April/Mei 2008 jaargang 19. Ontwikkelingen in CAD, CAM en CAE

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "April/Mei 2008 jaargang 19. Ontwikkelingen in CAD, CAM en CAE"

Transcriptie

1 Ontwikkelingen in CAD, CAM en CAE 3 April/Mei 2008 jaargang 19 Ribbon in plaats van pulldown Printen met oog voor milieu CAD CAM Event Techniek ook voor jongeren

2 Professional Digital Prototyping Workshops Een digitaal prototype is een simulatie van een product of installatie die kan worden getest op functie, vorm en samenhang. Het prototype bevat naast de geometrie uit Autodesk Inventor eventueel ook de elektrische installatie uit AutoCAD Electrical en het leidingwerk. Het prototype is geschikt voor bewegingsanalyses en sterkte berekeningen. Door tijdens alle ontwerpstadia kennis toe te voegen aan één digitaal prototype gaat geen kennis meer verloren bij overdracht tussen de ontwerpstadia en personen. U bespaart op kosten van fysieke prototypes en voorkomt fouten en frustraties. Leer op onze vrijblijvende workshops hoe u betere producten sneller op de markt kunt brengen tegen lagere kosten

3 Colofon CAD-Magazine is een vaktijdschrift voor (po tentiële) gebruikers van CAD, CAM, CAE, Visualisatiesystemen en informeert over de ontwikke lingen en toepassings gebieden, alsmede over software- en hardware-produc ten, leveranciers en gebruikers. CAD-Magazine verschijnt 8x per jaar in Nederland en België. Directie/uitgever: Dhr. R. Groothuis Redactie: Tel.: (0527) Fax: (0527) Hoofdredacteur: Redacteuren: drs. J.F.O. van Haaften drs. E. van Rees R. Sman Aan deze uitgave werkten mee: Jaap Dubbelaar Lambert-Jan Koops Jean-Pierre van Gastel Renso Kuster Gerard IJzermans Wim Poirters Danny Joseph Johan Vreede Advertentie-exploitatie: Tel.: (0527) Fax: (0527) Dhr. W. Westerhof Abonnementenservice: Tel.: (0527) Fax: (0527) Mw. L. Pels Ontwerp: A.F. van der Kolk / CMedia Productions, Emmeloord Druk: Drukkerij Giethoorn ten Brink, Meppel Uitgever: CMedia Productions B.V. Noordzijde 2b, 8302 GL Emmeloord Postbus 231, 8300 AE Emmeloord Imago van techniek De technische beroepen krijgen een betere naam, toch zijn er bijzonder veel vacatures die lang onvervuld blijven. De aantallen schoolverlaters blijven achter bij de behoefte die er is aan CAD-tekenaars en andere technische beroepsuitoefenaars. Volgens diverse onderzoeksbureaus is het vooruitzicht dat dit tekort alleen maar zal stijgen, met een verdubbeling van het tekort in de komende vier jaar. Het wordt de hoogste tijd om meer aandacht te geven aan technische vakken op scholen, en vooral is het nodig om te laten zien hoe leuk die vakken zijn. Om het imago van de technische vakken te verbeteren is het belangrijk om naar buiten te treden, te laten zien hoe belangrijk techniek voor onze huidige maatschappij is, en hoe mooi het kan zijn. Gelukkig zijn er diverse initiatieven, veel CAD-leveranciers stellen hun software beschikbaar aan scholen voor gereduceerd tarief. Er zijn lespakketten met CAD-applicaties. Er worden wedstrijden georganiseerd op scholen en wat te denken van Vakkanjers, de finale op de TechniShow komt in dit nummer ruim aan bod. Op de TechniShow in de jaarbeurs was ook nog een speciale familiedag om moeders en vaders te laten zien dat techniek niet altijd vuile handen betekent voor hun kinderen. Vorig jaar was de succesvolle wedstrijd Design Contest, de winnende auto gaat nu echt door Burton gebruikt worden bij een nieuw model. Ook een goede stimulans. CAD-Magazine draagt ook een steentje bij met de CAD-Uitdaging op de Bouw & ICT beurs en de CAD Cover Challenge die tot het einde van dit jaar loopt. Daar bovenop komen nog twee nieuwe initiatieven. Als eerste de bij dit nummer meegestuurde CAD-Banenkrant, die ook op scholen verspreid wordt, zodat studenten en leerlingen zien dat er goede mogelijkheden zijn voor een carrière in de techniek. En als tweede nieuw initiatief het CAD CAM Event, een grote CAD- en CAM-beurs in november van dit jaar. Een goede gelegenheid om mogelijke belangstellenden op sleeptouw te nemen en de vorderingen te tonen in de CAD- en CAM-sector waar ruim voldoende werkgelegenheid is voor een goedbelegde boterham, nu en in de toekomst. Abonnementen: Uitgebreide informatie over een abonnement op CAD-Magazine vindt u in de rubriek Lezersservice. CAD-Magazine op Internet: ISSN Niets uit deze uitgave mag geheel of gedeeltelijk worden overgenomen en vermenig vuldigd zonder voorafgaande schriftelijke toestemming van de uitgever. Job van Haaften Hoofdredacteur CAD-Magazine Copyright 2008 CMedia Productions B.V. 3

4 Arcadis werkt aan bescherming New Orleans In oktober 2007 werd het nieuws bekendgemaakt dat Arcadis een tweede contract had binnengehaald in New Orleans, ter waarde van 50 miljoen dollar. Bouw & Civiel, Pagina 30. Creatief versus technisch 14 SmartGeometry prikkelt 18 Arcadis werkt aan bescherming New Orleans 30 Uitdagende opdracht 34 Zonovergoten, column 51 Opgevouwen, column 67 Elementen groeperen en degroeperen 71 Een Ribbon in plaats van pulldown Traditiegetrouw is zoals elk jaar in Maart de nieuwe versie van AutoCAD geïntroduceerd door Autodesk. AutoCAD 2009 en AutoCAD LT 2009 genaamd zijn sinds 25 maart beschikbaar. In een aantal artikelen komen weer alle nieuwe mogelijkheden uitgebreid aanbod. Platform, Pagina 46. In één knowhow-systeem 17 Straks ook in Nederland 33 Registratie, column 45 Een Ribbon in plaats van pulldown 46 Goed idee, column 61 CAD CAM Event 52 Eigen toolbar voor de CUI van AutoCAD 64 Printen met oog voor milieu Met alleen droge getallen kun je grootformaat printers eigenlijk niet met elkaar vergelijken. Gebruikers zullen echter veelal alleen op basis van die specificaties hun keuze maken. Bij Océ kijken ze verder dan het aantal prints per minuut, Rob Brouns en Sandrine Castagne vertellen erover. Hardware, Pagina 10. Printen met oog voor milieu 10 3D-muis voor laptops 53

5 Vakkanjers meer dan alleen vakkennis Jongeren hun talent voor techniek laten ontdekken, zodat zij dat verder kunnen ontwikkelen en hen vervolgens introduceren in de echte wereld van techniek, dat is de opdracht die Bureau TOP zich heeft gesteld. Om deze opdracht tot een goed einde te brengen organiseert het bureau onder andere beroepenwedstrijden onder de noemer Vakkanjers. En met succes, want de populariteit van de wedstrijden neemt steeds verder toe. Mechanical & Design, Pagina 22. Duiken naar de bodem van de wereld 9 Vakkanjers gaat over meer dan alleen vakkennis 22 Tenten van Alkmaar tot Qatar 25 Ontwikkeling nieuwe kernel 36 Techniek is ook voor jongeren 48 Klantendag Xandorra in teken snelheid en efficiëntie 50 Tolerantie-analyse met SolidWorks 54 Productiviteit troef 56 Solid Edge Embedded Client-Integratie met Teamcenter 62 Denken als een regisseur In dit tweede artikel waarin Autodesk VIZ 2008 vergeleken wordt met 3ds Max 2008 komen weer tal van verschillen naar boven die een mogelijke keuze tussen beide producten zullen vereenvoudigen. Visualisatie, Pagina 12. Ruimtelijke ontwikkeling in 3D, 4D en 5D 6 Denken als een regisseur 12 3ds Max 2009 in twee smaakjes 68 Voorplaat Een oranje Donkervoort sierde de stand van Cadmes op de Techni- Show en nu de voorplaat van dit magazine. Mede dankzij de Donkervoort, maar ook door de passende aankleding, vormgeving en de standbemanning, ontving Cadmes de prijs voor de beste stand op de Techni-Show. Zoals Altijd Artikel pagina 48 Trainingswijzer 20 Agenda 28 CAD-Courant 41 Kort Nieuws 43 Lezersservice 74 Volgende keer 74

6 VISUALISATIE Erik Tissingh en Mark Berntssen (rechts). 4Sight combineert Virtual Reality en regie van ruimtelijke ontwikke Ruimtelijke ontwikkeling in 3D, Door Eric van Rees De opmars van commerciële toepassingen met 3D-visualisaties is niet te stoppen. Het Nederlands-Zweedse bedrijf 4Sight ontwikkelt succesvolle 3D- en 4D-visualisaties van ruimtelijke projecten van overheden, projectontwikkelaars en woningcorporaties. Daadwerkelijke interactieve virtuele modellen met een hoog detailniveau worden opgebouwd uit onder andere GIS- en CAD-data, waardoor afnemers een beter beeld van de uiteindelijke plannen krijgen. reden voor toenadering tot Sightline toe: We merkten dat overheden en ontwikkelaars tachtig procent van hun tijd kwijt waren met het communiceren om opdrachtgevers uit te leggen wat er bedoeld wordt. Dit leverde behalve veel nutteloos bestede tijd, ook veel misverstanden op. Niet langer onbe- Deze manier van werken levert veel tijdwinst op, voorkomt misverstanden en zorgt voor begrip tussen burgers, overheden en marktpartijen. Bijzonder is dat gewerkt wordt met visualisatietechnieken uit de gaming-industrie. Nieuwe technieken beloven nog meer visualisatiemogelijkheden voor de toekomst. Succesverhalen Alle succesverhalen ten spijt van echt goede visualisaties van puur technische pakketten als CAD en GIS, laten succesvolle toepassingen nog steeds op zich wachten. Een uitzondering is 4Sight, een Nederlands-Zweeds bedrijf dat 3D- en 4D-visualisaties maakt van ruimtelijke projecten van overheden, projectontwikkelaars en woningcorporaties. 4Sight is ontstaan uit een samenwerkingsverband tussen het Nederlandse 4Motion Regie in ruimtelijke ontwikkeling en het Zweedse Sightline Vision. 4Motion is al een jaar of acht in Nederland actief in het adviseren en ondersteunen van opdrachtgevers om ruimtelijke ontwikkelingen tot uitvoering te brengen. Sightline Vision produceert reeds een groot aantal jaren visualisaties van ruimtelijke ontwikkelingen voor de Zweedse markt. Dit bedrijfsonderdeel houdt zich bezig met ruimtelijke gemeentelijke en commerciële ontwikkeling en organisatieen projectmanagement. Erik Tissingh en Mark Berntssen (4Sight) lichten de Visualisatie huidige situatie N302 ter hoogte van Gemeente Harderwijk, gekoppeld met verkeerssimulatie in opdracht van Projectbureau N302. 6

7 grijpelijke besluiten als gevolg van misinterpretatie en slechte informatievoorziening. Daarom werken we samen met Sightline en proberen we het draagvlak te versterken bij de opdrachtgevers, door met realistische visualisaties van hun plannen te komen. De informatievoorziening is duidelijker en betrouwbaarder, wat de maatschappelijke discussie veel effectiever en vooral bevredigender maakt.. ling 4D en 5D Levensecht De visualisaties uit Zweden bestaan uit beeldmateriaal, geanimeerde films en interactieve 3D/4D-modellen. Gebrui kers kunnen door middel van een joystick volledig door de virtuele omgeving van een project bewegen: het is net alsof je een Virtual Reality game speelt. De interface die 4Sight gebruikt om dit te realiseren, is het door henzelf ontwikkelde Neo, dat gebruik maakt van visualisatietechnieken uit de gaming-industry. Het detailniveau van onze visualisaties is bijzonder hoog: op rondrijdende auto s zijn zelfs de remlichten te zien en wie inzoomt op een boom, ziet de nerven van elk boomblad. Erik Tissingh vertelt: Het uitgangspunt van al onze producten is dat het levensecht en mooi moet zijn. De details in de modellen zorgen ervoor dat mensen de informatievoorziening rondom het totale project geloven, ook tegenstanders van ruimtelijke plannen. Geloofwaardigheid leidt tot vertrouwen en vertrouwen leidt tot consensus. Neo kan ook gekoppeld worden aan verkeerskundige modellen, zodat huidige en toekomstige verkeersstromen realistisch kunnen worden weergegeven. Een voorbeeld hiervan is het project N302 van Provincie Gelderland en Gemeente Harderwijk. 4Sight maakte een ontwerp van het infrastructuurproject van de N302 in een ruimtelijk 3D-model, waarin heel Harderwijk is Tijdelijk project!? people software hardware Perfect People Package Voor verdere uitleg kijk naar de vervolg advertentie in dit magazine The People Group Groenewoud 25C 5151 RM Drunen The Netherlands mail site t +31(0) f +31(0)

