Gebouwkwaliteit, verschil MOP/DMOP. Leidraad DMOP gemeentelijke gebouwen. Praktijkvoorbeeld verduurzamen MOP

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Gebouwkwaliteit, verschil MOP/DMOP. Leidraad DMOP gemeentelijke gebouwen. Praktijkvoorbeeld verduurzamen MOP"

Transcriptie

1 Verduurzamen meerjaren onderhoud gemeentelijk vastgoed Leidraad, d voorbeeld en ondersteuningstraject t t Ir. Bert Meijering

2 Onderwerpen Gebouwkwaliteit, verschil MOP/DMOP Leidraad DMOP gemeentelijke gebouwen Praktijkvoorbeeld verduurzamen MOP Regionaal ondersteuningstraject verduurzamen gemeentelijk vastgoed

3 Gebouwkwaliteit en een (traditioneel) meerjaren onderhoudsplan

4 Technische h en/of functionele gebouwkwaliteit i Gebouwkwaliteit = Huidige prestatie / Huidige gestelde eisen De technische en/of functionele (gebouw)kwaliteit is maximaal (100%) als de huidige prestatie volledig overeenkomt met de huidige gestelde eisen!

5 Huidige prestatie en prestatie-eisen eisen Huidige prestatie Wordt bepaald door de prestaties/conditie van het gebouw op dit moment Huidige (prestatie)eisen Worden bepaald door o.a.: Externe eisen zoals: bouwbesluit, specifieke verordeningen, gebruiksvergunning (brandweer), Arbo-wet e.d. Primaire proces Ontwikkeling organisatie Inzet/gebruik van technologie (bijv. ICT) e.d.

6 Gebouwkwaliteit i in de tijd 100% 90% 80% t Huisves stingskwalitei 70% 60% 50% 40% 30% 20% 10% 0% Jaren geen onderhoud onderhoud aanpassing + onderhoud

7 Meerjaren OnderhoudsPlan (MOP) Duurzaam Meerjaren OnderhoudsPlan (DMOP)

8 Meerjaren OnderhoudsPlan d (MOP) Meerjaren OnderhoudsPlan (MOP): prognose van het te verwachten (gebouw)onderhoud Doel van een MOP : Sparen/reserveren voor (wisselende) toekomstige uitgaven Minimaliseren van de (onderhouds)kosten Minimaliseren van de overlast voor het primaire proces.

9 Een Duurzaam Meerjaren OnderhoudsPlan d

10 Waarom een duurzaam meerjaren onderhoudsplan d (DMOP)? Veel gebouwbeheerders zoeken (financiële en technische) mogelijkheden om de duurzaamheid van hun gebouw te verbeteren. Ui b l ij b d Uit oogpunt van baten en lasten zijn voor bestaande gebouwen de momenten van onderhoud en renovatie daarvoor zeer geschikte uitvoeringsmomenten.

11 Niveau s Strategisch (duurzame ambities) Lange termijn: > 3 jaar Operationeel (duurzame verbeteractiviteiten) Korte termijn: < 1 jaar

12 Duurzame onderhoudsactiviteit d i i Voorbeeld 1 Een kozijn dat vervangen moet worden omdat het bouwtechnisch verouderd is dient per definitie niet vervangen te worden door het oorspronkelijke type. Men zou bijvoorbeeld moeten kunnen kiezen uit een kozijn met dubbel glas, HR+ of HR++. Ook zou bijvoorbeeld nog gekozen moet kunnen worden uit kozijnen met en zonder ventilatieroosters, met of zonder zonwerend glas e.d.

13 Duurzame onderhoudsactiviteit d i i Voorbeeld 2 Een verwarmingsketel dient per definitie niet vervangen te worden door het oorspronkelijke type of op het moment dat het aan het einde is van de technische h levensduur. Men zou bij vervanging moeten kunnen kiezen voor een ander warmteopwekkingsconcept Men zou moeten kunnen overwegen om de verwarmingsketel eerder te vervangen als de nog resterende afschrijving weer terugverdient kan worden door de lagere energiekosten van een nieuwe ketel

14 Visie verduurzamen meerjaren onderhoudsplan d In een duurzaam meerjaren onderhoudsplan DMOP worden de volgende stappen anders/uitgebreider id uitgevoerd dan in een traditioneel meerjaren onderhoudsplan: 1. de vraagstelling door de gebouwbeheerder 2. de wijze van meten door de adviseur 3. de advisering door de adviseur 4. de wijze van berekenen door de adviseur 5. de rapportage door de adviseur

15 Leidraad verduurzamen meerjaren onderhoud van gemeentelijk vastgoed

16 Aanleiding De afgelopen jaren hebben gemeenten in het kader van de o.a. de FLOK en BANS regeling EPA-U adviezen laten opstellen voor de gemeentelijke gebouwen De meeste gemeenten beschikken voor die gebouwen ook over meerjaren onderhoudsplannen Het verduurzamen van de bestaande meerjaren onderhoudsplannen met behulp van de opgestelde EPA-U adviezen lijkt dus voor de hand te liggen Voor veel gemeenten is het verduurzamen van meerjaren onderhoudsplannen nieuw en nog onbekend.

17 Voor wie is het bedoeld en wat is het De leidraad is bedoeld voor: gebouwbeheerders, vastgoedprofessionals, hoofden vastgoedbureaus, adviseurs, milieuhandhavers, beleidsmedewerkers milieu/duurzaamheid, bestuurders e.d.) Vooral een stappenplan met aandachtspunten en links naar plaatsen waar aanvullende informatie te vinden is.

18 Waarom een DMOP voor gemeentelijk vastgoed Gemeenten: dienen een voorbeeldrol te vervullen op het gebied van duurzaamheid waaronder energiebesparing en binnenklimaat. hebben vaak beleidsdoelstellingen geformuleerd voor verduurzaming van het gemeentelijk vastgoedbezit,deze d beleidsdoelstellingen moeten ze vaak nog vertalen naar concrete verbetermaatregelen. hebben bij diverse gebouwen en te maken met de verplichting vanuit de Wet Milieubeheer (Activiteitenbesluit) om alle rendabele energiebesparende maatregelen (maatregelen met een terugverdientijd van 5 jaar of korter) te treffen,

19 Waarom een DMOP voor gemeentelijk vastgoed Gemeenten: hebben bij aanpassing en onderhoud van hun gebouwen vaak te maken met strengere (duurzaamheid)eisen vanuit het Bouwbesluit (bijv. ten aanzien van ventilatiecapaciteit en isolatiewaarden van gevels, daken e.d.) hebben er alle belang bij om de schaarse financiële middelen zo efficiënt mogelijk in te zetten, omdat de druk om de gemeentelijke uitgaven te verlagen, steeds groter wordt hebben op langere termijn baat bij een kwalitatief hoogwaardig vastgoed met een betere verhuurbaarheid en tevreden gebruikers

20 Waarom een DMOP voor gemeentelijk vastgoed Gemeenten: hebben de verplichting om een energielabel te laten opstellen en vervolgens op te hangen voor alle gebouwen vanaf 1000 m2 (wordt 500 m2) waar de gemeente publieke diensten verleent (gemeentehuis, zwembaden, sporthallen en stadsdeelkantoren e.d.). moeten vanaf 2010 hun producten en diensten voor 75% duurzaam inkopen en vanaf 2015 moet dat 100% zijn (akkoord tussen gemeenten en Rijk gesloten in november 2007).

