Toediening. 2.1 Toedieningsvormen Toedieningswegen Toedieningswijzen 24

Save this PDF as:
 WORD  PNG  TXT  JPG

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Toediening. 2.1 Toedieningsvormen 20. 2.2 Toedieningswegen 22. 2.3 Toedieningswijzen 24"

Transcriptie

1 19 Toediening Samenvatting In dit hoofdstuk komt de toediening van medicijnen aan bod. Het volgende wordt behandeld: toedieningsvormen: tablet, dragee, capsule, drankje, druppels, poeders, kauwgom, suspensie, emulsie, zetpil, klysma/rectiole, crème, zalf, pasta, geneesmiddelenpleister, tampon; toedieningswegen: lokale toediening (medicijn direct op de plaats die behandeld moet worden), systemische toediening (medicijn wordt eerst opgenomen in het bloed), enterale toediening (oraal), parenterale toediening (buiten het maag-darmkanaal om, direct in de bloedbaan); toedieningswijzen: oraal, rectaal, vaginaal, via de luchtwegen, via de huid, via de slijmvliezen..1 Toedieningsvormen 0. Toedieningswegen.3 Toedieningswijzen 4 E. van Haaren et al., Medicatieveiligheid, DOI / _, 014 Bohn Stafleu van Loghum, onderdeel van Springer Media BV

2 0 Hoofdstuk Toediening Medicijnen toedienen is een risicovolle handeling en soms ook een voorbehouden handeling. Het is daarom van het grootste belang dat je precies weet wat je gaat doen, wat de risico s zijn en waar je op moeten letten vóór, tijdens en na het toedienen. Iedere toedieningswijze heeft een eigen protocol. Hierin staat beschreven wat je moet doen, hoe je het moet doen en wat de specifieke aandachtspunten zijn bij de toedieningsvorm, de toedieningsweg of de toedieningswijze. Uiteraard spreekt het voor zich dat je voor toediening eerst de medicijnen controleert, de toedienlijst controleert en de gegevens van de cliënt controleert..1 Toedieningsvormen De toedieningsvormen van medicijnen zijn te onderscheiden in: tablet dragee capsule drankje druppels poeders kauwgom suspensie emulsie zetpil (suppositorium) klysma/rectiole crème zalf pasta geneesmiddelenpleister tampon Tablet: een tablet is een poeder dat is samengeperst met hulpstoffen tot een tablet. Je kunt de volgende soorten tabletten onderscheiden: bruistabletten: worden opgelost in water. Zijn echter niet zo geschikt voor mensen met een zoutarm dieet; zuigtabletten: hebben een lokale werking en worden gebruikt voor aandoeningen in mond en keel. Tabletten moeten zo lang mogelijk in de mond gehouden worden; smelttabletten: moeten in de mond gehouden worden; het medicijn wordt opgenomen in het bloed via het mondslijmvlies; kauwtabletten: moeten eerst gekauwd worden en daarna doorgeslikt; dispertabletten: lossen op in water; worden gebruikt voor mensen die slecht tabletten kunnen slikken; maagsapresistente tabletten: zijn voorzien van een laagje waar het maagsap niet doorheen kan dringen. Deze tabletten moeten geheel doorgeslikt worden. Achter de naam staat de toevoeging EC (enteric coating = van een laagje voorzien) of MSR (maagsapresistentie). Zie 7 par. 1.5.

3 1.1 Toedieningsvormen Dragee: een dragee is een met laagjes beklede tablet. Dragees moeten geheel doorgeslikt worden en mogen niet vermalen worden. De laagjes zijn aangebracht om: smaak weg te werken; kleur te geven; werking te behouden; afgifte te vertragen. Capsule: een capsule is een hulsje, gemaakt van gelatine, dat gevuld is met een werkzaam medicijn in poedervorm. Een capsule moet geheel doorgeslikt worden. De capsule dient net als de dragee om: smaak weg te werken; kleur te geven; werking te behouden; afgifte te vertragen. Een capsule mag soms wel geopend worden om het poeder vermengd met water via een sonde toe te dienen. Dit mag uitsluitend volgens afspraak met de apotheker en de arts. Drankje (mixtura): een drankje is een vloeibare toedieningsvorm. Meestal helder, wat betekent dat het medicijn in water is opgelost. Als het medicijn is opgelost in een siroop of stroopje werd er vroeger veel suiker toegevoegd; tegenwoordig wordt de siroop gezoet met zoetstof. Denk hierbij aan hoestdrankjes. Druppels: druppels die oraal (via de mond) ingenomen worden, bevatten een medicijn in geconcentreerde vorm en kunnen gemengd worden met water of op een lepeltje met bijvoorbeeld appelmoes. Poeder (pulveres): een poeder wordt met water vermengd en vervolgens oraal ingenomen. Poeders zijn meestal verpakt in zakjes (sachets). Kauwgom: kauwgom wordt gebruikt voor medicijnen die langzaam vrij moeten komen en door het mondslijmvlies opgenomen. Tegenwoordig wordt dit alleen gebruikt voor de verwerking van nicotine. Suspensie: een suspensie bevat vaste deeltjes die in zwevende toestand in een vloeistof aanwezig zijn. Een suspensie moet altijd goed geschud worden, omdat de vaste bestanddelen naar de bodem van het flesje zakken of juist boven komen drijven. Antibioticadrankjes zijn meestal een suspensie. Emulsie: een emulsie bestaat uit olie of water waarin niet-mengbare stoffen zijn verwerkt. In tegenstelling tot de suspensie is schudden voor gebruik niet nodig. Zetpil (suppositorium): een zetpil is een pil gemaakt van een vaste stof die smelt bij lichaamstemperatuur en waarin een medicijn is verwerkt. Een zetpil wordt rectaal (via de anus in het rectum) ingebracht. Klysma: een klysma bestaat uit een vloeistof met daarin een medicijn of werkzame stof. Een klysma worden rectaal ingebracht om de darmen te spoelen en/of de ontlasting (defecatie) op gang te brengen. Een rectiole is een kleine vorm van een klysma met een medicijn erin. Zalf, crème en pasta: zijn boterachtige middelen die uitsluitend uitwendig gebruikt worden en medicijnen bevatten die via de huid of slijmvliezen worden opgenomen. Een

4 Hoofdstuk Toediening zalfbasis bestaat meestal uit vetten. Een crèmebasis bevat naast vetten ook water en is daarom makkelijker aan te brengen. Een pasta is een veel stuggere substantie. Deze wordt soms gebruikt bij natte wonden. Geneesmiddelenpleister: dit is een pleister waarbij via de huid gedurende een langere tijd kleine hoeveelheden medicijn wordt afgegeven om zo door het lichaam opgenomen te worden (transdermale toediening). Morfinepleisters zijn zo n toepassing.. Toedieningswegen Medicijnen kunnen op verschillende manieren op of in het lichaam worden gebracht, namelijk via lokale toediening en via systemische toediening. Lokale toediening: je brengt het medicijn direct aan op de plaats die behandeld moet worden. Denk hierbij aan oogdruppels, oordruppels, zalf op de huid, vaginaal-tablet maar ook de inhalator brengt het medicijn direct naar de longen. Systemische toediening: het medicijn wordt eerst opgenomen in het bloed. Dat kan door rechtstreekse toediening met spuiten in een ader maar het kan ook met een tablet die via de dunne darm opgenomen wordt in het bloed. Tabletten die onder de tong moeten worden gelegd, worden via het slijmvlies direct in het bloed opgenomen. Dit noem je sublinguale tabletten. Om te bereiken dat het medicijn in de bloedbaan terechtkomt, spreken we van enterale (via het maag-darmkanaal) of parenterale toediening (buiten het maag-darmkanaal om). Enterale toediening Enterale toediening is toediening via het maag-darmkanaal. Orale toediening van medicijnen is de meest voorkomende vorm van enterale toediening. De vertering van het medicijn kan al in de mond beginnen (kauwtabletten), maar de meeste medicijnen worden direct doorgeslikt en dan start de omzetting in de maag. Parenterale toediening Parenterale toediening is toediening buiten het maag-darmkanaal om. Parenteraal toedienen van medicijnen is een voorbehouden handeling en mag uitsluitend uitgevoerd worden door bevoegde en bekwame zorgverleners. Bij parenterale toediening is de werking snel en kan er goed gedoseerd worden. De risico s zijn wel groter dan bij orale toediening omdat het geneesmiddel direct of heel snel in het bloed terechtkomt en onmiddellijk zijn werk doet. Alle parenterale toedieningen bevatten waterige oplossingen. Bij parenterale toediening is er een uitvoeringsverzoek van de behandelend arts nodig en, afhankelijk van het medicijn, is een dubbele controle noodzakelijk (zie ook 7 par. 4.4). De apotheker levert (in de meeste gevallen) de toe te dienen medicijnen in een voorgevulde injectiespuit aan. Op de spuit zit een etiket met daarop vermeld de inhoud en de gegevens van de cliënt. De eerste controle vindt plaats door de apotheker, de tweede controle vindt plaats door degene die de injectie toedient.

