Toediening. 2.1 Toedieningsvormen Toedieningswegen Toedieningswijzen 24

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Toediening. 2.1 Toedieningsvormen 20. 2.2 Toedieningswegen 22. 2.3 Toedieningswijzen 24"

Transcriptie

1 19 Toediening Samenvatting In dit hoofdstuk komt de toediening van medicijnen aan bod. Het volgende wordt behandeld: toedieningsvormen: tablet, dragee, capsule, drankje, druppels, poeders, kauwgom, suspensie, emulsie, zetpil, klysma/rectiole, crème, zalf, pasta, geneesmiddelenpleister, tampon; toedieningswegen: lokale toediening (medicijn direct op de plaats die behandeld moet worden), systemische toediening (medicijn wordt eerst opgenomen in het bloed), enterale toediening (oraal), parenterale toediening (buiten het maag-darmkanaal om, direct in de bloedbaan); toedieningswijzen: oraal, rectaal, vaginaal, via de luchtwegen, via de huid, via de slijmvliezen..1 Toedieningsvormen 0. Toedieningswegen.3 Toedieningswijzen 4 E. van Haaren et al., Medicatieveiligheid, DOI / _, 014 Bohn Stafleu van Loghum, onderdeel van Springer Media BV

2 0 Hoofdstuk Toediening Medicijnen toedienen is een risicovolle handeling en soms ook een voorbehouden handeling. Het is daarom van het grootste belang dat je precies weet wat je gaat doen, wat de risico s zijn en waar je op moeten letten vóór, tijdens en na het toedienen. Iedere toedieningswijze heeft een eigen protocol. Hierin staat beschreven wat je moet doen, hoe je het moet doen en wat de specifieke aandachtspunten zijn bij de toedieningsvorm, de toedieningsweg of de toedieningswijze. Uiteraard spreekt het voor zich dat je voor toediening eerst de medicijnen controleert, de toedienlijst controleert en de gegevens van de cliënt controleert..1 Toedieningsvormen De toedieningsvormen van medicijnen zijn te onderscheiden in: tablet dragee capsule drankje druppels poeders kauwgom suspensie emulsie zetpil (suppositorium) klysma/rectiole crème zalf pasta geneesmiddelenpleister tampon Tablet: een tablet is een poeder dat is samengeperst met hulpstoffen tot een tablet. Je kunt de volgende soorten tabletten onderscheiden: bruistabletten: worden opgelost in water. Zijn echter niet zo geschikt voor mensen met een zoutarm dieet; zuigtabletten: hebben een lokale werking en worden gebruikt voor aandoeningen in mond en keel. Tabletten moeten zo lang mogelijk in de mond gehouden worden; smelttabletten: moeten in de mond gehouden worden; het medicijn wordt opgenomen in het bloed via het mondslijmvlies; kauwtabletten: moeten eerst gekauwd worden en daarna doorgeslikt; dispertabletten: lossen op in water; worden gebruikt voor mensen die slecht tabletten kunnen slikken; maagsapresistente tabletten: zijn voorzien van een laagje waar het maagsap niet doorheen kan dringen. Deze tabletten moeten geheel doorgeslikt worden. Achter de naam staat de toevoeging EC (enteric coating = van een laagje voorzien) of MSR (maagsapresistentie). Zie 7 par. 1.5.

3 1.1 Toedieningsvormen Dragee: een dragee is een met laagjes beklede tablet. Dragees moeten geheel doorgeslikt worden en mogen niet vermalen worden. De laagjes zijn aangebracht om: smaak weg te werken; kleur te geven; werking te behouden; afgifte te vertragen. Capsule: een capsule is een hulsje, gemaakt van gelatine, dat gevuld is met een werkzaam medicijn in poedervorm. Een capsule moet geheel doorgeslikt worden. De capsule dient net als de dragee om: smaak weg te werken; kleur te geven; werking te behouden; afgifte te vertragen. Een capsule mag soms wel geopend worden om het poeder vermengd met water via een sonde toe te dienen. Dit mag uitsluitend volgens afspraak met de apotheker en de arts. Drankje (mixtura): een drankje is een vloeibare toedieningsvorm. Meestal helder, wat betekent dat het medicijn in water is opgelost. Als het medicijn is opgelost in een siroop of stroopje werd er vroeger veel suiker toegevoegd; tegenwoordig wordt de siroop gezoet met zoetstof. Denk hierbij aan hoestdrankjes. Druppels: druppels die oraal (via de mond) ingenomen worden, bevatten een medicijn in geconcentreerde vorm en kunnen gemengd worden met water of op een lepeltje met bijvoorbeeld appelmoes. Poeder (pulveres): een poeder wordt met water vermengd en vervolgens oraal ingenomen. Poeders zijn meestal verpakt in zakjes (sachets). Kauwgom: kauwgom wordt gebruikt voor medicijnen die langzaam vrij moeten komen en door het mondslijmvlies opgenomen. Tegenwoordig wordt dit alleen gebruikt voor de verwerking van nicotine. Suspensie: een suspensie bevat vaste deeltjes die in zwevende toestand in een vloeistof aanwezig zijn. Een suspensie moet altijd goed geschud worden, omdat de vaste bestanddelen naar de bodem van het flesje zakken of juist boven komen drijven. Antibioticadrankjes zijn meestal een suspensie. Emulsie: een emulsie bestaat uit olie of water waarin niet-mengbare stoffen zijn verwerkt. In tegenstelling tot de suspensie is schudden voor gebruik niet nodig. Zetpil (suppositorium): een zetpil is een pil gemaakt van een vaste stof die smelt bij lichaamstemperatuur en waarin een medicijn is verwerkt. Een zetpil wordt rectaal (via de anus in het rectum) ingebracht. Klysma: een klysma bestaat uit een vloeistof met daarin een medicijn of werkzame stof. Een klysma worden rectaal ingebracht om de darmen te spoelen en/of de ontlasting (defecatie) op gang te brengen. Een rectiole is een kleine vorm van een klysma met een medicijn erin. Zalf, crème en pasta: zijn boterachtige middelen die uitsluitend uitwendig gebruikt worden en medicijnen bevatten die via de huid of slijmvliezen worden opgenomen. Een

4 Hoofdstuk Toediening zalfbasis bestaat meestal uit vetten. Een crèmebasis bevat naast vetten ook water en is daarom makkelijker aan te brengen. Een pasta is een veel stuggere substantie. Deze wordt soms gebruikt bij natte wonden. Geneesmiddelenpleister: dit is een pleister waarbij via de huid gedurende een langere tijd kleine hoeveelheden medicijn wordt afgegeven om zo door het lichaam opgenomen te worden (transdermale toediening). Morfinepleisters zijn zo n toepassing.. Toedieningswegen Medicijnen kunnen op verschillende manieren op of in het lichaam worden gebracht, namelijk via lokale toediening en via systemische toediening. Lokale toediening: je brengt het medicijn direct aan op de plaats die behandeld moet worden. Denk hierbij aan oogdruppels, oordruppels, zalf op de huid, vaginaal-tablet maar ook de inhalator brengt het medicijn direct naar de longen. Systemische toediening: het medicijn wordt eerst opgenomen in het bloed. Dat kan door rechtstreekse toediening met spuiten in een ader maar het kan ook met een tablet die via de dunne darm opgenomen wordt in het bloed. Tabletten die onder de tong moeten worden gelegd, worden via het slijmvlies direct in het bloed opgenomen. Dit noem je sublinguale tabletten. Om te bereiken dat het medicijn in de bloedbaan terechtkomt, spreken we van enterale (via het maag-darmkanaal) of parenterale toediening (buiten het maag-darmkanaal om). Enterale toediening Enterale toediening is toediening via het maag-darmkanaal. Orale toediening van medicijnen is de meest voorkomende vorm van enterale toediening. De vertering van het medicijn kan al in de mond beginnen (kauwtabletten), maar de meeste medicijnen worden direct doorgeslikt en dan start de omzetting in de maag. Parenterale toediening Parenterale toediening is toediening buiten het maag-darmkanaal om. Parenteraal toedienen van medicijnen is een voorbehouden handeling en mag uitsluitend uitgevoerd worden door bevoegde en bekwame zorgverleners. Bij parenterale toediening is de werking snel en kan er goed gedoseerd worden. De risico s zijn wel groter dan bij orale toediening omdat het geneesmiddel direct of heel snel in het bloed terechtkomt en onmiddellijk zijn werk doet. Alle parenterale toedieningen bevatten waterige oplossingen. Bij parenterale toediening is er een uitvoeringsverzoek van de behandelend arts nodig en, afhankelijk van het medicijn, is een dubbele controle noodzakelijk (zie ook 7 par. 4.4). De apotheker levert (in de meeste gevallen) de toe te dienen medicijnen in een voorgevulde injectiespuit aan. Op de spuit zit een etiket met daarop vermeld de inhoud en de gegevens van de cliënt. De eerste controle vindt plaats door de apotheker, de tweede controle vindt plaats door degene die de injectie toedient.

