AMV Algemene Muzikale Vorming. Volwassenen. Ph. Thiran

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "AMV Algemene Muzikale Vorming. Volwassenen. Ph. Thiran"

Transcriptie

1 AMV Algemene Muzikale Vorming Volwassenen Ph. Thiran

2 Inhoudstafel Inhoudstafel... 1 Italiaanse woorden... 2 Notatie & Symbolen... 3 De noten & de rusten... 5 De maat... 7 De maat van een muziekstuk... 7 Omzetten naar een andere maat... 7 De soorten maten... 8 De wijzigingstekens en de voortekening... 9 De wijzigingstekens... 9 De voortekening... 9 De toonafstanden / intervallen De intervallen De verminderde en de overmatige toonafstanden (intervallen) Bepalen van een toonafstand De drieklank De toonladder De toonladder De grondklanken van een toonladder De hele-tonentoonladder De tertstoonladders De soorten tertstoonladders Hoe klinkt een tertstoonladder Voorbeelden van tertstoonladders: Vinden van de toonaard van een muziekstuk Schematisch Overzicht De tertstoonladders volledig uitgewerkt De diatonische modi Akkoorden Het akkoord Akkoord van een toonladder Analyse van een muziekstuk De opbouw Andere elementen in de analyse van een muziekstuk Moduleren Transponeren Speciale muziektermen De opmaat De diatonische halve toon De chromatische halve toon De syncope De sequens De triool De duool De kwartool De kwintool Een enharmonie Een picardische terts Een sicilienne AMV volwassenen Pg. 1

3 Italiaanse woorden allegro...snel, levendig andante...gaande crescendo...geleidelijk aan verluiden D.C. (da capo)...terug naar het begin D.C. al fino...herhalen van het begin tot aan fine decrescendo...geleidelijk aan verzachten diminuendo...geleidelijk aan verzachten fermate-teken (orgelpunt)...toon aanhouden forte...luid legato...gebonden lento...traag mezzo-forte...half luid piano...zacht staccato...kort a capella...zonder begeleiding cantabile...zangerig coda teken...naar de coda springen D.S. al fine...herhalen vanaf het DS-teken tot aan fine fortissimo...zeer luid giocoso...vrolijk largo...breed marcato...met nadruk moderato...matig pianissimo...zeer zacht rallentando...geleidelijk vertragen ritardando...vertragen, langzamer wordend sempre...steeds, altijd solo...alleen subito...plots, ineens tutti...iedereen vivace...levendig a tempo...vorig tempo hernemen accelerando...versnellen adagio...rustig al fine...tot het einde allegretto...matig vlug con motto...met beweging decisio...vastberaden dolce...zoet, lief maestoso...plechtig meno mosso...minder bewogen (snel) = trager molto...veel, zeer piu mosso...meer bewogen (snel) = sneller poco a poco...beetje bij beetje presto...zeer snel ritenuto...tegengehouden, plotseling vertragen sforzando...plots heel luid stesso tempo...zelfde tempo tempo...snelheid van de tellen tempo primo...het eerste tempo hernemen perpendosi...fade-out (verstillen en vertragen) allargando...verbreden en versterken AMV volwassenen Pg. 2

4 Symbolen sol sleutel... fa sleutel... maatteken en eindstreep... 4/4 maat... 2/2 maat... crescendo... decrescendo / diminuendo... forte... fortissimo... piano... pianissimo... mezzo piano... mezzo forte... fermate-teken... accent... staccato... coda teken... D.S. teken (dal segno)... kruisteken... dubbel kruisteken... molteken... dubbel molteken... herstellingsteken... koppelteken... AMV volwassenen Pg. 3

5 triool... duool... octaveringsteken... aanduiding voor een hele toon... aanduiding voor een halve toon... zinsboog... herhalingsteken... voltateken... AMV volwassenen Pg. 4

6 De noten & de rusten benaming notatie in de sol-sleutel notatie in de fa-sleutel letterbenaming met een kruis = letter + is met een mol = letter + es c of C do met een kruis = cis met een mol = ces d of D re met een kruis = dis met een mol = des e of E mi met een kruis = eis met een mol = es (!! samentrekking) f of F fa met een kruis = fis met een mol = fes g of G sol met een kruis = gis met een mol = ges a of A la met een kruis = ais met een mol = as (!! samentrekking) b of B si met een kruis = bis met een mol = bes (hoge) do c of C De waarde van de noten en de rusten Waarde Noot benaming equivalent rust 1 hele noot 1/2 halve noot 1/4 vierde noot 1/8 achtste noot 1/16 16 de noot 1/32 32 ste noot... AMV volwassenen Pg. 5

7 Een punt achter een noot verlengt de noot met de helft van haar waarde. Voorbeelden: = gepunteerde halve noot = 1/2 + 1/4 = gepunteerde vierde noot = 1/4 + 1/8 = gepunteerde achtste noot = 1/8 + 1/16 Hetzelfde geldt voor de rusten een punt achter een rust verlengt de rust met de helft van haar waarde. AMV volwassenen Pg. 6

8 De maat De maat van een muziekstuk Een maat wordt aangeduid in 2 delen: het aantal tellen in een maat de waarde van iedere tel Schrijfwijzen eerste tel tweede tel tellen van een kwartnoot 2 tellen van een hele noot 2 tellen van een halve noot 2 tellen van een achtste noot Schrijfwijzen eerste tel tweede tel derde tel tellen van een kwartnoot Opmerking: Men heeft de neiging om een maat van 2/8 sneller te spelen dan een maat van 2/2. Dit komt omdat de partituur in 2/2 er "lichter" uit ziet dan een partituur in 2/8. Maar uiteindelijk bepaalt het tempo met welke snelheid een muziekstuk wordt gespeeld, en niet de maat. Een stuk in 2/8 kan dus mogelijks even snel gespeeld worden als een muziekstuk in 2/2. Omzetten naar een andere maat Men kan een muziekstuk dus ook herschrijven in een andere maat om de partituur leesbaarder te maken. Als men een muziekstuk in 2/2 wil herschrijven in 2/4: moet men de waarde van iedere noot en rust halveren een hele noot wordt een halve noot, een halve noot wordt een kwartnoot enz... immers iedere tel mag nog slechts een kwartnoot duren (voordien een halve noot) Als men een muziekstuk in 3/8 wil herschrijven in 3/4, moet men de waarde van iedere noot en rust verdubbelen een achtste noot wordt een kwartnoot, een zestiende noot wordt een achtste noot enz... immers iedere tel duurt nu een kwartnoot (voordien een achtste noot) Voorbeeld: dit muziekstuk in maat 2/2 omgezet in 2/4, wordt... AMV volwassenen Pg. 7

9 De soorten maten Binaire en ternaire maten Binair een maat van 2 tellen of een veelvoud ervan (het aantal tellen in een maat is deelbaar door 2) Voorbeeld: 2/4, 6/8, 4/4 Ternair een maat van 3 tellen of een veelvoud ervan Voorbeeld: 3/8, 3/4, 9/8 Enkelvoudige en samengestelde maten enkelvoudige maat iedere tel splitst in 2 gelijke delen Voorbeeld: 2/4 (iedere tel splitst in 2 achtste noten) samengestelde maat iedere tel splitst in 3 gelijke delen Voorbeeld: 6/8 (iedere tel splitst in 3 achtste noten) Voorbeelden: maat 2/2 teller deelbaar door 2, dus een binaire maat (2 tellen van een halve noot) iedere tel (= halve noot) splitst in 2 vierde noten, dus een enkelvoudige maat maat 3/4 Conclusie: 2/2 is een enkelvoudige binaire maat teller is NIET deelbaar door 2, dus een ternaire maat (3 tellen van een kwartnoot) iedere tel (= kwartnoot) splitst in 2 achtste noten, dus een enkelvoudige maat maat 6/8 Conclusie: 3/4 is een enkelvoudige ternaire maat teller is deelbaar door 2, dus een binaire maat (2 tellen van 3 achtsten) iedere tel splitst in 3 achtste noten, dus een samengestelde maat maat 9/8 Conclusie: 6/8 is een samengestelde binaire maat teller is NIET deelbaar door 2, dus een ternaire maat (3 tellen van 3 achtsten) iedere tel splitst in 3 achtste noten, dus een samengestelde maat Conclusie: 9/8 is een samengestelde ternaire maat AMV volwassenen Pg. 8

10 De wijzigingstekens en de voortekening De wijzigingstekens een kruis verhoogt de noot met een halve toon een mol verlaagt de noot met een halve toon een herstellingsteken, herstelt een kruis of een mol Een wijzigingsteken in een partituur geldt: 1. tot aan de volgende maatstreep 2. alleen voor de noot waar het bij staat (niet voor de octaven hoger of lager) De voortekening De volgorde van de kruisen: fa do sol re la mi si De volgorde van de mollen: si mi la re sol do fa (= de omgekeerde volgorde van de kruisen) Opgelet: De voortekening (mollen of kruisen) moet op elke regel herhaald worden. De voortekening geldt voor alle noten met dezelfde naam. AMV volwassenen Pg. 9

11 De toonafstanden / intervallen De intervallen Hoedanigheid & Notatie Afstand Naam klein rein groot 1 priem 2 secunde 3 terts 1 halve toon K2 1 hele toon + 1 halve toon 0 tonen R1 1 hele toon G2 2 hele tonen K3 G3 4 kwart 2 hele tonen + 1 halve toon R4 5 kwint 3 hele tonen + 1 halve toon R5 6 sixt 3 hele tonen + 2 halve tonen 4 hele tonen + 1 halve toon K6 G6 7 septiem 4 hele tonen + 2 halve tonen 5 hele tonen + 1 halve toon K7 G7 8 octaaf 5 hele tonen + 2 halve tonen R8 De verminderde en de overmatige toonafstanden (intervallen) De verminderde en de overmatige toonafstanden: rein - ½ toon = verminderd rein + ½ toon = overmatig groot - ½ toon = klein groot - ½ toon - ½ toon = verminderd groot + ½ toon = overmatig Schematisch: verminderd - rein + overmatig verminderd - klein - groot + overmatig AMV volwassenen Pg. 10

