Octrooitrollen in Nederland door het unitair octrooi?

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Octrooitrollen in Nederland door het unitair octrooi?"

Transcriptie

1 Octrooitrollen in Nederland door het unitair octrooi? Master Rechtsgeleerdheid Accent Privaatrecht Tilburg University Scriptiebegeleider Prof. Mr. W.A. Hoyng Mevr. Mickey Engel S

2 1. Inhoudsopgave Lijst van gebruikte afkortingen... 4 Voorwoord Inleiding Aanleiding Doel van dit onderzoek Relevantie Plan van aanpak Octrooien Definitie Geschiedenis Belangrijke verdragen Unieverdrag van Parijs WIPO- Verdrag TRIPS- Verdrag Berner Conventie Bronnen Nederland Verenigde Staten Materieel octrooirecht Inleiding Materieel octrooirecht in Nederland Materieel octrooirecht in de Verenigde Staten Conclusie Octrooitrollen Definitie Typen Werkwijze Praktijkvoorbeeld: SimpleAir Gevolgen voor de economie Economische nadelen Economische voordelen Conclusie

3 6. Hoe aantrekkelijk zijn de middelen die octrooitrollen in Europa ter beschikking staan, afgezet tegen de middelen in de Verenigde Staten? Inleiding Drukte bij octrooibureaus Te brede octrooien Risicovolle en kostbare procesvoering Scheve incentives Geen bedrijfsalternatieven Conclusie en aanbevelingen Wat houdt het nieuwe unitaire octrooi in en in hoeverre is het aantrekkelijk voor octrooitrollen? Inleiding Geschiedenis Wetgeving Rechtsprekend orgaan Een goed klimaat voor octrooitrollen? - Conclusie Literatuurlijst Verordeningen Verdragen Jurisprudentieoverzicht Online bronnen Overige

4 Lijst van gebruikte afkortingen AIA BC EG EOB EOV EU Guidelines IE IU PCT R&D Leahy-Smith America Invents Act Berner Conventie Europese Gemeenschap Europees Octrooibureau Europees Octrooiverdrag Europese Unie Guidelines for Examination EPO Intellectueel Eigendomsrecht Internationale Unie Patent Cooperation Treaty Research and Development ROW Rijksoctrooiwet 1995 TRIPS UPA UPC U.S.C. USPTO UvP WIPO WTO Trade Related Aspects of Intellectual Property Rights Agreement Unified Patent Agreement Unified Patent Convention United States Code United States Patent and Trademark Office Unieverdrag van Parijs World Intellectual Property Organization World Trade Organisation 4

5 Voorwoord Met trots presenteer ik u dit schrijven ter voltooiing van de master Rechtsgeleerdheid, accent privaatrecht aan Tilburg University. In de masterfase van mijn studie kon ik mijzelf eindelijk toeleggen op de vakken die mij het meest interesseerden binnen het privaatrecht. Het intellectueel eigendomsrecht heeft mij vanaf het begin van mijn studie geboeid en door de colleges van de heer Hoyng ben ik in deze interesse bevestigd. Na het afsluiten van het vak Intellectual Property Law las ik een artikel in het Financieel Dagblad, waarin besproken werd dat het unitair octrooi eindelijk ingevoerd zou worden. Mij leek dat een positieve ontwikkeling, echter daar dachten veel grote softwareontwikkelaars anders over. Deze weerstand intrigeerde mij en heeft mij doen besluiten een rechtsvergelijkend onderzoek te doen naar de aantrekkelijkheid van rechtssystemen voor octrooitrollen. Graag wil ik hier van de gelegenheid gebruik maken mijn begeleider, Prof. Mr. W.A. Hoyng te danken voor de begeleiding naar de eindstreep toe. Zijn kritische, to-thepoint feedback heeft mij geholpen tot onderhavig eindresultaat te komen. Tevens wil ik mijn ouders bedanken voor de onvoorwaardelijke steun die zij mij boden gedurende mijn hele studietijd. Zonder hun compassie en geduld was ik niet gekomen waar ik nu sta in het leven. Tot slot gaat mijn absolute bewondering en grote dank uit naar mijn beste vriend en partner, Daan, die meer vertrouwen bleef hebben in mij dan ikzelf. Hij ondersteunde mij continu waar nodig, zonder daarbij zachtmoedig te worden. Rest mij u veel leesplezier toe te wensen bij het lezen van mijn scriptie. Mickey Engel Eindhoven, 11 juli

6 3. Inleiding 3.1 Aanleiding Op dit moment is het in Nederland mogelijk op nationaal niveau een octrooi aan te vragen bij Octrooicentrum Nederland op basis van de Rijksoctrooiwet 1995 (hierna: ROW). Indien een uitvinder zijn uitvinding verder wil beschermen, is dat mogelijk via het zogenaamde Europese bundeloctrooi, voor de landen die partij zijn bij het Europees Octrooiverdrag (EOV). Men kan daarvoor sinds 1977 bij het European Patent Office (EPO) aankloppen. Nederland is tevens partij bij het Patent Cooperation Treaty (PCT), de Paris Convention (PC) en de World Trade Organization (WTO). Indien een Nederlands bedrijf een octrooi aan wil vragen met internationaal effect, is dit mogelijk via voornoemde verdragen. In de ogen van velen verdient het Europese systeem aanvulling. Het indienen van een aanvraag is nu duur en inefficiënt, vooral gezien de hoge kosten van vertalingen. 1 Een unitair octrooi is in het leven geroepen opdat Europese ondernemers beter opgewassen zouden zijn tegen met name Amerikaanse en Chinese ondernemers. 2 Tot december 2012 is dertig jaar gedebatteerd over dat nieuwe gemeenschapsoctrooi. 3 De duur van de onderhandelingen is, ondanks het geldende standpunt dat een unitair octrooi gewenst was, te wijten aan het feit dat nationale belangen een grote rol blijven spelen in de beslissingsprocedure. Uiteindelijk is gekozen voor een compromis met EOB vestigingen in Londen, Parijs en München. Opluchting heerst nu het Europees Parlement en de Lidstaten van de Europese Unie overeenstemming hebben bereikt aangaande een pakket van drie verordeningen in het licht van dat nieuwe unitaire octrooi. 4 Dit pakket bestaat uit een verordening aangaande het unitair octrooi an sich, 5 een verordening inzake het taalregime 6 en een ontwerpovereenkomst inzake een zogenaamd Unified Patent Court (hierna:upc) en zal in werking treden op het moment dat dertien lidstaten ratificeren. De twee verordeningen betreffen EU-recht. De overeenkomst inzake het UPC is er één tussen de participerende lidstaten ter oprichting van een nieuwe gerechtelijke instelling en is daarmee niet onderhevig aan gemeenschapsrecht. Nederland staat op de vierde plaats voor wat betreft het aantal octrooiaanvragen in de EU. Zo bezien heeft het baat bij de gereduceerde kosten van een 1 COM/2007/0165 def. 2 MEMO/12/ MEMO/12/ Besluit 2011/167/EU. 5 Verordening 1257/2012, PbEU 2012, L 361/1. 6 Verordening 1260/2012, PbEU 2012, L 361/89. 6

7 octrooiaanvraag. 7 Een EU-bundeloctrooi aanvragen kost nu ongeveer euro, die kosten zullen met ongeveer 90% gaan dalen met de komst van het unitair octrooi. 8 Toch kleven aan die kostenreductie ook grote risico s. Niet alleen voor welwillende octrooiaanvragers wordt een aanvraag financieel aantrekkelijker, ook voor octrooitrollen is dit het geval. Een octrooi is een bedrijf dat zijn octrooiportefeuille gebruikt om de markt te scannen op mogelijke inbreukmakers van haar octrooien. Wanneer een dergelijke inbreukmaker gevonden wordt, biedt de octrooitrol deze een licentie aan, vaak tegen zeer hoge licentiekosten. 9 Bedrijven en grote octrooiaanvragers als British Aerospace, Nokia, Ericsson en BAE Systems vroegen het Europees Parlement het unitair octrooi geen doorgang te laten vinden in verband met het feit dat dit octrooi de deur in hun ogen wagenwijd openzet voor octrooitrollen. 10 In Amerika is reeds sprake van een trol-oorlog. In 2011 is berekend dat alleen al voor de Verenigde Staten het jaarlijks welvaartsverlies door octrooitrollen voor beursgenoteerde bedrijven 80 miljard dollar was. 11 De kosten voor de Verenigde Staten waren 29 miljard dollar. 12 Octrooitrollen kopen massaal zeer breed geformuleerde octrooien op, om vervolgens te kunnen procederen wegens schending van hun negenentwintig octrooi door anderen. 13 Onderzocht dient te worden of het unitair octrooi octrooitrollen vrij baan biedt. Indien het aanvragen van een octrooi voordeliger en gemakkelijker wordt, bestaat namelijk de kans dat octrooitrollen hier misbruik van zullen maken. 3.2 Doel van dit onderzoek Allereerst beoog ik middels deze scriptie kort de huidige stand van zaken in het octrooirecht te beschrijven. Een uiteenzetting over wat nu precies het (unitaire) octrooi inhoudt en wat de ontwikkelingen zijn geweest op dat gebied is nuttig om te kunnen bezien wat mogelijkheden kunnen zijn voor trollen in het licht van het unitair octrooi. Een ander doel van dit onderzoek is vervolgens het nieuwe wetsvoorstel daadwerkelijk te beoordelen op de mogelijkheid voor octrooitrollen om de markt te overspoelen. Tevens zou ik het onderzoek af willen sluiten met het geven van aanbevelingen ten aanzien van de trol-problemen rond de nieuwe verordeningen inzake een nieuw Europees octrooi. Ik wil laten zien op welke wijze Nederlandse octrooihouders zich kunnen weren tegen octrooitrollen, middels het ontwerpen van een methode. 7 rijksoverheid.nl/onderwerpen/intellectueel-eigendom/octrooi/1-octrooi-voor-de-europese-unie. 8 agentschapnl.nl/nieuws/%c3%a9%c3%a9n-unitair-octrooi-bespaart-ondernemers-tijd-en-geld. 9 Raffoul & Brion, TIMR 2011, p Smit, FD Bessen & Meurer 2012, p Bessen & Meurer 2012, p Tyler, Texas Lawyer

8 De onderzoeksvraag die in dit onderzoek centraal staat luidt: In hoeverre werkt het unitair octrooi de toename van octrooitrollen in Nederland in de hand?. 3.3 Relevantie De maatschappelijke toegevoegde waarde van onderhavige scriptie ligt in het feit dat indien men op een professionele manier om kan gaan met problemen die zich voor zullen gaan doen omtrent het unitair octrooi, veel geld en tijd bespaard kan worden. Zoals eerder aangegeven kan een octrooitrol een maatschappij veel geld kosten. Wellicht hoeft men niet te procederen over basale problemen die voorkomen hadden kunnen worden door middel van het vooraf bestuderen van de materie. De wetenschappelijke toegevoegde waarde van deze scriptie ligt in het gegeven dat een nieuw, en daardoor onbekend, terrein inzichtelijk wordt gemaakt. Gepoogd wordt nieuwe en relevante kennis aan de wetenschap toe te voegen. Hiermee wordt bedoeld dat het probleem rond octrooitrollen, wat zich nu vooral buiten Nederland afspeelt en hier wellicht van groter belang wordt, inzichtelijk gemaakt wordt. Dit is mogelijk relevant voor onder andere octrooiaanvragers, octrooibureaus en octrooirechtadvocaten. Daarbij dient indachtig gehouden te worden dat het weergeven van de aantrekkingskracht van het unitair octrooi relevant is voor octrooitrollen zelf. 3.4 Plan van aanpak Na een korte samenvatting van onderhavige scriptie in hoofdstuk 2, zal ter beantwoording van de onderzoeksvraag allereerst (in hoofdstuk 4) stil gestaan worden bij octrooien in het algemeen. Na een korte beschouwing van de geschiedenis en bronnen ervan, worden de materiële vereisten besproken. Hoofdstuk 5 staat stil bij de vraag wat nu precies bedoeld wordt met de term octrooitrol. Hoofdstuk 6 dan zet de aantrekkelijkheid van de mogelijkheden voor de Europese aanvrager en trol af tegen die mogelijkheden voor hun Amerikaanse equivalenten. Een rechtsvergelijkende beschouwing is nuttig, daar in de Verenigde Staten reeds sprake is van een groot aantal octrooitrollen. Zo kunnen we wellicht leren van de fouten van een ander. Hoofdstuk 7 laat zien in hoeverre de aanvraag van een unitair octrooi aantrekkelijk zal zijn voor octrooitrollen. Tot slot zal in hoofdstuk 8 een eindconclusie ten aanzien van de hoofdvraag getrokken kunnen worden. 8