5 3. Toedieningswegen Als het niet mogelijk is om alle medicijnen op bovengenoemde wijze in een spuit of injectiepen aan te leveren is het soms nodig om het medicijn op te zuigen bij de cliënt, een oplossing te maken bij de cliënt of de injectiepen in te stellen bij de cliënt. Een collega controleert de spuit of injectiepen. Als er geen collega aanwezig is om de tweede controle uit te voeren: Ga na of cliënt of mantelzorger dit kan doen. Mocht dit niet mogelijk zijn, neem dan contact op met de apotheker om gezamenlijk vast te stellen wat het risico is en eventueel naar een alternatief te zoeken. Maak gebruik van dubbele controle op afstand door het maken van een foto met je mobiele telefoon en stuur deze naar je collega. Bel een collega en laat deze de oplossing berekenen. Parenterale toediening kent twee toedieningsvormen: injectie en infuus. kinjectie Subcutaan injecteren: injecties onder de huid. Medicijnen die subcutaan gespoten worden zijn bijvoorbeeld: insuline, antistolling en reumamedicijnen. Let op Injecteer nooit: in de buurt van grote bloedvaten; in littekenweefsel; plaatsen die ontstoken of pijnlijk zijn; verlamde ledematen; ledematen met trombose of oedeem; plaatsen met rode of blauwe verkleuringen; een geopereerd of te opereren gebied; een hematoom; plaatsen die hard aanvoelen; een arm of been met een infuus of shunt; binnen een cirkel van 4 cm rond de navel; binnen een omtrek van cm van de vorige injectieplaats; in arm of been waarvan lymfklieren verwijderd zijn. Intramusculair injecteren: injecties direct in het spierweefsel. Voorbeelden van medicijnen die intramusculair gespoten worden zijn: Vitamine B, antibiotica, BMR-vaccinatie voor kinderen, griepvaccinatie. Als het medicijn opgelost is in olie of als suspensie (vaste stof verdeeld in een vloeistof) blijft na de injectie de fijnverdeelde stof achter in het weefsel en wordt het medicijn langzaam afgegeven aan het bloed. Deze verlengde werking wordt ook wel depot genoemd. Injecteer nooit in: een geopereerd of te opereren gebied; een hematoom;

6 4 Hoofdstuk Toediening door vocht gezwollen gebied of trombosegebied; verlamde ledematen; plaatsen die hard aanvoelen; plaatsen die er rood of blauw uitzien; een arm of been waarin een shunt of infuus zit. Intraveneus injecteren: het medicijn wordt direct in de ader gespoten. kinfuus Infusie: een infuus wordt aangelegd om vloeistoffen, medicijnen of bloed toe te dienen. Er zijn verschillende soorten infusen: perifeer infuus wordt geplaatst in de handrug of in de onderarm of in de elleboogplooi; centraal infuus, ook wel centrale lijn genoemd, wordt aangebracht in een groot bloedvat onder het sleutelbeen, hals of lies..3 Toedieningswijzen Medicijnen kunnen op verschillende manieren in het lichaam ingebracht worden: oraal rectaal vaginaal via de luchtwegen via de huid via de slijmvliezen Oraal toedienen Oraal toedienen oftewel medicijnen per os toedienen betekent dat de cliënt de medicijnen via de mond toegediend krijgt. Het medicijn volgt dezelfde weg als het voedsel. De meeste tabletten worden ingenomen met water. Sommige medicijnen beginnen al hun werkzame stof af te geven in de maag, andere medicijnen komen geheel in de darmen terecht. Afhankelijk van het soort medicijn zijn er voorschriften hoe en wanneer het medicijn ingenomen moet worden. Bijvoorbeeld voor, tijdens of na de maaltijd, wel of niet samen met melkproducten. In alle gevallen geldt: let goed op, lees de verpakking en bijsluiter, en gebruik de toedienlijst van de apotheek. Medicijnen die je oraal toedient: tabletten (afhankelijk van het soort medicijn mogen tabletten vermalen worden) dragees (mogen niet vermalen worden, moeten in zijn geheel doorgeslikt worden) capsules (geheel doorslikken) drankjes druppels suspensies emulsies poeders

7 5.3 Toedieningswijzen Capsules moeten met veel water ingenomen worden omdat deze anders in de slokdarm kunnen blijven steken en daar kunnen zorgen voor een beschadiging. Capsules zijn niet geschikt voor jonge kinderen. Tabletten met een vertraagde afgifte mogen niet vermalen worden. Rectaal toedienen Rectaal toedienen betekent dat je medicijnen in de vorm van een zetpil of klysma via de anus in het onderste deel van de dikke darm (rectum) toedient. Rectaal toegediende medicijnen kunnen een lokale werking hebben of een systemische werking. Bij systemische werking wordt het medicijn opgenomen in het bloed via het slijmvlies van de darmen. Vaginaal toedienen Vaginaal toedienen betekent dat er een medicijn via de vagina wordt ingebracht. Vaginale toedieningsvormen zijn: vaginaal tablet vaginaal tampon vaginaal crème vaginaal spoeling vaginale zetpil (ovule) Vaginale anticonceptie vindt plaats door gebruik van een spiraaltje of een vaginale ring: Spiraaltje: wordt ingebracht door de arts via de vagina in de baarmoeder. Kan meestal enkele jaren blijven zitten en bevat een hormoon; Vaginale ring: een toedieningsvorm die drie weken in de vagina blijft zitten en dan verwijderd moet worden. Toedienen via de luchtwegen Toedienen via de luchtwegen betekent dat je een medicijn via de ademhalingsorganen naar binnen krijgt. Neusdruppels: zijn bedoeld om het lokale neusslijmvlies te behandelen. Voor het druppelen eerst de neus laten snuiten. Neusdruppels moeten helder zijn en mogen na opening van de verpakking niet langer dan drie maanden bewaard worden. Pufjes: een spray of verstuiver waarbij fijnverdeelde druppels hoog in de neusholte terechtkomen. Eerst de neus laten snuiten.

8 6 Hoofdstuk Toediening Inhaleren: is een toedieningswijze waarbij door middel van een inhalator medicijnen via de mond in de longen terechtkomen. Inhalatiespray (aerosol) wordt gebruikt als een medicijn de onderste delen van de luchtwegen, de longen, moet bereiken. Inhaleren (dosisaerosolen) is een complexe handeling. Er moet gelijktijdig op de knop gedrukt worden en ingeademd worden. Er kan gebruikgemaakt worden van een voorzetkamer: de werkzame stof wordt in het hulpstuk, de voorzetkamer, gespoten zodat de cliënt rustig kan inhaleren. Bij gebruik van een inhaler moet de cliënt rechtop staan en eerst eenmaal diep in- en uitademen. Na het inhaleren moet de cliënt de adem vijf tellen vasthouden en langzaam uitademen via de neus. Een voorzetkamer wordt gebruikt voor mensen met onvoldoende longcapaciteit. Voor baby s en jonge kinderen zijn er speciale voorzetkamers met baby- en/of kindermaskers. Auto-inhaler: is een dosisaerosol die automatisch een pufje geeft bij inademen. Een auto-inhaler kan niet met een voorzetkamer gebruikt worden. Poederinhalatoren: zijn er voor eenmalig gebruik of voor meermalig gebruik. Vernevelen: inhalatievloeistoffen worden via vernevelapparatuur toegediend. Het medicijn wordt in het apparaat tot kleine druppels verstoven en deze druppels worden tussen de 5 tot 10 minuten ingeademd. Er zijn verschillende vernevelapparaten. Het kan voorkomen dat het medicijn eerst verdund moet worden met een fysiologische zoutoplossing. Vernevelen wordt meestal toegepast als de longfunctie zodanig verslechterd is, dat de cliënt heel moeilijk kan inademen. Stomen: wordt gebruikt bij verstoppingen van de bovenste luchtwegen (neusholte, voorhoofdsholte). Hierbij wordt het medicijn in kokendheet water opgelost en de cliënt moet met een handdoek over het hoofd circa 10 minuten de hete damp inademen. Inademen van de hete damp is belangrijker dan de vluchtige stof in de stoom. Stomen is niet geschikt voor kinderen. Toedienen via de huid Zalven en crèmes worden gebruikt bij huidaandoeningen. Ze hebben een lokale werking en werken direct op de huid of het daaronder liggende huidweefsel. Zalven en crèmes worden een of meermalen per dag aangebracht.