21 Gewoon beginnen Gemeenten hebben vaak de ambities en het beleid, de werkelijke verduurzaming moet vaak nog starten t Betreft vaak unieke gebouwen en een structurele en integrale aanpak is nodig om de gegevens over het gemeentelijk vastgoed in beeld te brengen en intern draagvlak te creëren Er is overleg nodig met de gebruikers, er moeten afspraken worden gemaakt over investeringen versus opbrengsten (split incentive) noodzakelijk om er gewoon mee te beginnen, al doende kan men leren van de eigen ervaringen en succesfactoren.

22 Wat biedt de leidraad? d? De leidraad is bedoeld om gemeenten te ondersteunen bij het verduurzamen van de meerjaren onderhoudsplannen d van initiatief tot en met realisatie De leidraad beschrijft het opstellen van een DMOP aan de hand van de verschillende te doorlopen processtappen Afhankelijk van de gemeentelijke situatie kunnen de processen verkort doorlopen worden Op verschillende punten kan besloten worden om delen uit te besteden

23 De opzet/structuur van de leidraad d Inleiding Fasering Per fase Hoofdactiviteit Verantwoordelijke partij Aandachtspunten Relevante informatie (links) Voorbeelden

24 Initiatief i i (1/2)

25 Definitie i i (1/2)

26 Fasering 1. Initiatief Verkrijgen van bestuurlijk draagvlak voor verduurzamen van het meerjaren onderhoudsplan (MOP) Formeren projectteam Selecteren van de gemeentelijke gebouwen voor een DMOP Resultaat: Intentie DMOP 2. Verkenning Definiëren van duurzaamheid / duurzame huisvesting Inventariseren duurzaamheidambities Opstellen en vaststellen projectbeschrijving Selectie externe onderhoudsadviseur (met kennis van duurzaamheid Resultaat: Projectbeschrijving

27 Fasering 3. Inventarisatie Actualiseren Meerjaren onderhoudsplan en EPA-U Opstellen maatregelenpakketten behorend bij verschillende ambitieniveaus Resultaat: MOP en EPA-U, mogelijke maatregelpakketten 4. Definitie Formulering ambities en scenario ss Bepalen van te onderzoeken scenario s Resultaat: Scenario s 5. Uitwerking Uitwerking scenario s in de vorm van businesscases Resultaat: Businesscases

28 Fasering 6. Besluitvorming Keuze scenario Voorstellen en bespreking met gemeenteraad Resultaat: Gekozen scenario 7. Planning Opname van de maatregelen (van het gekozen scenario) in het meerjaren onderhoudsplan Aanbesteding / inkopen Resultaat: DMOP, aanbesteding verbetermaat-regelen 8. Realisatie en monitoring Realiseren van de maatregelen conform het DMOP Monitoring prestaties Resultaat: Duurzamer gebouw

29 Praktijkvoorbeeld - verduurzamen van een meerjaren onderhoudsplan d Gemeentehuis Best

30 Gebruikte informatie/gegevens i Meerjaren onderhoudsplan EPA-U - maatwerkadvies EPA-U - energieprestatiecertificaat (energielabel) Gevelaanzichten, geveldoorsnedes, plattegronden Installatietechniekgegevens Inspectie ter plaatse

31 Gehanteerde stappen/fasering 1. Vaststellen beheer- en exploitatiedoelstellingen en uitgangspunten t 2. Analyseren onderhoudsplannen, EPA-U en vaststellen ontbrekende informatie 3. Inspectie en analyse van de inspectie i 4. Bepalen en doorrekenen van diverse scenario s 5. Uitwerking rapportage

32 1. Vaststellen beheer-/exploitatie doelstellingen lli en uitgangspunten Exploitatieperiode: (minimale) periode dat het gebouw doorgeëxploiteerd d wordt Functionele eisen: Eisen geformuleerd vanuit het perspectief van de opdrachtgever en / of gebruiker. Wat wordt er bijvoorbeeld verwacht met betrekking tot energieprestatie, thermische en akoestische isolatie, toepassing van keurmerken, brandveiligheid, verwarming, e.d.

33 1. Vaststellen beheer-/exploitatie doelstellingen lli en uitgangspunten Kwaliteitsniveau: 1. Aflopende kwaliteit: er wordt niet meer geïnvesteerd in het project, bestemming is verkoop of sloop. 2. Bouwkundige elementen functioneel intact: de functies van de bouwkundige elementen blijven te allen tijde intact. Bestemming is consolideren. 3. Bouwkundige elementen functioneel intact zonder gebreken: de functies van de bouwkundige elementen blijven te allen tijde intact. Daarnaast doen zich geen gebreken voor aan de afwerking van de afzonderlijke elementen. 4. Bouwkundige elementen intact zonder gebreken, met een hoge belevingswaarde: gebreken komen in geen enkel opzicht voor. Het geheel ziet er fraai en als nieuw uit.

34 2. Analyseren onderhoudsplannen, EPA-U en vaststellen ontbrekende informatie i Bestuderen van het meerjaren onderhoudsplan op energiebesparende maatregelen en maatregelen/toepassingen met een gunstig effect op het binnenmilieu. Het plan is bestudeerd op punten die kostentechnische interessant zijn om tegelijkertijd uit te voeren (verder kijken dan alleen naar de cyclustijd) en eventuele andere opvallende zaken. Het EPA-U is bestudeerd op de maatregelen die daarin beschreven zijn en geadviseerd worden voor uitvoering; voor het vaststellen van het energiegebruik g en de kosten en opbrengsten die daaraan verbonden zijn.

35 3. Inspectie en analyse van de inspectie i Aan de hand van de aangereikte gegevens is een inspectie uitgevoerd naar bouwkundige elementen en de installaties ti De resultaten van de inspectie zijn vergeleken met de beheerdoelen en de exploitatiedoelstelling van de gebruiker van het gebouw. De verbetermaatregelen zijn bepaald en er zijn scenario s. opgesteld Er is gekeken hoe de maatregelen geïntegreerd kunnen worden in het meerjaren onderhoudsplan.

36 4. Bepalen en doorrekenen van diverse scenario s Per scenario is berekend wat de investeringskosten zouden zijn en wat de energiebesparing i is als de maatregel doorgevoerd zou worden. Op basis van deze gegevens is een netto contante waarde berekening uitgevoerd om te bepalen wat de waarde van een investering in de tijd is op het huidige moment, ook rekeninghoudend met stijgende energieprijzen.

37 5. Uitwerking rapportage Er is een vertaling gemaakt van alle van alle gegevens naar een rapportage voor beslissers.

38 Scenario s 1. Minimaal 1 labelstap, positieve businesscase realiseren binnen 10 jaar. 2. Minimaal Energielabel A, met minimale maatregelen, positieve ii business case binnen ± 15 jaar (middellange termijn). (gericht op energiebesparing en financiële voordelen op de lange termijn) 3. Minimaal Energielabel A, rekeninghoudend met voorbeeldfunctie van de gemeente (gericht op voorbeeldfunctie van de gemeente en toepassen van energiebesparende maatregelen.)

39 Maatregelpakket per scenario Maatregel Energiebesparende maatregelen Vervangen dubbelglas door HR++ beglazing nieuwbouw Vernieuwen platte daken + aanvullend isolatiepakket daken Vervangen VR-ketel door HR-ketel ( Kw) Toepassen aanwezigheidsdetectie Optimaliseren regeltechniek/ verwarmingsinstallatie Duurzame energieopwekking Plaatsen PV-cellen, 210 M2

40 Scenario s kosten en baten

41 Scenario s kosten en baten

42 Scenario s kosten en baten

43 Scenario s NCW grafisch

44 DMOP

45 Vragen aan de gemeente Best 1. Welke kansen of nieuwe inzichten heeft dit DMOP opgeleverd voor de gemeente? 2. Hoe is bestuurlijk gereageerd op het verduurzamen van het MOP van het gemeentehuis? 3. Wat is de bestuurlijke stand van zaken van dit DMOP? 4. Denkt de gemeente aan een vervolg voor andere gemeentelijke panden?

