sociaal aan de slag met ARBEIDSMARKT FITHEID & SAMEN oplossingen vinden OVERBODIG? ondernemerschap Nr 1 - Voorjaar 2013 werkers zijn inventief,

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "sociaal aan de slag met ARBEIDSMARKT FITHEID & SAMEN oplossingen vinden OVERBODIG? ondernemerschap Nr 1 - Voorjaar 2013 werkers zijn inventief,"

Transcriptie

1 sociaal werkers zijn inventief, verbindend & praktisch aan de slag met ARBEIDSMARKT FITHEID OV E R 4 JAAR OVERBODIG? ondernemerschap & SAMEN oplossingen vinden Nr 1 - Voorjaar 2013

2 colofon Column Voorjaar 2013 FCB stimuleert en ondersteunt werkgevers en werknemers in de branches Welzijn & Maatschappelijke Dienstverlening, Jeugdzorg en Kinderopvang om zich in hun werk te blijven ontwikkelen richting de toekomst. Je moet zijn waar het gebeurt. Dit magazine verschijnt 3x per jaar. Tussentijdse ontwikkelingen, nieuwe stimuleringsregelingen en andere handige wetenswaardigheden over de ontwikkeling van het werken in de branche: zie en meld je aan voor de maandelijkse nieuwsbrief. Aan dit nummer werkten mee: Diverse werkgevers en werknemers uit de branche, Marjolein Versteeg, Maarten Hüttner, Monique van Gerwen, Hermien Wiselius, Angeli Hagoort, Niels van der Vuurst de Vries, Johan Siegert, Jennifer van Vuuren, Kristiaan Hillen, Margot Bouwens, Joost van der Wegen, Nicole Beaujean. Concept en vormgeving: colourful tribe Angeli Hagoort, Marjolein Vernhout Een nieuwe lente, een nieuw en fris geluid passend bij alle ontwikkelingen en innovaties in Welzijn & Maatschappelijke Dienstverlening. Of het nu gaat over het werk met jongeren, de maatschappelijke opvang of de grote variatie van werkzaamheden in buurten en wijken. Je moet zijn waar het gebeurt. Nieuwe samenwerkingen en veranderingen zijn aan de orde van de dag. Organisaties en medewerkers bereiden zich voor op bezuinigingen en aankomende decentralisaties. Er is volop inspiratie om te komen tot creatieve oplossingen, meer samenwerking met ketenpartners en een nog efficiëntere organisatie. In dit nieuwe magazine geven wij een inkijkje bij inspirerende medewerkers en innovatieve organisaties. Welke stappen zetten ze en waarom? FCB biedt hiervoor het podium, soms smeermiddel, om samenwerking tot stand te brengen of gewenste ontwikkeling een duwtje in de rug te geven. Voorbeelden uit de praktijk, vernieuwende ideeën en andere zaken om ook zelf mee aan de slag te gaan. Wij hopen dat het nieuwe magazine inspireert om ervaringen en voorbeelden te delen. Op die manier geven we samen invulling aan het nieuwe motto van FCB: werkgevers en werknemers samen werken aan ontwikkeling FCB zoekt continu naar ontwikkelingen in het werk die de branche verder kunnen helpen. Elke relevante bijdrage daaraan is welkom. Bel of mail Maarten Hüttner om vragen of ervaringen te delen, t , Wij zijn er klaar voor. Om jullie ervaringen en die van andere werkgevers en werknemers in de branche of aanpalende branches te delen en te verrijken. Wellicht kan FCB zelfs een idee supporten via financiering aan innovatieve ontwikkelingen, waar de branche als geheel beter van wordt. Laat het ons weten. Hermien Wiselius directeur FCB

3 inhoud 4 Straat als front office Over vier jaar overbodig Voorjaar 2013 De straat als front offce 4 Over vier jaar overbodig 6 Getipt! 9 Ondernemerschap 10 6 CAO-tafel 12 Welzijn Nieuwe Stijl 13 Talenten ontdekken 14 Sociale werkers zijn Sociaal werkers zijn inventief, verbindend & praktisch Prikbord 19 Arbeidsmarktfitheid 20 Verzuimbeleid 22 ARBO Instrumenten

4 De straat als front office Niet vanachter een bureau, maar op straat, op school en bij jongeren thuis. Daar worden de problemen van jongeren in Schiedam opgelost. Dat is niet zo verwonderlijk als je bedenkt dat hier ook vaak de problemen ontstaan. En dus trekken de jongerenwerkers van het JIT (Jongeren Interventie Team) Schiedam er op uit. Op zoek naar jongeren die hulp van buitenaf goed kunnen gebruiken. Preventief, want dat is het doel van het JIT: voorkomen dat jongeren in Schiedam afglijden. Het contact van de JIT ers met de jongeren is intensief: 24 uur per dag, 7 dagen in de week wordt alles uit de kast getrokken om zo snel mogelijk passende hulp te bieden. Een gesprek op school, een aanvraag voor bijzondere bijstand, studiefinanciering. Alles is denkbaar zo lang het maar effectief is! En een positieve, persoonlijke benadering kent. De interventie van het JIT is daarom altijd gericht op mogelijkheden en kansen van jongeren en vindt plaats in de omgeving van de jongere. Hierdoor kunnen de afspraken soepeler verlopen en is de kans het grootst dat er resultaten geboekt worden. JIT is het Jongeren Interventie Team Schiedam. Sinds 2007 werken zij aan de interventie bij jongeren die dreigen af te glijden. Hierbij staat niet de overlast, maar de passie en het talent van de individuele jongere centraal. Het succes van de aanpak zit m in de samenwerking tussen jongerenwerk, jeugdzorg en het onderwijs. Drie organisaties, één team! De jongere wordt niet verwezen, maar begeleid bij de aanpak van problemen. jongschiedam/jit 4

5 En de resultaten mogen er zijn! In 75 procent van de interventies is er succes en ziet de jongere weer een nieuw perspectief. Krachtenbundeling Het geheim van JIT zit m in de krachtenbundeling van het jongerenwerk (SWS Welzijn), de jeugdzorg (FlexusJeugdplein) en het onderwijs (Lentiz LIFE ) in Schiedam. De jongerenbegeleider van JIT is de som der delen en heeft toegang tot alle hulpverleningskanalen die Schiedam te bieden heeft. De lijnen zijn kort en op deze manier kan hij razendsnel schakelen. De regelvrijheid is hiervoor ruimschoots aanwezig. Kennisoverdracht Dat intensieve contact met de jongere klinkt goed. En de resultaten zijn ernaar. Maar wat als de jongerenwerker ziek wordt en niet meer in staat is het contact te onderhouden? Om dat te ondervangen vindt er elke week overleg plaats tussen de inmiddels vier jongerenwerkers. Tijdens deze bijeenkomsten komen alle individuele dossiers aan de orde; ervaringen worden uitgewisseld en er wordt feedback gegeven. Zoals zo vaak snijdt ook hier het mes aan twee kanten. Want door deze informatie-uitwisseling wordt voorkomen dat een jongere er alleen voor komt te staan en wordt de kennis verankerd in de organisatie. Eens in de twee weken schuift bovendien een gedragsdeskundige van FlexusJeugdplein aan die de casuïstiek met de JIT ers bespreekt, aangezien voor zowel de jongerenwerker als de hulpvrager de scheidslijn tussen werk en privé soms heel dun is. Daarbij: je bent een netwerker, maar je moet het ook los kunnen laten! Remey Weekers: JIT er van het eerste uur Hij was al actief als individueel jongerenbegeleider nog voordat het JIT bestond: Remey Weekers (46). Na een werk-leven in het leger, de marechaussee en als paleiswacht, belandde Remey in de kinderopvang. Een bijzondere wending in zijn carrière, maar wel een die hem via via in contact bracht met een jongerenwerker in Schiedam. Ze vroegen of ik er wilde komen werken, aldus Remey. Niet zo vreemd. Zijn ervaring als diender, zijn kennis van jongeren en vooral zijn werkwijze (betrouwbaar, betrokken, benaderbaar en bereikbaar) maken hem een ideale jongerenwerker. Maar wat was het geheim? Als jongerenwerker, en ook met mijn eigen ogen, zag ik dat je daar moet zijn waar het mis kan gaan. Om hun vertrouwen te kunnen winnen en om uiteindelijk in te kunnen grijpen moet je dichtbij de jongeren zijn. En dus is Remey te vinden op straat en schoolpleinen. En zelfs bij jongeren thuis. En misschien wel het allerbelangrijkste: hij is 24/7 bereikbaar. Deze benadering was zo succesvol dat in 2007 de gemeente besloot het initiatief te blijven steunen. Het Jeugd Interventie Team was een feit. Tegenwoordig is Remey niet meer alleen. Hij is de meewerkend coördinator en weet zich geruggesteund door drie collega-jit ers, Taoufik Yaagobi, Irineu Freitas, Judith Grootfaam en meerdere stagiaires. En weet je wat het leukste is? Een van de stagiaires bij het JIT is een meisje dat ik in het verleden begeleid heb! Maar zij is lang niet het enige succes. Een andere jongere uit de beginperiode is nu hoofdmachinist bij de NS. Dat geeft zoveel voldoening, dáár doe je het voor. Toch is er ook een keerzijde. We bereiken lang niet iedereen. Er zijn ook zorgmijders, jongeren die niet geholpen willen worden. En recidivisten. Of kinderen die te jong zijn en buiten onze verantwoordelijkheid vallen. Deze kwesties vallen hem zwaar. Je weet dat het fout gaat met die jongeren, maar je kunt niks doen. Ook jouw inzet verdient de aandacht! Innovatieve projecten of samenwerkingen in de branche, maken kans op extra ondersteuning door FCB. Neem contact op met Maarten Hüttner. 5