8 opgebouwd in 3D. Het model werd gebruikt om de burgers van de gemeente Harderwijk inzage te geven in hoeverre het project gevolgen had op hun alledaagse leven door de weergave van de verhoudingen en projectgrenzen, waarbinnen het nieuwe project plaats zou gaan vinden. Dit model is gebruikt bij presentaties van de gemeente met de betrokken partijen. Een voorbeeld: Bedrijven maakten zich zorgen over de bereikbaarheid wanneer het project van start gaat en burgers klaagden over eventuele overlast. Veel onrust hebben we kunnen wegnemen bij beide partijen tijdens een bijeenkomst waar verschillende scenario s zijn gevisualiseerd. Wat je ziet is een grotere kwaliteit van de voorlichting, omdat men nu weet wat er gaat gebeuren, omdat ze dat in de visualisaties gezien hebben. Tegenstanders van het project voelen zich eerlijker behandeld en serieus genomen. Deze manier van voorlichting leidt tot vertrouwen richting opdrachtgever en ook 4Sight, die hierbij als verlengstuk van de opdrachtgever fungeert. Artist impression interieur. Reconstructie De opdrachtgevers wilden de hele gemeente Harderwijk in 3D nagebouwd zien. Dit biedt volgens Berntssen veel voordelen: Als het uiteindelijk model af is, heb je een basis om verder te bouwen en is de investering te dragen door meerdere projecten en gedurende meerdere jaren. Het model wordt dan ook in het verdere vervolg van de reconstructie van de N302 door de Provincie Gelderland en de Gemeente Harderwijk gebruikt ter ondersteuning in het bouwproces. Ook projectontwikkelaars en woningcorporaties zien het nut van de visualisaties van 4Sight in. Een projectfilmpje toont het uitzicht van een nieuw te bouwen appartementencomplex. Behalve het uitzicht is ook de lichtinval nagebootst. Vooraf kan de makelaar per appartement een prijsbepaling maken op grond van het model, waarin de gebruiker vrij kan bewegen met de joystick en bijvoorbeeld de lichtinval, op eindeloos verschillende tijdstippen per dag en per seizoen, kan bekijken. Inte - res sant is om te zien hoe gedetailleerd het interieur van de appartementen is, tot aan de meubels en schilderijen aan de muur toe. Zowel binnen als buiten ziet er even gedetailleerd uit. Is de Neointerface CAD en GIS tegelijk? Tissingh We maken inderdaad gebruik van geodata van gemeenten, zoals GBKN-data en luchtfoto s. Om die koppelingen te kunnen maken, moeten we wel gebruik maken van open source. Primair doel blijft wel het visualiseren van een plan, niet de analyse, zoals dat bij GIS het geval is. Niet onopgemerkt De visualisaties van 4Sight zijn ook internationaal niet onopgemerkt gebleven. In het najaar van 2007 won het bedrijf een prijs voor haar 4D-visualisatiediensten van verkeersstromen, op een internationaal congres georganiseerd door PTV, s werelds marktleider op het gebied van verkeerssimulatiemodellen. Uit meer dan twintig inzendingen van over de hele wereld werd de interface van 4Sight, in combinatie met Vissim, een verkeerssimulatiemodel, verkozen tot beste inzending. Gevraagd naar namen van concurrerende bedrijven binnen Nederland, blijft het stil bij beiden. Er is eigenlijk geen directe concurrent voor 4Sight, want er is niemand die de combinatie van graphics en planvorming levert zoals wij. De techniek van het Zweedse Sightline is dusdanig ver doorontwikkeld dat ze hiermee een grote voorsprong hebben binnen de Benelux. Momenteel zijn er contacten met een partner in de VS, en ook binnen Nederland is er samenwerking met derden, zoals Cyclomedia. Zij hebben beelden van gevels, die kunnen worden gebruikt in ons Neo-model. De data zijn beschikbaar, de uitdaging zit hem in de techniek, om die voor een groot publiek toegankelijk te maken. Beiden zien de vraag verschuiven van 3D naar 4D en 5D, dat wil zeggen naar allerlei soorten rekenmodellen waarin bijvoorbeeld een tijdsdimensie en verkeerssimulaties zijn opgenomen. Een toepassing hiervan is om dagverloop in combinatie met verkeersstromen te simuleren, om bijvoorbeeld te kunnen bepalen of het uitvoeren van bouwwerkzaamheden beter s nachts of overdag uitgevoerd kunnen worden. In 4D is de tijd meegenomen en aan de vierde dimensie kunnen bedrijfsprocessen toegevoegd worden, zoals bouwkosten en bouwplanning in de tijd, waardoor een vijfde dimensie ontstaat in het model. Verder verwachten beiden voor de toekomst veel van de mogelijkheden om data te streamen via het internet, om zo alle projecten op één wereldkaart te zetten in plaats van losse modellen, zoals dat nu nog gebeurt. Een andere mogelijkheid is crowd simulation. Hierbij worden massa s lopende mensen nagebootst in voetbalstadions of metrostations, om te kijken hoe veiligheidsscenario s in de werkelijkheid uitpakken. Toekomstige evenementen kunnen hierdoor beter worden gecoördineerd. Om visualisatiemodellen via internet en desktop-pc s te laten draaien zal Neo lite worden geïntroduceerd, een nieuwe interface. De voortgaande technologie zorgt voor nieuwe vragen vanuit de markt, dus het is noodzakelijk om hierop in te spelen als bedrijf. 8

9 Onder Antarctica s ijs Duiken naar de bodem van de wereld Chief engineer Robert Zook ontwikkelde een op afstand bedienbaar voertuig dat onder het ijs kan opereren. Hij deed dit met behulp van SolidWorks en Cosmos. Het duikapparaat maakt onderzoek van de oceaan en de oceaanbodem mogelijk en veilig. Te water laten van de SCINI. Het leven is niet makkelijk voor duikers die duiken naar de bodem van de wereld in de Antarctische Oceaan. De gemiddelde temperatuur onder het ijs is een huiveringwekkende vier graden Celsius en het gat waar je door bent gekomen, vriest boven je hoofd weer dicht. Robert Zook, chief engineer van een project dat gefinancierd is door de National Science Foundation, ontwikkelde het eerste remotely operated subsea vehicle (ROV) dat in staat is om meer dan honderd meter te duiken in de Antarctische Oceaan. Hij deed dit met behulp van SolidWorks en Cosmos. Het duikapparaat maakt onderzoek van de oceaan en de oceaanbodem Door de redactie MECHANICAL & DESIGN mogelijk en veilig. De medewerkers van het McMurdo onderzoeksstation op Antartica kunnen veilig kwallen ter grootte van een strandbal bestuderen en ander zeeleven onder het ijs. Het duikapparaat maakt het voor de onderzoekers mogelijk om tot grote diepten te gaan in één van de meest extreme leefomgevingen op onze planeet. Menselijke duikers zijn door de extreme omstandigheden beperkt tot een bereik van ongeveer zestien Het ontwerp van Robert Zook na uitsluitend zelfstudie. kilometer rond het onderzoeksstation en een diepte van veertig meter. Om verder en dieper te kunnen moesten de wetenschappers een duikapparaat ontwikkelen. Chief engineer Robert Zook schafte SolidWorks aan en leerde zichzelf, met behulp van instructieboeken, aan hoe hij het apparaat zo moest ontwerpen dat het tot 300 meter kon duiken. Zook: Door de afgelegen locatie moeten we vaak een manusje van alles zijn en ons zelf nieuwe vaardigheden aanleren. Toen ik AutoCAD probeerde werd ik compleet gek. Het was snel duidelijk dat het veel te lang zou gaan duren om daar voldoende uit te kunnen halen voor het ontwerp dat ik nodig had. Toen probeerde ik SolidWorks en in een paar dagen was ik in staat een onderdeel te maken, gaten erin te boren en het open te snijden om de binnenkant te bekijken, zodat ik bijvoorbeeld kon zien op welke punten de meeste druk kwam te staan. Nu kunnen we dingen zien die nog niemand heeft aanschouwd. Navelstreng Het apparaat is SCINI gedoopt, dat staat voor Submersible Capable of under Ice Navigation and Imaging. Het heeft motoren en een lange navelstreng waardoor het veel dieper kan duiken dan menselijke duikers terwijl zijn hoge resolutiecamera gedetailleerde foto s maakt van de oceaanvloer. De SCINI moest draagbaar zijn en modulair zodat het apparaat ook op het ijs makkelijk uit elkaar gehaald kan worden en gerepareerd. Zook gebuikte Cos mos - Works Desig ner om er zeker van te kunnen zijn dat de PVC-buis, die de schil vormt van het apparaat, zo n 35 kilo per vierkante centimeter druk verdraagt. Ook de verzegeling tussen de verschillende onderdelen moeten de intense druk van het water op die diepte aankunnen. De SCINI toont de onderzoekers nu levende organismen die nog geen mens eerder heeft kunnen zien en onderzoeken. Voor meer informatie over dit onderwerp: 9

10 Océ kijkt verder Printen met oog voor milieu Rob Brouns: We kijken bijvoorbeeld naar de Total Cost of Ownership (TCO). Kijk je namelijk alleen naar de snelheid die je berekent op basis van A0-formaat dan is dat meteen al een valkuil. Wanneer je print op wisselende formaten, wat veel gebeurt, en je hebt maar één mes om het papier af te snijden, dan moet je de tijd van het wisselen van de rollen meerekenen. Wij hebben per rol een mes, zodat de snelheid constant blijft. Eco-design De Française Sandrine Castagne is international product manager, gestationeerd in het hoofdkantoor van Océ in Venlo en Rob Brouns is product manager bij Océ-Nederland in Den Bosch. Beiden leggen ze graag uit wat er allemaal gedaan is om de TDS-lijn van Océ speciaal te maken. Brouns: Betrouwbaarheid van de machine, snelheid, kwaliteit en bedieningsgemak zijn allemaal belangrijke factoren. Ook de arbeidskosten voor Door Job van Haaften Met alleen droge getallen kun je grootformaat printers eigenlijk niet met elkaar vergelijken. Gebruikers zullen echter veelal alleen op basis van die specificaties hun keuze maken. Bij Océ kijken ze verder dan het aantal prints per minuut, Rob Brouns en Sandrine Castagne vertellen erover. Sandrine Castagne en Rob Brouns vertellen over de TDS-lijn van Océ. bijvoorbeeld de tijd die afwerking in beslag neemt, zoals vouwen, dienen meegenomen te worden. Niet alleen wat kost ie, maar ook wat kan ik ermee terugverdienen zou mee moeten spelen bij de keuze van een printer. Een ander belangrijk aspect is Eco-design, dat zich onder meer manifesteert in het beperken van energiegebruik. Castagne: Bij de productontwikkeling ligt voor Ecodesign de focus op vier aspecten: papierverbruik, energie per print, recycling en upcycling en als vierde: emissies. Het eerste is het papierverbruik, HARDWARE daar begint milieuvriendelijk bij. Door enkele rollen met verschillende breedtes te gebruiken heb je minder papierverlies. Een andere papierbesparende functie is de mailboxfunctie, engineers die een centrale printer gebruiken, zitten vaak niet direct naast de printer, er moet een stuk gelopen worden om de tekeningen op te halen. Dat betekent dat per vergissing vaak anderen met de tekeningen weglopen omdat zij ook iets geprint hebben en het op één stapel ligt. Dat kun je voorkomen met de mailboxfunctie, je geeft de opdracht vanaf je werkplek en de opdrachten worden verzameld. Het echte printen gebeurt als je zelf bij de printer bent en op de knop drukt. Castagne: De energie per print kan verschillen. Een bus met vijftig personen is zuiniger dan een auto met vier personen als je per persoon rekent. Ook verbruikt een auto in de stad meer dan op de snelweg. Je moet dus de juiste printer hebben voor het volume dat geprint wordt. In de TDSlijn is het energieverbruik, als het apparaat niet werkt, bijzonder laag, het Radiant fusing heeft sinds 1995 al een octrooi van Océ en bespaart op energiegebruik. 10