46 Regionaal ondersteuningstraject verduurzamen gemeentelijk vastgoed Bestemd voor: vastgoedmedewerkers Milieu-/energiecoordinatoren van gemeenten in de regio Eindhoven Ondersteuning van : Agentschap NL / RWS SRE Milieudienst Building Vision

47 Doel/aanpak Verduurzamen van één of meer meerjaren onderhoudsplannen d voor gemeentelijk vastgoed aan de hand van de leidraad (stappen 1 t/m 5) met ondersteuning via: 4 gemeenschappelijk workshops in de regio verdeeld over maximaal een jaar individuele ondersteuning via telefoon en (ca 4 uur per gemeente)

48 Kosten en planning kosten: 750,- per deelnemende gemeente Aanmelding vanaf nu tot ca 5 april 2013 Start van het traject mei 2013 Afronding eind 2013

Tool Nieuwbouw Onderhoud & beheer Handleiding bouwen aan Frisse Scholen PVE Frisse Scholen Frisse Scholen Toets Ervaringen met de Frisse Scholen

Tool Nieuwbouw Onderhoud & beheer Handleiding bouwen aan Frisse Scholen PVE Frisse Scholen Frisse Scholen Toets Ervaringen met de Frisse Scholen Tools voor Frisse Scholen een overzicht Ir. Bert Meijering 07.11.2012 Tool Nieuwbouw Onderhoud & beheer Handleiding bouwen aan Frisse Scholen PVE Frisse Scholen Frisse Scholen Toets Ervaringen met de Frisse

Nadere informatie

Opstellen (D)MOP gemeentelijke panden ten behoeve van de gemeente Gouda. Projectbeschrijving

Opstellen (D)MOP gemeentelijke panden ten behoeve van de gemeente Gouda. Projectbeschrijving Opstellen (D)MOP gemeentelijke panden ten behoeve van de gemeente Gouda Projectbeschrijving Eindhoven T (040) 2567 010 Best T (0499) 872 789 E I info@buildingvision.nl www.buildingvision.nl Opstellen (D)MOP

Nadere informatie

Wie zijn wij? Van 0-meting tot haalbare business case. Programma. De methode. Meten van duurzaamheid. Heldere kijk op duurzaamheid.

Wie zijn wij? Van 0-meting tot haalbare business case. Programma. De methode. Meten van duurzaamheid. Heldere kijk op duurzaamheid. Van 0-meting tot haalbare business case Meer informatie: www.w-e.nl www.gprsoftware.nl ir. Janny Stevens (stevens@w-e.nl) ir. Saskia van Hulten (hulten@w-e.nl) Wie zijn wij? W/E adviseurs www.w-e.nl Saskia

Nadere informatie

Verduurzamen meerjarenonderhoud bij basisscholen

Verduurzamen meerjarenonderhoud bij basisscholen Verduurzamen meerjarenonderhoud bij basisscholen Workshop 8 Gezonde scholen Congres GEZONDRONDOM 15 mei 2013 ir. Henk Versteeg Onafhankelijk advies- en ingenieursbureau te Nieuwegein met veertig jaar ervaring

Nadere informatie

Brabantse gemeenten verduurzamen vastgoed

Brabantse gemeenten verduurzamen vastgoed # Brabantse gemeenten verduurzamen vastgoed Pilot met DMOP aanpak van zes gemeenten regio Eindhoven in opdracht van het ministerie van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties 2 Brabantse gemeenten aan

Nadere informatie

Building4life. Wilt u weten hoe? Building4life. Jan van Polanenkade 26B1 4811 KM Breda Postbus 1069 4801 BB Breda

Building4life. Wilt u weten hoe? Building4life. Jan van Polanenkade 26B1 4811 KM Breda Postbus 1069 4801 BB Breda Wilt u weten hoe? Ga stap voor stap door onze aanpak: - Kennismaking Building4life - De Building4life werkwijze - Uitgewerkte case Amarant Tilburg Building4life Jan van Polanenkade 26B1 4811 KM Breda Postbus

Nadere informatie

Verduurzaming gemeentelijk vastgoed

Verduurzaming gemeentelijk vastgoed Verduurzaming gemeentelijk vastgoed Toelichting op de aanpak van de gemeente Breda Marcel van Embden (projectleider afdeling Vastgoedbeheer) Inhoud Klimaatnota gemeente Breda Wat is de insteek bij het

Nadere informatie

Duurzaamheidambities onderwijshuisvesting primair onderwijs in Eindhoven

Duurzaamheidambities onderwijshuisvesting primair onderwijs in Eindhoven Eindhoven T (040) 2567 010 Best T (0499) 872 789 E I info@buildingvision.nl www.buildingvision.nl Duurzaamheidambities onderwijshuisvesting primair onderwijs in Eindhoven Concept Gemeente Eindhoven Referentie:

Nadere informatie

ISSO-publicatie 75.2 EPA-maatwerkadvies

ISSO-publicatie 75.2 EPA-maatwerkadvies ISSO-publicatie 75.2 EPA-maatwerkadvies Programma EP-certificaat vs maatwerkadvies Inhoud ISSO-publicatie 75.2 Kansen/bedreigingen voor de installatiesector Kees Arkesteijn ISSO EP-certificaat vs maatwerk

Nadere informatie

Samen geeft energie Fatima

Samen geeft energie Fatima Samen geeft energie Fatima Samen geeft energie Project van de gemeente Tilburg Gebaseerd op burgerinitiatief energiebesparing bij particuliere woningeigenaren groep van 20 vergelijkbare woningen in een

Nadere informatie

Planon Building Management

Planon Building Management FACTSHEET Planon Building Management Dienstverlening voor integraal technisch vastgoedbeheer Even voorstellen Planon Building Management is een innovatieve dienstverlener die organisaties ontzorgt en in

Nadere informatie

Energy Service Company: een kans voor u?

Energy Service Company: een kans voor u? 1 Energy Service Company: een kans voor u? Stand van zaken provinciale pilot & Kansen voor de installatiebranche Hans van der Heide Pilot provincie Friesland (1) Doel: Ervaring opdoen met het opzetten

Nadere informatie

Workshop 1 EBA en schouwcriteria Milicon, Milieu consultancy, Mat Schatorje

Workshop 1 EBA en schouwcriteria Milicon, Milieu consultancy, Mat Schatorje Workshop 1 EBA en schouwcriteria Milicon, Milieu consultancy, Mat Schatorje Bouwadviesburo van Niekerk, Emile Niekerk Gespreksleider: Steven van der Lelie (GGD Gelre- Ijssel) inhoudsopgave Inleiding Voorbeeld

Nadere informatie

Verduurzamen van maatschappelijk vastgoed

Verduurzamen van maatschappelijk vastgoed Verduurzamen van maatschappelijk vastgoed Green Liz Symposium Arnhem, 9-12-2013 Irma Thijssen Irma Thijssen, Agentschap NL 1 Agentschap NL biedt diensten aan ondernemers met duurzame, innovatieve of internationale