6 Met sociaal cultureel werk alleen redden we het niet Als ik in deze tijden van verandering leiding moet geven aan deze welzijnsorganisatie, welke strategie moeten we dan voeren? Dat vroeg Gert van Dijk, directeur van welzijnsorganisatie SWA in Amersfoort, zich in 2011 af. Hij koos voor samenwerking met de afdeling maatschappelijke zorg en dienstverlening (MZD) van Beweging 3.0. Een strategische keuze, want met sociaal cultureel werk alleen redden we het niet. Over SWA SWA is actief in Amersfoort met wijkcentra, sociaal cultureel-, opbouw- en jongerenwerk, peuterspeelzalen en buitenkasten (speelplekken voor kinderen tussen de 4 en 14 jaar, waar ook ouders en wijkbewoners elkaar ontmoeten). Ook beheert SWA de natuurboerderij in Vathorst en is zij verantwoordelijk voor de uitvoering van diverse projecten zoals Buurtvaders, Piep zei de muis, Coach en Cootje en Buurtbemiddeling. Binnen SWA werken 133 fte professionals en zijn ruim 500 vrijwilligers actief. Naast veranderingen vanuit de overheid, zoals welzijn nieuwe stijl en decentralisatie van de AWBZ en van jeugdzorg, waren de bezuinigingen vanuit de gemeente op peuterspeelzalen en wijkcentra de directe aanleiding voor Van Dijk om samenwerking te zoeken. We gingen in omzet terug van 11 naar 6 miljoen. Dat zorgde voor extra druk op het vinden van nieuw toekomstperspectief. Daarbij had de wethouder ook nog eens alle organisaties voor welzijn en maatschappelijke dienstverlening uitgenodigd. De boodschap was: moet je nou eens kijken met hoeveel we zijn, kan dat niet effectiever? Met Twynstra Gudde deed Van Dijk een analyse waaruit bleek dat de overlap wel meevalt, maar dat er veel naast elkaar gewerkt wordt. Dat moest dus anders, we moesten als verschillende organisaties niet ieder met een eigen, maar met één gezamenlijk gezicht in de wijk actief worden. Dat bracht mij tot de conclusie dat we dan over vier jaar overbodig zijn. Dan mogen we personeel leveren en de kennis van het personeel op peil houden. Mijn overlevingstrategie was: zorgen dat we een rol spelen in de coördinatie, in het aansturen van de integrale gebiedsteams. Samen een nieuwe organisatie De eerste stap die Van Dijk zette om zijn strategie te verwezenlijken, was richting Beweging 3.0. Daar ben ik gaan praten. Een beetje met het idee: laat het maatschappelijk werk aan SWA over, geef ons de regie over alles wat er in de wijken gebeurt. De bestuurder van Beweging 3.0 wilde dat niet, want hij had de afdeling MZD net tot parel van de organisatie benoemd en de medewerkers beloofd niet nog eens met MZD te schuiven. Dus draaide ik het om en zei: om de beweging naar de wijk te kunnen maken, heb je ons welzijnswerk nodig, dus waarom sluiten we niet aan? 6

7 Door de strategische voordelen werden SWA en Beweging 3.0 het snel eens. Welzijn en MZD werden samengevoegd tot een gezamenlijke nieuwe organisatie, maar bestuurlijk en juridisch is het onderdeel van Beweging 3.0. Zij kregen de expertise van SWA erbij. Wij wonnen aan slag- en innovatiekracht. Samen vormen we een sterke partner die de gemeente kan bijstaan in het vormgeven van de decentralisaties. Dat hebben we bij de gemeente getoetst, die was het daarmee eens en onderschrijft onze keus ten volle. In april gaan het welzijnswerk van SWA en MZD van Beweging 3.0 onder een nieuwe naam verder. Zelforganiserende teams Voor de medewerkers van SWA en MZD hebben we kennismakingsbijeenkomsten georganiseerd. Om het belang van de fusie uit te leggen en informatie te geven over het werken in integrale zelforganiserende teams. Die informatie is goed ontvangen. Mensen vinden het spannend, maar verwachten zo sneller te kunnen schakelen en in te kunnen spelen op de vraag van de klant. Het werken in Compententieset sociaal werkers integrale teams houdt in de praktijk in dat medewerkers richting de algemene competentieset van de sociaal werker moeten schuiven. Bestaande competenties uit het vak gaan gecombineerd worden met competenties die ze in de toekomst nodig hebben. We zijn daarom ook afgestapt van functioneringsgesprekken. We voeren nu resultaatgesprekken. Met als gevolg dat we ook echt goede gesprekken voeren over de ontwikkeling van competenties en onze medewerkers meer en beter uitdagen om zichzelf te ontwikkelen. Natuurlijk heeft dat ook tot gevolg dat sommige mensen aangeven niet te weten of ze bij SWA nog wel op hun plek zitten. Het coachen van de medewerkers in het veranderingsproces naar integrale zelforganiserende teams vindt Van Dijk belangrijk. We willen gaan coachen op zelforganisatie. Dus niet op vakinhoud, maar op het veranderingsproces. De verantwoordelijkheden worden veel groter. In opdracht van het Actieprogramma Professionalisering Welzijn & Maatschappelijke Dienstverlening (W&MD) heeft MOVISIE tien competenties geformuleerd. De competenties laten sociaal werkers zien wat zij nodig hebben voor de uitvoering van de Wmo. Het overzicht is geen nieuw beroepsprofiel, maar maakt duidelijk op welke vaardigheden in de dagelijkse praktijk de nadruk moet liggen. Met de competentieset kunnen professionals zien welke competenties zij al bezitten en welke verder verbeterd kunnen worden. Ook voor teams is het een handig hulpmiddel: welke competenties heeft het team al voldoende in huis en aan welke schort het nog? Download de Competenties Maatschappelijke Ondersteuning op bij leren en ontwikkelen Over Beweging 3.0 Zorgorganisatie Beweging 3.0 kent een breed scala aan activiteiten op het gebied van wonen, zorg en welzijn in de regio Eemland. Ruim medewerkers en vrijwilligers zetten zich dagelijks in voor klanten in de thuiszorg, verzorgingshuis- en verpleeghuiszorg en maatschappelijke zorg en dienstverlening. Zij doen dit vanuit tien woonzorgcentra en vier verpleeghuizen, verpleeghuisdependances, diverse thuiszorglocaties, dagcentra en steunpunten in de regio. 7

8 Bij andere organisaties, bijvoorbeeld onze eigen thuiszorg van Beweging 3.0, kijken we hoe ze dat coachen vormgeven. Vakteams De medewerkers worden nog wel in vakteams aangestuurd. In de kakofonie van veranderingen bieden de vakteams veiligheid. Als je daar veiligheid biedt, kun je in de zelforganiserende gebiedsteams wat meer onveiligheid hebben. Maar er kan een moment komen dat de vakteams komen te vervallen. Voor het bouwen van de teams en het scholen van de medewerkers heeft Van Dijk een implementatiebudget gecreëerd. Daarbij maken we gebruik van de stimuleringsregeling Leren en Ontwikkelen van FCB. Integrale gebiedsteams Nog verder dan de eigen gebiedsteams van SWA en MZD gaat de ontwikkeling van integrale gebiedsteams, waarin met meerdere andere organisaties als één uitvoeringsteam wordt samengewerkt. Te denken valt aan opvoedondersteuning, schuldhulpverlening, gehandicapten- en verslavingszorg, welzijn en maatschappelijke dienstverlening. Veel geld voor het begeleiden van deze verandering is er niet. Wel hebben we met de gemeente afspraken gemaakt waardoor er tijd en ruimte is om de teams vorm te geven. Binnenkort valt het besluit dat de integrale gebiedsteam in 2014 staan. De stimuleringsregeling Leren en Ontwikkelen in de praktijk Kijk voor meer voorbeelden op bij leren en ontwikkelen en blijf op de hoogte van de stimuleringsregelingen via de maandelijkse nieuwsbrief FCB Welzijn Het Gelderse IrisZorg Het Gelderse IrisZorg gebruikt de bijdrage uit de stimuleringsregeling voor de training van medewerkers in het werken met de nieuwe krachtgerichte basismethodiek Herstelwerk. Voor de organisatie betekent dit een omslag van aanbodgerichte hulpverlening naar meer vraaggericht werken. Succesfactor is de (andere) werkrelatie tussen hulpverlener en cliënt. Stichting MJD Groningen Bij Stichting MJD, een Groningse welzijnsorganisatie met 200 medewerkers, zijn medewerkers en leidinggevenden gestart met een tweejarig ontwikkeltraject voor integraal werkende wijkteams: Minder overleg en overdracht, er op af! 8