12 Bepalen van een toonafstand Hoe het interval bepalen: de naam van de noten bepalen het interval de afstand tussen de tonen bepalen de hoedanigheid Voorbeelden: do - re do - re = secunde 1,5 toon = overmatige secunde (groot + ½ toon) do - mi do - mi = terts 1,5 toon = kleine terts Hoewel de afstand do-re en do-mi even groot is (nl. 1,5 toon), noemt men de toonafstand anders omdat de notennamen verschillen. AMV volwassenen Pg. 11

13 De drieklank Een drieklank = 2 tertsen op elkaar Als basis zijn er 2 soorten drieklanken: Grote drieklank eerste terts is groot (en de tweede terts is klein) Kleine drieklank eerste terts is klein (en de tweede terts is groot) Daarnaast bestaan er eveneens: De verminderde drieklank 2 kleine tertsen op elkaar De overmatige drieklank 2 grote tertsen op elkaar Grote drieklank Voorbeeld: do mi sol do mi is een grote terts (2 tonen) mi sol is een kleine terts (½ toon + 1 toon) Kleine drieklank Voorbeeld: do mi sol do mi is een kleine terts (1 toon + ½ toon) mi sol is een grote terts (2 tonen) re fa la re fa is een kleine terts (1 toon + ½ toon) fa la is een grote terts (2 tonen) Verminderde drieklank Voorbeeld: do mi sol do mi is een kleine terts (1 toon + ½ toon) mi sol is een kleine terts (1 toon + ½ toon) Overmatige drieklank Voorbeeld: do mi sol do mi is een grote terts (2 tonen) mi sol is een grote terts (2 tonen) AMV volwassenen Pg. 12

14 De toonladder De toonladder Een toonladder is een stijgende of dalende opeenvolging van toonhoogten, bestaande uit de tonen van een octaaf. Voorbeeld: do re mi fa sol la si do fa sol la si do re mi fa la si do re mi fa sol la... Een toonladder kan dus met gelijk welke noot beginnen. Op de toonladder krijgt iedere toontrap een naam: Toontrap benaming Afkorting Opmerkingen I tonica T grondtoon II boventonica III mediant M 3de trap IV subdominant V dominant D 5de trap VI VII VIII bovendominant M- is een kleine terts M+ is een grote terts leidtoon LT in de grote tertstoonladder in de harmonische en melodische kleine tertstoonladder (halve toon tussen trap VII en VIII) ondertonica OT alleen in de natuurlijke kleine tertstoonladder (volledige toon tussen trap VII en VIII) tonica of octaafnoot T De grondklanken van een toonladder De grondklanken van een toonladder zijn: o tonica (1ste trap of grondtoon) o mediant (3de trap) o dominant (5de trap) De hele-tonentoonladder Dit is een toonladder waarin alle afstanden hele tonen zijn, voorbeeld: do - re - mi - fa - sol - la - si Men kan opmerken dat de 7 de trap hetzelfde klinkt als de octaafnoot (si klinkt hetzelfde als do). AMV volwassenen Pg. 13

15 De tertstoonladders De soorten tertstoonladders De soorten tertstoonladder zijn : o grote tertstoonladder o kleine tertstoonladder = een kleine terts lager dan de bijhorende grote tertstoonladder. Van de kleine tertstoonladders zijn er 3 varianten: 1. de natuurlijke kleine tertstoonladder (dit wordt ook wel de oude wijze of eolische kleine tertstoonladder genoemd) 2. de harmonische kleine tertstoonladder hierbij wordt alleen de 7 de trap verhoogd 3. de melodische kleine tertstoonladder hierbij wordt de 6 de en de 7 de trap verhoogd Voorbeeld: de toonladder van Do groot een kleine terts lager dan Do is La (do si la = 1 + ½ toon) de kleine tertstoonladder van Do groot is dus La klein. Do groot en La klein noemen we dan ook parallelle toonladders. De grote tertstoonladder en de kleine tertstoonladder hebben dezelfde voortekening. In onze Westerse muziek gebruiken we vnl. de melodische kleine tertstoonladder (dus met de 6 de en 7 de trap verhoogd). Opmerking : in dalende lijn wordt ook vaak de natuurlijke kleine tertstoonladder gebruikt. Bij de grote tertstoonladder liggen de halve tonen tussen trap III en IV en tussen trap VII en VIII Bij de (natuurlijke) kleine tertstoonladder liggen de halve tonen tussen trap II en III en tussen trap V en VI Dit betekent dat: de (grond)-drieklank van een grote tertstoonladder altijd een grote drieklank is de (grond)-drieklank van een kleine tertstoonladder altijd een kleine drieklank is Hoe klinkt een tertstoonladder Toonladder grote tertstoonladder natuurlijke kleine tertstoonladder harmonische kleine tertstoonladder melodische kleine tertstoonladder Klinkt als... van neutraal tot opgewekt, vrolijk oude kerkmuziek oosters romantisch, winters Voorbeelden van tertstoonladders: 1. De toonladder van Do groot (drieklank van de grondtonen = do mi sol) 2. De toonladder van La klein (is de kleine tertstoonladder van Do groot) (drieklank van de grondtonen = la do mi) De natuurlijke kleine tertstoonladder van la-klein AMV volwassenen Pg. 14

16 De harmonische kleine tertstoonladder van la-klein (VII verhoogd) De melodische kleine tertstoonladder van la-klein (VI en VII verhoogd) 3. De toonladder van Fa groot (drieklank van de grondtonen = fa la do) 4. De toonladder van Re klein (is de kleine tertstoonladder van Fa groot) (drieklank van de grondtonen = re fa la) De natuurlijke kleine tertstoonladder van re-klein Vinden van de toonaard van een muziekstuk Hoe vindt men de toonaard (tertstoonladder) van een muziekstuk dit is gebaseerd op de voortekening (de mollen of kruisen aan de sleutel). 1. Zoek eerst de grote tertstoonladder Leer de volgorde van de kruisen de mollen fa do sol re la mi si si mi la re sol do fa (omgekeerde volgorde van de kruisen) Als er geen voortekening is De toonladder van Do - groot Als er 1 aan de sleutel staat (= si-mol) De toonladder van Fa - groot Als er kruisen aan de sleutel staan neem de laatste kruis en verhoog met een halve toon (= dan krijg je de tonica van de grote tertstoonladder) Als er mollen aan de sleutel staan neem de voorlaatste mol (= dan krijg je de tonica van de grote tertstoonladder) 2. Bepaal of het de grote of de kleine tertstoonladder is De grote tertstoonladder en de kleine tertstoonladder hebben immers dezelfde voortekening. De kleine tertstoonladder is een kleine terts lager dan de grote. Om te weten in welke toonaard een muziekstuk is geschreven, zijn er 2 manieren: AMV volwassenen Pg. 15

17 Gevoelsmatig Klinkt het stuk eerder vrolijk grote tertstoonladder Klinkt het stuk eerder triestig kleine tertstoonladder Op basis van de toontrap Je kijkt naar de laatste noot en dit geeft meestal aan in welke toonaard het stuk geschreven is. 55 % van de muziekstukken eindigt op de tonica 35 % van de muziekstukken eindigt op de dominant 5 % van de muziekstukken eindigt op de mediant 5 % van de muziekstukken eindigt op een andere noot Voorbeelden 3 kruisen in de voortekening (fa do sol) verhoog laatste kruis met een halve toon: Sol + halve toon = La muziekstuk staat dus in La groot of in Fa - klein (1,5 toon lager dan La) 3 mollen in de voortekening (si mi la) neem de voorlaatste mol = Mi muziekstuk staat dus in Mi groot of in Do - klein (1,5 toon lager dan Mi ) Schematisch Overzicht Voortekening Grote tertstoonladder... Re La Mi Si Fa Do Sol Re La Mi Si... Kleine tertstoonladder si fa do sol re la mi si fa do sol De tertstoonladders volledig uitgewerkt Voortekening Geen voortekening (= geen kruisen of mollen aan de sleutel) Toonaard voor de grote tertstoonladder Do - groot Toonaard voor de kleine tertstoonladder (= kleine terts lager dan de grote) la - klein Kruisen aan de sleutel Hoe: neem de laatste kruis en verhoog deze met een halve toon dit geeft je de grote tertstoonladder. Om de kleine tertstoonladder te vinden, verlaag je dan met een kleine terts Voortekening Toonaard voor de grote tertstoonladder Sol groot Toonaard voor de kleine tertstoonladder (= kleine terts lager dan de grote) mi klein (=Fa # + halve toon) (=1,5 toon lager dan Sol) Re groot (=Do # + halve toon) si klein (=1,5 toon lager dan Re) AMV volwassenen Pg. 16