9 4. Octrooien 4.1 Definitie oc trooi (het; o; meervoud: octrooien) 1 eigendomsrecht, toegekend aan iem. die een nieuwe uitvinding heeft gedaan. 14 De samenleving geeft uitvinders ondanks de negatieve gevolgen voor de competitie tijdelijk octrooien opdat zij innoveren. Octrooirechten bieden daartoe bescherming aan uitvindingen op het gebied van nijverheid. 15 Die innovatie heeft een tweevoudig voordeel tot gevolg. Ten eerste kan de uitvinder winst genereren door die innovatie. De maatschappij heeft op haar beurt baat bij innovatie door de disclosure 16 die de uitvinder geeft, daar bij een octrooiaanvraag de uitvinding openbaar gemaakt dient te worden op een dusdanig duidelijke en volledige manier dat een deskundige op het gebied in kwestie de uitvinding na kan maken. Die uitwisseling van volledige bekendmaking van de uitvinding en tijdelijke rechten wordt ook wel gezien als sociaal contract tussen octrooihouder en maatschappij Geschiedenis De vroegst bekende octrooien dateren van omstreeks 600 voor Christus. Athanaeus citeerde toen Phylarchus, welke zei: "al die nieuwe verfijning in luxe ontdekken verdienen aanmoediging, de winsten die eruit voortvloeien werden voor de uitvinder gedekt door een octrooi voor de tijdspanne van een jaar". 18 In de Griekse stad Sybaris werden exclusieve rechten toebedeeld aan de uitvinders van unieke culinaire gerechten. 19 Vele jaren later, in 1474, werd in de stadstaat Venetië de eerste octrooiverordening uitgevaardigd, terwijl in Engeland vanaf de 14 e eeuw letters of protection werden uitgegeven door de kroon. 20 Vanaf de 15 e eeuw zijn globaal drie perioden te onderscheiden in de geschiedenis van het octrooi. 15 e eeuw 18 e eeuw Privileges. De soeverein verleent naar eigen inzicht een monopolie Nationale octrooien. Objectieve criteria gelden voor het al dan niet verlenen van octrooi op een uitvinding. Het is onmogelijk binnenlandse uitvindingen te beschermen in het buitenland. 14 Van Dale Van der Kooij & Mulder 2010, p Artikel 83 European Patent Convention. 17 Waelde e.a. 2014, p. 369; Zie bijvoorbeeld ook Merges & Nelson, CLR Anthon 1841, p Yonge (200) 1854, p Klitzke

10 1883 heden Internationalisatie. Grensoverschrijdende bescherming van uitvindingen wordt systematisch geregeld, voornamelijk middels conventies over intellectuele eigendom. 21 In de Verenigde Staten werd op 10 april 1790 de eerste Patent Act van het Congres ( An act to promote the progress of useful arts ) aangenomen. 22 Het eerste octrooi werd op basis hiervan op 31 juli 1790 verleend aan Samuel Hopkins voor een methode om potash te produceren Belangrijke verdragen Door voornoemde internationalisatie van het octrooirecht zijn internationale verdragen van grote invloed op dat recht. In deze paragraaf worden de vier meest invloedrijke verdragen binnen het intellectueel eigendomsrecht uiteengezet Unieverdrag van Parijs Het Unieverdrag van Parijs 24 (hierna: UvP) was het eerste verdrag aangaande intellectuele rechten. Het werd in 1883 gesloten en voor het laatst herzien op 14 juli 1967 te Stockholm. Ieder Europees land en de meeste landen van de wereld zijn partij bij het verdrag 25 en om die reden fundeert het UvP in grote mate het geharmoniseerd octrooirecht in Europa. Het UvP heeft het PCT, EPC en CPC van een kader voorzien. 26 De uitvoering van administratieve zaken is ingevolge artikel 1 van het Verdrag gelegen bij de Wereldorganisatie voor de Intellectuele Eigendom (of World Intellectual Property Organization, hierna: WIPO) WIPO-Verdrag De voornoemde in Genève gevestigde WIPO dankt haar bestaansrecht aan het WIPO-Verdrag van 14 juli De organisatie is een gespecialiseerd bureau van de VN, dat belast is met de uitvoering van een twintigtal verdragen aangaande het intellectuele eigendom WIPO 1997, p Online in de Library of Congress: memory.loc.gov/ammem/amlaw/lawhome.html. 23 Paynter, I&T 1990, p Verdrag van Parijs tot bescherming van de industriële eigendom. 25 Tritton (red.) 2007, p Tritton (red.) 2007, p Verdrag tot oprichting van de Wereldorganisatie voor de Intellectuele Eigendom. 28 Tritton (red.) 2007, p

11 4.3.3 TRIPS-Verdrag De Trade Related Aspects of Intellectual Property Rights Agreement (hierna: TRIPS- Verdrag) is Annex 1C van het Marrakesh Agreement Establishing the World Trade Organization. Hiermee zijn de landen die lid zijn van de WTO (alle Europese landen) contractstaten bij het TRIPS-Verdrag. De hoofdlijnen van het Verdrag omvatten: (1) Minimumnormen; (2) Handhaving; (3) Geschillenbeslechting; en (4) Strafrechtelijke sancties Berner Conventie Gezien het feit dat de Berner Conventie (hierna: BC) één van de belangrijkste internationale verdragen is binnen het intellectuele eigendomsrecht verdient het hier volledigheidshalve vermelding. De BC is echter slechts van belang op het terrein van het Auteursrecht en dientengevolge voor deze scriptie verder irrelevant. 4.4 Bronnen Nederland A Nationaal recht In Nederland is de Rijkswet van 15 december 1994, houdende regels met betrekking tot octrooien (ofwel Rijksoctrooiwet 30, hierna: ROW) in 1995 als belangrijkste bron van octrooirecht in werking getreden. Voordien bleek dat door de daling van het aantal octrooiaanvragen in Nederland het bestaande systeem van octrooiverlening na vooronderzoek niet gehandhaafd kon worden en dat het wenselijk was te voorzien in een op eenvoudige wijze door registratie te verkrijgen octrooi. 31 Op basis van de ROW verkrijgt de aanvrager van een octrooi rechten op het gehele grondgebied van Nederland B Internationaal recht Zoals reeds eerder aangegeven, wordt het Nederlands octrooirecht in grote mate beïnvloed door Europees octrooirecht. Als bronnen van Europees octrooirecht gelden het Europees Octrooi Verdrag (hierna: EOV) en het Verdrag tot samenwerking inzake octrooien. 29 Tritton (red.) 2007, p Laatstelijk gewijzigd bij wet van 7 juli 2010,Stb. 2010, Aanhef, Rijksoctrooiwet

12 Het EOV 32 van 5 oktober 1973 is gesloten met het doel de samenwerking tussen de Europese Staten op het gebied van de bescherming van uitvindingen te bevorderen, die bescherming te verwezenlijken door een eenvormige procedure voor het verlenen van octrooien en door het opstellen van bepaalde eenvormige regels inzake de aldus verleende octrooien en het oprichten van een Europese Octrooiorganisatie. 33 Op basis van het EOV verkrijgt de aanvrager van een octrooi rechten op het gehele grondgebied van alle verbonden landen (op moment van schrijven zijn dit er 28) 34. Het Europees Octrooi Bureau (hierna: EOB) is de door het EOV aangewezen instantie die Europese octrooien uitreikt, daarbij gecontroleerd door de Raad van Bestuur (tezamen vormen zij de Europese Octrooiorganisatie). 35 De verlening van een Europees octrooi kan worden aangevraagd voor één of meer Verdragsluitende Staten. 36 Het Verdrag vormt een bijzondere overeenkomst in de zin van artikel 19 UvP en daarnaast een regionaal octrooiverdrag in de zin van artikel 45, eerste lid, van het Verdrag tot Samenwerking inzake Octrooien van 19 juni Dit Octrooisamenwerkingsverdrag (hierna: PCT) 38 is de tweede bron van internationaal recht toepasselijk in Nederland. Dit multilaterale verdrag is gesloten met de wens dat samenwerking tussen de partijen van de Internationale Unie (hierna: IU) 39 bij zou dragen aan de vooruitgang van de wetenschap en technologische kennis en dat de wettelijke bescherming van uitvindingen vervolmaakt zou worden. Doel was ook het verkrijgen van die bescherming voor meer dan één land te vereenvoudigen en goedkoper te maken. Tot slot waren openbaarheid van technische gegevens en bevordering van economische ontwikkeling van ontwikkelingslanden doelen van het PCT. 40 Een verkregen octrooi kan naar keuze van de aanvrager gelden voor de 148 landen die lid zijn van de IU. 41 Een internationale octrooiaanvraag (hierna: PCT-aanvraag) bestaat uit een internationale en een nationale fase. In de internationale fase dient de aanvrager een aanvraag in bij een bevoegd ontvangend bureau. Behoudens uitzonderingen wordt de internationale aanvrage, naar keuze van de aanvrager, ingediend bij het nationale bureau van, of dat optreedt voor, de Verdragsluitende Staat waarvan de aanvrager inwoner is, bij het nationale bureau van, of dat optreedt voor, de Verdragsluitende 32 Officieel: Het Verdrag van 5 oktober 1973 inzake de verlening van Europese Octrooien (Europees Octrooiverdrag). 33 Preambule EOV. 34 Online via: verdragenbank.overheid.nl/nl/treaty/details/ html, geraadpleegd op 2 juli Artikel 4, lid 3 EOV. 36 Artikel 3 EOV. 37 Preambule EOV. 38 Origineel: Patent Cooperation Treaty. 39 Internationale Unie voor samenwerking inzake octrooien, zie artikel 1, lid 1 PCT. 40 Preambule Verdrag tot samenwerking inzake octrooien. 41 Zie wipo.int/pct/en, laatstelijk geraadpleegd op 2 juli

13 Staat waarvan de aanvrager onderdaan is of ongeacht de Verdragsluitende Staat waarvan de aanvrager inwoner of onderdaan is, bij het Internationale Bureau. 42 De tweede fase van een internationale octrooiaanvraag is een nationale fase, waarin de vereiste documenten ingediend worden bij octrooibureaus in de verscheidene contractstaten. 43 Een octrooi kan volgens de Engelse rechter slechts verleend worden indien de tweede fase bereikt is. 44 in tegenstelling tot het EOV, kan puur op basis van het PCT dus geen octrooi verleend worden. Niet toegestaan is het het PCT zo uit te leggen, dat dit tegen de regels van het UvP ingaat. 45 Tot slot vallen de Guidelines for Examination (hierna: Guidelines) van het EOB nog aan te merken als octrooirechtsbron geldend in Europa (en Nederland) Verenigde Staten A Nationaal recht Amerikaans octrooirecht wordt in het leven geroepen door Article one, section 8, clause 8 van de U.S. Constitution. Deze luidt als volgt: The Congress shall have power... To promote the progress of science and useful arts, by securing for limited times to authors and inventors the exclusive right to their respective writings and discoveries. In titel 35 van de United States Code (hierna: U.S.C.) zijn de bepalingen van octrooirecht vastgelegd, in de zogenaamde Patent Act. 46 In deze belangrijkste bron van octrooirecht wordt in Part I de United States Patent and Trademark Office (hierna: USPTO) besproken, in Part II de Patentability of Inventions and Grant of Patents. Tot slot regelt Part III de Patents and Protection of Patent Rights en Part IV de PCT. Met de ondertekening van de Leahy-Smith America Invents Act (hierna: AIA) door Barack Obama, trad deze federale hervorming van titel 35 op 16 september 2011 in werking. De AIA verandert het Amerikaanse octrooisysteem van een first to invent -systeem in een first inventor to file -systeem. Ook elimineert de Act de interference proceedings en ontwikkelt het een post-grant opposition. Naast de Patent Act verdient jurisprudentie als rechtsbron in de Verenigde Staten aandacht, daar men er een common law systeem kent. Hiërarchisch staat 42 Regel 19, Reglement behorend bij het verdrag tot samenwerking inzake octrooien. 43 PCT 2014, online via: wipo.int/pct/en/appguide/index.jsp, laatstelijk geraadpleegd op 2 juli High Court of Justice (Verenigd Koninkrijk) 5 september 2008, EWHC 2127 (Oxonica Energy Limited vs Neuftec Limited). 45 Artikel 1, lid 2 PCT. 46 Halpern, Nard & Port 2007, p