5 3. Toedieningswegen Als het niet mogelijk is om alle medicijnen op bovengenoemde wijze in een spuit of injectiepen aan te leveren is het soms nodig om het medicijn op te zuigen bij de cliënt, een oplossing te maken bij de cliënt of de injectiepen in te stellen bij de cliënt. Een collega controleert de spuit of injectiepen. Als er geen collega aanwezig is om de tweede controle uit te voeren: Ga na of cliënt of mantelzorger dit kan doen. Mocht dit niet mogelijk zijn, neem dan contact op met de apotheker om gezamenlijk vast te stellen wat het risico is en eventueel naar een alternatief te zoeken. Maak gebruik van dubbele controle op afstand door het maken van een foto met je mobiele telefoon en stuur deze naar je collega. Bel een collega en laat deze de oplossing berekenen. Parenterale toediening kent twee toedieningsvormen: injectie en infuus. kinjectie Subcutaan injecteren: injecties onder de huid. Medicijnen die subcutaan gespoten worden zijn bijvoorbeeld: insuline, antistolling en reumamedicijnen. Let op Injecteer nooit: in de buurt van grote bloedvaten; in littekenweefsel; plaatsen die ontstoken of pijnlijk zijn; verlamde ledematen; ledematen met trombose of oedeem; plaatsen met rode of blauwe verkleuringen; een geopereerd of te opereren gebied; een hematoom; plaatsen die hard aanvoelen; een arm of been met een infuus of shunt; binnen een cirkel van 4 cm rond de navel; binnen een omtrek van cm van de vorige injectieplaats; in arm of been waarvan lymfklieren verwijderd zijn. Intramusculair injecteren: injecties direct in het spierweefsel. Voorbeelden van medicijnen die intramusculair gespoten worden zijn: Vitamine B, antibiotica, BMR-vaccinatie voor kinderen, griepvaccinatie. Als het medicijn opgelost is in olie of als suspensie (vaste stof verdeeld in een vloeistof) blijft na de injectie de fijnverdeelde stof achter in het weefsel en wordt het medicijn langzaam afgegeven aan het bloed. Deze verlengde werking wordt ook wel depot genoemd. Injecteer nooit in: een geopereerd of te opereren gebied; een hematoom;

6 4 Hoofdstuk Toediening door vocht gezwollen gebied of trombosegebied; verlamde ledematen; plaatsen die hard aanvoelen; plaatsen die er rood of blauw uitzien; een arm of been waarin een shunt of infuus zit. Intraveneus injecteren: het medicijn wordt direct in de ader gespoten. kinfuus Infusie: een infuus wordt aangelegd om vloeistoffen, medicijnen of bloed toe te dienen. Er zijn verschillende soorten infusen: perifeer infuus wordt geplaatst in de handrug of in de onderarm of in de elleboogplooi; centraal infuus, ook wel centrale lijn genoemd, wordt aangebracht in een groot bloedvat onder het sleutelbeen, hals of lies..3 Toedieningswijzen Medicijnen kunnen op verschillende manieren in het lichaam ingebracht worden: oraal rectaal vaginaal via de luchtwegen via de huid via de slijmvliezen Oraal toedienen Oraal toedienen oftewel medicijnen per os toedienen betekent dat de cliënt de medicijnen via de mond toegediend krijgt. Het medicijn volgt dezelfde weg als het voedsel. De meeste tabletten worden ingenomen met water. Sommige medicijnen beginnen al hun werkzame stof af te geven in de maag, andere medicijnen komen geheel in de darmen terecht. Afhankelijk van het soort medicijn zijn er voorschriften hoe en wanneer het medicijn ingenomen moet worden. Bijvoorbeeld voor, tijdens of na de maaltijd, wel of niet samen met melkproducten. In alle gevallen geldt: let goed op, lees de verpakking en bijsluiter, en gebruik de toedienlijst van de apotheek. Medicijnen die je oraal toedient: tabletten (afhankelijk van het soort medicijn mogen tabletten vermalen worden) dragees (mogen niet vermalen worden, moeten in zijn geheel doorgeslikt worden) capsules (geheel doorslikken) drankjes druppels suspensies emulsies poeders

7 5.3 Toedieningswijzen Capsules moeten met veel water ingenomen worden omdat deze anders in de slokdarm kunnen blijven steken en daar kunnen zorgen voor een beschadiging. Capsules zijn niet geschikt voor jonge kinderen. Tabletten met een vertraagde afgifte mogen niet vermalen worden. Rectaal toedienen Rectaal toedienen betekent dat je medicijnen in de vorm van een zetpil of klysma via de anus in het onderste deel van de dikke darm (rectum) toedient. Rectaal toegediende medicijnen kunnen een lokale werking hebben of een systemische werking. Bij systemische werking wordt het medicijn opgenomen in het bloed via het slijmvlies van de darmen. Vaginaal toedienen Vaginaal toedienen betekent dat er een medicijn via de vagina wordt ingebracht. Vaginale toedieningsvormen zijn: vaginaal tablet vaginaal tampon vaginaal crème vaginaal spoeling vaginale zetpil (ovule) Vaginale anticonceptie vindt plaats door gebruik van een spiraaltje of een vaginale ring: Spiraaltje: wordt ingebracht door de arts via de vagina in de baarmoeder. Kan meestal enkele jaren blijven zitten en bevat een hormoon; Vaginale ring: een toedieningsvorm die drie weken in de vagina blijft zitten en dan verwijderd moet worden. Toedienen via de luchtwegen Toedienen via de luchtwegen betekent dat je een medicijn via de ademhalingsorganen naar binnen krijgt. Neusdruppels: zijn bedoeld om het lokale neusslijmvlies te behandelen. Voor het druppelen eerst de neus laten snuiten. Neusdruppels moeten helder zijn en mogen na opening van de verpakking niet langer dan drie maanden bewaard worden. Pufjes: een spray of verstuiver waarbij fijnverdeelde druppels hoog in de neusholte terechtkomen. Eerst de neus laten snuiten.

8 6 Hoofdstuk Toediening Inhaleren: is een toedieningswijze waarbij door middel van een inhalator medicijnen via de mond in de longen terechtkomen. Inhalatiespray (aerosol) wordt gebruikt als een medicijn de onderste delen van de luchtwegen, de longen, moet bereiken. Inhaleren (dosisaerosolen) is een complexe handeling. Er moet gelijktijdig op de knop gedrukt worden en ingeademd worden. Er kan gebruikgemaakt worden van een voorzetkamer: de werkzame stof wordt in het hulpstuk, de voorzetkamer, gespoten zodat de cliënt rustig kan inhaleren. Bij gebruik van een inhaler moet de cliënt rechtop staan en eerst eenmaal diep in- en uitademen. Na het inhaleren moet de cliënt de adem vijf tellen vasthouden en langzaam uitademen via de neus. Een voorzetkamer wordt gebruikt voor mensen met onvoldoende longcapaciteit. Voor baby s en jonge kinderen zijn er speciale voorzetkamers met baby- en/of kindermaskers. Auto-inhaler: is een dosisaerosol die automatisch een pufje geeft bij inademen. Een auto-inhaler kan niet met een voorzetkamer gebruikt worden. Poederinhalatoren: zijn er voor eenmalig gebruik of voor meermalig gebruik. Vernevelen: inhalatievloeistoffen worden via vernevelapparatuur toegediend. Het medicijn wordt in het apparaat tot kleine druppels verstoven en deze druppels worden tussen de 5 tot 10 minuten ingeademd. Er zijn verschillende vernevelapparaten. Het kan voorkomen dat het medicijn eerst verdund moet worden met een fysiologische zoutoplossing. Vernevelen wordt meestal toegepast als de longfunctie zodanig verslechterd is, dat de cliënt heel moeilijk kan inademen. Stomen: wordt gebruikt bij verstoppingen van de bovenste luchtwegen (neusholte, voorhoofdsholte). Hierbij wordt het medicijn in kokendheet water opgelost en de cliënt moet met een handdoek over het hoofd circa 10 minuten de hete damp inademen. Inademen van de hete damp is belangrijker dan de vluchtige stof in de stoom. Stomen is niet geschikt voor kinderen. Toedienen via de huid Zalven en crèmes worden gebruikt bij huidaandoeningen. Ze hebben een lokale werking en werken direct op de huid of het daaronder liggende huidweefsel. Zalven en crèmes worden een of meermalen per dag aangebracht.