18 La groot (=Sol # + halve toon) fa# - klein (=1,5 toon lager dan La) Mi groot (=Re # + halve toon) Si groot (=La # + halve toon) Fa# groot (=Mi #+ halve toon) Opgelet: mi # is reeds = fa en daar dan nog een halve toon bij is fa # Do# groot (=Si # + halve toon) Opgelet: si # is reeds = do en daar dan nog een halve toon bij is do # do# - klein (=1,5 toon lager dan Mi) sol# - klein (=1,5 toon lager dan Si) re# - klein (=1,5 toon lager dan Fa#) la# - klein (=1,5 toon lager dan Do#l) Mollen aan de sleutel Hoe: neem de voorlaatste mol dit geeft je de grote tertstoonladder. Om de kleine tertstoonladder te vinden, verlaag je dan met een kleine terts. Voortekening Toonaard voor de grote tertstoonladder Fa groot Toonaard voor de kleine tertstoonladder (= kleine terts lager dan de grote) re klein Dit is een uitzondering! (=1,5 toon lager dan Fa) Si-mol groot (=voorlaatste mol = Si-mol) sol klein (=1,5 toon lager dan Si-mol) Mi-mol groot (=voorlaatste mol = Mi-mol) do - klein (=1,5 toon lager dan Mi-mol) La-mol groot (=voorlaatste mol = La-mol) fa - klein (=1,5 toon lager dan La-mol) Re-mol groot (=voorlaatste mol = Re-mol) Sol-mol groot (=voorlaatste mol = Sol-mol) si-mol - klein (=1,5 toon lager dan Re-mol) Opgelet: van Re-mol naar Do is een halve toon, van Do naar Si is ook maar een halve toon, dus moet men Si nogmaals aan halve toon verlagen (=Si-mol) om een kleine terts te dalen dus Simol klein mi-mol - klein (=1,5 toon lager dan Sol-mol) Opgelet: van Sol-mol naar Fa is een halve toon, van Fa naar Mi is ook maar een halve toon, dus moet men Mi nogmaals aan halve toon verlagen (=Mi-mol) om een kleine terts te dalen dus Mi-mol klein AMV volwassenen Pg. 17

19 Do-mol groot (=voorlaatste mol = Do-mol) la-mol - klein (=1,5 toon lager dan do-mol) De diatonische modi Sommige muziekstukken respecteren de logica van de grote en kleine tertstoonladders NIET. Als je dit tegenkomt, kan je de toonaard afleiden volgens de plaats waar de halve tonen staan: modus plaat van de halve tonen 1 ionische tussen III en IV en tussen VII en VIII (octaafnoot) 2 dorische tussen II en III en tussen VI en VII 3 frygische tussen I en II en tussen V en VI 4 lydische tussen IV en V en tussen VII en VIII (octaafnoot) 5 mixo-lydische tussen III en IV en tussen VI en VII 6 eolische tussen II en III en tussen V en VI 7 lokrische tussen I en II en tussen IV en V Voorbeeld: Geen voortekening dus dit is normaal gezien Do-groot of la-klein. Maar Bij de grote tertstoonladder liggen de halve tonen tussen trap III en IV en tussen trap VII en VIII Dit is hier niet het geval. 2. Bij de (natuurlijke) kleine tertstoonladder liggen de halve tonen tussen trap II en III en tussen trap V en VI Dit is hier niet het geval. 3. Bij de harmonische wordt de 7 de trap verhoogd (= alleen de sol) Bij de melodische wordt de 6 de en de 7 de trap verhoogd (= de fa en de sol) Dit is hier niet het geval want alleen de 6 de trap is verhoogd. 4. Dus is het een diatonische modus Welke de halve tonen liggen tussen II en III en tussen VI en VII de toonaard is la dorisch (we spreken niet van groot of klein) Voorbeeld 2: Mi -groot of do-klein Alleen de 6 de toon is verhoogd do dorisch AMV volwassenen Pg. 18

20 Akkoorden Het akkoord Een akkoord is een opeenstapeling van tertsen. (een drieklank is dus een akkoord). Voorbeelden akkoord gebouwd op do in Do-groot do - mi - sol akkoord gebouwd op la in la-klein la - do - mi akkoord gebouwd op la in La-groot la - do - mi (!! 3 kruisen aan de sleutel) De volgorde van de noten in een akkoord heeft geen belang, maar het krijgt wel een speciale aanduiding (notatie): Voorbeeld van verschillende basisakkoorden van Do groot Basisakkoord van Do groot do - mi - sol = de gondligging = kwint akkoord Bij de grondligging zijn er de volgende toonafstanden: do - mi = terts do - sol = kwint Vandaar dat dit akkoord ook genoteerd wordt als Do 3 5 of nog Do 5 letterbenaming C 5 of c 5 (het akkoord krijgt steeds de benaming van de noot waarop het is gebaseerd) mi - sol - do = de eerste omkering = sixt akkoord Bij de eerste omkering zijn er de volgende toonafstanden: mi - sol = terts mi - do = sixt Vandaar dat dit akkoord ook genoteerd wordt als Mi 3 6 of nog Mi 6 letterbenaming E 6 of e 6 sol - do - mi = de tweede omkering = kwart-sixt akkoord Bij de tweede omkering zijn er de volgende toonafstanden: sol - do = kwart sol - mi = sixt Vandaar dat dit akkoord ook genoteerd wordt als Sol 4 6 letterbenaming G 4 6 of g 4 6 Hetzelfde kan je toepassen voor de akkoorden van de andere toonladders. Voorbeelden Re groot twee kruisen aan de sleutel (fa en do ) basisakkoord = re - fa - la o grondligging = re - fa - la Re 3 5 of nog D 5 re - fa is een terts ; re - la is een kwint o eerste omkering = fa - la - re Fa 3 6 of nog Fis 6 fa - la is een terts ; fa - re is een sixt o tweede omkering = la - re - fa La 4 6 of nog A 4 6 la - re is een kwart ; la - fa is een sixt AMV volwassenen Pg. 19

21 Fa klein drie kruisen aan de sleutel (fa, do en sol ) basisakkoord = fa - la - do o grondligging = fa - la - do Fa 3 5 of nog Fis 5 o eerste omkering = la - do - fa La 3 6 of nog A 6 o tweede omkering = do - fa - la Do 4 6 of nog Cis 4 6 C 5 do - mi - sol (do met terts en kwint) C 6 do - mi - la (do met terts en sixt) do - fa - la (do met kwart en sixt) C 4 6 Akkoorden van een toonladder De akkoorden van tertstoonladder worden gebouwd op de volgende trappen: trap I tonica + de eerste en tweede omkering trap IV subdominant + de eerste en tweede omkering trap V dominant + de eerste en tweede omkering Voorbeeld De akkoorden voor een muziekstuk in Do-groot zijn: do - mi - sol gebouwd op de tonica van Do-groot (do) + de eerste en twee omkering fa - la - do gebouwd op de subdominant van Do-groot (fa) + de eerste en twee omkering sol - si - re gebouwd op de dominant van Do-groot (sol) + de eerste en twee omkering De akkoorden voor een muziekstuk in Re-groot zijn: re - fa - la gebouwd op de tonica van Re-groot (re) + de eerste en twee omkering sol - si - re gebouwd op de subdominant van Re-groot (sol) + de eerste en twee omkering la - do - mi gebouwd op de dominant van Re-groot (la) + de eerste en twee omkering AMV volwassenen Pg. 20

22 Analyse van een muziekstuk De opbouw Een muziekstuk is meestal opgebouwd uit delen van 4 maten of een veelvoud ervan (heel vaak 8 maten). Ieder deel kan dan nog eens opgedeeld worden in stukken die sterk op elkaar gelijken. Een veel voorkomende opbouw is: A B A (en variaties daarop) A B C A (en variaties daarop) Voorbeelden les 1 uit oefenboek Roland Smeets A (deel met 8 maten) B (deel met 8 maten) A (deel met 8 maten) a a b b a a 4 maten 4 maten met een variatie op a 4 maten 4 maten met een variatie op b 4 maten 4 maten met een 2 de variatie op a les 3 uit oefenboek Roland Smeets A (deel met 8 maten) B (deel met 8 maten) A (deel met 8 maten) a a 3 b b a a 3 4 maten 4 maten een terts hoger dan a 4 maten 4 maten met een variatie op b 4 maten met een variatie op a 4 maten een terts hoger dan a 5 maten coda (= afsluiter) les 4 uit oefenboek Roland Smeets A (deel met 4 maten) B C (deel met 4 maten + coda) A (deel met 4 maten + coda) a a b c c + coda a a + coda 2 maten 2 maten met een variatie op a 2 maten 2 maten met een variatie op c + 1 maat coda 2 maten 2 maten met een variatie op a + 2 maten coda Andere elementen in de analyse van een muziekstuk Andere aandachtspunten in de analyse van een muziekstuk zijn: Bepalen van de toonaard Bepalen van de modulaties Vinden van sequensen AMV volwassenen Pg. 21

23 Moduleren Moduleren = van toonaard veranderen in een muziekstuk. Een muziekstuk begint en eindigt steeds in de toonaard waarin het is geschreven. Maar "onderweg" kan het tijdelijk van toonaard veranderen. Hoe kunnen we moduleren? We vertrekken hiervoor van ons schematisch overzicht: Voortekening Grote tertstoonladder... Re La Mi Si Fa Do Sol Re La Mi Si... Kleine tertstoonladder si fa do sol re la mi si fa do sol De gebruikelijke modulaties zijn: de parallelle toonladder (dus de bijhorende kleine of grote tertstoonladder) een kruis of mol toevoegen en de parallelle toonladder (dus de bijhorende kleine of grote tertstoonladder) de laatste kruis of mol wegnemen en de parallelle toonladder (dus de bijhorende kleine of grote tertstoonladder) Voorbeeld 1 Muziekstuk in Re-groot (2 ) de modulaties zijn: si-klein de kleine tertstoonladder van Re-groot La-groot 1 kruis toevoegen fa -klein en de bijhorende kleine tertstoonladder Sol-groot 1 kruis wegnemen Groot Sol-groot Re-groot La-groot klein mi-klein si-klein fa -klein (harmonisch) + re + la + mi (melodisch) + do en re + sol en la + re en mi Voorbeeld 2 Muziekstuk in Fa-groot (1 ) de modulaties zijn: re-klein de kleine tertstoonladder van Re-groot Si -groot 1 mol toevoegen sol-klein en de bijhorende kleine tertstoonladder Do-groot 1 mol wegnemen la-klein en de bijhorende kleine tertstoonladder 2 1 Groot Si -groot Fa-groot Do-groot klein sol-klein re-klein la-klein (harmonisch) + fa + do + sol (melodisch) + mi en fa + si en do + fa en sol AMV volwassenen Pg. 22