11 De TDS700, één van de printers uit de TDS-lijn die gecombineerd kan worden met scanners en vouwers. nadert de nul. En het apparaat heeft een korte opwarmtijd, daar is weinig energie voor nodig en dat betekent een korte wachttijd voor de gebruiker. Brouns licht toe: Daarvoor gebruikt Océ de eigen techniek radiant fusing, dat is een raster van wolfraam dat het papier kortstondig verhit om de toner te laten smelten en aan het papier te hechten. Dat wolfraam raster is dun en verwarmt en koelt snel af met weinig energieverbruik. Andere printers maken vaak gebruik van twee walsen die steeds op een hoge temperatuur moeten worden gehouden, zowel tijdens het printen als in de stand-by-stand. Bovendien moet de geproduceerde warmte continu via ventilatoren worden afgevoerd. Castagne: Recycling en upcycling zijn belangrijke punten. Onder upcycling verstaan we dat er geen kwaliteitsverlies is bij hergebruik. Oude machines van Océ worden ingenomen en ruim negentig procent van het materiaal wordt hergebruikt. Dat kan doordat er bij het ontwerp al rekening mee wordt gehouden, door bijvoorbeeld zuivere materialen te gebruiken in plaats van mixen. We zijn in 1995 al begonnen met dit cradleto-cradle concept, toen het nog niet populair was, vooruitlopend op de anderen in de markt. Geluid is storend De verschillende emissies waar je mee te maken hebt, zijn de uitstoot van ozon, geluid, stof en warmte. Voor de klanten wordt geluid steeds belangrijker. Op een ingenieursbureau waar mensen ontwerpen en zich daarop moeten concentreren is elk onnodig geluid heel storend, en het vermoeit nodeloos. Castagne vervolgt: De apparaten worden volgens ISOnormen getest en dat zijn heel strenge criteria. Door het stoppen van het energieverbruik en de afwezigheid van koeling in de slaapstand tussen de printopdrachten door, is het geluidsniveau al laag (27 decibel). Je kunt het vergelijken met lopen op een tapijt. Wat de emissie van ozon betreft streven we ernaar om veel lager dan de toegestane drempel te zitten, een factor honderd zelfs (toegestaan is 0,1 ppm, Océ zit op 0,001 ppm). Ozonfilters gaan lang mee, ze hoeven niet vervangen te worden en blijven constant presteren. Fijnstof voorkomen we onder meer doordat de tonerverpakkingen gesloten zijn, de fles heeft een schuif die pas open wordt gezet als deze al op de printer is geplaatst. De meeste fijnstof bij printers komt vrij tijdens het bijvullen van de toner. Ook het toxische aspect is meegenomen; welke giftige stoffen zitten er in de toner? Onze toner hoeft niet bij het chemisch afval maar mag gewoon bij het andere afval. De tonerflessen kunnen, zonder dat er schadelijke stoffen vrijkomen, verbrand worden. Recycled papier Brouns: Met het verbeteren van het gebruik van recycled papier zijn we nu in de ontwikkelings fase. In de zwartwit TDS-lijn kan het al goed en voor de lijn van kleurenprinters wordt het nu verder verbeterd, het is al wel mogelijk. We hebben al recycled papiersoorten ontwikkeld voor de grootformaat printers, en het printproces moet daarop zijn voorbereid. In de TDS-lijn zie je geen kwaliteitsverschil meer tussen een print op gewoon en recycled papier. Ook met andere soorten papier en materialen moet je de afdrukkwaliteit zo hoog mogelijk houden daarom werken we bij de productontwikkeling veel samen met TNO. Het hele Océ Eco-design principe is bijvoorbeeld samen met TNO ontwikkeld. Castagne: Het is een trendbreuk met vroeger dat bedrijven nu voorop willen lopen op milieugebied, het zijn niet alleen de sturende maatregelen van de overheid. Winstgevendheid is niet meer in strijd met het milieu omdat de klanten er zelf rekening mee willen houden en erom vragen. Job van Haaften is hoofdredacteur van CAD-Magazine. Voor meer gegevens over dit onderwerp zie: 11

12 VISUALISATIE Autodesk VIZ 2008 verge Denken als brengen waardoor een animatie nog realistischer overkomt, zie afbeelding 1. Particles worden onder andere gebruikt voor regen, sneeuw, vuur, stof enzovoorts. Particles kunnen ook gebruikt worden om een boom te plaatsen op een terrein waarbij de boom dienst doet als een Particle -bron. Er zijn steeds meer architectenbureaus die iets met visualisatie doen of willen gaan doen. Diegene die er al wat langer mee bezig zijn, willen de lat vaak hoger leggen en met animatie aan de slag gaan om de concurrentie voor te blijven. Daarbij is het van belang om te denken als regisseur en niet in een wilde actie tien camera s in een 3Dscene te gooien of minuten lang een camera over een pad bewegen. Om een 3D-ontwerp verder aan te kleden kan er in 3ds Max gebruik gemaakt worden van Character animatie. Character Studio maakt het mogelijk om op eenvoudige wijze personen te laten lopen, zie afbeelding 2. De biped (tweevoeter) van Character Studio zorgt voor een bottenstructuur die de geometrie van een karakter aanstuurt. Dit hoeft natuurlijk geen hoog gedetailleerd model te zijn zoals in de huidige Door Jean-Pierre van Gastel Afbeelding 1. In dit tweede artikel waarin Autodesk VIZ 2008 vergeleken wordt met 3ds Max 2008 komen weer tal van verschillen naar boven die een mogelijke keuze tussen beide producten zullen vereenvoudigen. computergames. Vaak worden bewegende Characters in een architectuuranimatie alleen vanaf de achterkant bekeken. Men kan natuurlijk ook kant en klare Characters gaan kopen zodat de gebruiker vrij snel klaar is. Autodesk VIZ biedt helaas geen enkele vorm tot karakteranimatie. Om een 3D-animatie te verfraaien kan de gebruiker dynamische objecten benutten. Denk bijvoorbeeld aan de wind die bomen laat bewegen of objecten die onder invloed van de zwaartekracht naar beneden vallen. In 3ds Max kan de gebruiker met behulp van Particles allerlei Spe - cial Effects tot stand Golven op het water Particles worden beïnvloed op basis van Space Warps in 3ds Max. Zwaartekracht of een kolkeffect is een van de voorbeelden van Space Warps. Space Warps kunnen overigens ook geometrie aansturen om tot een animatie te komen. Met de Ripple Space Warp bijvoorbeeld kan de gebruiker het effect krijgen van ronde golven die in water ontstaan als men daar een voorwerp ingooit. Om realistisch gras te maken, dat als detail te gebruiken is in een rendering of animatie, biedt 3ds Max de Hair and Fur Modifier. Oorspronkelijk dus bedacht voor haar en vacht. Maar een haar kan natuurlijk ook een grasspriet zijn. Door de Modifier te plaatsen op een object zal het haar/gras in alle richtingen worden geplaatst. Eventueel maakt de gebruiker eerst een subobject selectie ( Painten is hierbij erg handig) waarbij de haren alleen op de huidig geselecteerde elementen worden vertoond, zie afbeelding 3. Het haar kan eenvoudig worden aangepast naar Afbeelding 2. 12

13 leken met Autodesk 3ds Max 2008 Deel 2 een regisseur Afbeelding 3. bruikbare kleuren voor gras en met een wind SpaceWarp zal het gras automatisch reageren op de kracht van de wind. Het renderen van het haar gebeurt overigens als posteffect en is dus geen extreme geometrie in de Viewport. De Cloth Modifier in 3ds Max kan gebruikt worden om bijvoorbeeld een gordijn realistisch te plooien of om een tafelkleed op een tafel te draperen. Uiteraard kunnen er met de Cloth Modifier ook kledingstukken tot stand komen die op een karakter realistisch te animeren zijn. De Cloth Modifier reageert ook weer op de Space Warps zodat deze bijvoorbeeld reageert op de krachten van de wind. De Materialen editor is bijna gelijk met 3ds Max, behalve dan dat er niets geanimeerd kan worden in de Materiaal editor. De enige materialen die ontbreken zijn het Ink n Paint -materiaal en het Direct X -materiaal, zie afbeelding 4. Nu kan het Ink n Paint -materiaal wel gedeeltelijk vervangen worden door de Afbeelding 4. Mental Ray Contour Shaders maar het ontbreken van het Ink n Paint -materiaal is voor specifieke contourschetsen, zoals het effect van krijt, wel jammer. Direct X is meer voor de gamedeveloper die direct zijn Direct X Shader die hij gebruikt in een Game Engine kan zien in de 3ds Max viewport dus dat zal voor de Autodesk VIZ-gebruiker niet zo heel spannend zijn. Mits hij naar een VR-oplossing gaat en met dergelijke Shaders te maken krijgt. Rollende keien Om met dynamische eigenschappen te werken in simulaties, bevat 3ds Max de module Reactor. Met behulp van Reactor krijgen 3D-objecten een massa en reageren ze op elkaar als rigide of soft objecten. Hierdoor kunnen realistische simulaties tot stand komen. Ook voor een stilstaand beeld kan deze module erg praktisch zijn. Denk bijvoorbeeld aan een aantal keien die onder invloed van zwaartekracht op de grond vallen en tegen elkaar aan rollen. Het is een vervelend karwei om dit handmatig te doen, en het haalt het nooit ten opzichte van een dergelijke simulatie. Op het gebied van Modifiers heeft 3ds Max uiteraard meer Modifiers die met animatie te maken hebben dan Autodesk VIZ. Met behulp van de Melt Modifier kunnen objecten smelten als sneeuw voor de zon. Afhankelijk van de massa en of het glas of een plasticachtig materiaal is, kan deze Modifier direct worden toegepast. De Vertex Paint Modi - fier is wel een gemis in Autodesk VIZ. Met deze Modifier kan er namelijk op een vlak geschilderd worden waar later bijvoorbeeld gras komt te staan. Gebaseerd op de kleur zwart/wit weet 3ds Max waar er gras mag groeien en waar niet. Camera-effecten zijn bijna hetzelfde in de producten alleen het realtime camera effect Motion Blur ontbreekt in Autodesk VIZ. Autodesk VIZ laat wel een preview zien van een scherptediepte effect (Depht of Field) maar de Motion Blur ontbreekt. Motion Blur is overigens het effect dat er voor zorgt dat objecten die met een hoge snelheid voorbij een cameralens komen wazig worden aan één kant. Om een camera te voorzien van nieuwe eigenschappen die de gebruiker vrij snel kan aanpassen, heeft men in Autodesk VIZ geen mogelijkheden tot het aanbrengen van Custom Attri - butes. Custom Attributes worden toegekend aan een object en zijn eigenlijk niets meer dan extra parameters die de gebruiker via het Command Panel kan aanpassen. Denk bijvoorbeeld aan het aanpassen van een Camera Target gekoppeld aan de camera zelf, waarmee dus de hoogte van de camera is in te stellen. Door eerst gebruik te maken van Parameter Wiring kan het resultaat via een eigen Custom Attribute worden toegevoegd aan een camera. SplineIK en HI Solver Inverse Kinematics in Autodesk VIZ zijn beperkt. Alleen de zogenaamde HD Solver is beschikbaar. SplineIK en de HI Solver ontbreken. Nu kan de SplineIK Solver in 3ds Max gebruikt worden om bijvoorbeeld de staart van een dinosaurus te animeren, maar het kan ook prima zijn werk doen om bijvoorbeeld een garagedeur, die is opgebouwd uit diverse panelen, open en dicht te doen tijdens een animatie of Still -rendering. Om meerdere filmpjes, die uitgerenderd zijn, aan elkaar te monteren kan de gebruiker de standaard Windows Moviemaker of het Videopost in 3ds Max benutten. Videopost biedt mogelijkheden tot monteren maar ook voor Post Effects zoals diverse lenseffecten. In het volgende en laatste artikel komen de laatste verschillen aanbod en wat de toekomst gaat brengen voor Autodesk VIZ. Jean-Pierre van Gastel is freelance redacteur voor CAD-Magazine. Voor dit onderwerp zie ook: 13

14 BOUW & CIVIEL CAD brengt de ontwerper in spagaat Creatief versus technisch Door Johan Vreede Op het gevaar af dat dit verhaal allemaal open deuren intrapt, heb ik toch gemeend (misschien wel vooral voor mezelf) eens op een rijtje te moeten zetten welke plaats CAD op dit moment in de bouwwereld inneemt. Het is dan ook vooral een eigen visie, en het is zeker niet bedoeld om aanstootgevend te zijn voor lezers gebruikers of leveranciers. Commentaar is zeker welkom. De tegenstelling tussen creatief ontwerpen en technisch uitwerken is al eeuwenoud. Enerzijds is er de ideevorming met alle originaliteit van dien, en anderzijds is er de noodzaak om te zorgen dat alle details kloppen, dat het past en dat het gemaakt kan worden. In dit digitale tijdperk is het bovendien zo dat nagenoeg elke professional op een of andere manier van één of meerdere computersystemen gebruik maakt. Niemand kan zich meer veroorloven geen gebruik te maken van de nieuwe technieken van analyse en presentatie. In de bouwkundige branche valt dan al snel het woord CAD. Creatief versus technisch Helaas is de tegenstelling in de CADwereld niet anders. Aan de ene kant staat de creatief ontwerper die op zoek is naar - digitale - hulpmiddelen om zijn idee te vormen en te presenteren en op deze manier de opdrachtgever te overtuigen van het feit dat dit echt de ideale oplossing is voor het gestelde probleem. De hulpmiddelen moeten dan ook snel resultaat geven, pakkend en boeiend zijn, snel een indruk - en wel de gewenste indruk - achterlaten of een ander associatief beeld oproepen. Ook de benodigde analyses die in dat prille stadium gedaan moeten worden moeten op een laagdrempelige manier uitgevoerd en gepresenteerd kunnen worden. Men zou, misschien wat oneerbiedig, kunnen zeggen dat precisie ondergeschikt is aan de grote boodschap. Aan de andere kant staat de technisch professional, aan wie de zorg is toevertrouwd om het idee in concrete instructies en dergelijke om te zetten. Daarbij komt juist een hoge mate van precisie kijken. Bovendien zijn de systemen die gebruikt worden steeds geavanceerder zodat de technisch professional steeds meer specialist wordt. Deze technisch specialist heeft behoefte aan toegespitste hulpmiddelen voor analyse, calculatie en inventarisatie. Welke software Het is de bedoeling dat er software is die al deze gebruikswensen kan ondersteunen. Gelukkig wordt daar hard aan gewerkt. Er is vormgevingssoftware (Form Finding Software), er is software die de ontwikkelde vorm krachtig kan presenteren en er is software die dat krachtige ontwerp tot in de details kan beschrijven zodat het gerealiseerd kan worden. Ook ontwikkeling ten aanzien van industrialisatie van de vorm (zoals Bentleys Generative Components en Auto desk s Inventor en meer) komen steeds meer op. Vormontwerp Voor het creëren en manipuleren van vormen, wordt CAD vaak niet als de ideale software gezien. De intuïtiviteit bij het gebruik zou te laag zijn. Uiteraard zijn er veel CAD-leveranciers, vooral in de architecturale branche, die het daar volledig mee oneens zijn. Toch zien we dat een laagdrempelig programma als SketchUp sterk op komt, juist omdat het zo intuïtief is. Het gemak van het omhoogtrekken van een grondvorm zoals SketchUp dat kent, spreekt de ontwerper blijkbaar aan. Geheel naar mijn verwachting zie ik dat nu ook terugkomen in programma s als MicroStation en AutoCAD. Presentatie Presentatietechnieken concentreren zich meer en meer op een fotorealistische weergave van het ontwerp, maar in bepaalde gevallen is een meer gestileerde weergave krachtiger. De artist impression is nog steeds een sprekende manier om de leek een indruk te geven van het ontworpen object. Daarvoor zijn dan ook aardig wat digi- 14