9 7.3 Toedieningswijzen Zalven of crèmes die vlekken veroorzaken worden meestal onder een verband aangebracht. Bij nattende huidaandoeningen wordt de behandelde huid afgedekt of wordt verband gebruikt om het geneesmiddel aan te brengen. Zalven op slijmvliezen worden gebruikt voor directe toepassing op de slijmvliezen zoals neus, oog en mond. Indien een zalf aangebracht moet worden in de mondholte is de zalf op waterbasis gemaakt. Pleisters met een medicijn erin is een transdermale toedieningsvorm en wordt gebruikt om een medicijn via de huid langzaam in de bloedbaan te laten komen. Een pleister wordt meestal twee- tot driemaal per week gewisseld. Een nieuwe pleister moet op een andere plek geplakt worden om huidirritatie te voorkomen; maak hiervoor een plakschema. Toediening via de slijmvliezen Bij toedienen via de slijmvliezen wordt een medicijn direct aangebracht op de slijmvliezen. Lokaal kunnen de slijmvliezen aan de buitenkant van het lichaam behandeld worden. Via een inhaler kunnen de slijmvliezen van de binnenste luchtwegen bereikt worden. De slijmvliezen van ogen, mond en oren kunnen behandeld worden met een spoeling, druppels of een spray. Vaginaal worden de slijmvliezen lokaal behandeld met een crème of een vaginaal tablet. Irrigeren: lichaamsholten bekleed met slijmvliezen kunnen geworden geïrrigeerd met spoelvloeistoffen, waarin een medicijn kan worden opgelost. Voorbeelden van lichaamsholten zijn de blaas (blaasspoelen bij een cliënt met een blaaskatheter), de darmen (darmspoelen) of de bijholtes. In. tabel.1 staan alle toedieningswegen- en vormen nog eens op een rij.. Tabel.1 Toedieningswijzen en voorbeelden van toedieningsvormen oraal, per os via de mond tablet, drank, dragee, capsule, poeder sublinguaal onder de tong tablet rectaal via de anus zetpil, klysma subcutaan in onderhuids vetweefsel insuline intraveneus in een bloedvat antibiotica intramusculair in de spier griepprik dermaal op de huid zalf en crème transdermaal door de huid morfinepleister

10 8 Hoofdstuk Toediening. Tabel.1 Vervolg inhalatie via de luchtwegen poeder in capsule, spray, vloeistof in vernevelaar oculair in het oog oogdruppels nasaal in de neus neusspray, neusdruppels vaginaal via de vagina crème, tablet in lichaamsholten bijvoorbeeld blaas en vagina spoelvloeistof

11

1 Toedieningswegen en toedieningsvormen

1 Toedieningswegen en toedieningsvormen 1 Toedieningswegen en toedieningsvormen Aan het eind van dit hoofdstuk weet je: hoe het geneesmiddel op de plaats van werking komt; wat het verschil is tussen plaatselijke en systemische toediening; wat

Nadere informatie

toedieningsvormen 1.2.1 Lokale toediening 4 1.2.2 Systemische toediening 5 1.3 Orale toedieningsvormen 7

toedieningsvormen 1.2.1 Lokale toediening 4 1.2.2 Systemische toediening 5 1.3 Orale toedieningsvormen 7 Toedieningswegen en toedieningsvormen. Inleiding 3.2 Toedieningswegen 3.2. Lokale toediening 4.2.2 Systemische toediening 5.3 Orale toedieningsvormen 7.3. Tabletten 7.3.2 Capsules 8.3.3 Vloeibare orale

Nadere informatie

Toepassing van een 2 geneesmiddel

Toepassing van een 2 geneesmiddel Toepassing van een 2 geneesmiddel Inleiding In dit hoofdstuk houden we ons bezig met algemene kenmerken van geneesmiddelen, die in de praktijk van belang zijn bij het gebruik. We staan stil bij de diverse

Nadere informatie

Medicatietoediening op speciale manier. Pleisters Recteole Suppositoria

Medicatietoediening op speciale manier. Pleisters Recteole Suppositoria Medicatietoediening op speciale manier Pleisters Recteole Suppositoria medicijnpleister Medicijnpleister steeds vaker toegepast Wat begon met de hormoonpleister en de pleister om van het roken af te komen,

Nadere informatie

Toepassing van een geneesmiddel

Toepassing van een geneesmiddel 7 Toepassing van een geneesmiddel.1 Inleiding 9. Behandelingsmethoden 9..1 Causale behandeling 9.. Symptomatische en palliatieve behandeling 9..3 Substitutiebehandeling 10..4 Preventieve of profylactische

Nadere informatie

Inhoud Toedieningswegen en toedieningsvormen Inleiding Toedieningswegen Orale toedieningsvormen Toedieningsvormen voor neus, oor, mond en oog

Inhoud Toedieningswegen en toedieningsvormen Inleiding  Toedieningswegen  Orale toedieningsvormen  Toedieningsvormen voor neus, oor, mond en oog VII 1 Toedieningswegen en toedieningsvormen..................................... 1 1.1 Inleiding............................................................................ 3 1.2 Toedieningswegen..................................................................

Nadere informatie

Inhalatie medicatie toedienen. Vaardigheid Voordelen Nadelen

Inhalatie medicatie toedienen. Vaardigheid Voordelen Nadelen Inhalatie medicatie toedienen Vaardigheid Voordelen Nadelen De soorten hulpmiddelen Doseer inhalator = doseeraesosol Poederinhalatoren, meerdere soorten Verneveling inhalator Soorten medcijnen Medicatie:

Nadere informatie

BIJLAGEN STARTBEKWAME FASE BEROEPSOPDRACHT D

BIJLAGEN STARTBEKWAME FASE BEROEPSOPDRACHT D Beroepstaak D Verpleegtechnische vaardigheden en voorbehouden handelingen Crebo 95520 BIJLAGEN STARTBEKWAME FASE BEROEPSOPDRACHT D Bijlage 01 Overzicht verpleegtechnische en voorbehouden handelingen, die

Nadere informatie

Inleiding in de farmacotherapie

Inleiding in de farmacotherapie H. Elling Inleiding in de farmacotherapie Derde druk Houten 2013 V Voorwoord Inleiding in de farmacotherapie heeft als doel de basisbegrippen uit de farmacotherapie uit te leggen. Kennis van de basisbegrippen

Nadere informatie

Spuiten, slikken, of toch anders..?

Spuiten, slikken, of toch anders..? Spuiten, slikken, of toch anders..? Opdracht analyseren 1. Inleiding In deze opdracht gaan leerlingen onderzoeken op welke manier paracetamol kan worden gebruikt en hoe deze stof als medicijn door het

Nadere informatie

Toediening van medicijnen

Toediening van medicijnen Verpleeghuis- woon- en thuiszorg Toediening van medicijnen Dit document mag vrijelijk worden vermenigvuldigd en verspreid mits steeds de Werkgroep Infectiepreventie als auteur wordt vermeld. Vergewis u

Nadere informatie

Intramusculair injecteren van Solu-Cortef Act-O-Vial. Polikliniek Endocrinologie

Intramusculair injecteren van Solu-Cortef Act-O-Vial. Polikliniek Endocrinologie Intramusculair injecteren van Solu-Cortef Act-O-Vial Polikliniek Endocrinologie Inleiding In deze folder leest u hoe een injectie met 100mg Solu-Cortef (hydrocortison) in een spier geïnjecteerd moet worden.

