Medaille als besluit van moeilijke missie

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Medaille als besluit van moeilijke missie"

Transcriptie

1 Nummer mei 2008 Uitgave Directie Voorlichting en Communicatie Ministerie van Defensie Pagina 3 Professioneel doorgaan zoals we altijd doen Pagina 4 Defensie als leerschool Pagina 5 Geslaagde Capeval GGW Pagina 7 BHV er zijn daar ben je trots op Medaille als besluit van moeilijke missie Foto: Arief Rorimpandey AVDD Bewindslieden in Centraal Militair Hospitaal DEN HAAG - De IJsselhallen in Zwolle vormen morgen, 30 mei, het decor voor een grote parade waarbij de recent teruggekeerde militairen van Task Force Uruzgan de herinneringsmedaille krijgen uitgereikt. Dat gebeurt in het bijzijn van de familie en relaties van de militairen, die eind vorig en begin dit jaar in Afghanistan hebben gewerkt. Het succes van de missie wordt deels overschaduwd door de tragische dood van twee Nederlandse en twee Afghaanse militairen op 12 januari van dit jaar. Bij dat incident viel ook nog een zwaargewonde. Zowel de commandant battle group, luitenantkolonel Tjerk Hogeveen, als de commandant Provinciaal Reconstructieteam, luitenant-kolonel Wilfred Rietdijk, staan vrijdag met hun mannen en vrouwen nog een keer stil bij de gebeurtenissen van die zwarte nacht. Alles zal zijn plek moeten vinden: de negatieve, maar zeker ook de positieve kanten, vindt overste Hogeveen terugblikkend. We moeten niet alleen focussen op wat er is misgegaan, maar ook op alles wat we hebben bereikt. Lees verder op pagina 3 Aanpassingen aan sonar Walrusklasse DEN HELDER - Defensie heeft onlangs met het Duitse bedrijf ELAC Nautik een contract ondertekend voor het project Veiligheidsaanpassingen Sonar Walrusklasse. Het betreft modificaties aan drie verschillende functionaliteiten - passief, intercept en actief - van de Medium Range Sonar (MRS) van de onderzeeboten. Door die operationele verbetering kunnen ze effectiever en veiliger worden ingezet, ook in ondiep water onder de kust en bij een mogelijke mijnendreiging. De veiligheidsaanpassingen aan de sonar worden vooruitlopend op het Instandhoudingsprogramma Walrusklasse ( ) uitgevoerd door het Marinebedrijf. Hr.Ms. Bruinvis gaat in november tijdens het reguliere 12-jarige onderhoud als eerste onder het mes. De MRS zorgt als enige sonar voor een veilige vaart onderwater. De MRS-passief luistert naar het onderwatergeluid en kan de aanwezige scheepvaart identificeren en een inschatting maken van de diepgang, snelheid en het gedrag. Omdat de onderzeeboten veilig moeten kunnen opereren, wordt de verouderde frequentieanalyseapparatuur van de MRS-passief vervangen. Lees verder op pagina 2 EN DAT IS ZES UTRECHT - Minister van Volksgezondheid, Welzijn en Sport Ab Klink en staatssecretaris van Defensie Jack de Vries (r) hebben maandag 26 mei het Centraal Militair Hospitaal (CMH) in Utrecht bezocht. Daar werden ze geïnformeerd over de zorgketen binnen Defensie en de wijze van samenwerking met civiele ziekenhuizen. De bewindslieden brachten ook een bezoek aan het calamiteitenhospitaal, als onderdeel van het CMH. Het CMH is ingericht voor het behandelen van militairen die bijvoorbeeld tijdens uitzendingen gewond zijn geraakt, maar tevens voor reguliere ziekenhuiszorg. De minister en staatssecretaris spraken tijdens het bezoek uitvoerig met geneeskundig personeel dat uitgezonden is geweest naar Afghanistan. De Vries repte na afloop van een nuttig bezoek. De goede samenwerking tussen civiele en militaire zorg komt symbolisch samen in het calamiteitenhospitaal, driehonderd bedden en alle faciliteiten, dat in geval van rampen in Nederland kan worden ingezet. De verhalen van de civiele artsen die tijdelijk als militair worden uitgezonden naar missiegebieden maakten indruk. Hun ervaringen leveren bovendien toegevoegde waarde voor zowel het militaire- als civiele zorgsysteem. Foto: Dirk Jansen Foto: Archief Defensiekrant HENGELO - Het aantal topsporters van Defensie dat een entreebewijs voor de Olympische Spelen in China veroverd heeft, is gestegen tot zes. Dankzij Gregory Sedoc (foto), die afgelopen weekeinde tijdens de Fanny Blankers Koen Games in Hengelo op de 110 meter horden als derde eindigde in een tijd van sec. Daarmee voldeed de sergeant van de landmacht aan de kwalificatie-eis voor de Spelen, vormbehoud tonen in een tijd van uiterlijk sec. De tweede plek in Hengelo ging naar de Amerikaanse wereldtopper Ryan Wilson (13.62.sec.), het goud naar de Nederlander Marcel van der Westen (13.46 sec.). Lees verder op pagina 2 MILITAIR WK VROUWENVOETBAL MORGEN VAN START EDE - Met de wedstrijd Nederland - Zuid-Korea start morgen (vrijdag) om uur op het terrein van DTS 35 in Ede het wereldkampioenschap voetbal voor militaire vrouwenelftallen. Oranje komt uit in poule A en ontmoet daarin naast de Aziaten de Verenigde Staten en Bulgarije. In de andere poule spelen Canada, Duitsland, Frankrijk en Congo. De tweede wedstrijd van Nederland is a.s. zaterdag om uur bij VVOG in Harderwijk tegen Amerika. Vervolgens wachten op 2 juni bij DOVO in Veenendaal de Bulgaren (13.00 uur). De kruisfinales staan gepland op woensdag 4 juni vanaf uur bij Be Quick in Zwolle; de strijd om het brons en de finale op 6 juni bij AGOVV in Apeldoorn (13.00 uur en uur). Zie

2 29 mei Pagina 2 CDS OP WERKBEZOEK IN DEN HELDER Vervolg van pagina 1 DEN HELDER - De Commandant der Strijdkrachten, luitenant-generaal Peter van Uhm, heeft op vrijdag 23 mei een werkbezoek gebracht aan het Commando Zeestrijdkrachten in Den Helder. Dit stond in het teken van mijnenjagers. Bij aankomst werd de CDS ontvangen door de admiraliteitsraad. Aansluitend kreeg hij een briefing over de mijnendienst. Generaal Van Uhm werd vervolgens rondgeleid op de mijnenjagers Hr.Ms. Makkum en Maassluis door de commandanten LTZ1 OC Eduard de van der Schueren en LTZ1 OC Peter de Groot (zie foto). Aan boord sprak hij uitgebreid met de bemanningen, onder meer over hun werkzaamheden. Foto: Barry Wijnandts AANPASSINGEN SONAR DEN HELDER - De MRS-intercept is bedoeld om sonaruitzendingen van andere platforms te onderscheppen, te analyseren en te lokaliseren. In complexe akoestische situaties zoals kustwateren, levert het huidige systeem echter minder bruikbare informatie. Het vervangen van hydrofoons en rekencapaciteit door een installatie die onder alle akoestische omstandigheden voldoende presteert, zal dit probleem verhelpen. De laatste aanpassing betreft het installeren van een Mine Avoidance Sonar (MAS), om zo in ondiepe kustwateren mijnen te kunnen opsporen en vermijden. De huidige actieve sonar is daarvoor niet geschikt. Met de MAS, die tevens stukken rots en land in kaart kan brengen, geeft de DMO ook gehoor aan de NAVOnorm dat alle onderzeeërs over een Mine Avoidance Capability moeten beschikken. Prins van Oranje bezoekt vliegbasis Volkel VOLKEL - Prins Willem- Alexander heeft vorige week een bezoek gebracht aan de vliegbasis Volkel. Daar kreeg hij uitleg over de F-16 en de inzet van deze jachtbommenwerper tijdens oefeningen en missies - met specifieke aandacht voor Afghanistan - de targeting pod en wapens van het toestel. De prins werd bijgepraat door een vlieger die net uit Kandahar was teruggekeerd. Vervolgens kwamen de taken van de Object Grond Verdediging aan bod, inclusief de inzet van het OGRV-peloton tijdens de operaties in Afghanistan. Gedurende het bezoek aan het platformsquadron waartoe onder meer de bewaking, luchtverkeersleiding, meteo en brandweer behoren, sprak de prins met het personeel. Het F-16 demoteam zorgde voor een perfecte afsluiting. Dat voerde een trainingsdemonstratie uit die dit seizoen onder meer tijdens de Open Dagen van de Koninklijke Luchtmacht aan het grote publiek getoond wordt. VOORTAAN MEER POST OP (HUIS)ADRES OVER P&O-ZAKEN DEN HAAG - Door de verdergaande digitalisering van P&O-processen ontvangen alle defensiemedewerkers vanaf 26 mei post over onder meer indiensttreding, inzetbaarheid en buitengewoon verlof op hun (huis)adres. Leidinggevenden blijven echter de diensttijdgratificaties, beloningen, geschenken en functioneringsgratificaties, extra periodieken en functioneringstoelages uitreiken. Voor leidinggevenden die optreden als bevoegd gezag zullen de mogelijkheden om elektronisch beslissingen goed of af te keuren, worden uitgebreid. P&O-beslissingen die voorheen nog op papier afgehandeld werden, kan men vanaf nu door het aanvinken van de gewenste keuze via de nieuwe digitale beslissingslijsten afdoen. Ook zijn er groepsbeslissingslijsten ontwikkeld, waardoor meerdere besluiten in één keer kunnen worden verwerkt. Uiteindelijk moet dit helpen de tijd die leidinggevenden besteden aan het afhandelen van P&O-zaken te verminderen. Het DienstenCentrum Human Resources (DC HR) verwerkt de digitale beslissingslijsten in vijf tot tien dagen. De voortgang valt te volgen in het digitale postboek van het bevoegd gezag en de P&O-adviseur. Ook de Startpagina P&O-selfservice wordt binnenkort verder uitgebreid. Hierover volgt nadere informatie. Meer weten? Kijk op Defensie Portaal> Startpagina Personeel> Herinrichting Personele Functiegebied> deelprojecten> HR Business Process Redesign. Voor vragen op P&O-gebied kan men contact opnemen met het DC HR. Inhoudelijke informatie over P&O-processen en instructies voor het invullen van digitale beslissingslijsten staan in het programma voor elektronische gebruikersondersteuning, te bereiken via de button Help op de Startpagina P&O-selfservice. SEDOC TICKET VOOR OLYMPISCHE SPELEN Vervolg van pagina 1 HENGELO - De weg naar Beijing verliep voor Sedoc tot nu toe moeizaam. Eerst werd hij vorig jaar tijdens de militaire wereldspelen in India met een voetfractuur geconfronteerd, begin dit jaar gevolgd door een hamstringblessure. Daardoor kon hij pas laat aan zijn voorbereiding DEN HAAG - De Vereniging Informatici Defensie nodigt alle medewerkers uit mee te dingen naar de René Olthuis VID Scriptieprijs. Wie een oplossing heeft voor een probleem op het gebied van ICT of IV (liefst bij Defensie) vertrouwt die aan het papier toe. Vervolgens krijgt de beste inzender een leuke herinnering en een klein geldbedrag. Voetballers tweede in strijd om Kentish Challenge Cup UXBRIDGE (ENG) - Het Nederlands militair herenvoetbalelftal heeft van 13 tot en met 15 mei in Engeland deelgenomen aan het toernooi om de Kentish Challenge Cup. Daarom wordt al sinds 1921 gestreden en het is daarmee de oudste voetbalcup binnen de UEFA en FIFA. Hij dankt zijn naam aan de Britse officier voor China beginnen. Tijdens de Fanny Blankers Koen Games stak de Europees indoorkampioen van 2007 weer in goede vorm. Na afloop toonde hij zich dan ook opgelucht. Ik ben blij dat ik erin geslaagd ben de Spelen zeker te stellen. Dat ik dit nu al kan, geeft veel vertrouwen. Een ander lid van de Defensie INFORMATICAPROBLEMEN GEZOCHT Een van de doelstellingen van de Vereniging Informatici Defensie (VID) is het bevorderen en verbreiden van de deskundigheid op het vlak van informatica. In 2007 ging de scriptieprijs naar majoor Eric Logister (DMO/C2SC). Hij schreef over het snel en flexibel ontwikkelen van technische oplossingen om de bedrijfsvoering te ondersteunen. die het voetbal stimuleerde bij frontsoldaten. Naast Nederland doen het Verenigd Koninkrijk, Frankrijk en België eraan mee. Onze zuiderburen moesten deze editie echter verstek laten gaan. Dinsdag 13 mei speelde Nederland zijn eerste wedstrijd, tegen de Britse militaire ploeg op de RAF basis in Uxbridge. De match Er is een reglement opgesteld met voorwaarden waaraan de scriptie, publicatie of het artikel moeten voldoen. Te downloaden van: portaal/service/verenigingen/vid /index. aspx of op te vragen bij de secretaris mindef.nl. Bij voldoende aanbod mag de winnaar tijdens een speciale bijeenkomst zijn of haar ging in hoog tempo op en neer en nadat de reguliere speeltijd was verstreken, stond het 1-1. Ver in blessuretijd kwam aanvoerder sergeant-1 (KL) Sander Poll over rechts goed door. Zijn voorzet werd door een Engelse verdediger met de hand weggewerkt. Uit de toegekende strafschop scoorde wachtmeester (KMar) Kevin Liefhebber in de 97ste minuut de winnende treffer. Amper 24 uur later stond de volgende wedstrijd tegen het Franse militaire elftal al weer op het programma. Dit duel speelde zich af in Aldershot, thuisbasis van de Britse landmacht, en ging Topsportselectie, sprinter eerste luitenant Caimin Douglas, verging het in Hengelo minder florissant. Door op de tweehonderd meter vijfde te worden in een tijd van sec., miste de landmachtmilitair de limiet voor de Spelen op die afstand (20,41 sec.). Komend weekeinde bieden wedstrijden in Genève hem opnieuw de kans zich te kwalificeren, zij het op een andere afstand, de vier keer honderd meter estafette. Mocht dat mislukken, dan is er nog steeds geen man over boord. Tot eind juli krijgt Douglas in toernooien voldoende gelegenheid om op zijn afstanden een ticket voor Beijing te bemachtigen. werkstuk aan een publiek van deskundigen kort toelichten. Deelnemers moeten hun tekst (bij voorkeur) aanbieden via bovenstaand mailaccount of anders per post. Adres: VID, t.a.v. Commissie René Olthuisprijs, Doddendaal 17, 6715 JV Ede. Sluitingsdatum is 1 oktober. helaas met 0-2 verloren. Door een 1-0 zege van Frankrijk op Engeland werd eerstgenoemde winnaar van het toernooi. De volgende editie van de Kentish Challenge Cup vindt volgend jaar in eigen land plaats. Tekst en foto: Frank Ermers Het militair voetbalelftal zoekt voortdurend naar versterkingen. Wie denkt het niveau aan te kunnen, kan contact opnemen met: Chef d equipe kapitein Peter de Jong. Tel: of trainer/coach kapitein Peter Peters. Tel:

