspectief belang aan hechten. Bij accreditatie wordt nagegaan of het ziekenhuis aan bepaalde standaarden voldoet. Zo dient er bijvoorbeeld aangetoond te worden dat er een proces voorzien is voor het ondersteunen van patiënten- en familierechten tijdens de opname. Procedures zijn belangrijk voor een goede en betrouwbare werking van het ziekenhuis. Daarom vormden processen en kwaliteitsborgende systemen (naast de erkenningsnormen) de afgelopen jaren een belangrijk aandachtspunt voor de Vlaamse zorginspectie. Nu ziekenhuizen via accreditaties meer en meer het heft in eigen hand nemen om hun procedurekennis aan de wereld kenbaar te maken, wil de zorginspectie haar rol aanpassen aan de veranderde situatie. In de toekomst zullen ziekenhuizen vrijgesteld worden van visitaties door de zorginspectie als ze in welbepaalde accreditatiesystemen 1 gestapt zijn of hun accreditatie reeds behaalden. De focus van de zorginspectie zal verschuiven naar de kwaliteit van welbepaalde zorgtrajecten, zoals het traject van de chirurgische patiënt. Zorginspectie wil te weten komen of de doeltreffend, tijdig, veilig, doelmatig, geïntegreerd, continu en billijk is en beseft dat patiëntenervaringen voor deze beoordeling relevant zijn. HOSPITALISATIEVERZEKERINGEN VAN MUTUALITEITEN IN 2012: DEKKING VOORAFBESTAANDE AANDOENING OF ZIEKTE Sinds het najaar van 2007 zijn de hospitalisatieverzekeringen van mutualiteiten zeer belangrijk voor personen met een chronische ziekte of handicap. Vanaf toen werden de hospitalisatieverzekeringen van mutualiteiten in tegenstelling tot de hospitalisatieverzekeringen van private verzekeraars wettelijk verplicht om tussen te komen voor de kosten van voorafbestaande aandoeningen of ziekten. 2 De mutualiteit mocht daarvoor geen hogere bijdrage vragen. De enige beperkingen, die nog toegelaten waren, betroffen: beperkingen of uitsluitingen van de kosten van supplementen in een eenpersoonskamer; het vervangen van de tussenkomst op basis van de werkelijke kosten door een forfaitaire vergoeding. Deze forfaitaire vergoeding kan al dan niet in de tijd worden beperkt. 1 NIAZ (Nederlands Instituut voor Accreditatie in de Zorg) ontwikkelt kwaliteitsnormen en toetst zorginstellingen hierop. Beoordeeld wordt of deze hun organisatie zo hebben ingericht dat zij op een reproduceerbare wijze een acceptabel kwaliteitsniveau van zorg voortbrengen. Als dat het geval is krijgt de instelling een accreditatie voor vier jaren, waarna een volledige hertoetsing plaatsvindt. Tussentijds gaat het NIAZ de voortgang van de afgesproken verbeterpunten na. De accreditatiestatus beoogt derden zoals patiënten, verzekeraars, overheden het vertrouwen in een goed en veilig georganiseerde instelling te geven. JCI (Joint Commission International) is een organisatie die internationale normen, de zogenaamde JCI standards, vastlegt op het vlak van zorgkwaliteit en patiëntveiligheid. Als inspectie door JCI aantoont dat het kwaliteitssysteem van de zorginstelling beantwoordt aan de hoge eisen van de JCI standards, verleent JCI een ziekenhuisaccreditering. Een accreditering legt ook verbeterpunten van een organisatie bloot en gaat na of er in de organisatie een cultuur heerst om deze punten aan te pakken en te streven naar een optimalisering van de zorg en kwaliteit. Dit gebeurt aan de hand van de 300 JCI standards die geëxpliciteerd worden in objectieve en meetbare criteria. 2 Wet van 11 mei 2007 tot wijziging van de wet van 6 augustus 1990 betreffende de ziekenfondsen en landsbonden van ziekenfondsen 4

5 Recente wetgeving heft de verplichting van mutualiteiten om voorafbestaande aandoeningen (beperkt) te dekken echter op. De wet van 26 april , die de hospitalisatieverzekeringen van mutualiteiten gelijk moet schakelen met de hospitalisatieverzekeringen van private verzekeraars, laat de ziekenfondsen vanaf 1 januari 2012 vrij om nog een dekking aan te bieden voor de kosten van voorafbestaande aandoeningen. Deze vrije keuze voor de mutualiteiten betekent voor personen met een chronische ziekte of handicap echter een achteruitgang van hun sociale bescherming. Zij kunnen alleen maar hopen dat mutualiteiten een dekking blijven aanbieden voor de kosten van voorafbestaande aandoeningen. Om tegemoet te komen aan deze bezorgdheid, voorziet de Federale Regering een vrijstelling van de jaarlijkse taks voor de hospitalisatieverzekeringen, die een dekking voor de kosten van voorafbestaande aandoeningen bieden. Om te kunnen genieten van deze taksvrijstelling moet een hospitalisatieverzekering aan de volgende criteria voldoen 4 : de verzekering is toegankelijk voor alle kandidaat-verzekerden die de leeftijd van 65 jaar nog niet bereikt hebben; in de waarborgen, die de verzekering biedt, worden kosten van voorafbestaande ziekten of aandoeningen niet uitgesloten. De enige uitzondering die hieromtrent toegelaten zijn, zijn de uitsluiting of beperking van supplementen bij het verblijf in een eenpersoonskamer; personen met een voorafbestaande aandoening of ziekte moeten geen bijpremie betalen; de verzekeringsovereenkomst mag geen wachtperiode van meer dan 12 maanden voorzien. De nieuwe wetgeving en de mogelijkheid tot een vrijstelling van taks, hebben er toe geleid dat de mutualiteiten sinds januari 2012 hun dekking inzake voorafbestaande ziekten of aandoeningen veranderd hebben. Het Vlaams Patiëntenplatform maakte daarom een vergelijking op basis van de volgende vragen: Op welke manier vergoedt de hospitalisatieverzekering een hospitalisatie ten gevolge van een voorafbestaande aandoening of ziekte? Komt een voorafbestaande aandoening of ziekte in aanmerking voor de waarborg ambulante kosten voor ernstige ziekten? Naast deze twee dekkingen, zijn de volgende elementen ook belangrijk om hospitalisatieverzekeringen van mutualiteiten te vergelijken als je een voorafbestaande aandoening hebt: Voor welke ziekenhuisdiensten wordt de tussenkomst beperkt in bedrag of tijd (bijvoorbeeld voor de diensten revalidatie en geriatrie)? Zijn deze ziekenhuisdiensten belangrijk voor de behandeling van je voorafbestaande aandoening of ziekte? Voor welke hospitalisaties worden de kosten van geestes- en zenuwziekten terugbetaald? Indien je voorafbestaande ziekte onder de noemer van geestes- en zenuwaandoeningen valt, dien je dit zeker na te gaan. Vergelijkingen van deze elementen kan je opvragen bij het Vlaams Patiëntenplatform vzw. 3 Wet van 26 april 2010 houdende diverse bepalingen inzake de organisatie van de aanvullende ziekteverzekering 4 Wet van 18 april 2010 tot invoering van een vrijstelling van de jaarlijkse taks op de verzekeringsverrichtingen ten voordele van de ziektekostenverzekeringen die een hoog niveau van bescherming aanbieden 5

6 LEGENDE -CM: Christelijke Mutualiteiten -SocMut: Socialistische Mutualiteiten -LibMut: Liberale Mutualiteiten -MLOZ (Landsbond van de Onafhankelijke Ziekenfondsen): Partena, Securex, Euromut, Onafhankelijk Ziekenfonds -V&NZ: Vlaams (&) Neutraal Ziekenfonds DEKKING VOORAFBESTAANDE AANDOENING OF ZIEKTE BIJ HOSPITALISATIE Op welke manier vergoedt de hospitalisatieverzekering een hospitalisatie ten gevolge van een voorafbestaande aandoening of ziekte? CM: Hospitaalplan SocMut: KliniPlan & KliniPlanPlus 5 LibMut: Hospitaal-Plus 100 & Hospitaal-Plus 200 SocMut: Hospimut & Hospimut Plus 6 MLOZ: Hospitalia & Hospitalia Plus V&NZ: HospiPlan, AmbuPlan, HospiPlan, AmbuPlus -Integrale vergoeding bij keuze voor een gemeenschappelijke kamer of tweepersoonskamer -Bij keuze voor een éénpersoonskamer worden de aangerekende kameren ereloonsupplementen tijdens de eerste 5 jaren van aansluiting uitgesloten. -Integrale vergoeding bij keuze voor een gemeenschappelijke kamer of tweepersoonskamer -Bij keuze voor een éénpersoonskamer worden de aangerekende kameren ereloonsupplementen tijdens de eerste 3 jaren van aansluiting uitgesloten -Integrale vergoeding bij keuze voor een gemeenschappelijke kamer of tweepersoonskamer -Bij keuze voor een éénpersoonskamer worden de aangerekende kameren ereloonsupplementen ofwel de eerste 5 jaren van aansluiting ofwel altijd uitgesloten. De verzekerde kan na afloop van 5 jaar vragen om zijn toestand opnieuw te bekijken op basis van een nieuw medisch verslag. -Integrale vergoeding bij keuze voor een gemeenschappelijke kamer of tweepersoonskamer -Bij keuze voor een éénpersoonskamer worden de aangerekende ereloon- en kamersupplementen ofwel de eerste 3 jaren van aansluiting ofwel altijd uitgesloten. De beslissing over deze duur (drie jaar of altijd) wordt genomen door de raadgevend geneesheer. Na welke wachttijd kan iemand die zich in 2012 voor de eerste keer aansluit bij de hospitalisatieverzekering van één van deze mutualiteiten genieten van deze vergoeding? CM: Hospitaalplan SocMut: KliniPlan & KliniPlanPlus LibMut: Hospitaal-Plus 100 & Hospitaal-Plus 200 SocMut: Hospimut Algemene wachttijd van 3 maanden Algemene wachttijd van 3 maanden Algemene wachttijd van 6 maanden Algemene wachttijd van 3 maanden 5 KliniPlan en KliniPlanPlus worden aangeboden door de Bond Moyson Oost-Vlaanderen, Bond Moyson West-Vlaanderen, De Voorzorg Antwerpen en De Voorzorg Limburg 6 Deze verzekeringen worden aangeboden door de Federatie van Socialistische Mutualiteiten van Brabant 6