14 jurisprudentie die de aangenomen wet interpreteert zelfs op gelijke hoogte met de geïnterpreteerde wetten B Internationaal recht Als bron van internationaal recht geldend in de Verenigde Staten kan genoemd worden het PCT. Zie hierover paragraaf B. 4.5 Materieel octrooirecht Inleiding Een octrooi met rechtskracht in Nederland kan bij twee instanties worden aangevraagd. Ten eerste is dit mogelijk via de nationale procedure (op basis van de ROW) bij Octrooicentrum Nederland en ten tweede bij het EOB via de Europese procedure (op basis van de EOV). Een aanvraag gedaan bij het PCT mondt uiteindelijk uit in een procedure bij het Octrooicentrum Nederland of het EOB. 48 Deze procedure zal in het licht van de materiële beoordeling van octrooieerbaarheid dan ook niet afzonderlijk behandeld worden. Ook de nationale en Europese vereisten zullen tezamen besproken worden, daar met het oog op harmonisatie de bepalingen van de ROW bij de invoering daarvan in 1995 aangepast zijn aan de relevante artikelen in het EOV, zo blijkt uit de memorie van toelichting. 49 De vereisten en basisbegrippen zijn dientengevolge vrijwel gelijk in Europa en de landen daarbinnen, waaronder Nederland. Tot slot dan kan een vergelijking gemaakt worden met de materiële vereisten zoals die gelden voor een nationaal octrooi in de Verenigde Staten Materieel octrooirecht in Nederland Om het materiele octrooirecht te beschouwen, zal hoofdzakelijk het EOV gehanteerd worden als bron, daar het Verdrag van Straatsburg daarin voor het belangrijkste deel is geïmplementeerd. 50 Het PCT-Verdrag stelt tevens dezelfde inhoudelijke eisen aan een octrooiaanvraag als het EOV. 51 Afdeling 3 van het TRIPS-Verdrag is de te raadplegen afdeling voor het materieel octrooirecht. In artikel 27 van die afdeling zijn wederom dezelfde criteria voor octrooieerbaarheid te vinden als de navolgende criteria uit Deel II van het EOV-Verdrag ( Materieel Octrooirecht ). 47 Burnham 2011, p Zie ook art. 18 EOV. 49 Kamerstukken II 1995/96, 24457, 3, p Helbach, Huydecoper & Nispen 2002, p Artikel 33 lid 1 PCT-Verdrag. 14

15 Artikel 52 EOV gaat uit van een technische uitvinding, die moet voldoen aan de criteria nieuwheid, inventiviteit en vatbaarheid voor toepassing in de industrie: 1. Europese octrooien worden verleend voor uitvindingen, op alle gebieden van de technologie, mits zij nieuw zijn, een inventieve stap met zich brengen en industrieel toepasbaar zijn. 2. In de zin van het eerste lid worden in het bijzonder niet als uitvindingen beschouwd: a.ontdekkingen, wetenschappelijke theorieën en wiskundige methoden; b.esthetische vormgevingen; c.stelsels, regels en methoden voor het verrichten van geestelijke arbeid, voor spelen of voor de bedrijfsvoering, alsmede computerprogramma s; d.presentatie van informatie. 3. Het tweede lid sluit de octrooieerbaarheid van de aldaar genoemde onderwerpen of werkzaamheden alleen dan uit voor zover de Europese octrooiaanvrage of het Europees octrooi betrekking heeft op een van die onderwerpen of werkzaamheden als zodanig. 52 Artikel 2 ROW gaat uit van een technische uitvinding, die moet voldoen aan de criteria nieuwheid, uitvinderswerkzaamheid en vatbaarheid voor toepassing in de nijverheid: 1 Vatbaar voor octrooi zijn uitvindingen op alle gebieden van de technologie die nieuw zijn, op uitvinderswerkzaamheid berusten en toegepast kunnen worden op het gebied van de nijverheid. 2.In de zin van het eerste lid worden in het bijzonder niet als uitvindingen beschouwd: a. ontdekkingen, alsmede natuurwetenschappelijke theorieën en wiskundige methoden; b. esthetische vormgevingen; c stelsels, regels en methoden voor het verrichten van geestelijke arbeid, voor het spelen of voor de bedrijfsvoering, alsmede computerprogramma s; d presentaties van gegevens. 3.Het tweede lid geldt alleen voor zover het betreft de aldaar genoemde onderwerpen of werkzaamheden als zodanig De artikelen uit het EOV en de ROW zijn vergelijkbaar en de materiele octrooivereisten zijn uitgebreid in het Uitvoeringsreglement (UR) EOV. In dit hoofdstuk worden de vereisten nader bezien. Allereerst bekijken we in de volgende paragraaf wat nu bedoeld wordt met een technische uitvinding, waarna in paragraaf B, C en D de positieve vereisten tegen het licht worden gehouden. Tot slot worden de negatieve vereisten beschreven in paragraaf E A Technische uitvinding Waar de ROW 1910 nog sprak van de mogelijkheid tot octrooieren van nieuwe voortbrengsels of werkwijzen, spreekt de ROW 1995 van de mogelijkheid van het 52 Letterlijke vertaling artikel 52 EOV. 15

16 vestigen van octrooirechten op een uitvinding op alle gebieden van de technologie. Toch is het verschil tussen een voortbrengsel of een werkwijze nog van belang voor de praktijk, daar praktische verschillen bestaan in de wijzen waarop beiden worden beschermd. 53 Dat uitvindingen op alle gebieden van de technologie in aanmerking komt voor een octrooi, valt te lezen in artikel 52 EOV en artikel 2 ROW. Een definitie van het begrip uitvinding kan noch in de wet noch in verdragen gevonden worden. It must also be borne in mind that the basic test of whether there is an invention within the meaning of Art. 52(1) is separate and distinct from the questions whether the subject-matter is susceptible of industrial application, is new and involves an inventive step, 54 zo valt te lezen in de Guidelines. Aan de hand daarvan is het standpunt dat een technische uitvinding geen positief echter een aanvullend vereiste is voor octrooieerbaarheid verdedigbaar. De definitie van het begrip uitvinding naar normaal spraakgebruik is irrelevant in de context van de ROW en het EOV. Meer duidelijkheid omtrent het begrip wordt gecreëerd door het kijken naar hetgeen NIET gezien wordt als uitvinding, zoals te lezen valt in lid 2 van artikel 52 EOV. Uit de tekst van de Guidelines kan opgemaakt worden dan het vereiste van een uitvinding op een gebied van de technologie niet méér uitsluit dan benoemd in de lijst van artikel 52 EOV lid B Nieuwe uitvinding Een uitvinding wordt als nieuw beschouwd, indien zij geen deel uitmaakt van de stand van de techniek, zo stelt artikel 54 EOV: 1. Een uitvinding wordt als nieuw beschouwd indien zij geen deel uitmaakt van de stand van de techniek. 2. De stand van de techniek wordt gevormd door al hetgeen vóór de datum van indiening van de Europese octrooiaanvrage openbaar toegankelijk is gemaakt door een schriftelijke of mondelinge beschrijving, door toepassing of op enige andere wijze. 3. Als behorend tot de stand van de techniek wordt tevens aangemerkt de inhoud van Europese octrooiaanvragen, zoals die zijn ingediend, waarvan de datum van indiening gelegen is vóór de in het tweede lid genoemde datum en die op of na die datum zijn gepubliceerd. 4. Het tweede en derde lid sluiten de octrooieerbaarheid van stoffen of mengsels, behorend tot de stand van de techniek, voor toepassing bij een in artikel 53, onderdeel c, bedoelde methode niet uit, mits de toepassing ervan bij een dergelijke methode niet behoort tot de stand van de techniek. 5. Het tweede en derde lid sluiten voorts niet de octrooieerbaarheid uit van stoffen of mengsels als bedoeld in het vierde lid voor een specifieke toepassing in een werkwijze bedoeld in artikel 53, onderdeel c, mits die toepassing niet tot de stand van de techniek behoort. 53 Huydecoper 2002, p EOB 2013, deel G-II-2. 16

17 Voortbrengselen of werkwijzen worden alleen dan niet als nieuw aangemerkt, wanneer zij reeds deel uitmaken van de stand van de techniek, zo stelt artikel 2 ROW. Die stand van de techniek wordt gevormd door al hetgeen voor de dag van indiening van de octrooiaanvrage openbaar toegankelijk is gemaakt door een schriftelijke of mondelinge beschrijving, door toepassing of op enige andere wijze. 55 Uit de travaux préparatoires van het EOV blijkt dat de stand van de techniek bestaat uit alles dat is geopenbaard, wanneer of waar ook en ongeacht op welk medium of in welke taal. Er is sprake van een absoluut nieuwheidsbegrip. 56 In Europa is sprake van een first-to-file principe. Leidend bij het bepalen van de nieuwheid is niet wie een uitvinding als eerste gedaan heeft, maar wie hem als eerste openbaar maakt door octrooi aan te vragen voor de uitvinding bij het octrooibureau. In artikel 5 van de ROW worden twee uitzonderingssituaties weergegeven. Een openbaarmaking blijft buiten beschouwing als er sprake is van een kennelijk misbruik ten opzichte van de aanvrager of diens rechtsvoorganger (lid 1, onder a) of als de aanvrager of diens rechtsvoorganger de uitvinding tot 6 maanden vóór de indiening van de aanvrage openbaar heeft gemaakt op een van overheidswege gehouden of erkende tentoonstelling (lid 1, onder b) C Uitvinderswerkzaamheid / inventive step Artikel 56 EOV bepaalt dat een technische uitvinding die nieuw is moet voortkomen uit een inventive step : An invention shall be considered as involving an inventive step if, having regard to the state of the art, it is not obvious to a person skilled in the art. If the state of the art also includes documents within the meaning of Article 54, paragraph 3, these documents shall not be considered in deciding whether there has been an inventive step. Artikel 6 ROW sluit aan bij de bewoording van artikel 56 EOV: Een uitvinding wordt als het resultaat van uitvinderswerkzaamheid aangemerkt, indien zij voor een deskundige niet op een voor de hand liggende wijze voortvloeit uit de stand van de techniek [ ]. De Europese en Nederlandse wettekst zijn verenigbaar. De Europese term inventive step wordt in de vertaling van het EOV vertaald in als het resultaat van uitvinderswerkzaamheid. Inwisselbaar met inventive step is tevens de term nonobviousness. 57 Zoals een goocheltruc zijn mysterie verliest wanneer eenieder de werking ervan kent, zo verliest een uitvinding haar verrassingselement zodra een deskundige haar 55 Artikel 4, lid 2 ROW. 56 Helbach, Huydecoper & Nispen 2002, p Voetnoot bij artikel 27 TRIPS-Verdrag: For the purposes of this Article, the terms inventive step and capable of industrial application may be deemed by a Member to be synonymous with the terms nonobvious and useful respectively. 17