24 Tussen "naastliggende" toonaarden zijn er gemeenschappelijke akkoorden. Dit maakt het eenvoudig om vloeiend van de ene toonaard naar de andere te overgaan. Voorbeeld Do-groot heeft de volgende akkoorden: do - mi - sol (gebouwd op de tonica) fa - la - do (gebouwd op de subdominant) sol - si - re (gebouwd op de dominant) Sol-groot heeft de volgende akkoorden: sol - si - re (gebouwd op de tonica) do - mi - sol (gebouwd op de subdominant) re - fa - la (gebouwd op de dominant) Deze beide toonaarden hebben dus "do-mi-sol" en "sol-si-re" gemeenschappelijk als akkoord. AMV volwassenen Pg. 23

25 Transponeren Transponeren is een muziekstuk in een nieuwe toonsoort herschrijven. Transponeren komt er in feite op neer dat iedere noot van de originele muziekstuk met hetzelfde aantal (halve) tonen wordt verhoogd of verlaagd. Maar ook de toonaard moet men aanpassen Men kan op 2 manieren transponeren: Het muziekstuk herschrijven geschreven transpositie = men behoudt dezelfde sleutel, maar men herschrijft alle noten en past de toonaard aan. Het muziek op zicht aanpassen dit gebeurt door een andere sleutel te denken voor het muziekstuk. De noten blijven, maar doordar er een andere sleutel staat krijgen de noten een andere betekenis. Ook hier moet nog altijd de toonaard aangepast worden. Concreet voorbeeld wanneer dit nodig is: 1. Een saxofoon staat gestemd in si en moet de partituur overnemen van een dwarsfluit (gestemd in do). 2. de saxofoon moet dus alles 1 toon hoger spelen om dezelfde toon te laten klinken (van si naar do is 1 toon) Hoe transponeren: 1. De toonaard veranderen (voortekening veranderen). De toonaard moet aangepast worden om de toonafstanden te respecteren. 2. Alle noten herschrijven. 3. De wijzigingstekens aanbrengen op basis van de nieuwe voortekening. Een muziekstuk in Do-groot, één toon hoger schrijven, gebeurt dan als volgt: 1. De toonaard aanpassen Do-groot + 1 toon Re-groot Re-groot heeft 2 kruisen aan de sleutel (fa en do ) 2. Alle noten worden 1 toon hoger geschreven: do wordt re, re wordt mi, mi wordt fa enz... (op basis van de nieuwe voortekening) 3. Wijzigingstekens doorvoeren: do wordt een re enz... Een muziekstuk in Do-groot, twee tonen lager schrijven: 1. De toonaard aanpassen Do-groot - 2 tonen La -groot La -groot heeft 4 mollen aan de sleutel (si, mi, la en re ) 2. Alle noten worden 2 tonen lager geschreven: do wordt la, re wordt si, mi wordt do enz... (op basis van de nieuwe voortekening) 3. Men moet rekening houden met de noten met een wijzigingsteken: do wordt een la (want met de nieuwe voortekening hebben we anders la ) sol wordt een mi (want met de nieuwe voortekening hebben we anders mi ) la wordt een fa enz... Muziekstuk in Do-groot 2 tonen lager getransponeerd (in La -groot) AMV volwassenen Pg. 24

26 Speciale muziektermen De opmaat Een opmaat is de noot (of noten) die gespeeld wordt vóór de eerste volledige maat aan het begin van een muziekstuk. De opmaat is meestal de dominant van de toonaard (toonladder). De eerste tel van de eerste volledige maat is dan meestal de tonica Voorbeeld in Do-groot opmaat sol eerste tel do De diatonische halve toon De diatonische halve toon is een halve toon tussen twee noten met een verschillende naam. Voorbeeld: mi fa si do sol la De chromatische halve toon De chromatische halve toon is een halve toon tussen twee noten met dezelfde naam. Voorbeeld: sol sol do do De syncope De basis van een syncope is het volgende ritme kort lang kort In een syncope wordt de klemtoon gelegd op de tweede noot! (bij andere ritmes wordt de klemtoon steeds gelegd op de eerste noot) Voorbeelden: achtste vierde achtste zestiende achtste - zestiende Er bestaan verschillende varianten op de syncope zoals achtste vierde zestiende+zestiende (laatste achtste noot wordt gesplitst in 2 zestienden) achtste vierde achtste rust (laatste achtste noot wordt vervangen door een rust) AMV volwassenen Pg. 25

27 De sequens Een sequens is een figuur (melodie of ritme) die een aantal keren terugkomt. (bij het schrijven van sequensen geen rekening houden met de voortekening, wel met wijzigingstekens) De triool Een triool is een figuur van muzieknoten waarbij de nootduur van twee noten in drie gelijke delen wordt verdeeld. Of nog... een triool zijn 3 gelijke noten die samen even lang duren als 2 noten. Of nog... verhouding 3:2 Drie achtste noten die samen even lang duren als 2 achtste noten Drie zestiende noten die samen even lang duren als 2 zestiende noten De duool Een duool is een figuur van muzieknoten waarbij de nootduur van drie noten in twee gelijke delen wordt verdeeld. Of nog... een duool zijn 2 gelijke noten die samen even lang duren als 3 noten. Of nog... verhouding 2:3 Dus een duool van 2 achtste noten duurt even lang als 2 gepunteerde achtste noten Twee achtste noten die samen even lang duren als 3 achtste noten is hetzelfde als De kwartool Een kwartool is een figuur van muzieknoten waarbij de nootduur van drie noten in vier gelijke delen wordt verdeeld. Of nog... een kwartool zijn 4 gelijke noten die samen even lang duren als 3 noten. Of nog... verhouding 4:3 Vier achtste noten die samen even lang duren als 3 achtste noten De kwintool Een kwintool is een figuur van muzieknoten waarbij de nootduur van vier noten in vijf gelijke delen wordt verdeeld. Of nog... een kwintool zijn 5 gelijke noten die samen even lang duren als 4 noten. Of nog... verhouding 5:4 Vijf achtste noten die samen even lang duren als 4 achtste noten AMV volwassenen Pg. 26

Kempische Steenweg 400 3500 Hasselt Tel. : 011 27 84 60 www.musart.be. Basistheorie m.b.t. de toelatingsproeven voor het 4 e en 5 e jaar

Kempische Steenweg 400 3500 Hasselt Tel. : 011 27 84 60 www.musart.be. Basistheorie m.b.t. de toelatingsproeven voor het 4 e en 5 e jaar Kempische Steenweg 400 3500 Hasselt Tel. : 011 27 84 60 www.musart.be Basistheorie m.b.t. de toelatingsproeven voor het 4 e en 5 e jaar 1. INTERVALLEN OF TOONAFSTANDEN 1.1. Inleiding De onderlinge verhouding

Nadere informatie

ALGEMENE MUZIEKLEER VOOR HET B-EXAMEN

ALGEMENE MUZIEKLEER VOOR HET B-EXAMEN ALGEMENE MUZIEKLEER VOOR HET B-EXAMEN INHOUDSOPGAVE TEMPO AANDUIDINGEN... 3 INTERVALLEN... 4 MAATSOORTEN EN RITME TRIOLEN... 5 MAATSOORTEN EN RITME - SYNCOPEN... 6 MAATSOORTEN EN RITME - HET SWINGRITME...

Nadere informatie

Theorie A examen G I T A A R

Theorie A examen G I T A A R Theorie A examen G I T A A R De stemming van de gitaar is e b g D A E E E N P A A R S P E C I A L E E F F E C T E N Z I J N : G O L P E : T I K O P D E K L A N K K A S T G L I S S A N D O : H O O R B A

Nadere informatie

Toonaarden. Grote en kleine tertstoonladders

Toonaarden. Grote en kleine tertstoonladders Toonaarden Grote en kleine tertstoonladders De meeste westerse muziek staat in een grote of een kleine toonaard. Die twee soorten toonaarden heb je al uitgebreid bekeken bij AMV. Even een herhaling. Er

Nadere informatie

Begrippenlijst muziektheorie

Begrippenlijst muziektheorie Begrippenlijst muziektheorie Hieronder staat de begrippenlijst muziektheorie. De meeste begrippen worden uitgelegd in diverse video s op pabowijzer als onderdeel van het boek Nieuw Geluid. ISBN: 978 90

Nadere informatie

De notenbalk met vijf lijntjes

De notenbalk met vijf lijntjes Klas 2 Het notenschrift Ieder land heeft zijn eigen taal. In Frankrijk spreken ze Frans, in Engeland Engels en in Nederland Nederlands. Er is één taal die in ieder land gesproken wordt: Het notenschrift!

Nadere informatie

Theorie voor het HAFABRA examen A

Theorie voor het HAFABRA examen A Theorie voor het HAFABRA examen A Versie 1 - oktober 2009. Theorie voor het HAFABRA examen A Inleiding... 3 Hoofdstuk 1: noten, notennamen, notenbalk en sleutels... 4 1.1 Stamtonen, notenbalk en sleutels...