9 Omtinken In Friesland werken zorgen welzijnsorganisaties samen in de Omtinkerij. Doel: inwoners met vragen over wonen, welzijn, zorg en dienstverlening zo snel en goed mogelijk verder te helpen. Want bij wie moet je tegenwoordig zijn? Welke vraag moet je stellen aan welke organisatie? En wat als je vraag meerdere vakgebieden doorkruist? Als je dan als hulpvrager te maken krijgt met verschillende mensen, leert niemand je echt goed kennen. En is een passende oplossing lastig te bieden. Daarom is er de Omtinkerij. De omtinkers vormen de centrale contactpersoon en zoeken naar de best passende oplossing. Ook al overschrijdt deze verschillende vakgebieden en organisaties. Zie ook EVC-Loket Speciaal voor Peuterspeelzaalorganisaties is er het EVC-loket. Het loket vergoedt 60% van de kosten van een EVC-procedure voor medewerkers. Bij EVC (Erkenning Verworven Competenties) draait het om het omzetten van ervaring in een certificaat, of met aanvullende scholing, zelfs een diploma. Meer info: bel t mail of kijk op bij leren en ontwikkelen Tips voor deze rubriek? Deel het met de redactie: Bewonersgestuurde wijkontwikkeling in Amsterdam: Welzijnsmarketing: Collectief ingekocht Medewerkersonderzoek Voor organisaties in Welzijn & Maatschappelijke Dienstverlening is er een meerjarige mantelovereenkomst gesloten met Effectory. Een onderzoeksbureau met veel ervaring binnen zorg en welzijn. De vragen zijn opgesteld samen met organisaties en sociale partners in de branche. Heldere rapportage. Benchmark met andere welzijnsorganisaties. Praktische hulpmiddelen om resultaten om te zetten in een actieplan. De eerste 120 deelnemers kunnen gebruik maken van een subsidieregeling. De kosten voor organisaties tot 50 medewerkers bedragen dan geen 271,-, maar 50,- inclusief BTW. Meer informatie op: bij cijfers-en-onderzoek 9

10 Herman Waagmeester over zijn jaren als CAO-voorzitter Ondernemerschap en samen oplossingen vinden Jarenlang was Herman Waagmeester voorzitter van de CAO-overlegtafel. Een periode waarin de sector steeds meer zelf keuzes is gaan maken. Gegroeid is richting meer ondernemerschap. In goed overleg tussen werkgevers en werknemers. In plaats van tegen elkaar te strijden, zochten we meer en meer samen naar oplossingen. Voor de korte en de langere termijn. Over de CAO-tafel De CAO-tafel is het overleg van de vakbonden en de werkgevers in Welzijn & Maatschappelijke Dienstverlening. De leden van de huidige CAO-tafel zijn Jos van Nunen (Lumensgroep), die de voorzittersrol van Herman Waagmeester heeft overgenomen, Hans Wijers en Maaike van der Aar (Abvakabo FNV), Lizelotte Smits (CNV Publieke Zaak), Cees Vlaming (MD Veluwe), Petra de Bruijn en Maaike Verheul (MOgroep). Bij zijn afscheid van de CAO-tafel kwam het woord verbinden naar voren. Het zit Herman Waagmeester in het bloed, het voorzitterschap. Zo rond 2000 werd hij voor het eerst gevraagd door de MOgroep om deel te nemen aan het overleg over de CAO. Enkele jaren later kreeg hij namens de werkgevers de formele leiding over het overleg van werkgevers en vakbonden: Ik zat daar weliswaar namens de werkgevers, maar als voorzitter vond ik het vooral belangrijk dat alle partijen aan bod kwamen. Het was in de tijd dat de WAGGS (Wet Arbeidsvoorwaarden Gepremieerde en Gesubsidieerde Sector, red.) werd afgeschaft. Gevolg was dat de sector meer verantwoordelijkheid kreeg. Het ging niet meer alleen over het invullen van de taken in de welzijnssector, maar ook over het zelf vaststellen van de arbeidsvoorwaarden. Welzijnsorganisaties en de sector konden zich hierdoor meer als ondernemer gaan opstellen. Dat sprak Waagmeester aan. Helemaal omdat hij in die tijd ook directeur werd van welzijnsorganisatie Versa Welzijn. De verandering naar het echte werkgeverschap, dat vond ik interessant. We mochten en moesten meer naar de toekomst kijken. Faciliteren in plaats van voorschrijven De sector was sterk in verandering. Van het overnemen en oplossen van de problematiek van klanten, werd de overgang gemaakt naar meer faciliteren om zelf problemen op te pakken. Wat in die klantrelatie moest gebeuren, was een spiegel voor de relatie tussen werkgevers en werknemers. Een eerste stap in de richting van meer faciliteren dan voorschrijven, was het uitbrengen van een nieuw functieboek in Het grote aantal functies werd beperkt. Ondernemers kregen meer mogelijkheden om zelf functies voor hun instelling te beschrijven en te waarderen. 10

11 Medezeggenschap kreeg daarbij een belangrijke rol. Later in het decennium werden vergelijkbare stappen aan de CAO-tafel gezet voor het seniorenverlof, de wachtgeldregeling, aanpassingen in de WW en de pensioenleeftijd. Op dit moment zijn het faciliteren van arbeidsmobiliteit en werk-naar-werk belangrijk. Aan de CAO-tafel is daarbij altijd de centrale vraag: hoe blijven we als sector aantrekkelijk op de arbeidsmarkt? Waagmeester is trots op wat er in het afgelopen decennium in het overleg en met de CAO aan resultaat is bereikt. Tien jaar geleden hadden we veel meer de neiging om de trend te volgen. Nu bepalen we als ondernemers wat we belangrijk vinden, en tegen welke kosten we dat willen leveren. Vroeger was het duidelijk wat de gemeenten gingen bijdragen aan ons budget, nu stellen we zelf voorwaarden. Ook in het overleg aan de CAO-tafel. Als niet duidelijk is of loonkosten worden geïndexeerd vanuit de fondsen van de gemeente, moeten we realistisch bekijken of een loonsverhoging voor de werknemers tot de mogelijkheden behoort. Op basis van bedrijfsresultaten en toekomstverwachtingen. En in nauw overleg met de bonden. We doen veel meer zaken met elkaar en zijn altijd met elkaar in gesprek gebleven. Een grote slag, waarover we fundamenteel met elkaar moesten nadenken, was noodzakelijk. Dat we ook samen kunnen afspreken dat in te gaan, dat vind ik positief. Preventief werken Als Waagmeester om zijn visie voor de toekomst wordt gevraagd, noemt hij het begrip van de comfortabele CAO. Een CAO die afspraken en regels niet tot in detail vastlegt, maar ruimte biedt voor organisaties voor een flexibele invulling, die voor zowel werkgevers als werknemers comfortabel is. Hetzelfde geldt eigenlijk in klantrelaties. Daarin probeer je ook zoveel mogelijk comfort te creëren, zodat je een succesvolle en prettige relatie opbouwt. Want buiten is binnen, vertelde een coach me eens: de werkwijze die je met je klanten overeenkomt, moet je ook met je eigen werknemers hanteren. Wat kunnen zij zelf doen, welke verantwoordelijkheid kunnen zij zelf nemen, hoe worden zij flexibeler en komen zij in hun kracht. Waagmeester ziet daar veel kansen voor de sector liggen, maar hij vindt de lopende bezuinigingen ook heftig en bedreigend. Teveel inzetten op de eigen kracht van mensen, kan ook tot gevolg hebben dat mensen die kwetsbaar zijn dit niet aankunnen, en over het randje vallen. In de jaren 80 maakte hij mee dat het jongerenwerk voor een groot deel werd afgeschaft, met als gevolg dat de politie de problemen van die doelgroep op haar bordje kreeg en een pleidooi hield voor het terug laten komen van het jongerenwerk. Voor de CAO zijn afspraken gemaakt over: Loonaanpassing en een eenmalige uitkering Inzet op structureel mobiliteitsbeleid Jaarurensystematiek Aanpassingen aan de overgangsregeling wachtgeld Leeftijdsverlof en vitaliteitsbudget Doorwerken na de AOW-gerechtigde leeftijd Alle CAO-informatie is te vinden op en 11

12 Over de steeds meer doorzettende branchevervaging, heeft Waagmeester ook nog een boodschap: Die dialoog concentreert zich steeds meer op het inzetten op zorg bij burgers. De welzijnssector moet duidelijk maken dat zij juist veel kan betekenen op het gebied van preventie, het begeleiden en activeren van mensen, versterken wat zij kunnen. Als dat niet meer lukt, dan komt de zorg pas aan de beurt. Van CAO-tafel naar eigen organisatie Wat Waagmeester tot voor kort besprak aan de CAO-tafel, voert hij ook door in zijn eigen organisatie. Al vrij vroeg nam Versa bijvoorbeeld het zes gesprekkentraject met de klant als uitgangspunt voor haar dienstverlening. In het contact met de gemeente maken de regiomanagers de jaarlijkse afspraken. De directeur/bestuurder van Versa Welzijn voert de onderhandelingen met de gemeente. Waagmeester doet dit graag in de stijl die hij ook bij de CAO-tafel propageerde. Toen in een vorige bezuinigingsronde in 2002 een wethouder met bezuinigingen kwam, gingen we niet de barricade op, maar stelde ik vast dat we samen een probleem op te lossen hadden. Zo konden we aangeven wat onze ondergrens was bij het korten, en zijn we zelfs gekomen tot een meerjarige overeenkomst, waarin extra bezuinigingen zijn voorkomen. Die lijn trachten we nu ook te volgen, al is de situatie nu niet helemaal vergelijkbaar. De bezuinigingen zijn heftig en hebben sterke invloed op de bedrijfsvoering bij Versa Welzijn. Waagmeester stelt vast dat hij in zijn eigen bedrijf contracten van talenten die het laatst waren aangenomen niet kon verlengen. Dat is een pijnlijk proces. Ik vind het daarom belangrijk dat we de komende jaren contact met ex-werknemers en ZZP ers goed blijven onderhouden, zodat we bij pieken in de vraag op hen kunnen terugvallen. Op weg naar de toekomst Het jaar 2013 staat in het teken van de fundamentele heroverweging van de CAO. Een CAO die meer ruimte biedt voor maatwerk, waarin de verantwoordelijkheid van werkgever én werknemer tot uitdrukking komt en waarbij vertrouwen tussen werkgever en werknemer voorop staat. Werkgevers en werknemers in de branche worden in de loop van het jaar uitgenodigd om samen te werken aan de ontwikkeling van een toekomstbestendige CAO. 12 B