Nadere informatie

Introductie in: Resultaatgericht Samenwerken bij Investeren en Onderhouden

Introductie in: Resultaatgericht Samenwerken bij Investeren en Onderhouden Introductie in: Resultaatgericht Samenwerken bij Investeren en Onderhouden November 2013 Hank Herfkens (Havensteder) & Hans van der Krogt (Smits Vastgoedzorg) deelnemers Inkoop - / aanbestedingsvormen

Nadere informatie

4 Energiebesparingsadvies

4 Energiebesparingsadvies 4 Energiebesparingsadvies 4.1 Inleiding In dit hoofdstuk wordt het energiebesparingsadvies voor het gebouw gepresenteerd. Allereerst wordt een inventarisatie gegeven van de reeds getroffen en onderzochte

Nadere informatie

Bijlage I 20111278-07 Investeringen en energielasten Energiesprong woningbouw Maria van Bourgondiëlaan te Eindhoven. 1 Inleiding

Bijlage I 20111278-07 Investeringen en energielasten Energiesprong woningbouw Maria van Bourgondiëlaan te Eindhoven. 1 Inleiding Bijlage I 20111278-07 Investeringen en energielasten Energiesprong woningbouw Maria van Bourgondiëlaan te Eindhoven Datum Referentie Behandeld door 13 december 2011 20111278-07 P. Smoor/LSC 1 Inleiding

Nadere informatie

Doelstelling en doelgroep

Doelstelling en doelgroep klimaat op maat Klimaat op maat Het klimaat verandert en de olievoorraden raken langzaamaan op. Dat laatste betekent concreet dat de energieprijzen naar verwachting flink stijgen in de komende decennia.

Nadere informatie

Energie & Binnenmilieu Advies (EBA)

Energie & Binnenmilieu Advies (EBA) Energie & Binnenmilieu Advies (EBA) Leidraad uitbesteding voor schoolbestuur en/of gemeente In opdracht van het ministerie van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties Maart 2016 Inleiding Veel schoolbesturen

Nadere informatie

Duurzaam Gebouwbeheer

Duurzaam Gebouwbeheer 2-daagse cursus Duurzaam Gebouwbeheer Gemeenten hebben verschillende gebouwen in beheer, zoals gemeentehuizen, kantoren en brandweerkazernes. Ook zijn er gebouwen eigendom van de gemeente, maar worden

Nadere informatie

De bakens verzetten. Verduurzamen van commercieel vastgoed. Machiel Karels - consultant

De bakens verzetten. Verduurzamen van commercieel vastgoed. Machiel Karels - consultant De bakens verzetten Verduurzamen van commercieel vastgoed Machiel Karels - consultant Het glas is half leeg PROFIT 20-6- 20-6- Meer dan 25% van gebouwgebruikers klaagt over de huisvesting Ziekteverzuim

Nadere informatie

Bestaand Vastgoed. Hoe beweging krijgen in verduurzaming? Vincent Swinkels Mei 2011. DHV 2011 All rights reserved Openbaar

Bestaand Vastgoed. Hoe beweging krijgen in verduurzaming? Vincent Swinkels Mei 2011. DHV 2011 All rights reserved Openbaar Bestaand Vastgoed Hoe beweging krijgen in verduurzaming? Vincent Swinkels Mei 2011 DHV 2011 All rights reserved Openbaar Wat is er aan de hand? Circa 1/3 energiegebruik NL zit in gebouwde omgeving Focus

Nadere informatie

Den Haag Klimaatneutraal Een grote ambitie die past bij een grote stad

Den Haag Klimaatneutraal Een grote ambitie die past bij een grote stad Den Haag Klimaatneutraal Een grote ambitie die past bij een grote stad Ramses Blauw Intechno Ingenieursburo & Henry Terlouw Beleidsmedewerker Klimaat Den Haag VNG Congres 26 november 2008 Presentatie Energiebesparing

Nadere informatie

F (zie toelichting in bijlage)

F (zie toelichting in bijlage) Energielabel gebouw Afgegeven conform de Regeling energieprestatie gebouwen. Veel besparingsmogelijkheden F (zie toelichting in bijlage) Dit gebouw Weinig besparingsmogelijkheden Labelklasse maakt vergelijking

Nadere informatie

VvE s met Energie. Onderzoek VvE Schiezicht 10 april 2014 Wouter van den Acker PKW

VvE s met Energie. Onderzoek VvE Schiezicht 10 april 2014 Wouter van den Acker PKW VvE s met Energie Onderzoek VvE Schiezicht 10 april 2014 Wouter van den Acker PKW Inhoud Het Energiemodel Bestaande situatie Trias Energetica Maatregelen Scenario s Hoe verder? Energieadvies voor Schiezicht

Nadere informatie

3 Energiegebruik huidige situatie

3 Energiegebruik huidige situatie 3 Energiegebruik huidige situatie 3.1 Het Energie Prestatie Certificaat In het kader van de Europese regelgeving (EPBD) bent u verplicht om, bij verkoop of verhuur van de woning, een energiecertificaat

Nadere informatie

Verduurzamen van het meer jarenonderhoud

Verduurzamen van het meer jarenonderhoud Verduurzamen van het meer jarenonderhoud bij basisscholen Leidraad DMOP mei 2012 Handreiking voor gemeenten en schoolbesturen die verantwoordelijk zijn voor het onderhoud van scholen in het primaire onderwijs

Nadere informatie

Huisvesting gemeente Boxtel

Huisvesting gemeente Boxtel Agenda 1) Inleiding 2) Aanleiding 3) Begrippen en demarcatie 4) Scenario s 5) Advies Agenda 1) Inleiding De Twee Snoeken Gemeentehuizen 2) Aanleiding 3) Begrippen en demarcatie 4) Scenario s 5) Advies

Nadere informatie

Energieneutraal via de Passief bouwen route

Energieneutraal via de Passief bouwen route Energieneutraal via de Passief bouwen route ing. J.J.P. (Jan Pieter) van Dalen Slotsymposium 14 september 2015 Verbouw monument Verbouw van een monument Monument als bedoeld in art. 1 onder d (Monumentenwet

Nadere informatie

ENERGIE PRESTATIE ADVIES VOOR WONINGEN

ENERGIE PRESTATIE ADVIES VOOR WONINGEN 4 juli 2007 19:11 uur Blz. 1 / 8 cursus Luc Volders - 2-7-2007 ENERGIE PRESTATIE ADVIES VOOR WONINGEN Opdrachtgever: FB Projectgegevens: testpand 1234AB Software: EPA-W Kernel 1.09 07-06-2007 Vabi Software

Nadere informatie

PROJECTPLAN METERS MAKEN IN DE ESHOF

PROJECTPLAN METERS MAKEN IN DE ESHOF PROJECTPLAN METERS MAKEN IN DE ESHOF De Eshof op weg naar energie neutraal! = woningen Eshof naar nul op de meter = Inhoud 1. Ambitie: naar meest duurzame wijk van Elst? 2. Meten is weten: per wijk per

Nadere informatie

Prestatiecontracten voor bestaand maatschappelijk vastgoed: slim besparen én verduurzamen

Prestatiecontracten voor bestaand maatschappelijk vastgoed: slim besparen én verduurzamen Prestatiecontracten voor bestaand maatschappelijk vastgoed: slim besparen én verduurzamen 6 december 2011 Albert Hulshoff Ede 22 maart 2012 Prestatiecontracten - Prestatiecontracten - ESCo-eigenschappen

Nadere informatie

INFORMATIE Resultaatgericht Vastgoedonderhoud (RGVO)