Nadere informatie

BIJLAGEN STARTBEKWAME FASE BEROEPSOPDRACHT D

BIJLAGEN STARTBEKWAME FASE BEROEPSOPDRACHT D Beroepstaak D Verpleegtechnische vaardigheden en voorbehouden handelingen Crebo 95520 BIJLAGEN STARTBEKWAME FASE BEROEPSOPDRACHT D Bijlage 01 Overzicht verpleegtechnische en voorbehouden handelingen, die

Nadere informatie

Wat u moet weten bij het toedienen van antistolling thuis

Wat u moet weten bij het toedienen van antistolling thuis Wat u moet weten bij het toedienen van antistolling thuis 2 Binnenkort gaat u met ontslag. In het ziekenhuis kreeg u injecties met medicijnen tegen trombose. Thuis moet u de injecties ook toedienen. U

Nadere informatie

Schuim Zorg ervoor dat uw endeldarm leeg is voordat u de schuim inbrengt. Ga vooraf naar het toilet.

Schuim Zorg ervoor dat uw endeldarm leeg is voordat u de schuim inbrengt. Ga vooraf naar het toilet. Mesalazine Uw behandelend maag-darm-leverarts heeft u verteld dat u in aanmerking komt voor een onderhoudsbehandeling met mesalazine in verband met een chronische ontstekingsziekte van de darm. In deze

Nadere informatie

Bijsluiter: informatie voor de patiënt

Bijsluiter: informatie voor de patiënt Bijsluiter: informatie voor de patiënt Konakion 10 mg/1 ml oplossing voor injectie en drank Konakion paediatric 2 mg/0,2 ml oplossing voor injectie en drank Fytomenadion Lees goed de hele bijsluiter voordat

Nadere informatie

Inhaleren moet je leren Droog oefenen Geneesmiddelen op maat

Inhaleren moet je leren Droog oefenen Geneesmiddelen op maat In Nederland heeft één op de tien mensen last van een chronische aandoening aan de luchtwegen. Dit kan astma zijn, chronische bronchitis of emfyseem. Voor astma, chronische bronchitis en emfyseem samen

Nadere informatie

Het gebruik van APIDRA in injectieflacon

Het gebruik van APIDRA in injectieflacon EEN GIDS VOOR ALS U BEGINT MET APIDRA (insuline glulisine) 1x 10ML INJECTIEFLACON (100 Eenheden/ml) De Apidra 100 eenheden/ml oplossing voor injectie (in injectieflacon) wordt in een injectieflacon geleverd

Nadere informatie

onbewaakte kopie Protocollenboek Voorbehouden en Risicovolle en Overige handelingen Hoofdstuk Toedienen van medicijnen

onbewaakte kopie Protocollenboek Voorbehouden en Risicovolle en Overige handelingen Hoofdstuk Toedienen van medicijnen Protocollenboek Voorbehouden en Risicovolle en Overige handelingen Hoofdstuk Toedienen van medicijnen Protocollen Voorbehouden, Risicovolle en Overige handelingen Toedienen van medicijnen 1 Inhoudsopgave

Nadere informatie

Bewaren van medicijnen

Bewaren van medicijnen Bewaren van medicijnen HOE BEWAREN HOE LANG OVERZICHT BEWAARTERMIJNEN VAN VERSCHILLENDE MEDICIJNEN VRAAG OVER UW MEDICIJNEN? WWW.APOTHEEK.NL BEWAREN VAN MEDICIJNEN Medicijnen die u goed bewaart, bederven

Nadere informatie

Protocollen Voorbehouden, Risicovolle en Overige handelingen Toedienen van medicijnen 6

Protocollen Voorbehouden, Risicovolle en Overige handelingen Toedienen van medicijnen 6 Protocollen Voorbehouden, Risicovolle en Overige handelingen Toedienen van medicijnen 6 Medicatieveiligheid Medicatieveiligheid verdient aandacht omdat er veel fouten gemaakt worden bij het gebruik van

Nadere informatie

onbewaakte kopie Protocollenboek Voorbehouden en Risicovolle en Overige handelingen Hoofdstuk Toedienen van medicijnen

onbewaakte kopie Protocollenboek Voorbehouden en Risicovolle en Overige handelingen Hoofdstuk Toedienen van medicijnen Protocollenboek Voorbehouden en Risicovolle en Overige handelingen Hoofdstuk Toedienen van medicijnen Protocollen Voorbehouden, Risicovolle en Overige handelingen Toedienen van medicijnen 1 Inhoudsopgave

Nadere informatie

Astma en COPD VRAAG OVER UW MEDICIJNEN? VRAAG HET UW APOTHEKER

Astma en COPD VRAAG OVER UW MEDICIJNEN? VRAAG HET UW APOTHEKER Astma en COPD WAT ZIJN DE KLACHTEN MEDICIJNEN OM UW KLACHTEN TE VERMINDEREN WAT KAN UW APOTHEKER VOOR U DOEN ADVIES IN EEN PERSOONLIJK GESPREK INFORMATIE MEDICIJNEN OP RECEPT VRAAG OVER UW MEDICIJNEN?

Nadere informatie

Antwoord op veelvoorkomende vragen over medicijnen

Antwoord op veelvoorkomende vragen over medicijnen Antwoord op veelvoorkomende vragen over medicijnen Poeders, pillen, druppels, drankjes, tabletten, zalven, capsules en wat al niet meer... we slikken, smeren en druppelen heel wat a{ Of dat altijd verstandig

Nadere informatie

BIJSLUITER: INFORMATIE VOOR DE GEBRUIK(ST)ER GlucaGen HypoKit 1 mg (1 IE), poeder en oplosmiddel voor oplossing voor injectie Glucagonhydrochloride

BIJSLUITER: INFORMATIE VOOR DE GEBRUIK(ST)ER GlucaGen HypoKit 1 mg (1 IE), poeder en oplosmiddel voor oplossing voor injectie Glucagonhydrochloride BIJSLUITER: INFORMATIE VOOR DE GEBRUIK(ST)ER GlucaGen HypoKit 1 mg (1 IE), poeder en oplosmiddel voor oplossing voor injectie Glucagonhydrochloride Lees de hele bijsluiter zorgvuldig door voordat deze

Nadere informatie

Inhaleren met de Aerochamber, met masker

Inhaleren met de Aerochamber, met masker Inhaleren met de Aerochamber, met masker voor kinderen van 0 tot ongeveer 4 jaar De arts heeft vastgesteld dat uw kind problemen heeft met de luchtwegen. Uw kind krijgt daarvoor medicijnen via een voorzetkamer,

Nadere informatie

Protocollen Voorbehouden, Risicovolle en Overige handelingen Vernevelen 2

Protocollen Voorbehouden, Risicovolle en Overige handelingen Vernevelen 2 Protocollen Voorbehouden, Risicovolle en Overige handelingen Vernevelen Vernevelen Vernevelen is het inhaleren van medicijnen in een waterige oplossing. De vloeistof uit de medicijncup wordt door het vernevelapparaat

Nadere informatie

Toedienen van geneesmiddelen via de sonde. Edith Wiegers, ziekenhuisapotheker

Toedienen van geneesmiddelen via de sonde. Edith Wiegers, ziekenhuisapotheker Toedienen van geneesmiddelen via de sonde Edith Wiegers, ziekenhuisapotheker het voorkómen van verstopping van sondes door geneesmiddelen; het niet vermalen van tabletten waarbij dit ongewenst is het ondervangen

Nadere informatie

Chirurgie. Zelf medicijnen tegen trombose spuiten (antistolling)

Chirurgie. Zelf medicijnen tegen trombose spuiten (antistolling) Chirurgie Zelf medicijnen tegen trombose spuiten (antistolling) Chirurgie Binnenkort gaat u met ontslag. In het ziekenhuis kreeg u injecties met medicijnen tegen trombose. Het is de bedoeling dat dit