3 HAVELTE - Als die ene inktzwarte nacht van 12 januari niets was gebeurd, had de Task Force Uruzgan met een goed gevoel teruggekeken op een uitermate geslaagde missie. Grote gebieden in de zuidelijke provincie van Afghanistan zijn nu veilig, ook door de inzet van Afghaanse Veiligheidstroepen kunnen non-gouvernementele organisaties aan de slag. De middenstand begint weer op te bloeien. 29 mei Pagina 3 COMMANDANTEN BATTLE GROUP EN PRT VAN TASK FORCE URUZGAN: NIET ALLEEN FOCUSSEN OP DIE ENE NACHT, OOK STILSTAAN BIJ DE SUCCESSEN TEKST: EVERT BROUWER FOTO S: PETER WIEZORECK Morgen, vrijdag 30 mei, ontvangen de militairen van die eenheid in Zwolle de Herinneringsmedaille tijdens een parade, in aanwezigheid van onder andere Commandant der Strijdkrachten generaal Peter van Uhm. De positieve en negatieve gebeurtenissen tijdens deze uitzending zullen in de loop der tijd een plaats naast elkaar moeten krijgen, zegt de commandant 44 Pantserinfanteriebataljon Regiment Infanterie Johan Willem Friso, luitenant-kolonel Tjerk Hogeveen. Een begin is dat aan het Libanonmonument op de Johannes Postkazerne in Havelte - ter nagedachtenis van de gevallen militairen tijdens de UNIFIL in de jaren tachtig - een algemeen karakter wordt gegeven. De gesneuvelde soldaat-1 Wesley Schol en korporaal Aldert Poortema krijgen hier een plaats en kunnen daarmee passend worden herdacht. WAARGEMAAKT Hogeveen zat als commandant van de battle group-5 in de commandopost van het bataljon, vlak achter de voorste troepen tijdens de actie rond Deh Rawod in de eerste maand van dit jaar. Het was een noodzakelijke actie ter voorbereiding op een groter offensief, zegt hij. We ontmoetten de hele dag flinke tegenstand, wat uitmondde in een nacht vol hectiek. Tot diep in de nacht is er gewerkt, waarbij vliegtuigen en onze helikopters ons hebben gesteund. Alle doelstellingen zijn uiteindelijk gehaald, dus in dat opzicht was de operatie geslaagd en zeker niet zinloos. Terwijl de battle group onder vuur lag, bevonden luitenant-kolonel Wilfred Rietdijk en een gedeelte van zijn Provinciaal Reconstructieteam (PRT) - gevormd door een deel van 14 Afdeling Veldartillerie - zich in de filmzaal op Tarin Kowt. Het verschrikkelijke nieuws van twee omgekomen collega s sloeg in als een bom. Er viel een deken over de basis heen. Stilte, doorbroken met vragen. Welke club is er getroffen? Wie zijn het? Luitenant-kolonel Wilfred Rietdijk. Het karakteriseert de verbondenheid binnen de TFU, maar schetst tevens de grote verschillen tussen de battle group en het PRT. Zij doen het gevaarlijke werk, omschrijft Rietdijk. In een van de eerste vergaderingen, met daarbij de commandant van de Australische genisten, zei overste Hogeveen: Zeg me waar je wilt werken, dan zorgen wij dat het er veilig is. Dat heeft hij volledig waargemaakt. DAADKRACHT Wat Rietdijk echter nog het meeste trof, is dat de battle group-5 kort na het noodlottige voorval direct weer in actie kwam. Zegt met veel emotie in zijn stem: Het is toch klasse dat wij niets hebben gemerkt. Zij verzorgen wel de figuurlijke taxi waarin wij als PRT veilig moeten kunnen instappen. Die mannen gingen net zo aan het werk als voor die afschuwelijke nacht, al kwamen in het duister wel de verhalen los en is er meer gepraat. Dat ze de draad meteen weer hebben opgepakt, tekent hun daadkracht en doorzettingsvermogen. De waardering daarvoor hoor je in het algemeen veel te weinig. Een week na het zogenoemde blue-on-blue schietincident kende het bataljon alweer een vergelijkbare operatie om de vijandelijke troepen te verjagen en de situatie rond Deh Rawod in kaart te brengen. Dat was moeilijk, erkent Hogeveen. Het is achteraf ook heel goed geweest dat de missie na het omkomen van Wesley en Aldert nog twee maanden duurde. Iedereen heeft het verlies samen kunnen verwerken, elkaar diep in de ogen kunnen kijken, erover kunnen praten. Dat had niet gekund als we kort na die nacht naar Nederland terug waren gegaan. De beide commandanten willen ook direct afrekenen met het gebruik van de termen vechtmissie of opbouwmissie. Het is vecht- én opbouwmissie, reageert overste Rietdijk. Ik heb nog nooit een samenhangend verhaal gehoord van iemand die er niet is geweest. Wie zegt dat we de afgelopen maanden alleen maar aan het schieten zijn geweest, kent de situatie daar niet. Ja, er wordt gevochten, maar vergeet niet dat je daar kan spreken over een rechteloze maatschappij. Je moet kunnen vechten, maar het een is niet los te zien van het ander. Uruzgan beslaat tweederde van Nederland. Dus terwijl de battle group ten noorden van Deh Rawod aan het schieten was, zaten wij te praten met de stamhoofden in Chora. En daarnaast kun je geen school bouwen als er wordt gevochten, maar je kunt wel alvast met stamoudsten onderhandelen over de invoering van een betrouwbaar bestuur en politieapparaat. In grote delen van de provincie is bewegingsvrijheid. We denken dat de Taliban de gevechten uit de weg gaat, omdat ze op die manier niet kan winnen. Je ziet nu een verschuiving ontstaan en dat ze haar invloed op politiek en sociaal-economisch terrein probeert te versterken. Daarop hebben wij ingespeeld en zal de TFU nu dan ook gaan inspelen, menen Hogeveen en Rietdijk. VERSCHIL TFU-4 heeft een solide basis gelegd voor een beter Uruzgan, weten beiden, jaargenoten van de Koninklijke Militaire Academie. Doemdenkers die zeggen dat er niets van Afghanistan terecht kan komen, krijgen ongelijk, menen ze. Ik was begin jaren negentig in Angola, in 1993 in Bosnië. Toen ging het met kleine stappen vooruit en dacht je dat er nooit verbetering in zou komen. Nu zit Bosnië bijna in de EU en ben ik er vorig jaar met mijn gezin op vakantie geweest, schetst Rietdijk. Hoogeveen weet wel zeker dat Task Force Urzugan het verschil zal maken. Hij was in 1995 commandant van de Alfa-compagnie 13 Infanteriebataljon Luchtmobiel toen op 29 maart soldaat-1 Jeffrey Broere dodelijk werd getroffen door Servisch vuur op observatiepost Tango-2 bij Jajici. Acht jaar later ben ik samen met zijn ouders weer in dat gebied, bekend als de Sapnavinger, geweest. Toen bleek pas hoeveel waardering de bevolking daar voor ons heeft. Ik ben ervan overtuigd dat zoiets over een aantal jaren in Deh Rawod en Tarin Kowt zal blijken. Er zal morgen vanzelfsprekend stil worden gestaan bij het sneuvelen van de twee Nederlandse militairen en bij de collega s die zware verwondingen hebben opgelopen. Daarna zullen we weer op dezelfde professionele wijze moeten doorgaan als we altijd doen. Natuurlijk is er een Luitenant-kolonel Tjerk Hogeveen. prominente plek voor nazorg en we zullen moeten durven kijken naar de uitzending als geheel, hoe moeilijk dat misschien ook is. Er is heel veel goeds gebeurd en dat moeten we een plaats geven samen met die afschuwelijke nacht, zegt overste Hogeveen. Zijn eenheid krijgt ook meteen ruimte de gedachten te verzetten. We hebben een aantal projecten op stapel staan waarmee we goed aan de slag kunnen. Eerst een recuperatieoefening, en dan beginnen we met de invoering van het nieuwe infanteriegevechtsvoertuig, de CV-90. Dat moet in de nabije toekomst voldoende uitdagingen bieden en ik merk ook dat het bataljon ernaar uitkijkt.

4 EDE - Wanneer kapitein Kees Sleegers in augustus op de Olympische Spelen in China als teammanager van de Nederlandse honkbalploeg van alles aan het regelen is, plukt hij daarbij de vruchten van zijn werk bij de landmacht. Vooral als batterijopperwachtmeester leerde de artillerist omgaan met de lawine aan organisatorische zaken en problemen die nu eenmaal op een regelaar afkomt. Bij de honkballers waakt hij er echter voor om zich als een soort compagniessergeant-majoor te manifesteren. Dat zouden ze minder op prijs stellen. Aan de andere kant spreekt uit de grappen die ze maken, waardering voor Sleegers achtergrond. Als ik binnenkom, springen ze vaak in de houding en spreken me als kapitein aan. TEKST: JACK OOSTHOEK Een bij het leger geschoolde teammanager bij een professionele sportploeg. Het lijkt een prima combinatie. Immers, alle zaken dienen met militaire precisie geregeld te worden. Sleegers weet precies hoe dat werkt. Hij draait al tientallen jaren mee in het honkbalcircuit, eerst als speler later als teammanager. Op zijn zestiende hanteerde hij voor het eerst een honkbalknuppel. Tot de leeftijd van 34 jaar speelde hij competitie om daarna met de benodigde diploma s in de achterzak zijn geluk te beproeven als assistent trainer-coach van de toenmalige hoofdklasseclub Twins in Oosterhout, tegenwoordig een eersteklasser. In 1998 vond hij het welletjes. De drukke baan van assistenttrainer viel moeilijk te combineren met zijn besognes bij de landmacht. Een paar maanden later echter hing een voormalig coach van Twins aan de lijn. Of Sleegers voelde voor de baan van teammanager van de nationale juniorenploeg? De sportman in hart en nieren hoefde nauwelijks na te denken en hapte toe. Waarbij eerzucht een rol speelde, erkent hij ruiterlijk. Vervolgens raakte zijn loopbaan in een stroomversnelling. Na twee jaar wipte hij over naar Jong Oranje en in 2005 naar de absolute top, het A-team van bondscoach Robert Eenhoorn, zelf jarenlang professional in de hoogste afdeling van het honkbalmekka Amerika. LEERSCHOOL Bij de functie van teammanager, waarin Sleegers een groep van circa dertig man onder de 29 mei Pagina 4 HONKBALMANAGER SLEEGERS VOOR TWEEDE KEER NAAR OLYMPISCHE SPELEN Defensie als leerschool Oranje in actie tegen Japan tijdens de Intercontinental Cup in Taiwan in Nederland bereikte de finale en verloor daarin van Cuba. Foto IBAF. hoede heeft, komt op z n zachtst gezegd nogal wat kijken. Ik regel alles dat buiten het veld gebeurt. Variërend van reizen, hotels en wedstrijden, tot toernooien, maaltijden en onkostenvergoedingen. De spelers en staf moeten zich voor honderd procent met hun sport kunnen bezighouden en niet afgeleid raken door randzaken. Pas als ze voor een wedstrijd het veld op stappen, laat ik ze los en neemt Robert Eenhoorn het over. De functie van teammanager gaat dus veel verder dan manusje van alles. Nee, mijn hoofd loopt nooit om. In dat opzicht was Defensie een goede leerschool. Als batterijopperwachtmeester bij 41 Afdeling Stafstafverzorgingsbatterij op de Legerplaats Seedorf stond ik ooit aan het hoofd van 250 man. Dan komt er veel tegelijkertijd op je af en moet je alles zien te regelen. Ik ben dus wat gewend. Verder zit managen en organiseren in de aard van dit beestje. Hoewel ik ook bij Oranje een soort batterijopperwachtmeester ben, kies ik voor een andere benadering dan bij de landmacht. De spelers zijn oud en wijs genoeg om hun eigen gedrag te bepalen. Bovendien is er maar één de baas van de honkbalploeg, manager Robert Eenhoorn. Vreet de functie van teammanager van de honkbalequipe tijd, Sleegers slaagt er goed in die te combineren met zijn werk, adviseur/trainer bij het C2 Support Center op de Elias Beeckmankazerne in Ede. Dit kost me heel wat minder tijd dan destijds de baan van assistent trainer-coach bij Twins. Wat ook meehelpt, is dat hij uit alle hoeken en gaten steun ondervindt, dat wil zeggen van het Bureau Internationale Militaire Sport (BIMS), commandant en collega s. Dank zij het BIMS bijvoorbeeld geniet hij buitengewoon verlof en daarnaast nemen anderen werk van hem over. Anders was het allemaal kantje boord geworden. Sinds ik bij de honkbalploeg zit, volgen de meesten van mijn collega s het honkbal intensiever dan daarvoor, grinnikt Sleegers, die bij Oranje geen cent verdient, op een onkostenvergoeding na. Het is een vrijwilligersbaan en daarnaast vind ik het spelletje zo leuk. Waar mijn hart ligt? Bij Defensie en het honkbal tegelijk. WORSTELEN Sleegers koestert hoge verwachtingen als het om het binnenhalen van medailles op de Olympische Spelen gaat. Logisch, want de Nederlandse equipe mag zich regerend Europees kampioen noemen en eindigde bij de laatste twee wereldkampioenschappen op een vierde stek. Daarnaast was Oranje in de finale van de jongste Intercontinental Cup verliezend finalist tegen Cuba. Maar, aldus Sleegers, de concurrentie is met Cuba, de Verenigde Staten, Japan, Canada, Zuid-Korea en Taiwan erg groot. Deze ploegen herbergen allemaal professionals, terwijl de meesten van ons semiprof zijn. Wij beschikken ook over profs die in de hoogste Amerikaanse leagues spelen, maar een aantal van hen krijgt van de club geen toestemming om naar de Spelen te gaan. De spelers uit de lagere afdelingen zijn wel beschikbaar. De overige landen worstelen met hetzelfde probleem. Toch houden ze meer professionals over dan wij, doordat ze meer keus hebben. Medaille of niet, de Spelen vormen voor een sportman in ieder geval een mega-ervaring die hij een leven lang met zich meedraagt. En Sleegers kan het weten, want in 2000 in Sydney was hij er ook bij als tijdelijk teammanager van de honkbalploeg voor de duur van s werelds belangrijkste sportevenement. Het valt aan buitenstaanders lastig Kapitein Kees Sleegers: Mijn hart ligt bij Defensie en het honkbal tegelijk. Foto: Bart Nijs Fotografie uit te leggen hoe grandioos de Spelen zijn. Je móet het beleven. De sportsterren van de televisie lopen gewoon door de eetzaal. Iedereen maakt een praatje met elkaar. Een heel aparte sfeer. Aantrekkelijk is ook dat je andere sporten kunt bekijken. Nee, de Olympische Spelen zijn geen vakantie. Daar heb ik het door het strakke programma veel te druk voor. Speelt de mondiale discussie over de mensenrechten in China en het gewelddadige optreden van dit land bij de anti-chinese protesten in Tibet bij de honkballers een rol? Nee, beklemtoont Sleegers. Wij houden ons met sport bezig; niet met politiek. De status van de kapitein, die als militair uit het Westen naar het communistische China afreist, geeft klaarblijkelijk evenmin problemen. Hij heeft de Militaire Inlichtingen en Veiligheidsdienst tenminste nog niet op visite gehad voor een indringend gesprek. Als militair in hart en nieren weet ik precies hoe ik me in China moet gedragen. De Nederlandse honkbalequipe bestaat alles bij elkaar uit meer dan dertig man. Achterste rij, geheel rechts, Kees Sleegers. Tweede rij, tweede van links, manager Robert Eenhoorn. Foto Rob Jelsma. Nederland speelt in Peking op 13 augustus zijn eerste wedstrijd tegen Taiwan.