INFORMATIE Resultaatgericht Vastgoedonderhoud (RGVO) INFORMATIE Resultaatgericht Vastgoedonderhoud (RGVO) O n d e r h o u d e n d g o e d NVT Onderhoudsgroep BV Hoefsmid 5-7 2631 RH Nootdorp Telefoon (015) 310 83 32 Fax (015) 310 56 23 www.onderhoudendgoed.nl

Nadere informatie

u kunt er niet omheen

u kunt er niet omheen EPA-W Advies Het energielabel: u kunt er niet omheen Eigenaren van woningen zijn bij de verkoop of verhuur verplicht om een Energielabel te overhandigen aan de koper of huurder. Als erkend EPA-W Adviseur

Nadere informatie

EPA U. advies- en ingenieursbureau. Nieuwbouw kantoorpand Demostraat, Tiel

EPA U. advies- en ingenieursbureau. Nieuwbouw kantoorpand Demostraat, Tiel Nieuwbouwkantoorpand Demostraat,Tiel EPA U Adresgegevens Fokkerstraat 39, 3905 KV Veenendaal Postbus 1152, 3900 BD Veenendaal T 0318-75 78 88 F 0318-75 78 87 info@enerpro.nl www.enerpro.nl Voorbeeldbedrijf

Nadere informatie

Duurzaamheidsonderzoek en subsidiescan Combibad De Vliet te Leiden. 11 februari 2016

Duurzaamheidsonderzoek en subsidiescan Combibad De Vliet te Leiden. 11 februari 2016 Duurzaamheidsonderzoek en subsidiescan Combibad De Vliet te Leiden 11 februari 2016 1 Managementsamenvatting Inleiding De gemeente Leiden heeft in haar duurzaamheidsambitie doelen gesteld voor de korte

Nadere informatie

Rapport. Opdrachtgever: Gemeente Mill en St. Hubert Postbus 10001 5430 CA Cuijk. Documentnummer: 20140075-R04. Projectnaam:

Rapport. Opdrachtgever: Gemeente Mill en St. Hubert Postbus 10001 5430 CA Cuijk. Documentnummer: 20140075-R04. Projectnaam: Adviseurs & Ingenieurs Opdrachtgever: Gemeente Mill en St. Hubert Postbus 10001 5430 CA Cuijk Documentnummer: 20140075-R04 Projectnaam: Gemeente Mill, onderzoek CV- en E- installatie. Datum: 9-12-2014

Nadere informatie

Energieverspilling is zinloos

Energieverspilling is zinloos Aan de slag in de Bestaande Bouw Energieverspilling is zinloos in het verleden en daarna samengesteld door: Martin Liebregts Haico van Nunen Donderdag 13 september 2007 Milieu - Aandacht in de tijd 2/31

Nadere informatie

R e n o v a t i e e n v e r d u u r z a m i n g S c h o o l m e t d e B i j b e l t e L a n g b r o e k

R e n o v a t i e e n v e r d u u r z a m i n g S c h o o l m e t d e B i j b e l t e L a n g b r o e k datum: 16-10-2013 ARCOM B.V. Postbus 381 3900 AJ Veenendaal Koningsschot 45 3905 PR Veenendaal T 0318 64 55 52 F 0318 66 88 52 E info@arcombv.nl I www.arcombv.nl Vraagstelling Door het bestuur van de school

Nadere informatie

ENERGIE PRESTATIE ADVIES VOOR WONINGEN

ENERGIE PRESTATIE ADVIES VOOR WONINGEN Beta Testbedrijf E. van Dijk 007 Kleveringweg 12 2616 LZ Delft info@vabi.nl Delft, 8 februari 2007 ENERGIE PRESTATIE ADVIES VOOR WONINGEN Opdrachtgever: Opdrachtgever BV A. Bee Projectgegevens: Voorbeeldproject

Nadere informatie

6-11-2012. Nut en noodzaak energieconcepten in renovatie. Visie renovatie & energiezuinigheid. Programma. Renoveren in bestaande bouw

6-11-2012. Nut en noodzaak energieconcepten in renovatie. Visie renovatie & energiezuinigheid. Programma. Renoveren in bestaande bouw Programma Nut en noodzaak energieconcepten in renovatie van visie tot concept renovatie & energiezuinigheid Voorbeeldprojecten Toekomst + gebruiker (bestaande) bouw ir. H.J.J. (Harm) Valk senior adviseur

Nadere informatie

ert Harm ten Bolscher

ert Harm ten Bolscher Bent u toeschouwer of doet u mee? ert Harm ten Bolscher 21-3- Inhoud Trends voor de bouw-/ vastgoedwereld? Anders denken Aanpak vanuit F2F-/Citadel-netwerk Wat betekenen trends voor de vastgoed- en bouwwereld?

Nadere informatie

Scope van het wijkonderhoud

Scope van het wijkonderhoud Bijeenkomst Wijkgericht onderhoud Pathmos Werkplaats RGVO 31 mei 2010 Scope van het wijkonderhoud Woningen en gebouwen: Buitenschil Binnenzijde Uitvoering door Methodiek: Resultaatgericht Vastgoedonderhoud

Nadere informatie

Energieverspilling is zinloos

Energieverspilling is zinloos Aan de slag in de Bestaande Bouw Energieverspilling is zinloos in het verleden en daarna samengesteld door: Martin Liebregts Haico van Nunen Donderdag 13 september 2007 2/25 3/25 1. Praktijk van het verleden

Nadere informatie

Energie- en prestatiemonitoring

Energie- en prestatiemonitoring Energie- en prestatiemonitoring Onderdeel van integraal gebouwbeheer 9 november 2011 Machiel Karels Agenda 1. Wat willen we? 2. Wat gebeurt er om ons heen? 3. Wat er mogelijk is? 4. Wat we zouden moeten

Nadere informatie

Wie zijn we Wat is onze visie Meer informatie. Visie aanpak verduurzaming vastgoed gemeente Eindhoven

Wie zijn we Wat is onze visie Meer informatie. Visie aanpak verduurzaming vastgoed gemeente Eindhoven Visie aanpak verduurzaming vastgoed gemeente Eindhoven Wie zijn we? Gestart in 1986 Duurzaamheid zit in onze genen Ruim 110 medewerkers Woningbouw, utiliteit, overheid, gezondheidszorg, onderwijs, monumenten,

Nadere informatie

Energiebesparing voor vastgoedmanagers in de Zorg

Energiebesparing voor vastgoedmanagers in de Zorg Energiebesparing voor vastgoedmanagers in de Zorg Hoe kan ik energiebesparing realiseren en financieren? George Müller 06-34855943 george.muller@energymatters.nl www.energymatters.nl Voorstellen: George

Nadere informatie

BIJLAGE 3 Nulscenario bij behoud huidige huisvestingsituatie

BIJLAGE 3 Nulscenario bij behoud huidige huisvestingsituatie BIJLAGE 3 Nulscenario bij behoud huidige huisvestingsituatie april 2010 2010011322 Opdrachtgever : Gemeente Bloemendaal Postbus 201 2050AE Overveen Contactpersonen : de heer R. Vernooij Adviseur : STEVENS

Nadere informatie

Gemeente Delft. Subsidie informatie. Bestaande stad bespaart energie

Gemeente Delft. Subsidie informatie. Bestaande stad bespaart energie Gemeente Delft Subsidie informatie Bestaande stad bespaart energie De subsidie Bestaande stad bespaart energie is bestemd voor het stimuleren van energiebesparende maatregelen en het gebruik van duurzame

Nadere informatie

A (zie toelichting in bijlage)