7 & Hospimut Plus MLOZ: Hospitalia & Hospitalia Plus V&NZ: HospiPlan, AmbuPlan, HospiPlan, AmbuPlus Algemene wachttijd van 6 maanden Voor de aandoeningen of ziekten die bestaan op het moment van aansluiting geldt steeds een wachttijd van 12 maanden Opgelet: Een wachttijd kan wegvallen of in vermindering worden gebracht indien je voorheen ononderbroken aangesloten was bij een andere hospitalisatieverzekering. Voor pasgeborenen geldt de wachttijd onder bepaalde voorwaarden niet. Informeer je hierover bij je mutualiteit! Tip: Ga na of en hoe je hospitalisatieverzekering ook de medische kosten vóór en na een gewaarborgde ziekenhuisopname dekt. Heeft je hospitalistieverzekering met andere woorden een waarborg pré- en posthospitalisatie? DE WAARBORG AMBULANTE KOSTEN VOOR ERNSTIGE ZIEKTEN IN GEVAL VAN EEN VOORAFBESTAANDE AANDOENING De meeste hospitalisatieverzekeringen bieden een waarborg ambulante kosten voor ernstige ziekten. Dit houdt in dat zij voor een aantal ziekten de kosten vergoeden voor behandelingen buiten een ziekenhuisopname. Welke ernstige ziekten kunnen rekenen op de waarborg ambulante kosten en tot welk grensbedrag worden deze ambulante kosten vergoed? Mutualiteit en verzekeringsformule CM: Hospitaalplan SocMut: KliniPlan & KliniPlanPlus LibMut: Hospitaal- Plus 100 & Hospitaal-Plus 200 MLOZ: Hospitalia Ziekten die kunnen rekening op de waarborg ambulante kosten voor ernstige ziekten Kwaadaardig tumoren (bv.kanker), hersentumoren, kwaadaardige bloedziekten (bv. leukemie, Hodgkin), MS, ALS, Parkinson, meningitis, encefalitis poliomyelitis, tuberculose, aids, brucellose, cholera, levercirrose t.g.v. hepatitis, pokken, tetanus, tyfus, buiktyfus, difterie, miltvuur, sarcoïdose, diabetes type I, nieraandoeningen met noodzaak tot nierdialyse, mucoviscidose en systeemsclerodermie met orgaanaantasting, ziekte van Crohn en Colitis Ulcerosa Kanker, leukemie, tuberculose, Hodgkin, Kahler, ALS, cerebrospinale meningitis, encefalitis, MS, poliomyelitis, Parkinson, aids, brucellose, buiktyfus, cholera, difterie, hepatitis, mazelen, miltvuur, pokken, rodehond, roodvonk, tetanus, tyfus of tyfus- of partyfuskoorts, diabetes, nieraandoeningen met noodzaak tot nierdialyse, sarcoïdose Kanker, leukemie, tuberculose, MS, Parkinson, difteritis, kinderverlamming, meningitis-cerebrospinalis, pokken, tyfus, encefalitis, miltvuur, tetanus, cholera, Hodgkin, aids, virushepatitus, roodvonk, diabetes, nieraandoeningen waarvoor dialyse noodzakelijk is, Crohn, colitis ulcerosa en mucoviscidose Kanker, leukemie, Parkinson, Hodgkin, Alzheimer, aids, TBC, MS, ALS, cerebrospinale meningitis, poliomyelitis, progressieve Grensbedrag 7000 euro per kalenderjaar/per aangeslotene euro per verzekeringsjaar /per aangeslotene Hospitaal- Plus 100: 5000 euro per kalenderjaar/per aangeslotene. Hospitaal- Plus 200: 7000 euro per kalenderjaar/per aangeslotene euro per jaar/per 7

8 Plus V&NZ: AmbuPlan, AmbuPlus spierdyostrofie, encephlitius, tetanus, mucoviscidose, Crohn, brucellosse, levercirrose t.g.v. hepatitis, sclerodermie met aantasting van organen, diabetes type I, rectocolitis ulcerosa, ziekte van Pompe, malaria, typhus exanthematicus, typhoïde en paratyphoïde aandoeningen, difterie, cholera, miltvuur Alle kwaadaardige woekeringen (bv. carcinoom, leukemie, uitgebreid melanoom, ziekte van Hodgkin, Kahler); ziekten die dementie veroorzaken, zware chronische aandoeningen van het zenuwstelstel, van het musculair stelsel en van het bindweefsel (bv. MS, ALS, Parkinson, lidmaatverlammingen, spierdystrofie, sclerodermie, sarcoïdose, hersenontstekingen); nierinsufficiëntie die dialyse vergt; vaatziekten die tot lidmaatamputatie leiden; transplantatie van grote organen; chronische handicaperende aandoeningen (bv. insuline-afhankelijke diabetes); aids; mucoviscidose; hemofilie en niet-alcoholische cirrose. aangeslotene AmbuPlan: 1250 euro per kalenderjaar/per aangeslotene AmbuPlus: 2500 euro per kalenderjaar/per aangeslotene Opgelet: De Federatie van Socialistische Mutualiteiten van Brabant biedt in hun hospitalisatieverzekeringen geen waarborg ambulante kosten voor ernstige ziekten aan. In bepaalde formules van de hospitalisatieverzekeringen van het Vlaams & Neutraal Ziekenfonds en de Onafhankelijke Mutualiteiten zit geen waarborg ambulante kosten voor ernstige ziekten vervat. Het verschilt van mutualiteit tot mutualiteit of de verzekerde ooit recht heeft op de bovenstaande waarborg indien de ernstige ziekte al bestond vóór de aansluiting tot de hospitalisatieverzekering. Hierbij kan er een onderscheid gemaakt worden tussen enerzijds de CM, de SocMut en de LibMut en anderzijds de Onafhankelijke mutualiteiten en het V&NZ. Mutualiteit en verzekeringsformule CM: Hospitaalplan SocMut: KliniPlan & KliniPlanPlus LibMut: Hospitaal-Plus 100 & Hospitaal-Plus 200 MLOZ: Hospitalia Plus V&NZ: AmbuPlus AmbuPlan, Dekking voorafbestaande aandoeningen of ziekten Voorafbestaande aandoeningen of ziekten komen na de algemene wachttijd van 3 maanden in aanmerking komen voor de waarborg ambulante kosten voor ernstige ziekten. Voorafbestaande aandoeningen of ziekten worden uitgesloten voor de waarborg ambulante kosten voor ernstige ziekten. (Afwijkingen op deze uitsluiting kunnen mogelijk zijn). Taksvrijstelling Ja Geen taksverlaging op de premie van de extra module met waarborg ambulante kosten voor ernstige ziekten Belangrijk om weten: De wijzigingen in de nieuwe hospitalisatieverzekeringen van de mutualiteiten brengen met zich mee dat vroegere beperkingen (bv. forfaitaire vergoedingen voor hospitalisaties of wachtperiodes voor de waarborg ambulante kosten voor ernstige ziekten) in bepaalde formules wegvallen. Personen met een voorafbestaande aandoening of ziekte, die reeds vóór 2012 aangesloten waren bij de hospitalisatieverzekering van hun mutualiteit, vragen hierover best informatie aan hun mutualiteit. Indien je door de wijzingen in hospitalisatieverzekeringen van 2012 nu kan rekenen op de waarborg ambulante kosten van ernstige ziekten, dan dien je deze waarborg zelf aan te vragen. 8

9 PATIËNTENVERENIGINGEN IN HET DEBAT OVER GEPERSONALISEERDE GENEESKUNDE Gepersonaliseerde geneeskunde maakt zorg op maat van de patiënt mogelijk. Op het eerste zicht kan je er niet op tegen zijn dat patiënten behandelingen krijgen die het best aansluiten bij hun (genetisch) profiel. Ook de mogelijkheden die gepersonaliseerde geneeskunde opent voor bepaalde zeldzame ziekten zijn hoopgevend. BEZORGDHEDEN Toch roepen de mogelijkheden ook bezorgdheden op die samengebracht werden in een resolutie 7. Wat bijvoorbeeld met de betaalbaarheid van gepersonaliseerde geneeskunde voor het gezondheidszorgsysteem en patiënten? Verschillende studies tonen vandaag reeds aan dat steeds meer patiënten het moeilijk hebben om hun medische kosten te betalen en behandelingen zelfs uitstellen. 8 Zal gepersonaliseerde geneeskunde toegankelijk zijn voor iedereen of stevenen we (verder) af op een geneeskunde met twee snelheden? Ook het recht om niet te weten 9 en het recht op privacy 10 van patiënten kunnen in het gedrang komen met gepersonaliseerde geneeskunde. Sommige personen zullen hun genetisch profiel wensen te kennen, terwijl andere personen hierover liever niet geïnformeerd worden. Beide keuzes dienen gerespecteerd en begeleid te worden. Toch bestaat het gevaar dat patiënten druk zullen ervaren om hun genetisch profiel te laten screenen en hun leven (relaties, kinderwens, job, hobby s, eetgewoonten, ) aan de resultaten van die screening aan te passen. Wat het recht op privacy betreft, ervaart het Vlaams Patiëntenplatform vandaag reeds dat verzekeringsmaatschappijen - ondanks een wettelijk verbod 11 - indirect naar genetische informatie peilen bij kandidaat-verzekerden. 12 Informatie over het genetisch profiel van patiënten, zal dan ook voldoende beschermd moeten worden om gelijke kansen op de arbeids- en verzekeringsmarkt te garanderen. BESLUIT: PATIËNTENVERENIGINGEN NODIG IN MAATSCHAPPELIJK DEBAT De geschetste bezorgdheden tonen aan dat gepersonaliseerde geneeskunde een maatschappelijk debat vereist. 13 Hierbij dienen patiënten(verenigingen) betrokken te worden. Zij kunnen enerzijds aangeven welke ethische grenzen gerespecteerd moeten worden en anderzijds welk wetenschappelijk onderzoek en medische innovaties het best tegemoet komen aan hun noden. In verband met biobanken heeft de 7 voorstel van resolutie betreffende gepersonaliseerde geneeskunde en de uitdagingen voor ons gezondheidssysteem, 19 november Zie o.a. Gezondheidsenquête 2008, Jaarboek Armoede en Uitsluiting 2009, Studie Test Aankoop (2010): Betaalbare gezondheidszorg. Uw financiële gezondheid aangetast. 9 Artikel 7 3 van de Wet van 22 augustus 2002 betreffende de rechten van de patiënt 10 Artikel 10 van de Wet van 22 augustus 2002 betreffende de rechten van de patiënt 11 Artikel 95 van de Wet van 25 juni 1992 op de landverzekeringsovereenkomst 12 Het komt nog steeds voor de verzekeringsmaatschappijen in hun medische vragenlijsten vragen naar familiale antecedenten. Bijvoorbeeld: Komen er in uw naaste familie hart- en vaatziekten, neurologische of psychische ziekten, kanker of suikerziekte voor? 13 Hiervoor kan o.a. inspiratie gehaald worden uit het NANOSOC-project. Dit project ging na hoe er een publieke discussie op gang kan gebracht worden over de grenzen van nanotechnologie. 9