Nadere informatie

samengesteld bovenste cijfer is 4 of meer

samengesteld bovenste cijfer is 4 of meer Werkblad C Les 1 Naam:.. enkelvoudig bovenste cijfer is 2 of samengesteld bovenste cijfer is 4 of meer regelmatig onregelmatig 2-delig (binair) -delig (ternair) 2 2 2 2 4 8 2 4 8 4 4 4 6 6 12 4 2 8 4 8

Nadere informatie

Theorie voor het HAFABRA examen B

Theorie voor het HAFABRA examen B Theorie voor het HAFABRA examen B Versie 1 - oktober 2009. Theorie voor het HAFABRA examen B Inleiding... 3 Hoofdstuk 1: maat en ritme... 4 1. Maataccenten. Zware en lichte maatdelen... 4 Dus:... 6 1.2

Nadere informatie

Bijgestuurd Leerplan

Bijgestuurd Leerplan Onderwijssecretariaat van Steden en Gemeenten van de Vlaamse Gemeenschap Ravensteingalerij 3 bus 7 1000 russel tel. 02/506 41 50 fax 02/502 12 64 info@ovsg.be www.ovsg.be ALGEMENE MUZIKALE VORMING Lagere

Nadere informatie

SOLFEGE GEHOORVORMING

SOLFEGE GEHOORVORMING SOLFEGE GEHOORVORMING TIPS & TRICKS ArtEZ Conservatorium Reinier Maliepaard 1 INHOUDSOPGAVE 1. intervallen 2. toonladders 3. melodie 4. meerstemmigheid 5. horen en lezen ArtEZ Conservatorium Reinier Maliepaard

Nadere informatie

KSO STUDIERICHTING MUZIEK

KSO STUDIERICHTING MUZIEK KSO STUDIERICHTING MUZIEK TECHNISCHE EN MUZIKALE TOELATINGSEISEN Schooljaar 2012-2013 Beste leerling/ouder Hieronder vind je de nodige uitleg bij de technische en muzikale toelatingseisen voor het schooljaar

Nadere informatie

Een handige link met wat basisinformatie over akkoorden is: http://studwww.ugent.be/~mfvhauwe/wauter/reason/notenenakkoorden.html

Een handige link met wat basisinformatie over akkoorden is: http://studwww.ugent.be/~mfvhauwe/wauter/reason/notenenakkoorden.html Een handige link met wat basisinformatie over akkoorden is: http://studwww.ugent.be/~mfvhauwe/wauter/reason/notenenakkoorden.html Ze gaan er helaas er niet zo diep op in, maar om snel wat dingen duidelijk

Nadere informatie

Onthoud wel dat dit alleen een oefening is. Als je dit examen goed maakt, betekent dat niet dat je genoeg weet voor het echte examen!

Onthoud wel dat dit alleen een oefening is. Als je dit examen goed maakt, betekent dat niet dat je genoeg weet voor het echte examen! Theorie Examen A01 Niveau A Dit examen kun je maken om te oefenen voor je theorie examen. Het examen bestaat uit 3 onderdelen; Luistervragen, Leervragen en Inzichtvragen. Je kunt in totaal 8 halen, maar

Nadere informatie

Reinier Maliepaard: kerktoonsoorten ofwel modi

Reinier Maliepaard: kerktoonsoorten ofwel modi Reinier Maliepaard: kerktoonsoorten ofwel modi 1.1. Systematisering Lang nadat de Gregoriaanse melodieën al ingeburgerd waren, werden deze gesystematiseerd tot in 8 kerktoonsoorten ofwel modi. De volgende

Nadere informatie

Dit keer ga je aan de slag met het fantastische stuk River flows van Yurima waarin je zult ontdekken;

Dit keer ga je aan de slag met het fantastische stuk River flows van Yurima waarin je zult ontdekken; River flows Yiruma Dit keer ga je aan de slag met het fantastische stuk River flows van Yurima waarin je zult ontdekken; - dat het eigenlijk uit 2 thema s bestaat waarop gevarieerd wordt - de basistheorie

Nadere informatie

Muziektheorie. Uitgave januari 2004. Tekst: DIRK VIAENE

Muziektheorie. Uitgave januari 2004. Tekst: DIRK VIAENE Uitgave januari 2004 Tekst: DIRK VIAENE Inhoud 1 Inhoud 1 Inhoud... 1 2 Toonsysteem en toonnotatie...4 3 Tonaliteit en toonladders...5 3.1 Tonaliteit...5 3.2 Toonladders...5 3.2.1 Stamtoonladders...5 3.2.2

Nadere informatie

1.2 Maatwisseling, polyritmiek, polymetriek en hemiool

1.2 Maatwisseling, polyritmiek, polymetriek en hemiool 1 Inhoud 1 Maat en ritme 1.1 Onderwerpen uit C....2 1.2 Maatwisseling, polyritmiek, polymetriek en hemiool...2 2 Toonladders 2.1 Onderwerpen uit C....3 2.2 De pentatonische toonladder, hele toonstoonladder

Nadere informatie

THEORIEBOEK fase 1. Inhoudsopgave

THEORIEBOEK fase 1. Inhoudsopgave THEORIEBOEK fase Inhoudsopgave Het notenstelsel Waarde van noten en rusten 3 Verlenging van noten en rusten 4 Metrum, maat en ritme 5 Maatsoorten 6 Maatsoorten voorbeelden 7 Toonsterkte 8 Articulatie 9

Nadere informatie

Noten lezen voor gitaar

Noten lezen voor gitaar Noten lezen voor gitaar Voor leerlingen, die met gitaarlessen beginnen, maar nog niet met het notenbeeld bekend zijn. www.coumou.nl Vernieuwde editie: Tekst geredigeerd door H. Coumou-Gerbrandy. - 2 -

Nadere informatie

Tips voor gehoortraining

Tips voor gehoortraining Tips voor gehoortraining Doel Gehoortraining is nooit doel op zich, maar staat in dienst van je ontwikkeling tot musicus. Gehoortraining geeft daarvoor de noodzakelijke en fundamentele ondersteuning. Bij

Nadere informatie

Tabel 1 Naam van de toon voor een 4-snarige basgitaar als functie van de snaar en de positie voor de wittetoetstonen

Tabel 1 Naam van de toon voor een 4-snarige basgitaar als functie van de snaar en de positie voor de wittetoetstonen Akkoorden voor basgitaar en contrabas Adriaan Kragten, Sint-Oedenrode 22-10-2007 In dit rapport worden de posities gegeven voor de tonen van veertien type akkoorden zoals die gespeeld kunnen worden op

Nadere informatie

NOTEN LEZEN VOOR DUMMIES

NOTEN LEZEN VOOR DUMMIES NOTEN LEZEN VOOR DUMMIES Door Ingrid Brandse Beste Harlem Nocturners, Als nieuw redactielid van Jif & Vim werd mij onlangs gevraagd om het één en ander uit te leggen over het notenschrift. De bedoeling

Nadere informatie

1 Notatie en toonstelsel

1 Notatie en toonstelsel 3 Inhoud 1 Notatie en toonstelsel. 5 2 Maatsoorten 2.1 Enkelvoudige en samengestelde maatsoorten.. 6 2.2 Tweedelige en driedelige maatsoorten 6 2.3 Regelmatige en onregelmatige maatsoorten.. 7 3 De syncope..

Nadere informatie

1 Notatie en toonstelsel

1 Notatie en toonstelsel -3- Inhoud 1 Notatie en toonstelsel 5 2 De notenwaarden en de rusttekens 7 3 Maat en ritme.. 7 4 Maatsoorten. 8 5 De opmaat 8 6 Rusttekens in maatsoorten 9 7 Een stip (of 2 stippen) achter de noot, de

Nadere informatie

1 Notatie en toonstelsel. 2 Maatsoorten. 2.1 Enkelvoudige en samengestelde maatsoorten

1 Notatie en toonstelsel. 2 Maatsoorten. 2.1 Enkelvoudige en samengestelde maatsoorten 3 Inhoud 1 Notatie en toonstelsel. 5 2 Maatsoorten 2.1 Enkelvoudige en samengestelde maatsoorten.. 5 2.2 Tweedelige en driedelige maatsoorten 6 2.3 Regelmatige en onregelmatige maatsoorten.. 7 3 De syncope..

Nadere informatie

De symfonie. Welke symfonie hoor je? Schrijf de juiste volgorde in de kaders bij de cd-hoezen.

De symfonie. Welke symfonie hoor je? Schrijf de juiste volgorde in de kaders bij de cd-hoezen. De symfonie Welke symfonie hoor je? Schrijf de juiste volgorde in de kaders bij de cd-hoezen. Welke van deze symfonieën spreekt je het meest aan en waarom? Welke van deze symfonieën spreekt je het minst

Nadere informatie

Begintermen Basiscursus 1

Begintermen Basiscursus 1 Begintermen Basiscursus 1 noten kunnen lezen en benoemen in de vioolsleutel, met kruisen en mollen notenwaarden en rusten van hele t/m zestiende kunnen lezen en benoemen inzicht hebben in maatsoorten:

Nadere informatie

Eindexamen muziek vwo 2007-I

Eindexamen muziek vwo 2007-I Beoordelingsmodel J.H. Schein - Da Jakob vollendet hatte 1 maximumscore 1 één van de volgende: Soms is het (eerste) interval stijgend, soms dalend. Soms is het interval een secunde, soms een terts. ook

Nadere informatie

De namen van de noten komen uit het alfabet. We gebruiken de eerste zeven letters: A B C D E F G Na de G komt opnieuw de noot A.