5 29 mei Pagina 5 Links: Voor het eerst wordt de Groep Geleide Wapens beoordeeld met de nieuwe PAC3 launchers in het veld. SAMENWERKING SLEUTEL TOT GESLAAGDE CAPEVAL GGW Rechts: Detachementcommandant luitenantkolonel Herman Verhoef: Onze planning is vaak honderd procent. DE GROEP ALS SPIL OKSBØL (DEN.) - Om de toekijkende evaluators ervan te overtuigen dat zijn mannen conform de procedure kunnen herladen, deelt sergeant-majoor Thomas Hölzken kordaat de lakens uit. Iedereen luistert aandachtig en niemand spreekt voor zijn beurt. Hölzkens aanpak komt autoritair over, maar werkt wel degelijk. Vorige week slaagde de Groep Geleide Wapens in Oksbøl, Denemarken dan ook met vlag en wimpel voor een Capability Evaluation door de NAVO. Boven: Een gasaanval is een regelmatig terugkerend item bij een evaluatie door de NAVO. Links: Niet veel gevechtsvliegtuigen komen ongeschonden door de barrière van het Patriot luchtverdedigingsysteem. TEKST: ANDRÉ TWIGT FOTO S: FABIËNNE WINK-BRUYS Het lanceerpersoneel loopt zich het vuur uit de sloffen. Om het Patriot luchtverdedigingssysteem te laden, moeten eerst de lege containers van de lanceerinstallatie worden getild. Daarna komen er vier volle voor terug. Dit arbeidsintensieve werk gebeurt precies zoals Hölzken het wil: veilig. Tijdens de korte briefing benadrukt hij dat de kraandrijver bij het hijsen telkens oogcontact met hem dient te houden. Als de operatie eenmaal in volle gang is, blijkt de machinist redelijk in staat zelf zijn lading op en af te zetten. Voor zijn wat overdreven toewijding krijgt Hölzken van evaluator-in-opleiding adjudant Ferry Scheffer een pluim. Mede dankzij de sergeant-majoor verloopt de actie volgens het boekje. Iedereen is constant gefocust op de positie van de opgetakelde zware canisters, de militairen verzuimen niet de aardekabels aan te sluiten, doen bij het opstarten van de stroomvoorziening meteen hun oordoppen in, monteren de containers met het juiste koppel en sluiten de plaatsbepalingapparatuur correct aan. De vier toekijkende Duitse en Nederlandse evaluators hebben er weinig aan toe te voegen. Niet verwonderlijk, want voorafgaande aan de Capability Evaluation (Capeval) hebben de twee batterijen van 802 Squadron geruime tijd op deze procedures getraind. Alleen al tijdens de inspectie van het Commando Luchtstrijdkrachten drie keer. Detachementcommandant (detco) luitenant-kolonel Herman Verhoef zweert bij het nut van die training én bij de Capeval. Sowieso zorgen beide ervoor dat de Groep Geleide Wapens (GGW) goed op dreef blijft. De periodieke evaluatie heeft nog een voordeel. De omgang met internationale waarnemers draagt bij aan een goede aansluiting met andere Patriot-gebruikers, zoals de Verenigde Staten, Spanje, Duitsland en Griekenland. GROOTSPRAAK Centraal tijdens de Capeval staat het evalueren van de individuele basisvaardigheden en van de luchtverdediging in het algemeen. Nu de luchtmacht hiervoor is geslaagd, mag ze deelnemen aan de NATO Response Forces (NRF). In 2009 staat de GGW op Sergeant-majoor Hölzken legt een groepje evaluators uit hoe het herladen in zijn werk gaat. de rol voor een bijdrage aan de NRF. Drie jaar geleden maakte ze al deel uit van deze wereldwijd inzetbare reactiemacht en ook toen ging er een uitgebreide evaluatie aan vooraf. Verschil is dat de laatste beoordeling zich volgens nationaal vertegenwoordiger majoor Jurgen van Keulen meer toespitst op de organieke modaliteiten en minder op force protection, de medische afvoerketen en het ruimen van explosieven. Op dit moment beschikken wij niet over de hierin gespecialiseerde eenheden en dus betrekken we ze ook niet bij de evaluatie. Wel spelen de genoemde werkvelden bij tal van events een rol. Zo moeten de GGW ers in de buurt van Battery 1 aan de slag met een blindganger. Een panel van evaluators kijkt toe welke voorzorgsmaatregelen de mannen nemen. Met roodwit lint zetten ze onder meer de omgeving rond de bom af. Verderop liggen enkele slachtoffers met een rookvergiftiging. Terwijl de militairen allerlei levensreddende handelingen uit de mouw schudden, bekijkt een Britse waarnemer hoe het met de brandveiligheid zit. De evaluatie door het bondgenootschap omvat praktische zaken van het verwisselen van een band tot het opstellen van complexe luchtverdedigingsplannen. Voor dat laatste zit je bij overste Verhoef goed. Onze planning is vaak honderd procent, zegt hij. We moeten zeker weten dat we een opdracht aankunnen. Zo niet, gaat-ie meteen terug. INLEVINGSVERMOGEN In het Tactical Command Station krijgen Verhoef en zijn staf het nodige te verwerken. De tegenstander bouwt langzaam zijn luchtstrijdkrachten op, wat duidt op een mogelijke massale Het herladen van een lanceerinrichting verloopt als een zonnetje. aanval. Gelukkig is de GGW goed voorbereid. In de hoofdschootsrichting staan in totaal twaalf launchers opgesteld, waaronder vier PAC s 3. Anders dan de PAC2, beschikken deze lanceersystemen niet over vier maar zestien raketten, die niet alleen sneller, maar ook verder vliegen. Voordeel daarvan is dat je er effectiever meerdere doelen mee kunt bestrijden. Mede door dit enorme potentieel doen de regelmatig opgevoerde luchtaanvallen een groot beroep op het inlevingsvermogen. Met een Patriot in de buurt zijn inkomende vijandelijke gevechtsvliegtuigen per slot van rekening veelal ten dode opgeschreven Toch spelen de mannen van Battery 2 het spel mee. Enkele Deense F-16 s bestoken de Battery Command Post en het belendende relaisstation en dwingen commandant kapitein Harro van Maanen en zijn plaatsvervanger te improviseren. Snel rennen ze naar een commandopost verderop om de schade te taxeren. In drie kwartier moet het duo weten wie er nog leeft, welke apparatuur werkt en of de missie kan doorgaan. SPIL Terwijl Van Maanen nog bezig is informatie in te winnen, volgt evaluator, sergeant-majoor Ed Bekker, aandachtig het wisselen van een generator bij een van de lanceersystemen. Je bekijkt vooral het grote plaatje, legt hij uit. Een fout van een individuele militair mag nooit leiden tot een slechte beoordeling. In de luchtverdediging zijn veel werkzaamheden gebaseerd op werken in een hiërarchisch opgebouwde groep. Die vormt bij de beoordeling onmiskenbaar de spil.

6 29 mei Pagina 6 HOOGERHEIDE - Zeventien modules op het gebied van vliegtuigonderhoud moeten ze met een positief resultaat zien af te ronden. En dan niet met een zesje. Op elk onderdeel is het verplicht volgens de militaire luchtvaarteisen minstens 75 procent te scoren. Daarna wacht de veertien jongens van het regionaal opleidingscentrum in Maastricht gegarandeerd een baan als vliegtuigonderhoudsmonteur categorie A bij de luchtmacht. Net over de helft van een acht weken durende stage bij de Koninklijke Militaire School Luchtmacht op vliegbasis Woensdrecht, zien alle leerlingen die toekomst al helemaal zitten. EERST ZEVENTIEN KEER 75 PROCENT SCOREN, DAN HEB JE HEM: Een baan als Foto: Archief Defensiekrant KLu vliegtuigonderhoudsmonteur Ik wil graag bij de luchtmacht werken. En als ik namens de hele klas spreek, denk ik dat dit voor iedereen geldt, zegt Roel Reinders. Hij en zijn medeleerlingen volgen de opleiding vliegtuigonderhoud aan de Leeuwenborgh in Maastricht. De eerste twee jaar in de schoolbanken zitten er bijna op. In september volgt een 32 weken durende stage met in totaal 35 vliegtuigonderhoudsmonteurs in spé. De luchtmacht doet immers niet alleen zaken met de Limburgse onderwijsinstelling, maar ook met het Deltion college in Zwolle, het ROC Midden Brabant in Tilburg en het ROC Amsterdam Airport. Alleen de veertien technische leerlingen van het Leeuwenborgh zijn uitverkoren voor een pilot op de vliegbasis Woensdrecht, vooruitlopend op de praktijkmodules van de basisopleiding, om alvast over en weer te kunnen aftasten of leerling en bedrijf bij elkaar passen. De Limburgers, tussen de achttien en twintig jaar, hebben het helemaal naar hun zin. Als we hadden geweten hoe goed het zou bevallen, zouden we harder hebben gewerkt om die 75 procent te halen, zegt Nick Sonnemans. Danny Vosdellen sluit zich daarbij aan. Wat materialen betreft kunnen we alles zo pakken. Dat is fantastisch, vindt hij. Tegen uitzendingen ziet hij, net als de anderen niet op. Het hoort erbij en je ziet nog eens wat, luiden de reacties. Je moet er toch niet aan denken dat je bij de ROC in de onderdelenshop komt, griezelt Vosdellen. Dat de luchtmacht hogere eisen stelt en een zesje niet accepteert, begrijpen de jongens wel. Vosdellen: Die 75 procent is zeker nodig. Het gaat wel om mensenlevens. Sonnemans kan niet wachten om in het militaire bedrijf aan de slag te gaan, maar ziet wel een beetje op tegen een achtjarig contract. Vosdellen kijkt daar toch anders tegenaan. Ik vind het juist heel netjes en bovendien, waar krijg je dat nog? STRENGE CRITERIA Waarom de luchtmacht geen genoegen neemt met scores lager dan 75 procent, heeft alles te maken met de eisen van de militaire luchtvaartautoriteit. En daar valt niet aan te tornen. Negen van de zeventien modules volgen de leerlingen bij een ROC, de overige acht in de praktijk bij de luchtmacht. Binnenshuis kunnen de militaire instructeurs de vorderingen in de gaten houden. Tijdens het civiele opleidingstraject bij de ROC s valt dat nog niet mee, ook al betaalt de luchtmacht de volledige opleiding, keert daarnaast vergoedingen uit tijdens de stage, zorgt voor gratis kost en inwoning en levert werkkleding. In het begin van de basisopleiding weet je nog niet zo goed wat je wilt, verklaart Sonnemans. Dan denk je nog wat makkelijk over de opleiding, ben je snel tevreden want met een lagere score dan 75 kom je ook wel aan de bak. Alleen niet bij de luchtmacht. Plaatsvervangend commandant Nick Sonnemans (li) en Roel Reinders leren leidingen buigen. Eerste luitenant Willem Middelkoop kijkt als hun mentor even mee. Terwijl de ene helft van de klas bij de les technisch tekenen is, zijn deze jongens bezig met module 7.9 leidingen en slangen. V.l.n.r: Danny Vosdellen, Sander Lutgens, John Vossen, Stefan Schmetz, Nick Sonnemans, Roel Reinders en instructeur vliegtuigmechanica, adjudant Theo Wuijts. TEKST EN FOTO S: MONIQUE VAN RIJEN-BOS KMSL, majoor René Baksteen zou dát liever niet zien gebeuren. De luchtmacht zit immers te springen om technisch personeel. En zij niet alleen. De jaarlijkse behoefte bedraagt volgens arbeidsmarktmarktanalyses in heel Nederland zeshonderd functies, waarvan honderdvijftig tot tweehonderd voor vliegtuigonderhoud bij de KLu. Ik realiseer me dat de selectiecriteria streng zijn, zegt Baksteen. De luchtmacht zoekt nog naar een mechanisme om te zorgen dat er op de ROC s meer druk komt voor die 75 procentscore. Ik verwacht overigens wel, dat als we in de ROC s blijven investeren, zij daar op hun beurt extra op zullen letten. Daar is niet alleen de Koninklijke Luchtmacht, maar ook het opleidingscentrum en natuurlijk vooral de leerling bij gebaat. Mocht die niet de norm halen, maar wel een gemotiveerde, harde werker zijn, dan zouden we bij de luchtmacht de kans moeten hebben hem of haar bij te spijkeren. Dan loopt de nieuwe techneut natuurlijk wel vertraging op in zijn carrière. Jammer, want dat is in principe niet nodig. MOOIE SPULLEN Aan enthousiasme ontbreekt het geen van de veertien leerlingen zo weten de instructeurs vliegtuigmechanica, sergeant-majoor John Friggen en adjudant Theo Wuijts. Volgens die laatste zijn ze zeer gemotiveerd en geïnteresseerd. Ze vinden het bovendien prettig dat ze het geleerde meteen in praktijk kunnen brengen en zijn bijna lyrisch over de mooie spullen die ze mogen gebruiken. Friggen denkt dat de militaire omgeving waarin ze verkeren aan de inzet van de jongens bijdraagt. Bovendien horen ze hier van alles over de organisatie en de manier van werken, ook in een uitzendgebied. Danny Vosdellen heeft het buigen van een leiding al snel in de vingers. Eerste luitenant Willem Middelkoop geniet er als mentor van om met de jongens te werken. Ik doe dit inmiddels alweer dertig jaar. Ik heb er dus al heel wat weten op te peppen en voor de luchtmacht weten te behouden, zegt hij. Grappig is dat ik de golfbewegingen heb meegemaakt. In 1980 was het een kwestie van breed opleiden. Daarna werd het steeds functiegerichter. Kreeg je mensen die door hun grote kennis van slechts een klein stukje techniek, beperkt inzetbaar waren. Nu gaan we weer naar de brede basis, gewoon een ruime typeopleiding. Overigens zijn de mannen er nog niet na een aanstelling bij de krijgsmacht, als het meezit in de periode februari/maart. Dan volgt namelijk eerst de vier maanden durende Initiële Militaire Opleiding. Daarna komt de functiegerichte opleiding van drie maanden, om te mogen sleutelen aan een F-16 of één van de helikoptertypen. Dan ben je vliegtuigonderhoudsmonteur A categorie met korporaalsstrepen op de schouders en een contract op zak. Natuurlijk zijn er mogelijkheden door te groeien naar de ruimer bevoegde B- en zelfs, in uitzonderlijke gevallen, de C categorie. In dat laatste geval heeft de techneut de bevoegdheid een toestel na onderhoud vrij te geven. Volgens opleidingscoördinator instroomopleidingen, Marleen van Dijk ben je zelfs met een A cat. niet zomaar iemand. Het heeft grote voordelen om zo te worden opgeleid, zegt ze. Na afloop van een contract staan bijvoorbeeld de KLM of Fokker in de rij voor zo iemand. Ze hoeven er niet veel meer in te investeren en ervaring in een organisatie als de KLu weegt zwaar mee. Baksteens verwachtingen zijn hoog gespannen. De Regionale Opleidingscentra vormen een mooie bron om goed personeel binnen de organisatie te krijgen.