18 openbaar maakt in een octrooiaanvrage. Kortom: het is niet gemakkelijk vast te stellen of de uitvinding voor de hand liggend was voor een deskundige op moment van de octrooiaanvraag. Een houvast voor het vaststellen van de zogenaamde uitvindingshoogte is het gegeven dat de uitvinding ten opzichte van het bestaande een nuttig voordeel op moet leveren en voorziet in een reeds bestaande behoefte of de uitvinding is door het overwinnen van bestaande vooroordelen tot stand gekomen of heeft met een sleur of gewoonte gebroken. 58 In de Guidelines valt in Hoofdstuk VII onder 5 te lezen dat om de inventive step op een objectieve en voorspelbare wijze te beoordelen, de zogenaamde "problem-and-solution approach" te worden toegepast. Binnen die aanpak zijn drie hoofdfasen aan te merken, ten eerste het bepalen van de closest prior art, ten tweede het vaststellen van een objectief technisch probleem wat opgelost moet worden en tot slot de beoordeling of de geclaimde uitvinding, uitgaande van die meest nabije stand van de techniek en een objectieve technisch probleem duidelijk zou zijn voor een vakman D Toepasbaarheid op het gebied van de nijverheid Een uitvinding wordt als vatbaar voor toepassing op het gebied van de nijverheid aangemerkt, indien het onderwerp daarvan kan worden vervaardigd of toegepast op enig gebied van de nijverheid, de landbouw daaronder begrepen: Een uitvinding wordt als vatbaar voor toepassing op het gebied van de nijverheid aangemerkt, indien het onderwerp daarvan kan worden vervaardigd of toegepast op enig gebied van de nijverheid, de landbouw daaronder begrepen. 2. Methoden van behandeling van het menselijke of dierlijke lichaam door chirurgische ingrepen of geneeskundige behandeling en diagnosemethoden die worden toegepast op het menselijke of dierlijke lichaam worden niet beschouwd als uitvindingen die vatbaar zijn voor toepassing op het gebied van de nijverheid in de zin van het eerste lid. Deze bepaling is niet van toepassing op voortbrengselen, met name stoffen of samenstellingen, voor de toepassing van een van deze methoden. Artikel 57 EOV vervat het vereiste van de industriële toepasbaarheid beknopter: Een uitvinding wordt geacht industrieel toepasbaar te zijn, indien het onderwerp daarvan kan worden vervaardigd of toegepast op enig industrieel gebied, met inbegrip van de landbouw. Het begrip nijverheid moet extensief uitgelegd worden, 60 waarbij geldt dat aan dit vereiste voldaan is zodra een voortbrengsel of werkwijze ergens in het economisch verkeer vervaardigd of toegepast kan worden. 61 Ook de Guidelines schrijven een 58 Holzauer 2005, p Artikel 7 ROW. 60 EOB 2013, deel G-III Gielen & Verkade 2005, p

19 ruime uitleg van het begrip industrie voor. 62 Artikel 57 EOV vereist disclosure van een praktische toepassing. Dit werd bepaald door het octrooi te weigeren in een zaak waarin de aanvraag geen enkele praktische manier openbaar maakte om de substantie te exploiteren op enig gebied van de nijverheid E Uitzonderingen Wil er sprake zijn van een mogelijkheid tot octrooiaanvrage, mag het niet om een van de gevallen in artikelen 2, lid 2 en 3 van de ROW gaan Materieel octrooirecht in de Verenigde Staten 64 Zes typen octrooidocumenten worden in de Verenigde Staten uitgegeven door het USPTO: een utility patent, plant patent, design patent, reissue patent, defensive publication en een Statutory Invention Registration. In dit schrijven zal geconcentreerd worden op utility patents, waarover de octrooieerbaarheid ervan bepalingen te vinden zijn in 35 U.S.C Een octrooi kan ingevolge deze artikelen verkregen worden door eenieder die een nieuw en nuttig proces, machine, fabricage of samenstelling van een zaak uitvindt, ontdekt, of verbetert. Kortom, de vereisten zijn om en nabij dezelfde als bovengenoemde in Nederland geldende: - Een uitvinding; - die uitvinding dient nieuw te zijn (novelty); - die uitvinding dient een niet voor de hand liggende verbetering te zijn voor de stand van de techniek (non-obvious subject matter / inventive step); en - die uitvinding dient toegepast te kunnen worden (utility). Of de invulling van deze materiele octrooivereisten eveneens overeenkomt, wordt bezien in de volgende paragrafen A Invention (35 U.S.C. 101) Whoever invents or discovers any new and useful process, machine, manufacture, or composition of matter, or any new and useful improvement thereof, may obtain a patent therefor, subject to the conditions and requirements of this title. 65 Het is mogelijk uitvindingen te octrooieren in de Verenigde Staten, waarbij een uitvinding gedefinieerd kan worden als technical solutions to a technical problem with technical means of repetition. Het uitvindingsbegrip is uitgebreid, en onder te verdelen de categorieën: processen, machines, fabricaten en stofsamenstellingen EOB 2013, deel G-III Board of Appeal of the European Patent Office 11 mei 2005, ECLI:EP:BA:2005:T iusmentis.com/patents/uspto-epodiff. 65 Artikel 35 U.S.C Artikel 35 U.S.C

20 Indien een uitvinding in één van die vier categorieën valt, is deze octrooieerbaar. Niet daaronder vallen drie door de rechtspraak gecreëerde uitzonderingen, namelijk natuurwetten, natuurlijke fenomenen en abstracte ideeën. 67 Vanaf Gottschalk v. Benson 68 geldt daarnaast dat een computerprogramma een wiskundig algoritme is en dus niet te octrooieren B Novelty (35 U.S.C. 102) Een uitvinding dient nieuw te zijn om er een octrooi op aan te kunnen vragen. Deze bepaling zorgt voor de eerder besproken omslag van een first to invent naar een first to file systeem. Betreffende bepaling van de AIA trad in werking op 16 maart Wel bestaat een belangrijk verschil tussen het first-to-file systeem van de USPTO met het Europese first-to-file systeem van het EOB. De USPTO verleent vroege disclosers wat genadetijd voor ze een octrooi aan moeten vragen, 70 waar het EOB dit niet doet. Indien reeds een Amerikaans octrooi is aangevraagd, is dit vernietigend voor de nieuwheid van de uitvinding in het kader van een octrooiaanvraag bij het EOB C Non- obvious subject matter (35 U.S.C. 103) Geen octrooi kan worden aangevraagd als the differences between the claimed invention and the prior art are such that the claimed invention as a whole would have been obvious before the effective filing date of the claimed invention to a person having ordinary skill in the art to which the claimed invention pertains, aldus 103. Dit artikel is door de AIA gedeeltelijk aangepast, in die zin dat een uitvinding niet vanzelfsprekend mag zijn op het moment dat de octrooiaanvraag ingediend wordt. Voorheen was het moment van het doen van de uitvinding daarbij bepalend. Vereist is dat het octrooi een voldoende toevoeging heeft naast de collectieve kennis in het vakgebied zodat het een exclusief recht verdient. 71 Of een octrooi voldoende toevoegt, hangt af van vier factoren, namelijk de mate waarmee je met gemiddelde kennis de uitvinding zou kunnen doen, de omvang en de inhoud van wat reeds gekend was, de verschillen tussen hetgeen reeds gekend was en wat men nu wenst te octrooieren en secundaire overwegingen Macedo 2013, p Supreme Court (Verenigde Staten) 20 november 1972, 409 U.S. 63 (Gottschalk v. Benson); Mandelbaum Artikel 35 U.S.C uspto.gov/aia_implementation/patents.jsp#heading-10, geraadpleegd op 10 juli Adelman, Rader & Klancnik Mueller 2006, p. 173; Supreme Court (Verenigde Staten) 21 februari 1966, 383 U.S. 1 (Graham v. John Deere). 20

21 4.5.3.D Utility Voor de octrooiaanvrager in de Verenigde Staten geldt voorts dat aangetoond moet worden dat er minstens één mogelijk gebruik is van de uitvinding. 73 Een gemiddelde vakman dient de uitvinding bruikbaar te achten. Als aan voorgaande voldaan is, is sprake van het derde materiele vereiste van octrooieerbaarheid: utility (bruikbaarheid). De wettelijke basis van dit vereiste is 35 U.S.C D Aanvullend vereiste Artikel 35 U.S.C. 112 stelt dat het octrooi specifiek genoeg dient te zijn. Voldoende specifiek is een octrooi indien het; - geschreven is; - daarover geschrevene een person skilled in the art in staat stelt om aan de hand van het octrooi deze uitvinding te ontwikkelen en gebruiken; - de beste methode bevat om tot het resultaat te komen; en - het beweringen bevat over de draagwijdte van het onderwerp Conclusie Een octrooi geeft de houder een exclusief recht op zijn uitvinding. Anderen zijn uitgesloten tot het uitoefenen van rechten ten aanzien van die uitvinding, tenzij daarover met de houder overeenstemming bereiken. Octrooien zijn in het leven geroepen ter stimulans van innovatie. Vanaf het einde van de 18 e eeuw lag de focus op het nationale karakter van octrooien, waar in vanaf het einde van de 19 e eeuw meer internationaal samengewerkt werd op het gebied van octrooien. Die internationalisatie werkt door in de materiele vereisten voor octrooien in Europa. In Nederland (en de rest van Europa) dient een technische uitvinding nieuw te zijn, op uitvinderswerkzaamheid te berusten en toepasbaar zijn op het gebied van de nijverheid om er een octrooi voor aan te kunnen vragen. In de Verenigde Staten gelden dezelfde vereisten, maar zijn andere groepen uitvindingen uitgesloten van octrooieerbaarheid. 73 Supreme Court (Verenigde Staten) 21 maart 1966, 383 U.S. 519 (Brenner v. Mason). 74 Halpern, Nard, Port 2011, p

22 5 Octrooitrollen In het vorige hoofdstuk werd uiteengezet dat octrooien in het leven geroepen zijn ter stimulans van innovatie. Ook zijn implicaties te noemen als het gaat om octrooien. Een belangrijke en opkomende implicatie is het fenomeen octrooitrol. Dit hoofdstuk schetst een uitgebreid beeld van octrooitrollen door allereerst een geschikte definitie te vinden en vervolgens de verschillende typen trollen te benoemen. Voorts worden na- en voordelen van octrooitrollen opgesomd om tot slot een praktijkvoorbeeld te geven en aantallen te schetsen om vervolgens tot een conclusie te kunnen komen. 5.1 Definitie De term octrooitrol (origineel: patent troll) is in de jaren 90 bedacht door een medewerker van Intel in het kader van een uitgeschreven wedstrijd nadat Intel aangevallen werd door verscheidene kleine bedrijven. Ofwel de man van medewerker Anne Gundelfinger heeft de term bedacht, toen zij samen kwamen te spreken over middeleeuwse literatuur en gelijkenissen zagen met de trol die onder een brug leeft die niet van hem is en tol vraagt voor het passeren ervan. Ofwel kwam Peter Detkin (destijds assistant general counsel) met de term, die hij naar voren bracht in een gesprek met Gundelfinger, verwijzend naar de drie geitjes 75 en de trol die zijn jonge dochter destijds achterliet op kantoor. 76 Hoe het ook zij, trol verwijst naar een mythische figuur die geld vraagt voor het gebruik van iets wat niet aan hem toebehoort. Het begrip octrooitrol werd in deze analogie door Intel gezien als somebody who tries to make a lot of money off a patent that they are not practicing and have no intention of practicing and in most cases never practiced. 77 Een nog duidelijker definitie wordt gegeven door Chuang: Een entiteit, die octrooien houdt om deze af te dwingen of breed te doen gelden over een industrie, die niet voornemens is te goeder trouw de claims van de geoctrooieerde uitvindingen uit te oefenen of om anderen toe te staan de claims van de geoctrooieerde uitvindingen uit te oefenen, en dat soort octrooien te gelden maakt. 78 Deze definitie wordt volledig geacht, daar deze breed genoeg is om een keur aan entiteiten in te sluiten. Van hen die andermans octrooien opkopen en daarvoor opkomen tot agenten die anderen helpen op te komen voor octrooien. De definitie is anderzijds eng genoeg om bedrijven die daadwerkelijk de 75 Asbjørnsen & Moe iam-magazine.com/blog/detail.aspx?g=cff2afd3-c24e-42e5-aa68-a4b4e , geraadpleegd op 5 juni Chuang 2006, p Chuang 2006, p