De namen van de noten komen uit het alfabet. We gebruiken de eerste zeven letters: A B C D E F G Na de G komt opnieuw de noot A. blz. 1 Toonhoogte a Eeuwen lang hebben mensen gezocht naar een goede manier om muziek op te schrijven. De eerste voorbeelden van genoteerde muziek komen uit de 9e eeuw. Deze vorm van muziekschrift was

Nadere informatie

Analyse Door Stan Kuunders www.degitarist.nl

Analyse Door Stan Kuunders www.degitarist.nl Analyse Door Stan Kuunders www.degitarist.nl Naam: Die Post Componist: F.P. Schubert (1797-1828) Toonsoort: B-groot Tijdens de analyse is o.a. rekening gehouden met: 1. Harmonie (grote lijnen, toonsoorten

Nadere informatie

KERKTOONSOORTEN. M.P. Slootweg

KERKTOONSOORTEN. M.P. Slootweg KERKTOONSOORTEN M.P. Slootweg Een octaaf bestaat uit 12 tonen, 7 op de witte toetsen en 5 op de zwarte toetsen. Tussen de tonen ligt steeds een halve toonsafstand (samen in totaal 6 hele toonsafstanden).

Nadere informatie

2 punten. 3 punten. 4 punten. 1 punt. 3 punten

2 punten. 3 punten. 4 punten. 1 punt. 3 punten Speel het vierde stuk uit één van je boeken. Hoeveel verschillende tonen kennen we. 1 2 Schrijf in ritme het woord pianoleerling in kwarten en achtsten. Is dit het ritme van Kortjakje, Vader Jacob, Zie

Nadere informatie

Backtrackalgoritmen voor regelgebaseerde vierstemmige harmonisatie

Backtrackalgoritmen voor regelgebaseerde vierstemmige harmonisatie Faculteit ngenieurswetenschappen akgroep Toegepaste Wiskunde en nformatica oorzitter: Prof. Guido anden Berghe Backtrackalgoritmen voor regelgebaseerde vierstemmige harmonisatie door Stéphanie anhove Promotor:

Nadere informatie

INLEIDING. Veel Succes!

INLEIDING. Veel Succes! AKKOORDBEGELEIDING INLEIDING Dit boek is bedoeld voor mensen die graag met akkoorden willen pianospelen. Het leuke is dat je zonder noten lezen een solist, een koor, of jezelf kunt begeleiden met akkoorden.

Nadere informatie

De opbouw van notenladders

De opbouw van notenladders De opbouw van notenladders Door Dirk Schut Voorwoord Iedereen kent de notennamen wel: a, bes, b, c, cis, d, es, e, f, fis, g en gis, maar wat stellen deze namen voor en waarom vinden we juist deze noten

Nadere informatie

Bij het muzikaal spelen wordt gebruik gemaakt van dynamiek en articulatie.

Bij het muzikaal spelen wordt gebruik gemaakt van dynamiek en articulatie. Muzikaliteit en ritmiek Muzikaliteit is emotie toevoegen aan tonen en de verbanden van tonen. Emotie uit zich heel verschillend: van droevig tot agressief en van gevoelloos tot romantisch. Bij het muzikaal

Nadere informatie

Docentenhandleiding voor The Recorder From Zero, Deel I

Docentenhandleiding voor The Recorder From Zero, Deel I Docentenhandleiding voor The Recorder From Zero, Deel I The Recorder From Zero is ontwikkeld om gebruikt te worden door een of meer beginners op de sopraanblokfluit met een docent die de nieuwe onderwerpen

Nadere informatie

Hoe hoog of laag je de toon moet spelen kun je zien aan de plek van de noot op de notenbalk.

Hoe hoog of laag je de toon moet spelen kun je zien aan de plek van de noot op de notenbalk. Als je muziek gaat opschrijven moet je van elke toon het volgende aangeven: De toonhoogte: - Hoe hoog/laag moet je de toon spelen Het ritme: - Hoe lang moet je de toon laten doorklinken - Wanneer precies

Nadere informatie

Notenlezen. Geschiedenis van het notatiesysteem van het begin tot het huidige huidige muziekschrift.

Notenlezen. Geschiedenis van het notatiesysteem van het begin tot het huidige huidige muziekschrift. Notenlezen Geschiedenis van het notatiesysteem van het begin tot het huidige huidige muziekschrift. Les. Ontstaan Muziekschrift is in West-Europa zo n 000 jaar geleden ontstaan. Het aantal liederen dat

Nadere informatie

Orka boek. voor gitaar. Samengesteld door. Dingeman Coumou. www.coumou.nl

Orka boek. voor gitaar. Samengesteld door. Dingeman Coumou. www.coumou.nl Orka boek voor gitaar Samengesteld door Dingeman Coumou www.coumou.nl Dit boek is gratis te downloaden: http://www.coumou.nl/edu/orka/orka_boek.pdf Ga er maar zo bij zitten Snaar nummer: 6 5 4 3 2 1 --Bas

Nadere informatie

De afgelopen weken hebben we ons in TIPS & TRUCS vooral gericht op het bewerken

De afgelopen weken hebben we ons in TIPS & TRUCS vooral gericht op het bewerken De afgelopen weken hebben we ons in TIPS & TRUCS vooral gericht op het bewerken en het verbeteren van het geluid, o.a. door middel van effecten en processoren. Welke microfoon het beste is in welke situatie,

Nadere informatie

Register. blue note, 68 blue note-effect, 68, 69 bluesharmoniecontext, 3-7-stam, 60, 65, 108, 109

Register. blue note, 68 blue note-effect, 68, 69 bluesharmoniecontext, 3-7-stam, 60, 65, 108, 109 Register 3-7-stam, 60, 65, 108, 109 aangepast-aeolisch(e) cadens, 89, 92, 94, 95, 102, 104, 138 harmoniesysteem, 94 trap, 95 trappenstelsel, 93, 94, 95 abstracte grondtoon, 12 notatie, 20 toon, 41 aeolisch(e)

Nadere informatie

Mijn eerste noten en akkoorden op gitaar

Mijn eerste noten en akkoorden op gitaar Mijn eerste noten en akkoorden op gitaar Samengesteld door Dingeman Coumou www.coumou.nl E F G 3 Noten op de eerste snaar. Oefening 1: Toonladder Oefening 2 Oefening 3 Oefening 4 Oefening 5 B C D 3 Noten

Nadere informatie

MUZIEK IN DE LAGERE SCHOOL EERSTE KLAS

MUZIEK IN DE LAGERE SCHOOL EERSTE KLAS MUZIEK IN DE LAGERE SCHOOL EERSTE KLAS Muziek in de eerste klas: het gaat hier vooral om de inhoud van de muzieklessen in de namiddagperiodes. Sommige elementen daarvan komen ook aan bod in de ochtendmuziek.

Nadere informatie

Per graad is een extra studiejaar mogelijk. In principe is dat het laatste studiejaar.

Per graad is een extra studiejaar mogelijk. In principe is dat het laatste studiejaar. MUZIEKACADEMIE ANDERLECHT EVALUATIE instrumentale vakken aangeboden opties LAGERE GRAAD optie Algemene Muziekleer sectie JONGEREN 8 jaar sectie VOLWASSENEN 15 jaar (uitz. vanaf 12 jaar) L1 L2 : klasexamen

Nadere informatie

Earz bestaat uit 'modules'. De inhoud hiervan is willekeurig te gebruiken en te combineren binnen een door de docent te maken spel.

Earz bestaat uit 'modules'. De inhoud hiervan is willekeurig te gebruiken en te combineren binnen een door de docent te maken spel. INHOUD www.earz.nl info@earz.nl Deze handleiding mag zonder toestemming worden gekopieerd en vermenigvuldigd. Earz bestaat uit 'modules'. De inhoud hiervan is willekeurig te gebruiken en te combineren

Nadere informatie

Muziek op Papier basistheorie

Muziek op Papier basistheorie Hugo Pinksterboer / Bart Noorman etipboek Muziek op Papier basistheorie The Best Guide to Your Instrument! 1997, 1998, 2002, 2003, 2004, 2005, 2007, 2008, 2009, 2010, 2014, 2015 The Tipbook Company bv

Nadere informatie

Daar zit veel in. heel. de inhoud van de website www.muziekabcd.nl

Daar zit veel in. heel. de inhoud van de website www.muziekabcd.nl heel Daar zit veel in Muziektheorie van Accelerando tot Zestienden met geluidsillustraties 19 spellen met veel niveaus van noten lezen en het oefenen van je gehoor tot componeren technische ondersteuning

Nadere informatie

Harmonische Analyse. 3 Tentamens in 3 moeilijkheidsgraden. voor gevorderde studenten. door Rowy

Harmonische Analyse. 3 Tentamens in 3 moeilijkheidsgraden. voor gevorderde studenten. door Rowy Harmonische Analyse 3 Tentamens in 3 moeilijkheidsgraden voor gevorderde studenten door Rowy Harmonische Analyse Om de tentamens te kunnen maken, moet u in het bezit zijn van het album Content, dat bestaat

Nadere informatie

Introductie in de muziektheorie oftewel Hoe zit muziek nou in elkaar?