13 Vincent de Waal, promovendus op het middelmanagement in Welzijn & Maatschappelijke Dienstverlening, ontdekte dat de teamleiders sleutelposities innemen in de stille revolutie die zich volgens hem aan het voltrekken is in de branche. Welzijnsorganisaties werken al veel platter. Managers zijn wel nog steeds actief in het onderhandelen met partijen en het maken van offertes. Maar op de werkvloerlaag krijgen de teams steeds meer verantwoordelijkheden. Maakt Welzijn Nieuwe Stijl de manager overbodig? Ien van Doormalen directeur van Solidez in Wageningen en Renkum, heeft haar managers juist hard nodig. Als jonge fusieorganisatie, die met maar liefst 40 partijen onderhandelt op tien verschillende domeinen, wil ze haar medewerkers het niet aandoen om onderdeel te worden van dat organisatorische proces. Ik vind het zelfs immoreel om hen het gevoel te geven dat zij zich in zo n traject zouden moeten verdedigen. Dat is de taak van de managers. Van Doormalen heeft wel een andere vernieuwing doorgevoerd: Ik heb het organogram omgedraaid, met als gevolg dat de autonomie nu zo laag mogelijk in de organisatie is neergelegd. Ook heeft Solidez de dienstverlening leidend gemaakt, in plaats van de organisatie. De directeur praat daarom liever over organiseren, dan over de organisatie. Solidez is de thuisbasis van de medewerkers, maar zij moeten zich realiseren dat het werk draait om samenwerkingsverbanden met professionals uit andere organisaties. Bron: Sociaal Welzijnsdebat Kim Verkuijlen, jongerenwerker bij Stichting Menswel in Echt, vindt het werken met zelfsturende teams in een platte organisatie een verademing: Vooral als ik zie hoe het er bij andere organisaties aan toegaat: van teambegeleider naar manager, en dan heb je ook nog de directie en de raad van bestuur. In onze teams krijgt iedereen hetzelfde betaald, maar zijn er toch altijd mensen die de boel op sleeptouw nemen. Een welzijnswerker voegt toe: Ik heb een tijd onder een manager gewerkt, maar die introduceerde alleen maar ingewikkelde taal. Hij deed alsof wij het allemaal niet begrepen, terwijl wij juist de personen zijn die weten hoe zaken moeten worden aangepakt, wat onze uurprijzen zijn, etc. Dat is ons vak! Ben Kuiken, journalist en schrijver van het boek De laatste manager : Je gaat de mist in wanneer je ondernemerschap in je organisatie top-down probeert in te voeren. Eerst moet je jezelf de vraag stellen wat je organisatie nodig heeft om goed te kunnen functioneren? Daarna kun je bekijken hoe je dit invult. Waarbij het verdwijnen van de functie van manager volgens Kuiken niet hoeft te betekenen dat die persoon ook uit de organisatie moet verdwijnen: Hij of zij kan een andere rol krijgen, die misschien wel als veel bevredigender of nuttiger wordt ervaren. John Beckers, directeur van welzijnsorganisatie WIJ in Breda, haalde eerder alle managementlagen uit zijn organisatie om op voet van gelijkheid met zijn medewerkers verder te gaan: We kwamen erachter dat wij eigenlijk geen managers nodig hebben. Het is veel zinvoller om met elkaar in een debat te gaan en elkaar scherp te houden op basis van onze waardes. Beckers propageert deze aanpak inmiddels met hart en ziel, maar ziet ook de andere kant van de medaille: De omslag heeft tot gevolg dat medewerkers meer verantwoordelijkheid moeten nemen, wat moeilijk kan zijn. Welzijnswerkers zijn soms stiekem blij dat ze een manager hebben die ze uit de wind houdt. In de nieuwe manier van werken moeten ze zelf het rolmodel zijn. 13

14 Talenten ontdekken: bij cliënten, en bij medewerkers! SMO Breda werkt vanuit de zogenoemde herstelgerichte benadering. De methode is gericht op het ontdekken en ontwikkelen van mogelijkheden en talenten die een cliënt al heeft, maar nog niet of onvoldoende gebruikt. Diezelfde benadering wordt intern doorgetrokken voor de empowerment van eigen medewerkers. Over SMO Breda SMO Breda is een combinatie van voorzieningen in en om Breda die streeft naar een zo volwaardig mogelijk burgerschap voor (dreigend) dak- en thuislozen, aansluitend op de mogelijkheden die ze bezitten. Herstelgerichte benadering SMO Breda werkt vanuit de zogenoemde herstelgerichte benadering, samen met andere organisaties. Anne van Woensel, ambulant woonbegeleider bij de stichting: In de begeleiding van onze cliënten gaan we samen op zoek naar zijn of haar mogelijkheden en krachten. Zo is er een cliënt die veel weet over de Bredase geschiedenis. Hij heeft een stadswandeling georganiseerd voor andere cliënten. Door dat te doen, bouwt hij een sociaal netwerk op en zie je hem groeien. We hebben nog geen officieel onderzoek gedaan naar de resultaten van de nieuwe aanpak, maar het persoonlijk rendement is erg positief. We krijgen reacties als: Ik ben er zo door gegroeid, ik heb weer zin in dingen, ik heb nieuwe contacten opgedaan. Mensen groeien echt en dat is heel mooi om te zien. Empowerment medewerkers De gedachte achter de herstelgerichte benadering wordt ook intern doorgetrokken. Miranda Rutenfrans: Zoals we voor onze cliënten de nadruk leggen op eigen kracht (empowerment), zo doen we dat ook voor onze medewerkers. We faciliteren hen met opleidingen en studiedagen om hun eigen kwaliteiten te ontdekken en te benutten. Henny Hermans, staffunctionaris P&O, voegt toe: Als je weet waar iemands grootste talent ligt, dan kun je die competenties specifieker inzetten. Dat is positief voor de medewerker, voor de organisatie én voor de cliënt. Van beoordelen naar reflecteren Henny is samen met een groep medewerkers uit alle geledingen van de organisatie gestart met de overgang van beoordelingsgesprekken naar reflectiegesprekken. Het initiatief verschuift van leidinggevende naar medewerker. Het reflectiegesprek is een ontwikkelingsinstrument voor de medewerker. Iedereen staat dagelijks, bewust of onbewust, wel eens stil bij het eigen handelen. Daaruit ontstaan plannen of voornemens voor de toekomst. De inzet van het reflectiegesprek is om tenminste één keer 14

www.ludenstraining.nl Trainingen voor Young Professionals

www.ludenstraining.nl Trainingen voor Young Professionals www.ludenstraining.nl Trainingen voor Young Professionals Rendement van talent Porties VAN GOED NAAR Ludens Talentontwikkeling is een jong trainingsbureau met veel ervaring. Wij zijn gespecialiseerd in

Nadere informatie

ArbeidsFit BLIJVEND INZETBAAR IN VERANDERENDE ORGANISATIES

ArbeidsFit BLIJVEND INZETBAAR IN VERANDERENDE ORGANISATIES ArbeidsFit BLIJVEND INZETBAAR IN VERANDERENDE ORGANISATIES 1 Zijn uw medewerkers ArbeidsFit? Blijvend inzetbaar in veranderende organisaties Meebewegen met de toekomst Welzijn Nieuwe Stijl, kantelingen

Nadere informatie

Zienn gaat verder. Jaarplan 2014

Zienn gaat verder. Jaarplan 2014 Zienn gaat verder Jaarplan 2014 Een verhaal heeft altijd meer kanten. Zeker de verhalen van de mensen voor wie Zienn er is. Wij kijken naar ál die kanten. Kijken verder. Vragen verder. Gaan verder. Zo

Nadere informatie

Van baan naar loopbaan Verslag van het onderzoek naar de praktijk van mobiliteitsbeleid

Van baan naar loopbaan Verslag van het onderzoek naar de praktijk van mobiliteitsbeleid Van baan naar loopbaan Verslag van het onderzoek naar de praktijk van mobiliteitsbeleid In het voorjaar van 2015 heeft Odyssee een digitale enquête uitgezet onder 950 ondernemingsraden om zicht te krijgen

Nadere informatie

Welkom. Neem contact op zodat wij aan de hand van uw situatie specifieker kunnen aangeven wat wij kunnen betekenen. Werkgever. Werknemer.