Nadere informatie

Injecteren - medicijn Injecteren Cytostaticum subcutaan VH x* x* s

Injecteren - medicijn Injecteren Cytostaticum subcutaan VH x* x* s Oichtlijst met protocollen en deskundigheidsniveaus 1 Verwijzingen in de lijst 1 De functionaris is genoemd waarvan verwacht wordt dat hij/zij de handeling zou kunnen uitvoeren, echter altijd geldt: alleen

Nadere informatie

Moeite met slikken van medicijnen

Moeite met slikken van medicijnen 400047 Moeite met slikken van geneesmiddelen_400003 Antibiotica 21-12-10 05:54 Pagina 4 Medicijnen: sommige medicijnen kunnen sufheid of een droge mond veroorzaken. Als iemand suf is, kan hij vergeten

Nadere informatie

BIJSLUITER: INFORMATIE VOOR DE GEBRUIKER. CREON 150 mg pancreatine maagsapresistente capsules

BIJSLUITER: INFORMATIE VOOR DE GEBRUIKER. CREON 150 mg pancreatine maagsapresistente capsules BIJSLUITER: INFORMATIE VOOR DE GEBRUIKER CREON 150 mg pancreatine maagsapresistente capsules Lees goed de hele bijsluiter voordat u dit geneesmiddel gaat gebruiken, want er staat belangrijke informatie

Nadere informatie

Methotrexaat. Informatie en instructie over Methotrexaatinjecties in de thuissituatie. Wat is MTX? Wanneer mag u niet spuiten?

Methotrexaat. Informatie en instructie over Methotrexaatinjecties in de thuissituatie. Wat is MTX? Wanneer mag u niet spuiten? Methotrexaat Informatie en instructie over Methotrexaatinjecties in de thuissituatie In deze handleiding kunt u lezen hoe u zelf of uw mantelzorger Methotrexaat (verder afgekort als MTX) kunt toedienen

Nadere informatie

Opleiding Verzorgende IG, vanaf cohort 2013

Opleiding Verzorgende IG, vanaf cohort 2013 Beoordelingslijst voorbehouden en risicovolle verpleegtechnische handelingen Onderdeel van kwalificerende beroepsprestatie 2.4: uitvoeren van verpleegtechnische vaardigheden Opleiding Verzorgende IG, vanaf

Nadere informatie

Casuïstiek voor doktersassistenten Ik heb barstende hoofdpijn ISBN 978 90 313 7884 5. Hoofdstuk 1: Medische achtergrondkennis

Casuïstiek voor doktersassistenten Ik heb barstende hoofdpijn ISBN 978 90 313 7884 5. Hoofdstuk 1: Medische achtergrondkennis Antwoorden ISBN 978 90 313 7884 5 Hoofdstuk 1: Medische achtergrondkennis 1.1 Centrale zenuwstelsel Onderdelen hersenen 1. voorhoofdskwab 2. sensorische schors 3. achterhoofdskwab 4. slaapkwab 5. verlengde

Nadere informatie

AeroChamber Informatie voor ouders. Astmapoli voor kinderen

AeroChamber Informatie voor ouders. Astmapoli voor kinderen 00 AeroChamber Informatie voor ouders Astmapoli voor kinderen 1 De dosis-aërosol Uw kind heeft luchtwegproblemen en daarom heeft de arts het medicijn dosis-aërosol voorgeschreven. Dit is een spuitbus met

Nadere informatie

Zetpil en klysma. bij kinderen en jongeren met de ziekte van Crohn

Zetpil en klysma. bij kinderen en jongeren met de ziekte van Crohn Zetpil en klysma bij kinderen en jongeren met de ziekte van Crohn Waarom deze folder? Je dokter heeft met je gesproken over het gebruik van zetpillen en klysma s. In deze folder krijg je informatie over

Nadere informatie

Kinderen en doseringen

Kinderen en doseringen Samenvatting 1/6 Maar weinig geneesmiddelen zijn geregistreerd voor het gebruik bij kinderen. Het toepassen van een niet-geregistreerd geneesmiddel bij kinderen wordt offlabelgebruik genoemd. Bovendien

Nadere informatie

Nesivine 0,025% Pediatrie sine conservans, neusspray, oplossing

Nesivine 0,025% Pediatrie sine conservans, neusspray, oplossing Lees de hele bijsluiter aandachtig door, omdat er voor u belangrijke informatie instaat. Dit geneesmiddel is zonder voorschrift verkrijgbaar. Desalniettemin dient u Nesivine zorgvuldig te gebruiken om

Nadere informatie

Scholingstraject voorbehouden-en risicovolle handelingen. module. Medicijnen toedienen. Opleidings Centrum Zuidwester November 2010

Scholingstraject voorbehouden-en risicovolle handelingen. module. Medicijnen toedienen. Opleidings Centrum Zuidwester November 2010 Scholingstraject voorbehouden-en risicovolle handelingen module Medicijnen toedienen. Opleidings Centrum Zuidwester November 2010 Opleidings Centrum 1 November 2010 Inhoudsopgave: Doel van de module 3

Nadere informatie

BIJSLUITER: INFORMATIE VOOR GEBRUIKERS

BIJSLUITER: INFORMATIE VOOR GEBRUIKERS BIJSLUITER: INFORMATIE VOOR GEBRUIKERS Panzytrat 25.000 Panzytrat 10.000 maagsapresistente capsules pancreatine Lees goed de hele bijsluiter voordat u dit geneesmiddel gaat gebruiken, ook als u al eerder

Nadere informatie

INSTRUCTIEBROCHURE. voor mensen die Metoject 50 mg/ml gebruiken

INSTRUCTIEBROCHURE. voor mensen die Metoject 50 mg/ml gebruiken INSTRUCTIEBROCHURE voor mensen die Metoject 50 mg/ml gebruiken Inhoud Pagina Inleiding 3 Hoe wordt Metoject 50 mg/ml gebruikt? 4 Het vermijden van plaatselijke huidirritatie 7 Het vermijden van verharding

Nadere informatie

Zetpillen en Klysma s bij inflammatoire darmziekten (Ziekte van Crohn en Colitis Ulcerosa)

Zetpillen en Klysma s bij inflammatoire darmziekten (Ziekte van Crohn en Colitis Ulcerosa) Zetpillen en Klysma s bij inflammatoire darmziekten (Ziekte van Crohn en Colitis Ulcerosa) Uw behandelend arts heeft met u ge sproken over het gebruik van zetpillen en klysma s. In deze folder krijgt

Nadere informatie

Aandachtspunten bij het vernevelen

Aandachtspunten bij het vernevelen Vernevelen thuis Verneveltherapie is een methode om medicatie aan de longen toe te dienen wanneer inhalatiemedicatie niet via de gangbare vormen (poederinhalator en dosis-aërosol met voorzetkamer) gegeven

Nadere informatie

Ustekinumab. (Stelara )

Ustekinumab. (Stelara ) Ustekinumab (Stelara ) Inhoud Inleiding 3 Wanneer wordt ustekinumab gebruikt en hoe werkt het? 3 Hoe wordt het gebruikt? 3 Mogelijke bijwerkingen 4 Zwangerschap, borstvoeding en vruchtbaarheid 5 Andere

Nadere informatie

BIJSLUITER: INFORMATIE VOOR DE GEBRUIKER. Nesivine 0,05%, neusdruppels en neusspray (doseerspray en spray), oplossing Oxymetazoline hydrochloride

BIJSLUITER: INFORMATIE VOOR DE GEBRUIKER. Nesivine 0,05%, neusdruppels en neusspray (doseerspray en spray), oplossing Oxymetazoline hydrochloride BIJSLUITER: INFORMATIE VOOR DE GEBRUIKER Nesivine 0,05%, neusdruppels en neusspray (doseerspray en spray), oplossing Oxymetazoline hydrochloride Lees goed de hele bijsluiter voordat u dit geneesmiddel

Nadere informatie

c7ae6a72-85f2-49ff-8e25-691ddaaea95e medicatie Nadine Kettelarij Mondriaan Verpleegk Verzorgend :10

c7ae6a72-85f2-49ff-8e25-691ddaaea95e medicatie Nadine Kettelarij Mondriaan Verpleegk Verzorgend :10 c7ae6a72-85f2-49ff-8e25-691ddaaea95e medicatie Nadine Kettelarij Mondriaan Verpleegk Verzorgend 22.02.2010 16:10 www.thiememeulenhoff.nl ThiemeMeulenhoff, Utrecht/Zutphen, 2010 Alle rechten voorbehouden.