9 7.3 Toedieningswijzen Zalven of crèmes die vlekken veroorzaken worden meestal onder een verband aangebracht. Bij nattende huidaandoeningen wordt de behandelde huid afgedekt of wordt verband gebruikt om het geneesmiddel aan te brengen. Zalven op slijmvliezen worden gebruikt voor directe toepassing op de slijmvliezen zoals neus, oog en mond. Indien een zalf aangebracht moet worden in de mondholte is de zalf op waterbasis gemaakt. Pleisters met een medicijn erin is een transdermale toedieningsvorm en wordt gebruikt om een medicijn via de huid langzaam in de bloedbaan te laten komen. Een pleister wordt meestal twee- tot driemaal per week gewisseld. Een nieuwe pleister moet op een andere plek geplakt worden om huidirritatie te voorkomen; maak hiervoor een plakschema. Toediening via de slijmvliezen Bij toedienen via de slijmvliezen wordt een medicijn direct aangebracht op de slijmvliezen. Lokaal kunnen de slijmvliezen aan de buitenkant van het lichaam behandeld worden. Via een inhaler kunnen de slijmvliezen van de binnenste luchtwegen bereikt worden. De slijmvliezen van ogen, mond en oren kunnen behandeld worden met een spoeling, druppels of een spray. Vaginaal worden de slijmvliezen lokaal behandeld met een crème of een vaginaal tablet. Irrigeren: lichaamsholten bekleed met slijmvliezen kunnen geworden geïrrigeerd met spoelvloeistoffen, waarin een medicijn kan worden opgelost. Voorbeelden van lichaamsholten zijn de blaas (blaasspoelen bij een cliënt met een blaaskatheter), de darmen (darmspoelen) of de bijholtes. In. tabel.1 staan alle toedieningswegen- en vormen nog eens op een rij.. Tabel.1 Toedieningswijzen en voorbeelden van toedieningsvormen oraal, per os via de mond tablet, drank, dragee, capsule, poeder sublinguaal onder de tong tablet rectaal via de anus zetpil, klysma subcutaan in onderhuids vetweefsel insuline intraveneus in een bloedvat antibiotica intramusculair in de spier griepprik dermaal op de huid zalf en crème transdermaal door de huid morfinepleister

10 8 Hoofdstuk Toediening. Tabel.1 Vervolg inhalatie via de luchtwegen poeder in capsule, spray, vloeistof in vernevelaar oculair in het oog oogdruppels nasaal in de neus neusspray, neusdruppels vaginaal via de vagina crème, tablet in lichaamsholten bijvoorbeeld blaas en vagina spoelvloeistof

11

1 Toedieningswegen en toedieningsvormen

1 Toedieningswegen en toedieningsvormen 1 Toedieningswegen en toedieningsvormen Aan het eind van dit hoofdstuk weet je: hoe het geneesmiddel op de plaats van werking komt; wat het verschil is tussen plaatselijke en systemische toediening; wat

Nadere informatie

toedieningsvormen 1.2.1 Lokale toediening 4 1.2.2 Systemische toediening 5 1.3 Orale toedieningsvormen 7

toedieningsvormen 1.2.1 Lokale toediening 4 1.2.2 Systemische toediening 5 1.3 Orale toedieningsvormen 7 Toedieningswegen en toedieningsvormen. Inleiding 3.2 Toedieningswegen 3.2. Lokale toediening 4.2.2 Systemische toediening 5.3 Orale toedieningsvormen 7.3. Tabletten 7.3.2 Capsules 8.3.3 Vloeibare orale

Nadere informatie

Voorwoord 7. Overzicht pictogrammen 9

Voorwoord 7. Overzicht pictogrammen 9 Inhoud Voorwoord 7 Overzicht pictogrammen Medicijnen uitzetten 2 Medicijnen controleren, toedienen en registreren 3 3 Toedienen van orale medicatie 4 Toedienen van rectale medicatie 7 Toedienen van vaginale

Nadere informatie

Toedieningswegen en toedieningsvormen

Toedieningswegen en toedieningsvormen 17 2 Toedieningswegen en toedieningsvormen Samenvatting Aan het eind van dit hoofdstuk weet je: 4 hoe het geneesmiddel op de plaats van werking komt; 4 wat het verschil is tussen plaatselijke en systemische

Nadere informatie

Medicijnen. Medicatietoediening binnen Gelre ziekenhuizen 2017

Medicijnen. Medicatietoediening binnen Gelre ziekenhuizen 2017 Medicijnen Medicatietoediening binnen Gelre ziekenhuizen 2017 Omgaan met geneesmiddelen Definitie geneesmiddel: Een geneesmiddel is een preparaat van synthetische, plantaardige of dierlijke oorsprong dat

Nadere informatie

Medicijnen. Medicatietoediening binnen Gelre ziekenhuizen 2017

Medicijnen. Medicatietoediening binnen Gelre ziekenhuizen 2017 Medicijnen Medicatietoediening binnen Gelre ziekenhuizen 2017 Omgaan met geneesmiddelen Definitie geneesmiddel: Een geneesmiddel is een preparaat van synthetische, plantaardige of dierlijke oorsprong dat

Nadere informatie

Toepassing van een 2 geneesmiddel

Toepassing van een 2 geneesmiddel Toepassing van een 2 geneesmiddel Inleiding In dit hoofdstuk houden we ons bezig met algemene kenmerken van geneesmiddelen, die in de praktijk van belang zijn bij het gebruik. We staan stil bij de diverse

Nadere informatie

Medicatietoediening op speciale manier. Pleisters Recteole Suppositoria

Medicatietoediening op speciale manier. Pleisters Recteole Suppositoria Medicatietoediening op speciale manier Pleisters Recteole Suppositoria medicijnpleister Medicijnpleister steeds vaker toegepast Wat begon met de hormoonpleister en de pleister om van het roken af te komen,

Nadere informatie

Medicatie toedienen via inhalatie met een verstuiver, een poederinhalator of een vernevelapparaat

Medicatie toedienen via inhalatie met een verstuiver, een poederinhalator of een vernevelapparaat 0 0 0 0 0 0 Opdrachtformulier Medicatie toedienen via inhalatie met een verstuiver, een poederinhalator of een vernevelapparaat Naam student: Datum: Lees het handelingsformulier van deze vaardigheid en

Nadere informatie

Inhoud Toedieningswegen en toedieningsvormen Inleiding Toedieningswegen Orale toedieningsvormen Toedieningsvormen voor neus, oor, mond en oog

Inhoud Toedieningswegen en toedieningsvormen Inleiding  Toedieningswegen  Orale toedieningsvormen  Toedieningsvormen voor neus, oor, mond en oog VII 1 Toedieningswegen en toedieningsvormen..................................... 1 1.1 Inleiding............................................................................ 3 1.2 Toedieningswegen..................................................................