10 samenwerking tussen patiëntenverenigingen en kenniscentra in het buitenland reeds hun vruchten afgeworpen. 14 DEELTIJDSE WERKHERVATTING NA ARBEIDSONGESCHIKTHEID: OPZEGVERGOEDING OP BASIS VAN VOLTIJDS OF DEELTIJDS LOON? Wanneer een werknemer na een periode van arbeidsongeschiktheid met toestemming van de adviserend geneesheer deeltijds het werk hervat en nadien wordt ontslagen, dringt zich een vraag op: moet de opzegvergoeding berekend worden op basis van het (fictief) voltijds loon of op basis van het (reeël) deeltijds loon? ARBEIDSRECHTBANK STELT ZICH VRAGEN OVER BEPALING IN ARBEIDSOVEREENKOMSTENWET De Arbeidsovereenkomstenwet bepaalt dat de opzegvergoeding moet berekend worden op basis van het lopend loon van de werknemer. De arbeidsrechtbank in Kortrijk onderzocht hoe dit begrip moet worden ingevuld. De rechtbank merkte in eerste instantie op dat het begrip lopende loon normaliter slaat op het reëel loon van de werknemer op het ogenblik van het ontslag. De arbeidsrechtbank verwees hierbij naar de vaste rechtspraak van het Hof van Cassatie in verband met tijdskrediet en loopbaanvermindering. Volgens deze rechtspraak moet de opzegvergoeding van een werknemer die deeltijds werkt in het kader van tijdskrediet of loopbaanonderbreking, berekend worden op het reëel (deeltijds) loon en niet op het voltijds loon waarop de werknemer recht had voor de aanvang van het tijdskrediet of de loopbaanonderbreking. Toch merkte de arbeidsrechtbank van Kortrijk op dat er volgens deze redenering een ongelijke behandeling zou ontstaan tussen werknemers die (met toestemming van de adviserend geneesheer) hun prestaties deeltijds hebben hervat na hun arbeidsongeschiktheid en werknemers die onafgebroken afwezig blijven wegens arbeidsongeschiktheid. Wanneer deze laatste worden ontslagen, moet de opzegvergoeding worden berekend op basis van het voltijds loon van de werknemers, meer bepaald op basis van het loon waarop de werknemers recht hadden voor de schorsing van hun arbeidsprestaties. Als de eersten daarentegen worden ontslagen, zouden ze volgens de bovenbedoelde redenering een opzegvergoeding ontvangen die berekend wordt op basis van hun reëel deeltijds loon. Met andere woorden: werknemers die na een periode van arbeidsongeschiktheid deeltijds het werk hervatten, zouden minder gunstig worden behandeld dan degene die dat niet doen. De arbeidsrechtbank besloot hierover een prejudiciële vraag te stellen aan het Grondwettelijk Hof, meer bepaald om te weten of er al dan niet sprake is van discriminatie. De in deze nieuwsbrief opgenomen artikels mogen worden overgenomen mits bronvermelding. Je kan het artikel in een Word-versie opvragen via 14 T. Van der Valk & C. Smit, Patiënten spelen doorslaggevende rol bij biobanken. Nationale en internationale voorbeelden, NED TIJDSCHR GENEESKD. 2011;155:A

11 UITSPRAAK VAN HET GRONDWETTELIJK HOF: OPZEGVERGOEDING MOET BEREKEND WORDEN OP BASIS VAN HET VOLTIJDS LOON Het Grondwettelijk Hof oordeelde dat de interpretatie van het begrip lopend loon volgens dewelke er gekeken moet worden naar het reëel loon op het ogenblik van het einde van de arbeidsovereenkomst een verschillende behandeling met zich meebrengt, die onredelijke gevolgen heeft en die daarom strijdig is met het grondwettelijk gelijkheids- en evenredigheidsbeginsel. Volgens het Hof moet deze situatie duidelijk onderscheiden worden van de situatie waarin een werknemer in het kader van tijdskrediet of loopbaanonderbreking deeltijds werkt. In dat geval berust de deeltijdse tewerkstelling immers op een akkoord tussen werkgever en werknemer. Dan heeft de werknemer hiervoor vrijwillig gekozen. Dit is niet het geval voor de arbeidsongeschikte werknemer die onvrijwillig, door ziekte of ongeval ertoe gedwongen wordt om slechts deeltijds te werken. Het Grondwettelijk Hof besluit dus dat een arbeidsongeschikte werknemer die met toestemming van de adviserend geneesheer zijn arbeidsprestaties deeltijds hervat, gelijk behandeld moet worden als een werknemer die afwezig blijft wegens arbeidsongeschiktheid. Dit betekent dat de opzegvergoeding, in geval van ontslag, moet worden berekend op basis van het voltijds loon. Bron: Grondwettelijk Hof, 28 mei 2009, arrest nr. 89/2009, A.R. nr VERS GEPERST AANTAL BUITENLANDSE PATIËNTEN IN BELGISCHE ZIEKENHUIZEN STIJGT, MAAR IS AL BIJ AL NOG BEPERKT Het Federaal Kenniscentrum voor de Gezondheidszorg (KCE) onderzocht samen met de KULeuven de instroom van buitenlandse patiënten die zich laten opnemen in een Belgisch ziekenhuis voor een geplande ingreep. De grote meerderheid komt uit andere EU landen, vooral dan uit Nederland en Frankrijk. In vergelijking met het totaal aantal hospitalisaties is hun aandeel nog beperkt (ongeveer 1,5% van alle hospitalisaties), maar op 5 jaar tijd nam hun aantal wel met 60% toe. Een verdere toename kan financiële problemen of wachtlijsten veroorzaken. De Europese Unie ontwikkelde regels om de buitenlandse patiëntenstroom te organiseren. Afhankelijk van wie betaalt en wanneer kunnen de patiënten worden ingedeeld in drie groepen. Er zijn patiënten wiens verzekeraar in het thuisland de kosten via de Belgische ziekteverzekering aan het Belgische ziekenhuis betaalt, na voorafgaande toestemming van het thuisland om zich in België te laten behandelen. Anderen schieten zelf de kosten voor en krijgen nadien een (gedeeltelijke) terugbetaling van de verzekeraar in hun thuisland. De derde groep bestaat uit patiënten die zich laten verzorgen op basis van een overeenkomst die hun verzekeraar in het thuisland met het ziekenhuis afsloot. In het laatste geval draagt de verzekeraar rechtstreeks de kosten. Vandaag is het voor Belgische ziekenhuizen niet interessant om grote aantallen buitenlandse patiënten aan te trekken, tenzij om de leegstaande bedden op te vullen. Dit komt door het complexe systeem van de Belgische ziekenhuisfinanciering. Een toename van buitenlandse patiënten zou de ziekenhuissector in financiële problemen kunnen brengen. Daarom stelt het KCE alternatieve mechanismen voor, zoals een apart budget voor buitenlandse patiënten, of een forfaitaire prijs per aandoening. Tot nu toe hebben de ziekenhuizen nog geen melding gemaakt van het bestaan van wachtlijsten, maar ze volgen dit ook niet echt op. Blijkbaar vullen de buitenlandse patiënten vooral de leegstaande bedden op. Een aangepaste ziekenhuisfinanciering kan financiële problemen bij de ziekenhuizen vermijden maar kan 11

12 het tegelijkertijd voor hen interessant maken om buitenlandse patiënten aan te trekken, met als risico dat buitenlandse patiënten voorrang krijgen op de Belgische. Om dit te vermijden zou een opvolgingssysteem voor wachtlijsten moeten opgezet worden in arrondissementen waar de inkomende stromen van patiënten plots aanzienlijk toenemen. Op die manier blijft de toegankelijkheid tot de gezondheidszorg voor Belgische patiënten gegarandeerd. Deze taak zou kunnen worden uitgevoerd door het Observatorium voor Patiëntenmobiliteit, dat sinds kort operationeel is. KCE Press releases, 25 november 2011 CHRONISCH ZIEK IN TIJDEN VAN BESPARINGEN: JAN DE MAESENEER BESPARINGEN IN GEZONDHEIDSZORG VRAGEN MAATSCHAPPELIJK DEBAT Van alle besparingen die bij de vorming van de nieuwe regering werden afgesproken maken deze in de gezondheidszorg het grootste pakket uit. Paradoxaal genoeg werd aan de discussie over dit pakket het minst tijd besteed. Dit wekt verwondering, want in de meeste westerse landen vormt de verwachte kost van de toenemende vergrijzing voor de uitgaven in de gezondheidszorg het voorwerp van fundamentele debatten, waarbij nagedacht wordt over de manier waarop de zorg best zal worden gerealiseerd. We worden allemaal ouder en dit op zich is een succesverhaal, maar het brengt ook mee dat er meer mensen zijn, met meer chronische aandoeningen. Dit laatste noemen we multimorbiditeit: mensen met meer dan één chronische ziekte. Meer dan 50 procent van de 65-plussers heeft drie chronische aandoeningen, terwijl een op vijf minstens vijf chronische aandoeningen vertoont. In de voorbije jaren heeft de federale overheid initiatieven genomen om de chronische ziekten aan te pakken: dit gebeurt via zorgtrajecten. Binnen die zorgtrajecten wordt afgesproken wat er gebeurt bij de huisarts, wat de rol is van de specialist en van de andere zorgverstrekkers (diëtist, ), hoe die zorg vergoed wordt en hoe erover gewaakt wordt dat een toegankelijke en kwaliteitsvolle zorg voor alle patiënten gewaarborgd blijft. Het positieve aan deze ziektegerichte programma s is dat artsen en verpleegkundigen geleerd hebben om gestructureerd te werken (vertrekkend van wetenschappelijk onderbouwde richtlijnen), dat aandacht wordt besteed aan voorlichting voor de patiënt en dat een vlotte taakverdeling wordt nagestreefd. Wanneer patiënten echter meerdere aandoeningen hebben (bijvoorbeeld zowel longlijden als suikerziekte), loopt deze ziektegerichte benadering duidelijk vast. In een recent artikel in het toonaangevende Amerikaanse tijdschrift JAMA beschrijft Chris Boyd hoe het opvolgen van alle richtlijnen, voor een patiënte met artrose, hoge bloeddruk, suikerziekte en chronisch longlijden ertoe leidt dat zij bijna 24 uur dient te besteden aan activiteiten die te maken hebben met haar chronische aandoeningen (waaronder 20 innames van in totaal 11 verschillende medicijnen), en er bijgevolg nauwelijks nog leven naast ziekte overbleef. Een ander probleem met deze ziektegerichte benadering is dat er in toenemende mate een nieuwe vorm van ongelijkheid ontstaat: bepaalde zorgpakketten zijn enkel gratis toegankelijk voor patiënten die een bepaalde diagnose hebben (wat ertoe kan leiden dat iemand die halfzijdig verlamd is door een hersentumor meer en meer toegankelijke zorg krijgt dan iemand met dezelfde verlamming door een 12