Welkom. Neem contact op zodat wij aan de hand van uw situatie specifieker kunnen aangeven wat wij kunnen betekenen. Werkgever. Werknemer. http://www. Welkom Organisaties die afscheid gaan nemen van medewerkers helpen wij door deze medewerkers te begeleiden op weg naar nieuw werk: tijdig, passend en in een goede sfeer. Dat scheelt organisaties

Nadere informatie

De TalentenCoach, centrum voor mobiliteit en ontwikkeling

De TalentenCoach, centrum voor mobiliteit en ontwikkeling Het beste uit jezelf halen en met plezier werken De TalentenCoach, centrum voor mobiliteit en ontwikkeling Tekst: Fenny Brandsma / Fotografie: Kees Winkelman Wat zijn je talenten en hoe zet je ze effectief

Nadere informatie

Beleidsadviseur Sociaal Domein

Beleidsadviseur Sociaal Domein Kennis van de Overheid Beleidsadviseur Sociaal Domein Talentprogramma voor jonge professionals Investeer in de toekomst van uw afdeling Junior talenten kunnen een bijzondere rol spelen bij de transformatie

Nadere informatie

18 tips om te werken aan je eigen inzetbaarheid

18 tips om te werken aan je eigen inzetbaarheid 18 tips om te werken aan je eigen inzetbaarheid Goed, gezond en gemotiveerd aan het werk tot je pensioen? Dat bereik je door kansen te pakken op het werk. Leer aan de hand van onderstaande punten hoe je

Nadere informatie

hr Duurzaam succesvol

hr Duurzaam succesvol hr Duurzaam succesvol Duurzaamheid is een thema binnen veel organisaties. Logisch, iedere organisatie wil graag goed gekwalificeerde, gemotiveerde en gezonde medewerkers. In steeds meer Cao s worden dan

Nadere informatie

28-8-2013. Een betere buurt met. mijnbuurtje. www.mijnbuurtje.nl. Vroeger

28-8-2013. Een betere buurt met. mijnbuurtje. www.mijnbuurtje.nl. Vroeger Een betere buurt met mijnbuurtje www.mijnbuurtje.nl Vroeger 1 Nu 1 op de 3 huishoudens bezit een tablet 2 Nu Nu 3 In alle Nederlandse gemeentes: Bezuinigingen Zelfredzaamheid Stimuleren bewoners Meer verantwoordelijkheid

Nadere informatie

Sprankelend Spraakmakend Verrassend Inspirerend Waanzinnig

Sprankelend Spraakmakend Verrassend Inspirerend Waanzinnig Grijp je Ambities Sprankelend Spraakmakend Verrassend Inspirerend Waanzinnig Je dromen verwezenlijken in 7 stappen. Grijp je ambities Brengt je dichterbij je ideaal Geeft je inzicht in jouw persoonlijke

Nadere informatie

Stichting leerkracht: elke dag samen een beetje beter

Stichting leerkracht: elke dag samen een beetje beter Stichting leerkracht: elke dag samen een beetje beter Wat is leerkracht? Stichting leerkracht is een organisatie van enthousiaste experts uit het onderwijs en bedrijfsleven die scholen helpt in het ontwikkelen

Nadere informatie

Sectorplan zorg en welzijn

Sectorplan zorg en welzijn Sectorplan 2014 2016 zorg en welzijn Welzijn & Maatschappelijke Dienstverlening Jeugdzorg en Kinderopvang en Landelijke plan zorg en Regionale plannen zorg Woensdag 25 februari 2015 Programma 2 sectorplannen:

Nadere informatie

Sprankelend Spraakmakend Verrassend Inspirerend Waanzinnig

Sprankelend Spraakmakend Verrassend Inspirerend Waanzinnig Grijp je Ambities Sprankelend Spraakmakend Verrassend Inspirerend Waanzinnig Je dromen verwezenlijken in 7 stappen. Grijp je ambities Brengt je dichterbij je ideaal Laat je talenten leven Helpt je het

Nadere informatie

eflectietool Reflectietool Reflectietool Reflectietool Test jezelf op professioneel ondersteunen

eflectietool Reflectietool Reflectietool Reflectietool Test jezelf op professioneel ondersteunen eflectietool Reflectietool eflectietool Reflectietool eflectietool Reflectietool Test jezelf op professioneel ondersteunen Redactie: Marieke Haitsma en Corrie van Dam Eindredactie: afdeling communicatie

Nadere informatie

Visie Jongerenwerk Leidschendam-Voorburg

Visie Jongerenwerk Leidschendam-Voorburg Visie Jongerenwerk Leidschendam-Voorburg Juni 2014 Waarom een visie? Al sinds het bestaan van het vak jongerenwerk is er onduidelijkheid over wat jongerenwerk precies inhoudt. Hierover is doorgaans geen

Nadere informatie

Junior Wmo-professionals met open blik

Junior Wmo-professionals met open blik Kennis van de Overheid Junior Wmo-professionals met open blik Talentprogramma voor jonge professionals Investeer in de toekomst van uw afdeling Junior talenten kunnen een bijzondere rol spelen bij de transformatie

Nadere informatie

3 vragen die managers hun medewerkers nooit stellen

3 vragen die managers hun medewerkers nooit stellen 3 vragen die managers hun medewerkers nooit stellen en die het managen veel simpeler en succesvoller maken! Door Esther Mallant 2012 Esther Mallant www.hrmallant.nl Introductie De 3 vragen die managers

Nadere informatie

Ontwikkelingen. in zorg en welzijn. Wij houden daarbij onverkort vast aan de Koers 2010-2013,

Ontwikkelingen. in zorg en welzijn. Wij houden daarbij onverkort vast aan de Koers 2010-2013, KOERS 2014-2015 3 Het (zorg)landschap waarin wij opereren verandert ingrijpend. De kern hiervan is de Kanteling, wat inhoudt dat de eigen kracht van burgers over de hele breedte van de samenleving uitgangspunt

Nadere informatie

Onconventionele stappen in de gemeente Lingewaard

Onconventionele stappen in de gemeente Lingewaard IEDEREEN HEEFT RECHT OP WERK Onconventionele stappen in de gemeente Lingewaard Tekst: Fenny Brandsma / Fotografie: Kees Winkelman De gemeente Lingewaard startte ruim een jaar geleden een onconventionele

Nadere informatie

portret Excellente beroepsbeoefenaar

portret Excellente beroepsbeoefenaar portret Excellente beroepsbeoefenaar programma Excellent Talent naam Wilma Verweij studentnummer 1631825 opleiding Social Management deeltijd werkstuk Portret Excellente Beroepsbeoefenaar datum december

Nadere informatie

Voorbereiden door krachten te bundelen... 2. Visie op nieuwe taken... 2. Vernieuwingen in welzijn, (jeugd)zorg en werk... 2

Voorbereiden door krachten te bundelen... 2. Visie op nieuwe taken... 2. Vernieuwingen in welzijn, (jeugd)zorg en werk... 2 Nieuwsbrief sociaal domein, #1 Vernieuwing welzijn, (jeugd)zorg en werk Inhoud Voorbereiden door krachten te bundelen... 2 Visie op nieuwe taken... 2 Vernieuwingen in welzijn, (jeugd)zorg en werk... 2

Nadere informatie

Van financieel talent naar Public Business Controller

Van financieel talent naar Public Business Controller Kennis van de Overheid Van financieel talent naar Public Business Controller Talentprogramma voor jonge professionals Investeer in de toekomst van uw financiële afdeling Junior talenten kunnen een bijzondere

Nadere informatie

21st Century Skills Training

21st Century Skills Training Ontwikkeling van competenties voor de 21 e eeuw - Vernieuwend - Voor werknemers van nu - Met inzet van moderne en digitale technieken - - Integratie van social media - Toekomstgericht - Inleiding De manier

Nadere informatie

Zorg voor je carrière. Neem gerust contact op of maak een afspraak. Telefoon: (030) 602 94 25 of e-mail: zorg@matchcare.nl

Zorg voor je carrière. Neem gerust contact op of maak een afspraak. Telefoon: (030) 602 94 25 of e-mail: zorg@matchcare.nl Neem gerust contact op of maak een afspraak. Telefoon: (030) 602 94 25 of e-mail: zorg@matchcare.nl Hoe presenteer ik mijzelf? Wat wil ik? Zorg voor je carrière Door het dagelijkse contact met mijn coach

Nadere informatie

OPLOSSINGSGERICHT WERKEN MET KINDEREN

OPLOSSINGSGERICHT WERKEN MET KINDEREN TEAMNASCHOLING OPLOSSINGSGERICHT WERKEN MET KINDEREN KIDS SKILLS DE KIDS SKILLS METHODE Iedereen die met kinderen werkt mist wel enkele vaardigheden, of zou ergens beter in willen worden. Met behulp van

Nadere informatie

Aan de slag met duurzame inzetbaarheid 3 november 2015

Aan de slag met duurzame inzetbaarheid 3 november 2015 Duurzame inzetbaarheid uitgangspunt personeelsbeleid Het voorstel is duurzame inzetbaarheid centraal te stellen in het personeelsbeleid om medewerkers van alle levensfasen optimaal inzetbaar te houden

Nadere informatie

Junior medewerker Bezwaar en Beroep

Junior medewerker Bezwaar en Beroep Kennis van de Overheid Junior medewerker Bezwaar en Beroep Talentprogramma voor jonge professionals Investeer in de toekomst van uw afdeling Junior talenten kunnen een bijzondere rol spelen bij de transformatie

Nadere informatie

We zijn in de buurt. Over het beleidsplan 2013-2017 van Partis

We zijn in de buurt. Over het beleidsplan 2013-2017 van Partis We zijn in de buurt Over het beleidsplan 2013-2017 van Partis We zijn in de buurt Over het beleidsplan 2013-2017 van Partis Over Partis Partis is de Brede Welzijnsinstelling in Sint-Michielsgestel. Partis

Nadere informatie

Loyalis als deskundige partner Inzicht in uw organisatie en uw werknemers

Loyalis als deskundige partner Inzicht in uw organisatie en uw werknemers Loyalis als deskundige partner Inzicht in uw organisatie en uw werknemers De expertise van Loyalis is mensenwerk U wilt altijd het beste voor uw werknemers. Als HR-professional neemt u uw verantwoordelijkheid

Nadere informatie

Leergang Leiderschap voor Professionals

Leergang Leiderschap voor Professionals Leergang Leiderschap voor Professionals Zonder ontwikkeling geen toekomst! Leergang Leiderschap voor Professionals Tijden veranderen. Markten veranderen, organisaties en bedrijven veranderen en ook de

Nadere informatie

Hoe kunt u met minder geld toch de kwaliteit van dienstverlening waarborgen voor kwetsbare doelgroepen?