23 geoctrooieerde uitvindingen beoefenen en universiteiten en andere uitvinders die octrooien hebben zonder de bedoeling deze af te dwingen door het in rechte te betrekken van andere partijen. Detkin is nu vicepresident van Intellectual Ventures LLC, 79 een invention capital company in Washington. Het bedrijf verdient geld aan octrooien die zij niet verder ontwikkelt. Detkin stelt in een interview desgevraagd echter geen octrooitrol te zijn, en geeft daarbij aan dat de term octrooitrol niet misbruikt mag worden enkel voor iedere willekeurige aanklager die je niet graag mag. 80 De term octrooitrol is inwisselbaar met vele andere negatieve aanduidingen en het positievere niet praktiserende entiteit of non-manufacturing entity. Hier is gekozen te spreken over octrooitrollen, ondanks en zelfs dankzij de negatieve ondertoon. Hoewel namelijk in de literatuur ook wel gesproken wordt van enkele positieve effecten van octrooitrollen op de samenleving 81, wordt in onderhavig schrijven met name gefocust op de negatieve effecten van octrooitrollen op de samenleving. Meer hierover in de volgende paragraaf. 5.2 Typen In de literatuur wordt wel aangenomen dat vijf hoofdtypen octrooitrollen te onderscheiden zijn. 82 Aansluitend bij deze theorie zijn de volgende trolsoorten te noemen: De trollende koper 83 Een bedrijf dat controversiële, oude of onbenutte octrooien van een ander bedrijf opkoopt met als doel ze zelf te laten gelden in een bepaalde industrie. Hoewel de octrooien ouder of stagnerend zijn, spelen ze vak nog een rol in moderne technologie. Doel van de trollende koper is niet om technologie te creëren maar om octrooien te evalueren. Omzet wordt gegenereerd door de overname en de daarop volgende licenties, een en ander bereikt door agressieve octrooihandhaving. 79 intellectualventures.com/about/leadership/peter-detkin/, geraadpleegd op 24 juni CIO Insight McDonough 2006, p Chuang 2006, p ; Chan & Fawcett 2005, p Hoewel trollen in het Nederlands officieel slechts een zelfstandig naamwoord is, wordt de term hier gebruikt als werkwoord, daar dit in de context logisch en juist wordt geacht. Een ander werkwoord zou de lading niet geheel dekken. 23

24 De trollende wederopstander Deze octrooitrol is een bedrijf dat oorspronkelijk producten verkocht maar dat nu volledig of deels hun activiteiten gestaakt heeft en de focus heeft liggen op enkel het geven van licenties op zijn octrooien. De keuze om hun productie te staken, is ingegeven door het feit dat de inkomsten van octrooihandhaving vaak hoger zijn dan de productie-inkomsten van een goed. Omzet wordt dus ook hier gegenereerd door agressieve handhaving van hun geoctrooieerde technologieën. De trollende ontwikkelaar De trollende ontwikkelaar is een uitvinder of een bedrijf dat het produceren of verkopen van ontwikkelde en geoctrooieerde uitvindingen het octrooi te gelden maakt ten aanzien van een inbreuk makend bedrijf. Omzet wordt dan gegenereerd door het handhaven van octrooien bij bedrijven die over het algemeen de inbreuk makende producten wél produceert. De trollende agent Dit is een bedrijf dat octrooien handhaaft namens haar cliënten, die octrooien bezitten. Omzet wordt behaald door onafhankelijke productie van intellectuele eigendom en door het handhaven van de octrooien van cliënten tegen anderen. De omzet bestaat dan uit een percentage van de inkomsten uit schikkingen en licenties. Trollende agenten werken vaak voor de trollende koper, wederopstander of ontwikkelaar. De trollende advocaat Achter de omzet die elk type trol verdient vinden we het vijfde type trol: de trollende advocaat. Het is een advocaat of kantoor die of dat de octrooien van zijn cliënt laat gelden ten opzichte van andere bedrijven. Het gaat om een gespecialiseerd type trollende agent. Ook hier wordt omzet gegenereerd door het ontvangen van een percentage van de inkomsten uit licentieovereenkomsten of schikkingen. 24

25 5.3 Werkwijze Octrooitrollen zijn bedrijven die brede octrooiportfolio s bezitten en deze niet inzetten ten bate van het eigenlijke doel ervan, namelijk het ontwikkelen van producten en technologieën. De core business van octrooitrollen is het allereerst opbouwen van een goede octrooiportefeuille door het kopen van octrooien van uitvinders. Daarna legt de octrooitrol zich toe op het opsporen van mogelijke inbreukmakers. Gezien het feit dat de trol hier alle tijd voor heeft wordt als veelgebruikte methode een briefcampagne gestart, waarbij grote getallen waarschuwingen, desbewustzijnsverklaringen en dagvaardingen verstuurd worden. Ook eindgebruikers en wederverkopers van door hen geoctrooieerde producten worden daarbij niet ontzien. Ontvangers van de brieven hebben vaak geen betaalbaarder keuze dan te schikken met de octrooitrol (voor een bedrag dat lager ligt dan de kosten voor het inhuren van een advocaat) of het kopen van een licentie. 84 Die laatsten worden vaak aangeboden tegen hoge licentievergoedingen. 85 Bij weigering van aanschaf van de licentie, kan de trol zelfs in rechte zijn gelijk halen. Octrooitrollen kunnen er meestal voor zorgen dat gebruikelijke octrooitactieken niet werken. De octrooitrol is zelf niet actief op de markt, waardoor hij ook niet beschuldigd kan worden van inbreuk makende activiteiten. 5.4 Praktijkvoorbeeld: SimpleAir SimpleAir is an inventor-owned technology licensing company with interests and intellectual property in the wireless content delivery, mobile application, and push notification market spaces, zo stelt zij zelf. 86 SimpleAir komt voort uit het failliete AirMedia, welk bedrijf zich bezig hield met het daadwerkelijk ontwikkelen van technologie. SimpleAir op haar beurt is slechts in bezit van de octrooien en richt zich niet op het ontwikkelen van technologieën. SimpleAir valt te kwalificeren als een trollende wederopstander. Op 24 maart 2014 werd Google Inc. opgedragen 85 miljoen USD te betalen aan SimpleAir Inc. voor het zonder licentie gebruiken van technologie voor het overdragen van internet-based data naar computers en mobiele apparaten. 87 Het octrooi waar Google Inc. inbreuk op maakte zonder licentie is een system and method for transmission of data. 88 Services die direct inbreuk zouden maken waren in ieder geval Google Cloud Messaging service en de Android Cloud to Device Messaging service. 84 Stettner, Wisconsin Lawyer Raffoul & Brion, p Simpleair.com, geraadpleegd op 19 juni District Court Texas (Verenigde Staten) 19 maart 2014, 2:11-cv-416-JRG (Simple Air Inc. v. Microsoft Corp. (e.a.). 88 US Patent No.: 7,035,914, geraadpleegd via patentbuddy.com/patent/ op 19 juli

BACK TO BASICS OCTROOIRECHT ERIC DE GRYSE

BACK TO BASICS OCTROOIRECHT ERIC DE GRYSE BACK TO BASICS OCTROOIRECHT ERIC DE GRYSE eric.degryse@simontbraun.eu I. OCTROOIWETGEVING : België Wetboek van economisch recht, 19 April 2014, Boek XI, "Intellectuele eigendom, titel 1, Uitvindingsoctrooien

Nadere informatie

Valorisatie van software

Valorisatie van software Valorisatie van software TTP breakout sessie 16 december 2013 Mirko Lukács UtrechtVC/Holdings mirko.lukacs@ utrechtholdings.nl Agenda 13.30 Softwarevormen, IP en valorisatie Mirko Lukács (UU) 14.00 Software

Nadere informatie

BASISWETTEKSTEN INZAKE HET RECHT VAN DE INTELLECTUELE EIGENDOM

BASISWETTEKSTEN INZAKE HET RECHT VAN DE INTELLECTUELE EIGENDOM BASISWETTEKSTEN INZAKE HET RECHT VAN DE INTELLECTUELE EIGENDOM BASISWETTEKSTEN INZAKE HET RECHT VAN DE INTELLECTUELE EIGENDOM Hendrik VANHEES Gewoon hoogleraar Universiteit Antwerpen Hoofddocent Universiteit

Nadere informatie

BASISWETTEKSTEN INZAKE HET RECHT VAN DE INTELLECTUELE EIGENDOM

BASISWETTEKSTEN INZAKE HET RECHT VAN DE INTELLECTUELE EIGENDOM BASISWETTEKSTEN INZAKE HET RECHT VAN DE INTELLECTUELE EIGENDOM BASISWETTEKSTEN INZAKE HET RECHT VAN DE INTELLECTUELE EIGENDOM Hendrik VANHEES Hoogleraar Universiteit Antwerpen Hoofddocent Universiteit

Nadere informatie

Verdrag inzake de verlening van Europese octrooien (Europees Octrooiverdrag) [Vertaling] (bijlage 'Uitvoeringsreglement' niet opgenomen) / 13

Verdrag inzake de verlening van Europese octrooien (Europees Octrooiverdrag) [Vertaling] (bijlage 'Uitvoeringsreglement' niet opgenomen) / 13 INHOUD Voorwoord / 5 Verdrag inzake de verlening van Europese octrooien (Europees Octrooiverdrag) [Vertaling] (bijlage 'Uitvoeringsreglement' niet opgenomen) / 13 Inleiding / 13 Eerste deel Algemene en

Nadere informatie

Ondernemen met IP in de praktijk

Ondernemen met IP in de praktijk Ondernemen met IP in de praktijk Inhoud Wat is IE? Hoe werkt IE? o c t rooien m e rk e n m o d e llen a d v o c a t uu r Waarom IE beschermen? Alternatieven voor het beschermen van IE? Welke verschillende

Nadere informatie

Staatsblad van het Koninkrijk der Nederlanden

Staatsblad van het Koninkrijk der Nederlanden Staatsblad van het Koninkrijk der Nederlanden Jaargang 2007 479 Rijkswet van 8 november 2007 tot wijziging van de Rijksoctrooiwet 1995 en enige andere wetten naar aanleiding van de evaluatie van de Rijksoctrooiwet

Nadere informatie

Brussel, 22 november 2006 112206 Advies Europees beleid intellectuele eigendommen Advies Europees beleid met betrekking tot intellectuele eigendommen

Brussel, 22 november 2006 112206 Advies Europees beleid intellectuele eigendommen Advies Europees beleid met betrekking tot intellectuele eigendommen Brussel, 22 november 2006 112206 Advies Europees beleid intellectuele eigendommen Advies Europees beleid met betrekking tot intellectuele eigendommen 1. Inleiding De SERV werd op 3 november 2006 om advies

Nadere informatie

Koninginnegracht 19, Den Haag Kanaalpad 69, Apeldoorn 070-3105600. patents@vriesendorp.nl www.vriesendorp.nl

Koninginnegracht 19, Den Haag Kanaalpad 69, Apeldoorn 070-3105600. patents@vriesendorp.nl www.vriesendorp.nl 1 Een octrooi (ook wel patent) is een juridisch document waarin de beschermingsomvang van een technische uitvinding of idee is vastgelegd. Met een octrooi kunt u derden, die daartoe niet gerechtigd zijn,

Nadere informatie

Zaak C-377/98. Koninkrijk der Nederlanden tegen Europees Parlement en Raad van de Europese Unie

Zaak C-377/98. Koninkrijk der Nederlanden tegen Europees Parlement en Raad van de Europese Unie Zaak C-377/98 Koninkrijk der Nederlanden tegen Europees Parlement en Raad van de Europese Unie Nietigverklaring Richtlijn 98/44/EG Rechtsbescherming van biotechnologische uitvindingen Rechtsgrondslag Artikel

Nadere informatie

Publicatieblad van de Europese Unie L 170/7

Publicatieblad van de Europese Unie L 170/7 1.7.2005 Publicatieblad van de Europese Unie L 170/7 VERORDENING (EG) Nr. 1002/2005 VAN DE COMMISSIE van 30 juni 2005 tot wijziging van Verordening (EG) nr. 1239/95 betreffende het verlenen van dwanglicenties

Nadere informatie

Eerste Kamer der Staten-Generaal

Eerste Kamer der Staten-Generaal Eerste Kamer der Staten-Generaal 1 Vergaderjaar 2005 2006 29 874 (R 1777) Goedkeuring en uitvoering van de op 17 december 1991 te München tot stand gekomen Akte tot herziening van artikel 63 van het Verdrag

Nadere informatie

Tweede Kamer der Staten-Generaal

Tweede Kamer der Staten-Generaal Tweede Kamer der Staten-Generaal 2 Vergaderjaar 2006 2007 30 975 (R 1821) Wijziging van de Rijksoctrooiwet 1995 en enige andere wetten naar aanleiding van de evaluatie van de Rijksoctrooiwet 1995 van 2006

Nadere informatie

Beschermingsomvang vs. Stand van de Techniek

Beschermingsomvang vs. Stand van de Techniek Beschermingsomvang vs. Stand van de Techniek Ferry van Looijengoed AIPPI symposium, 12 maart 2014 Positie Threadthreat - Conclusie 1 is niet geldig - Geen inbreuk op conclusie 1 1 Conclusie 1 is ongeldig

Nadere informatie

TRACTATENBLAD VAN HET. Overeenkomst inzake overheidsopdrachten; Marrakesh, 15 april 1994

TRACTATENBLAD VAN HET. Overeenkomst inzake overheidsopdrachten; Marrakesh, 15 april 1994 76 (1994) Nr. 3 1) TRACTATENBLAD VAN HET KONINKRIJK DER NEDERLANDEN JAARGANG 2014 Nr. 202 A. TITEL Overeenkomst inzake overheidsopdrachten; Marrakesh, 15 april 1994 B. TEKST De Engelse tekst van de Overeenkomst

Nadere informatie

EUROPEES PARLEMENT. Commissie industrie, externe handel, onderzoek en energie. Commissie industrie, externe handel, onderzoek en energie

EUROPEES PARLEMENT. Commissie industrie, externe handel, onderzoek en energie. Commissie industrie, externe handel, onderzoek en energie EUROPEES PARLEMENT 1999 2004 Commissie industrie, externe handel, onderzoek en energie 25 juli 2001 WERKDOCUMENT over het voorstel voor een verordening van de Raad betreffende het Gemeenschapsoctrooi (COM(2000)

Nadere informatie

Koninginnegracht 19, Den Haag Kanaalpad 69, Apeldoorn 070-3105600. patents@vriesendorp.nl www.vriesendorp.nl

Koninginnegracht 19, Den Haag Kanaalpad 69, Apeldoorn 070-3105600. patents@vriesendorp.nl www.vriesendorp.nl 1 Het ontwerpen en op de markt brengen van producten in een veelheid van vormen en verschijningen is een wezenlijk kenmerk van onze economie. De ontwikkeling en realisering van een nieuwe uitvoering van

Nadere informatie

Van Commissionaire naar LRD?