Nadere informatie

Diabetes mellitus VRAAG OVER UW MEDICIJNEN?? WWW.APOTHEEK.NL

Diabetes mellitus VRAAG OVER UW MEDICIJNEN?? WWW.APOTHEEK.NL Diabetes mellitus WAT IS DIABETES MELLITUS BEHANDELING: MEDICIJNEN EN DIEET WAT KUNT U ZELF DOEN WAT KAN UW APOTHEKER VUUR U DOEN ADVIES IN EEN PERSOONLIJK GESPREK INFORMATIE MEDICIJNEN OP RECEPT VRAAG

Nadere informatie

BIJSLUITER: INFORMATIE VOOR DE GEBRUIKER. Nesivine 0,025% Pediatrie sine conservans, neusspray, oplossing. Oxymetazoline hydrochloride

BIJSLUITER: INFORMATIE VOOR DE GEBRUIKER. Nesivine 0,025% Pediatrie sine conservans, neusspray, oplossing. Oxymetazoline hydrochloride BIJSLUITER: INFORMATIE VOOR DE GEBRUIKER Nesivine 0,025% Pediatrie sine conservans, neusspray, oplossing Oxymetazoline hydrochloride Lees goed de hele bijsluiter voordat u dit geneesmiddel gaat gebruiken

Nadere informatie

Praktijkkaart Richtlijn Neusmaagsonde

Praktijkkaart Richtlijn Neusmaagsonde Praktijkkaart Richtlijn Neusmaag Volwassenen METHODE INBRENGEN NEUSMAAGSONDE STAP 1, tref de benodigde voorbereidingen: Overleg vóór het inbrengen met de zorgvrager/ diens vertegenwoordiger(s), leg uit

Nadere informatie

Inleiding Symptomen Werking van de neus

Inleiding Symptomen Werking van de neus VERKOUDHEID 202 Inleiding U komt op de polikliniek Keel-, Neus- en Oorheelkunde, omdat u last heeft van verkoudheid. Verkoudheid is een ontsteking van het slijmvlies in uw neus, bijholten en uw keel. Verkoudheid

Nadere informatie

PROTOCOL GENEESMIDDELENVERSTREKKING EN MEDISCH HANDELEN

PROTOCOL GENEESMIDDELENVERSTREKKING EN MEDISCH HANDELEN PROTOCOL GENEESMIDDELENVERSTREKKING EN MEDISCH HANDELEN Als het kind geneesmiddelen nodig heeft gedurende het verblijf op de basisschool kunnen de ouders hun zeggenschap over de toediening van de medicamenten

Nadere informatie

Inhoud van deze bijsluiter:

Inhoud van deze bijsluiter: Lees de hele bijsluiter aandachtig door, omdat er voor u belangrijke informatie instaat. Dit geneesmiddel is zonder voorschrift verkrijgbaar. Desalniettemin dient u Nesivine zorgvuldig te gebruiken om

Nadere informatie

Bijsluiter: informatie voor de gebruiker

Bijsluiter: informatie voor de gebruiker Bijsluiter: informatie voor de gebruiker Tempocol maagsapresistente zachte capsules Pepermuntolie Lees goed de hele bijsluiter voordat u dit geneesmiddel gaat gebruiken want er staat belangrijke informatie

Nadere informatie

BIJSLUITER: INFORMATIE VOOR DE GEBRUIKER. Nesivine 0,01% baby sine conservans, neusdruppels, oplossing Oxymetazoline hydrochloride

BIJSLUITER: INFORMATIE VOOR DE GEBRUIKER. Nesivine 0,01% baby sine conservans, neusdruppels, oplossing Oxymetazoline hydrochloride BIJSLUITER: INFORMATIE VOOR DE GEBRUIKER Nesivine 0,01% baby sine conservans, neusdruppels, oplossing Oxymetazoline hydrochloride Lees goed de hele bijsluiter voordat u dit geneesmiddel gaat gebruiken

Nadere informatie

1 injectieflacon Sandostatine 0,2 mg/ml bevat per 5 ml een hoeveelheid octreotide-acetaat, die overeenkomt met 1 mg octreotide.

1 injectieflacon Sandostatine 0,2 mg/ml bevat per 5 ml een hoeveelheid octreotide-acetaat, die overeenkomt met 1 mg octreotide. SANDOSTATINE Novartis Pharma B.V. Postbus 241 6800 LZ Arnhem Telefoon 026-37 82 111 INFORMATIE VOOR DE PATIENT Lees de bijsluiter regelmatig vóór gebruik, ook als u Sandostatine al eerder gebruikte. De

Nadere informatie

Colofon. Redactie: Bianca Koolwijk Michiel Hartkamp. Vormgeving & illustraties: Irene Berbee

Colofon. Redactie: Bianca Koolwijk Michiel Hartkamp. Vormgeving & illustraties: Irene Berbee Colofon Redactie: Bianca Koolwijk Michiel Hartkamp Vormgeving & illustraties: Irene Berbee Dit is een uitgave van de Koninklijke Nederlandse Maatschappij ter bevordering der Pharmacie (KNMP) Postbus 30460

Nadere informatie

INHALEREN MET VOORZETKAMER

INHALEREN MET VOORZETKAMER INHALEREN MET VOORZETKAMER 1029 Inhaleren met een voorzetkamer 1. Dosis aërosol krachtig schudden en in de voorzetkamer plaatsen. 2. Plaats het mondstuk van de voorzetkamer tussen de tanden en sluit de

Nadere informatie

Zijn er medische bijzonderheden waarmee rekening gehouden moet. Zo ja, het toestemmingsformulier voor het verstrekken van medicijnen invullen en

Zijn er medische bijzonderheden waarmee rekening gehouden moet. Zo ja, het toestemmingsformulier voor het verstrekken van medicijnen invullen en Medicatie Zijn er medische bijzonderheden waarmee rekening gehouden moet ja/nee worden? Is u kind u onder behandeling van een specialist? ja/nee Zo ja, welke? Heeft dit gevolgen voor de opvang? Is er sprake

Nadere informatie

Midazolam neusspray (bij kinderen)

Midazolam neusspray (bij kinderen) Midazolam neusspray (bij kinderen) Uw kind wordt behandeld voor epilepsie. Soms is extra medicatie nodig bij aanvallen. Om uw kind bij een aanval te kunnen helpen, heeft de arts in overleg met u Midazolam

Nadere informatie

Methotrexaat bij de ziekte van Crohn

Methotrexaat bij de ziekte van Crohn Methotrexaat bij de ziekte van Crohn Uw behandelend arts of MDL- verpleegkundige heeft met u gesproken over het gebruik van Methotrexaat (MTX). In deze folder krijgt u informatie over de werking en het

Nadere informatie

Protocol 3: Geneesmiddelen en Medisch Handelen 1 (GMMH) KDV t Sprookjesland

Protocol 3: Geneesmiddelen en Medisch Handelen 1 (GMMH) KDV t Sprookjesland Protocol 3: Geneesmiddelen en Medisch Handelen 1 (GMMH) KDV t Sprookjesland 1 Laatste versie: 27 januari 2014 Inhoudsopgave Inleiding 3. Geneesmiddelen verstrekking op verzoek 3.1. Huid- en wondverzorging

Nadere informatie

aanleggen van een pouch (IPAA)

aanleggen van een pouch (IPAA) patiënteninformatie aanleggen van een pouch (IPAA) U heeft met uw arts gesproken over het maken van een verbinding tussen de dunne darm en de anus. Dit heet een Ileo Pouch Anale Anastomose (IPAA), in het

Nadere informatie

B. Braun Access Port Systems Celsite implanteerbare poortkatheters

B. Braun Access Port Systems Celsite implanteerbare poortkatheters B. Braun Access Port Systems Celsite implanteerbare poortkatheters Informatieboekje voor patiënten Inhoudsopgave Inhoudsopgave Gegevens over mijn implanteerbare poortkatheter 3 Inleiding 4 - Verklarende