7 29 mei Pagina 7 BEDRIJFSHULPVERLENERS VORMEN VERZEKERING BIJ CALAMITEITEN BHV ER ZIJN, DAAR BEN JE TROTS OP RIJSWIJK - Het is de bedoeling mensen niet te verplaatsen om geen onnodige pijn of letsel te veroorzaken, zegt Rob Pinkse. De coördinator bedrijfshulpverlening voor het Plein Kalvermarktcomplex, de Prinses Juliana- en de Prins Willem Alexanderkazerne geeft zijn ogen goed de kost wanneer tegen de dertig unitleiders Bedrijfshulpverlening (BHV), van de Bestuursstaf, DTO, MIVD en de Natres, het omgaan met calamiteiten trainen bij de Rijswijkse locatie van de Nederlandse Defensie Academie. GROTE SCHOONMAAK POORTWACHTERS WOENSDRECHT - De drie poortwachters van de Vliegbasis Woensdrecht - de T33 T/Bird aan de hoofdpoort, de Harvard op de driesprong en de F-16 voor het hoofdgebouw LCW- zijn onlangs door een speciale eenheid onderhanden genomen. Zes oudgedienden met een gemiddelde leeftijd van 70 jaar en afkomstig uit vliegtuigonderhoudfuncties voerden het karwei uit. Ze doen dit nu al enkele jaren, wat hun de bijnaam Antique Aircraft Cleaning Crew heeft opgeleverd. Foto: kapt. Arnold van den Dobbelsteen. DE BROUWER NEDERLANDS KAMPIOEN VRIJ PISTOOL BARNEVELD - Majoor Gertjan de Brouwer (l) van het Defensie Bedrijfsstoffen Bedrijf heeft opnieuw beslag weten te leggen op de titel bij het Nederlands Kampioenschap Vrij Stel iemand valt van de trap, of krijgt een ander ongeluk. Dan gaat het erom het slachtoffer aan de praat te houden en gerust te stellen, vervolgt Pinkse. Controleren, stabiliseren, wanneer zich ademhalingsproblemen voordoen die oplossen en eventueel reanimeren. Verder moet je zorgen voor een snelle en juiste alarmering, zodat officiële hulpverleningsinstanties het kunnen overnemen, èn zo snel mogelijk een veilige situatie creëren. Als die er niet is, vervalt al het andere. Bij een brand bijvoorbeeld pak je iemand bij kop en kont of je sleept deze daar desnoods vandaan. Ook in minder risicovolle situaties is het zaak kordaat op te treden, maar dat valt nog niet altijd mee. Neem de toestand tijdens een vergadering. Twee deelnemers worden onwel na de lunch, vermoedelijk door het eten van bedorven garnalen. De een kronkelt over de grond van de buikpijn en geeft onophoudelijk over. De ander raakt buiten bewustzijn. Vervolgens ontstaat er een chaos en loopt de communicatie niet lekker, oordelen waarnemers. Los daarvan is er alom bemoeienis met beide zieke mannen, maar net zo makkelijk bekommert ineens niemand zich meer om de brakende Eddy van Bemmel van de DTO uit Ede. Dat duurt gelukkig niet al te lang. Jochem Derks van de Bestuursstaf grijpt in en stelt hem gerust. Dat deed hij heel goed, complimenteert Van Bemmel zijn collega unitleider. De DTO er betitelt de dag als leerzaam. Als ploeg goed ingezet te worden voor BHV valt niet altijd mee. Chefs maken zich meer zorgen over de productie dan over de bedrijfshulpverlening en het belang ervan. Zo n training is een serieuze aangelegenheid, écht veel meer dan een dagje uit. Collega Bao Tran valt hem bij. Je moet gewoon oefenen. Dat zou door iedereen gedragen moeten worden. Pas wanneer iemand iets overkomt en wij kunnen helpen, wordt men zich meestal bewust van het belang van de BHV. Toch jammer dat er eerst iets moet gebeuren. IN HET KORT Links: Bedorven voedsel, vermoedelijk garnalen, levert twee slachtoffers op tijdens een vergadering. Een van hen kronkelt over de grond van ellende en braakt, de ander is buiten bewustzijn. TEKST EN FOTO S: MONIQUE VAN RIJEN-BOS Rechts: Hoofd afdeling BHV, onderdeel van de Dienst Vastgoed Defensie, Theo Beerenfenger: Dwarsliggers heb je altijd. Pistoolschieten. Deze zogenoemde koningdiscipline wordt eenhandig verschoten op 50 meter. De Brouwer wist als lid van het Schietteam Koninklijke Landmacht met een score van 542 punten tevens een persoonlijk record te boeken en hield daarmee de concurrentie tijdens de reguliere wedstrijd ver achter zich. Chris de Graaf (r) van schietvereniging Op de Korrel uit Bemmel werd tweede. Hans Does ook lid van het Schietteam KL en werkzaam bij Staf 1 (GE/NL) Corps eindigde als derde. VOLUMEKNOP Dat een ongeluk in een klein hoekje zit, weet de BHV er als geen ander. Dus zijn de oefenscenario s alledaags. Zoals de fitnessruimte waar muziek oorverdovend hard staat en twee mannen elk op een loopband sporten. Eén van hen heeft het tempo vermoedelijk iets te hoog gezet en valt van het rubber tegen de man naast hem, die daarop buitengewoon ongelukkig tussen een muur en het toestel belandt. Daar liggen ze dan, de een met een gebroken been, de tweede met een shock en pijn aan nek en schouders. Een collega die in een andere hoek van de zaal traint, ziet het allemaal gebeuren en snelt te hulp. Hij blijft echter achter een halter haken, struikelt en breekt tot overmaat van ramp een enkel. De gealarmeerde BHV ers en ontruimingsfunctionarissen zijn snel ter plekke. Bij het in kaart brengen van de situatie ontdekt één van de hulpverleners dat er nog een vierde slachtoffer op de grond ligt. Hij kijkt paniekerig uit de ogen en grijpt naar zijn hart, waar duidelijk iets mis mee is. Intussen gaan de luidsprekers nog steeds tekeer en dat bemoeilijkt de communicatie. Als de volumeknop uiteindelijk is gevonden, loopt de hulpverlening direct op rolletjes, evenals het berichtenverkeer tussen unitleiders en de centrale post. Achteraf vragen de deelnemers zich wel af of ze de juiste prioriteiten stelden bij het bieden van een helpende hand. De man met hartklachten was veel te lang alleen, terwijl iemand met een minder ernstige aandoening volop aandacht kreeg. En dan waren er nog omstanders die weigerden het veld te ruimen. Dwarsliggers heb je altijd, weet Theo Beerenfenger, hoofd van de afdeling BHV. Kom je ze in de praktijk tegen, dan adviseer ik dit te rapporteren op een zo hoog mogelijk niveau. DRUK OP DE KETEL Na een volle dag theorielessen, praktijkoefeningen en filmpjes over de onderschatte gevaren van brand, en een over de gevolgen van nalatigheid, dient het einde van de dag zich aan. Maar niet zonder nog een vervelend aanrijdinkje op een parkeerplaats. Daar blijkt het geleerde van vandaag vruchten af te werpen. De communicatie loopt een stuk beter. En al laten de acties rond de vier slachtoffers nog wel enigszins te wensen over, er is vooruitgang. Tran erkent dat de BHV nog verre van perfect is, maar constateert dat er hard wordt gewerkt om er een geoliede machine te maken. Een beetje geduld, dan komt het goed, denkt de telematicaman. Wat mij betreft mag er best wat meer druk op de ketel. Roep maar wat je moet doen, geef gewoon die opdrachten tijdens een actie. De oefening draagt in belangrijke mate bij aan teambuilding. En de kennis komt altijd van pas, voegt collega Van Bemmel er nog aan toe. BHV er zijn, daar ben je trots op. Dat gevoel moet je hebben. VOLLEYBALSTERS GEZOCHT DEN HAAG - De Wereldkampioenschappen volleybal voor militairen (mannen en vrouwen) worden van 20 t/m 28 juni in het Duitse Warendorff gehouden. Het vrouwenteam strijdt daar, met China, USA, Canada, Italië en Duitsland voor de medailles. De voorbereidingen zijn inmiddels begonnen, maar de equipeleiding heeft de indruk dat er binnen Defensie nog militairen of reservisten rondlopen, die een belangrijke bijdrage kunnen leveren aan de ploeg. Daarom verzoekt zij de volleybalspeelsters, die op divisieniveau binnen de Nederlandse competitie spelen (of speelden) zo snel mogelijk contact op te nemen met de teamchef, kapitein Johan Bouman via VERBOVEN BESTE BIJ NMK MOUNTAINBIKE NIEUW MILLIGEN - Het NMK Mountainbike zit erop. De dertiende editie speelde zich op 14 mei af in de bossen bij Nieuw Milligen. Daar leverde de eerste ronde meteen vier koplopers op: uittredend kampioen sergeant 1 Berry Hoedemakers, luitenant-ter-zee 2 OC Jeroen Kampman, soldaat 1 Maarten Boonen en sergeant Erik Verboven. In de tweede van totaal zes vijf kilometerronden wist Verboven zich los te maken. Met een verschil van 2.13 minuut kwam hij als winnaar uit het bos. Boonen werd tweede, Kampman derde. Hoedemakers eindigde als vijfde. Bij de dames heroverde luitenantkolonel Francis Schuurman de titel die zij vorig jaar kwijtraakte aan Joyce Philippa. Sergeant 1 Gemma van Noordenburg behaalde het zilver. Bijdrage: wedstrijdleider, AOO bd. Gerrit Roelofsen DEKAATJES heten de gratis advertenties in de Defensiekrant. De tekst van een Dekaatje mag niet langer zijn dan veertig woorden en kan alleen schriftelijk of per worden ingediend. Plaatsing geschiedt zo spoedig mogelijk. De redactie is niet verantwoordelijk voor de inhoud, noch voor de gevolgen van de plaatsing. Op de envelop of in de graag Dekaatje vermelden. Dekaatjes kunnen worden ingestuurd naar de Defensiekrant, postbus 20701, 2500 ES Den Haag of onder vermelding van naam, adres, woonplaats eventueel telefoonnummer, onderdeel en registratienummer. Let op: de Defensiekrant wordt iedere week ook op internet gepubliceerd. Uw gegevens, zoals telefoonnummer en adres, kunnen door zoekmachines worden gevonden. WONINGEN Te koop: Alkmaar, Suze Groenewegstraat 50, goed onderh. eengezinswoning. Bjr Ind: woonkmr, open keuk., hal, toilet. Voortuin: berging, parkeerplek. Achtertuin. 1e verd.: bad-kmr met douche, mogh 2e toilet, 3 slpkmrs. 2e verd.: zolder. Vr.pr.: N ,- k.k.. Info: tel: Te koop: Susteren, Salvatorstraat 27, goed onderhouden en geheel gerenoveerd herenhuis met garage en carport. Bjr Ind.: hal,woonkmr, leefkeuken, serre. 1e verd.: 3 slpkmrs, 4e mog. 2e verd. zolderkmr. Omsloten tuin met optimale privacy. Vr.pr. N ,- k.k. Inl.: makelaar Te koop: Ulvenhout (NB), Rooiakker 4, bij Breda en Gilze-Rijen. Op fraaie, rustige en kindvr. locatie gelegen tussenwoning met uitgeb. keuken, L-vorm. woonkmr, badkmr, 3 (4e mog. op zolder) slpkmrs, zolder. Voor- en achtertuin met berging en achterom. Vr.pr. N ,- k.k. Inl. Van der Sande Makelaardij o.g. of Te koop:veldhoven, Blauwven 60, tussenwoning in nieuwbouwwijk, nabij scholen,winkels en vlb Eindhoven. Bjr Ind: woonkmr, open keuken, speelse tuin met opensl. deuren. 1e verd: badkmr, 2 slpkmrs, 3e mog. Cv boiler met zonnepanelen. Vr.pr. N ,- k.k. Info of makelaar DIVERSEN Gezocht: Geachte militairen, ik spaar emblemen. Heeft U wat voor mij? Wilt u dan zo vriendelijk zijn om die op te sturen naar Evert van Beek, Hertespoor 31, 3772 SE Barneveld. Alvast Heel Hartelijk Bedankt. Gezocht: Verzamelaar van telefoonkaarten zoekt meer exemplaren, ook van SFOR als die er zijn. Mogen ook prepaidkaarten zijn. J.A. van Kranenburg, Burg. Conraetstr. 64, 5913 BC Venlo. RECREATIE Te huur:luxe villa in Tsjechië (Boheems Paradijs) voor uw zomer- of wintersportvak. Volop natuur, cultuur en sportieve mogelijkheden. Nog enkele periodes vrij. Defensie en DTO personeel 15% korting. Info Te huur: Zd-Frankrijk (streek Gard), 4 pers. bungalow op park Le Mattas in Méjannes le Clap. 2 slpkmrs (1 met 2-pers. bed en 1 met 2 1-pes bed.), oven, wasmach. etc. Tennisbanen, jeu-de-boule baan, kinderspeelpl. en zwembad aanwezig. Tel: of Te huur: Zd-Eifel, 6-pers. vakantiehuis v.v. 4 slpkmrs, 2*2-pers. en 2* 1-pers., wasmach., combimag., Ned. tv, overdekt terras. Tegen berghelling. Rand bos. Nabij restaurant en dorp. Huisdieren welkom. Enkele weken in juli en aug. en kerst. Hoogseiz. N 320,- p.w. Info of REÜNIE Het Reg. Huzaren van Boreel houdt op vrijdag 29 aug. op de Lkol Tonnetkazerne in t Harde een reünie t.g.v. het 195-jarig bestaan. Uitnodiging geldt tevens voor partner. Aanmelden d.m.v. inschrijfform. op Kosten N 17,50 p.p. Contact: Vereniging Huzaren van Boreel, Reunie 195 jr RHB, MPC 53B, Postbus 3003, 3800 DA Amersfoort. Marinevliegkamp Valkenburg houdt op zaterdag 30 aug. van tot uur een reünie bij het mililitaire luchtvaartmuseum (MLM) in Soesterberg. Vijf jaar na de sluiting. Info en aanmeldingsformulier op: valkenburgreunie2008.veteranen.nl te mailen naar: Aanmeldingsformulier ook op te vragen via Valkenburgreunie, p/a Lisdoddekreek 16, 2353JR Leiderdorp