Nadere informatie

Toepassing van een geneesmiddel

Toepassing van een geneesmiddel 7 Toepassing van een geneesmiddel.1 Inleiding 9. Behandelingsmethoden 9..1 Causale behandeling 9.. Symptomatische en palliatieve behandeling 9..3 Substitutiebehandeling 10..4 Preventieve of profylactische

Nadere informatie

Inhalatie medicatie toedienen. Vaardigheid Voordelen Nadelen

Inhalatie medicatie toedienen. Vaardigheid Voordelen Nadelen Inhalatie medicatie toedienen Vaardigheid Voordelen Nadelen De soorten hulpmiddelen Doseer inhalator = doseeraesosol Poederinhalatoren, meerdere soorten Verneveling inhalator Soorten medcijnen Medicatie:

Nadere informatie

BIJLAGEN STARTBEKWAME FASE BEROEPSOPDRACHT D

BIJLAGEN STARTBEKWAME FASE BEROEPSOPDRACHT D Beroepstaak D Verpleegtechnische vaardigheden en voorbehouden handelingen Crebo 95520 BIJLAGEN STARTBEKWAME FASE BEROEPSOPDRACHT D Bijlage 01 Overzicht verpleegtechnische en voorbehouden handelingen, die

Nadere informatie

Inleiding in de farmacotherapie

Inleiding in de farmacotherapie H. Elling Inleiding in de farmacotherapie Derde druk Houten 2013 V Voorwoord Inleiding in de farmacotherapie heeft als doel de basisbegrippen uit de farmacotherapie uit te leggen. Kennis van de basisbegrippen

Nadere informatie

Toediening van medicijnen

Toediening van medicijnen Verpleeghuis- woon- en thuiszorg Toediening van medicijnen Dit document mag vrijelijk worden vermenigvuldigd en verspreid mits steeds de Werkgroep Infectiepreventie als auteur wordt vermeld. Vergewis u

Nadere informatie

Spuiten, slikken, of toch anders..?

Spuiten, slikken, of toch anders..? Spuiten, slikken, of toch anders..? Opdracht analyseren 1. Inleiding In deze opdracht gaan leerlingen onderzoeken op welke manier paracetamol kan worden gebruikt en hoe deze stof als medicijn door het

Nadere informatie

Toepassing van een geneesmiddel

Toepassing van een geneesmiddel 7 2 Toepassing van een geneesmiddel Samenvatting Dit hoofdstuk gaat over de algemene kenmerken van geneesmiddelen die in de praktijk van belang zijn bij het gebruik. We staan stil bij de diverse toedieningsvormen

Nadere informatie

Dubbele controle risicovolle medicatie 2.1

Dubbele controle risicovolle medicatie 2.1 Soort document: Protocol en werkinstructie hoe om te gaan met de dubbele controle van risicovolle medicatie binnen de organisatie. Doel Uitleg over wet- en regelgeving, begripsbepaling en heldere werkafspraken

Nadere informatie

Solu-Cortef injecteren in een spier. Intramusculair injecteren van Solu-Cortef Act-O-Vial

Solu-Cortef injecteren in een spier. Intramusculair injecteren van Solu-Cortef Act-O-Vial Solu-Cortef injecteren in een spier Intramusculair injecteren van Solu-Cortef Act-O-Vial In deze folder leest u hoe een injectie met 100mg Solu-Cortef (hydrocortison) in een spier geïnjecteerd moet worden.

Nadere informatie

BIJLAGEN STARTBEKWAME FASE BEROEPSOPDRACHT D

BIJLAGEN STARTBEKWAME FASE BEROEPSOPDRACHT D Beroepstaak D Verpleegtechnische vaardigheden en voorbehouden handelingen Crebo 95520 BIJLAGEN STARTBEKWAME FASE BEROEPSOPDRACHT D Bijlage 01 Overzicht verpleegtechnische en voorbehouden handelingen, die

Nadere informatie

Intramusculair injecteren van Solu-Cortef Act-O-Vial. Polikliniek Endocrinologie

Intramusculair injecteren van Solu-Cortef Act-O-Vial. Polikliniek Endocrinologie Intramusculair injecteren van Solu-Cortef Act-O-Vial Polikliniek Endocrinologie Inleiding In deze folder leest u hoe een injectie met 100mg Solu-Cortef (hydrocortison) in een spier geïnjecteerd moet worden.

Nadere informatie

Wat u moet weten bij het toedienen van antistolling thuis

Wat u moet weten bij het toedienen van antistolling thuis Wat u moet weten bij het toedienen van antistolling thuis 2 Binnenkort gaat u met ontslag. In het ziekenhuis kreeg u injecties met medicijnen tegen trombose. Thuis moet u de injecties ook toedienen. U

Nadere informatie

Protocollenboek Voorbehouden en Risicovolle en Overige handelingen. Hoofdstuk Injecteren

Protocollenboek Voorbehouden en Risicovolle en Overige handelingen. Hoofdstuk Injecteren Protocollenboek Voorbehouden en Risicovolle en Overige handelingen Hoofdstuk Injecteren Protocollen Voorbehouden, Risicovolle en Overige handelingen Injecteren 1 Injecteren, opzuigen, ontluchten, desinfecteren

Nadere informatie

Bijsluiter: informatie voor de patiënt

Bijsluiter: informatie voor de patiënt Bijsluiter: informatie voor de patiënt Konakion 10 mg/1 ml oplossing voor injectie en drank Konakion paediatric 2 mg/0,2 ml oplossing voor injectie en drank Fytomenadion Lees goed de hele bijsluiter voordat

Nadere informatie

Protocol en werkinstructie hoe om te gaan met de dubbele controle van risicovolle medicatie binnen de organisatie.

Protocol en werkinstructie hoe om te gaan met de dubbele controle van risicovolle medicatie binnen de organisatie. Soort document Protocol en werkinstructie hoe om te gaan met de dubbele controle van risicovolle medicatie binnen de organisatie. Doel Uitleg over wet- en regelgeving, begripsbepaling en heldere werkafspraken

Nadere informatie

Medicatie via sonde. Judy van Gelder, pharmacy practitioner PEG Symposium

Medicatie via sonde. Judy van Gelder, pharmacy practitioner PEG Symposium Medicatie via sonde Judy van Gelder, pharmacy practitioner PEG Symposium DOEL Voorkomen van verstopping van sonde door geneesmiddelen Verwerken van geneesmiddelen zodat ze via de sonde kunnen worden toegediend

Nadere informatie

Medicatie via sonde. Judy van Gelder, pharmacy practitioner PEG Symposium

Medicatie via sonde. Judy van Gelder, pharmacy practitioner PEG Symposium Medicatie via sonde Judy van Gelder, pharmacy practitioner PEG Symposium DOEL Voorkomen van verstopping van sonde door geneesmiddelen Verwerken van geneesmiddelen zodat ze via de sonde kunnen worden toegediend,

Nadere informatie

Schuim Zorg ervoor dat uw endeldarm leeg is voordat u de schuim inbrengt. Ga vooraf naar het toilet.

Schuim Zorg ervoor dat uw endeldarm leeg is voordat u de schuim inbrengt. Ga vooraf naar het toilet. Mesalazine Uw behandelend maag-darm-leverarts heeft u verteld dat u in aanmerking komt voor een onderhoudsbehandeling met mesalazine in verband met een chronische ontstekingsziekte van de darm. In deze

Nadere informatie

onbewaakte kopie Protocollenboek Voorbehouden en Risicovolle en Overige handelingen Hoofdstuk Toedienen van medicijnen

onbewaakte kopie Protocollenboek Voorbehouden en Risicovolle en Overige handelingen Hoofdstuk Toedienen van medicijnen Protocollenboek Voorbehouden en Risicovolle en Overige handelingen Hoofdstuk Toedienen van medicijnen Protocollen Voorbehouden, Risicovolle en Overige handelingen Toedienen van medicijnen 1 Inhoudsopgave

Nadere informatie

Het gebruik van APIDRA in injectieflacon

Het gebruik van APIDRA in injectieflacon EEN GIDS VOOR ALS U BEGINT MET APIDRA (insuline glulisine) 1x 10ML INJECTIEFLACON (100 Eenheden/ml) De Apidra 100 eenheden/ml oplossing voor injectie (in injectieflacon) wordt in een injectieflacon geleverd