Nadere informatie

BIJSLUITER: INFORMATIE VOOR DE GEBRUIK(ST)ER. Rennie Suikervrij, kauwtabletten 680 mg calciumcarbonaat en 80 mg magnesiumcarbonaat

BIJSLUITER: INFORMATIE VOOR DE GEBRUIK(ST)ER. Rennie Suikervrij, kauwtabletten 680 mg calciumcarbonaat en 80 mg magnesiumcarbonaat BIJSLUITER: INFORMATIE VOOR DE GEBRUIK(ST)ER Rennie Suikervrij, kauwtabletten 680 mg calciumcarbonaat en 80 mg magnesiumcarbonaat Lees deze bijsluiter zorgvuldig door, want het bevat belangrijke informatie

Nadere informatie

Luuf Verkoudheidsbalsem (voor baby s) zalf voor inhalatiedamp RVG 06188 BIJSLUITER: INFORMATIE VOOR DE GEBRUIK(ST)ER

Luuf Verkoudheidsbalsem (voor baby s) zalf voor inhalatiedamp RVG 06188 BIJSLUITER: INFORMATIE VOOR DE GEBRUIK(ST)ER Module 1.3.2 Bijsluiter Blz.1/3 Luuf Verkoudheidsbalsem (voor baby s) RVG 06188 BIJSLUITER: INFORMATIE VOOR DE GEBRUIK(ST)ER Luuf Verkoudheidsbalsem (voor baby s) Kamfer, marjoramolie, eucalyptusolie,

Nadere informatie

Dosisaërosol met voorzetkamer met mondstuk of masker

Dosisaërosol met voorzetkamer met mondstuk of masker Dosisaërosol met voorzetkamer met mondstuk of masker 2 De voorzetkamer is een hulpmiddel om medicatie uit een dosisaërosol (spuitbusje) te inhaleren. Als het medicijn in de voorzetkamer wordt gespoten,

Nadere informatie

BIJSLUITER: INFORMATIE VOOR GEBRUIKERS. CREON granulaat pancreatine maagsapresistent granulaat

BIJSLUITER: INFORMATIE VOOR GEBRUIKERS. CREON granulaat pancreatine maagsapresistent granulaat BIJSLUITER: INFORMATIE VOOR GEBRUIKERS CREON granulaat pancreatine maagsapresistent granulaat Lees goed de hele bijsluiter voordat u dit geneesmiddel gaat gebruiken, want er staat belangrijke informatie

Nadere informatie

Waarvoor zijn MEDICIJNEN? En hoe gebruik je ze goed? www.kennispleingehandicaptensector.nl

Waarvoor zijn MEDICIJNEN? En hoe gebruik je ze goed? www.kennispleingehandicaptensector.nl Waarvoor zijn MEDICIJNEN? En hoe gebruik je ze goed? www.kennispleingehandicaptensector.nl MEDICIJNEN HELPEN ALS JE ZIEK BENT. Als je ziek bent krijg je medicijnen om beter te worden. Medicijnen helpen

Nadere informatie

Zetpil en klysma. Informatiefolder. bij de ziekte van Crohn en colitis ulcerosa. N-ICC folder SUPP/KLYSMA uitgave november 2014

Zetpil en klysma. Informatiefolder. bij de ziekte van Crohn en colitis ulcerosa. N-ICC folder SUPP/KLYSMA uitgave november 2014 Zetpil en klysma bij de ziekte van Crohn en colitis ulcerosa Informatiefolder N-ICC folder SUPP/KLYSMA uitgave november 2014 Deze folder is tot stand gekomen door samenwerkende IBD verpleegkundigen en

Nadere informatie

BIJSLUITER Atosiban Devrimed 6,75 mg/0,9 ml

BIJSLUITER Atosiban Devrimed 6,75 mg/0,9 ml BIJSLUITER Atosiban Devrimed 6,75 mg/0,9 ml 1 BIJSLUITER: INFORMATIE VOOR DE GEBRUIKER Atosiban Devrimed 6,75 mg/0,9 ml oplossing voor injectie Atosiban Lees goed de hele bijsluiter voordat u dit geneesmiddel

Nadere informatie

Patiënteninformatie. Sondevoeding geven aan uw kind. Kindergeneeskunde: 1 e etage, routenummer 54, telefoonnummer: 079-3462107

Patiënteninformatie. Sondevoeding geven aan uw kind. Kindergeneeskunde: 1 e etage, routenummer 54, telefoonnummer: 079-3462107 Patiënteninformatie Sondevoeding geven aan uw kind Kindergeneeskunde: 1 e etage, routenummer 54, telefoonnummer: 079-3462107 Inleiding Uw kind heeft een sonde en krijgt sondevoeding. U wilt leren hoe u

Nadere informatie

Het toedienen van Fraxiparine - injecties

Het toedienen van Fraxiparine - injecties ORTHOPEDIE Het toedienen van Fraxiparine - injecties BEHANDELING Het toedienen van Fraxiparine - injecties De komende tijd kunt u minder goed uit de voeten. Dat kan bijvoorbeeld komen door een gipsverband,

Nadere informatie

Zetpil en klysma bij de ziekte van Crohn en colitis ulcerosa. polikliniek maag-, darm-, leverziekten (MDL)

Zetpil en klysma bij de ziekte van Crohn en colitis ulcerosa. polikliniek maag-, darm-, leverziekten (MDL) Zetpil en klysma bij de ziekte van Crohn en colitis ulcerosa polikliniek maag-, darm-, leverziekten (MDL) Noteer hier uw vragen Uw behandelend arts en/of maag, darm, lever (MDL) verpleegkundig specialist

Nadere informatie

Praktijkkaart Richtlijn Neusmaagsonde Kinderen (tot 180 cm)

Praktijkkaart Richtlijn Neusmaagsonde Kinderen (tot 180 cm) Praktijkkaart Richtlijn Neusmaag Kinderen (tot 180 cm) METHODE INBRENGEN NEUSMAAGSONDE STAP 1, tref de benodigde voorbereidingen: Overleg, indien mogelijk, vóór het inbrengen met kind/ ouders/ vertegenwoordiger(s),

Nadere informatie

Verstopte neus, zwelling & hoofdpijn

Verstopte neus, zwelling & hoofdpijn Verstopte neus, zwelling & hoofdpijn Wat kan je doen als alles dichtzit in je hoofd? Vind dag en nacht verlichting Zit alles dicht daarboven? Een verstopte neus? Gezwollen neusslijmvliezen? En soms nog

Nadere informatie

Morfine Feiten en fabels. Apotheek

Morfine Feiten en fabels. Apotheek 00 Morfine Feiten en fabels Apotheek In overleg met uw arts gaat u morfine gebruiken. Morfine behoort tot een groep geneesmiddelen, die morfineachtige pijnstillers of opioïden worden genoemd. Inleiding

Nadere informatie

Midazolam neusspray (bij volwassenen)

Midazolam neusspray (bij volwassenen) Midazolam neusspray (bij volwassenen) 2 U wordt behandeld voor epilepsie. Als u een aanval krijgt, kan iemand in uw naaste omgeving Midazolam neusspray toedienen als dat nodig is. In deze folder leest

Nadere informatie

INFORMATIE VOOR DE PATIËNT

INFORMATIE VOOR DE PATIËNT INFORMATIE VOOR DE PATIËNT Copaxone 20 mg/ml voorgevulde spuit Lees deze bijsluiter zorgvuldig door voordat u start met het gebruik van dit geneesmiddel. Bewaar deze bijsluiter, het kan nodig zijn om deze

Nadere informatie

BIJSLUITER: INFORMATIE VOOR DE GEBRUIK(ST)ER Imodium Instant 2 mg orodispergeerbare tabletten

BIJSLUITER: INFORMATIE VOOR DE GEBRUIK(ST)ER Imodium Instant 2 mg orodispergeerbare tabletten BIJSLUITER: INFORMATIE VOOR DE GEBRUIK(ST)ER Imodium Instant 2 mg orodispergeerbare tabletten Lees de hele bijsluiter zorgvuldig door voordat u start met het gebruik van dit geneesmiddel. Dit geneesmiddel

Nadere informatie

Sondevoeding thuis. Diëtetiek

Sondevoeding thuis. Diëtetiek Sondevoeding thuis Diëtetiek 1 U gaat met sondevoeding naar huis. Deze folder geeft informatie over het gebruik van sondevoeding en tips hoe u hiermee om kunt gaan. Afdeling Diëtetiek Telefoon: 0591-69