8 22 mei Pagina 8 LEZEN & GAMEN VIJF VRAGEN AAN... Burgemeester van Breda Peter van der Velden Naast de Nationale Veteranendag in Den Haag (dit jaar op 28 juni) houden verschillende gemeenten eigen veteranendagen. Zo ook de gemeente Breda. De eerste burger van deze stad verklaart de achtergrond van het zuidelijke evenement, dat op 27 juni wordt gehouden. Waarom een eigen Veteranendag in Breda? Veel oudere veteranen in Breda die de reis naar Den Haag niet of moeilijk kunnen maken, moeten toch de mogelijkheid hebben elkaar te ontmoeten en een vorm van waardering te krijgen. Dan ben je al snel aangewezen op een meer lokale of regionale invulling van de veteranendag. Wie kwam als eerste op het idee, de gemeente of de veteranen zelf? De Veteranen zelf, eerlijk is eerlijk. Wel hebben we al jaren een aantal herdenkingen in de stad, juist ook rond gevallenen tijdens bijvoorbeeld de Indonesië- en Nieuw-Guinea-tijd, maar geen veteranendag. Vanuit de organisatie van de veteranen kwam met enige regelmaat de vraag om een Bredase variant van de veteranendag. Nu hebben we de handen ineengeslagen met de Nederlandse Defensie Academie en het Commando Luchtstrijdkrachten, de twee prominente vertegenwoordigers van Defensie in Breda. Denkt u dat de inwoners van Breda dit initiatief steunen? Zeker. Breda kent een zeer lange militaire traditie, en veel Bredanaars hebben betrokkenheid bij Defensie, via werk, opleiding of het feit dat er veel militaire gebouwen en organisaties in Breda zijn gevestigd. En natuurlijk waardering voor het feit dat men een bijdrage heeft willen leveren aan de vrede hier en in andere delen van de wereld. Actualiteit spreekt zeker aan: DEFENSIE EVENEMENTENKALENDER De verkorte versie van de Defensie Evenementenkalender vermeldt voor de komende tijd de volgende evenementen: 30 mei: Hollywood in Concert met Lee Towers en het Orkest van de Koninklijke Luchtmacht, Zwolle 31 mei: Hollywood in Concert met Lee Towers en het Orkest van de Koninklijke Luchtmacht, Drachten Haze, conflict in de toekomst DEN HAAG - De soldaat van de toekomst speelt een flinke rol in de hedendaagse games. Ubisoft kwam vorige week met Haze op markt, waarmee bezitters van de Playstation 3 (PS3) in 2048 belanden. Er bestaan geen nationale legers meer, maar de landen huren bedrijven in die de soldaten leveren om conflicten uit te vechten. Hoofdpersoon Shane Carpenter is gered door een van die firma s, de Mantel Global Industries. Een speciaal stimulerend middel maakt hem onbevreesd en haast onkwetsbaar in de strijd tegen de rebellen. Al snel kom je erachter dat niet alles even zwart-wit is als de verhaallijn in eerste instantie lijkt aan te geven. En dat maakt Haze tot wat het pretendeert te zijn: een game dat veel van je vraagt en grote uitdagingen biedt. Met de wapens en voertuigen waarover je kunt beschikken, is helemaal niets mis. Haze verschaft urenlang spelplezier, waarbij tactiek en schieten voldoende kunnen worden afgewisseld. Dat kan als single player, maar ook met zijn vieren en online. Kortom, een game dat volledig waarmaakt waarvoor het staat. Haze is er alleen voor de Playstation 3 en kent een adviesprijs van euro. De zogenoemde Pegi-rating is 18+. Zie ook www. Haze game.com Cultuurschatten onder vuur DEN HAAG - Wie herinnert zich niet de schaamteloze plunderingen van de paleizen van de Iraakse dictator Sadam Hussein en het Irakese nationale museum? De beelden gingen de hele wereld over en regeringsleiders vielen over elkaar heen om te roepen dat het zo niet kon. In het Engelstalige boek Antiquities Under Siege, cultural heritage protection after the Irak War wordt haarfijn uitgelegd dat er sinds april 2003 weinig is veranderd. Onder redactie van professor Lawrence Rothfield (Universiteit Chicago) beschrijven tal van prominente (cultuur)historici en archeologen hoe het kan dat jaarlijks tien procent van de erkende gebieden met kunstschatten in de grond, verloren gaat. En hoe dat te voorkomen. Kolonel Matthew Bogdanos ontbreekt natuurlijk niet in het lijstje auteurs. Deze reservist bij het US Marine Corps DUBBELSLAG RUGBYTEAM GENIE AMSTERDAM - Het wapen der Genie was de grote winnaar van het jaarlijkse rugbytoernooi om de Warriors Cup. De ploeg won zowel de beker als landmachttitel. Voor de tiende keer alweer vormde het Nationaal Rugby Centrum het toneel voor het Open KL-Kampioenschap Rugby. Daaraan namen niet alleen teams van Koninklijke Landmacht, Koninklijke Marine en internationale staven deel, maar na een lange afwezigheid ook een van de Politie Amsterdam. Een ploeg van Justitie debuteerde tijdens dit tweede lustrum. De competitie was afmattend door het warme weer, maar daar leed de strijdlust niet onder. Na de knock-outwedstrijden ging het in de Plate- en Cuppoule op het scherpst van de snede. De teams gaven elkaar geen duimbreed toe ook de Bredase mannen en vrouwen uit bijvoorbeeld Libanon, Cambodja, het voormalig Joegoslavië, Irak en Afghanistan zijn immers veteranen! Vormt het geen concurrentie voor de nationale veteranendag in Den Haag? Nee, voor de gemeente Breda, de NLDA en CLSK was een randvoorwaarde dat we niet concurreren met de nationale dag. Daarom zijn we met opzet een dag eerder gaan zitten, zodat de veteranen die willen én in staat zijn op de 28ste juni naar Den Haag kunnen gaan. Het is juist eerder een aanvulling! Wordt dit een eenmalig gebeuren of verwacht u dat het zal beklijven? Uiteraard evalueren we dag, maar ik verwacht zeker dat het zal beklijven. Waardering, erkenning én reünie-elementen versterken elkaar. Aandacht voor elkaar en vanuit de burgerij, met een feestelijk tintje in het historisch stadshart van Breda: Op het Kasteel, de Grote Markt en in de Grote Kerk. en in beide afdelingen werd pas in de laatste wedstrijd de winnaar bepaald. Voor de Plate hadden de ploegen van de KMA1, Brunssum/ SHAPE en Justitie het met elkaar aan de stok. De combinatie Brunssum (AFNORTH)/SHAPE nam uiteindelijk het kleinood mee naar het zuiden, tweede werd Justitie. In de Cuppoule woedde de strijd niet minder hevig. Alle teams waren aan elkaar gewaagd. Dit leverde spetterende wedstrijden op. De Genie was het echter zat na jaren van tweede en derde plekken en deed er in de laatste wedstrijd, tegen de marine, nog een extra shovelschep bovenop. Hierdoor werd de ploeg niet alleen winnaar van de Warriors Cup, maar ook KL-kampioen. KMA2 eindigde tweede, op de voet gevolgd door het Marineteam en de Politie Amsterdam. 31 mei & 1 juni: Landmachtdagen, Oirschot 4 juni: Concert Fanfarekorps Koninklijke Landmacht Bereden Wapens, Eindhoven 5 juni: Hollywood in Concert met Anita Meijer en het Orkest van de Koninklijke Luchtmacht, Uden 6 juni: Hollywood in Concert met Anita Meijer en het Orkest van de Koninklijke Luchtmacht, Uden leidde het onderzoek naar de plunderingen in het museum. Er is echter ook een Nederlandse inbreng via (reserve) luitenant-kolonel Joris Kila, adviseur internationaal cultureel erfgoed-projecten en via cimic regelmatig uitgezonden. Hij beschrijft de rol van de NAVO en civiel-militaire samenwerking. Kila gooit meteen de knuppel in het hoenderhok door te stellen dat er bij Allied Command Transformation, het NAVO hoofdkwartier in Norfolk (Virginia), een afdeling zou moeten komen die zorgt voor de bescherming van cultureel erfgoed tijdens conflicten. Antiquities Under Siege, cultural heritage protection after the Irak War is uitgegeven door AltaMira Press en ligt voor rond de 25 euro in de winkel. ISBN: Aandacht voor militaire logistiek DEN HAAG - Bij het Nederlands Instituut voor Militaire Historie wordt bepaald niet stilgezeten. De ene publicatie na de andere rolt van de persen. Zo ook In dienst van de troep. Bevoorrading en transport bij de Koninklijke Landmacht. Dit boek geeft een breed en rijk geïllustreerd overzicht van de geschiedenis van de bevoorrading en het transport voor de Nederlandse landstrijdkrachten vanaf de Tachtigjarige Oorlog tot aan de uitzending naar Afghanistan. De auteurs besteden vooral aandacht aan die goederen waaraan een leger doorlopend in zeer grote hoeveelheden behoefte heeft: levensmiddelen, brandstoffen en munitie. Tal van voorbeelden maken duidelijk hoe belangrijk een goed georganiseerde logistiek voor het militair optreden is. In grote lijnen schetst In dienst van de troep de ontwikkeling van de logistieke ondersteuning tot aan de Tweede Wereldoorlog. Diverse campagnes tijdens de Tachtigjarige Oorlog, de Tiendaagse Veldtocht tegen België in 1831 en de strijd in de meidagen van 1940 passeren hierbij de revue. Tussen 1945 en 1949 stelde de inzet in Nederlands-Indië hoge eisen aan de logistiek. Vooral het optreden van de aan- en afvoertroepen, die met hun vrachtauto s over grote afstanden en door gevaarlijk terrein transporten van troepen en goederen verzorgden, spreekt tot de verbeelding. Gedurende de Koude Oorlog bleek het niet eenvoudig de logistiek af te stemmen op een grootschalig conflict met de strijdkrachten van het Warschaupact. Door de steeds grotere afstand tot het inzetgebied bestond het gevaar dat het Nederlandse legerkorps zonder voldoende materieel en voorraden de strijd moest aangaan. Tegelijkertijd nam de behoefte aan brandstoffen en munitie alsmaar toe. Of de logistiek in geval van oorlog aan de hoge verwachtingen had kunnen voldoen, is twijfelachtig. Vanaf 1990 kwam door het uitvoeren van talrijke missies in het buitenland de nadruk op de expeditionaire logistiek te liggen. In Srebrenica knepen de Serviërs de aanvoer naar Dutchbat af om het op de knieën te dwingen. Al doende moest de logistiek leren zich aan te passen aan de operationele inzet ver weg. Om de flexibiliteit, effectiviteit en efficiency in de logistieke steunverlening te vergroten, begon de landmacht in toenemende mate gebruik te maken van innovaties uit de civiele logistiek, zoals containervervoer en tracking & tracing. In dienst van de troep. Bevoorrading en transport bij de Koninklijke Landmacht verschijnt onder redactie van Herman Roozenbeek en is een gebonden uitgave met stofomslag van Boom. Het boek telt 384 pagina s en kost N 35,-. ISBN: juni: Concert Fanfarekorps Koninklijke Landmacht Bereden Wapens, Wezep 7 en 8 juni: Wajangvoorstelling in Museum Bronbeek; Arnhem 14 juni: Plazatour 2008 door het orkest van de Koninklijke Luchtmacht, Dekemastate Voor meer informatie surf naar en klik via Actueel op de link Evenementen. Voor veel medewerkers van Defensie ook bereikbaar via intranet. Colofon De Defensiekrant is een wekelijkse uitgave van de directie Voorlichting & Communicatie van het Ministerie van Defensie bestemd voor het gehele Defensiepersoneel. Hoofd Defensiemedia Ellen Eggink ( ) Eindredactie: Wiebren Tabak ( ) Redactie: Evert Brouwer ( ) Jack Oosthoek ( ) Monique van Rijen-Bos ( ) André Twigt ( ) Redactiesecretariaat en administratie: Marianne Beck Telefoon: (070) , via het militaire net: 501, tst Fax (070) Defensiesite: Bezoekadres: Spui 32, 2511 BS Den Haag Postadres: Postbus 20701, 2500 ES Den Haag, MPC 58B De inhoud van de artikelen in de Defensiekrant hoeft niet noodzakelijkerwijs de mening van de minister van Defensie of de krijgsmachtleiding weer te geven. Ingezonden brieven dienen betrekking te hebben op eerder in de Defensiekrant geplaatste artikelen. Zij geven uitsluitend de mening van de inzender weer en kunnen door de redactie worden bekort. Overname van artikelen of delen daarvan is alleen toegestaan met toestemming van de redactie. Aan rechtspositionele informatie kan geen recht worden ontleend. Deze informatie wordt in algemene bewoordingen en met terzijde lating van details weergegeven. Voor volledige informatie wordt verwezen naar de officiële stukken. Abonnementen: Per jaar N 13,61. Voor het buitenland N 15,88. Opgave schriftelijk bij administratie Defensiekrant (zie boven), in het geval van een dienstabonnement. Particuliere abonnees kunnen zich opgeven bij: Abonnementenland, postbus 20, 1910 AA Uitgeest, tel of waarna een acceptgirokaart wordt toegezonden. Adreswijziging: Het verdient aanbeveling adreswijzigingen vroegtijdig en uitsluitend schriftelijk op te geven; het kost enkele weken voor het nieuwe adres in het verzendbestand is opgenomen. Layout: Theo Olsthoorn (UnitedGraphics, postbus 659, 2700 AR Zoetermeer) Druk: DeltaHage, Den Haag ISSN:

van de TFU, Welkom thuis! Eindhoven.

van de TFU, Welkom thuis! Eindhoven. Toespraak van de minister van Defensie, E. van Middelkoop, bij de terugkeer van de laatste Task Force Uruzgan, Vliegbasis Eindhoven, 8 augustus 2010. Let op: Alleen gesproken woord geldt! Commandant van

Nadere informatie

Spreekpunten staatssecretaris ter gelegenheid van 65 jaar vrouwen in de Krijgsmacht op 2 december te Utrecht.