13 hersenbloeding). De multimorbiditeit vraagt om een nieuwe aanpak van chronische aandoeningen. Hierbij verlaat men de strikte probleemgeoriënteerde benadering, waarbij de doelstellingen die de patiënt in overleg met de hulpverlener formuleert, het uitgangspunt vormen voor het uittekenen van de aanpak en behandeling. Als men aan mensen met chronische aandoeningen vraagt wat voor hen er echt toe doet in hun leven, dan blijken twee zaken erg belangrijk: enerzijds het kunnen functioneren in een dagdagelijkse context en anderzijds sociale participatie. De vraag wordt dan hoe we maximaal kunnen bijdragen aan de doelstellingen van de patiënt en dit zowel op vlak van levensduur als van levenskwaliteit. In de reacties van patiënten op de discussie gelanceerd op 2 december door professor Cassiman, blijkt dat mensen op een verschillende wijze de afweging tussen kwaliteit en kwantiteit van leven maken. Hier ten volle aandacht aan schenken (wat onder meer vraagt om goede communicatievaardigheden bij artsen en andere hulpverleners), behoedt ons voor de impasse waar een ziektegerichte benadering ongetwijfeld toe zal leiden. De arts en andere hulpverleners worden hierbij begeleiders in het keuzeproces van de patiënt, waardoor zorg echt persoonlijk relevant en verantwoord wordt. Om deze doelgerichte benadering te realiseren, zijn nog vele stappen nodig. Informeren en versterken van de patiënt vormt een eerste belangrijke stap. Een goede relatie tussen een patiënt en een team van gezondheidszorgverstrekkers op de eerstelijn is essentieel. Daarbinnen moet het vertrouwen ontstaan, waarin respectvolle communicatie over wat er voor mensen in verschillende levensfases echt toe doet mogelijk wordt. Tevens zal er aandacht zijn voor de sociale context: mensen met een hogere opleiding zijn beter in staat om de doelstellingen voor hun leven helder te formuleren, dus extra ondersteuning voor maatschappelijk kwetsbare groepen mag niet ontbreken. Een ethische benadering en aandacht voor sociale rechtvaardigheid bij patiënten en hulpverleners zijn een vereiste. Deze fundamentele heroriëntatie in de zorg vraagt ook om een maatschappelijk gedragen kader voor het maken van keuzes in zorg. De vraag naar wat maatschappelijk verantwoord en betaalbaar is, kan niet op het bord van de individuele zorgverstrekker worden gelegd. Een breed maatschappelijk debat is nodig om keuzes te maken. Recent heeft de Strategische Adviesraad Welzijn, Gezondheid en Gezin in de visienota Maatschappelijk Verantwoorde Zorg de vijf kenmerken gedefinieerd waaraan maatschappelijk verantwoorde zorg moet voldoen: kwaliteit, performantie, rechtvaardigheid, relevantie en toegankelijkheid. Wellicht een goed vertrekpunt voor zo n debat. Jan De Maeseneer in De Morgen, 3 januari 2012 MAAK PSYCHOTHERAPIE BESPREEKBAAR EN BETAALBAAR De voorbije tien jaar is het aantal gevallen van zelfdoding met meer dan acht procent gedaald, maar Vlaanderen blijft het op dat vlak behoorlijk slecht doen. Het nieuwe actieplan wil de cijfers met 20 procent doen dalen, vooral door psychische problemen uit de taboesfeer te halen. Op de Conferentie Suïcidepreventie kon Vlaams minister van Welzijn Jo Vandeurzen uitpakken met vrij bemoedigende cijfers: het aantal zelfdodingen bij mannen daalde met 13.2 procent in de periode tussen 2000 (een piekjaar) en 2009, bij vrouwen is er een daling met 11 procent. Ook het aantal pogingen nam af. Maar het gaat nog altijd om drie gevallen van zelfdoding per dag in Vlaanderen, en dat is een pak meer dan bijvoorbeeld in Nederland. En sinds de economische crisis toesloeg, ziet men opnieuw een duidelijke stijging. Minister Vandeurzen wil dat het aantal zelfdodingen tussen 2000 en 2020 uiteindelijk met 20 procent daalt. Uit studies blijkt alvast dat een aantal maatregelen ook effectief werkt. Denk maar aan laagdrempelige hulp via het internet en psychische problemen bespreekbaar maken door initiatieven als Te Gek!?. Vandeurzen gaat met zijn actieplan op dezelfde weg verder. Hij wil werk maken van één enkel meldpunt, dat makkelijk toegankelijk is. En psychische problemen moeten verder uit de taboesfeer worden gehaald. Bij 90 procent van de zelfdodingen zou een psychiatrische problematiek één van de oorzaken zijn. Maar 13

14 Vlamingen vinden, in tegenstelling tot Nederlanders, zeer moeilijk de weg naar de hulpverlening. Door psychische problemen meer bespreekbaar te maken, wil minister Vandeurzen het maatschappelijk stigma wegwerken. Hij vraagt de federale overheid ook om eindelijk werk te maken van een terugbetaling van psychotherapie, iets wat tot nu niet gelukt is door budgettaire problemen en meningsverschillen over welke soorten therapie erkend moeten worden. Belga, 19 december 2012 DAG ZONDER KREDIET: LEVEN ZONDER SCHULDEN! Jaar na jaar vestigt het platform Dag Zonder Krediet de aandacht op de gevaren van krediet. Op 26 november 2011, Dag Zonder Krediet, voert het platform opnieuw actie tegen de schadelijke gevolgen van ongebreidelde kredietverlening. Met concrete voorstellen en met verhalen van mensen die in schulden leven. In Brussel en in 5 Vlaamse steden. Broodnodig, want de vooroordelen en clichés over mensen met schulden zijn niet van de lucht: ze beheren budget slecht, kijken op geen euro en geven geld uit zonder na te denken. Vooroordelen die gemakkelijk doorprikt kunnen worden. Cijfers van de Nationale Bank bewijzen dat één derde van de mensen die een beroep doen op collectieve schuldenregeling, geen kredietschulden hebben. Zij raken in de problemen door te hoge kosten voor energie, gezondheidszorg, voeding, huisvesting, net die hoge kosten voor basisbehoeften drijven mensen vaak in de armen van kredietverleners. Het platform zet 5 concrete aanbevelingen op de agenda: Voorkomen van financiële moeilijkheden en overmatige schuldenlast: minimuminkomen en uitkeringen op te trekken tot boven het niveau van de Europese armoedegrens; essentiële levensbehoeften zoals energie, onderwijs, huisvesting en gezondheidszorg betaalbaar te houden; automatische toekenning van sociale rechten. Versterken van de rechten van de consument. Een humane invordering met respect voor de menselijke waardigheid en voor de rechten van de verdediging. Optimalisatie van de procedure collectieve schuldbemiddeling. Voldoende financiering van alle schuldbemiddelingsdiensten om alle opdrachten kwaliteitsvol uit te voeren. Mailing OIVO, 25 november 2011 HET KENNISCENTRUM VOOR DE GEZONDHEIDSZORG ONDERZOEKT INITIATIEVEN VOOR EEN HUISARTS VAN WACHT De wachtdiensten van huisartsen, zoals we die nu nog kennen, komen in het gedrang. Er zijn, vooral in de landelijke regio s, onvoldoende huisartsen om ook s nachts en in het weekend zorg te kunnen garanderen. Huisartsen ervaren de wachtdiensten bovendien als belastend, en voelen zich soms onveilig. Op vraag van de huisartsenkringen, die momenteel de wacht organiseren, bekeek het Federaal Kenniscentrum voor de Gezondheidszorg (KCE) een aantal initiatieven in België en in het buitenland. Er tekenen zich een aantal alternatieve oplossingen af, waarvoor in ons land al proefprojecten lopen: een uniek oproepnummer, samengevoegde wachtdienstgebieden, doorschakeling naar ziekenhuizen, oprichting van wachtposten en het in dienst nemen van wachtdienstartsen. Andere mogelijkheden werden nog niet getest, maar zijn ook het overwegen waard: telefonische consultaties of consultaties door verpleegkundigen. Het KCE beveelt een, eventueel gecombineerde, voortzetting van de reeds bestaande initiatieven en een eventuele implementatie van de buitenlandse oplossingen aan. Daarbij zullen wel verschillende aanpassingen van de wetgeving nodig zijn. 14

15 Bij de keuze van de oplossingen moeten de toegankelijkheid en kwaliteit van de zorg verzekerd blijven, en moet aan de behoeften van de patiënt worden voldaan. Dit betekent daarom nog niet dat een huisarts verplicht is om een huisbezoek af te leggen telkens een patiënt erom vraagt. Huisartsen zouden hierover beter moeten worden geïnformeerd. Verder wordt er bij de keuze ook best rekening gehouden met de gevolgen voor de huisartsen (werkbelasting, veiligheid, beschikbaarheid van medische informatie enz) en de gevolgen voor de overheid (budget, wijzigingen aan de wetgeving, evaluatie van de kwaliteit, enz.). Press releases KCE, 30 december 2011 VERZEKERINGEN WORDEN TOT 6 PROCENT DUURDER Verzekeringen worden een stuk duurder. De sector verwacht prijsstijgingen tot 6 procent, omdat ze meer moet tussenkomen in schadegevallen en door extremere weersomstandigheden. AG Insurance bijvoorbeeld, met ruim 2,5 miljoen klanten veruit de grootste verzekeringsmaatschappij van ons land, geeft alvast aan dat ze de premies voor brandverzekeringen optrekt met 5 à 6 procent. Oorzaak is het wispelturige weer. In 2011 kampten we met een extreme winter, een kurkdroge lente en zomerstormen. De schade door overstromingen was aanzienlijk, aldus Laurence Gijs. Ook de autopolis gaat bij AG met 4 procent omhoog. Concurrent Axa belooft geen lineaire, maar wel individuele premieverhogingen. Bij P&V, Vivium en Mercator Verzekeringen wordt zeker de autoverzekering duurder?. We stellen meer schadegevallen vast en moeten hogere kosten compenseren, aldus Patrick Van De Sype van Mercator. Ook de hospitalisatiepremies worden duurder, temeer omdat de regering in het budget voor de sociale zekerheid gaat snoeien. Wellicht betaalt de patiënt meer voor een ziekenhuisverblijf, waardoor verzekeraars ook meer moeten terugbetalen. AG Insurance trekt zijn tarieven alvast op met 3,35 procent. Ander motief voor de prijsstijgingen zijn de slinkende beleggingsinkomsten. Beleggingen, vooral die in overheidsobligaties, brengen minder op. Verzekeringsmakelaars moeten dat compenseren om geen verlies te maken, aldus Wauthier Robyns van verzekeringskoepel Assuralia. De Standaard, 10 december 2011 PRIJSDALING HIER AANGEKONDIGD VOOR GENEESMIDDEL DAT GOEDKOPER WORDT IN EEN BUURLAND Zodra een geneesmiddel in een buurland goedkoper wordt, moet ook hier een prijsdaling doorgevoerd worden. Deze maatregel staat in de beleidsnota die minister van Consumentenzaken Johan Vande Lanotte (sp.a). Bovendien komt er een jaarlijkse prijsvergelijking. De maatregel moet niet alleen de prijs voor bepaalde medicijnen in ons land doen verlagen, hij geldt ook als besparing voor de federale overheid. Goedkopere geneesmiddelen betekenen immers ook dat het Riziv voor minder moet tussenkomen. België zal, net zoals onder meer in Frankrijk vandaag het geval is, een systeem invoeren dat de farmaceutische bedrijven verplicht om prijsverlagingen in de buurlanden te melden. Daarop moet dan een prijsdaling volgen in ons land. Hoe dat precies zal worden berekend en uitgevoerd, wordt momenteel nog besproken in werkgroepen. Vandaag bestaat zo n regeling helemaal niet. De prijs van een medicijn wordt vastgelegd en met mogelijke prijsschommelingen in andere landen wordt daarbij geen rekening meer gehouden. Naast de meldingsplicht voor prijsstijgingen door de farmaceutische industrie, zal de FOD Economie elk jaar ook een prijsvergelijking uitvoeren met de buurlanden. De bedoeling is dat er geen geneesmiddelen bij ons op de markt zijn, die duurder zijn dan in de ons omringende landen, klinkt het op het kabinet van Vande Lanotte. De prijzen van geneesmiddelen waarvan het patent nog niet is verstreken, zijn in ons land vandaag al relatief goedkoper, meldt Leo Neels van pharma.be, de koepel van de geneesmiddelenindustrie. Medicijnen waarvan het patent wel al is verstreken en generische geneesmiddelen (de zogenaamde witte producten bij de apotheek) zijn over het algemeen dan weer 15

16 duurder in ons land in vergelijking met de buurlanden. Vooral de prijs van die laatste zal dus na de eerste prijsvergelijking met de buurlanden worden aangepast. Minister Vande Lanotte wil deze maatregel versneld doorvoeren. Het is onze ambitie om dit in de programmawet van eind januari te passen, klinkt het. Momenteel zijn werkgroepen in de weer en binnenkort volgt nog overleg met de farmaceutische industrie. Die laatste staat overleg niet in de weg. We willen gesprekken voeren, zegt Neels van pharma.be. Maar alles hangt wel af van de manier waarop dit systeem wordt uitgerold. De farmaceutische sector met dertigduizend jobs, is belangrijk in ons land. De Morgen, 10 januari 2012 DATA VAN ACTIVITEITEN IN 2012 ALGEMENE VERGADERING Algemene vergadering op 17 maart 2012 STUDIEGROEPEN 2012 Studiegroep medicatie Studiegroep werk Studiegroep verzekeringen 16 februari 18 januari 10 mei 4 april 4 oktober 5 september 6 december 14 november ANDERE ACTIVITEITEN Activiteiten Patiëntenrechten Klankbordgroep SEL Werkgroep GGZ 18 april actie ter gelegenheid van 19 januari Hasselt 18 januari Europese dag van de patiëntenrechten 9 juni vorming patiëntenrechten 6 februari Gent Leuven 16 juni vorming patiëntenrechten Gent 20 juni vorming patiëntenrechten Antwerpen 26 juni vorming patiëntenrechten Kortrijk 29 juni vorming patiëntenrechten Hasselt 26 september vorming patiëntenrechten voor zorgbeoefenaars Leuven 16

Hospitalisatieverzekeringen mutualiteiten: Dekking voorafbestaande aandoening of ziekte

Hospitalisatieverzekeringen mutualiteiten: Dekking voorafbestaande aandoening of ziekte Hospitalisatieverzekeringen mutualiteiten: Dekking voorafbestaande aandoening of ziekte De hospitalisatieverzekeringen van mutualiteiten bieden in tegenstelling tot de hospitalisatieverzekeringen van private

Nadere informatie

Ziekenhuisopname? Met HospiPlan of HospiPlus teken je voor veiligheid!