Nadere informatie

Inhaleren moet je leren Droog oefenen Geneesmiddelen op maat

Inhaleren moet je leren Droog oefenen Geneesmiddelen op maat In Nederland heeft één op de tien mensen last van een chronische aandoening aan de luchtwegen. Dit kan astma zijn, chronische bronchitis of emfyseem. Voor astma, chronische bronchitis en emfyseem samen

Nadere informatie

INHALATIE Hanneke van Dijk kinderlongverpleegkundige

INHALATIE Hanneke van Dijk kinderlongverpleegkundige INHALATIE 30-06-2015 Hanneke van Dijk kinderlongverpleegkundige Doelstelling Aan het eind van deze workshop is de groep bekend met wat voor mogelijkheden er zijn om inhalatie medicatie toe te dienen en

Nadere informatie

Bewaren van medicijnen

Bewaren van medicijnen Bewaren van medicijnen HOE BEWAREN HOE LANG OVERZICHT BEWAARTERMIJNEN VAN VERSCHILLENDE MEDICIJNEN VRAAG OVER UW MEDICIJNEN? WWW.APOTHEEK.NL BEWAREN VAN MEDICIJNEN Medicijnen die u goed bewaart, bederven

Nadere informatie

onbewaakte kopie Protocollenboek Voorbehouden en Risicovolle en Overige handelingen Hoofdstuk Toedienen van medicijnen

onbewaakte kopie Protocollenboek Voorbehouden en Risicovolle en Overige handelingen Hoofdstuk Toedienen van medicijnen Protocollenboek Voorbehouden en Risicovolle en Overige handelingen Hoofdstuk Toedienen van medicijnen Protocollen Voorbehouden, Risicovolle en Overige handelingen Toedienen van medicijnen 1 Inhoudsopgave

Nadere informatie

Noorderpoort Medische Kennis

Noorderpoort Medische Kennis Kerntaak: Triëren Werkproces 1.1: Medische Kennis Werkproces 1.2: Behandelmethoden en therapieën Doelstelling(en) De DA kan bij het intakegesprek het probleem, risicovolle of complexe situaties in kaart

Nadere informatie

Protocollen Voorbehouden, Risicovolle en Overige handelingen Toedienen van medicijnen 6

Protocollen Voorbehouden, Risicovolle en Overige handelingen Toedienen van medicijnen 6 Protocollen Voorbehouden, Risicovolle en Overige handelingen Toedienen van medicijnen 6 Medicatieveiligheid Medicatieveiligheid verdient aandacht omdat er veel fouten gemaakt worden bij het gebruik van

Nadere informatie

Bewaren van medicijnen

Bewaren van medicijnen 400006 Bewaren van medicijnen_400006 Bewaren medicijnen 24-06-15 14:54 Pagina Bewaren van medicijnen HOE BEWAREN HOE LANG OVERZICHT BEWAARTERMIJNEN VAN VERSCHILLENDE MEDICIJNEN VRAAG OVER UW MEDICIJNEN?

Nadere informatie

Verpleeghuis- woon- en thuiszorg. Toediening van medicijnen

Verpleeghuis- woon- en thuiszorg. Toediening van medicijnen Verpleeghuis- woon- en thuiszorg Toediening van medicijnen Werkgroep Infectiepreventie Vastgesteld: januari 2004 Gewijzigd: februari 2004 Revisie: januari 2009 Aan de samenstelling van deze richtlijn werd,

Nadere informatie

Astma en COPD VRAAG OVER UW MEDICIJNEN? VRAAG HET UW APOTHEKER

Astma en COPD VRAAG OVER UW MEDICIJNEN? VRAAG HET UW APOTHEKER Astma en COPD WAT ZIJN DE KLACHTEN MEDICIJNEN OM UW KLACHTEN TE VERMINDEREN WAT KAN UW APOTHEKER VOOR U DOEN ADVIES IN EEN PERSOONLIJK GESPREK INFORMATIE MEDICIJNEN OP RECEPT VRAAG OVER UW MEDICIJNEN?

Nadere informatie

1. WAT IS BISOLVON 0,2 % VERNEVELOPLOSSING EN WAARVOOR WORDT HET GEBRUIKT?

1. WAT IS BISOLVON 0,2 % VERNEVELOPLOSSING EN WAARVOOR WORDT HET GEBRUIKT? BIJSLUITER BISOLVON 0,2% VERNEVELOPLOSSING BPI 0052-02 + PRAC Lees de hele bijsluiter aandachtig door, omdat er voor u belangrijke informatie in staat. Dit geneesmiddel is zonder voorschrift verkrijgbaar.

Nadere informatie

Gebruik van antistolling tegen trombose

Gebruik van antistolling tegen trombose Gebruik van antistolling tegen trombose Informatie voor patiënten F0777-6011 november 2014 Medisch Centrum Haaglanden www.mchaaglanden.nl MCH Antoniushove, Burgemeester Banninglaan 1 Postbus 411, 2260

Nadere informatie

Antwoord op veelvoorkomende vragen over medicijnen

Antwoord op veelvoorkomende vragen over medicijnen Antwoord op veelvoorkomende vragen over medicijnen Poeders, pillen, druppels, drankjes, tabletten, zalven, capsules en wat al niet meer... we slikken, smeren en druppelen heel wat a{ Of dat altijd verstandig

Nadere informatie

BIJSLUITER: INFORMATIE VOOR DE GEBRUIK(ST)ER GlucaGen HypoKit 1 mg (1 IE), poeder en oplosmiddel voor oplossing voor injectie Glucagonhydrochloride

BIJSLUITER: INFORMATIE VOOR DE GEBRUIK(ST)ER GlucaGen HypoKit 1 mg (1 IE), poeder en oplosmiddel voor oplossing voor injectie Glucagonhydrochloride BIJSLUITER: INFORMATIE VOOR DE GEBRUIK(ST)ER GlucaGen HypoKit 1 mg (1 IE), poeder en oplosmiddel voor oplossing voor injectie Glucagonhydrochloride Lees de hele bijsluiter zorgvuldig door voordat deze

Nadere informatie

Toedienen van geneesmiddelen via de sonde. Edith Wiegers, ziekenhuisapotheker

Toedienen van geneesmiddelen via de sonde. Edith Wiegers, ziekenhuisapotheker Toedienen van geneesmiddelen via de sonde Edith Wiegers, ziekenhuisapotheker het voorkómen van verstopping van sondes door geneesmiddelen; het niet vermalen van tabletten waarbij dit ongewenst is het ondervangen

Nadere informatie

Injecteren - medicijn Injecteren Cytostaticum subcutaan VH x* x* s

Injecteren - medicijn Injecteren Cytostaticum subcutaan VH x* x* s Oichtlijst met protocollen en deskundigheidsniveaus 1 Verwijzingen in de lijst 1 De functionaris is genoemd waarvan verwacht wordt dat hij/zij de handeling zou kunnen uitvoeren, echter altijd geldt: alleen

Nadere informatie

BIJSLUITER: INFORMATIE VOOR DE GEBRUIKER. CREON 150 mg pancreatine maagsapresistente capsules

BIJSLUITER: INFORMATIE VOOR DE GEBRUIKER. CREON 150 mg pancreatine maagsapresistente capsules BIJSLUITER: INFORMATIE VOOR DE GEBRUIKER CREON 150 mg pancreatine maagsapresistente capsules Lees goed de hele bijsluiter voordat u dit geneesmiddel gaat gebruiken, want er staat belangrijke informatie

Nadere informatie

Chirurgie. Zelf medicijnen tegen trombose spuiten (antistolling)

Chirurgie. Zelf medicijnen tegen trombose spuiten (antistolling) Chirurgie Zelf medicijnen tegen trombose spuiten (antistolling) Chirurgie Binnenkort gaat u met ontslag. In het ziekenhuis kreeg u injecties met medicijnen tegen trombose. Het is de bedoeling dat dit

Nadere informatie

Inhaleren met de Aerochamber, met masker

Inhaleren met de Aerochamber, met masker Inhaleren met de Aerochamber, met masker voor kinderen van 0 tot ongeveer 4 jaar De arts heeft vastgesteld dat uw kind problemen heeft met de luchtwegen. Uw kind krijgt daarvoor medicijnen via een voorzetkamer,