Spreekpunten staatssecretaris ter gelegenheid van 65 jaar vrouwen in de Krijgsmacht op 2 december te Utrecht. Spreekpunten staatssecretaris ter gelegenheid van 65 jaar vrouwen in de Krijgsmacht op 2 december te Utrecht. Let op: Alleen gesproken woord geldt! Dank mw. Coorens, Dames en heren, We vieren vanavond

Nadere informatie

Leren hoe om te gaan met de militairen van vandaag, die de veteraan van morgen is.

Leren hoe om te gaan met de militairen van vandaag, die de veteraan van morgen is. Toespraak van de minister van Defensie, E. van Middelkoop, op 7 september 2007 te Roermond ter gelegenheid van de jaarlijkse Nationale herdenking van de militairen van het Koninkrijk der Nederlanden die

Nadere informatie

hun familie, geachte aanwezigen,

hun familie, geachte aanwezigen, Toespraak van de minister van Defensie, J.S.J. Hillen, ter gelegenheid van de uitreiking van de eerste universitair erkende diploma s van de Nederlandse Defensie Academie op 26 maart 2012 te Den Helder.

Nadere informatie

Naam: EEN BRUG TE VER De Slag om Arnhem

Naam: EEN BRUG TE VER De Slag om Arnhem Naam: EEN BRUG TE VER De Slag om Arnhem A Bridge too Far is een film over de meest tragische blunder van de Tweede Wereldoorlog en vertelt heel precies over een groot plan. Dat plan kostte meer Geallieerden

Nadere informatie

Werkstuk bewegingsonderwijs

Werkstuk bewegingsonderwijs Werkstuk bewegingsonderwijs Taekwon-Do 26-6-2010 Door: Edwin Wanner Klas: V5B Inhoudsopgave 0. Inhoudsopgave.. Pagina 2 1. Plan van aanpak.. Pagina 3 2. Logboek.. Pagina 4 3. Vragen van het interview..

Nadere informatie

Elke middag loopt Fogg van zijn huis naar de Club. Om een spelletje kaart te spelen. Er wordt altijd om geld gespeeld. En als Fogg wint, geeft hij

Elke middag loopt Fogg van zijn huis naar de Club. Om een spelletje kaart te spelen. Er wordt altijd om geld gespeeld. En als Fogg wint, geeft hij Rijk Phileas Fogg is een vreemde man. Hij is erg rijk. Maar niemand weet hoe hij aan zijn geld komt. Een baan heeft hij namelijk niet. Toch woont hij in een groot huis, midden in Londen. In zijn eentje.

Nadere informatie

Minister IGK SG/PSG. CZSK Bestuursstaf

Minister IGK SG/PSG. CZSK Bestuursstaf BIJLAGE: ORGANOGRAMMEN Organogrammen vraag 98 Organogram Defensie Minister IGK SG/PSG ADD BSG DBO DCo DF&C DJZ CDS HDB HDFC HDBV HDP MIVD MLA CDC DMO CLSK CLAS Operationele Commando s CZSK Bestuursstaf

Nadere informatie

Nieuwsbrief Kiddy s en Mini s Roda 46

Nieuwsbrief Kiddy s en Mini s Roda 46 Nieuwsbrief en Mini s Roda 46 Nummer 18 29-01-2008 mag nu op het podium staan. Nog spannender wordt het doordat Spanje eindelijk Hongarije van plek 1 heeft gekregen. Weet Hongarije zich volgende week toch

Nadere informatie

LESGEVEN IS TOPSPORT. www.cps.nl/lesgevenistopsport

LESGEVEN IS TOPSPORT. www.cps.nl/lesgevenistopsport www.cps.nl/lesgevenistopsport IK BEN Marc Lammers. COACH VAN HET BELGISCH DAMESHOCKEYTEAM. EERDER WAS IK BONDSCOACH VAN SPANJE EN HET NEDERLANDS DAMESHOCKEYTEAM. MET NEDERLAND WON IK EEN gouden medaille

Nadere informatie

Nieuwsbrief maart 2016

Nieuwsbrief maart 2016 Nieuwsbrief maart 2016 Beste Thialffer, Het kan nog net voordat we allemaal gaan genieten van een heerlijke clubavond op de Leemputten. Ik ga er van uit dat we met velen zullen zijn aankomende vrijdagavond.

Nadere informatie

Het medisch zorgsysteem van de Krijgsmacht. T.F.M. Dijkgraaf Luitenant Kolonel vliegerarts

Het medisch zorgsysteem van de Krijgsmacht. T.F.M. Dijkgraaf Luitenant Kolonel vliegerarts Het medisch zorgsysteem van de Krijgsmacht T.F.M. Dijkgraaf Luitenant Kolonel vliegerarts 1 Algemeen Militair Verpleegkundige 2 Mini CV Sedert 1986 werkzaam als militair arts Tot 1996 bij de Kon Landmacht

Nadere informatie

Let op: Alleen gesproken woord geldt!

Let op: Alleen gesproken woord geldt! Spreekpunten staatssecretaris De Vries van Defensie ter opening van het congres Maak jezelf Zichtbaar op 11 maart 2010 te Den Haag. Let op: Alleen gesproken woord geldt! Dames en heren, We leven in het

Nadere informatie

Finale weekend club competitie

Finale weekend club competitie Finale weekend club competitie Ploegentijdrit Zaterdag stond als allereerst de ploegentijdrit op programma. Jawel hoor we moesten als eerste van start. We waren maar met 5 in plaats van 6 man. Start ging

Nadere informatie

Een land waar. mensen goed geïnformeerd zijn over handicaps

Een land waar. mensen goed geïnformeerd zijn over handicaps Een land waar mensen goed geïnformeerd zijn over handicaps Lilian (48) vraagt haar zoontje om even een handje te komen geven. Dat doet hij en dan gaat hij weer lekker verder spelen. Wij nemen plaats aan

Nadere informatie

Verslagen partijen 2 e ronde

Verslagen partijen 2 e ronde Verslagen partijen 2 e ronde Geschreven door Dewi van den Bos Het Roode Hert en de rest van het bestuur van het toernooi kunnen niet aansprakelijk gesteld worden. 13 april 2012, 6 e en laatste speelavond

Nadere informatie

Schriftelijke vragen Van Bommel over de arrestatie van een Afghaanse burger in Kamp Holland en het gebruik van particuliere beveiligingsbedrijven

Schriftelijke vragen Van Bommel over de arrestatie van een Afghaanse burger in Kamp Holland en het gebruik van particuliere beveiligingsbedrijven Postbus 20701 2500 ES Den Haag Telefoon (070) 318 81 88 Fax (070) 318 78 88 Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Plein 2 2511 CR Den Haag Datum 29 februari 2008 Ons kenmerk D/2008003878

Nadere informatie

WILLEM LODEWIJK V NASSAUKAZERNE, MATERIEEL LOGISTIEK PELETON (320) LOKAAL FACILITAIRE DIENST

WILLEM LODEWIJK V NASSAUKAZERNE, MATERIEEL LOGISTIEK PELETON (320) LOKAAL FACILITAIRE DIENST DE KAZERNES VAN NEDERLAND 2012. Hier vind u een lijst van landmachtkazernes in Nederland. In de lijst vind u de eenheden die er gelegerd zijn en de plaats waar de kazerne staat. JOHANNES POSTKAZERNE, HAVELTE.

Nadere informatie

Om het thuisfront goed te informeren, heb ik regelmatig

Om het thuisfront goed te informeren, heb ik regelmatig door Gertjan van der Ree Mij is gevraagd een stukje te schrijven over de ervaringen van het A- pel, 1 ste bt, 11 AfdRA tijdens onze uitzending naar Afghanistan. Wij vielen onder BG5 en zijn vanaf dec.

Nadere informatie

Technisch plan. E-F pupillen Circuit. Willem Sinnige & Jelle Broerse. Coordinatoren overige D/E/F Pupillen. WV-HEDW Seizoen '13/'14

Technisch plan. E-F pupillen Circuit. Willem Sinnige & Jelle Broerse. Coordinatoren overige D/E/F Pupillen. WV-HEDW Seizoen '13/'14 Technisch plan E-F pupillen Circuit Willem Sinnige & Jelle Broerse Coordinatoren overige D/E/F Pupillen WV-HEDW Seizoen '13/'14 TECHNISCH PLAN E-F CIRCUIT 1 Doel: Door kennis te delen met andere trainers,

Nadere informatie

Anna Kaulbachstraat 16 2032 KT Haarlem bel: (023) 5352279 fax: (023) 5352763 mail: mlking@mlkingschool.nl url: www.mlkingschool.nl

Anna Kaulbachstraat 16 2032 KT Haarlem bel: (023) 5352279 fax: (023) 5352763 mail: mlking@mlkingschool.nl url: www.mlkingschool.nl OBS Martin Luther King Anna Kaulbachstraat 16 2032 KT Haarlem bel: (023) 5352279 fax: (023) 5352763 mail: mlking@mlkingschool.nl url: www.mlkingschool.nl Belangrijke data 24 mei - Pinksteren kinderen vrij

Nadere informatie

PREVIEW. Probeer nu 1 dag DAVID DE JONGE JAREN VAN VIJF DAGEN: GOD, SPORT & JEZELF MET PRAKTISCHE, SPORT- EN PERSOONLIJKE VOORBEELDEN

PREVIEW. Probeer nu 1 dag DAVID DE JONGE JAREN VAN VIJF DAGEN: GOD, SPORT & JEZELF MET PRAKTISCHE, SPORT- EN PERSOONLIJKE VOORBEELDEN PREVIEW Probeer nu 1 dag DE JONGE JAREN VAN DAVID VIJF DAGEN: GOD, SPORT & JEZELF MET PRAKTISCHE, SPORT- EN PERSOONLIJKE VOORBEELDEN DAG 1 GOD ZIET JOU ZITTEN! Het is niet leuk om buitengesloten te worden,

Nadere informatie

de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Plein 2 2511 CR Den Haag

de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Plein 2 2511 CR Den Haag > Retouradres Postbus 20701 2500 ES Den Haag de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Plein 2 2511 CR Den Haag Ministerie van Defensie Plein 4 MPC 58 B Postbus 20701 2500 ES Den Haag www.defensie.nl

Nadere informatie

Is jouw doel om ze te overtuigen ook in Nederland te komen wonen? Nee hoor; ik ga ze gewoon kennis laten maken; verder niets.

Is jouw doel om ze te overtuigen ook in Nederland te komen wonen? Nee hoor; ik ga ze gewoon kennis laten maken; verder niets. Een stedentrip is wat Giga (28) het liefste doet tijdens zijn vakanties: het lijstje van steden die hij dit jaar nog gaat bezoeken is enorm; Amsterdam, Den Haag, Utrecht, Antwerpen, Brugge, Gent, Praag,

Nadere informatie

Vervoer gevaarlijke stoffen

Vervoer gevaarlijke stoffen Vervoer gevaarlijke stoffen binnen Defensie Edwin van de Ven Inhoud Defensie Uitzonderingspositie Defensie Voorbereidingen (Gereedstelling) We vertrekken. We doen ons werk. We gaan weer naar huis.. 2 Defensie

Nadere informatie

Kids United Inhoudsopgave. Kids United Voorwoord Henk Sijtsma. Inhoudsopgave 02 Voorwoord 03 Terugblik 04 Samenwerking 08 Hoofdsponsor 10

Kids United Inhoudsopgave. Kids United Voorwoord Henk Sijtsma. Inhoudsopgave 02 Voorwoord 03 Terugblik 04 Samenwerking 08 Hoofdsponsor 10 Kids United Inhoudsopgave Kids United Voorwoord Henk Sijtsma Inhoudsopgave 02 Voorwoord 03 Terugblik 04 Samenwerking 08 Hoofdsponsor 10 Enthousiast, gedreven, betrokken, respect: dat waren de woorden die

Nadere informatie

SV Baarn D1 pakt eerste prijs in Parijs!

SV Baarn D1 pakt eerste prijs in Parijs! SV Baarn D1 pakt eerste prijs in Parijs! De D1 van SV Baarn is met Pinksteren vier dagen naar Parijs geweest. Dit was een onvergetelijke ervaring voor de spelers uit het team. De ploeg van Jacco Engelsman,

Nadere informatie

Opstartles 10. EXTRA Oefenen met woorden bij de lessen

Opstartles 10. EXTRA Oefenen met woorden bij de lessen www.edusom.nl Opstartles 10. EXTRA Oefenen met woorden bij de lessen Het is belangrijk om veel woorden te leren. In deze extra les vindt u extra woorden bij de Opstartlessen 1 t/m 5. Kijk ook eens naar

Nadere informatie

ISAF III Deployment Task Force

ISAF III Deployment Task Force ISAF III Deployment Task Force C-DTF Kolonel Henk Morsink 1 Deployment Task Force Mission Statement Taken Eenheden en Middelen Planning Voorbereiding 2 Mission Statement Schep als Deployment Task Force

Nadere informatie

Paspoort Naam: Joeri Bommeljé Woonplaats: Middelburg Leeftijd: 20 jaar Favoriete club: Ajax

Paspoort Naam: Joeri Bommeljé Woonplaats: Middelburg Leeftijd: 20 jaar Favoriete club: Ajax Nieuw jaar, nieuwe maand en dus een nieuwe ik speel de bal naar... De bal rolt lekker, want we hebben in het eerste jaar al mooie verhalen mogen lezen over diverse voetbalperiodes. Dat is ook het uiteindelijke

Nadere informatie

Afghanistan. NAVO-militair gedood in Zuid-Afghanistan

Afghanistan. NAVO-militair gedood in Zuid-Afghanistan Afghanistan NAVO-militair gedood in Zuid-Afghanistan KABUL - In het zuiden van Afghanistan is dinsdag een militair van de internationale vredesmacht ISAF gedood. Dat maakte een woordvoerder van de troepen

Nadere informatie

Ik denk eigenlijk dat deze blessure niet slecht is geweest voor mijn carrière

Ik denk eigenlijk dat deze blessure niet slecht is geweest voor mijn carrière In de rubriek vertelt een (oud) prof-voetballer/voetbalster over zijn/haar voorste kruisband blessure. Vanaf het moment dat deze blessure werd opgelopen, de operatie, de revalidatie, de rentree en daarna.

Nadere informatie

SAMUEL VAN DER MEER. De Ontsnapte Joden

SAMUEL VAN DER MEER. De Ontsnapte Joden SAMUEL VAN DER MEER De Ontsnapte Joden De inval Het is een zonnige dag. Bram en Theo zijn een spelletje aan het spelen, maar ze moeten eigenlijk allang naar bed. Papa zegt tegen Bram: Bram, je moet naar

Nadere informatie

Het Rosie Pr0ject. in makkelijke taal. Graeme Simsion

Het Rosie Pr0ject. in makkelijke taal. Graeme Simsion Het Rosie Pr0ject in makkelijke taal Graeme Simsion Dit boek heeft het keurmerk Makkelijk Lezen 1 Mijn naam is Don Tillman. Ik ben professor op een universiteit in Australië. Daar werk ik al tien jaar.