Van Commissionaire naar LRD? Van Commissionaire naar LRD? Internationale jurisprudentie en bewegingen in het OESO commentaar over het begrip vaste inrichting (Quo Vadis?) Mirko Marinc, Michiel Bijloo, Jan Willem Gerritsen Agenda Introductie

Nadere informatie

***I ONTWERPVERSLAG. NL In verscheidenheid verenigd NL 2013/0268(COD)

***I ONTWERPVERSLAG. NL In verscheidenheid verenigd NL 2013/0268(COD) EUROPEES PARLEMENT 2009-2014 Commissie juridische zaken 13.12.2013 2013/0268(COD) ***I ONTWERPVERSLAG over het voorstel voor een verordening van het Europees Parlement en de Raad tot wijziging van Verordening

Nadere informatie

Bescherming en exploitatie van Intellectueel Eigendom

Bescherming en exploitatie van Intellectueel Eigendom Bescherming en exploitatie van Intellectueel Eigendom Bescherming uitvinding / vorm / merk en IP strategie (parallelsessie I) Kayin Pang, Peter van Essen and Ard Ellens Food Valley & Nederlandsch Octrooibureau

Nadere informatie

De vier belangrijkste problemen van het Raadsvoorstel

De vier belangrijkste problemen van het Raadsvoorstel De vier belangrijkste problemen van het Raadsvoorstel Jonas Maebe jonas.maebe@elis.ugent.be 12 mei 2004 Inhoudsopgave 1 Programmaconclusies 1 1.1 Relevante artikels/recitals...........................

Nadere informatie

Recht in Balans. Mr. Arnoud E.C. Punt.

Recht in Balans. Mr. Arnoud E.C. Punt. Recht in Balans Mr. Arnoud E.C. Punt www.aecius.nl De website Intellectueel Eigendom (IP) Intellectuele eigendomsrechten zijn rechten op voortbrengselen van de menselijke geest en behoren tot het privaatrechtelijk

Nadere informatie

Dohmen advocaten: designers en techneuten die advocaat geworden zijn

Dohmen advocaten: designers en techneuten die advocaat geworden zijn Dohmen advocaten: designers en techneuten die advocaat geworden zijn IE in de LED-wereld praktijkvoorbeelden, tips & trucs Hub Dohmen twitter: http://twitter.com/hdohmen LinkedIn: http://nl.linkedin.com/in/hubdohmen

Nadere informatie

Staatsblad van het Koninkrijk der Nederlanden

Staatsblad van het Koninkrijk der Nederlanden Staatsblad van het Koninkrijk der Nederlanden Jaargang 2004 589 Rijkswet van 10 november 2004, houdende wijziging van de Rijksoctrooiwet, de Rijksoctrooiwet 1995 en de Zaaizaad- en Plantgoedwet ten behoeve

Nadere informatie

De voorbereiding op de terugtrekking is niet alleen een zaak van de EU en de nationale overheden, maar ook van bedrijven en burgers.

De voorbereiding op de terugtrekking is niet alleen een zaak van de EU en de nationale overheden, maar ook van bedrijven en burgers. EUROPESE COMMISSIE DIRECTORAAT-GENERAAL COMMUNICATIENETWERKEN, INHOUD EN TECHNOLOGIE Brussel, 28 maart 2018 Rev1 KENNISGEVING AAN BELANGHEBBENDEN TERUGTREKKING VAN HET VERENIGD KONINKRIJK EN EU-REGELS

Nadere informatie

ACHTERGRONDINFORMATIE BELEIDSVISIE OCTROOIBELEID EN MKB

ACHTERGRONDINFORMATIE BELEIDSVISIE OCTROOIBELEID EN MKB ACHTERGRONDINFORMATIE BELEIDSVISIE OCTROOIBELEID EN MKB 1.1 NATIONAAL OCTROOISYS TEEM...1 1.2 EUROPESE EN INTERNATIONALE OCTROOIPROCEDURES...2 1.2.1 EUROPESE PROCEDURE...3 1.2.2 DE INTERNATIONALE PCT-PROCEDURE...4

Nadere informatie

Inhoudsopgave. Voorwoord / 9. Inleiding / 11

Inhoudsopgave. Voorwoord / 9. Inleiding / 11 Inhoudsopgave Voorwoord / 9 Inleiding / 11 1 Het toepasselijke recht op de internationale arbeidsovereenkomst / 13 1.1 Inleiding / 13 1.2 Rome I-Verordening en het EVO-Verdrag / 13 1.3 Arbeidsovereenkomst

Nadere informatie

Voorstel voor een BESLUIT VAN DE RAAD

Voorstel voor een BESLUIT VAN DE RAAD EUROPESE COMMISSIE Brussel, 4.3.2013 COM(2013) 109 final 2013/0065 (NLE) Voorstel voor een BESLUIT VAN DE RAAD betreffende de ondertekening, namens de Europese Unie, van het Verdrag van de WIPO inzake

Nadere informatie

OCTROOIRECHT EN GENEESMIDDELEN

OCTROOIRECHT EN GENEESMIDDELEN OCTROOIRECHT EN GENEESMIDDELEN Een rechtsvergelijkende studie naar de juridische aspecten van medisch-farmaceutische uitvindingen in het octrooirecht Marie-Hélène D.B. Schutjens Maklu Uitgevers NV Antwerpen

Nadere informatie

Nieuwe initiatieven om octrooirechtspraak te Europeaniseren

Nieuwe initiatieven om octrooirechtspraak te Europeaniseren Nieuwe initiatieven om octrooirechtspraak te Europeaniseren European Patent Litigation Agreement (EPLA) Verordening inzake het Gemeenschapsoctrooi Huidige situatie Octrooien zijn beschermingstitels met

Nadere informatie

REGLEMENT TER UITVOERING VAN HET GEMEENSCHAPSOCTROOIVERDRAG EERSTE DEEL BEPALINGEN TER UITVOERING VAN HET EERSTE DEEL VAN HET VERDRAG TWEEDE DEEL

REGLEMENT TER UITVOERING VAN HET GEMEENSCHAPSOCTROOIVERDRAG EERSTE DEEL BEPALINGEN TER UITVOERING VAN HET EERSTE DEEL VAN HET VERDRAG TWEEDE DEEL Nr L 401 / 28 Publikatieblad van de Europese Gemeenschappen 30 12 89 REGLEMENT TER UITVOERING VAN HET GEMEENSCHAPSOCTROOIVERDRAG EERSTE DEEL BEPALINGEN TER UITVOERING VAN HET EERSTE DEEL VAN HET VERDRAG

Nadere informatie

In re Bilski: de machine-or-transformation test

In re Bilski: de machine-or-transformation test In re Bilski: de machine-or-transformation test Ferry van Looijengoed Binnen een week nadat de President van het Europees Octrooibureau (EOB) een aantal vragen over de octrooieerbaarheid van computerprogramma

Nadere informatie

TRACTATENBLAD VAN HET KONINKRIJK DER NEDERLANDEN. JAARGANG 2007 Nr. 130

TRACTATENBLAD VAN HET KONINKRIJK DER NEDERLANDEN. JAARGANG 2007 Nr. 130 56 (1973) Nr. 18 TRACTATENBLAD VAN HET KONINKRIJK DER NEDERLANDEN JAARGANG 2007 Nr. 130 A. TITEL Verdrag inzake de verlening van Europese octrooien (Europees Octrooiverdrag); (met Uitvoeringsreglement

Nadere informatie

OCTROOIEN IN BELGIË een praktische leidraad

OCTROOIEN IN BELGIË een praktische leidraad OCTROOIEN IN BELGIË een praktische leidraad tweede volledig herziene uitgave André Clerix Véronique Pede Nele D Halleweyn Harry Kraft Pieter Callens Michaël Beck D/2016/0147/237 ISBN 978 90 4862 660 1

Nadere informatie

TRACTATENBLAD VAN HET

TRACTATENBLAD VAN HET 16 (1969) Nr. 8 TRACTATENBLAD VAN HET KONINKRIJK DER NEDERLANDEN JAARGANG 2011 Nr. 131 A. TITEL Overeenkomst tussen de Regering van het Koninkrijk der Nederlanden en de Regering van de Republiek der Filipijnen

Nadere informatie

Wat is intellectueel eigendom en hoe pas ik het toe binnen mijn organisatie? 9 februari 2012 An Cosaert

Wat is intellectueel eigendom en hoe pas ik het toe binnen mijn organisatie? 9 februari 2012 An Cosaert Workshop intellectueel eigendom Wat is intellectueel eigendom en hoe pas ik het toe binnen mijn organisatie? 9 februari 2012 An Cosaert Even schetsen Waarom? It s worth protecting what another wants to

Nadere informatie

TRACTATENBLAD VAN HET KONINKRIJK DER NEDERLANDEN. JAARGANG 1968 Nr. 1

TRACTATENBLAD VAN HET KONINKRIJK DER NEDERLANDEN. JAARGANG 1968 Nr. 1 52 (1967) Nr. 1 TRACTATENBLAD VAN HET KONINKRIJK DER NEDERLANDEN JAARGANG 1968 Nr. 1 A. TITEL Notawisseling tussen de Nederlandse en de Keniase Regering inzake de toepassing van het op 26 september 1898

Nadere informatie

Brussel, 14 mei 2012 (OR. en) RAAD VA DE EUROPESE U IE /11 Interinstitutioneel dossier: 2011/0303 ( LE) AMLAT 99 PESC 1390 WTO 388

Brussel, 14 mei 2012 (OR. en) RAAD VA DE EUROPESE U IE /11 Interinstitutioneel dossier: 2011/0303 ( LE) AMLAT 99 PESC 1390 WTO 388 RAAD VA DE EUROPESE U IE Brussel, 14 mei 2012 (OR. en) 16395/11 Interinstitutioneel dossier: 2011/0303 (E) AMLAT 99 PESC 1390 WTO 388 WETGEVI GSBESLUITE E A DERE I STRUME TE Betreft: BESLUIT VAN DE RAAD

Nadere informatie

VERZOEK AAN DE MINISTER VAN ECONOMIE

VERZOEK AAN DE MINISTER VAN ECONOMIE KONINKRIJK BELGIE FEDERALE OVERHEIDSDIENST ECONOMIE, K.M.O., MIDDENSTAND EN ENERGIE ALGEMENE DIRECTIE ECONOMISCHE REGLEMENTERING DIENST VOOR DE INTELLECTUELE EIGENDOM VERZOEK TOT VERLENING VAN EEN OCTROOI

Nadere informatie

Auteursrecht voor Wikipedianen. WCN 2013 Sjo Anne Hoogcarspel Klos Morel Vos & Schaap

Auteursrecht voor Wikipedianen. WCN 2013 Sjo Anne Hoogcarspel Klos Morel Vos & Schaap Auteursrecht voor Wikipedianen WCN 2013 Sjo Anne Hoogcarspel Klos Morel Vos & Schaap Internationale regelingen Nederlandse boekverkopers miljoenen verdienen omdat de Fransen vlug van geest zijn (Voltaire)