Nadere informatie

Alles over het bewaren van geneesmiddelen

Alles over het bewaren van geneesmiddelen Alles over het bewaren van geneesmiddelen Hoe bewaren, hoe lang? Geneesmiddelen die u goed bewaart gaan langer mee, bederven minder snel en zijn veilig voor kinderhanden. Deze folder vult de informatie

Nadere informatie

Gebruik van antistolling tegen trombose

Gebruik van antistolling tegen trombose Gebruik van antistolling tegen trombose In overleg met uw arts is afgesproken dat u zichzelf een antistollingsmedicijn gaat toedienen om trombose te voorkomen. Hoe u dat moet doen en waarom leest u in

Nadere informatie

Casuïstiek voor doktersassistenten Ik heb barstende hoofdpijn ISBN 978 90 313 7884 5. Hoofdstuk 1: Medische achtergrondkennis

Casuïstiek voor doktersassistenten Ik heb barstende hoofdpijn ISBN 978 90 313 7884 5. Hoofdstuk 1: Medische achtergrondkennis Antwoorden ISBN 978 90 313 7884 5 Hoofdstuk 1: Medische achtergrondkennis 1.1 Centrale zenuwstelsel Onderdelen hersenen 1. voorhoofdskwab 2. sensorische schors 3. achterhoofdskwab 4. slaapkwab 5. verlengde

Nadere informatie

Moeite met slikken van medicijnen

Moeite met slikken van medicijnen 400047 Moeite met slikken van geneesmiddelen_400003 Antibiotica 21-12-10 05:54 Pagina 4 Medicijnen: sommige medicijnen kunnen sufheid of een droge mond veroorzaken. Als iemand suf is, kan hij vergeten

Nadere informatie

Zetpil en klysma. bij kinderen en jongeren met de ziekte van Crohn

Zetpil en klysma. bij kinderen en jongeren met de ziekte van Crohn Zetpil en klysma bij kinderen en jongeren met de ziekte van Crohn Waarom deze folder? Je dokter heeft met je gesproken over het gebruik van zetpillen en klysma s. In deze folder krijg je informatie over

Nadere informatie

Opleiding Verzorgende IG, vanaf cohort 2013

Opleiding Verzorgende IG, vanaf cohort 2013 Beoordelingslijst voorbehouden en risicovolle verpleegtechnische handelingen Onderdeel van kwalificerende beroepsprestatie 2.4: uitvoeren van verpleegtechnische vaardigheden Opleiding Verzorgende IG, vanaf

Nadere informatie

Gebruikershandleiding. Taltz 80mg oplossing voor injectie in voorgevulde injectiespuit. Ixekizumab

Gebruikershandleiding. Taltz 80mg oplossing voor injectie in voorgevulde injectiespuit. Ixekizumab Gebruikershandleiding Taltz 80mg oplossing voor injectie in voorgevulde injectiespuit Ixekizumab Voordat u uw voorgevulde injectiespuit gebruikt: Belangrijk om te weten Lees voordat u de Taltz voorgevulde

Nadere informatie

BIJSLUITER. BISACODYL 5 mg zetpillen

BIJSLUITER. BISACODYL 5 mg zetpillen BIJSLUITER BISACODYL 5 mg zetpillen Dit geneesmiddel is specifiek voor kinderen jonger dan 10 jaar ontwikkeld en daar is de tekst van de bijsluiter op aangepast. Lees de hele bijsluiter goed voordat u

Nadere informatie

Protocollen Voorbehouden, Risicovolle en Overige handelingen Vernevelen 2

Protocollen Voorbehouden, Risicovolle en Overige handelingen Vernevelen 2 Protocollen Voorbehouden, Risicovolle en Overige handelingen Vernevelen Vernevelen Vernevelen is het inhaleren van medicijnen in een waterige oplossing. De vloeistof uit de medicijncup wordt door het vernevelapparaat

Nadere informatie

Behandelplan 1. Medicijnen gebruiken

Behandelplan 1. Medicijnen gebruiken Behandeling van COPD Als de diagnose COPD is gesteld, krijgt u te maken met verschillende zorgverleners die hun best doen voor een goede behandeling van COPD. Ook verwachten zij iets van u als patiënt.

Nadere informatie

AeroChamber Informatie voor ouders. Astmapoli voor kinderen

AeroChamber Informatie voor ouders. Astmapoli voor kinderen 00 AeroChamber Informatie voor ouders Astmapoli voor kinderen 1 De dosis-aërosol Uw kind heeft luchtwegproblemen en daarom heeft de arts het medicijn dosis-aërosol voorgeschreven. Dit is een spuitbus met

Nadere informatie

Klysma s en zetpillen bij inflammatoire darmziekten (Ziekte van Crohn en colitis ulcerosa) Maag-Darm-Levercentrum

Klysma s en zetpillen bij inflammatoire darmziekten (Ziekte van Crohn en colitis ulcerosa) Maag-Darm-Levercentrum Klysma s en zetpillen bij inflammatoire darmziekten (Ziekte van Crohn en colitis ulcerosa) Maag-Darm-Levercentrum Beter voor elkaar Uw behandelend arts heeft met u gesproken over het gebruik van zetpillen

Nadere informatie

Handboek Enteralia. Het toedienen van orale geneesmiddelen aan patiënten met een sonde of slikklachten. 4e druk

Handboek Enteralia. Het toedienen van orale geneesmiddelen aan patiënten met een sonde of slikklachten. 4e druk Handboek Enteralia Verantwoording De bedoeling van dit handboek is om een richtlijn te geven voor de verwerking van orale medicatie. De auteurs en uitgever zijn niet verantwoordelijk voor eventuele onjuistheden

Nadere informatie

Thiamini hydrochloridum 100 mg/ml, oplossing voor injectie thiaminehydrochloride

Thiamini hydrochloridum 100 mg/ml, oplossing voor injectie thiaminehydrochloride 1.3.1 : Bijsluiter Bladzijde : 1 BIJSLUITER: INFORMATIE VOOR DE GEBRUIKER Thiamini hydrochloridum 100 mg/ml, thiaminehydrochloride Lees goed de hele bijsluiter voordat u dit geneesmiddel gaat gebruiken

Nadere informatie

Scholingstraject voorbehouden-en risicovolle handelingen. module. Medicijnen toedienen. Opleidings Centrum Zuidwester November 2010

Scholingstraject voorbehouden-en risicovolle handelingen. module. Medicijnen toedienen. Opleidings Centrum Zuidwester November 2010 Scholingstraject voorbehouden-en risicovolle handelingen module Medicijnen toedienen. Opleidings Centrum Zuidwester November 2010 Opleidings Centrum 1 November 2010 Inhoudsopgave: Doel van de module 3

Nadere informatie

c7ae6a72-85f2-49ff-8e25-691ddaaea95e medicatie Nadine Kettelarij Mondriaan Verpleegk Verzorgend :10

c7ae6a72-85f2-49ff-8e25-691ddaaea95e medicatie Nadine Kettelarij Mondriaan Verpleegk Verzorgend :10 c7ae6a72-85f2-49ff-8e25-691ddaaea95e medicatie Nadine Kettelarij Mondriaan Verpleegk Verzorgend 22.02.2010 16:10 www.thiememeulenhoff.nl ThiemeMeulenhoff, Utrecht/Zutphen, 2010 Alle rechten voorbehouden.

Nadere informatie

Bijsluiter: informatie voor de gebruiker

Bijsluiter: informatie voor de gebruiker Bijsluiter: informatie voor de gebruiker Urfamycine 500 mg poeder en oplosmiddel voor oplossing voor injectie Urfamycine 750 mg poeder en oplosmiddel voor oplossing voor injectie Thiamfenicol Lees goed

Nadere informatie

Methotrexaat. Informatie en instructie over Methotrexaatinjecties in de thuissituatie. Wat is MTX? Wanneer mag u niet spuiten?

Methotrexaat. Informatie en instructie over Methotrexaatinjecties in de thuissituatie. Wat is MTX? Wanneer mag u niet spuiten? Methotrexaat Informatie en instructie over Methotrexaatinjecties in de thuissituatie In deze handleiding kunt u lezen hoe u zelf of uw mantelzorger Methotrexaat (verder afgekort als MTX) kunt toedienen

Nadere informatie

De ampullen bevatten de bestanddelen: natriumcarboxymethylcellulose, mannitol en water.