A (zie toelichting in bijlage) Energielabel woning Afgegeven conform de Regeling energieprestatie gebouwen. Veel besparingsmogelijkheden A (zie toelichting in bijlage) Uw woning Weinig besparingsmogelijkheden Labelklasse maakt vergelijking

Nadere informatie

Afkorting Naam gebouw of variant Fit Cert Adv Fin huidig X X v ariant 1 Variant HR-ketel X X X v ariant 2 Variant isoleren X X X

Afkorting Naam gebouw of variant Fit Cert Adv Fin huidig X X v ariant 1 Variant HR-ketel X X X v ariant 2 Variant isoleren X X X 15 februari 2007 15:32 uur Blz. 1 / 6 1 Fitten op de meterstanden In onderstaande tabel wordt een overzicht van de berekeningen getoond. Voor zowel de e situatie als voor de varianten wordt de afkortingen

Nadere informatie

R.M. Melenhorst, Maatschappelijke ontwikkeling. Duurzaamheidsprogramma De Vijf Heuvels

R.M. Melenhorst, Maatschappelijke ontwikkeling. Duurzaamheidsprogramma De Vijf Heuvels Raadsmemo Datum: 20 maart 2012 Aan: Gemeenteraad van Hof van Twente Kopie aan: Van: Voor informatie: Onderwerp: P. van Zwanenburg R.M. Melenhorst, Maatschappelijke ontwikkeling Duurzaamheidsprogramma De

Nadere informatie

Op weg naar een beter binnenmilieu in bestaande schoolgebouwen

Op weg naar een beter binnenmilieu in bestaande schoolgebouwen Op weg naar een beter binnenmilieu in bestaande schoolgebouwen Seminar Swegon Air Academy 11 november 2008 ir. Froukje van Dijken BBA Binnenmilieu 010-2447025 www.binnenmilieu.nl Dagelijks 20.000 leerlingen

Nadere informatie

Energiebesparen in de praktijk

Energiebesparen in de praktijk Energiebesparen in de praktijk Praktijkvoorbeeld VvE Wiltenburgh, Utrecht www.segon.nl www.segon.nl Knelpunten energiebesparing bij VvE en Organisatie Financieel Bouwkunde Installatie Juridisch > 5 Stappenplan

Nadere informatie

B (zie toelichting in bijlage)

B (zie toelichting in bijlage) Energielabel woning Afgegeven conform de Regeling energieprestatie gebouwen. Veel besparingsmogelijkheden B (zie toelichting in bijlage) Uw woning Weinig besparingsmogelijkheden Labelklasse maakt vergelijking

Nadere informatie

Datum: 18 februari 2013-22 januari 2014 Project: NAM-gebouw De Boo te Schoonebeek Referentie: 2012032 20079

Datum: 18 februari 2013-22 januari 2014 Project: NAM-gebouw De Boo te Schoonebeek Referentie: 2012032 20079 Datum: 18 februari 2013-22 januari 2014 Project: NAM-gebouw De Boo te Schoonebeek Referentie: 2012032 20079 Uitgangspunt Bestaand, oorspronkelijk gebouw had als gebruik een mix aan functies. Dit waren

Nadere informatie

water lucht energie woning keuring brand beveiliging asbest

water lucht energie woning keuring brand beveiliging asbest water lucht energie woning keuring brand beveiliging asbest strooming Strooming onderzoekt, adviseert en beheert Strooming is specialist op het gebied van onderzoek, advies en beheer aangaande water, lucht

Nadere informatie

Hoe gaan zorginstellingen om met het energievraagstuk?

Hoe gaan zorginstellingen om met het energievraagstuk? Hoe gaan zorginstellingen om met het energievraagstuk? Conclusies nav onderzoek in Opdracht van agentschap NL Ministerie van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties Dit rapport is bestemd voor de organisatie

Nadere informatie

Energielabel rapportage

Energielabel rapportage Pagina : 1 van 13 Energielabel rapportage Folgeren 32 te DRACHTEN Pagina : 2 van 13 Rapportgegevens en verantwoording Opdrachtgever Keuringsinstantie Naam mevrouw D Lee Naam Adres Postbus 574 Adres Kerkstraat

Nadere informatie

Flexibele studentenhuisvesting

Flexibele studentenhuisvesting Flexibele studentenhuisvesting ir Jack Ponsteen www.chri.nl Flexibele studentenhuisvesting Behoefte aan: Goedkope huisvesting / lage huur Op afwijkende locaties, bijv. kantoorlocatie Snel realiseerbaar

Nadere informatie

Beheer en onderhoud Nationaal Muziekkwartier

Beheer en onderhoud Nationaal Muziekkwartier Beheer en onderhoud Nationaal Muziekkwartier Nihad Mesevic Coördinator onderhoud Bereikbaar: Gemeente Enschede Hengelosestraat 51 Postbus 20 7500 AA Enschede 053-4818424 06-13695226 n.mesevic@enschede.nl

Nadere informatie

Verdienen met duurzaam onderhoud! Naar een duurzaam meerjaren onderhoudsplan (DMOP): de stand van zaken

Verdienen met duurzaam onderhoud! Naar een duurzaam meerjaren onderhoudsplan (DMOP): de stand van zaken Verdienen met duurzaam onderhoud! Naar een duurzaam meerjaren onderhoudsplan (DMOP): de stand van zaken Inhoudsopgave 1. Inleiding en samenvatting 2 1.1 Naar duurzame keuzes op álle natuurlijke momenten

Nadere informatie

AT OSBORNE. Masterclass Energiebesparing in de zorg. Professioneel opdrachtgeverschap 16 november 2011. Marjolijn Kroon adviseur gezondheidszorg

AT OSBORNE. Masterclass Energiebesparing in de zorg. Professioneel opdrachtgeverschap 16 november 2011. Marjolijn Kroon adviseur gezondheidszorg AT OSBORNE www.atosborne.nl Masterclass Energiebesparing in de zorg Professioneel opdrachtgeverschap 16 november 2011 Marjolijn Kroon adviseur gezondheidszorg AT Osborne Huisvesting en Vastgoed Infrastructuur

Nadere informatie

Energieprestatie van gebouwen

Energieprestatie van gebouwen Energieprestatie van gebouwen Caleffi Academy Pieter Nuiten Maart 2014 Planadvies W/E adviseurs Een betrouwbare partner in duurzaam vastgoed www.w- e.nl! Voor opdrachtgevers met ambi8e! 25 medewerkers!

Nadere informatie

Privaat vastgoed. Optimaal renderend en toekomstbestendig

Privaat vastgoed. Optimaal renderend en toekomstbestendig Privaat vastgoed Optimaal renderend en toekomstbestendig Duurzaam huisvesten Royal HaskoningDHV is sinds jaar en dag een betrouwbare partner in commercieel vastgoed. Als adviseurs hebben wij mede het aanzicht

Nadere informatie

C (zie toelichting in bijlage)

C (zie toelichting in bijlage) Energielabel woning Afgegeven conform de Regeling energieprestatie gebouwen. Veel besparingsmogelijkheden C (zie toelichting in bijlage) Uw woning Weinig besparingsmogelijkheden Labelklasse maakt vergelijking

Nadere informatie

AT OSBORNE. Practice what you preach: Hoofdkantoor AT Osborne 3 jaar later. 19 september 2012. Gerhard Jacobs Directeur Huisvesting & Vastgoed

AT OSBORNE. Practice what you preach: Hoofdkantoor AT Osborne 3 jaar later. 19 september 2012. Gerhard Jacobs Directeur Huisvesting & Vastgoed AT OSBORNE www.atosborne.nl Practice what you preach: Hoofdkantoor AT Osborne 3 jaar later Gerhard Jacobs Directeur Huisvesting & Vastgoed 19 september 2012 AT Osborne Huisvesting en Vastgoed Infrastructuur