Nadere informatie

Met een rugzakje vol info ga ik naar huis, veel gesprekken, leuke manier van middagvulling.

Met een rugzakje vol info ga ik naar huis, veel gesprekken, leuke manier van middagvulling. Leerzaam, leuk, nieuwe contacten opgedaan, nieuwe ideeën. Het open Space concept is geweldig. Met een rugzakje vol info ga ik naar huis, veel gesprekken, leuke manier van middagvulling. Ontspannen maar

Nadere informatie

Dames en heren, Mijn besef van oorlog en vrede. heb ik meegekregen van mijn. vader, die de gastvrijheid van. de Duitse bezetter aan den lijve

Dames en heren, Mijn besef van oorlog en vrede. heb ik meegekregen van mijn. vader, die de gastvrijheid van. de Duitse bezetter aan den lijve Dames en heren, Mijn besef van oorlog en vrede heb ik meegekregen van mijn vader, die de gastvrijheid van de Duitse bezetter aan den lijve heeft mogen ondervinden. Mijn vader heeft in Scheveningen gezeten,

Nadere informatie

werken bij DEFENSIE MARINE Denk je aan de Marine, dan denk je aan schepen. Logisch, want die hebben we bij de Marine in alle soorten en maten. Van mijnenjagers tot onderzeeboten. Toch is de Marine meer

Nadere informatie

Handleiding SHARE. Regio College. Auteur: L.E. Sinnema 31-1-2013 Master Professioneel Meesterschap MBO. Opleiders: Drs. Trudy Moerkamp Dr.

Handleiding SHARE. Regio College. Auteur: L.E. Sinnema 31-1-2013 Master Professioneel Meesterschap MBO. Opleiders: Drs. Trudy Moerkamp Dr. Regio College Handleiding SHARE Een spel bij het onderzoek Juf het is school! 2012 Auteur: L.E. Sinnema 31-1-2013 Master Professioneel Meesterschap MBO Opleiders: Drs. Trudy Moerkamp Dr. Tirza Bosma 1

Nadere informatie

En vandaag herdenken wij de mensen die voor onze veiligheid de hoogste prijs betaalden.

En vandaag herdenken wij de mensen die voor onze veiligheid de hoogste prijs betaalden. Toespraak minister A. van der Steur, Tuin van Bezinning, 10 juni 2015, Warnsveld. Majesteit, Dames en heren, Vrijheid kan niet bestaan zonder veiligheid. En vandaag herdenken wij de mensen die voor onze

Nadere informatie

Tijdens de lessen loop ik rond en probeer ik de leerlingen te helpen, vragen te beantwoorden, tips te geven en de leerlingen wat te leren.

Tijdens de lessen loop ik rond en probeer ik de leerlingen te helpen, vragen te beantwoorden, tips te geven en de leerlingen wat te leren. Fase 1 Reflectie week 1 Wat gedaan De eerste week meteen alleen voor een nieuwe klas en een nieuwe les opstarten. Hoe zullen de leerlingen reageren? Hoe hoog is het niveau? Hoe is de werkhouding? Zijn

Nadere informatie

Dank u wel kolonel Lambrichts, mevrouw Sybilla Dekker, Generaal, geachte aanwezigen,

Dank u wel kolonel Lambrichts, mevrouw Sybilla Dekker, Generaal, geachte aanwezigen, Spreekpunten staatssecretaris De Vries van Defensie ter gelegenheid van de eerste deeltijdopleiding Middelbare Defensie Vorming te Den Haag. Let op: Alleen gesproken woord geldt! Dank u wel kolonel Lambrichts,

Nadere informatie

gaat hier dus hand in hand met het levendig houden van de herinnering aan delen van de geschiedenis die steeds verder van ons af liggen.

gaat hier dus hand in hand met het levendig houden van de herinnering aan delen van de geschiedenis die steeds verder van ons af liggen. Toespraak staatssecretaris van Defensie, Jack de Vries voor de reünie Djocja, 17 december 2008, Koninklijk Militair Tehuis Oud Militairen en Museum Bronbeek Allereerst mijn hartelijke dank om voor u te

Nadere informatie

Daags nadat Momgomery's troepen over de Rijn waren, stak Church.1i de rivier over in een Amerikaanse stormboot,

Daags nadat Momgomery's troepen over de Rijn waren, stak Church.1i de rivier over in een Amerikaanse stormboot, 23g2.. passeerden vanmiddag veel bommenwerpers en jagers in oostelijke richting. Vanavond naar Simonse geweest. Toen ik terug naar huis ging en nog maar juist de poort uit was, hoorde ik opeens iets, alsof

Nadere informatie

De Franse keizer Napoleon voerde rond 1800 veel oorlogen in Europa. Hij veroverde verschillende gebieden, zoals Nederland en België. Maar Napoleon leed in 1813 een zware nederlaag in Duitsland. Hij trok

Nadere informatie

Nico bleef altijd rustig, legde dingen goed en duidelijk uit en nam de tijd, net zolang tot je het begreep.

Nico bleef altijd rustig, legde dingen goed en duidelijk uit en nam de tijd, net zolang tot je het begreep. Review van Denice: Beste Nico, Voordat ik bij Nico kwam lessen, zat ik bij een andere rijschool. Bij deze rijschool lukte het maar niet om verbetering te krijgen in mijn rijden. Dit was frustrerend en

Nadere informatie

Originele stereofoto: 'Douamont. Cheveaux morts'

Originele stereofoto: 'Douamont. Cheveaux morts' Originele stereofoto: 'Douamont. Cheveaux morts' In de conflicten voor de Eerste Wereldoorlog speelden paarden een belangrijke rol. De cavalerie was tot dan het speerpunt van de legers. Maar vanaf 1914

Nadere informatie

Hockey: Centrumspits van Amsterdam Mirco Pruyser debuteert op 25ste in Oranje Goaltjesdief moet zich net iets meer bewijzen

Hockey: Centrumspits van Amsterdam Mirco Pruyser debuteert op 25ste in Oranje Goaltjesdief moet zich net iets meer bewijzen Hockey: Centrumspits van Amsterdam Mirco Pruyser debuteert op 25ste in Oranje Goaltjesdief moet zich net iets meer bewijzen SANDER COLLEWIJN Op zijn 25ste mag Mirco Pruyser eindelijk laten zien wat hij

Nadere informatie

Contactpersoon Lkol AJP Hardenbol Datum 7 februari 2014 Hoofd Bureau Geluidhinder,

Contactpersoon Lkol AJP Hardenbol Datum 7 februari 2014 Hoofd Bureau Geluidhinder, > Retouradres Postbus 8762 4820 BB Breda Zie verzend lijst Luchtstrijdkrachten C4ISR Bureau Geluidhinder, Zonering en Rapportering Luchtmachtplein 1, Breda MPC 92 A Postbus 8762 4820 BB Breda Nederland

Nadere informatie

Speech van commissaris van de koningin Max van den Berg, Bevrijdingsdag, Leek, 5 mei 2010

Speech van commissaris van de koningin Max van den Berg, Bevrijdingsdag, Leek, 5 mei 2010 Speech van commissaris van de koningin Max van den Berg, Bevrijdingsdag, Leek, 5 mei 2010 Dames en heren, [Inleiding] In de zomer van 1946 voer een schip van Thailand naar Nederland. Een kleine Nederlandse

Nadere informatie

lesmap Wortel van Glas HETGEVOLG Wortel van Glas 16+

lesmap Wortel van Glas HETGEVOLG Wortel van Glas 16+ Wortel van Glas 16+ Naast de reguliere producties is en blijft het werk met en voor moeilijke doelgroepen een absolute noodzaak voor Stefan Perceval. Binnen dat kader presenteren we ook Wortel van Glas,

Nadere informatie

Medic Special Forces: de hogere kunst van het pleisterplakken

Medic Special Forces: de hogere kunst van het pleisterplakken Medic Special Forces: de hogere kunst van het pleisterplakken tekst: sgt. Derek de Vries Lees het volledige artikel in de FALCON Grizzly, this is Mike ready to copy nine-liner This is grizzly, ready to

Nadere informatie

DE VEVA OPLEIDING. Haal je MBO-Diploma en ontdek Defensie

DE VEVA OPLEIDING. Haal je MBO-Diploma en ontdek Defensie DE VEVA OPLEIDING Haal je MBO-Diploma en ontdek Defensie DE TIEN MEEST GES INFORMATIE VOOR OUDERS EN VERZORGERS 1 2 3 4 Is er ondanks de bezuinigingen bij Defensie een toekomst voor leerlingen Veiligheid

Nadere informatie

Dag! kennismaken. Ik ben Eric.

Dag! kennismaken. Ik ben Eric. Vocabulaire Oefening 1 Woordweb Dag! Waar kom je vandaan? groeten Goedemorgen! de ontmoeting Hoe heet je? kennismaken Hoi! mensen Hallo! Ik ben Eric. nieuw Ik kom uit Engeland. Hallo, ik ben Mila. Ik ben

Nadere informatie

Inleiding. Hartelijk welkom op sportpark de Krom in Katwijk bij het ZILVEREN TRAWLER-toernooi 2014.

Inleiding. Hartelijk welkom op sportpark de Krom in Katwijk bij het ZILVEREN TRAWLER-toernooi 2014. Inleiding. Hartelijk welkom op sportpark de Krom in Katwijk bij het ZILVEREN TRAWLER-toernooi 2014. Dit jaar wordt het Zilveren Trawler toernooi in Katwijk gehouden en niet in IJmuiden. vv Katwijk en IJ.V.V.

Nadere informatie

Scheiding privé en werk

Scheiding privé en werk Scheiding privé en werk We leven in een tijd waarin werk en privé steeds meer door elkaar lijken te lopen. Veel mensen zijn ook in hun vrije tijd bereikbaar voor hun baas. De andere kant van de medaille

Nadere informatie

Toespraak minister van Defensie, Eimert van Middelkoop, ter gelegenheid van de medaille parade op de Nederlandse Veteranendag

Toespraak minister van Defensie, Eimert van Middelkoop, ter gelegenheid van de medaille parade op de Nederlandse Veteranendag Toespraak minister van Defensie, Eimert van Middelkoop, ter gelegenheid van de medaille parade op de Nederlandse Veteranendag Den Haag, 27 juni 2009 Koninklijke Hoogheid, veteranen, aangetreden militairen,

Nadere informatie

Scholen herdenken vermoorde leraar

Scholen herdenken vermoorde leraar ANALYSE MAATSCHAPPELIJK VRAAGSTUK: ZINLOOS GEWELD tekst 26 NOS-nieuws van 16 januari 2004: Scholen herdenken vermoorde leraar Scholen in het hele land hebben om 11.00 uur één minuut stilte in acht genomen

Nadere informatie

De draad weer oppakken

De draad weer oppakken De draad weer oppakken na een ingrijpende gebeurtenis 0900-0101 (lokaal tarief) Slachtofferhulp N e d e r l a n d Een ingrijpende gebeurtenis, zoals een misdrijf of verkeersongeluk, zet uw leven in meer

Nadere informatie

Elk seizoen een nieuw interieur

Elk seizoen een nieuw interieur 52 Stijlvol Wonen B i n n e n k i j k e n Elk seizoen een nieuw interieur De kans dat Anke en Geert ooit uitgekeken raken op hun interieur, is wel heel erg klein. De inrichting wordt namelijk regelmatig

Nadere informatie

Christa de Bruijn-Schlicht Door het dansen leren mensen meer van zichzelf te laten zien

Christa de Bruijn-Schlicht Door het dansen leren mensen meer van zichzelf te laten zien Christa de Bruijn-Schlicht Door het dansen leren mensen meer van zichzelf te laten zien Toen ze achttien was, móest ze les gaan nemen. Maar al snel wilde ze niet meer van de dansvloer af. Christa de Bruijn-Schlicht

Nadere informatie

Masters hangen aan Eelco's lippen...

Masters hangen aan Eelco's lippen... Masters hangen aan Eelco's lippen... De spanning voor het WK-Masters in Lyon loopt bij de deelnemers aan Project 2015 al danig op. Daarom hebben we Eelco gevraagd of hij een keer met ons wilde praten over

Nadere informatie

Evaluatie project webshop 2.0

Evaluatie project webshop 2.0 Evaluatie project webshop 2.0 Kim Krijt MM2A Kim Ik vind dat de productie erg goed is verlopen, wij hebben onderling geen problemen gehad. Ik vind dat er erg goed werk is geleverd. Als ik het vergelijk

Nadere informatie

Nieuwsbrief 13 november 2014

Nieuwsbrief 13 november 2014 Nieuwsbrief 13 november 2014 Beste ouder(s)/verzorger(s), Hierbij ontvangt u de digitale nieuwsbrief. Onderwerpen in deze nieuwsbrief zijn: Tomas Brief van Yvonne De week van respect Algemene ouderavond

Nadere informatie

PRESENTATIEGIDS TOPSPORT SCHUURMAN BZC 2013-2014 EREDIVISIE

PRESENTATIEGIDS TOPSPORT SCHUURMAN BZC 2013-2014 EREDIVISIE PRESENTATIEGIDS TOPSPORT SCHUURMAN BZC 2013-2014 EREDIVISIE JEUGDOPLEIDING Ruim tien jaar geleden geloofden nog maar weinig mensen dat het voor Schuurman BZC mogelijk zou worden in de eredivisie waterpolo

Nadere informatie

Wie beslist wat? Duur: 30 45 minuten. Wat doet u?

Wie beslist wat? Duur: 30 45 minuten. Wat doet u? Wie beslist wat? Korte omschrijving werkvorm: De werkvorm Wie-Beslist-Wat is een variant op het spel Ren je rot. De leerlingen worden ingedeeld in teams. Elk team strijdt om de meeste punten. Er zijn kennisvragen

Nadere informatie

Datum 29 maart 2013 Onderwerp Uitnodiging herdenkingsplechtigheid Onderzeedienst. Geachte mevrouw, meneer,

Datum 29 maart 2013 Onderwerp Uitnodiging herdenkingsplechtigheid Onderzeedienst. Geachte mevrouw, meneer, Ministerie van Defensie www.marine.nl Contactpersoon KTZ M.R.P. Elsensohn MSc Groepsoudste Onderzeeboten Datum 29 maart 2013 Onderwerp Uitnodiging herdenkingsplechtigheid T +31 (0)22365 23 50 MDTN M +31

Nadere informatie

Kies uit: schiet op jarig ziekenhuis sport laat. 1 Morgen is mijn dochter. Ze wordt zes jaar. 3 Ik op maandag, woensdag en vrijdag.