15 tale technieken beschikbaar. Zelfs in de CAD-wereld zijn deze technieken klaarblijkelijk doorgedrongen, zie ik aan de mogelijkheden van bijvoorbeeld AutoCAD om bibberlijntjes weer te geven of gebruik te maken van de zogeheten visual styles. Andere soorten presentaties vergen een andere manier van weergeven. Bij een presentatie van functieclusters of invloedsgebieden in de stedenbouw zal wellicht een andere presentatievorm gekozen worden, al of niet met bibberlijnen. Bij een weergave van beweging zal een sprekend plaatje of een animatie gebruikt moeten worden. Ook hiervoor zijn technieken beschikbaar die al min of meer gemeengoed zijn bijvoorbeeld flash-animaties. Vaak zijn in een internet-achtige omgeving diverse hulpmiddelen al beschikbaar, en ook gebruikers zijn intussen gewend aan een Internet-achtige omgeving. De opname van dit presentatiedeel in een groter document, vaak gecombineerd met tekst, is ook zeer gebruikelijk. Adobe PDF heeft hiervoor uitstekende mogelijkheden. Dit biedt tevens mogelijkheden voor het opnieuw gebruiken van het presentatiemiddel in verschillende en opeenvolgende presentaties, zoals dat voorheen met de maquette gebeurde. Detailontwerp Technische ontwikkelingen rondom CAD concentreren zich op het BIM, het Bouw Informatie Model. De gedachte is dat alle relevante informatie over een bouwwerk in één of enkele samenhangende databases wordt opgeslagen, en dat in principe alle bouwkundige ontwerpproducten zoals bestek, bestektekening, calculatiemodel, afwerkstaat etc, hiervan afgeleid kunnen worden. Verder is de gedachte dat de database van zo n bouwwerk in de loop van de ontwikkeling van het ontwerp qua inhoud steeds verder wordt verfijnd. Elke volgende partij in het ontwerpproces zou als het ware weer een aanvulling doen op de database. Dit is een uiterst prijzenswaardige gedachte en theoretisch is dit volledig juist. Praktisch blijkt het echter wat minder eenvoudig te liggen. Allereerst is er de vraag rondom de vergoeding van de geleverde prestatie. Bij het ontwerpproces zijn vaak achter- ENGINEERING People is een onderdeel van The People Group, specialist in CAD- en ENGINEERING projecten van basis CAD tot hoog gekwalificeerd 3D ENGINEERING werk. Onze interne en externe projecten worden uitgevoerd door hoog opgeleide en gekwalificeerde tekenaars met als basis kennis de highend oplossingen van Autodesk en Bentley Systems. Op projectbasis personeel, software en hardware nodig? ENGINEERING People biedt hiervoor een unieke oplossing; Perfect People Package. Dit unieke programma maakt het mogelijk om op projectbasis een engineer, software en hardware in te huren. Uw voordeel: people software hardware Geen vaste personeels en/of werving en selectie kosten Geen hoge aanschafkosten voor hardware en CAD software Snelle en efficiënte oplossing voor projecten All-in-one package op basis van één uurtarief Voor meer informatie kijk op of neem contact op met Michel van Eersel, Een voorbeeld van een Artist Impression met Autodesk Impression. The People Group Groenewoud 25C 5151 RM Drunen The Netherlands mail site t +31(0) f +31(0)

16 eenvolgens meerdere onafhankelijke partijen betrokken, die elk hun eigen bijdrage leveren en hiervoor betaald krijgen. Bij de vulling van het BIM zal de ene partij gebruik (moeten) maken van de input van de andere partij. Het is echter maar de vraag of die partij deze input ook geleverd heeft, ofwel of die partij daarvoor wel opdracht gehad heeft. Dit zou betekenen dat werkverdeling in het totale ontwerpproces en bijbehorende contractvormen opnieuw bezien moeten worden. Ten tweede is er de vraag van de benodigde technisch expertise. Gezien de uitgebreide mogelijkheden van diverse softwarematige ontwerpsystemen, is vaardigheid met dit systeem van groot belang om concurrerend te kunnen opereren. Dit betekent dat steeds hogere eisen gesteld zullen worden aan de persoon die dit systeem bedient. De tekenaar is operator geworden, en zijn of haar opleiding is zeer gespecialiseerd. Afgezien van het feit dat deze specialisatie vaak een bijbehorend salaris inhoudt, is ook de beschikbaarheid van dergelijke specialisten op de arbeidsmarkt een probleem. Werkverdeling De problematiek van de juiste werkverdeling is dan ook een kernvraag. De discussie over het feit dat de ontwerper ook zelf de invoer zou moeten doen, laait steeds weer op. Uiteraard is dit de persoon die het beste weet welke gevolgen een gegeven heeft, en dus het beste in staat is om de juiste zaken in te voeren. Toch bekruipt ons vaak het gevoel dat dit het creatief proces remt, of in elk geval de aandacht onnodig afleidt. De invoering vraagt echter steeds vaak erg veel specialistische kennis van een systeem. Communicatie tussen vormontwerper en technisch uitvoerend ontwerper is dan van groot belang. Kan dit door overdracht van een compleet technisch document of is nog steeds mondelinge communicatie tussen beiden nodig? Vergt omslag Conclusie: de opmars van de digitale hulpmiddelen voor het ontwerpen in de bouw is onstuitbaar. Zowel voor de beeldvorming met een grafische presentatie als voor de technische uitwerking tot op het hoogste detailniveau is steeds meer software beschikbaar, ook als onderdeel van de klassieke CAD-programma s. Het probleem bij deze software zit in de benodigde vaardigheid. Waar het ene soort werk zeer gespecialiseerde kennis en vaardigheid vereist, wil het andere soort werk graag gebruik maken van zeer intuïtieve en grafisch sprekende hulpmiddelen, zodat het creatieve proces zo goed mogelijk tot uiting komt. Dat vereist nogal wat van de software. Maar de softwareleveranciers hebben dit onderkend en doen hun best. Hoe dat dan moet bij de overdracht van het basisontwerp aan de technische uitwerking is daarbij vooralsnog een open vraag. Dit vergt ongetwijfeld een omslag in de conventionele werkmethoden in de bouw en wanneer zal die komen? Om nog maar te zwijgen over de gevolgen die dit heeft voor de contractvormen die hier bij horen. Johan Vreede is freelance redacteur voor CAD-Magazine. Voor vragen of opmerkingen is de auteur bereikbaar via Het gemak van het omhoogtrekken van een grondvorm zoals SketchUp dat kent, spreekt de ontwerper aan. 16

17 PLATFORM Sales en engineering productconfigurator In één knowhow-systeem Door Wim Poirters De vraag naar klantspecifieke producten en korte levertijd blijft toenemen. Door de toenemende concurrentie en globalisering wordt de kostprijs gedrukt waardoor bedrijven meer moeten gaan standaardiseren. Om toch aan de wensen van de klanten te voldoen heeft ISD hier een oplossing voor om de kennis van producten vast te leggen en toegankelijk te maken voor iedereen. Een eenvoudige uitbreiding en update van de kennisdatabank doet de gebruiker zelf. Met de inzet van Helicon biedt ISD een volledig CAD-onafhankelijke oplossing die flexibele productconfiguratoren voor elke branche snel en efficiënt genereert. De productconfiguratoren die door Helicon worden gegenereerd, leveren op aanvraag direct productdata en specificaties van een complete aanbieding met werkplaatstekeningen, stuklijsten en prijzen tot een compleet 3D virtueel model. De geïntegreerde configuratielogica zorgt voor optimaal hergebruik van beschikbare productcomponenten en reduceert manueel werk tot een minimum. Hierdoor kunnen de kosten van het product aanzienlijk worden verlaagd, de orderdoorlooptijd worden verkort en klantspecifieke producten worden gepresenteerd. De invulling en uitbreiding van het Helicon Know- How systeem kan geheel door een individu worden uitgevoerd. Drie componenten Helicon bestaat uit drie componenten. De configuratiedatabank, de eerste component, bevat de totale beschikbare configuratie relevante knowhow over een product en is hiermee de centrale kennis- en databank binnen de onderneming waarnaar alle afdelingen en eventueel eindklanten toegang hebben. Uitbreiding van de configuratiedatabank gebeurt met de tweede component: de generator ook wel het hart van de Helicon-oplossing genoemd. Dit is namelijk de interface voor het uitbreiden van de configuratiedatabank. Het uitbreiden en opzetten van deze databank kan volledig door een productspecialist worden gedaan zonder programmeerkennis. Ook de dialogen en grafische gebruikersinterface voor de productconfigurator worden in de generator bepaald. De configurator, derde component, is het instrument voor de eindgebruiker, klant, sales-afdeling of zelfs de engineering-afdeling. Met behulp van de gegenereerde grafische interface hebben zij direct toegang tot de configuratiedatabank om eenvoudig een eindproduct te configureren. Organisatie van de regeldatabase De opbouw van de complete productstructuur kan zoals iedere Windowsapplicatie met drag n drop worden uitgevoerd evenals het maken van regels. Deze regels kunnen ook in een zogenaamde Object dependency tree worden weergeven die de grafische samenhang van de objecten laat zien. Hiermee wordt de weergave na bijvoorbeeld drie maanden nog overzichtelijk en maakt het wijzigen van deze regels een kinderspel. Praktische toepassing Een producent van transportsystemen ontvangt een aanvraag van een klant. De specificaties voor het systeem zijn: lengte millimeter, breedte 800 millimeter, motor vermogen 0,25 kw, transport materiaal asfalt. De klant wil graag een aanbieding met specificatie, prijs, levertijd, positie zwaartepunt, gewicht en een werktekening. Het zwaartepunt en gewicht zijn eigenschappen van een samengesteld product, deze zijn natuurlijk eenvoudig op te vragen uit het 3D CAD-systeem. Dit geldt ook voor de prijzen die zich in het ERP-systeem bevinden. Helicon is met haar connectorprincipe eenvoudig te koppelen aan iedere Windows-applicatie of -database. Het configuratieproces kan op verschillende manieren: standalone, als plug-in in het CAD-systeem of via een realtime-internetserver. Wim Poirters schrijft artikelen voor CAD-magazine over HiCAD en HELiCON. 17

18 BOUW & CIVIEL Veel meer dan vervanging van de tekentafel Smart Geometry prikkelt Tijdens de workshops werkten studenten en professionals aan ontwerpen die werden geprint in 3D. Jenny Sabrin: De natuur als model is zeker geen nieuw idee. De Smart Geometry gemeenschap is ontstaan tijdens een discussie bij de gezamenlijke lunch van de oprichters. Zij uitten hun frustraties over de langzame manier waarop de architectuur zijn weg vond naar en in de 21e eeuw, achterblijvend bij alle andere wetenschappelijke en technologische ontwikkelingen. Sommige puzzelstukjes om die weg in te slaan ontbraken, om daar verandering in te brengen wilden ze praktijk, onderzoek en onderwijs in de architectuur bij elkaar brengen. Wat bij een terugkerende conferentie van deze gemeenschap gebeurt. De oprichters zijn Robert Aish, Door Job van Haaften Smart Geometry is een gemeenschap van vooruitstrevende architecten die het uiterste wil halen uit de beschikbare software voor de bouw. Een goed voorbeeld van die software is Generative Components van Bentley. Lars Hesselgren, Hugh Whitehead en J. Parish. Het evenement in München dat op 4 en 5 mei werd gehouden, werd voorafgegaan door enkele dagen workshops. Lars Hesselgren: Circa 25 procent van de aanwezigen was Duits, 25 procent uit andere West-Europese landen, verder waren de VS en Japan goed vertegenwoordigd en ook uit Australië en Afrika kwamen deelnemers. Onder de sprekers waren er ook enkelen van de hoofssponsor Bentley. Makai Smith van Bentley: Niet alleen de vervanging van de tekentafel door software en PC, niet alleen sneller, de uitdaging is om er meer uit te halen en de nieuwe mogelijkheden daadwerkelijk te gebruiken. Daarvoor is het van belang om te kijken wat er goed werkt en wat beter kan. Generative Com - ponents (GC) van Bentley is gebaseerd op Microstation. Een nieuwe versie GC 8.11 komt binnenkort uit, gebaseerd op Microstation 11. GC maakt het mogelijk ontwerpen te maken die bestaan uit componenten die variaties zijn op een thema, zonder elke component apart te moeten tekenen. Het maakt ontwerpen mogelijk die eerst niet mogelijk waren, met onderzoek naar andere vormen en structuren. Andrew Marsh van Ecotect: Bij het ontwerpen van een gebouw is het goed om rekening te houden met de complete omgeving, bij elke keuze in het ontwerp dient een analyse te worden gemaakt van de effecten. Bijvoorbeeld de effecten op het comfort voor de gebruikers, het energieverbruik bij de bouw maar ook na de oplevering van het gebouw zelf, klimaat en milieu. Zoals zon en schaduw en de straling van licht en warmte maar ook geluid en akoestiek. Elk ontwerp heeft daarom profijt bij analyse en simulatie van het eerste schetsontwerp (S.O.) tot en met de constructie zelf. De beslissingen in het begin zijn juist zo belangrijk omdat ze gevolgen hebben voor alle latere keuzes. Analyse vanaf het begin kan dus een belangrijk gereedschap zijn. Beslissingen zoals de basisvorm en de 18