De ampullen bevatten de bestanddelen: natriumcarboxymethylcellulose, mannitol en water. Sandostatine LAR Novartis Pharma B.V. Postbus 241 6800 LZ Arnhem Telefoon 026-37 82 111 Informatie voor de patiënt Lees de bijsluiter regelmatig vóór gebruik, ook als u Sandostatine LAR al enige tijd gebruikt.

Nadere informatie

Nesivine 0,025% Pediatrie sine conservans, neusspray, oplossing

Nesivine 0,025% Pediatrie sine conservans, neusspray, oplossing Lees de hele bijsluiter aandachtig door, omdat er voor u belangrijke informatie instaat. Dit geneesmiddel is zonder voorschrift verkrijgbaar. Desalniettemin dient u Nesivine zorgvuldig te gebruiken om

Nadere informatie

Zetpillen en Klysma s bij inflammatoire darmziekten (Ziekte van Crohn en Colitis Ulcerosa)

Zetpillen en Klysma s bij inflammatoire darmziekten (Ziekte van Crohn en Colitis Ulcerosa) Zetpillen en Klysma s bij inflammatoire darmziekten (Ziekte van Crohn en Colitis Ulcerosa) Uw behandelend arts heeft met u ge sproken over het gebruik van zetpillen en klysma s. In deze folder krijgt

Nadere informatie

INSTRUCTIEBROCHURE. voor mensen die Metoject 50 mg/ml gebruiken

INSTRUCTIEBROCHURE. voor mensen die Metoject 50 mg/ml gebruiken INSTRUCTIEBROCHURE voor mensen die Metoject 50 mg/ml gebruiken Inhoud Pagina Inleiding 3 Hoe wordt Metoject 50 mg/ml gebruikt? 4 Het vermijden van plaatselijke huidirritatie 7 Het vermijden van verharding

Nadere informatie

BIJSLUITER: INFORMATIE VOOR GEBRUIKERS

BIJSLUITER: INFORMATIE VOOR GEBRUIKERS BIJSLUITER: INFORMATIE VOOR GEBRUIKERS Panzytrat 25.000 Panzytrat 10.000 maagsapresistente capsules pancreatine Lees goed de hele bijsluiter voordat u dit geneesmiddel gaat gebruiken, ook als u al eerder

Nadere informatie

BIJSLUITER ZINERYT, OPLOSSING VOOR CUTAAN GEBRUIK

BIJSLUITER ZINERYT, OPLOSSING VOOR CUTAAN GEBRUIK BIJSLUITER ZINERYT, OPLOSSING VOOR CUTAAN GEBRUIK Lees de hele bijsluiter aandachtig door, omdat er voor u belangrijke informatie in staat. Dit geneesmiddel is vrij verkrijgbaar. Desalniettemin dient u

Nadere informatie

Aandachtspunten bij het vernevelen

Aandachtspunten bij het vernevelen Vernevelen thuis Verneveltherapie is een methode om medicatie aan de longen toe te dienen wanneer inhalatiemedicatie niet via de gangbare vormen (poederinhalator en dosis-aërosol met voorzetkamer) gegeven

Nadere informatie

Protocol en werkinstructie hoe om te gaan met de dubbele controle van risicovolle medicatie binnen de organisatie.

Protocol en werkinstructie hoe om te gaan met de dubbele controle van risicovolle medicatie binnen de organisatie. Soort document Protocol en werkinstructie hoe om te gaan met de dubbele controle van risicovolle medicatie binnen de organisatie. Doel Uitleg over wet- en regelgeving, begripsbepaling en heldere werkafspraken

Nadere informatie

Kinderen en doseringen

Kinderen en doseringen Samenvatting 1/6 Maar weinig geneesmiddelen zijn geregistreerd voor het gebruik bij kinderen. Het toepassen van een niet-geregistreerd geneesmiddel bij kinderen wordt offlabelgebruik genoemd. Bovendien

Nadere informatie

Ustekinumab. (Stelara )

Ustekinumab. (Stelara ) Ustekinumab (Stelara ) Inhoud Inleiding 3 Wanneer wordt ustekinumab gebruikt en hoe werkt het? 3 Hoe wordt het gebruikt? 3 Mogelijke bijwerkingen 4 Zwangerschap, borstvoeding en vruchtbaarheid 5 Andere

Nadere informatie

Aftekenboekje MBO Verpleegkunde Het uitvoeren van verpleegtechnische en voorbehouden handelingen

Aftekenboekje MBO Verpleegkunde Het uitvoeren van verpleegtechnische en voorbehouden handelingen Aftekenboekje MBO Verpleegkunde Het uitvoeren van verpleegtechnische en voorbehouden handelingen 2017-2018 MBO Verpleegkunde 2 Het uitvoeren van verpleegtechnische en voorbehouden handelingen Naam student:

Nadere informatie

BECLOMETASON NEVEL APOTEX 50, NEUSSPRAY SUSPENSIE 50 MICROGRAM/DOSIS RVG 28086= Version 2016_06 Page 1 of 6

BECLOMETASON NEVEL APOTEX 50, NEUSSPRAY SUSPENSIE 50 MICROGRAM/DOSIS RVG 28086= Version 2016_06 Page 1 of 6 Version 2016_06 Page 1 of 6 BIJSLUITER: INFORMATIE VOOR DE GEBRUIKER BECLOMETASON NEVEL APOTEX 50, NEUSSPRAY beclometasondipropionaat Lees goed de hele bijsluiter voordat u dit geneesmiddel gaat gebruiken,

Nadere informatie

In principe beheert de cliënt zijn of haar eigen medicijnen, tenzij dit niet verantwoord is.

In principe beheert de cliënt zijn of haar eigen medicijnen, tenzij dit niet verantwoord is. Medicatie beleid Zorgt in Zorg B.V. Uitgangspunten: U beheert uw medicatie als cliënt zelf, zo mogelijk met ondersteuning van uw mantelzorger, vrijwilliger of ondersteuning van een systeem als Baxter of

Nadere informatie

BIJSLUITER: INFORMATIE VOOR DE GEBRUIKER

BIJSLUITER: INFORMATIE VOOR DE GEBRUIKER BIJSLUITER: INFORMATIE VOOR DE GEBRUIKER Creon 150 mg Maagsapresistente capsules Pancreatine Lees goed de hele bijsluiter voordat u dit geneesmiddel gaat gebruiken want er staat belangrijke informatie

Nadere informatie

Inhoud van deze bijsluiter:

Inhoud van deze bijsluiter: Lees de hele bijsluiter aandachtig door, omdat er voor u belangrijke informatie instaat. Dit geneesmiddel is zonder voorschrift verkrijgbaar. Desalniettemin dient u Nesivine zorgvuldig te gebruiken om

Nadere informatie

KINDERGENEESKUNDE. Vragen en antwoorden rond stuipen bij koorts

KINDERGENEESKUNDE. Vragen en antwoorden rond stuipen bij koorts KINDERGENEESKUNDE Stuipen bij koorts Vragen en antwoorden rond stuipen bij koorts Bij uw kind zijn stuipen ontstaan tijdens koorts, ook wel koortsconvulsies genoemd. In deze folder wordt uitgelegd wat

Nadere informatie

BIJSLUITER: INFORMATIE VOOR DE GEBRUIKER. Nesivine 0,05%, neusdruppels en neusspray (doseerspray en spray), oplossing Oxymetazoline hydrochloride

BIJSLUITER: INFORMATIE VOOR DE GEBRUIKER. Nesivine 0,05%, neusdruppels en neusspray (doseerspray en spray), oplossing Oxymetazoline hydrochloride BIJSLUITER: INFORMATIE VOOR DE GEBRUIKER Nesivine 0,05%, neusdruppels en neusspray (doseerspray en spray), oplossing Oxymetazoline hydrochloride Lees goed de hele bijsluiter voordat u dit geneesmiddel

Nadere informatie

Midazolam neusspray (bij kinderen)