Kies uit: schiet op jarig ziekenhuis sport laat. 1 Morgen is mijn dochter. Ze wordt zes jaar. 3 Ik op maandag, woensdag en vrijdag. 21 21 HOOFDSTUK 2 Te laat! WOORDEN 1 Kies uit: schiet op jarig ziekenhuis sport laat 1 Morgen is mijn dochter. Ze wordt zes jaar. 2 Ron,! De bus komt bijna! 3 Ik op maandag, woensdag en vrijdag. 4 We komen

Nadere informatie

Tips voor het geven van training Door: Sjoerd Alvers

Tips voor het geven van training Door: Sjoerd Alvers Tips voor het geven van training Door: Sjoerd Alvers Inleiding Zoals een speler in het veld leert van zijn fouten, zo moet ook een trainer dit doen. Training geven is een vak apart en dit vak is op onvoorstelbaar

Nadere informatie

Eenzaam. De les. Inhoud. Doel. Materiaal. Belangrijk. les

Eenzaam. De les. Inhoud. Doel. Materiaal. Belangrijk. les 8 Inhoud 1 Eenzaam De Soms ben je alleen en vind je dat fijn. Als alleen zijn niet prettig aanvoelt, als je niet in je eentje wilt zijn, dan voel je je eenzaam. In deze leren de leerlingen het verschil

Nadere informatie

van de staatssecretaris van Volksgezondheid, Welzijn en Sport, Jet Bussemaker, tijdens de 4 e Nationale Mantelzorglezing 2009 Rotterdam, 11 juni 2009

van de staatssecretaris van Volksgezondheid, Welzijn en Sport, Jet Bussemaker, tijdens de 4 e Nationale Mantelzorglezing 2009 Rotterdam, 11 juni 2009 Directie Voorlichting en Communicatie Parnassusplein 5 Postbus 20350 2500 EJ Den Haag T 070 340 79 11 T 070 340 60 00 F 070 340 62 92 Hebt u 's avonds of in het weekend dringend een voorlichter nodig,

Nadere informatie

Handleiding organisa-e Rode World Tour

Handleiding organisa-e Rode World Tour Handleiding organisa-e Rode World Tour Handleiding organisatie Rode World Tour 1 Je bent hostvereniging van een of meerdere Rode of Oranje World Tour afdelingen. Dat is natuurlijk erg leuk maar wij kunnen

Nadere informatie

Herdenking 4 mei 2015 Anouchka van Miltenburg, Voorzitter Tweede Kamer der Staten-Generaal

Herdenking 4 mei 2015 Anouchka van Miltenburg, Voorzitter Tweede Kamer der Staten-Generaal Herdenking 4 mei 2015 Anouchka van Miltenburg, Voorzitter Tweede Kamer der Staten-Generaal Vandaag is het precies 70 jaar geleden dat ons land werd bevrijd. Generaties Nederlanders zijn opgegroeid in een

Nadere informatie

NIEUWSBRIEF. Woord van de voorzitter. Nieuwe teamindelingen & trainingstijden. In dit nummer: mei 2013 editie 7 2013-2014. staan vanaf. ca.

NIEUWSBRIEF. Woord van de voorzitter. Nieuwe teamindelingen & trainingstijden. In dit nummer: mei 2013 editie 7 2013-2014. staan vanaf. ca. NIEUWSBRIEF In dit nummer: mei 201 editie 7 Woord van de voorzitter 1 Marianne Jansen 2 Woord van de voorzitter Joost Wissink Oproep: oude nieuwsbrieven Bill s Bar Beach Volleybal Toernooi Opfriscursus

Nadere informatie

Ik ben Steenkool. Nooit meer oorlog groep 7-8. De Steenkool, een beetje Limburg is hem niet vreemd. En hij is niet zo goed in Engels.

Ik ben Steenkool. Nooit meer oorlog groep 7-8. De Steenkool, een beetje Limburg is hem niet vreemd. En hij is niet zo goed in Engels. De Steenkool, een beetje Limburg is hem niet vreemd. En hij is niet zo goed in Engels. Hi! I am de steenkool. De cole of de stone. I am black, zwart. And I kan fire geven. Jongens, dat is wat die Europese

Nadere informatie

Clubkampioenschappen D.O.V. 2015 A-Senioren

Clubkampioenschappen D.O.V. 2015 A-Senioren Clubkampioenschappen D.O.V. 2015 A-Senioren Op zaterdag 17 januari 2015 zijn gelijk met de jeugd de clubkampioenschappen voor de senioren-a gehouden. Er hadden zich hiervoor negen deelnemers aangemeld

Nadere informatie

weekinfo Datum: vrijdag 12 februari 2016

weekinfo Datum: vrijdag 12 februari 2016 weekinfo Datum: vrijdag 12 februari 2016 Bijbelverhalen voor de komende week Vijf broden en twee vissen, Matteüs 14:13-21 Jezus loopt over het water, Matteüs 14:22-33 Petrus weet wie Jezus is, Matteüs

Nadere informatie

Analyse van het Wereldkampioenschap Jeugd Jongens Volleybal 2007

Analyse van het Wereldkampioenschap Jeugd Jongens Volleybal 2007 Arenberggebouw Arenbergstraat 5 1000 Brussel Tel: 02 209 47 21 Fax: 02 209 47 15 Analyse van het Wereldkampioenschap Jeugd Jongens Volleybal 2007 Evaluatie van de spelonderdelen AUTEUR(S) VANMEDEGAEL STEVEN,

Nadere informatie

Dé 14 fundamentele stappen naar geluk

Dé 14 fundamentele stappen naar geluk Dé 14 fundamentele stappen naar geluk Van de Amerikaanse psycholoog Michael W. Fordyce 1. Wees actief en ondernemend. Gelukkige mensen halen meer uit het leven omdat ze er meer in stoppen. Blijf niet op

Nadere informatie

2 maart 1945. 2 maart 2016. Leerlingen groep 7 en 8 De Meeander Heelweg

2 maart 1945. 2 maart 2016. Leerlingen groep 7 en 8 De Meeander Heelweg 2 maart 1945 2 maart 2016 Leerlingen groep 7 en 8 De Meeander Heelweg Er kwamen 4 Duitsers bij de Bark. Ze slaan piketten, voor het plaatsen van batterijen veldartillerie. Maar op die dag gingen de verzetsgroepen

Nadere informatie

zomer Vakantie zomer

zomer Vakantie zomer NieuwsBrief nr.3, 2011 Naar Binnen Beste lezer, Het is weer tijd voor de zomer. In het midden van Nederland is afgelopen week de zomervakantie begonnen. De kinderen hebben zes weken geen school. Zes weken

Nadere informatie

Namens Max: Tops: Tips: soms had je een beetje een houding van dat komt wel, probeer volgend project daar op te letten.

Namens Max: Tops: Tips: soms had je een beetje een houding van dat komt wel, probeer volgend project daar op te letten. 360 graden feedback Hieronder wordt door ieder groepslid een feedback gegeven op al zijn groepsgenoten. Zo kan iedereen zijn mening geven op de werkhouding van de betreffende persoon. Feedback van de groep

Nadere informatie

Gratis Rapport : Wat Te Doen Voor, Tijdens En Na Je Eerste Marathon. - Eelco de Boer -

Gratis Rapport : Wat Te Doen Voor, Tijdens En Na Je Eerste Marathon. - Eelco de Boer - Gratis Rapport : Wat Te Doen Voor, Tijdens En Na Je Eerste Marathon - Eelco de Boer - Gratis Rapport : Wat Te Doen Voor, Tijdens En Na Je Eerste Marathon Beste lezer, Ik hoop dat jouw doorzettingsvermogen

Nadere informatie

Hoofdstuk 2. Contact maken, inlichtingen verstrekken en onderhandelen

Hoofdstuk 2. Contact maken, inlichtingen verstrekken en onderhandelen Hoofdstuk 2 Contact maken, inlichtingen verstrekken en onderhandelen 48 Gangbare uitdrukkingen bij contact maken en onderhandelen De meeste zinnen die in dit overzicht staan, zijn formeel. U kunt deze

Nadere informatie

Lesmateriaal bij de voorstelling: Zwemmen Zonder Mouwen

Lesmateriaal bij de voorstelling: Zwemmen Zonder Mouwen Lesmateriaal bij de voorstelling: Zwemmen Zonder Mouwen Beste docent, Binnenkort gaat u met uw klas naar de voorstelling Zwemmen Zonder Mouwen; een muzikale 8+ voorstelling die zich afspeelt in en rondom

Nadere informatie

BEDRIJFSNOODPLAN. Amstelveen

BEDRIJFSNOODPLAN. Amstelveen BEDRIJFSNOODPLAN Amstelveen 1. Inleiding Algemeen De Arbo-wet verplicht ieder bedrijf of instelling om passende bedrijfshulpverlening (BHV) te organiseren teneinde de gevolgen voor werknemers bij ongevallen

Nadere informatie

Spreektekst staatssecretaris Jack de Vries voor de werkconferentie van de Management Development training van het ministerie van Defensie.

Spreektekst staatssecretaris Jack de Vries voor de werkconferentie van de Management Development training van het ministerie van Defensie. Spreektekst staatssecretaris Jack de Vries voor de werkconferentie van de Management Development training van het ministerie van Defensie. Dames en heren, Ik ben nu ruim een jaar staatssecretaris van Defensie.

Nadere informatie

Onderzoek in het kader van de 100 ste editie van de Internationale Vierdaagse Afstandsmarsen Nijmegen. Nienke Lammertink en Koen Breedveld

Onderzoek in het kader van de 100 ste editie van de Internationale Vierdaagse Afstandsmarsen Nijmegen. Nienke Lammertink en Koen Breedveld NEDERLANDERS OVER DE VIERDAAGSE Onderzoek in het kader van de 100 ste editie van de Internationale Vierdaagse Afstandsmarsen Nijmegen Nienke Lammertink en Koen Breedveld Mei 2016 1 Nederlanders over de

Nadere informatie

Reader Veilig ICT (Weet wat je kind doet)

Reader Veilig ICT (Weet wat je kind doet) Reader Veilig ICT (Weet wat je kind doet) Samenstelling: Radboud Prinsen september 2007 (versie 2) - 1 - Inhoud Inleiding... blz. 3 Artikel Surfen zonder risico's bestaat niet... blz. 4 Zoeken op internet...

Nadere informatie

Je mag toch geen suiker? Dat dacht mijn oma. Na drie jaar... Had ze een hele vieze taart voor me gemaakt, terwijl de hele familie iets lekkers at.

Je mag toch geen suiker? Dat dacht mijn oma. Na drie jaar... Had ze een hele vieze taart voor me gemaakt, terwijl de hele familie iets lekkers at. ~1~ s n a l a b n i Happy A ls ouder van een kind met een chronische ziekte weet u vast als geen ander hoe moeilijk de balans is tussen goede zelfzorg en een prettig en gelukkig leven. Om er achter te

Nadere informatie

Peppelinfo december 2014, nummer 4

Peppelinfo december 2014, nummer 4 Peppelinfo december 2014, nummer 4 Beste ouders, Inmiddels ben ik al weer drie weken op de Peppel en begin ik me al aardig thuis te voelen. Ik heb al veel ouders ontmoet en al een aantal prettige gesprekken

Nadere informatie

Hoeveel jaar ben je al lid van RWB? 14 jaar.

Hoeveel jaar ben je al lid van RWB? 14 jaar. Het seizoen zit er bijna op, het eerste speelt nog in de nacompetitie voor promotie, de jeugdtoernooien gaan beginnen en we hebben nog twee evenementen te goed om dit voetbalseizoen af te sluiten. Als

Nadere informatie

Nederlanders aan het woord

Nederlanders aan het woord Nederlanders aan het woord Veteranen en de Nederlandse Veteranendag 2014 Trends, Onderzoek en Statistiek (TOS) Directie Communicatie Documentnummer: TOS-14-066a Belangrijkste inzichten Nederlander hecht

Nadere informatie

Beste tafeltennisvrienden,

Beste tafeltennisvrienden, Beste tafeltennisvrienden, Korte nieuwsflits deze week, maar niet onbelangrijk! Zondag 22 februari spelen onze heren hun tweede wedstrijd in de strijd tegen degradatie. Het wordt een uitwedstrijd in Oegstgeest,

Nadere informatie

Van pupil E naar D...

Van pupil E naar D... Van pupil E naar D... Van 7 tal Naar 11 tal Pagina 1 Voorwoord Beste E speler maar toekomstig D speler, Om je alvast een klein beetje te helpen hebben we een boekje gemaakt. Door het lezen van dit boekje

Nadere informatie

TRAINER: voetbaltraining Kaboutervoetbal (K2) seizoen 2012 2013

TRAINER: voetbaltraining Kaboutervoetbal (K2) seizoen 2012 2013 TRAINER: voetbaltraining Kaboutervoetbal (K2) seizoen 2012 2013 VERENIGING UVV-VOETBAL : ÉÉN IN SPORT EN SPORTIVITEIT Henri Wolf, versie 1.0, 04-07-2012 KABOUTERS BIJ UVV Hoe en waarom doen we het zo...?

Nadere informatie

Website ZV De Zaan. Nieuwe website online! Nieuwsbrief ZV De Zaan, 21 april 2016 (nummer 19, seizoen 2015-2016)

Website ZV De Zaan. Nieuwe website online! Nieuwsbrief ZV De Zaan, 21 april 2016 (nummer 19, seizoen 2015-2016) Nieuwsbrief ZV De Zaan, 21 april 2016 (nummer 19, seizoen 2015-2016) Website ZV De Zaan Nieuwe website online! Sommige hebben het misschien van de week al gezien, maar sinds een paar dagen is onze nieuwe

Nadere informatie

Bijeenkomst over geloofsopvoeding Communiceren met je puber Deze bijeenkomst sluit aan bij Moments, magazine voor ouders van jongeren van 12-18 jaar

Bijeenkomst over geloofsopvoeding Communiceren met je puber Deze bijeenkomst sluit aan bij Moments, magazine voor ouders van jongeren van 12-18 jaar DOELSTELLINGEN Ouders zijn zich ervan bewust dat je altijd en overal communiceert Ouders wisselen ervaringen met elkaar uit over hoe de communicatie met hun pubers verloopt Ouders verwerven meer inzicht

Nadere informatie

Persona s zorgtechnologie ouderenzorg Tangenborgh najaar 2015

Persona s zorgtechnologie ouderenzorg Tangenborgh najaar 2015 Persona s zorgtechnologie ouderenzorg Tangenborgh najaar 2015 Mevrouw van de Berg intramurale zorg bewoner Heidehiem Kim de Jong EVV-er Anna de Vries - medewerker verzorging intramurale zorg en thuiszorg

Nadere informatie

Slachtoffers maken van hun leed geen show.

Slachtoffers maken van hun leed geen show. Slachtoffers maken van hun leed geen show. UITNODIGING UNIEKE DINNERSHOW TEN BATE VAN FONDS SLACHTOFFERHULP Het Twentse bedrijfsleven beleeft de Top in culinair en muzikaal genieten! Maar de opbrengst

Nadere informatie