19 materialen hebben een groter effect dan de latere beslissingen, die meer invullingen zijn en meer van cosmetische aard. Cellulaire componenten Achim Menges van AA geeft een indruk van de mogelijkheden die met Generative Components zijn toegevoegd aan het palet van de architect. Met GC is de gebruiker in staat om cellulaire componenten te maken zoals waaruit een koraal of een bijenraat is opgebouwd. Componenten die samen het oppervlak vormen, elementen die verband gaan maken en door allerlei kleine variaties oppervlakken kunnen vormen met een patroon. Een patroon van dubbele golven (3D) en herhalingen daarvan in een patroon, leveren een harmonieus oppervlak. Door delen van de componenten te verkorten of te verlengen met een bepaalde regelmaat, kun je die dubbel golvende oppervlaktes creëren. Jenny Sabrin van de Universiteit van Pennsylvania en Labstudio: De natuur als model is zeker geen nieuw idee maar met de huidige techniek en gereedschappen kan dat ook op een microschaal. We kunnen mogelijkheden in de architectuur onderzoeken door onderzoek naar matrices in de biologie. Als voorbeeld van onderzoek noemt ze zieke cellen zoals kankercellen. Sabrin: Deze cellen zijn vervormd met een interne structuur die mee vervormt. De druk op delen van die cellen vergroot door de vervorming en de cellen passen zich aan. Er is een duidelijke relatie tussen die cellen die samen een structuur vormen. Onur Gun van KPF geeft een voorbeeld, hij was betrokken bij het ontwerpen van een station in Nan Ying, China. Het ontwerp is gebaseerd op de rug en de ribben van een mens waardoor er een dubbele golf in zit. De onderdelen van de structuur, de oppervlakte die het dak vormt, worden gebouwd in China zelf op basis van de 3D-tekeningen. Ook voor de binnenkant van het gebouw is GC gebruikt om de dubbele golven terug te laten komen. Er zijn scheidingswanden gemaakt van gestapeld bamboe met een golf erin, en door uit die stapels stukken te verwijderen ontstaat variatie. Die variatie is door de software uitgerekend en aangebracht. Alle panelen verschillen door langere en kortere stukken bamboe te gebruiken en dikkere en dunnere. Om dragend te blijven moet elk stuk bamboe een overlap hebben zowel onder als boven. Ook daar heeft de software rekening mee gehouden door alles door te rekenen na het inbrengen van de nodige informatie. Xavier de Kestelier van Foster + Partners heeft weer andere toepassingen van generatieve componenten en slimme geometrie. Van een werf kregen ze alle vrijheid om een jacht van 41 meter lang te ontwerpen met als basis de scheepsromp, dus de bovenbouw en alles aan de binnenkant werd ontworpen. De enige beperkingen verder hadden te maken met de balans van het schip, waardoor bijvoorbeeld alles symmetrisch werd ontworpen behalve de twee wenteltrappen in het schip. Het model werd in 3D geprint in drie delen die samengevoegd konden worden om aan de klant te tonen. Een ander interessant probleem dat dankzij GC opgelost kon worden, was een verbinding tussen twee gebouwen die deel uitmaakten van één hotel, met ertussen een straat. Doordat het een verbinding tussen twee verschillende verdiepingen moest zijn, was er een groot hoogteverschil. Er werd een lift geconstrueerd over een rails die in een golf van de ene kant van de straat naar de lager gelegen verdieping aan de overkant loopt. Die rails kon doorgerekend worden met alle belastingen, druk en gewicht, en vormverschillen. De lift bestaat uit een bol die in het midden door een vork wordt vastgehouden, de vork gaat van verticaal naar horizontaal en de bol draait mee met een verzwaarde bodem die altijd horizontaal blijft dankzij deze constructie. Door te variëren op een thema, en de berekeningen aan de software over te laten, zijn de mogelijkheden in vormen en materialen uitgebreid en kan de architectuur de 21e eeuw in. In het volgende nummer volgt een bespreking van het boek Architectural Geometry waaraan onder meer Axel Kilian van de TU Delft meewerkte. Job van Haaften is hoofdredacteur van CAD-Magazine. Voor meer gegevens over dit onderwerp zie: 19

20 Software gekocht en een training nodig? PER 1 SEPTEMBER NIEUWE CURSUSLOCATIE Wij dragen onze kennis graag en deskundig aan u over. Diverse trainingslocaties in Nederland, alsmede bij u op locatie. Algemeen: AutoCAD (LT) Basis, Update, 3D en gevorderden Datamanagement: Autodesk Vault Autodesk Product Stream Werktuigbouwkunde: Autodesk Inventor (Professional) AutoCAD Mehanical AutoCAD Electrical Bouwkunde: Autodesk Revit Autodesk Revit Structure AutoCAD Architecture Media & Entertainment: Autodesk VIZ Autodesk 3ds Max Autodesk Maya ICN Training Center s-hertogenbosch Tel. +31 (0) Fax +31 (0) Rotterdam Tel. +31 (0) Fax +31 (0) Bel voor onze speciale aanbiedingen, groepskortingen en trainingskalender. Autodesk Value Added Reseller 2 daagse basiscursus ARKEY 2 daagse basiscursus vmv-methodiek 2 daagse schoolverlaterscursus 2 - daagse cursus ARKEY en/of vmv-methodiek 2 daagse cursus ARKEY voor ontwerpers 1 - daagse cursus SketchUp 1 - daagse workshop Piranesi 1 daagse workshop ArtLantis Voor grote(re) groepen speciale tarieven en opleiding op locatie! Inschrijven of meer info? VMV CAD-Adviseurs, Den Haag 20 jaar software voor de bouw of Ons doel: U een perfecte CAD-specialist maken USG Innotiv Training Center is gespecialiseerd in het ontwikkelen en organiseren van standaard- en maatwerk trainingen voor CAD-specialisten. Bel of mail voor een informatiepakket of kijk voor trainingsdataen prijzen op Hier kunt u ook onze brochure downloaden. AutoCAD 2D - AutoCAD 3D - AutoCAD Advanced Autodesk Inventor Professional MicroStation V8 - Essentials (2D)- Level 2 (3D) (Introduction to) Pro/ENGINEER Wildfire 3.0 Update from Pro/ENGINEER Wildfire 2.0 Introduction to Windchill PDMLink 8.0 Wij adviseren, trainen en begeleiden bedrijven om de centrale rol van de engineering ten volle te kunnen benutten voor een optimaal rendement van uw investeringen en een hoger bedrijfsresultaat. Change Management ** maatwerk opleidingen ** standaard producttrainingen Meerstoel SV Oosterhout (Nb) tel Training Center Autodesk Inventor Professional Hofstede van Erkel Bilderdijkkade 13a 1053 VA Amsterdam tel. : fax : * AutoCAD Basis * AutoCAD Update * AutoCAD Gevorderd * AutoCAD Mechanical * Inventor Basis Spoed (3 dagen) * Inventor Basis Stnd (5 dagen) * Inventor Basis Extra (6 dagen) * Inventor Gevorderd * Inventor Professional * Inventor Release Update * Thema Training kijk op : Uw trainingen een heel jaar lang in CAD-Magazine en op voor slechts 1300, Eenmalig 1 daags learning evenement met een fenomenale line-up 20

www.intericad.eu 3D visualisaties voor interieurs

www.intericad.eu 3D visualisaties voor interieurs www.intericad.eu 3D visualisaties voor interieurs Maak het verschil architecturale opbouw Teken met specifieke gereedschappen een ruimte uit op een minimum van tijd, zonder enige beperking. Enkele gereedschappen

Nadere informatie

Autodesk Digital Prototyping Solution for Industrial Machinery

Autodesk Digital Prototyping Solution for Industrial Machinery Image courtesy of Parker Hannifin Corporation, USA Image courtesy of Engineering Center LTD, Russia Autodesk Digital Prototyping Solution for Industrial Machinery Peter De Strijker Technical Sales Executive

Nadere informatie

Waarom 3D Visualisatie?

Waarom 3D Visualisatie? Portfolio BlomMedia BlomMedia visualiseert of animeert allerlei verschillende soorten projecten waaronder exterieur, interieur, panorama's, plattegronden en diverse producten of apparatuur uit fabrikageprosessen.

Nadere informatie

Inhoud. 11 Verkoopondersteuning. Ontdek je huis. Licht+lampen. Meubels. Kleuren. Materialen. Bakstenen en dakpannen. Stoffering. website.

Inhoud. 11 Verkoopondersteuning. Ontdek je huis. Licht+lampen. Meubels. Kleuren. Materialen. Bakstenen en dakpannen. Stoffering. website. Inhoud Ontdek je huis 1 Kleuren 2 Materialen 3 Meubels 5 Stoffering 6 Licht+lampen 7 Bakstenen en dakpannen 11 Verkoopondersteuning 14 website presentatie brochures Ontdek je huis Online uw woning inrichten

Nadere informatie

PRINTING ARCHITECTURE INHOUDSOPGAVE. Onderzoek naar het gebruik van 3D-printen binnen de architectuurwereld

PRINTING ARCHITECTURE INHOUDSOPGAVE. Onderzoek naar het gebruik van 3D-printen binnen de architectuurwereld PRINTING ARCHITECTURE INHOUDSOPGAVE Onderzoek naar het gebruik van 3D-printen binnen de architectuurwereld 1. 3D-PRINTEN ALS TOEKOMSTIGE SLEUTEL ELEMENT 2.... 3.... Najib Amali 7X660 Product Presentation

Nadere informatie

Groep. StrateGis. Groep Gebiedsontwikkeling. Rekenmodellen. StrateGis Groep BV Herenstraat 122 2271 CL Voorburg www.strategis.nl

Groep. StrateGis. Groep Gebiedsontwikkeling. Rekenmodellen. StrateGis Groep BV Herenstraat 122 2271 CL Voorburg www.strategis.nl StrateGis Groep Groep Gebiedsontwikkeling Rekenmodellen StrateGis Groep BV Herenstraat 122 2271 CL Voorburg www.strategis.nl 1 Inleiding StrateGis is een jong en innovatief spin-off bedrijf van TNO Gebouw

Nadere informatie

BIM in de bouwkolom. Inhoud opgave: 1 Wat is BIM en moet ik er nu al wat mee doen?: 2. 2 BIM vereist een andere wijze van samenwerken: 2

BIM in de bouwkolom. Inhoud opgave: 1 Wat is BIM en moet ik er nu al wat mee doen?: 2. 2 BIM vereist een andere wijze van samenwerken: 2 . Inhoud opgave: 1 Wat is BIM en moet ik er nu al wat mee doen?: 2 2 BIM vereist een andere wijze van samenwerken: 2 3 Hoe was het ook al weer vóór BIM: 2 1 / 18 3.1 Nadelen. 2 4 Hoe gaat samenwerken met

Nadere informatie

Interieur met potlood of met de computer tekenen?