Ziekenhuisopname? Met HospiPlan of HospiPlus teken je voor veiligheid! Ziekenhuisopname? Met HospiPlan of HospiPlus teken je voor veiligheid! www.nzvl.be HospiPlan Maximale globale terugbetaling 17.500 Uitgezonderd (kinder)neuropsychiatrie, dien max. 1.000 HospiPluskaart

Nadere informatie

Als bedrijfsleider van een KMO * weet u dat extralegale voordelen in belangrijke mate bijdragen tot tevreden werknemers en een succesvol bedrijf.

Als bedrijfsleider van een KMO * weet u dat extralegale voordelen in belangrijke mate bijdragen tot tevreden werknemers en een succesvol bedrijf. DKV KMO PACKAGE Als bedrijfsleider van een KMO * weet u dat extralegale voordelen in belangrijke mate bijdragen tot tevreden werknemers en een succesvol bedrijf. DKV speelt in op deze behoefte. DKV KMO

Nadere informatie

Als bedrijfsleider van een KMO * weet u dat extralegale voordelen in belangrijke mate bijdragen tot tevreden werknemers en een succesvol bedrijf.

Als bedrijfsleider van een KMO * weet u dat extralegale voordelen in belangrijke mate bijdragen tot tevreden werknemers en een succesvol bedrijf. DKV KMO PACKAGE Als bedrijfsleider van een KMO * weet u dat extralegale voordelen in belangrijke mate bijdragen tot tevreden werknemers en een succesvol bedrijf. Hospitalisatieverzekering Ambulante kosten

Nadere informatie

HOSPITALISATIEVERZEKERING

HOSPITALISATIEVERZEKERING HUMAN RESOURCES Mei 2010 HOSPITALISATIEVERZEKERING LANXESS NV heeft voor al haar medewerkers een hospitalisatieverzekering onderschreven via AG Insurance. Wat te doen in geval van schade? Wanneer u een

Nadere informatie

Als bedrijfsleider van een KMO * weet u dat extralegale voordelen in belangrijke mate bijdragen tot tevreden werknemers en een succesvol bedrijf.

Als bedrijfsleider van een KMO * weet u dat extralegale voordelen in belangrijke mate bijdragen tot tevreden werknemers en een succesvol bedrijf. DKV KMO PACKAGE Als bedrijfsleider van een KMO * weet u dat extralegale voordelen in belangrijke mate bijdragen tot tevreden werknemers en een succesvol bedrijf. DKV speelt in op deze behoefte. DKV KMO

Nadere informatie

AMMA HOSPI-PLAN Schadeaangifte

AMMA HOSPI-PLAN Schadeaangifte AMMA HOSPI-PLAN Schadeaangifte AMMA VERZEKERINGEN o.v. Algemene Mutualiteit voor Medische Assuranties onderlinge verzekeringsonderneming vereniging voor onderlinge verzekeringen met vaste en onveranderlijke

Nadere informatie

Offerte Hospi 4ever. Individuele verderzetting van een collectieve polis hospitalisatie. Opgemaakt op: * Aanvangsdatum: *

Offerte Hospi 4ever. Individuele verderzetting van een collectieve polis hospitalisatie. Opgemaakt op: * Aanvangsdatum: * (Product 4) Offerte Hospi 4ever Individuele verderzetting van een collectieve polis hospitalisatie Deze offerte wordt opgesteld voor : * De verzekeringsmaatschappij is AXA Belgium. Deze offerte is geldig

Nadere informatie

Hospitalisatieverzekering

Hospitalisatieverzekering Hospitalisatieverzekering Een realisatie van ACLVB Colruyt Voor wie is deze info: voor alle werknemers van Colruyt Group (behalve Spar, Alvocol, Davytrans, Foodlines en E-Logistics). Wat is een hospitalisatieverzekering?

Nadere informatie

JE PATIËNTENDOSSIER VOORTAAN ELEKTRONISCH?

JE PATIËNTENDOSSIER VOORTAAN ELEKTRONISCH? België/Belgique P.B. 3000 LEUVEN MAIL 2/3974 TIJDSCHRIFT Afzendadres: Vlaams Patiëntenplatform vzw - Groeneweg 151-3001 Heverlee v.u. G. Reynders-Broos Wijnegemsteenweg 70 Bus 005 2970 s Gravenwezel -

Nadere informatie

AG Employee Benefits Wilt u ook een voordelige hospitalisatieverzekering?

AG Employee Benefits Wilt u ook een voordelige hospitalisatieverzekering? AG Employee Benefits Wilt u ook een voordelige hospitalisatieverzekering? Informatiefolder over de collectieve hospitalisatieverzekering van de FOD Hospitalisatieverzekering Wist u al dat uw werkgever,

Nadere informatie

Dekking & bijstand in het buitenland

Dekking & bijstand in het buitenland Hospitalisatie FABU informatiefiche, Uit welke waarborgen bestaat een goed hospitalisatiecontract? Terugbetaling van medische kosten in geval van hospitalisatie (inclusief dagziekenhuis), waaronder: Verblijf,

Nadere informatie

Hospitalisatie- VERZEKERING Plus. Opname in een ziekenhuis

Hospitalisatie- VERZEKERING Plus. Opname in een ziekenhuis Hospitalisatie- VERZEKERING Plus Opname in een ziekenhuis Waarom zo'n verzekering Omdat een opname in het ziekenhuis ook financieel een pijnlijke zaak is Elk jaar krijgt één gezin op drie te maken met

Nadere informatie

10 ZAKEN DIE JE MOET WETEN VOOR JE IN HET

10 ZAKEN DIE JE MOET WETEN VOOR JE IN HET WERKEN MET EEN ZIEKTE- EN INVALIDITEITSUITKERING TOEGELATEN ARBEID 10 ZAKEN DIE JE MOET WETEN VOOR JE IN HET SYSTEEM STAPT WERKEN MET EEN ZIEKTE- EN INVALIDITEITSUITKERING TOEGELATEN ARBEID Vorig jaar

Nadere informatie

INBRENG VAN PATIËNTEN IN KWALITEITSINITIATIEVEN. dr. Sabine Van Houdt dr. Else Tambuyzer dir. Ilse Weeghmans

INBRENG VAN PATIËNTEN IN KWALITEITSINITIATIEVEN. dr. Sabine Van Houdt dr. Else Tambuyzer dir. Ilse Weeghmans INBRENG VAN PATIËNTEN IN KWALITEITSINITIATIEVEN dr. Sabine Van Houdt dr. Else Tambuyzer dir. Ilse Weeghmans INHOUD > Wat is het Vlaams Patiëntenplatform vzw? > Waarom zijn kwaliteit van zorg en transparantie

Nadere informatie

Het Vlaams Patiëntenplatform vzw wenst geen liberalisering van de gezondheidszorg.

Het Vlaams Patiëntenplatform vzw wenst geen liberalisering van de gezondheidszorg. Memorandum van het Vlaams Patiëntenplatform vzw naar aanleiding van de verkiezing van het Europees Parlement op 13 juni 2004 Het Vlaams Patiëntenplatform vzw (VPP vzw) is een onafhankelijke koepelorganisatie

Nadere informatie

Informatie over uw factuur bij opname in ons psychiatrisch ziekenhuis

Informatie over uw factuur bij opname in ons psychiatrisch ziekenhuis Informatie over uw factuur bij opname in ons psychiatrisch ziekenhuis Dalstraat 84 9100 Sint-Niklaas Tel. 03 776 00 41 Info: www.hieronymus.be Inhoudstafel Inleiding 4 Onderdelen van uw factuur bij opname

Nadere informatie

POLIS GEZONDHEIDSZORGEN AFGESLOTEN DOOR AZ ALMA

POLIS GEZONDHEIDSZORGEN AFGESLOTEN DOOR AZ ALMA Datum van opmaak : Juni 2012 In het kader van uw arbeidsovereenkomst geniet u een collectieve verzekering gezondheidszorgen. Hierna vindt u : De belangrijkste kenmerken van deze dekking Een dokument dat

Nadere informatie

Hospitaal-Plus maak je geen zorgen over

Hospitaal-Plus maak je geen zorgen over 2016 De hospitalisatieverzekering van de Liberale Mutualiteit Hospitaal-Plus maak je geen zorgen over je ziekenhuisfactuur Hospitaal-Plus Inhoud I. Een hospitalisatieverzekering, heb ik dat wel nodig?