Nadere informatie

Overzicht vaardigheden

Overzicht vaardigheden Overzicht vaardigheden hbo Verpleegkunde Versie 1.1 Noordhoff Health Het Spoor 8-14 3994 AK HOUTEN 088-522 68 66 zorgpadhbo@noordhoff.nl Noordhoff Health, aantoonbaar beter. www.noordhoff-health.nl Inhoudsopgave

Nadere informatie

Maagoperatie. Ligging en functie van de maag. Diagnose en onderzoek

Maagoperatie. Ligging en functie van de maag. Diagnose en onderzoek Maagoperatie Deze folder geeft u informatie over de gebruikelijke gang van zaken rond een maagoperatie. Het is goed u te realiseren dat voor u persoonlijk de situatie anders kan zijn dan beschreven. Ligging

Nadere informatie

Methotrexaat (MTX) per subcutane injectie

Methotrexaat (MTX) per subcutane injectie Maag-darm-leverziekten/Reumatologie Patiënteninformatie Methotrexaat (MTX) per subcutane injectie U ontvangt deze informatie,omdat uw arts u methotrexaat (MTX) heeft voorgeschreven voor de behandeling

Nadere informatie

Het gebruik van de verschillende inhalatoren

Het gebruik van de verschillende inhalatoren Longgeneeskunde Inhaleren Inhalatiemedicijnen Bij de behandeling van astma en COPD (chronische bronchitis en longemfyseem) wordt er gebruik gemaakt van verschillende inhalatie medicijnen. Ze zijn onder

Nadere informatie

Patiënteninformatie. Sondevoeding geven aan uw kind

Patiënteninformatie. Sondevoeding geven aan uw kind Patiënteninformatie Sondevoeding geven aan uw kind Inleiding Uw kind heeft een sonde en krijgt sondevoeding. U wilt leren hoe u sondevoeding aan uw kind moet geven, zodat u dit thuis zelfstandig kunt doen.

Nadere informatie

BIJSLUITER: INFORMATIE VOOR DE GEBRUIKER. Nesivine 0,05% sine conservans, neusspray, oplossing oxymetazoline hydrochloride

BIJSLUITER: INFORMATIE VOOR DE GEBRUIKER. Nesivine 0,05% sine conservans, neusspray, oplossing oxymetazoline hydrochloride BIJSLUITER: INFORMATIE VOOR DE GEBRUIKER Nesivine 0,05% sine conservans, neusspray, oplossing oxymetazoline hydrochloride Lees goed de hele bijsluiter voordat u dit geneesmiddel gaat gebruiken want er

Nadere informatie

BIJSLUITER: INFORMATIE VOOR DE GEBRUIKER

BIJSLUITER: INFORMATIE VOOR DE GEBRUIKER BIJSLUITER: INFORMATIE VOOR DE GEBRUIKER Sandostatine LAR 10 mg, poeder en oplosmiddel voor suspensie voor injectie Sandostatine LAR 20 mg, poeder en oplosmiddel voor suspensie voor injectie Sandostatine

Nadere informatie

Scholingsaanbod vanaf 1 januari 2012

Scholingsaanbod vanaf 1 januari 2012 Scholingsaanbod vanaf 1 januari 2012 Maandag 16 januari 2012 van 09.00 12.00 Herhalingscursus 1: bloedsuiker bepalen, insuline spuiten, subcutaan en intramusculair injecteren, het toedienen van oor/oog/neus

Nadere informatie

DIABETES MELLITUS. www.benuapotheek.nl

DIABETES MELLITUS. www.benuapotheek.nl DIABETES MELLITUS www.benuapotheek.nl DIABETES MELLITUS DIABETES MELLITUS (SUIKERZIEKTE) IS EEN STOFWISSELINGSZIEKTE WAARBIJ ER TE VEEL GLUCOSE IN HET BLOED ZIT. HIERDOOR KUNNEN BLOEDVATEN EN ZENUWWEEFSEL

Nadere informatie

PROTOCOL MEDICIJNGEBRUIK

PROTOCOL MEDICIJNGEBRUIK PROTOCOL MEDICIJNGEBRUIK Doel: Het vastleggen van een uniforme werkwijze bij medicijn verstrekking en het bieden van kaders om te voldoen aan ouderwensen en richtlijnen op het gebied van de algemene gezondheidszorg.

Nadere informatie

Bijsluiter: informatie voor de gebruiker. GlucaGen 1 mg Poeder en oplosmiddel voor oplossing voor injectie glucagon

Bijsluiter: informatie voor de gebruiker. GlucaGen 1 mg Poeder en oplosmiddel voor oplossing voor injectie glucagon Bijsluiter: informatie voor de gebruiker GlucaGen 1 mg Poeder en oplosmiddel voor oplossing voor injectie glucagon Lees goed de hele bijsluiter voordat u dit geneesmiddel gaat gebruiken want er staat belangrijke

Nadere informatie

Griepprik Wat kan uw apotheek voor u doen? Koorts en pijn

Griepprik Wat kan uw apotheek voor u doen? Koorts en pijn Verkoudheid en griep Plotseling een rillerig gevoel, spierpijn, keelpijn, last van hoesten en koorts... Misschien is dit het begin van een forse griep ( influenza ). In dat geval kunt u ook last krijgen

Nadere informatie

BIJSLUITER: INFORMATIE VOOR DE GEBRUIK(ST)ER. GlucaGen Hypokit 1 mg Poeder en oplosmiddel voor oplossing voor injectie Glucagon

BIJSLUITER: INFORMATIE VOOR DE GEBRUIK(ST)ER. GlucaGen Hypokit 1 mg Poeder en oplosmiddel voor oplossing voor injectie Glucagon BIJSLUITER: INFORMATIE VOOR DE GEBRUIK(ST)ER GlucaGen Hypokit 1 mg Poeder en oplosmiddel voor oplossing voor injectie Glucagon Lees de hele bijsluiter zorgvuldig door voordat de injectie van dit geneesmiddel

Nadere informatie

Clindamycin Sandoz 150 mg capsules, hard Clindamycin Sandoz 300 mg capsules, hard

Clindamycin Sandoz 150 mg capsules, hard Clindamycin Sandoz 300 mg capsules, hard BIJSLUITER: INFORMATIE VOOR DE GEBRUIK(ST)ER Clindamycin Sandoz 150 mg capsules, hard Clindamycin Sandoz 300 mg capsules, hard Clindamycine Lees de hele bijsluiter zorgvuldig door voordat u start met het

Nadere informatie

Gebruik van een poortkatheter

Gebruik van een poortkatheter Gebruik van een poortkatheter Inhoud 1. Waarom heb ik een poortkatheter nodig? 2. Wat is een poortkatheter? 3. Hoe gebeurt de plaatsing van een poortkatheter? 4. Het gebruik van een poortkatheter 4.1.

Nadere informatie

Verwijderen van de galblaas. Polikliniek chirurgie

Verwijderen van de galblaas. Polikliniek chirurgie Verwijderen van de galblaas Polikliniek chirurgie Verwijderen van de galblaas Inleiding In overleg met uw behandelend arts heeft u besloten om uw galblaas te laten verwijderen. In deze brochure vindt u

Nadere informatie

Een injectie Menopur maakt u zelf klaar, waarna u het middel inspuit in de buikplooi.

Een injectie Menopur maakt u zelf klaar, waarna u het middel inspuit in de buikplooi. Prikinstructie Menopur Algemeen: Menopur is een preparaat dat humaan menopauzaal gonadotrofine (hmg) bevat. Doel: stimuleren van de groei en rijping van follikels in de eierstokken Dosering: individueel.

Nadere informatie

1. Wat is Urfadyn PL en waarvoor wordt dit middel gebruikt?

1. Wat is Urfadyn PL en waarvoor wordt dit middel gebruikt? Bijsluiter: informatie voor de gebruiker Urfadyn PL 100 mg harde capsules Nifurtoïnol Lees goed de hele bijsluiter voordat u dit geneesmiddel gaat gebruiken want er staat belangrijke informatie in voor

Nadere informatie