Introductie in de muziektheorie oftewel Hoe zit muziek nou in elkaar? Introductie in de muziektheorie oftewel Hoe zit muziek nou in elkaar? Tom Overtoom - e Muzelinck Inleiding Muziek klinkt zo vanzelfsprekend dat we er vaak niet bij stilstaan dat wat wij heel gewoon vinden

Nadere informatie

Nieuw bij C is de 8/8 maat. Dit is een onregelmatig samengestelde maatsoort. Voorbeelden 8/8 maat:

Nieuw bij C is de 8/8 maat. Dit is een onregelmatig samengestelde maatsoort. Voorbeelden 8/8 maat: 3 Inhoud 1 Maatsoorten 5 2 Antimetrische figuren.6 3 Toonladders 3.1 Belang van toonladders..8 3.2 Toonsoort, transponeren en moduleren..8 3.3 De kwintencirkel..9 3.4 De majeurtoonladder..10 3.5 De mineurtoonladders.11

Nadere informatie

Impressionisme. Wanneer? Kenmerken van muziek uit het impressionisme

Impressionisme. Wanneer? Kenmerken van muziek uit het impressionisme Impressionisme Wanneer? Aan het einde van de negentiende eeuw lopen verschillende stijlen door elkaar. Je had de postromantiek in Duitsland, die verder gingen in romantische stijl met vooral Wagner als

Nadere informatie

Eindexamen muziek havo 2010 - I

Eindexamen muziek havo 2010 - I Beoordelingsmodel Aan het juiste antwoord op een meerkeuzevraag wordt één punt toegekend. Josquin Desprez - Adieu mes Amours 1 maximumscore 1 tenor 2 maximumscore 1 luit ook goed: gitaar 3 maximumscore

Nadere informatie

Martijn Hooning. EEN PAAR OPMERKINGEN OVER SONATEVORM (of: HOOFDVORM)

Martijn Hooning. EEN PAAR OPMERKINGEN OVER SONATEVORM (of: HOOFDVORM) Martijn Hooning EEN PAAR OPMERKINGEN OVER SONATEVORM (of: HOOFDVORM) met een overzicht over de vorm van het eerste deel van de Eerste Symfonie van Beethoven 1 Voor het geval je een partituur hebt zonder

Nadere informatie

Eindexamen muziek havo 2005-I

Eindexamen muziek havo 2005-I 4 Beoordelingsmodel Aan het juiste antwoord op een meerkeuzevraag wordt één punt toegekend. J.H. Schein - Wir gläuben all an einen Gott een kruis voor de twee lage c s per voorteken 2 unisono 3 Het al

Nadere informatie

Hoe schrijf je muziek?

Hoe schrijf je muziek? Hoe schrijf je muziek? Tijs Laurens (c) augustus 2005 Ten geleide Dit boekje is een cursus muziekschrijven, vooral gericht op popmuziek. Het gaat niet uit van stemvoering of de traditionele harmonisatie

Nadere informatie

Humaniora Kindsheid Jesu Kempische Steenweg 400 3500 HASSELT. Infomap KSO Muziek

Humaniora Kindsheid Jesu Kempische Steenweg 400 3500 HASSELT. Infomap KSO Muziek Humaniora Kindsheid Jesu Kempische Steenweg 400 500 HASSELT 0 7 84 60 Infomap KSO Muziek MUZIEKHUMANIORA KINDSHEID JESU Alle leerlingen die aan de muziekhumaniora willen studeren, moeten slagen in een

Nadere informatie

Inleiding tot het lezen van het Braille Muziekschrift. door Bettye Krolick. Een uitgave van. Dedicon

Inleiding tot het lezen van het Braille Muziekschrift. door Bettye Krolick. Een uitgave van. Dedicon Inleiding tot het lezen van het Braille Muziekschrift door Bettye Krolick Een uitgave van Dedicon Postbus 24 5360 AA Grave Tel.: (0486) 486 486 Fax: (0486) 476 535 E-mail: info@dedicon.nl Internet: www.dedicon.nl

Nadere informatie

1 Drieklanken. 1.1 Tertsstapeling en cirkelnotatie

1 Drieklanken. 1.1 Tertsstapeling en cirkelnotatie 1 Drieklanken In dit hoofdstuk worden kort de drieklanken besproken die we later nodig zullen hebben bij het voicen. Tevens wordt de cirkelnotatie geïntroduceerd, die we in dit boek veelvuldig zullen gebruiken.

Nadere informatie

Note-By-Note. Tekst, muziek en lay-out door Tim Van Roy - www.timvanroy.be Uitgegeven door Digital Music Print - www.dmp.be

Note-By-Note. Tekst, muziek en lay-out door Tim Van Roy - www.timvanroy.be Uitgegeven door Digital Music Print - www.dmp.be Met dank aan: Foto s cover door Isabelle Bernaerts. Ontwerp cover door Slidedesigners - www.slidedesigners.be Foto s cursus door Ruth Verbruggen. Tekst, muziek en lay-out door Tim Van Roy - www.timvanroy.be

Nadere informatie

regelmatig of onregelmatig

regelmatig of onregelmatig Maatsoorten Maatsoorten en muzikaliteit horen bij elkaar. Afhankelijk van de maatsoort is er een hoofdaccent en kunnen er nevenaccenten (kleine accenten) zijn. Hierna volgt de uitleg van maatsoorten en

Nadere informatie

Eindexamen vwo muziek 2013-I

Eindexamen vwo muziek 2013-I Beoordelingsmodel Aan het juiste antwoord op een meerkeuzevraag wordt 1 scorepunt toegekend. D. Milhaud - Le boeuf sur le toit 1 maximumscore 2 zestiende noten 1 (reine) kwart 1 2 maximumscore 1 klarinet

Nadere informatie

Verdeling vakinhoud leerlijn muziek groep 1-8

Verdeling vakinhoud leerlijn muziek groep 1-8 Verdeling vakinhoud leerlijn muziek groep 1-8 Definities Puls: in de maat (in een vierkwartsmaat 1,2,3,4 en in een driekwartsmaat 1,2,3) Afterbeat: Op de beat speel je op de tellen 1 en 3 van de maat,

Nadere informatie

Module 3e. Algemene muziekleer, componeren en gehoortraining met Music Ace

Module 3e. Algemene muziekleer, componeren en gehoortraining met Music Ace Module 3e Algemene muziekleer, componeren en gehoortraining met Music Ace Studielast: 4-14 uur. Doel: Leren omgaan met dit softwarepakket of onderdelen ervan (zoals het Doodle pad om mee te componeren).

Nadere informatie

GELUIDSLEER 1. TRILLINGEN

GELUIDSLEER 1. TRILLINGEN GELUIDSLEER 1. TRILLINGEN Geluiden zijn trillingen in de lucht, uiterst kleine en snelle schommelingen van de luchtdruk. Deze trillingen worden opgewekt door geluidsbronnen, en planten zich voort zoals

Nadere informatie

In Evacuate the dancefloor van Cascada wordt een langer motief gebruikt. Meteen daarna wordt een variatie gespeeld.

In Evacuate the dancefloor van Cascada wordt een langer motief gebruikt. Meteen daarna wordt een variatie gespeeld. Naam:.... Klas:. Herhalen is iets nog een keer spelen zonder er iets aan te veranderen. Als je in een muziekstuk het motief alleen maar herhaalt, wordt het wel een beetje saai. Daarom maakt een componist

Nadere informatie

De didactische analyse van partituren: Rococo-Concerto voor klarinet en piano Jurriaan Andriessen (1973) Eerste deel

De didactische analyse van partituren: Rococo-Concerto voor klarinet en piano Jurriaan Andriessen (1973) Eerste deel De didactische analyse van partituren: Rococo-Concerto voor klarinet en piano Jurriaan Andriessen (1973) Eerste deel A. Basisschema voor de analyse van de partituur 1. Macroscopisch A. Componist 1. Historische

Nadere informatie

De snaarinstrumenten. 1. De strijkinstrumenten

De snaarinstrumenten. 1. De strijkinstrumenten De snaarinstrumenten Bij snaarinstrumenten of chordofonen wordt de klank voortgebracht door een snaar. Je kan een snaar op verschillende manieren aan het trillen brengen. Hierdoor kunnen we de instrumenten

Nadere informatie

Inventaris (wanneer wordt er gezongen, wanneer wordt er instrumentaal gemusiceerd en wat komt aan bod)

Inventaris (wanneer wordt er gezongen, wanneer wordt er instrumentaal gemusiceerd en wat komt aan bod) Muziek in kleuterschool en lagere school KLEUTERSCHOOL Inventaris (wanneer wordt er gezongen, wanneer wordt er instrumentaal gemusiceerd en wat komt aan bod) 1. s Morgens in de kring (verschillende liederen

Nadere informatie

deel 2 Invariantie Constructie planimetrie toetsenbord.

deel 2 Invariantie Constructie planimetrie toetsenbord. deel 2 Invariantie Constructie planimetrie toetsenbord. Als eerste opzet construeren we 2 soorten kolommen, type I en type II, uitgaande van het gegeven dat iedere toets wordt omgeven door 6 andere toetsen,

Nadere informatie

Syllabus PDF van www.snelgitaarles.nl. Introductie

Syllabus PDF van www.snelgitaarles.nl. Introductie Syllabus PDF van www.snelgitaarles.nl Introductie Deze documentatie is bedoeld als naslagwerk voor de online gitaarlessen op www.snelgitaarles.nl. Het is documentatie waarin de lessen nader toegelicht

Nadere informatie

Akkoorden op de gitaar. Marvin van Gessel

Akkoorden op de gitaar. Marvin van Gessel Akkoorden op de gitaar Marvin van Gessel 1 Inleiding Vele gitaristen hebben niet in de gaten dat er achter de akkoorden die zij spelen een zeer logische theorie schuilt. Zij leren de diverse akkoorden

Nadere informatie

Componeer je eigen lied. Paul Wagemakers. CC Naamsvermelding 3.0 Nederland licentie.

Componeer je eigen lied. Paul Wagemakers. CC Naamsvermelding 3.0 Nederland licentie. Auteur Laatst gewijzigd Licentie Webadres Paul Wagemakers 29 March 2016 CC Naamsvermelding 3.0 Nederland licentie http://maken.wikiwijs.nl/73734 Dit lesmateriaal is gemaakt met Wikiwijsleermiddelenplein.

Nadere informatie

Theorie op de gitaar. Toonladders. Uitleg en opdrachten. Coen Beijer

Theorie op de gitaar. Toonladders. Uitleg en opdrachten. Coen Beijer Theorie op de gitaar Toonladders Uitleg en opdrachten Coen Beijer Inhoud De majeurtoonladder spelen op de gitaar... 3 De majeurtoonladder in notennamen bedenken... 4 Opdracht majeurtoonladders... 5 Majeur

Nadere informatie

Toelatingseisen primair instrument (muziekpraktisch deel)

Toelatingseisen primair instrument (muziekpraktisch deel) Afdeling Docent Muziek Toelatingseisen primair instrument (muziekpraktisch deel) Hieronder volgt een indicatie van de eisen voor het primair instrument. Docent Muziek is een brede opleiding, ook in muziekstijlen.