Nadere informatie

Informatie over uw factuur bij opname in ons psychiatrisch ziekenhuis

Informatie over uw factuur bij opname in ons psychiatrisch ziekenhuis Informatie over uw factuur bij opname in ons psychiatrisch ziekenhuis Dalstraat 84 9100 Sint-Niklaas Tel. 03 776 00 41 Info: www.hieronymus.be Inhoudstafel Inleiding 4 Onderdelen van uw factuur bij opname

Nadere informatie

Toelichting bij het document opnameverklaring bij opname in een psychiatrisch ziekenhuis

Toelichting bij het document opnameverklaring bij opname in een psychiatrisch ziekenhuis Versie 2016 01-01 Alexianen zorggroep Tienen Psychiatrische kliniek Liefdestraat 10, 3300 Tienen alexianentienen@fracarita.org www.alexianentienen.be RIZIV: 72094754 Toelichting bij het document opnameverklaring

Nadere informatie

Toelichting bij het document opnameverklaring bij opname in een psychiatrisch ziekenhuis

Toelichting bij het document opnameverklaring bij opname in een psychiatrisch ziekenhuis PC Sint-Amandus Reigerlostraat, 10 8730 Beernem RIZIV 72089219000 Toelichting bij het document opnameverklaring bij opname in een psychiatrisch ziekenhuis U kan als patiënt een aantal keuzes in verband

Nadere informatie

Hospitalisatieverzekering vanaf 2011 (Dexia Verzekeringen 49/12.309)

Hospitalisatieverzekering vanaf 2011 (Dexia Verzekeringen 49/12.309) 10 december 2010 Hospitalisatieverzekering vanaf 2011 (Dexia Verzekeringen 49/12.309) Beste collega Binnenkort ontvang je een overzicht van je verzekeringspakket 2011 via vzw Lijnwerk. Daarop staat vermeld

Nadere informatie

Toelichting bij het document opnameverklaring bij opname in een psychiatrisch ziekenhuis 1

Toelichting bij het document opnameverklaring bij opname in een psychiatrisch ziekenhuis 1 Toelichting bij het document opnameverklaring bij opname in een psychiatrisch ziekenhuis 1 U kan als patiënt een aantal keuzes in verband met uw opname in het ziekenhuis maken die een belangrijke invloed

Nadere informatie

CONCURRENTIEVERGELIJKING : AG CARE DELTA VS CM-HOSPITAALPLAN

CONCURRENTIEVERGELIJKING : AG CARE DELTA VS CM-HOSPITAALPLAN CONCURRENTIEVERGELIJKING : AG CARE DELTA VS -HOSPITAALPLAN Fortis AG Omvang van het Plan onbeperkt Hospi : plafond 13.000 EUR/j/verzekerde (inclusief pré& postperiode) + Ambulante Zorgen : plafond 7.000

Nadere informatie

Verzekeringen voor personen met een chronische ziekte. Ilse Weeghmans, coördinator Vlaams Patiëntenplatform vzw Ups & Downs zondag 12 februari 2012

Verzekeringen voor personen met een chronische ziekte. Ilse Weeghmans, coördinator Vlaams Patiëntenplatform vzw Ups & Downs zondag 12 februari 2012 Verzekeringen voor personen met een chronische ziekte Ilse Weeghmans, coördinator Vlaams Patiëntenplatform vzw Ups & Downs zondag 12 februari 2012 Inhoud presentatie 1. Verzekeringsproblemen van personen

Nadere informatie

Knipperlichten Sociaal Recht

Knipperlichten Sociaal Recht Knipperlichten Sociaal Recht 25 februari 2010 Edward Carlier Advocaat www.reliancelaw.be Overzicht nieuwigheden 2009 1. Recht op individuele voortzetting collectieve ziekteverzekering; 2. Verhoogde ontslagkost

Nadere informatie

1. INDIVIDUELE VERDERZETTING VAN EEN COLLECTIEVE VERZEKERING

1. INDIVIDUELE VERDERZETTING VAN EEN COLLECTIEVE VERZEKERING 1. INDIVIDUELE VERDERZETTING VAN EEN COLLECTIEVE VERZEKERING De Wet Verwilghen In 2007 heeft de wetgever verschillende bepalingen in het kader van hospitalisatieverzekeringen ten voordele van de verzekerden

Nadere informatie

Preventie en vergoeding: perspectief van de patiënt

Preventie en vergoeding: perspectief van de patiënt Preventie en vergoeding: perspectief van de patiënt 24 februari 2015 Patiëntveiligheid en medische aansprakelijkheid (Uhasselt) Roel Heijlen, projectverantwoordelijke patiëntveiligheid VPP Inhoud 1) Een

Nadere informatie

Toelichting bij de opnameverklaring klassieke opname en opname in dagziekenhuis

Toelichting bij de opnameverklaring klassieke opname en opname in dagziekenhuis Toelichting bij de opnameverklaring klassieke opname en opname in dagziekenhuis Moorselbaan 164, 9300 Aalst T. 053 72 41 11 F. 053 72 45 86 www.olvz.be U kan als patiënt een aantal keuzes maken die een

Nadere informatie

Hospitalia Continuïteit. Om verder de voordelen van een hospitalisatieverzekering tegen een uitstekende prijs te genieten als de groepsverzekering

Hospitalia Continuïteit. Om verder de voordelen van een hospitalisatieverzekering tegen een uitstekende prijs te genieten als de groepsverzekering Hoe zit het met uw hospitalisatieverzekering wanneer u uw werkgever verlaat? Hospitalia Continuïteit. Om verder de voordelen van een hospitalisatieverzekering tegen een uitstekende prijs te genieten als

Nadere informatie

Toelichting bij de collectieve verzekering "gezondheidszorgen" BASF ANTWERPEN NV

Toelichting bij de collectieve verzekering gezondheidszorgen BASF ANTWERPEN NV Toelichting bij de collectieve verzekering "gezondheidszorgen" BASF ANTWERPEN NV Deze collectieve verzekeringsovereenkomst, door BASF in het voordeel van haar personeel afgesloten met de verzekeringsmaatschappij

Nadere informatie

Hospitalisatieverzekeringen: recente ontwikkelingen. Prof. B. Weyts Hoofddocent Universiteit Antwerpen Advocaat Balie Brussel

Hospitalisatieverzekeringen: recente ontwikkelingen. Prof. B. Weyts Hoofddocent Universiteit Antwerpen Advocaat Balie Brussel Hospitalisatieverzekeringen: recente ontwikkelingen Prof. B. Weyts Hoofddocent Universiteit Antwerpen Advocaat Balie Brussel 1 Geen verplichte verzekering Maar ruim verspreid. Talrijke problemen in praktijk:

Nadere informatie

EVOLUTIE VAN DE PREVALENTIE EN DE KOSTPRIJS VAN CHRONISCHE ZIEKTES

EVOLUTIE VAN DE PREVALENTIE EN DE KOSTPRIJS VAN CHRONISCHE ZIEKTES VERTEGENWOORDIGING & STUDIES EVOLUTIE VAN DE PREVALENTIE EN DE KOSTPRIJS VAN CHRONISCHE ZIEKTES Eind 2013 hebben de Onafhankelijke Ziekenfondsen een analyse gemaakt van de concentratie van de uitgaven

Nadere informatie

Instelling. Onderwerp. Datum

Instelling. Onderwerp. Datum Instelling Client Memo Labour & Employment Liedekerke Wolters Waelbroeck Kirkpatrick www.liedekerke.com Onderwerp Opzeggingsvergoeding bij ontslag tijdens een periode van verminderde arbeidsprestaties:

Nadere informatie

Collectieve verzekering gezondheidszorgen voor Federale Openbare diensten - nieuw contract vanaf 01/01/2012

Collectieve verzekering gezondheidszorgen voor Federale Openbare diensten - nieuw contract vanaf 01/01/2012 Collectieve verzekering gezondheidszorgen voor Federale Openbare diensten - nieuw contract vanaf 01/01/2012 Het huidige collectief contract voor de hospitalisatieverzekering tussen de Federale Overheid

Nadere informatie

RIJBEWIJS WETGEVING, VERZEKERINGEN HOE IS HET NU?

RIJBEWIJS WETGEVING, VERZEKERINGEN HOE IS HET NU? RIJBEWIJS WETGEVING, VERZEKERINGEN HOE IS HET NU? 2 Aangepast rijbewijs: algemeen Een aangepast rijbewijs is een rijbewijs met welbepaalde geldigheidsduur Reden van beperking wordt niet vermeld op het

Nadere informatie

Toelichting bij de opnameverklaring

Toelichting bij de opnameverklaring HHZH/OPN/040.14(0509) h.-hartziekenhuis vzw Mechelsestraat 24 2500 Lier tel. 03 491 23 45 fax 03 491 23 46 www.hhzhlier.be Toelichting bij de opnameverklaring U kan als patiënt een aantal keuzes maken

Nadere informatie

Toelichting bij de opnameverklaring

Toelichting bij de opnameverklaring A.Z. Vesalius - campus Tongeren A.Z. Vesalius - campus Tongeren Hazelereik 51 3700 TONGEREN Toelichting bij de opnameverklaring U kan als patiënt een aantal keuzes maken die een belangrijke invloed hebben

Nadere informatie

COLLECTIEVE HOSPITALISATIEVERZEKERING FEDERALE OPENBARE DIENSTEN FORCMS-AV-046 INFORMATIE BROCHURE

COLLECTIEVE HOSPITALISATIEVERZEKERING FEDERALE OPENBARE DIENSTEN FORCMS-AV-046 INFORMATIE BROCHURE INFORMATIE BROCHURE 1. WAT ZIJN DE VOORDELEN VAN DEZE VERZEKERING? De Federale Overheid heeft beslist om vanaf 1 januari 2012 een nieuwe hospitalisatieverzekering aan te bieden aan haar personeelsleden

Nadere informatie

Zondag 12 februari 2012 Ups & Downs vzw

Zondag 12 februari 2012 Ups & Downs vzw Terug aan het werk?! Zondag 12 februari 2012 Ups & Downs vzw Inhoud 1. Voorstelling Vlaams Patiëntenplatform vzw 2. Solliciteren 3. Redelijke aanpassingen 4. Ondersteuningsmaatregelen 5. Toegelaten arbeid

Nadere informatie

Toelichting bij de collectieve hospitalisatieverzekering

Toelichting bij de collectieve hospitalisatieverzekering Vlaamse Radio- en Televisieomroep directie HR Toelichting bij de collectieve hospitalisatieverzekering voor de personeelsleden en gepensioneerden van de VRT en hun gezinsleden Versie november 2010 Hospitalisatieverzekering

Nadere informatie

Algemene voorwaarden Hospitaal Plus 100, Hospitaal Plus 200, Hospitaal Plus Franchise

Algemene voorwaarden Hospitaal Plus 100, Hospitaal Plus 200, Hospitaal Plus Franchise Algemene voorwaarden Hospitaal Plus 100, Hospitaal Plus 200, Hospitaal Plus Franchise INHOUD 1. Begrippenlijst 2. Toetredingsvoorwaarden 3. Aanvang, duur en einde van het contract a. Aanvang en duur van

Nadere informatie

Deze versie is geldig vanaf 1/1/2014.

Deze versie is geldig vanaf 1/1/2014. Verzekeringnemer: CEPA Toelichting bij de beroepsgebonden ziekteverzekeringsovereenkomst GEZONDHEIDSZORGEN Deze versie is geldig vanaf 1/1/2014. WAT ZIJN DE VOORDELEN VAN DEZE VERZEKERING? In geval van

Nadere informatie

AXA ASSISTANCE. Houd deze papieren zeker bij. Ze bevatten informatie die je bij een eventuele hospitalisatie nodig kunt hebben.

AXA ASSISTANCE. Houd deze papieren zeker bij. Ze bevatten informatie die je bij een eventuele hospitalisatie nodig kunt hebben. De Lijn personeelsbrochure 21-11-2007 21:56 Pagina 1 Tip! AXA ASSISTANCE Houd deze papieren zeker bij. Ze bevatten informatie die je bij een eventuele hospitalisatie nodig kunt hebben. Deze samenvatting

Nadere informatie

Opname. Wat meebrengen? Voor uw verblijf. Voor de administratie. Medische gegevens. (bijvoorbeeld elektrocardiogram)

Opname. Wat meebrengen? Voor uw verblijf. Voor de administratie. Medische gegevens. (bijvoorbeeld elektrocardiogram) 8 Opname Bij opname begeeft u zich op het afgesproken uur naar de centrale inkomhal, waar u een volgnummer kunt nemen voor de dienst inschrijvingen. Na inschrijving begeeft u zich naar de afdeling waar

Nadere informatie

De stem van de patiënt in de ambulante chirurgie

De stem van de patiënt in de ambulante chirurgie De stem van de patiënt in de ambulante chirurgie Ilse Weeghmans Vlaams Patiëntenplatform vzw B.A.A.S. Congres 27 februari 2015 Neder-over-Heembeek Inhoud 1. Het Vlaams Patiëntenplatform vzw 2. Wat is een

Nadere informatie

Zorgtraject voor chronische nierinsufficiëntie. Kom jij in aanmerking?