Hoe kunt u met minder geld toch de kwaliteit van dienstverlening waarborgen voor kwetsbare doelgroepen? Hoe kunt u met minder geld toch de kwaliteit van dienstverlening waarborgen voor kwetsbare doelgroepen? Visie tafelleider: Met minder geld hetzelfde of misschien zelfs meer doen. Dat is de grote uitdaging

Nadere informatie

Meerjaren Beleids Plan 2014-2017. Stichting Welzijn Schiedam Stichting Welzijn Hoogvliet Stichting Zorg voor Welzijn Buurtprojecten Blik Stafdiensten

Meerjaren Beleids Plan 2014-2017. Stichting Welzijn Schiedam Stichting Welzijn Hoogvliet Stichting Zorg voor Welzijn Buurtprojecten Blik Stafdiensten Meerjaren Beleids Plan 2014-2017 Stichting Welzijn Schiedam Stichting Welzijn Hoogvliet Stichting Zorg voor Welzijn Buurtprojecten Blik Stafdiensten Inhoudsopgave 1. Inleiding 3 2. Missie, Visie en Ambitie

Nadere informatie

Help ons te leren. HR en decentralisaties: VIER SPEERPUNTEN VOOR HR OP HET GEBIED VAN DECENTRALISATIES

Help ons te leren. HR en decentralisaties: VIER SPEERPUNTEN VOOR HR OP HET GEBIED VAN DECENTRALISATIES VIER SPEERPUNTEN VOOR HR OP HET GEBIED VAN DECENTRALISATIES HR en decentralisaties: Help ons te leren Door: Martine van Dijk, A+O fonds Gemeenten / Fotografie: Kees Winkelman Op 10 oktober 2014 vond de

Nadere informatie

Master in. Leadership MAAK HET VERSCHIL IN 2015 VERBIND HART EN HARD START: FEB 2015 KLANTWAARDERING:

Master in. Leadership MAAK HET VERSCHIL IN 2015 VERBIND HART EN HARD START: FEB 2015 KLANTWAARDERING: Master in Leadership MAAK HET VERSCHIL IN 2015 VERBIND HART EN HARD START: FEB 2015 KLANTWAARDERING: Master in Leadership Weet jij wat jouw hart sneller doet kloppen? Collega s die precies doen wat jij

Nadere informatie

HANDLEIDING OPZETTEN BELEID TER VOORKOMING EN BESTRIJDING VAN ONGEWENST GEDRAG

HANDLEIDING OPZETTEN BELEID TER VOORKOMING EN BESTRIJDING VAN ONGEWENST GEDRAG HANDLEIDING OPZETTEN BELEID TER VOORKOMING EN BESTRIJDING VAN ONGEWENST GEDRAG INHOUD 0. ALGEMEEN 3 Wat is de bedoeling van het beleid voor ongewenst gedrag? 3 Voor wie? 3 Hoe pak je het aan? 3 1. MAATREGELEN

Nadere informatie

Personal branding op de arbeidsmarkt: vermarkt je carrière

Personal branding op de arbeidsmarkt: vermarkt je carrière Personal branding op de arbeidsmarkt: vermarkt je carrière TRAININGSPROGRAMMA VIER WORKSHOPS De wereld verandert snel en dat is van invloed op ieders plaats en functioneren op de arbeidsmarkt. We maken

Nadere informatie

Met elkaar voor elkaar

Met elkaar voor elkaar Met elkaar voor elkaar Publiekssamenvatting Oktober 2013 1 1 Inleiding Met elkaar, voor elkaar. De titel van deze notitie is ook ons motto voor de komende jaren. Samen met u (inwoners en beroepskrachten)

Nadere informatie

SAMEN STA JE STERK S U P P O R T F R Y S L Â N B E L E I D S P L A N 2 0 1 5-2 0 1 7

SAMEN STA JE STERK S U P P O R T F R Y S L Â N B E L E I D S P L A N 2 0 1 5-2 0 1 7 SAMEN STA JE STERK SUPPORT FRYSLÂN BELEIDSPLAN 2015-2017 INLEIDING Maatjesproject Support Fryslân startte in 2001 als onderdeel van Solidair Fryslân. Per 1 januari 2014 is Support Fryslân een zelfstandige

Nadere informatie

Toegang Sociaal Domein & Sociaal wijkteam Velsen

Toegang Sociaal Domein & Sociaal wijkteam Velsen Toegang Sociaal Domein & Sociaal wijkteam Velsen Toegang (Harry Verheul, senior beleidsadviseur Werk, Inkomen en Zorg) Sociaal wijkteams (Inger Poorta, projectleider) Toegang sociaal domein in de gemeente

Nadere informatie

Strategische uitgangspunten 2014-2018. Moveoo beweegt

Strategische uitgangspunten 2014-2018. Moveoo beweegt Strategische uitgangspunten 2014-2018 Moveoo beweegt Deze strategische notitie beoogt het kader te schetsen waarbinnen Moveoo haar hieronder kort samengevatte werkwijze, visie en doelstellingen in de periode

Nadere informatie

Buurthuizen en activiteiten

Buurthuizen en activiteiten Invalshoek: een wijkbudget voor activiteiten We stoppen met de financiering van (een gedeelte van) de huidige activiteiten in de wijk en stellen per wijk een budget beschikbaar voor initiatieven van inwoners

Nadere informatie

Teamkompas voor Zelfsturing

Teamkompas voor Zelfsturing Teamkompas voor Zelfsturing Wat is het teamkompas: Met dit instrument kun je inzicht krijgen in de ontwikkeling van je team als het gaat om effectief samenwerken: Waar staan wij als team? Hoe werken wij

Nadere informatie

Junior regisserende inkomensconsulent

Junior regisserende inkomensconsulent Kennis van de Overheid Junior regisserende inkomensconsulent Talentprogramma voor jonge professionals Investeer in de ontwikkeling en toekomst van uw afdeling Junior talenten kunnen een bijzondere rol

Nadere informatie

Redactie: Maaike Kluft en Corrie van Dam Eindredactie: afdeling communicatie Movisie Vormgeving: Ontwerpburo Suggestie en Illusie Drukwerk: Libertas

Redactie: Maaike Kluft en Corrie van Dam Eindredactie: afdeling communicatie Movisie Vormgeving: Ontwerpburo Suggestie en Illusie Drukwerk: Libertas Redactie: Maaike Kluft en Corrie van Dam Eindredactie: afdeling communicatie Movisie Vormgeving: Ontwerpburo Suggestie en Illusie Drukwerk: Libertas Werk ik wel volgens de uitgangspunten van de Wmo en

Nadere informatie

TEAMNASCHOLINGEN EIGEN KRACHT GENERALISTISCH WERKEN IN GEZINNEN EN SOCIALE WIJKTEAMS

TEAMNASCHOLINGEN EIGEN KRACHT GENERALISTISCH WERKEN IN GEZINNEN EN SOCIALE WIJKTEAMS TEAMNASCHOLINGEN EIGEN KRACHT GENERALISTISCH WERKEN IN GEZINNEN EN SOCIALE WIJKTEAMS MODULES: EIGEN KRACHT VAN DE CLIËNT EN ZIJN SYSTEEM INTEGRAAL WERKEN MET MULTI PROBLEEMGEZINNEN COMBINEREN VAN FORMELE

Nadere informatie

Lef en out-of-the-boxdenken in Lingewaard

Lef en out-of-the-boxdenken in Lingewaard Lef en out-of-the-boxdenken in Lingewaard Een onorthodoxe re-integratieaanpak Door: Fenny Brandsma Alle gemeenten hebben ermee te maken: reorganisatie, krimp en boventallige medewerkers. Sommige gemeenten

Nadere informatie

Een kijkje bij de buren Zelforganiseren in de zorg Congres BDKO

Een kijkje bij de buren Zelforganiseren in de zorg Congres BDKO Een kijkje bij de buren Zelforganiseren in de zorg Congres BDKO Drs. Eveline Castelijns MBA 12 april 2016 Inhoudsopgave 1 2 3 Zelforganisatie in de zorg Werkende principes Vragen 1 Zelforganiseren in de

Nadere informatie

Eenvoudig nieuwe klanten. Voor adviseurs, trainers en coaches

Eenvoudig nieuwe klanten. Voor adviseurs, trainers en coaches Eenvoudig nieuwe klanten Voor adviseurs, trainers en coaches Leer hoe ideale klanten naar je toe komen. Wiep de Jong Online Business Trainer Eenvoudig nieuwe klanten 2 Welkom bij mijn E-Book 'Eenvoudig

Nadere informatie

wij begeleiden van werk naar werk

wij begeleiden van werk naar werk wij begeleiden van werk naar werk Koraal Groep Wij begeleiden van Werk naar Werk Als je hoort dat je boventallig bent of niet meer kunt werken in je huidige baan, wil je in actie komen. Maar wat kun je

Nadere informatie

Workshop opleiding op leeftijd. Margreet Verbeek

Workshop opleiding op leeftijd. Margreet Verbeek Workshop opleiding op leeftijd Margreet Verbeek Workshop opleiding op leeftijd Werken aan een gezonde toekomst Kom in beweging! 2 Wat gaan we doen? Kennismaking: Wie zijn wij? Actieve kennismaking Ik ga

Nadere informatie

Welzijn Nieuwe Stijl Schoonhoven. Eric Lagendijk december 2011

Welzijn Nieuwe Stijl Schoonhoven. Eric Lagendijk december 2011 Welzijn Nieuwe Stijl Schoonhoven Eric Lagendijk december 2011 Programma Wat is Welzijn Nieuwe Stijl (WNS)? Traject Schoonhoven Verkenning welzijnsbeleid Burgerkracht/ Eigen kracht: how to do? Regionale

Nadere informatie

Het zou het beste zijn als maatschappelijke steunsystemen georganiseerd werden door de gemeente.