Interieur met potlood of met de computer tekenen? Interieur met potlood of met de computer tekenen? Het blijft een telkens terugkerende vraag, die slechts beantwoord kan worden door te doen. Het presentatiemiddel dient zo gekozen te worden dat het het

Nadere informatie

De TRUMPF 3D laser systemen. Van applicatie ontwikkeling tot en met productie

De TRUMPF 3D laser systemen. Van applicatie ontwikkeling tot en met productie De TRUMPF 3D laser systemen STAP IN DE 3D WERELD VAN TRUMPF: Van applicatie ontwikkeling tot en met productie Met de TRUMPF TruLaser Robot en de TRUMPF TruLaser Cell bieden wij u op het gebied van lasersnijden

Nadere informatie

Virtual Design & Construction. Sneller, beter, slimmer

Virtual Design & Construction. Sneller, beter, slimmer Virtual Design & Construction Sneller, beter, slimmer Virtual Design & Construction Sneller, beter, slimmer Royal HaskoningDHV biedt u met Virtual Design & Construction (VDC) een unieke methode om integraal

Nadere informatie

SURVIVAL OF THE FITTEST: 3 MANIEREN OM U AAN TE PASSEN AAN EEN VERANDERENDE OMGEVING

SURVIVAL OF THE FITTEST: 3 MANIEREN OM U AAN TE PASSEN AAN EEN VERANDERENDE OMGEVING SURVIVAL OF THE FITTEST: 3 MANIEREN OM U AAN TE PASSEN AAN EEN VERANDERENDE OMGEVING Praktisch advies voor planners 5 MINUTEN LEESTIJD SURVIVAL OF THE FITTEST: Combineer het sterk concurrerende landschap

Nadere informatie

Ticon. De volgende generatie projectmanagement

Ticon. De volgende generatie projectmanagement De volgende generatie Optimaal Het virtueel bouwproces model binnen de GWW Virtueel bouwproces model Het fundament van Ticon is het Virtueel bouwproces model. Dit datamodel is een collectie van alle projectgegevens

Nadere informatie

Elektrische hulpaandrijving. Simpelweg mobiel. Klein. Licht. Wendbaar. www.alber.nl

Elektrische hulpaandrijving. Simpelweg mobiel. Klein. Licht. Wendbaar. www.alber.nl Simpelweg mobiel. Elektrische hulpaandrijving Klein. Licht. Wendbaar. www.alber.nl Weer meer dingen samen doen, daar hebben we naar uitgekeken. Geniet van meer mobiliteit Van handbewogen naar elektrisch

Nadere informatie

Tuinen, landschappen ontwerpen met SketchUp Pro

Tuinen, landschappen ontwerpen met SketchUp Pro Tuinen, landschappen ontwerpen met SketchUp Pro Inhoud Wat is SketchUp Pro en waarvoor? 2 Wat is LayOut? 2 Presentatie ontwerp combineren 3 Creatief programma 4 Bundel aktie aanbieding 5 Galerie tuinen

Nadere informatie

Ontwerp als communicatiemiddel

Ontwerp als communicatiemiddel Ontwerp als communicatiemiddel Joris Hoogenboom (BonoTraffics bv) Jaap Jan Bekkink (BonoTraffics bv) Mente Bonestroo (BonoTraffics bv) Samenvatting Stedenbouwkundige ontwerpers zijn zeer goed in het 'verkopen'

Nadere informatie

FPi 5500: De ideale enveloppen-vulmachine voor grote postvolumes!

FPi 5500: De ideale enveloppen-vulmachine voor grote postvolumes! FPi 5500: De ideale enveloppen-vulmachine voor grote postvolumes! FPi 5520 FPi 5540 Met fill & start comfort functie FPi 5560 Automatisch vouwen en vullen is eenvoudig met het professionele en innovatieve

Nadere informatie

Nieuw: controllers van Syel Europe

Nieuw: controllers van Syel Europe INDUSTRIËLE ELEKTRONICA Nieuw: controllers van Syel Europe De compacte controller die intelligent én voordelig is. voor seriebouw en klantspecifieke toepassingen voor complexe berekeningen én eenvoudige

Nadere informatie

Het ongeëvenaarde gereedschap om PV systemen professioneel te plannen. Nieuw en exclusief voor u!

Het ongeëvenaarde gereedschap om PV systemen professioneel te plannen. Nieuw en exclusief voor u! DE PV Manager. Het ongeëvenaarde gereedschap om PV systemen professioneel te plannen. Nieuw en exclusief voor u! De PV Manager: Systematische project planning De PV Manager is het resultaat van meer dan

Nadere informatie

Interieurs ontwerpen en visualiseren met SketchUp Pro

Interieurs ontwerpen en visualiseren met SketchUp Pro Interieurs ontwerpen en visualiseren met SketchUp Pro Inhoud Wat is SketchUp Pro en waarvoor? 2 Wat is LayOut? 2 Presentatie ontwerp combineren 3 Creatief programma 4 Super E-Bundel aktie aanbieding 5

Nadere informatie

kizo & arscom studio specialisten in hyperrealistische fictie

kizo & arscom studio specialisten in hyperrealistische fictie CINEMA 4Dcase study Design Express Benelux Vectorworks & CINEMA 4D ontwikkeling verkoop training support kizo & arscom studio specialisten in hyperrealistische fictie Steeds meer 3D-tekenaars leggen zich

Nadere informatie

Roland Geurts Directeur

Roland Geurts Directeur Roland Geurts Directeur Onze opdrachtgevers zijn specialisten op hun eigen vakgebied en vragen om een leverancier die met hun meedenkt en de vaktaal spreekt. Zij zijn regelmatig blij verrast met de oplossingen

Nadere informatie

Ticon. De volgende generatie projectmanagement

Ticon. De volgende generatie projectmanagement De volgende generatie Optimaal Het virtueel bouwproces model binnen de B&U Virtueel bouwproces model Het fundament van Ticon is het Virtueel bouwproces model. Dit datamodel is een collectie van alle projectgegevens

Nadere informatie

Tuinen, landschappen ontwerpen met SketchUp Pro

Tuinen, landschappen ontwerpen met SketchUp Pro Tuinen, landschappen ontwerpen met SketchUp Pro Inhoud Wat is SketchUp Pro en waarvoor? 2 Wat is LayOut? 2 Presentatie ontwerp combineren 3 Creatief programma 4 Bundel aktie aanbieding 5 Galerie tuinen

Nadere informatie

Succesvol verbinden met CB-NL

Succesvol verbinden met CB-NL Ikwil jullie allemaal van harte welkom heten bij de presentatie van de koppeling tussen CB-NL en ETIM en de toepassing hiervan in Revit en Cadac Flexline. Lees ook meer op: http://www.cadac.com/nl/nieuws/pages/integratie-conceptenbibliotheek-cb-nl-etim-birevent.aspx

Nadere informatie

SCRATCH KLANT AAN HET WOORD

SCRATCH KLANT AAN HET WOORD 4... lessons learned in Nederland zijn vliegwiel BIM-projecten in het buitenland... Internationale BIM-uitdaging bij Deerns Partnership belangrijker dan ontwerptools 5 BIM is geen doel op zich je hoort

Nadere informatie

3D Modelling for everyone

3D Modelling for everyone Sketchup 3D Modelling for everyone 1. Inleiding Computers worden door veel mensen gebruikt voor CAD toepassingen. Dat staat voor Computer Aided Design, ofwel ontwerpen met computerhulp. Denk hierbij aan

Nadere informatie

DE DRIJVENDE KRACHT ACHTER DYNAMISCHE ICT RECRUITMENT OPLOSSINGEN

DE DRIJVENDE KRACHT ACHTER DYNAMISCHE ICT RECRUITMENT OPLOSSINGEN R E C R U I T M E N T R E S O U R C E S R E S U L T S DE DRIJVENDE KRACHT ACHTER DYNAMISCHE ICT RECRUITMENT OPLOSSINGEN VERDER KIJKEN HumanR is dé specialist op het gebied van werving & selectie en de

Nadere informatie

toon uw produkt in 3D Ar Stuff Bekijk diverse toepassingen op DRUKWERK LIVE Call-to-action 135% meer klantacties door gebruik AnimAtie met kleureffect

toon uw produkt in 3D Ar Stuff Bekijk diverse toepassingen op DRUKWERK LIVE Call-to-action 135% meer klantacties door gebruik AnimAtie met kleureffect AR-Magazine Powered by MultiMediaMarkers - 2013 Call-to-action 135% meer klantacties door gebruik van Augmented Reality 3D AnimAtie met kleureffect DRUKWERK LIVE Statisch drukwerk komt tot leven met Augmented

Nadere informatie

Kracht door samenwerking. VDL Industrial Modules

Kracht door samenwerking. VDL Industrial Modules Kracht door samenwerking VDL Industrial Modules IN DE HIGH-TECH WERELD WAARIN U EN WIJ OPEREREN, DRAAIT ALLES OM EFFICIENCY: STREVEN NAAR REDUCTIE VAN KOSTEN EN UITBESTEDING VAN NIET KERNCOMPETENTIES.

Nadere informatie

I N H O U D V E R B E T E R E N I N F O R M A T I E M A N A G E M E N T E N K E T E N S A M E N W E R K I N G

I N H O U D V E R B E T E R E N I N F O R M A T I E M A N A G E M E N T E N K E T E N S A M E N W E R K I N G WAT KOMT ER NA BIM I N H O U D Wat komt er na BIM BIM is het begin LEAN bouwen Projectinformatie altijd en overal beschikbaar Informatiemanagement verbeteren Samenwerken en communicatie Procesoptimalisatie

Nadere informatie

Uw innovatiepartner met drive NIEUWBOUW RENOVATIE TRANSFORMATIE

Uw innovatiepartner met drive NIEUWBOUW RENOVATIE TRANSFORMATIE Uw innovatiepartner met drive NIEUWBOUW RENOVATIE TRANSFORMATIE EMERGO Bouwnovatie EMERGO werkt graag samen aan vernieuwende en realistische totaaloplossingen. Ons doel is dat u én wij ingenomen zijn met

Nadere informatie

I n f o r m a t i e. Ontwikkelingen in CAD, CAM en CAE. CMedia B.V. Postbus 231 8300 AE Emmeloord. Tel. 0527-619000 rgroothuis@cmedia.

I n f o r m a t i e. Ontwikkelingen in CAD, CAM en CAE. CMedia B.V. Postbus 231 8300 AE Emmeloord. Tel. 0527-619000 rgroothuis@cmedia. CMedia B.V. Postbus 231 8300 AE Emmeloord Tel. 0527-619000 rgroothuis@cmedia.nl Ontwikkelingen in CAD, CAM en CAE M e d i a I n f o r m a t i e 2 0 1 6 "Image made using COMSOL Multiphysics and provided

Nadere informatie

PDF-WORKFLOW. Hogeschool Gent 2e kan grafische en reclame vormgeving Departement KASK academiejaar 2002-2003

PDF-WORKFLOW. Hogeschool Gent 2e kan grafische en reclame vormgeving Departement KASK academiejaar 2002-2003 PDF-WORKFLOW Hogeschool Gent 2e kan grafische en reclame vormgeving Departement KASK academiejaar 2002-2003 1.0 Wat is PDF? Portable Document Format Is het standaard formaat voor het uitwisselen van belangrijke

Nadere informatie

Doel ITANNEX: Verbeteren van de kwaliteit van de bebouwde omgeving en van het proces waarmee het ontworpen, gerealiseerd en beheerd wordt

Doel ITANNEX: Verbeteren van de kwaliteit van de bebouwde omgeving en van het proces waarmee het ontworpen, gerealiseerd en beheerd wordt Doel ITANNEX: Verbeteren van de kwaliteit van de bebouwde omgeving en van het proces waarmee het ontworpen, gerealiseerd en beheerd wordt Aannemers Architectenbureaus Ingenieurs- en Adviesbureaus Installateurs

Nadere informatie

Silent Gliss rolgordijnsystemen

Silent Gliss rolgordijnsystemen Silent Gliss rolgordijnsysteem 4830 Silent Gliss rolgordijnsystemen Het voordeel van Silent Gliss De heldere belijning van de rolgordijnen sluit perfect aan op moderne architectuur- en interieurontwerp.

Nadere informatie

BIM Laatste BIM ontwikkelingen efficiency, kwaliteit en euro s. A.M. Slockers Admea / Smits van Burgst

BIM Laatste BIM ontwikkelingen efficiency, kwaliteit en euro s. A.M. Slockers Admea / Smits van Burgst BIM Laatste BIM ontwikkelingen efficiency, kwaliteit en euro s A.M. Slockers Admea / Smits van Burgst Voorstellen Anton Slockers Directeur Admea / Smits van Burgst Admea is onderdeel van de Smits van Burgst

Nadere informatie

Succesvol verbinden met CB-NL

Succesvol verbinden met CB-NL Ikwil jullie allemaal van harte welkom heten bij de presentatie van de koppeling tussen CB-NL en ETIM en de toepassing hiervan in Revit en Cadac Flexline. Lees ook meer op: http://www.cadac.com/nl/nieuws/pages/integratie-conceptenbibliotheek-cb-nl-etim-birevent.aspx

Nadere informatie

FPi 4500 Couverteersysteem. De nieuwe professionele enveloppen-vulmachine voor middelgrote post hoeveelheden.

FPi 4500 Couverteersysteem. De nieuwe professionele enveloppen-vulmachine voor middelgrote post hoeveelheden. FPi 4500 Couverteersysteem De nieuwe professionele enveloppen-vulmachine voor middelgrote post hoeveelheden. 1 2 FPi 4520 Intelligente oplossingen moeten eenvoudig zijn FPi 4500 Couverteersysteem Delegeer

Nadere informatie

DS-86 TOONBEELD VAN EFFICIËNTIE

DS-86 TOONBEELD VAN EFFICIËNTIE DS-86 TOONBEELD VAN EFFICIËNTIE Productief, veelzijdig en gebruiksvriendelijk DS-86 TOONBEELD VAN EFFICIËNTIE Met de DS-86 draagt Neopost bij aan productiviteit, flexibiliteit en gebruiksgemak. De mogelijkheden

Nadere informatie

ViSoft Premium. Nieuw in Update 2011-2 1 NIEUWE FUNCTIES. worden dan automatisch alle profielen vervangen en in 3D getoond.