Zorgtraject voor chronische nierinsufficiëntie. Kom jij in aanmerking? Zorgtraject voor chronische nierinsufficiëntie Kom jij in aanmerking? ZORGTRAJECT VOOR CHRONISCHE NIERINSUFFICIËNTIE Heb je chronische nierinsufficiëntie? Dan kom je misschien in aanmerking voor een zorgtraject.

Nadere informatie

Naar innovatie van patiëntgerichte zorg. Roel Heijlen, projectverantwoordelijke VPP Trefdag Patiëntveiligheid, 5 mei 2015

Naar innovatie van patiëntgerichte zorg. Roel Heijlen, projectverantwoordelijke VPP Trefdag Patiëntveiligheid, 5 mei 2015 Naar innovatie van patiëntgerichte zorg Roel Heijlen, projectverantwoordelijke VPP Trefdag Patiëntveiligheid, 5 mei 2015 Patiëntgerichte innovatie Mogelijke innovatiedomeinen: Zorgprocessen Beleid Onderzoek

Nadere informatie

HEB JE NOOD AAN ZIEKENVERVOER?

HEB JE NOOD AAN ZIEKENVERVOER? HEB JE NOOD AAN ZIEKENVERVOER? Wij voorzien een tegemoetkoming in de kostprijs! 3 Wij zijn echt met je gezondheid bezig! Wie komt in aanmerking voor deze tegemoetkoming? Alle leden die al 6 maanden bijdragen

Nadere informatie

Uw aanvullend pensioen: méér dan de RIZIV-bijdragen. Efficiënt bouwen aan pensioenzekerheid. Zeker van elkaar.

Uw aanvullend pensioen: méér dan de RIZIV-bijdragen. Efficiënt bouwen aan pensioenzekerheid. Zeker van elkaar. Zeker van elkaar. Efficiënt bouwen aan pensioenzekerheid p.2 Inleiding: RIZIV als vangnet p.2 De troeven van VAPZ-RIZIV p.3 VAPZ met eigen middelen p.4 IPT? p.4 Plan op maat p.5 Besluit Uw aanvullend pensioen:

Nadere informatie

Toelichting bij de opnameverklaring

Toelichting bij de opnameverklaring Toelichting bij de opnameverklaring U kunt als patiënt een aantal keuzes maken die een belangrijke invloed hebben op de uiteindelijke kostprijs van uw ziekenhuisopname. Deze keuzes maakt u aan de hand

Nadere informatie

Toelichting bij het document opnameverklaring bij opname in een psychiatrisch ziekenhuis

Toelichting bij het document opnameverklaring bij opname in een psychiatrisch ziekenhuis Toelichting bij het document opnameverklaring bij opname in een psychiatrisch ziekenhuis U kan als patiënt een aantal keuzes maken in verband met uw opname in het ziekenhuis, keuzes die een belangrijke

Nadere informatie

Invloed van het Belgische vergoedingssysteem voor medische ongevallen op het gedrag van artsen

Invloed van het Belgische vergoedingssysteem voor medische ongevallen op het gedrag van artsen Invloed van het Belgische vergoedingssysteem voor medische ongevallen op het gedrag van artsen Tom Vandersteegen Wim Marneffe Tom De Gendt Irina Cleemput UHasselt Symposium Patiëntveiligheid en Medische

Nadere informatie

Nieuwe gewaarborgde rentevoeten voor de pensioenplannen die afgesloten worden door een onderneming Vragen & Antwoorden

Nieuwe gewaarborgde rentevoeten voor de pensioenplannen die afgesloten worden door een onderneming Vragen & Antwoorden Nieuwe gewaarborgde rentevoeten voor de pensioenplannen die afgesloten worden door een onderneming Vragen & Antwoorden Employee Benefits Institute 1. Welke zijn de nieuwe rentevoeten die AXA Belgium waarborgt

Nadere informatie

Europese unie en gezondheidszorg Studiedag OSE en RIZIV / INAMI Brussel, 16 januari 2006

Europese unie en gezondheidszorg Studiedag OSE en RIZIV / INAMI Brussel, 16 januari 2006 Europese unie en gezondheidszorg Studiedag OSE en RIZIV / INAMI Brussel, 16 januari 2006 Patiëntenmobiliteit: kansen en uitdagingen; Vanuit een ziekenhuis bekeken Luc Van Camp, Elke Panis, Johan Hellings

Nadere informatie

Om de vijf jaar 50 euro terugbetaald.

Om de vijf jaar 50 euro terugbetaald. Organisation - Organisatie Bond Moyson Oost-Vlaanderen 311 Tramstraat 69 9052 ZWIJNAARDE Tél. : (09) 333 50 00 Fax : (09) 333 50 59 Acupunctuur Avantages - Voordelen Brillen en lenzen Chiropraxie Dag-

Nadere informatie

Hospitaal-Plus. Hôpital Plus. Algemene voorwaarden. Hospitaal-Plus 100. Hospitaal-Plus 200. Hospitaal-Plus Franchise

Hospitaal-Plus. Hôpital Plus. Algemene voorwaarden. Hospitaal-Plus 100. Hospitaal-Plus 200. Hospitaal-Plus Franchise 2015 Hospitaal-Plus Hôpital Plus Algemene voorwaarden Hospitaal-Plus 100 Hospitaal-Plus 200 Hospitaal-Plus Franchise INHOUD 1. Begrippenlijst 3 2. Toetredingsvoorwaarden 5 3. Aanvang, duur en einde van

Nadere informatie

Persbericht. Anti-crisismaatregelen: goedkeuring van een tweede pakket maatregelen van de minister van Werk om ontslagen te vermijden

Persbericht. Anti-crisismaatregelen: goedkeuring van een tweede pakket maatregelen van de minister van Werk om ontslagen te vermijden Brussel, 30 april 2009 Persbericht Anti-crisismaatregelen: goedkeuring van een tweede pakket maatregelen van de minister van Werk om ontslagen te vermijden Vice-Eerste minister en minister van werk, Joëlle

Nadere informatie

STANDPUNT VERZEKERINGEN

STANDPUNT VERZEKERINGEN Illustratie 1 logo vrouwenraad STANDPUNT VERZEKERINGEN De Richtlijn 2004/113/EG verbiedt discriminatie op grond van geslacht bij de toegang tot en het aanbod van goederen en diensten. Er mag dus geen gebruikgemaakt

Nadere informatie

wegwijs in de eerstelijns gezondheids zorg

wegwijs in de eerstelijns gezondheids zorg wegwijs in de eerstelijns gezondheids zorg huisarts huisarts Heb je vragen over je gezondheid? Voel je je niet goed? Ga dan naar de huisarts. Dat kan een solopraktijk zijn, een groepspraktijk of een wijkgezondheidscentrum.

Nadere informatie

Toelichting bij de opnameverklaring

Toelichting bij de opnameverklaring Campus Sint-Augustinus Oosterveldlaan 24, 2610 Wilrijk Campus Sint-Vincentius Sint-Vincentiusstraat 20, 2018 Antwerpen Campus Sint-Jozef Molenstraat 19, 2640 Mortsel Opnamedienst Sociale dienst Ombudsdienst

Nadere informatie

Gelet op het auditoraatsrapport van de Kruispuntbank van de Sociale Zekerheid van 15 maart 2002;

Gelet op het auditoraatsrapport van de Kruispuntbank van de Sociale Zekerheid van 15 maart 2002; TC/02/43 BERAADSLAGING NR. 02/42 VAN 2 APRIL 2002, GEWIJZIGD OP 1 APRIL 2007, BETREFFENDE EEN MACHTIGINGSAANVRAAG VAN HET RIJKSINSTITUUT VOOR ZIEKTE- EN INVALIDITEITSVERZEKERING (RIZIV) EN DE VERZEKERINGSINSTELLINGEN

Nadere informatie

Situering Vlaams Patiëntenplatform vzw (VPP) - onafhankelijk platform - Bijna 100 patiëntenverenigingen - Ervaringsdeskundigen

Situering Vlaams Patiëntenplatform vzw (VPP) - onafhankelijk platform - Bijna 100 patiëntenverenigingen - Ervaringsdeskundigen Patiëntenparticipatie als meerwaarde voor... Situering Vlaams Patiëntenplatform vzw (VPP) - onafhankelijk platform - Bijna 100 patiëntenverenigingen - Ervaringsdeskundigen Ilse Weeghmans,VPP vzw Symposium

Nadere informatie

HANDELINGEN COMMISSIEVERGADERING

HANDELINGEN COMMISSIEVERGADERING C66 BIN5 Zitting 2005-2006 17 november 2005 HANDELINGEN COMMISSIEVERGADERING COMMISSIE VOOR BINNENLANDSE AANGELEGENHEDEN, BESTUURSZAKEN, INSTITUTIONELE EN BESTUURLIJKE HERVORMING EN DECREETSEVALUATIE Commissievergadering

Nadere informatie

TOELICHTING BIJ DE OPNAMEVERKLARING: kamerkeuze & financiële voorwaarden voor een opname in een psychiatrisch ziekenhuis

TOELICHTING BIJ DE OPNAMEVERKLARING: kamerkeuze & financiële voorwaarden voor een opname in een psychiatrisch ziekenhuis Nakuurhome Papiermoleken Oudebaan 293 3000 Leuven TOELICHTING BIJ DE OPNAMEVERKLARING: kamerkeuze & financiële voorwaarden voor een opname in een psychiatrisch ziekenhuis Inleiding Met dit document willen

Nadere informatie

Gelet op de wet van 15 januari 1990 houdende oprichting en organisatie van een Kruispuntbank van de Sociale Zekerheid, inzonderheid op artikel 15;

Gelet op de wet van 15 januari 1990 houdende oprichting en organisatie van een Kruispuntbank van de Sociale Zekerheid, inzonderheid op artikel 15; SCSZ/07/007 1 BERAADSLAGING NR. 07/004 VAN 9 JANUARI 2007 MET BETREKKING TOT DE MEDEDELING VAN PERSOONSGEGEVENS DOOR DE VERENIGING ZONDER WINSTOOGMERK CIMIRE AAN DE RIJKSDIENST VOOR PENSIOENEN MET HET

Nadere informatie

WERKHERVATTING NA EEN LANGDURIGE AFWEZIGHEID OM MEDISCHE REDENEN. Hilde De Man Preventieadviseur Psychosociale Aspecten Idewe

WERKHERVATTING NA EEN LANGDURIGE AFWEZIGHEID OM MEDISCHE REDENEN. Hilde De Man Preventieadviseur Psychosociale Aspecten Idewe WERKHERVATTING NA EEN LANGDURIGE AFWEZIGHEID OM MEDISCHE REDENEN Hilde De Man Preventieadviseur Psychosociale Aspecten Idewe WAAROM AANDACHT VOOR LANGDURIG VERZUIM? (1) Psychische stoornissen en musculoskeletale

Nadere informatie

Sectoraal Comité van de Sociale Zekerheid en van de Gezondheid Afdeling «Sociale zekerheid»

Sectoraal Comité van de Sociale Zekerheid en van de Gezondheid Afdeling «Sociale zekerheid» Sectoraal Comité van de Sociale Zekerheid en van de Gezondheid Afdeling «Sociale zekerheid» SCSZ/07/162 BERAADSLAGING NR. 07/059 VAN 6 NOVEMBER 2007 MET BETREKKING TOT DE MEDEDELING VAN PERSOONSGEGEVENS

Nadere informatie

Opname in het ziekenhuis

Opname in het ziekenhuis Opname in het ziekenhuis Wat je moet weten www.cm.be Uitgave 2014 Inhoud Inhoud... 2 Voorwoord... 3 Keuze van het ziekenhuis en van je kamer... 3 Aangifte van je arbeidsongeschiktheid... 4 Je ziekenhuisrekening...