Nadere informatie

Juridische uitgangspositie. SURF/NWO, 24 januari 2012 Prof. mr. dr. Madeleine de Cock Buning (UU)

Juridische uitgangspositie. SURF/NWO, 24 januari 2012 Prof. mr. dr. Madeleine de Cock Buning (UU) Juridische uitgangspositie SURF/NWO, 24 januari 2012 Prof. mr. dr. Madeleine de Cock Buning (UU) 1 The Centre for Intellectual Property Law aims at enhancement and dissemination of knowledge about intellectual

Nadere informatie

Knipperlichten. Intellectuele eigendom en ICT. Ellen Enkels. 20 februari 2013

Knipperlichten. Intellectuele eigendom en ICT. Ellen Enkels. 20 februari 2013 2013 Knipperlichten Intellectuele eigendom en ICT Ellen Enkels 20 februari 2013 Minervastraat 5 1930 ZAVENTEM T +32 (0)2 275 00 75 F +32 (0)2 275 00 70 www.contrast -law.be Overzicht I. Regelgeving Europees

Nadere informatie

AMENDEMENTEN NL In verscheidenheid verenigd NL. Europees Parlement Ontwerpadvies Helga Stevens. PE v01-00

AMENDEMENTEN NL In verscheidenheid verenigd NL. Europees Parlement Ontwerpadvies Helga Stevens. PE v01-00 Europees Parlement 2014-2019 Commissie werkgelegenheid en sociale zaken 2016/0279(COD) 15.12.2016 AMENDEMENTEN 7-36 Ontwerpadvies Helga Stevens (PE595.501v01-00) Grensoverschrijdende uitwisseling tussen

Nadere informatie

My Benefits My Choice applicatie. Registratie & inlogprocedure

My Benefits My Choice applicatie. Registratie & inlogprocedure My Benefits My Choice applicatie Registratie & inlogprocedure Welkom bij de My Benefits My Choice applicatie Gezien de applicatie gebruik maakt van uw persoonlijke gegevens en salarisinformatie wordt de

Nadere informatie

Rijksoctrooiwet Kernbeschrijving

Rijksoctrooiwet Kernbeschrijving Rijksoctrooiwet 1995 Kernbeschrijving De Rijksoctrooiwet biedt bescherming voor technische uitvindingen die om voor octrooi in aanmerking te kunnen komen nieuw, inventief en industrieel toepasbaar moeten

Nadere informatie

Datum van inontvangstneming : 23/07/2013

Datum van inontvangstneming : 23/07/2013 Datum van inontvangstneming : 23/07/2013 Vertaling C-338/13-1 Zaak C-338/13 Verzoek om een prejudiciële beslissing Datum van indiening: 20 juni 2013 Verwijzende rechter: Verwaltungsgerichtshof (Oostenrijk)

Nadere informatie

Datum 30 augustus 2013 Betreft Beantwoording vraag Partij voor de Dieren over octrooi met betrekking tot een peperplant

Datum 30 augustus 2013 Betreft Beantwoording vraag Partij voor de Dieren over octrooi met betrekking tot een peperplant > Retouradres Postbus 20401 2500 EK Den Haag De Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Binnenhof 4 2513 AA s-gravenhage Directoraat-generaal Bezoekadres Bezuidenhoutseweg 73 2594 AC Den Haag

Nadere informatie

sai UITCEVERS Den Haag, 2004 INTELLECTUELE EIGENDOM Onder redactie van: mr P.G.F.A. Geerts, Rijksuniversiteit Groningen

sai UITCEVERS Den Haag, 2004 INTELLECTUELE EIGENDOM Onder redactie van: mr P.G.F.A. Geerts, Rijksuniversiteit Groningen sai UITCEVERS Den Haag, 2004 INTELLECTUELE EIGENDOM Onder redactie van: mr P.G.F.A. Geerts, Rijksuniversiteit Groningen mr P.A.C.E. van der Kooij, Universiteit Leiden VTI Intellectuele Eigendom inhoudsopgave

Nadere informatie

Software en continuïteit

Software en continuïteit Software en continuïteit Jaarvergadering Orde van Advocaten 25 september 2009 Presentatie van de Vereniging Informaticarecht Advocaten (VIRA) Polo G. van der Putt, voorzitter VIRA Agenda VIRA Wat is (de

Nadere informatie

Titel voorstel: Voorstel voor een verordening van de Raad inzake de vertaalregelingen voor het EU-octrooi

Titel voorstel: Voorstel voor een verordening van de Raad inzake de vertaalregelingen voor het EU-octrooi Fiche 9: Verordening EU octrooi vertaalregelingen 1. Algemene gegevens Titel voorstel: Voorstel voor een verordening van de Raad inzake de vertaalregelingen voor het EU-octrooi Datum Commissiedocument:

Nadere informatie

P A T E N T I N 6 S T A P P E N N A A R J E E I G E N P A T E N T H O E K U N J E E E N O C T R O O I A A N V R A G E N?

P A T E N T I N 6 S T A P P E N N A A R J E E I G E N P A T E N T H O E K U N J E E E N O C T R O O I A A N V R A G E N? P A T E N T I N 6 S T A P P E N N A A R J E E I G E N P A T E N T H O E K U N J E E E N O C T R O O I A A N V R A G E N? I N H O U D 5E R V A R I N G W A T J E O V E R O N S M O E T W E T E N B i j o n

Nadere informatie

7566/17 eer/gys/sl 1 DGG 3B

7566/17 eer/gys/sl 1 DGG 3B Raad van de Europese Unie Brussel, 23 maart 2017 (OR. en) Interinstitutioneel dossier: 2016/0279 (COD) 7566/17 PI 33 CODEC 463 NOTA van: aan: het secretariaat-generaal van de Raad de delegaties nr. vorig

Nadere informatie

Beschermen van ideeën, innovatie en design: uw toolbox

Beschermen van ideeën, innovatie en design: uw toolbox Arnhem, 10 oktober 2011 Beschermen van ideeën, innovatie en design: uw toolbox Marijke Van kan Partner / Merken- en modellengemachtigde AOMB octrooi- en merkenbureau Agenda Beschermen van ideeën, innovatie

Nadere informatie

Besluit van 21 maart 1997 betreffende toegang van het publiek tot documenten van het Europees Milieuagentschap (97/C 282/04)

Besluit van 21 maart 1997 betreffende toegang van het publiek tot documenten van het Europees Milieuagentschap (97/C 282/04) bron : Publicatieblad van de Europese Gemeenschappen PB C282 van 18/09/97 Besluit van 21 maart 1997 betreffende toegang van het publiek tot documenten van het Europees Milieuagentschap Memorie van toelichting

Nadere informatie

UITVOERINGSMAATREGELEN VOOR DE GEDRAGSCODE VOOR DE LEDEN VAN HET EUROPEES PARLEMENT INZAKE FINANCIËLE BELANGEN EN BELANGENCONFLICTEN

UITVOERINGSMAATREGELEN VOOR DE GEDRAGSCODE VOOR DE LEDEN VAN HET EUROPEES PARLEMENT INZAKE FINANCIËLE BELANGEN EN BELANGENCONFLICTEN UITVOERINGSMAATREGELEN VOOR DE GEDRAGSCODE VOOR DE LEDEN VAN HET EUROPEES PARLEMENT INZAKE FINANCIËLE BELANGEN EN BELANGENCONFLICTEN BESLUIT VAN HET BUREAU VAN 15 APRIL 2013 Hoofdstukken: 1. In een officiële

Nadere informatie

U I T S P R A A K

U I T S P R A A K U I T S P R A A K 1 7-0 6 7 Rapenburg 70 Postbus 9500 2300 RA Leiden T 071 527 81 18 van het van de Universiteit Leiden inzake het beroep van [naam], appellant tegen het Bestuur van de Faculteit der Wiskunde

Nadere informatie

patent Landscaping: waardevolle analyses voor strategische informatie Auteur: Sanne Pfeifer

patent Landscaping: waardevolle analyses voor strategische informatie Auteur: Sanne Pfeifer patent Landscaping: waardevolle analyses voor strategische informatie Auteur: Sanne Pfeifer Octrooidatabases worden met het jaar completer. Het analyseren van de hierin aanwezige informatie, ook wel landscaping

Nadere informatie

De leden van de CDA-fractie hebben met belangstelling kennisgenomen van het wetsvoorstel en hebben hierover een aantal vragen.

De leden van de CDA-fractie hebben met belangstelling kennisgenomen van het wetsvoorstel en hebben hierover een aantal vragen. Wijziging van de Rijksoctrooiwet 1995 in verband met de Overeenkomst betreffende een eengemaakt octrooigerecht en Verordening (EU) nr. 1257/2012 NOTA NAAR AANLEIDING VAN HET VERSLAG I. Algemeen De leden

Nadere informatie

Biomedische Technologie

Biomedische Technologie 23 September 2013 1 Biomedische Technologie BMT gestudeerd van 2004 2010 Heerendispuut Lanistae van 2005 heden 19 e bestuur Protagoras in jaar 2007 2008 Externe Betrekkingen en vicevoorzitter Master Biomedical

Nadere informatie

Opinie inzake HvJ EG 21 februari 2008, zaak C-412/04 (Commissie-Italië)

Opinie inzake HvJ EG 21 februari 2008, zaak C-412/04 (Commissie-Italië) Opinie inzake HvJ EG 21 februari 2008, zaak C-412/04 (Commissie-Italië) De artikelen 43 EG en 49 EG leggen overigens geen algemene verplichting tot gelijke behandeling op, maar een verbod van discriminatie

Nadere informatie

5 10 6. De overweginging van NL Octrooicentrum 6.1 Werkwijze van wezenlijk biologische aard Verzoekster stelt dat conclusie 1 en conclusies 4 tot en met 7 niet octrooieerbaar zijn op grond van artikel

Nadere informatie

RAAD VAN DE EUROPESE UNIE. Brussel, 6 oktober 2010 (08.10) (OR. en) 14377/10 Interinstitutioneel dossier: 2010/0198 (CNS) PI 114

RAAD VAN DE EUROPESE UNIE. Brussel, 6 oktober 2010 (08.10) (OR. en) 14377/10 Interinstitutioneel dossier: 2010/0198 (CNS) PI 114 RAAD VAN DE EUROPESE UNIE Brussel, 6 oktober 2010 (08.10) (OR. en) 14377/10 Interinstitutioneel dossier: 2010/0198 (CNS) PI 114 NOTA van: het voorzitterschap aan: de Raad (concurrentievermogen) nr. vorig

Nadere informatie

PROTOCOL TOT WIJZIGING VAN DE OVEREENKOMST EN VAN HET PROTOCOL TUSSEN DE REGERING VAN HET KONINKRIJK BELGIË DE REGERING VAN DE REPUBLIEK INDIA

PROTOCOL TOT WIJZIGING VAN DE OVEREENKOMST EN VAN HET PROTOCOL TUSSEN DE REGERING VAN HET KONINKRIJK BELGIË DE REGERING VAN DE REPUBLIEK INDIA PROTOCOL TOT WIJZIGING VAN DE OVEREENKOMST EN VAN HET PROTOCOL TUSSEN DE REGERING VAN HET KONINKRIJK BELGIË EN DE REGERING VAN DE REPUBLIEK INDIA TOT HET VERMIJDEN VAN DUBBELE BELASTING EN TOT HET VOORKOMEN

Nadere informatie

Tweede Kamer der Staten-Generaal

Tweede Kamer der Staten-Generaal Tweede Kamer der Staten-Generaal 2 Vergaderjaar 2010 2011 32 835 Invoering van de verplichting voor scheepseigenaren om een verzekering te hebben voor het schip en hiervan een bewijs aan boord te hebben

Nadere informatie

OCTROOIBESCHERMING IN DE V.S.