ViSoft Premium. Nieuw in Update 2011-2 1 NIEUWE FUNCTIES. worden dan automatisch alle profielen vervangen en in 3D getoond. ViSoft Premium Nieuw in Update 2011-2 1 NIEUWE FUNCTIES 1.1 SCHLÜTER PROFIEL-VARIATIES worden dan automatisch alle profielen vervangen en in 3D getoond. De verbeterde manier om profielen te selecteren

Nadere informatie

Virtueel Bouwen met BIM Serge Lefevere (BOECKX. architecture & engineering)

Virtueel Bouwen met BIM Serge Lefevere (BOECKX. architecture & engineering) Virtueel Bouwen met BIM 1 2 ++ CAD: COMPUTER AIDED DESIGN 2D / 3D ++ Van dom model 3 ++ Naar intelligent model Een Bouwwerk Informatie Model is een informatiemodel dat gemaakt en gebruikt wordt bij een

Nadere informatie

Microsoft Excel. It s all about Excel - VBA

Microsoft Excel. It s all about Excel - VBA X Microsoft Excel Stap in de wereld van Visual Basic for Applications (VBA) binnen het Microsoft Office programma Excel. Leer hoe deze programmeertaal precies in elkaar zit en hoe u deze in de dagelijkse

Nadere informatie

Professionele Direct Mail Software. Database Engine Ontwerpen & Printen Bestandsonderhoud Ontdubbelen Scripting Adrescorrectie Postale Sortering

Professionele Direct Mail Software. Database Engine Ontwerpen & Printen Bestandsonderhoud Ontdubbelen Scripting Adrescorrectie Postale Sortering Professionele Direct Mail Software Database Engine Ontwerpen & Printen Bestandsonderhoud Ontdubbelen Scripting Adrescorrectie Postale Sortering Een Compleet en Modulair Direct Mail Systeem FlexMail is

Nadere informatie

Wat is nieuw in Alphacam 2013 R2

Wat is nieuw in Alphacam 2013 R2 Inhoud Inhoud... 2 Inleiding... 3 Windows 8... 4 Nieuwe Solid Simulator... 4 Nieuwe NC Output Manager... 5 BTL Convertor... 5 Rapport Applicatie... 7 Nest Zones... 8 Oscillatie (zig-zag)... 8 Automatische

Nadere informatie

Te beginnen bij de vloer

Te beginnen bij de vloer Akoestiek op de werkplek Te beginnen bij de vloer Bedrijven profiteren van tevreden, gezonde werknemers Elk jaar raken er duizenden werkdagen verloren als gevolg van ziekteverzuim, wat resulteert in verloren

Nadere informatie

De complete oplossing voor uw kadastrale informatievoorziening.

De complete oplossing voor uw kadastrale informatievoorziening. De complete oplossing voor uw kadastrale informatievoorziening. Foto: Mugmedia Het Kadaster gaat de levering van kadastrale informatie ingrijpend vernieuwen. Het huidige proces van verwerken van kadastrale

Nadere informatie

De nieuwe generatie Toegangsbeheer.

De nieuwe generatie Toegangsbeheer. De nieuwe generatie Toegangsbeheer. Toekomstgericht Toegangsbeheer. Software eigenschappen. Simpel en visueel. Simpel betekent niet basis, het betekent dat het product correct werd ontworpen. Het systeem

Nadere informatie

IT SOLUSCOPE. intuïtiviteit, traceerbaarheid, overzichtelijkheid

IT SOLUSCOPE. intuïtiviteit, traceerbaarheid, overzichtelijkheid IT SOLUSCOPE intuïtiviteit, traceerbaarheid, overzichtelijkheid IT SOLUSCOPE Intuïtief IT SOLUSCOPE IT Soluscope is gebaseerd op informatietechnologie en verbindt uw Soluscopereprocessingapparatuur voor

Nadere informatie

Product informatie. Pagina 1 van 5

Product informatie. Pagina 1 van 5 Pagina 1 van 5 Product informatie Pagina 2 van 5 SMARTBoards: Voor een leerkracht is het schoolbord een van zijn belangrijkste gereedschappen. Hoe vaak gebruik je niet even het bord om een aantekening

Nadere informatie

METAGLAS. transparante oplossingen in glas en metaal. meer informatie. bel (0344) 750 400 of kijk op www.metaglas.nl. metaglas bv Postbus 270

METAGLAS. transparante oplossingen in glas en metaal. meer informatie. bel (0344) 750 400 of kijk op www.metaglas.nl. metaglas bv Postbus 270 meer informatie bel (0344) 750 400 of kijk op www.metaglas.nl metaglas bv Postbus 270 4000 AG Tiel T (0344) 750 400 info@metaglas.nl www.metaglas.nl twitter.com/metaglas www.linkedin.com/company/metaglas-b.v.

Nadere informatie

Engineering by Total Support

Engineering by Total Support Engineering is onderdeel van de Total Support Group en werkt nauw samen met de TSG Academy. Engineering, knowledge shapes our future! Engineering by Total Support Heeft u behoefte aan technische kennis

Nadere informatie

Studentenhandleiding. Apple

Studentenhandleiding. Apple Studentenhandleiding Apple Albert Chermanne maart 2011 1. Inleiding! 3 2. Opdrachten! 4 2.1 Thema 1 - introductie! 4 2.2 Thema 2 - imago! 4 2.3 Thema 3 - Gadgets! 5 2.4 Thema 4 - ipod revolutie en itunes!

Nadere informatie

Van ruwe data naar bruikbare informatie. Sales Insight van itradenetwork

Van ruwe data naar bruikbare informatie. Sales Insight van itradenetwork Van ruwe data naar bruikbare informatie. Sales Insight van itradenetwork Inzicht, kansen, groei Ziet u het niet meer? Het is kenmerkend voor de horeca-, hospitality- en voedingssector dat producenten en

Nadere informatie

Kleuren met getallen Afbeeldingen weergeven

Kleuren met getallen Afbeeldingen weergeven Activiteit 2 Kleuren met getallen Afbeeldingen weergeven Samenvatting Computers slaan tekeningen, foto s en andere afbeeldingen op door het gebruik van getallen. De volgende opdracht laat zien hoe. Kerndoelen

Nadere informatie

PTC USER EVENT 2010 Tips & Tricks

PTC USER EVENT 2010 Tips & Tricks PTC USER EVENT 2010 Tips & Tricks ENGINEERING IN CONTROL Martin Kalter CAD Services NL www.cadservices.nl Agenda Pro/Engineer Tips & Tricks Robuust Modelleren met Pro/E Lite modules Verhoog uw efficiency

Nadere informatie

PRODUCTCATALOGUS DEENS ONTWERP GEPRODUCEERD IN DE EU

PRODUCTCATALOGUS DEENS ONTWERP GEPRODUCEERD IN DE EU PRODUCTCATALOGUS DEENS ONTWERP GEPRODUCEERD IN DE EU M 80 DWANGMENGER (80 L) De Baron M80 is een krachtige en efficiënte menger. De M80 zorgt voor een optimale mengkwaliteit voor verschillende samenstellingen

Nadere informatie

T-Mobile biedt 4G voor alle smartphones, dus ook de iphone 5

T-Mobile biedt 4G voor alle smartphones, dus ook de iphone 5 T-Mobile biedt 4G voor alle smartphones, dus ook de iphone 5 Samen Meer Bereiken Een netwerk voor mobiele telefonie is nooit af. T-Mobile volgt het gebruik en de prestaties van het mobiele netwerk op de

Nadere informatie

Hoofdstuk 2: Aan de slag

Hoofdstuk 2: Aan de slag Hoofdstuk 2: Aan de slag 2.0 Introductie Hoofdstuk 1: De PowerPoint interface, beschrijft de verschillende onderdelen van de PowerPoint interface. Dit hoofdstuk leert de basis toepassingen van het gebruik

Nadere informatie

Configureerbare industriële PC's met Core-i7-processor Maximale performance bij gering energieverbruik

Configureerbare industriële PC's met Core-i7-processor Maximale performance bij gering energieverbruik Configureerbare industriële PC's met Core-i7-processor Maximale performance bij gering energieverbruik Door Harm Geurink, Productmanager Control & Industry Solutions bij Phoenix Contact, Nederland hgeurink@phoenixcontact.nl

Nadere informatie

produkt in 3D AR Stuff Bekijk diverse toepassingen DRUKWERK LIVE Scan de cover Call-to-action 135% meer klantacties Animatie met kleureffect

produkt in 3D AR Stuff Bekijk diverse toepassingen DRUKWERK LIVE Scan de cover Call-to-action 135% meer klantacties Animatie met kleureffect AR-Magazine Powered by MultiMediaMarkers - 2013 Call-to-action 135% meer klantacties door gebruik van Augmented Reality 3D Animatie met kleureffect pagina 4 Interactief!! Scan de cover en ervaar AR DRUKWERK

Nadere informatie

Ingenieurs & BIM. 27 januari 2012

Ingenieurs & BIM. 27 januari 2012 Ingenieurs & BIM 27 januari 2012 Even voorstellen Dik Spekkink adviesbureau voor bouwprocesinnovatie Kwaliteitszorg Bouwprocesinnovatie ICT-beleid in de bouw Veiligheid & Gezondheid BIM Spekkink C&R en

Nadere informatie

s Werelds nummer 1 in micrografie Postadres Muller Technical Support Karn 81 1141 JT Monnickendam

s Werelds nummer 1 in micrografie Postadres Muller Technical Support Karn 81 1141 JT Monnickendam s Werelds nummer 1 in micrografie Postadres Muller Technical Support Karn 81 1141 JT Monnickendam Showroom en Technische dienst Schipholweg 337D 1171 PL Badhoevedorp T: 0299 657 185 F: 0299 657 187 E:

Nadere informatie

SINUTRAIN. SINUMERIK Trainings- en programmeersoftware voor PC. Overzicht Oktober 2008. Geldig 1/10/2008-30/9/2009

SINUTRAIN. SINUMERIK Trainings- en programmeersoftware voor PC. Overzicht Oktober 2008. Geldig 1/10/2008-30/9/2009 SINUTRAIN SINUMERIK Trainings- en programmeersoftware voor PC Overzicht Oktober 2008 Geldig 1/10/2008-30/9/2009 Copyright Siemens 2008. All rights reserved. SINUTRAIN Besturingsidentieke software voor

Nadere informatie

Point of Sale print, snijen lamineer oplossingen voor retail. you can

Point of Sale print, snijen lamineer oplossingen voor retail. you can Point of Sale print, snijen lamineer oplossingen voor retail you can Ontdek de mogelijkheden van Canon grootformaat printoplossingen voor retail Talrijke manieren om uw boodschap over te brengen Waar de

Nadere informatie

HPL FLOORBOX VOOR INTERCELL VLOEREN optimaal installatie- en gebruiksgemak

HPL FLOORBOX VOOR INTERCELL VLOEREN optimaal installatie- en gebruiksgemak ref. 12.401-09 HPL FLOORBOX VOOR INTERCELL VLOEREN optimaal installatie- en gebruiksgemak HPL Kwaliteit. Innovatie. Flexibiliteit. o.a. geschikt voor de renovatievloeren van slechts 40 of 60 millimeter

Nadere informatie

Unicomedia biedt een totaal oplossing voor narrowcasting en adviseert over hardware, implementatie en beheer van deze netwerken.