Nadere informatie

HOSPITALISATIEVERZEKERING voor gezinsleden van bouwvakarbeiders

HOSPITALISATIEVERZEKERING voor gezinsleden van bouwvakarbeiders HOSPITALISATIEVERZEKERING voor gezinsleden van bouwvakarbeiders 1 INHOUDSTAFEL De hospitalisatieverzekering voor gezinsleden, wat is dat?...3 Gezinsleden, wie zijn dat?...3 Gezinsleden aansluiten, hoe

Nadere informatie

Goede zorg van groot belang. Nederlanders staan open voor private investeringen

Goede zorg van groot belang. Nederlanders staan open voor private investeringen Goede zorg van groot belang Nederlanders staan open voor private investeringen Index 1. Inleiding p. 3. Huidige en toekomstige gezondheidszorg in Nederland p. 6 3. Houding ten aanzien van private investeerders

Nadere informatie

Arbeidsongevallen. Tussenkomst Medex bij medische kosten en verplaatsingskosten

Arbeidsongevallen. Tussenkomst Medex bij medische kosten en verplaatsingskosten Arbeidsongevallen Tussenkomst Medex bij medische kosten en verplaatsingskosten 1. Hoe moet u kosten en bijlagen indienen bij Medex? 2. Wanneer dient u uw kosten in bij Medex? 3. Wat betaalt Medex? 4. Wat

Nadere informatie

Controle-arts privaat verzekering: noodzaak en beperkingen

Controle-arts privaat verzekering: noodzaak en beperkingen Controle-arts privaat verzekering: noodzaak en beperkingen Hoe ver staat Sisyphos? Tom Thomas Verzekeringsgeneeskunde en medische expertise thomas.tom@skynet.be Disclosure KBC Verzekeringen Argenta Assuranties

Nadere informatie

Hospitalisatieverzekering vzw CISO

Hospitalisatieverzekering vzw CISO Hospitalisatieverzekering vzw CISO Beste collega s Hierbij vinden jullie bijkomende toelichting bij de hospitalisatieverzekering die vzw CISO heeft afgesloten bij Ethias. Deze verzekering waarborgt bij

Nadere informatie

HET STADSBESTUUR BRUGGE

HET STADSBESTUUR BRUGGE COLLECTIEVE HOSPITALISATIEVERZEKERING ten behoeve van het personeel en hun naaste verwanten van HET STADSBESTUUR BRUGGE polisnummer : 07/1921 De wet op de bescherming van de persoonsgegevens is bij deze

Nadere informatie

medische verzekeringen sinds 1944 AMMA VERZEKERINGEN 18-02-1998-De Huisarts BUITENBEENTJE AMMA VERZEKERINGEN medische verzekeringen sinds 1944

medische verzekeringen sinds 1944 AMMA VERZEKERINGEN 18-02-1998-De Huisarts BUITENBEENTJE AMMA VERZEKERINGEN medische verzekeringen sinds 1944 AMMA VERZEKERINGEN 18.02.1998 De Huisarts BUITENBEENTJE AMMA VERZEKERINGEN medische verzekeringen sinds 1944 onderlinge verzekeringsonderneming toegelaten door de Controledienst voor de Verzekeringen onder

Nadere informatie

AMMA HOSPI-PLAN Schadeaangifte

AMMA HOSPI-PLAN Schadeaangifte AMMA HOSPI-PLAN Schadeaangifte AMMA VERZEKERINGEN o.v. Algemene Mutualiteit voor Medische Assuranties onderlinge verzekeringsonderneming vereniging voor onderlinge verzekeringen met vaste en onveranderlijke

Nadere informatie

Reflecties over het aanbod van de eerstelijnsgezondheidszorg in Vlaanderen. Prof. Dr. Paul Van Royen

Reflecties over het aanbod van de eerstelijnsgezondheidszorg in Vlaanderen. Prof. Dr. Paul Van Royen Reflecties over het aanbod van de eerstelijnsgezondheidszorg in Vlaanderen Prof. Dr. Paul Van Royen Deze voordracht Enkele basiscijfers qua aanbod en gebruik van zorg Vijf uitdagingen voor de toekomst

Nadere informatie

Risico op sterfte door hart- en vaatziekten in 10 jaar tijd met 25 procent gedaald

Risico op sterfte door hart- en vaatziekten in 10 jaar tijd met 25 procent gedaald PERSMEDEDELING VAN JO VANDEURZEN, VLAAMS MINISTER VAN WELZIJN, VOLKSGEZONDHEID EN GEZIN 4 oktober 2012 Risico op sterfte door hart- en vaatziekten in 10 jaar tijd met 25 procent gedaald De kans dat Vlamingen

Nadere informatie

Wat kan het ziekenfonds doen voor patiënten met een zeldzame ziekte? Chris Van Hul Intermutualistisch Agentschap 19/11/2015

Wat kan het ziekenfonds doen voor patiënten met een zeldzame ziekte? Chris Van Hul Intermutualistisch Agentschap 19/11/2015 Wat kan het ziekenfonds doen voor patiënten met een zeldzame ziekte? Chris Van Hul Intermutualistisch Agentschap 19/11/2015 Ziekenfondsen als polyvalente organisaties met velerlei opdrachten Verzekeraar

Nadere informatie

AHV. De aanvullende hospitalisatieverzekering van de VERZEKERINGSMAATSCHAPPIJ VAN ONDERLINGE BIJSTAND VAN BRABANT(VMOBB) ALGEMENE VOORWAARDEN

AHV. De aanvullende hospitalisatieverzekering van de VERZEKERINGSMAATSCHAPPIJ VAN ONDERLINGE BIJSTAND VAN BRABANT(VMOBB) ALGEMENE VOORWAARDEN AHV De aanvullende hospitalisatieverzekering van de VERZEKERINGSMAATSCHAPPIJ VAN ONDERLINGE BIJSTAND VAN BRABANT(VMOBB) ALGEMENE VOORWAARDEN 01/2013 1 1. Definities 1.1. Verzekerde De verzekeringsnemer

Nadere informatie

INHOUD AFDELING 1 GRONDSLAGEN VAN HET SOCIAAL STATUUT

INHOUD AFDELING 1 GRONDSLAGEN VAN HET SOCIAAL STATUUT INHOUD AFDELING 1 GRONDSLAGEN VAN HET SOCIAAL STATUUT HOOFDSTUK 1... 3 EEN SOCIAAL STATUUT VOOR ONTHAALOUDERS... 3 1. Inleiding... 3 2. De Belgische sociale zekerheid: hoe werkt dat?... 3 3. Is een onthaalouder

Nadere informatie

Uw factuur van het OLV Ziekenhuis Voorbeeld van een factuur van een ziekenhuisopname met verblijf

Uw factuur van het OLV Ziekenhuis Voorbeeld van een factuur van een ziekenhuisopname met verblijf Uw factuur van het OLV Ziekenhuis Voorbeeld van een factuur van een ziekenhuisopname met verblijf Uw factuur bestaat uit 2 of méér pagina s De laatste pagina van uw factuur bevat telkens ook een overschrijvingsformulier

Nadere informatie

Informatie over uw ziekenhuisfactuur

Informatie over uw ziekenhuisfactuur Infobrochure Informatie over uw ziekenhuisfactuur mensen zorgen voor mensen 2 Beste mevrouw, meneer, Na uw ziekenhuisopname krijgt u een ziekenhuisfactuur. Ervaring leert dat dit geen eenvoudig document

Nadere informatie

Aanvraag toestemming voor zorg in buitenland

Aanvraag toestemming voor zorg in buitenland Aanvraag toestemming voor zorg in buitenland Aan de verzekerden van de verplichte ziekteverzekering wordt binnen het Europese kader een belangrijke vrijheid gegarandeerd inzake keuze van zorgverlener,

Nadere informatie

Overzicht voordelen mutualiteiten 2014

Overzicht voordelen mutualiteiten 2014 Overzicht voordelen mutualiteiten 2014 Christelijke Mutualiteit (CM) Griepvaccin Een tegemoetkoming van 50% van het betaalde bedrag (met een max van 3 euro) na voorlegging van het BVAC attest waaruit blijkt

Nadere informatie

AMMA HOSPI-PLAN Schadeaangifte

AMMA HOSPI-PLAN Schadeaangifte AMMA HOSPI-PLAN Schadeaangifte AMMA VERZEKERINGEN o.v. Algemene Mutualiteit voor Medische Assuranties onderlinge verzekeringsonderneming vereniging voor onderlinge verzekeringen met vaste en onveranderlijke

Nadere informatie

Hospitalisatieplan General Motors

Hospitalisatieplan General Motors Hospitalisatieplan General Motors Reglement Geldig vanaf 01.01.2007 1. DEFINITIES 1.1. Reglement Hospitalisatieplan Het reglement Hospitalisatieplan General Motors wordt gevormd door onderhavige voorwaarden

Nadere informatie

medische verzekeringen sinds 1944 AMMA VERZEKERINGEN 19-03-1998-De verzekeringswereld AMMA LANCEERT SENIORPLAN medische verzekeringen sinds 1944

medische verzekeringen sinds 1944 AMMA VERZEKERINGEN 19-03-1998-De verzekeringswereld AMMA LANCEERT SENIORPLAN medische verzekeringen sinds 1944 AMMA VERZEKERINGEN 19.03.1998 De Verzekeringswereld AMMA LANCEERT SENIORPLAN medische verzekeringen sinds 1944 onderlinge verzekeringsonderneming toegelaten door de Controledienst voor de Verzekeringen

Nadere informatie

Belg tevreden over arts Transparantie en kostprijs blijven pijnpunt

Belg tevreden over arts Transparantie en kostprijs blijven pijnpunt Belg tevreden over arts Transparantie en kostprijs blijven pijnpunt Bijlage Naar aanleiding van het vijftigjarig bestaan van de ziekte- en invaliditeitsverzekering heeft CM de tevredenheid van de Belgen

Nadere informatie

PATIËNTENVOORLICHTING TE WEINIG GEORGANISEERD IN VLAAMSE

PATIËNTENVOORLICHTING TE WEINIG GEORGANISEERD IN VLAAMSE België/Belgique P.B. 3000 LEUVEN MAIL 2/3974 TIJDSCHRIFT Afzendadres: Vlaams Patiëntenplatform vzw - Groeneweg 151-3001 Heverlee v.u. G. Reynders-Broos Wijnegemsteenweg 70 Bus 005 2970 s Gravenwezel -

Nadere informatie

Nieuwe uitdagingen voor de ziekenfondsen

Nieuwe uitdagingen voor de ziekenfondsen Nieuwe uitdagingen voor de ziekenfondsen Michiel VLAEMINCK Schatbewaarder Landsbond der Christelijke Mutualiteiten De ziekenfondsen in België 7 verzekeringsinstellingen waarvan: 5 private landsbonden die

Nadere informatie