Het zou het beste zijn als maatschappelijke steunsystemen georganiseerd werden door de gemeente. 1. Het zou het beste zijn als maatschappelijke steunsystemen georganiseerd werden door de gemeente. 2. De overheid moet niet achter de voordeur van mensen willen treden. Dat is privégebied en de eigen

Nadere informatie

Participatieverslag Nieuw & Anders

Participatieverslag Nieuw & Anders Participatieverslag Nieuw & Anders Op 26 en 31 maart vonden twee bijeenkomsten plaats met de titel Nieuw & Anders plaats. Twee bijeenkomsten die druk bezocht werden door vrijwilligers, verenigingen en

Nadere informatie

Samen duurzaam verder

Samen duurzaam verder Samen duurzaam verder Onlangs sloten we de pilot Duurzaam Severinus af met een brede evaluatie onder de pilot-woningen en locaties voor dagbesteding en thuisondersteuning met de medewerkers én de wettelijk

Nadere informatie

Opleidingsprogramma De Wmo-professional

Opleidingsprogramma De Wmo-professional Kennis van de Overheid Opleidingsprogramma De Wmo-professional Gekanteld werken Leren gekanteld werken Het werk van de professional in de frontlinie van zorg en welzijn verandert ingrijpend. Niet helpen

Nadere informatie

Generalistisch werken- Hoe hoort het? Eelke Pruim Onderzoeker/Docent Viaa

Generalistisch werken- Hoe hoort het? Eelke Pruim Onderzoeker/Docent Viaa Generalistisch werken- Hoe hoort het? Eelke Pruim Onderzoeker/Docent Viaa Opbouw Generalistisch werken wat is het? Generalistisch werken lukt het? Generalistisch werken wat is het verschil? Generalistisch

Nadere informatie

Intersectorale mobiliteit. Informatie voor werkgevers

Intersectorale mobiliteit. Informatie voor werkgevers Intersectorale mobiliteit Informatie voor werkgevers Deze folder is onderdeel van een drieluik. Er is ook een folder voor werknemers en professionals. Om belemmeringen in kaart te brengen bij intersectorale

Nadere informatie

AVONTURENKAART. Reflectieopdrachten

AVONTURENKAART. Reflectieopdrachten AVONTURENKAART Reflectieopdrachten Je hebt aangegeven dat je het niet weet; je hangt niet erg aan je huidige baan maar hebt ook niet de ambitie om naar een andere baan op zoek te gaan. Geef hieronder kort

Nadere informatie

OPLOSSINGSGERICHT WERKEN MET JONGEREN MISSION POSSIBLE

OPLOSSINGSGERICHT WERKEN MET JONGEREN MISSION POSSIBLE OPLOSSINGSGERICHT WERKEN MET JONGEREN MISSION POSSIBLE OPEN INSCHRIJVING IN UTRECHT WAT IS MISSION POSSIBLE? Bent u geïnteresseerd te ontdekken waar de motivatie van jongeren ligt om hun problemen zelf

Nadere informatie

Handreiking werknemer Aan het werk blijven met een chronische aandoening

Handreiking werknemer Aan het werk blijven met een chronische aandoening Handreiking werknemer Aan het werk blijven met een chronische aandoening Eén op de drie mensen krijgt te maken met een chronische aandoening. Werken met een chronische aandoening is goed mogelijk. Vaak

Nadere informatie

EmployabilityDriver. Waarom een strategische discussie over employability beleid?

EmployabilityDriver. Waarom een strategische discussie over employability beleid? EmployabilityDriver Waarom een strategische discussie over employability beleid? We weten al een tijd dat door vergrijzing en ontgroening de druk op de arbeidsmarkt toeneemt. Het wordt steeds belangrijker

Nadere informatie

Trots op je vak! Hoe ben je dat, blijf je dat en hoe word je dat? UITNODIGING

Trots op je vak! Hoe ben je dat, blijf je dat en hoe word je dat? UITNODIGING Trots op je vak! Hoe ben je dat, blijf je dat en hoe word je dat? UITNODIGING Dinsdag 10 november 2015 Vanaf 12.00 uur Grolsch Veste Colosseum 65 7521 PP ENSCHEDE (ingang kanaalzijde) Om kennis over de

Nadere informatie

VRAGEN BIJ DE COMPETENTIES

VRAGEN BIJ DE COMPETENTIES ONDERWIJSMAGAZIJN VOOR LOB VRAGEN BIJ DE COMPETENTIES Landelijk Stimuleringsproject LOB in het mbo VRAGEN BIJ ONTDEK COMPETENTIES JE PASSIE MOTIEVEN INLEIDING In LOB-trainingen en tijdens gesprekken met

Nadere informatie

RIBW werkt in & met sociale wijkteams

RIBW werkt in & met sociale wijkteams RIBW werkt in & met sociale wijkteams Inspiratiedagen RIBW 1 & 8 september 2015 Movisie Anneke van der Ven 9/9/2015 In wat voor tijd leven we eigenlijk? 1 1. Van AWBZ naar Wet Maatschappelijke ondersteuning

Nadere informatie

Samenwerken èn netwerken

Samenwerken èn netwerken Samenwerken èn netwerken Stappenplan voor versterken van zelforganisaties Auteurs Saskia van Grinsven en Jamila Achahchah Fotografie: Guillermo Dazelle MOVISIE Juni 2012 Inleiding Voor je ligt een stappenplan

Nadere informatie

tips voor het sollicitatiegesprek

tips voor het sollicitatiegesprek tips voor het sollicitatiegesprek algemeen In elk gesprek komen vragen voor die op meer manieren te beantwoorden zijn. Hiermee probeert een selecteur duidelijkheid te krijgen over je echte motivatie, persoonlijkheid

Nadere informatie

Geachte lezer, Anne-Corine Schaaps directeur

Geachte lezer, Anne-Corine Schaaps directeur Geachte lezer, Fijn dat u even tijd neemt om kortweg kennis te maken met het beleid van stichting Welcom. Door het beleid voor de komende vier jaren te omschrijven, laat Welcom zien wat ze in de samenleving

Nadere informatie

B a s S m e e t s w w w. b s m e e t s. c o m p a g e 1

B a s S m e e t s w w w. b s m e e t s. c o m p a g e 1 B a s S m e e t s w w w. b s m e e t s. c o m p a g e 1 JE ONBEWUSTE PROGRAMMEREN VOOR EEN GEWELDIGE TOEKOMST De meeste mensen weten heel goed wat ze niet willen in hun leven, maar hebben vrijwel geen

Nadere informatie

De Kandidatenmarkt. informatie & visie

De Kandidatenmarkt. informatie & visie De Kandidatenmarkt informatie & visie Onze missie & visie De Kandidatenmarkt is een jonge, innovatieve en dynamische sociale organisatie die werkzoekenden van 17 t/m 29 jaar naar werk, werkervaringsplekken,

Nadere informatie

Hoe creëer je meer geluk op de werkvloer?

Hoe creëer je meer geluk op de werkvloer? Hoe creëer je meer geluk op de werkvloer? In deze bijdrage neemt Gea Peper, eigenaar van het HappinessBureau, ons mee in het belang van geluk op het werk in de vorm van een interview met Onno Hamburger.

Nadere informatie

Plan voor een scholingsaanbod CJG: in en vanuit het CJG

Plan voor een scholingsaanbod CJG: in en vanuit het CJG Plan voor een scholings CJG: in en vanuit het CJG Uitgaan van de eigen kracht van ouders en kinderen, die eigen kracht samen versterken en daar waar nodig er op af en ondersteunen Het scholingsplan CJG

Nadere informatie

Verkiezingsprogramma D66 Maastricht 2014-2018. Samen Sterker

Verkiezingsprogramma D66 Maastricht 2014-2018. Samen Sterker Samen Sterker Werk > flexibelere arbeidsmarkt > verminderen bureaucratie > betere kansen voor startende (jonge) ondernemers Werk Algemeen Op dit moment hebben mensen die langs de kant staan te weinig kans

Nadere informatie

Werken in een andere sector of branche: iets voor u?