Unicomedia biedt een totaal oplossing voor narrowcasting en adviseert over hardware, implementatie en beheer van deze netwerken. Retail Digital Signage heeft zich in verschillende vormen effectief bewezen om doelgericht met consumenten te communiceren. Digitale media wordt ingezet om merkenherkenning te ondersteunen, winkel promoties

Nadere informatie

Online reputaties MODERATIE USER GENERATED CONTENT ONLINE MARKETINGACTIES INTERACTIEF KLANTCONTACT WEBCARE DIGI-MAGAZINE

Online reputaties MODERATIE USER GENERATED CONTENT ONLINE MARKETINGACTIES INTERACTIEF KLANTCONTACT WEBCARE DIGI-MAGAZINE Online reputaties MODERATIE USER GENERATED CONTENT ONLINE MARKETINGACTIES INTERACTIEF KLANTCONTACT WEBCARE DIGI-MAGAZINE De kracht van internet is enorm; daar zijn we het wel over eens. Maar die kracht

Nadere informatie

Het hele jaar door klimaatbeheersing

Het hele jaar door klimaatbeheersing Het hele jaar door klimaatbeheersing Wij begrijpen persoonlijk comfort Iemands persoonlijk comfort wordt beïnvloed door omgevingsfactoren zoals luchttemperatuur en luchtvochtigheid. Dit kan de ontspanning,

Nadere informatie

bott vario De bedrijfswageninrichting voor uw Peugeot Bipper Partner Expert Boxer

bott vario De bedrijfswageninrichting voor uw Peugeot Bipper Partner Expert Boxer bott vario De bedrijfswageninrichting voor uw Peugeot Bipper Partner Expert Boxer bott vario Thuis in uw Peugeot 2 www.bottvario.nl U heeft gekozen voor een Peugeot. Met deze keuze heeft u een goede basis

Nadere informatie

HOUT, BOUW EN SCHILDERWERK ICT in hout, bouw en schilderwerk

HOUT, BOUW EN SCHILDERWERK ICT in hout, bouw en schilderwerk HOUT, BOUW EN SCHILDERWERK ICT in hout, bouw en schilderwerk Onderstaande illustratie spreekt voor zich. Ze is ook toe te passen in de afdelingen hout, bouw en schilderwerk. De evolutie van de mens, door

Nadere informatie

Aantal financials dat actief een andere functie zoekt bijna verdubbeld

Aantal financials dat actief een andere functie zoekt bijna verdubbeld Persbericht Yacht, 23 februari 2010 Aantal financials dat actief een andere functie zoekt bijna verdubbeld Trends en ontwikkelingen op de financiële arbeidsmarkt Door: mr.drs. E. Kolthof, Yacht, Competence

Nadere informatie

Windows Server 2012 en System Center 2012 faciliteren XS4ALL-cloud. XS4ALL toont innovatiedrang met cloud

Windows Server 2012 en System Center 2012 faciliteren XS4ALL-cloud. XS4ALL toont innovatiedrang met cloud Windows Server 2012 en System Center 2012 faciliteren XS4ALL-cloud XS4ALL toont innovatiedrang met cloud Windows Server 2012 en System Center 2012 faciliteren XS4ALL-cloud XS4ALL toont innovatiedrang met

Nadere informatie

R E C R U I T M E N T R E S O U R C E S R E S U L T S DE DRIJVENDE KRACHT ACHTER DYNAMISCHE ICT RECRUITMENT OPLOSSINGEN

R E C R U I T M E N T R E S O U R C E S R E S U L T S DE DRIJVENDE KRACHT ACHTER DYNAMISCHE ICT RECRUITMENT OPLOSSINGEN R E C R U I T M E N T R E S O U R C E S R E S U L T S DE DRIJVENDE KRACHT ACHTER DYNAMISCHE ICT RECRUITMENT OPLOSSINGEN VERDER KIJKEN HumanR is dé specialist bij uitstek op het gebied van werving, selectie

Nadere informatie

Virtual Welding. De cursusmethode van de toekomst

Virtual Welding. De cursusmethode van de toekomst Virtual Welding De cursusmethode van de toekomst Realistisch leren met de simulator 100% veilig Resource besparend Het succesvolle pakket ALGEMEEN De lascursus van de toekomst heeft een naam: Fronius Virtual

Nadere informatie

kwaliteitsmeterplus 4

kwaliteitsmeterplus 4 kwaliteitsmeterplus 4 Testen voor de toekomst Eenvoudig en intuïtief Werkproces georiënteerd Scheiding bevindingen en issues Hertest methode Schermafdruk en -opnames SaaS Open platform kwaliteitsmeterplus

Nadere informatie

Nummer 2 - Februari 2012. De marketing van internetshoppen. Wat de tablet voor een tijdschrift kan doen. Nieuwe vs. oude media. De perfecte vormgeving

Nummer 2 - Februari 2012. De marketing van internetshoppen. Wat de tablet voor een tijdschrift kan doen. Nieuwe vs. oude media. De perfecte vormgeving Nummer 2 - Februari 2012 Wat de tablet voor een tijdschrift kan doen De marketing van internetshoppen Nieuwe vs. oude media De perfecte vormgeving RUBRIEKEN 8 Column: Sak van den Boom 45 Agenda p. 46 18

Nadere informatie

ESSAY. Hoe kan Oxford House efficiënter online communiceren naar zijn potentiele opdrachtgevers? Essay. Lexington Baly 1592180

ESSAY. Hoe kan Oxford House efficiënter online communiceren naar zijn potentiele opdrachtgevers? Essay. Lexington Baly 1592180 ESSAY Hoe kan Oxford House efficiënter online communiceren naar zijn potentiele opdrachtgevers? Essay Lexington Baly 1592180 Seminar: Dream Discover Do Essay Docent: Rob van den Idsert Effectief gebruik

Nadere informatie

Minigids Hybride Evenementen Het evenement dat niemand wil missen is hybride Een wereld waar offline en online samenkomen!

Minigids Hybride Evenementen Het evenement dat niemand wil missen is hybride Een wereld waar offline en online samenkomen! Minigids Hybride Evenementen Het evenement dat niemand wil missen is hybride Een wereld waar offline en online samenkomen! Introductie In een wereld die op alle vlakken steeds meer digitaal verbonden raakt,

Nadere informatie

Beurstips. Naar de beurs?

Beurstips. Naar de beurs? Beurstips 1 Naar de beurs? 2 NL EXPO, laat zien wie U bent! Hollandse nuchterheid & creativiteit in combinatie met jarenlange ervaring in presentatieoplossingen. Met een frisse blik helpen wij u uw bedrijf

Nadere informatie

Concept Deze week hebben wij ervoor gekozen om de tiled display, die rechts van de ESC balie staat, te verbeteren door een interactieve applicatie eraan te verbinden. Op dit moment is het display, alhoewel

Nadere informatie

Virtueel of Fysiek. Uitdagingen bij migratie naar Windows 7

Virtueel of Fysiek. Uitdagingen bij migratie naar Windows 7 Het jaar 2011/2012 staat voor veel organisaties in het teken van Windows 7. De overstap van Windows XP naar Windows 7 lijkt in eerste instantie eenvoudig te zijn maar blijkt in de praktijk toch complex.

Nadere informatie

sales performance Guided Buying software for customer specific solutions Bas Könst

sales performance Guided Buying software for customer specific solutions Bas Könst Guided Buying software for customer specific solutions Bas Könst Visie Quootz ontwikkelt en implementeert standaard software voor het optimaliseren van het verkoop-proces Wereldwijde toegang, 24/7 Webbased

Nadere informatie

Bsc4 bk4100 - TOI. ICT in de bouwkunde. Informatie en communicatie technologie. Technisch Ontwerp & Informatica

Bsc4 bk4100 - TOI. ICT in de bouwkunde. Informatie en communicatie technologie. Technisch Ontwerp & Informatica ICT in de bouwkunde Informatie en communicatie technologie 1 Technisch Ontwerp & Informatica Informatica 4. Het integraal ontwerpproject BK4100 2 Technisch Ontwerp & Informatica Informatica 4. Het integraal

Nadere informatie

Support Engineer There are no translations available.

Support Engineer There are no translations available. Support Engineer Wij zoeken een gemotiveerde, enthousiaste collega die goed kan luisteren en doorvragen om de klantvraag helder te krijgen en die de sociale vaardigheden heeft om de vele soorten klanten

Nadere informatie

Light + Building 2014 wereldwijd de toonaangevende vakbeurs voor architectuur en techniek

Light + Building 2014 wereldwijd de toonaangevende vakbeurs voor architectuur en techniek Light + Building 2014 wereldwijd de toonaangevende vakbeurs voor architectuur en techniek Presentatie door Maria Hasselman Director Brand Management Brussel, 12 November 2013 De economische en technologische

Nadere informatie

Michiel Smudde: Met de Tau 330 kunnen we uitbreiden naar nieuwe, interessante marktsegmenten, met nieuwe producten.

Michiel Smudde: Met de Tau 330 kunnen we uitbreiden naar nieuwe, interessante marktsegmenten, met nieuwe producten. Durst Tau 330 en Jumbo-rollen versnellen de productie Omnilabel verhoogt productiviteit exponentieel Michiel Smudde: Met de Tau 330 kunnen we uitbreiden naar nieuwe, interessante marktsegmenten, met nieuwe

Nadere informatie

Implementatie van een MES systeem

Implementatie van een MES systeem Implementatie van een MES systeem En dus een foutloze fabriek? Nedzink Roel Frissen Industrial Engineer Doel en agenda presentatie Nedzink Waarom MES? Hoe geïmplementeerd? Voorwaarden voor succesvolle

Nadere informatie

DESIGN BY PERFORMANCE IS EEN SOFTWARE GEDREVEN METHODE OM DE GEBOUWDE OMGEVING TE OPTIMALISEREN. INZENDING ARC-AWARDS INNOVATIE

DESIGN BY PERFORMANCE IS EEN SOFTWARE GEDREVEN METHODE OM DE GEBOUWDE OMGEVING TE OPTIMALISEREN. INZENDING ARC-AWARDS INNOVATIE DESIGN BY PERFORMANCE IS EEN SOFTWARE GEDREVEN METHODE OM DE GEBOUWDE OMGEVING TE OPTIMALISEREN. INZENDING ARC-AWARDS INNOVATIE IN EXTREEM KORTE TIJD BESLISSINGEN NEMEN OP BASIS VAN FEITEN ARCHITECTONISCH

Nadere informatie

Minigids Event Registration

Minigids Event Registration Registration Form Surname: Name: Company: Email: Minigids Event Registration Hoe en waarom online congres- en event registratie? Introductie Een evenement is een belangrijk moment. Je wilt een goede indruk

Nadere informatie

jadewerkwijze voor particuliere opdrachtgevers

jadewerkwijze voor particuliere opdrachtgevers jadewerkwijze voor particuliere opdrachtgevers ZELF (VER)BOUWEN? Zelf bouwen of verbouwen? JADE architecten biedt hiervoor reeds sinds 2010 een laagdrempelige service. Wij zijn gespecialiseerd in het ontwerpen

Nadere informatie

Kun je jouw beleving meten in woord, beeld en getal?

Kun je jouw beleving meten in woord, beeld en getal? Kun je jouw beleving meten in woord, beeld en getal? Marco Rozendaal & Arnold Vermeeren Technische Universiteit Delft / Faculteit Industrieel Ontwerpen De perfecte totaalbeleving. Dat is waar industrieel

Nadere informatie

Het Digitale Huis. Samenwerkende software voor de bouw

Het Digitale Huis. Samenwerkende software voor de bouw Het Digitale Huis Samenwerkende software voor de bouw Het Digitale Huis is het eerste en grootste BIM-software project in Nederland. Uniforme Bouwdeelbibliotheek Het is bovendien het enige project dat

Nadere informatie

22 juli 2014. Introductie: - Mirage Canon Master Edition - Mirage Canon 8 & 12 Colors Edition - Mirage Canon Pro Extention

22 juli 2014. Introductie: - Mirage Canon Master Edition - Mirage Canon 8 & 12 Colors Edition - Mirage Canon Pro Extention 22 juli 2014 Introductie: - Mirage Canon Master Edition - Mirage Canon 8 & 12 Colors Edition - Mirage Canon Pro Extention Mirage Canon Edition The Professional Printer Driver Algemene informatie Canon

Nadere informatie

FASE 1: WAT KAN ER BETER?

FASE 1: WAT KAN ER BETER? FASE 1:? Wat? Wie? Wanneer? Hoe lang? In de eerste maand gaan jullie bekijken wat er beter kan op school! Met het hele team en de begeleider. Dit is de start van het project. Deze fase duurt ongeveer acht

Nadere informatie

Workshop Octrooien, uitvindingen, merken en modellen 23 november 2011 HAVO/VWO-4

Workshop Octrooien, uitvindingen, merken en modellen 23 november 2011 HAVO/VWO-4 Workshop Octrooien, uitvindingen, merken en modellen 23 november 2011 HAVO/VWO-4 Evenement Op 23 november brachten 18 leerlingen van 1 school uit de regio een bezoek aan De High Tech Campus en kregen de

Nadere informatie

Stick to your roots verbeteren in plaats van vernieuwen

Stick to your roots verbeteren in plaats van vernieuwen Stick to your roots verbeteren in plaats van vernieuwen Kaizen Continu verbeteren of ook wel in het Japans: Kaizen. Deze gedachtegang gaat er vanuit dat verbeteren een veel betere optie is dan vernieuwen.

Nadere informatie

Van beeldscherm tot output

Van beeldscherm tot output Van beeldscherm tot output Uw grafische specialist en partner Grafinex ondersteunt de grafimedia industrie met een breed spectrum aan diensten en producten. Met deskundig advies en oplossingen op maat.

Nadere informatie

GOEDKOOP IS DUURKOOP. NEEM ORIGINELE KYOCERA-TONER.

GOEDKOOP IS DUURKOOP. NEEM ORIGINELE KYOCERA-TONER. GOEDKOOP IS DUURKOOP. NEEM ORIGINELE KYOCERA-TONER. HET ECHTE VOORDEEL. Er is maar één manier om een slecht functionerende toner en de kosten van opnieuw afdrukken te voorkomen en dat is door uitsluitend

Nadere informatie

PocketJet 600 series Mobiele Printers. www.brother.be

PocketJet 600 series Mobiele Printers. www.brother.be PocketJet 600 series Mobiele Printers Deze compacte mobiele printers bieden altijd en overal een degelijke en duurzame mobiele printoplossing voor verkoop, service en logistieke doeleinden, en voor veiligheids-

Nadere informatie

Logicsim Hydraulics. Vak/onderwerp Techniek, motorvoertuigentechniek, hydrauliek, mechanica

Logicsim Hydraulics. Vak/onderwerp Techniek, motorvoertuigentechniek, hydrauliek, mechanica Logicsim Hydraulics Vak/onderwerp Techniek, motorvoertuigentechniek, hydrauliek, mechanica Hardware-eisen Windows 3.1 of hoger, 486 processor of sneller, 5 Mb vrije ruimte op de harde schijf, 4 Mb RAM,

Nadere informatie