Nadere informatie

Opmerkingen en tips die van belang kunnen zijn bij het Overzetten van accordeonmuziek voor orkest.

Opmerkingen en tips die van belang kunnen zijn bij het Overzetten van accordeonmuziek voor orkest. Vertalen van accordeonmuziek voor orkest (diskant) van de trad. notatie naar klavar. Het is wel erg handig als je al wat vaardigheid hebt met het vertalen van piano of orgelmuziek met behulp van SharpEye

Nadere informatie

European Piano Teachers Association Afdeling Nederland TOE AAN IETS ANDERS?

European Piano Teachers Association Afdeling Nederland TOE AAN IETS ANDERS? European Piano Teachers Association Afdeling Nederland TOE AAN IETS ANDERS? VERGELIJKING BEGINNERSMETHODEN PIANO Bespreking van 18 pianomethodes (december 2010) INHOUDSOPGAVE (december 2010) 3 Voorwoord

Nadere informatie

Hoofdstuk 7. 1. Introductie video

Hoofdstuk 7. 1. Introductie video Hoofdstuk 7 1. Introductie video 2.Techniek vinger 4/ pinky! De pink is een best moeilijke vinger om noten/ tonen mee te spelen maar met frequent en structureel oefenen zal het snel makkelijker worden.

Nadere informatie

Algemene Muziekleer. Peter H. Besseling

Algemene Muziekleer. Peter H. Besseling Dia aal Algemene Muziekleer Peter H. Besseling VWO 2 VWO Inhoud Hoofdstuk 1 Notenbalk en sleutels 3 Hoofdstuk 2 Noten en rusten 7 Hoofdstuk 3 Intervallen 13 Hoofdstuk 4 Diatonische reeksen 17 Hoofdstuk

Nadere informatie

Correctievoorschrift HAVO. Muziek (oude en nieuwe stijl)

Correctievoorschrift HAVO. Muziek (oude en nieuwe stijl) Muziek (oude en nieuwe stijl) Correctievoorschrift HAVO Hoger Algemeen Voortgezet Onderwijs 20 02 Tijdvak 1 Inzenden scores Uiterlijk op 5 juni de scores van de alfabetisch eerste tien kandidaten per school

Nadere informatie

Correctievoorschrift HAVO 2015

Correctievoorschrift HAVO 2015 Correctievoorschrift HAVO 2015 tijdvak 1 muziek Het correctievoorschrift bestaat uit: 1 Regels voor de beoordeling 2 Algemene regels 3 Vakspecifieke regels 4 Beoordelingsmodel 5 Inzenden scores 6 Bronvermeldingen

Nadere informatie

Wie is er bang voor braille bladmuziek?

Wie is er bang voor braille bladmuziek? Wie is er bang voor braille bladmuziek? Wie is er bang voor braille bladmuziek. Richard Taesch & William McCann 02 Wie is er Bang voor Braille Bladmuziek? Een methode voor beginnende muziekstudenten, hun

Nadere informatie

Muziekproductie. door Arndt Beckmann. Leerling:.

Muziekproductie. door Arndt Beckmann. Leerling:. Muziekproductie door Leerling:. Duur workshop: 1 week Geschikt voor projectweken muziek in het voortgezet onderwijs of voor de zelfstudie. 1 Inhoudsopgave Wat leer je in deze workshop 3 Leer je toonomvang

Nadere informatie

EMMEN - COEVORDEN - BORGER - ODOORN - GRAMSBERGEN. Examen slagwerk ONGESTEMD. Aversie 2007-01

EMMEN - COEVORDEN - BORGER - ODOORN - GRAMSBERGEN. Examen slagwerk ONGESTEMD. Aversie 2007-01 EMMEN - COEVORDEN - BORGER - ODOORN - GRAMSBERGEN Examen slagwerk ONGESTEMD Aversie 2007-01 Inhoudsopgave Algemeen................................... 2 Notenwaarden............................... 2 Verlenging

Nadere informatie

EXAMENEISEN voor het diploma KERKMUSICUS III (SGV in het bisdom Roermond)

EXAMENEISEN voor het diploma KERKMUSICUS III (SGV in het bisdom Roermond) EXAMENEISEN voor het diploma KERKMUSICUS III (SGV in het bisdom Roermond). Kerkmusicus III dirigent / organist Kerkmusicus III organist A Muziektheorie Notennamen, sleutels en chromatische tekens Ritme,

Nadere informatie

Solmiseren over methodiek in het theorieonderwijs: Interview met Jaap Zwart

Solmiseren over methodiek in het theorieonderwijs: Interview met Jaap Zwart Solmiseren over methodiek in het theorieonderwijs: Interview met Jaap Zwart suzanne konings Veel theoriecenten zullen de situatie herkennen dat zij in hun solfègeklas studenten krijgen die al meerdere

Nadere informatie

Co-creatie met basisschool De Ontdekking Groep 7-8

Co-creatie met basisschool De Ontdekking Groep 7-8 PAS OP JE TELLEN Werken met breuken, inhoud en oppervlakte m.b.v. muziek(les) GROEP 7-8 maatsoort, akkoordschema, vormschema Co-creatie met basisschool De Ontdekking Groep 7-8 Oktober/november 2015 1 Overzicht

Nadere informatie

De notatie van het gregoriaans

De notatie van het gregoriaans De notatie van het gregoriaans Kwadraatnotatie Het gregoriaans wordt doorgaans niet genoteerd in normale muzieknotatie, maar in vierkante noten op vierlijnige notenbalken. Dit is een vorm van notatie die

Nadere informatie

ZEEMANNEN 1 GROEP 6. Klankhoogte Canon. What shall we do? Bron: Alma ten Bruin

ZEEMANNEN 1 GROEP 6. Klankhoogte Canon. What shall we do? Bron: Alma ten Bruin ZEEMANNEN 1 GROEP 6 Klankhoogte Canon What shall we do? Bron: Alma ten Bruin Benodigdheden: Liedblad te vinden op mijn site: Bijlage 1 en 2 Muziekfragment: http://home.planet.nl/~sojaboon/kindkar.htm Voorbereiding:

Nadere informatie

Correctievoorschrift HAVO 2013

Correctievoorschrift HAVO 2013 Correctievoorschrift HAVO 2013 tijdvak 1 muziek Het correctievoorschrift bestaat uit: 1 Regels voor de beoordeling 2 Algemene regels 3 Vakspecifieke regels 4 Beoordelingsmodel 5 Inzenden scores 6 Bronvermeldingen

Nadere informatie

Alle noten op de lijnen (E)en (G)oede (B)oer (D)ie (F)ietst 2 Alle noten tussen de lijnen F A C E FACE is het engelse woord voor gezicht Voor de notennamen gebruiken we de eerste 7 letters van het alfabet:

Nadere informatie

3. Delen oefenen: De groepjes van 2 verzinnen een eigen melodie en noteren deze op de melodiekaartjes. Ze oefenen dit op hun instrument.

3. Delen oefenen: De groepjes van 2 verzinnen een eigen melodie en noteren deze op de melodiekaartjes. Ze oefenen dit op hun instrument. spel melodie grafisch notatie Groep Groep 5/6 en 7/8 afhankelijk van niveau Eindproduct De kinderen maken in groepjes van 2 x 2 een samenspel van hun eigen melodieimprovisatie Onderdeel O Zingen X Muziek

Nadere informatie

CRITERIA VOOR AUDITIES EN SELECTIES

CRITERIA VOOR AUDITIES EN SELECTIES CRITERIA VOOR AUDITIES EN SELECTIES schooljaar 2014-2015 Klassieke Muziek Jazz en Popmuziek Musical instituut voor Muziek en Dans atheneum voor podiumkunsten Documentatiecentrum INLEIDING 3 Grosso modo...

Nadere informatie

RUDOLF RASCH MIJN WERK OP INTERNET, DEEL TWEE NOOTZAKEN BASISBEGRIPPEN UIT DE THEORIE VAN DE WESTERSE MUZIEK HOOFDSTUK ACHT MELODISCHE ASPECTEN

RUDOLF RASCH MIJN WERK OP INTERNET, DEEL TWEE NOOTZAKEN BASISBEGRIPPEN UIT DE THEORIE VAN DE WESTERSE MUZIEK HOOFDSTUK ACHT MELODISCHE ASPECTEN RUDOLF RASCH MIJN WERK OP INTERNET, DEEL TWEE NOOTZAKEN BASISBEGRIPPEN UIT DE THEORIE VAN DE WESTERSE MUZIEK HOOFDSTUK ACHT MELODISCHE ASPECTEN Verwijzingen naar deze tekst graag als volgt: Rudolf Rasch,

Nadere informatie

NIEUW een extra stukje MeNS, speciaal voor gebruik in de klas!

NIEUW een extra stukje MeNS, speciaal voor gebruik in de klas! NIEUW een extra stukje MeNS, speciaal voor gebruik in de klas! Over gehoor valt natuurlijk nog veel meer te vertellen. En dat doen we dan ook. Abonnees van Me NS kunnen op volgende website www.acco.be/mens86

Nadere informatie

Eerste verkenning op de toetsen

Eerste verkenning op de toetsen Eerste verkenning op de toetsen Bldz 22 De Klankregisters Naast het toetsenbord bevinden zich de registerschakelaars, deze dienen om uit de diverse klankmogelijkheden een keus te maken. Wanneer er twee

Nadere informatie