Nadere informatie

energielabel Afgegeven conform de Regeling energieprestatie gebouwen.

energielabel Afgegeven conform de Regeling energieprestatie gebouwen. Energieprestatiecertificaat energielabel Bestaande bouw Woning/Woongebouw Afgegeven conform de Regeling energieprestatie gebouwen. Energieklasse zeer energie zuinig A B A ++

Nadere informatie

Energieke Zorgbouw. 5 oktober 2011. Wijnanda Willemse (Agentschap NL) Stefan van Heumen (TNO)

Energieke Zorgbouw. 5 oktober 2011. Wijnanda Willemse (Agentschap NL) Stefan van Heumen (TNO) Energieke Zorgbouw 5 oktober 2011 Wijnanda Willemse (Agentschap NL) Stefan van Heumen (TNO) Introductie Wijnanda Willemse adviseur NL Energie & Klimaat - Agentschap NL Voorheen SenterNovem Energiebesparing

Nadere informatie

Raadsvoorstel. Voorgestelde beslispunten: 1 Samenvatting van het voorstel. 2 Aanleiding. Openbaar

Raadsvoorstel. Voorgestelde beslispunten: 1 Samenvatting van het voorstel. 2 Aanleiding. Openbaar Raadsvoorstel Openbaar Voorstelnummer : 13RV000052 Onderwerp : Zonnepanelen op het dak van het gemeentehuis Besluit in de raad : 25 september 2013 Portefeuillehouder : Drs. J. Baerends Naam steller : I.I.

Nadere informatie

Collegevoorstel. Reg.nr. : 4332805 Datum : 5 maart 2013

Collegevoorstel. Reg.nr. : 4332805 Datum : 5 maart 2013 Collegevoorstel Sector : MO Opsteller : S. Strijk Telefoon : (033) 469 48 17 User-id : STR7 Onderwerp Bouwplan Uitbreiding Amersfoortse Berg Voorstel: 1. Het verslag van afspraken tussen de gemeente Amersfoort

Nadere informatie

Project Verduurzamen gemeentelijk onroerend goed

Project Verduurzamen gemeentelijk onroerend goed Project Verduurzamen gemeentelijk onroerend goed Lester Agten & Hans de Groot Versie: 24 maart 2014 Introductie Lester Agten Financieel adviseur voor afdeling Leefomgeving en Welzijn BOR, MaZa en Wijkzaken

Nadere informatie

Energiebesparing. Betonkernactivering. Programma. Energiebesparing EPBD. Energy Performance Building Directive. Europese richtlijn.

Energiebesparing. Betonkernactivering. Programma. Energiebesparing EPBD. Energy Performance Building Directive. Europese richtlijn. Programma Energiebesparing & Betonkernactivering Energiebesparing Europa Nederland Besparingspotentieel Specialisten gevraagd? Betonkernactivering Publicatie Leergang Kees Arkesteijn 1 2 Energiebesparing

Nadere informatie

Gevel & Dak onderhoud

Gevel & Dak onderhoud Gevel & Dak onderhoud Gevel en dak betekenen alles voor de woning De conditie van de gevel en het dak bepaalt niet alleen de uitstraling van een woning. Ze heeft ook een grote invloed op de energieprestatie

Nadere informatie

Intake-formulier. EPA/U - Intake formulier Projectnaam Kenmerk: Beleidsuitgangspunten

Intake-formulier. EPA/U - Intake formulier Projectnaam Kenmerk: Beleidsuitgangspunten Invulinstructie: = tekst of werkelijke waarde invullen ja/nee = doorstrepen wat niet van toepassing is 1. Algemeen organisatie: Adres Nummer(s) Postbus Postcode Plaats 1.1. Contactpersonen Opdrachtgever/project

Nadere informatie

Rapport energiecijfers kantoren

Rapport energiecijfers kantoren Rapport energiecijfers kantoren Dit rapport is aangemaakt op 08/31/10 om 11:31. De website Energiecijfers van NL Energie en Klimaat levert u actuele gegevens over energieprijzen en alle aspecten van energiegebruik

Nadere informatie

Leidraad verduurzamen van schoolgebouwen voor basisonderwijs

Leidraad verduurzamen van schoolgebouwen voor basisonderwijs Leidraad verduurzamen van schoolgebouwen voor basisonderwijs In opdracht van het ministerie van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties mei 2015 INHOUD Inleiding... 2 1 Initiatief... 11 2 Oriëntatie,

Nadere informatie

HET BOUWDEEL TUSSEN LEVENSDUUR EN KOSTEN VAN STICHTINGSKOSTEN NAAR EXPLOITATIEKOSTEN

HET BOUWDEEL TUSSEN LEVENSDUUR EN KOSTEN VAN STICHTINGSKOSTEN NAAR EXPLOITATIEKOSTEN HET BOUWDEEL TUSSEN LEVENSDUUR EN KOSTEN VAN STICHTINGSKOSTEN NAAR EXPLOITATIEKOSTEN Janssen REM Consulting INTRODUCTIE EN KENNISMAKING ONS AANBOD Uitvoeren van Levensduur analyses Het bieden van softwareoplossingen

Nadere informatie

Financieringsconstructies Frisse Scholen in de Praktijk. Met minder geen genoegen nemen. in opdracht van

Financieringsconstructies Frisse Scholen in de Praktijk. Met minder geen genoegen nemen. in opdracht van Financieringsconstructies Frisse Scholen in de Praktijk Met minder geen genoegen nemen in opdracht van 1 ROC Koning Willem I College in Den Bosch Het Koning Willem I College heeft verschillende onderwijslocaties

Nadere informatie

Verduurzamen van commercieel vastgoed juridische aspecten

Verduurzamen van commercieel vastgoed juridische aspecten Verduurzamen van commercieel vastgoed juridische aspecten 19 juni 2014 Inleiding Rollen en partijen Verschillende typen vastgoed met een eigen regime Woningen, winkels en overige bedrijfsruimte De split

Nadere informatie

RGS EN KWALITEIT IN BALANS: STAND VAN ZAKEN

RGS EN KWALITEIT IN BALANS: STAND VAN ZAKEN RGS EN KWALITEIT IN BALANS: STAND VAN ZAKEN Geert Vijverberg Hans van der Krogt Bouwkundeseminar Innovatie, Onderhoud & Herstel 2013 ONDERWERPEN EN DOEL 1. Intro RGS, KiB, consortium RGS/KiB en wapenfeiten

Nadere informatie

Burgemeester en wethouders

Burgemeester en wethouders Burgemeester en wethouders Raadsvoorstel voor behandeling in oordeelvormende-/besluitvormende vergadering Datum vergadering 28 januari 2016 Zaaknummer : Onderwerp Raadsmotie inzake verduurzamen gemeentelijk

Nadere informatie

Verduurzamen gemeentelijke gebouwen

Verduurzamen gemeentelijke gebouwen Verduurzamen gemeentelijke gebouwen Bijeenkomst Bouwstenen voor sociaal, Chefs vastgoed bijeenkomst 9 mrt 2012 Irma Thijssen, Agentschap NL Agentschap NL Onderdeel van het ministerie van EL&I (voorheen:

Nadere informatie

VAN GEBOUWDATA NAAR MANAGEMENTINFORMATIE

VAN GEBOUWDATA NAAR MANAGEMENTINFORMATIE WELKOM IN DE WORKSHOP VAN GEBOUWDATA NAAR MANAGEMENTINFORMATIE MET MEDEWERKING VAN MICHEL BAARS Even voorstellen Onafhankelijk ingenieurs- en adviesbureau (RICS regulated), laboratorium en opleidingsinstituut

Nadere informatie

Flexibele studentenhuisvesting

Flexibele studentenhuisvesting Flexibele studentenhuisvesting 29 november 2012 ir Jack Ponsteen www.chri.nl Flexibele studentenhuisvesting Behoefte aan: Goedkope huisvesting / lage huur Op afwijkende locaties, bijv. kantoorlocatie Snel

Nadere informatie

Naar een duurzame school - een stappenplan - Kennis en regie schoolbesturen sleutelfactoren

Naar een duurzame school - een stappenplan - Kennis en regie schoolbesturen sleutelfactoren White Paper Naar een duurzame school - een stappenplan - Kennis en regie schoolbesturen sleutelfactoren Door: Jeroen Nollet Escoplan Barrel Ripper Matrix Onderwijshuisvesting Wim Fieggen Instituut Voor

Nadere informatie

Conceptsamenvatting managementrapportage EnergiePrestatieAdviezen gemeente Hilversum

Conceptsamenvatting managementrapportage EnergiePrestatieAdviezen gemeente Hilversum Samenvatting managementrapportage EnergiePrestatieAdviezen gemeente Hilversum 1 Conceptsamenvatting managementrapportage EnergiePrestatieAdviezen gemeente Hilversum Naam bedrijf: EnerDeCo BV Adres: Zuiderspoorstraat

Nadere informatie

Onderhoud en vervanging

Onderhoud en vervanging Wet- en regelgeving Onderhoud en vervanging Algemeen Elk gebouw heeft onderhoud nodig, dus ook Scoutinggebouwen. Een goed Scoutinggebouw biedt een veilig en betrouwbaar onderkomen voor de leden en het

Nadere informatie

Programma van Eisen Frisse Scholen april 2012

Programma van Eisen Frisse Scholen april 2012 Programma van Eisen Frisse Scholen april 2012 Voor u ligt het Programma van Eisen Frisse Scholen. Dit Programma van Eisen dient als leidraad voor opdrachtgevers van nieuw- en verbouw van scholen (schoolbesturen

Nadere informatie

Het (vernieuwde) energielabel nu en in de toekomst

Het (vernieuwde) energielabel nu en in de toekomst Tweespraaklezing 26 maart 2009 Het (vernieuwde) energielabel nu en in de toekomst - deel 1 - ing. J.J.P. (Jan Pieter) van Dalen Adviesburo Nieman B.V. 1 Programma 1. Het energielabel Bronvermelding Functie

Nadere informatie

ENERGETISCHE VERBETERINGSMAATREGELEN IN DE SOCIALE HUURSECTOR ENKELE UITKOMSTEN VAN DE SHAERE-MONITOR 2010-2013

ENERGETISCHE VERBETERINGSMAATREGELEN IN DE SOCIALE HUURSECTOR ENKELE UITKOMSTEN VAN DE SHAERE-MONITOR 2010-2013 ENERGETISCHE VERBETERINGSMAATREGELEN IN DE SOCIALE HUURSECTOR ENKELE UITKOMSTEN VAN DE SHAERE-MONITOR 2010-2013 1 WAT IS DE SHAERE-MONITOR? In de afgelopen jaren zijn allerlei initiatieven ontplooid om

Nadere informatie

Een zorgeloze overgang van het buitenonderhoud. voor scholen in het Primair Onderwijs

Een zorgeloze overgang van het buitenonderhoud. voor scholen in het Primair Onderwijs Een zorgeloze overgang van het buitenonderhoud voor scholen in het Primair Onderwijs worden de beslissingslijnen korter. Deze situatie kan voordelen opleveren, mits er voldoende strategische onderhoudskennis

Nadere informatie

Ervaringen van Duurzaam Beheer en Onderhoud in relatie tot de implementatie nieuwe wetgeving. En dan ook nog duurzame energie en energiebesparing

Ervaringen van Duurzaam Beheer en Onderhoud in relatie tot de implementatie nieuwe wetgeving. En dan ook nog duurzame energie en energiebesparing Ervaringen DBO Praktijkseminar Nieuwe wetgeving Duurzame energie en energiebesparing Consequenties voor installateurs en gebouwbeheerders 11 oktober 2011 Ronald van Nattem Hoofd B&O Vastgoed DH Aart de

Nadere informatie

Ervaringen van het verduurzamen van Rotterdams gemeentelijk vastgoed m.b.v. ESCo s

Ervaringen van het verduurzamen van Rotterdams gemeentelijk vastgoed m.b.v. ESCo s Ervaringen van het verduurzamen van Rotterdams gemeentelijk vastgoed m.b.v. ESCo s Gert-Jan de Looze & Peter van Schijndel Gemeente Rotterdam & Strukton Gert-Jan de Looze Peter van Schijndel Rotterdamse

Nadere informatie

Onderhoud & Energie. integrale benadering van gebouwbeheer

Onderhoud & Energie. integrale benadering van gebouwbeheer Onderhoud & Energie integrale benadering van gebouwbeheer & Quadrance & Energy Matters partners in onderhoud en energie De DEMING Circle laat zien dat continue verbetering alleen mogelijk is door plannen

Nadere informatie

Willem II Singel 25 te Roermond Energielabel Datum 29 juli 2013 Referentie 20131023-01

Willem II Singel 25 te Roermond Energielabel Datum 29 juli 2013 Referentie 20131023-01 Willem II Singel 25 te Roermond Energielabel Datum 29 juli 2013 Referentie 20131023-01 Referentie 20131023-01 Rapporttitel Willem II Singel 25 te Roermond Energielabel Datum 29 juli 2013 Opdrachtgever

Nadere informatie

Energie-Index advies tbv huursector

Energie-Index advies tbv huursector Energie-Index advies tbv huursector Ulft, 2 juli 2015. Project: ATAG E-I oplossingen Projectnummer: 2015-018 Woningtype: Rij-tussenwoningen bj 46/64, 65/74, 75/91 Opdrachtgever: ATAG Verwarming Nederland

Nadere informatie

Casus VerbeterUwHuis.nl

Casus VerbeterUwHuis.nl Casus VerbeterUwHuis.nl Project Naam deelnemer >>Als het gaat om energie en klimaat 1 A. In de gesprekken die jullie met bewoners gaan voeren is het van belang om zo veel mogelijk informatie boven tafel

Nadere informatie

KANSEN VOOR DUURZAME ENERGIE BIJ HERSTRUCTURERING VAN NAOORLOGSE WIJKEN

KANSEN VOOR DUURZAME ENERGIE BIJ HERSTRUCTURERING VAN NAOORLOGSE WIJKEN April 2002 ECN-RX--02-013 KANSEN VOOR DUURZAME ENERGIE BIJ HERSTRUCTURERING VAN NAOORLOGSE WIJKEN Nieuw Den Helder Centrum als praktijkvoorbeeld J.C.P. Kester E. Sjoerdsma H. van der Veen (Woningstichting

Nadere informatie

Slimme keuzes voor woningconcepten met warmtepompen

Slimme keuzes voor woningconcepten met warmtepompen Slimme keuzes voor woningconcepten met warmtepompen Interactie tussen gevelisolatie, ventilatiesystemen en capaciteit warmtepompsystemen Per 1 januari 2015 worden de EPCeisen aangescherpt. Voor woningen

Nadere informatie