Werken in een andere sector of branche: iets voor u? Werken in een andere sector of branche: iets voor u? Uw hele loopbaan blijven werken in dezelfde sector of branche? Voor veel werknemers is het bijna vanzelfsprekend om te blijven werken in de sector of

Nadere informatie

Passie 2.0. Teamgeest helpt bij scoren. Inkt door de aderen. Concurrenten op afstand

Passie 2.0. Teamgeest helpt bij scoren. Inkt door de aderen. Concurrenten op afstand Passie 2.0 Teamgeest helpt bij scoren Inkt door de aderen ZuidamUithof Drukkerijen spreekt met medewerkers over hun ambities, drijfveren en overtuigingen. Leidinggevenden spelen daar op in, zodat medewerkers

Nadere informatie

Eigen en WIJze buurten

Eigen en WIJze buurten Eigen en WIJze buurten Swingen met de kracht en kennis van de wijk. Van en Voor wijkbewoners. Marjanne van Ginneken Community en netwerk leider van Makers en Doeners Grote Beer 980, 3067 MB Rotterdam,

Nadere informatie

Presentatie Tekst Top plan (talentontwikkelingsplan) Amy Kouwenberg OABCE1A

Presentatie Tekst Top plan (talentontwikkelingsplan) Amy Kouwenberg OABCE1A Presentatie Tekst Top plan (talentontwikkelingsplan) Amy Kouwenberg OABCE1A INLEIDING Ik heb vandaag een cadeautje meegenomen. Niet voor jullie, maar voor mijzelf. Het cadeautje staat voor de verrassingen

Nadere informatie

Expertisecentrum Plato. van werk-naar-werk en loopbaancoaching. Voor medewerkers

Expertisecentrum Plato. van werk-naar-werk en loopbaancoaching. Voor medewerkers Expertisecentrum Plato van werk-naar-werk en loopbaancoaching Voor medewerkers inhoud wij maken er werk van! 04 Onze dienstverlening voor jou 09 Loopbaanoriëntatie en Loopbaancoaching 05 over expertisecentrum

Nadere informatie

Doe mee met de Onderwijscoöperatie

Doe mee met de Onderwijscoöperatie Doe mee met de Onderwijscoöperatie Vanwege een carrièreswitch werkt Ramon Moorlag nu in het onderwijs als leraar, community manager van Leraar24 en is hij lid van de Lerarenadviesraad. Een uiterst interessante

Nadere informatie

Alle kinderen kunnen Roefelen Stichting Roefelen zoekt partners 2013-2017

Alle kinderen kunnen Roefelen Stichting Roefelen zoekt partners 2013-2017 Alle kinderen kunnen Roefelen Stichting Roefelen zoekt partners 2013-2017 Het is belangrijk dat kinderen al jong kennis maken met bedrijven en beroepen. Roefelen maakt dat mogelijk. De in 2011 opgerichte

Nadere informatie

Zorg, begeleiding, werk en inkomen. Hulp bij het Huishouden

Zorg, begeleiding, werk en inkomen. Hulp bij het Huishouden Zorg, begeleiding, werk en inkomen Hulp bij het Huishouden Wmo, Hulp bij het Huishouden Toch hulp nodig via de gemeente? Heeft u geprobeerd om zelf hulp te regelen maar lukt het niet om uw probleem zelf

Nadere informatie

even VoorSTELLEN Met Cardea kun je verder!

even VoorSTELLEN Met Cardea kun je verder! even VoorSTELLEN Met Cardea kun je verder! Als we over cliënten praten, bedoelen we kinderen, jongeren en hun ouders. Als we over ouders praten, bedoelen we ook eenoudergezinnen, verzorgers, voogden en/of

Nadere informatie

TALENTPUNT. Een Development Program speciaal voor HR professionals

TALENTPUNT. Een Development Program speciaal voor HR professionals FOCUS ON THE FUTURE Je bent een HR professional met veel ambitie en je wilt succesvol(ler) zijn. Je bent gericht op de nieuwste HR ontwikkelingen en nieuwsgierig naar hoe andere HR professionals zaken

Nadere informatie

Trainingen Coaching Intervisie Supervisie. Voor de zorg

Trainingen Coaching Intervisie Supervisie. Voor de zorg Trainingen Coaching Intervisie Supervisie Voor de zorg Professioneel communiceren met 2013 Training Professioneel communiceren met Voor wie? De training is bedoeld voor mensen in de zorg die hun communicatie

Nadere informatie

Employee Support en Menea

Employee Support en Menea Employee Support en Menea Sinds de aankondiging in april heb je de adviseurs van Employee Support bij Philip Morris kunnen zien om jou en je collega's te ondersteunen en bij te staan. Gelukkig hebben veel

Nadere informatie

Wil je gelijk of wil je geluk?

Wil je gelijk of wil je geluk? ARBEIDSMEDIATION IN TWENTE Wil je gelijk of wil je geluk? Door: Hattum Hoekstra / Fotografie: Kees Winkelman In Twente maken gemeenten en andere overheden gebruik van elkaars arbeidsmediators. Door deze

Nadere informatie

Opdracht transitiemanager voor de 3 grote locaties

Opdracht transitiemanager voor de 3 grote locaties Opdracht transitiemanager voor de 3 grote locaties Deze opdracht beschrijft de rol van de transitiemanager voor de 3 grote locaties (Lauwershof, Oudtburgh en Zuyder Waert) in de implementatie van de strategie

Nadere informatie

[2015] Oplossingsgericht werken met Kinderen. "Kids Skills" Gerrit van de Vegte www.centrumoplossingsgerichtwerken.nl gerritvandevegte@home.

[2015] Oplossingsgericht werken met Kinderen. Kids Skills Gerrit van de Vegte www.centrumoplossingsgerichtwerken.nl gerritvandevegte@home. [2015] Oplossingsgericht werken met Kinderen "Kids Skills" Gerrit van de Vegte gerritvandevegte@home.nl WAT IS KIDS SKILLS? Kids Skills is een speelse,praktische en oplossingsgerichte benadering om kinderen

Nadere informatie

Cultuur is een eerste levensbehoefte

Cultuur is een eerste levensbehoefte 10 Cultuur is een eerste levensbehoefte Interview Tekst Kelly Bakker Foto s Tessa Wiegerinck Journalist, cultuurkenner en ondernemer in één Je stapt in die achtbaan en kan dan eigenlijk niet meer anders

Nadere informatie

voor talent in beweging

voor talent in beweging voor talent in beweging Waarom een regionaal mobiliteitscentrum De veeleisende omgeving en veranderende samenleving leidt tot een overheid die steeds verandert om aan de maatschappelijke opdracht te voldoen.

Nadere informatie

vanuit ieders mogelijkheden daar waar nodig gewoon samen Denkt mee Doet mee Gewoon samen

vanuit ieders mogelijkheden daar waar nodig gewoon samen Denkt mee Doet mee Gewoon samen vanuit ieders mogelijkheden daar waar nodig gewoon samen Denkt mee Doet mee Gewoon samen Uw opgave is ons uitgangspunt: doelgericht, met de focus op zelfredzaamheid en de eigen kracht van mensen met een

Nadere informatie

Hoe Epke Zonderland Lars motiveert om zijn droom waar te maken

Hoe Epke Zonderland Lars motiveert om zijn droom waar te maken Hoe Epke Zonderland Lars motiveert om zijn droom waar te maken Lars (33) werkt 7 jaar als adviseur in de vastgoedsector, voornamelijk in kantooromgevingen. Sinds een half jaar heeft hij een nieuwe werkgever.

Nadere informatie

3. Principes ophalen en groeperen: wat is voor de groep dus effectief samenwerken?

3. Principes ophalen en groeperen: wat is voor de groep dus effectief samenwerken? FCE / Stichting Opleidingskunde 2007 Een groep interviewen met de waarderende methode Bijvoorbeeld over samenwerken... 1. Thema scherp (het gaat in dit voorbeeld over effectief samenwerken ) 2. In kleine

Nadere informatie

Kennis van de Overheid. Maatschappelijk. Zorg voor. zorgen dat

Kennis van de Overheid. Maatschappelijk. Zorg voor. zorgen dat Kennis van de Overheid Maatschappelijk Zorg voor zorgen dat De decentralisaties voor elkaar In het maatschappelijk domein krijgt de gemeente forse extra verantwoordelijkheden voor jeugd, mensen met een

Nadere informatie

o Gericht op verleden o Focus op oordelen o Eenrichtingsverkeer o Passieve bijdrage van de medewerker o Gericht op formele consequenties

o Gericht op verleden o Focus op oordelen o Eenrichtingsverkeer o Passieve bijdrage van de medewerker o Gericht op formele consequenties Het zorgen voor een goede basis. Elk bedrijf wil een goed resultaat halen. Dat lukt beter als u regelmatig met uw medewerkers bespreekt hoe het gaat, hoe dingen beter zouden kunnen en wat daarvoor nodig

Nadere informatie

Sociaal wijkteam?!?! Marijke Versteeg Teamleider sociaal wijkteam Kruiskamp- Koppel. 15 april 2014

Sociaal wijkteam?!?! Marijke Versteeg Teamleider sociaal wijkteam Kruiskamp- Koppel. 15 april 2014 Sociaal wijkteam?!?! Marijke Versteeg Teamleider sociaal wijkteam Kruiskamp- Koppel 15 april 2014 In deze presentatie neem ik u mee in: de beweging in het Sociaal Domein in Amersfoort de praktijk van het

Nadere informatie

Geef inhoud aan gemeentelijk beleid

Geef inhoud aan gemeentelijk beleid Geef inhoud aan gemeentelijk beleid met kennis, advies en trainingen van MOVISIE Decentralisatie van de jeugdzorg, de overheveling van de functie- begeleiding uit de AWBZ, de komst van de Wet Werken naar

Nadere informatie

Nieuwsbrief Centrum voor Jeugd en Gezin Roosendaal

Nieuwsbrief Centrum voor Jeugd en Gezin Roosendaal Nieuws voor professionals op het gebied van opvoeden en opgroeien 10 Nieuwsbrief Centrum voor Jeugd en Gezin Roosendaal In deze nieuwsbrief vindt u als professional, informatie over de ontwikkelingen van

Nadere informatie