Midazolam neusspray (bij kinderen) Midazolam neusspray (bij kinderen) Uw kind wordt behandeld voor epilepsie. Soms is extra medicatie nodig bij aanvallen. Om uw kind bij een aanval te kunnen helpen, heeft de arts in overleg met u Midazolam

Nadere informatie

Overzichtslijst met protocollen en deskundigheidsniveaus 1. De Lange Wei

Overzichtslijst met protocollen en deskundigheidsniveaus 1. De Lange Wei VH 2 2 2+ Injecteren algemeen Gereedmaken injectiespuit (ampul) X Gereedmaken injectiespuit (flacon) X Injecteren subcutaan (huidplooitechniek) VH X Injecteren subcutaan (loodrechttechniek) VH X Inbrengen

Nadere informatie

Inleiding Symptomen Werking van de neus

Inleiding Symptomen Werking van de neus VERKOUDHEID 202 Inleiding U komt op de polikliniek Keel-, Neus- en Oorheelkunde, omdat u last heeft van verkoudheid. Verkoudheid is een ontsteking van het slijmvlies in uw neus, bijholten en uw keel. Verkoudheid

Nadere informatie

PROTOCOL GENEESMIDDELENVERSTREKKING EN MEDISCH HANDELEN

PROTOCOL GENEESMIDDELENVERSTREKKING EN MEDISCH HANDELEN PROTOCOL GENEESMIDDELENVERSTREKKING EN MEDISCH HANDELEN Als het kind geneesmiddelen nodig heeft gedurende het verblijf op de basisschool kunnen de ouders hun zeggenschap over de toediening van de medicamenten

Nadere informatie

1 injectieflacon Sandostatine 0,2 mg/ml bevat per 5 ml een hoeveelheid octreotide-acetaat, die overeenkomt met 1 mg octreotide.

1 injectieflacon Sandostatine 0,2 mg/ml bevat per 5 ml een hoeveelheid octreotide-acetaat, die overeenkomt met 1 mg octreotide. SANDOSTATINE Novartis Pharma B.V. Postbus 241 6800 LZ Arnhem Telefoon 026-37 82 111 INFORMATIE VOOR DE PATIENT Lees de bijsluiter regelmatig vóór gebruik, ook als u Sandostatine al eerder gebruikte. De

Nadere informatie

Toedienen van zetpil/klysma. Interne geneeskunde

Toedienen van zetpil/klysma. Interne geneeskunde Toedienen van zetpil/klysma Interne geneeskunde Uw behandelend arts en/of verpleegkundige heeft met u gesproken over het gebruik van zetpillen/klysma s. In deze folder krijgt u informatie over de werking

Nadere informatie

Inhaleren met de Aerochamber met masker

Inhaleren met de Aerochamber met masker Inhaleren met de Aerochamber met masker voor kinderen van 0 tot ongeveer 4 jaar De arts heeft vastgesteld dat uw kind problemen heeft met de luchtwegen. Uw kind krijgt daarvoor medicijnen via een voorzetkamer,

Nadere informatie

Zijn er medische bijzonderheden waarmee rekening gehouden moet. Zo ja, het toestemmingsformulier voor het verstrekken van medicijnen invullen en

Zijn er medische bijzonderheden waarmee rekening gehouden moet. Zo ja, het toestemmingsformulier voor het verstrekken van medicijnen invullen en Medicatie Zijn er medische bijzonderheden waarmee rekening gehouden moet ja/nee worden? Is u kind u onder behandeling van een specialist? ja/nee Zo ja, welke? Heeft dit gevolgen voor de opvang? Is er sprake

Nadere informatie

Midazolam neusspray (bij kinderen)

Midazolam neusspray (bij kinderen) Midazolam neusspray (bij kinderen) Uw kind wordt behandeld voor epilepsie. Soms is extra medicatie nodig bij aanvallen. Om uw kind bij een aanval te kunnen helpen, heeft de arts in overleg met u Midazolam

Nadere informatie

BIJSLUITER: INFORMATIE VOOR GEBRUIKERS

BIJSLUITER: INFORMATIE VOOR GEBRUIKERS Urfamycine 500 mg poeder en oplosmiddel voor oplossing voor injectie Urfamycine 750 mg poeder en oplosmiddel voor oplossing voor injectie Thiamfenicol Lees goed de hele bijsluiter voordat u dit geneesmiddel

Nadere informatie

Diabetes mellitus VRAAG OVER UW MEDICIJNEN?? WWW.APOTHEEK.NL

Diabetes mellitus VRAAG OVER UW MEDICIJNEN?? WWW.APOTHEEK.NL Diabetes mellitus WAT IS DIABETES MELLITUS BEHANDELING: MEDICIJNEN EN DIEET WAT KUNT U ZELF DOEN WAT KAN UW APOTHEKER VUUR U DOEN ADVIES IN EEN PERSOONLIJK GESPREK INFORMATIE MEDICIJNEN OP RECEPT VRAAG

Nadere informatie

Inhoud Klaarmaken van het recept Ontvangst van het recept Aanschrijven en etiketteren Hulpmiddelen voor gebruik en gebruiksinstructies

Inhoud Klaarmaken van het recept Ontvangst van het recept Aanschrijven en etiketteren Hulpmiddelen voor gebruik en gebruiksinstructies 1 Klaarmaken van het recept.... 1 1.1 Ontvangst van het recept... 2 1.2 Aanschrijven en etiketteren.... 2 1.3 Hulpmiddelen voor gebruik en gebruiksinstructies... 4 2 Meten en wegen.... 5 2.1 Bereiden....

Nadere informatie

aanleggen van een pouch (IPAA)

aanleggen van een pouch (IPAA) patiënteninformatie aanleggen van een pouch (IPAA) U heeft met uw arts gesproken over het maken van een verbinding tussen de dunne darm en de anus. Dit heet een Ileo Pouch Anale Anastomose (IPAA), in het

Nadere informatie

Instructies voor het voorbereiden en toedienen van een subcutane injectie ORENCIA. Lees deze instructies zorgvuldig en volg ze daarna stap voor stap.

Instructies voor het voorbereiden en toedienen van een subcutane injectie ORENCIA. Lees deze instructies zorgvuldig en volg ze daarna stap voor stap. Instructies voor het voorbereiden en toedienen van een subcutane injectie ORENCIA Lees deze instructies zorgvuldig en volg ze daarna stap voor stap. Uw arts of verpleegkundige zal u uitleggen hoe u ORENCIA

Nadere informatie

BIJSLUITER: INFORMATIE VOOR DE GEBRUIKER. Nesivine 0,025% Pediatrie sine conservans, neusspray, oplossing. Oxymetazoline hydrochloride

BIJSLUITER: INFORMATIE VOOR DE GEBRUIKER. Nesivine 0,025% Pediatrie sine conservans, neusspray, oplossing. Oxymetazoline hydrochloride BIJSLUITER: INFORMATIE VOOR DE GEBRUIKER Nesivine 0,025% Pediatrie sine conservans, neusspray, oplossing Oxymetazoline hydrochloride Lees goed de hele bijsluiter voordat u dit geneesmiddel gaat gebruiken

Nadere informatie

BIJSLUITER INFORMATIE VOOR DE GEBRUIKER. Firazyr 30 mg oplossing voor injectie, voorgevulde spuit Icatibant

BIJSLUITER INFORMATIE VOOR DE GEBRUIKER. Firazyr 30 mg oplossing voor injectie, voorgevulde spuit Icatibant BIJSLUITER INFORMATIE VOOR DE GEBRUIKER Firazyr 30 mg oplossing voor injectie, voorgevulde spuit Icatibant Lees goed de hele bijsluiter voordat u dit geneesmiddel gaat gebruiken want er staat belangrijke

Nadere informatie

RVG JUMBO HOESTTABLETTEN BROOMHEXINE HCl 8 mg Broomhexinehydrochloride

RVG JUMBO HOESTTABLETTEN BROOMHEXINE HCl 8 mg Broomhexinehydrochloride Page 1 of 5 1.3.1.3 PATIENT INFORMATION LEAFLET JUMBO HOESTTABLETTEN BROOMHEXINE HCl 8 mg Broomhexinehydrochloride Lees de hele bijsluiter zorgvuldig door, want deze bevat belangrijke informatie voor u.

Nadere informatie