OCTROOIBESCHERMING IN DE V.S. FACULTEIT RECHTSGELEERDHEID UNIVERSITEIT GENT Academiejaar 2010-2011 OCTROOIBESCHERMING IN DE V.S. Masterproef van de opleiding Master in de rechten Ingediend door Despriet Kelly Studentennummer: 20054325

Nadere informatie

COMMISSIE VAN DE EUROPESE GEMEENSCHAPPEN. Voorstel voor een BESLUIT VAN DE RAAD

COMMISSIE VAN DE EUROPESE GEMEENSCHAPPEN. Voorstel voor een BESLUIT VAN DE RAAD COMMISSIE VAN DE EUROPESE GEMEENSCHAPPEN Brussel, 17.6.2003 COM(2003) 348 definitief 2003/0127 (CNS) Voorstel voor een BESLUIT VAN DE RAAD waarbij de lidstaten worden gemachtigd in het belang van de Europese

Nadere informatie

Innoveren met octrooien

Innoveren met octrooien Innoveren met octrooien Een onderzoek naar de registratie en exploitatie van octrooien in het ontwikkelingstraject van nieuwe technologieën en toepassingen binnen IHC Merwede Auteur R. (Rik) Bouman Studentnummer

Nadere informatie

Eenheidsoctrooi komt eraan

Eenheidsoctrooi komt eraan Eenheidsoctrooi komt eraan Welke keuze gaat u maken? Marc van der Burg Octrooicentrum Nederland Opzet 0. Problemen 1. Eenheidsoctrooi: Unitary Patent (UP) 2. Octrooigerecht: Unified Patent Court (UPC)

Nadere informatie

Raad van de Europese Unie Brussel, 18 augustus 2016 (OR. en)

Raad van de Europese Unie Brussel, 18 augustus 2016 (OR. en) Raad van de Europese Unie Brussel, 18 augustus 2016 (OR. en) Interinstitutioneel dossier: 2016/0248 (NLE) 11723/16 TRANS 324 VOORSTEL van: ingekomen: 17 augustus 2016 aan: Nr. Comdoc.: Betreft: de heer

Nadere informatie

TRACTATENBLAD VAN HET KONINKRIJK DER NEDERLANDEN. JAARGANG 1990 Nr. 96

TRACTATENBLAD VAN HET KONINKRIJK DER NEDERLANDEN. JAARGANG 1990 Nr. 96 81 (1980) Nr. 2 TRACTATENBLAD VAN HET KONINKRIJK DER NEDERLANDEN JAARGANG 1990 Nr. 96 A. TITEL Verdrag inzake de burgerrechtelijke aspecten van internationale ontvoering van kinderen; 's-gravenhage, 25

Nadere informatie

Studenten verkoopsvoorwaarden

Studenten verkoopsvoorwaarden Details Basiswetteksten inzake het recht van de intellectuele eigendom 7e editie Auteur(s): Hendrik Vanhees boek verschenen 1e druk december 2010 ISBN 978-94-0000-153-4 x + 762 blz. paperback Prijs : 35,00

Nadere informatie

Voorstel voor een BESLUIT VAN DE RAAD

Voorstel voor een BESLUIT VAN DE RAAD EUROPESE COMMISSIE Brussel, 17.8.2016 COM(2016) 508 final 2016/0248 (NLE) Voorstel voor een BESLUIT VAN DE RAAD tot vaststelling van het standpunt van de Unie met betrekking tot de wijzigingen van de bijlagen

Nadere informatie

ECLI:NL:RVS:2014:3026

ECLI:NL:RVS:2014:3026 ECLI:NL:RVS:2014:3026 Instantie Raad van State Datum uitspraak 13-08-2014 Datum publicatie 13-08-2014 Zaaknummer Formele relaties Rechtsgebieden Bijzondere kenmerken Inhoudsindicatie 201311562/1/A3 Eerste

Nadere informatie

Vereisten voor de octrooieerbaarheid van uitvindingen getoetst aan de maatschappelijke verwachtingen van het octrooirecht. Een Europees perspectief.

Vereisten voor de octrooieerbaarheid van uitvindingen getoetst aan de maatschappelijke verwachtingen van het octrooirecht. Een Europees perspectief. Vereisten voor de octrooieerbaarheid van uitvindingen getoetst aan de maatschappelijke verwachtingen van het octrooirecht. Een Europees perspectief. Scriptie voor de studie Rechtswetenschappen aan de Open

Nadere informatie

1.1 Bent u het eens met deze opsomming van basiskenmerken voor het octrooisysteem?

1.1 Bent u het eens met deze opsomming van basiskenmerken voor het octrooisysteem? 1.1 Bent u het eens met deze opsomming van basiskenmerken voor het octrooisysteem? De bestaansreden van het octrooisysteem is het bevorderen van de innovatie. Daarom moeten octrooien die de innovatie beperken

Nadere informatie

1. Auteursrecht. Hoofdstuk V. (De reproductie voor privé-gebruik. ter illustratie bij onderwijs of voor wetenschappelijk

1. Auteursrecht. Hoofdstuk V. (De reproductie voor privé-gebruik. ter illustratie bij onderwijs of voor wetenschappelijk 1. Auteursrecht Wet van 30 juni 1994 betreffende het auteursrecht en de naburige rechten 3 Hoofdstuk I. Auteursrecht.......... 3 Afdeling I. Auteursrecht in het algemeen.... 3 Afdeling II. Bijzondere bepalingen

Nadere informatie

Tweede Kamer der Staten-Generaal

Tweede Kamer der Staten-Generaal Tweede Kamer der Staten-Generaal 2 Vergaderjaar 2001 2002 22 112 Nieuwe Commissievoorstellen en initiatieven van de lidstaten van de Europese Unie Nr. 232 BRIEF VAN DE STAATSSECRETARIS VAN BUITENLANDSE

Nadere informatie

Declaration and Power of Attorney for Patent Application VERKLARING EN VOLMACHT VOOR OCTROOIAANVRAAG

Declaration and Power of Attorney for Patent Application VERKLARING EN VOLMACHT VOOR OCTROOIAANVRAAG Declaration and Power of Attorney for Patent Application VERKLARING EN VOLMACHT VOOR OCTROOIAANVRAAG Als een hieronder vermelde uitvinder, verklaar ik hierbij dat: mijn woonplaats, Postadres en nationaliteit

Nadere informatie

RAAD VAN DE EUROPESE UNIE. Brussel, 5 februari 2008 (07.02) (OR. en) 5952/08 JUR 25 COUR 1

RAAD VAN DE EUROPESE UNIE. Brussel, 5 februari 2008 (07.02) (OR. en) 5952/08 JUR 25 COUR 1 RAAD VAN DE EUROPESE UNIE Brussel, 5 februari 2008 (07.02) (OR. en) 5952/08 JUR 25 COUR 1 BEGELEIDENDE NOTA van: de heer V. SKOURIS, Voorzitter van het Hof van Justitie d.d.: 4 februari 2008 aan: de heer

Nadere informatie

Geheimhoudingsovereenkomst

Geheimhoudingsovereenkomst Dit is een voorbeeld geheimhoudingsovereenkomst (NDA) zoals gegenereerd met de NDA generator van ICTRecht: www.ndagenerator.nl In dit voorbeeld wordt een NDA gesloten in verband met een nieuwe internetdienst

Nadere informatie

COMMISSIE VAN DE EUROPESE GEMEENSCHAPPEN MEDEDELING VAN DE COMMISSIE AAN HET EUROPEES PARLEMENT

COMMISSIE VAN DE EUROPESE GEMEENSCHAPPEN MEDEDELING VAN DE COMMISSIE AAN HET EUROPEES PARLEMENT NL NL NL COMMISSIE VAN DE EUROPESE GEMEENSCHAPPEN Brussel, 7.1.2009 COM(2008)897 definitief 2006/0008 (COD) MEDEDELING VAN DE COMMISSIE AAN HET EUROPEES PARLEMENT overeenkomstig artikel 251, lid 2, tweede

Nadere informatie

Rechtsvorm en gebruik van LLP s en LLC s

Rechtsvorm en gebruik van LLP s en LLC s Rechtsvorm en gebruik van LLP s en LLC s Onderzoek door mr. J.M. Blanco Fernández en prof. mr. M. van Olffen (Van der Heijden Instituut, Radboud Universiteit Nijmegen) in opdracht van het Wetenschappelijk

Nadere informatie

TRACTATENBLAD VAN HET KONINKRIJK DER NEDERLANDEN. JAARGANG 1996 Nr. 9

TRACTATENBLAD VAN HET KONINKRIJK DER NEDERLANDEN. JAARGANG 1996 Nr. 9 27 (1985) Nr. 2 TRACTATENBLAD VAN HET KONINKRIJK DER NEDERLANDEN JAARGANG 1996 Nr. 9 A. TITEL Verdrag inzake het recht dat toepasselijk is op trusts en inzake de erkenning van trusts; s-gravenhage, 1 juli

Nadere informatie

GEDELEGEERDE VERORDENING (EU) 2015/1973 VAN DE COMMISSIE

GEDELEGEERDE VERORDENING (EU) 2015/1973 VAN DE COMMISSIE 10.11.2015 L 293/15 GEDELEGEERDE VERORDENING (EU) 2015/1973 VAN DE COMMISSIE van 8 juli 2015 tot aanvulling van Verordening (EU) nr. 514/2014 van het Europees Parlement en de Raad met specifieke bepalingen

Nadere informatie

Algemene inhoudsopgave

Algemene inhoudsopgave Voorwoord Ten geleide Afkortingenlijst Algemeen Verdrag van Parijs tot bescherming van de industriële eigendom van 20 maart 1883, zoals herzien te Brussel op 14 december 1900, te Washington op 2 juni 1911,

Nadere informatie

Datum van inontvangstneming : 07/07/2017

Datum van inontvangstneming : 07/07/2017 Datum van inontvangstneming : 07/07/2017 Vertaling C-322/17-1 Zaak C-322/17 Verzoek om een prejudiciële beslissing Datum van indiening: 30 mei 2017 Verwijzende rechter: High Court (Ierland) Datum van de

Nadere informatie

Een vergelijking van R&D-regimes in Europa. Maarten Hoelen (Baker & McKenzie) Migchel Migchelsen (Belastingdienst)

Een vergelijking van R&D-regimes in Europa. Maarten Hoelen (Baker & McKenzie) Migchel Migchelsen (Belastingdienst) Een vergelijking van R&D-regimes in Europa Maarten Hoelen (Baker & McKenzie) Migchel Migchelsen (Belastingdienst) Agenda 2012 Baker & McKenzie Amsterdam N.V. Introductie aanwezigen Vergelijking mechanisme

Nadere informatie

GEDELEGEERDE RICHTLIJN../ /EU VAN DE COMMISSIE. van 30.1.2015

GEDELEGEERDE RICHTLIJN../ /EU VAN DE COMMISSIE. van 30.1.2015 EUROPESE COMMISSIE Brussel, 30.1.2015 C(2015) 383 final GEDELEGEERDE RICHTLIJN../ /EU VAN DE COMMISSIE van 30.1.2015 tot wijziging, met het oog op aanpassing aan de technische vooruitgang, van bijlage

Nadere informatie

TRACTATENBLAD VAN HET KONINKRIJK DER NEDERLANDEN. JAARGANG 2002 Nr. 112. Europees Verdrag inzake de erkenning van de rechtspersoonlijkheid

TRACTATENBLAD VAN HET KONINKRIJK DER NEDERLANDEN. JAARGANG 2002 Nr. 112. Europees Verdrag inzake de erkenning van de rechtspersoonlijkheid 50 (1986) Nr. 2 1 ) TRACTATENBLAD VAN HET KONINKRIJK DER NEDERLANDEN JAARGANG 2002 Nr. 112 A. TITEL Europees Verdrag inzake de erkenning van de rechtspersoonlijkheid van internationale niet-gouvernementele

Nadere informatie

TRACTATENBLAD VA N H E T KONINKRIJK DER NEDERLANDEN. JAARGANG 1969 Nr. 233

TRACTATENBLAD VA N H E T KONINKRIJK DER NEDERLANDEN. JAARGANG 1969 Nr. 233 13 (1947) Nr. 5 TRACTATENBLAD VA N H E T KONINKRIJK DER NEDERLANDEN JAARGANG 1969 Nr. 233 A. TITEL B. TEKST Verdrag nopens de voorrechten en immuniteiten van de gespecialiseerde organisaties, met Aanhangsels;

Nadere informatie

(Big) Data in het sociaal domein

(Big) Data in het sociaal domein (Big) Data in het sociaal domein Congres Sociaal: sturen op gemeentelijke ambities 03-11-2016 Even voorstellen Laudy Konings Lkonings@deloitte.nl 06 1100 3917 Romain Dohmen rdohmen@deloitte.nl 06 2078

Nadere informatie

Elektronisch handtekenen in een handomdraai! Het proces in enkele stappen 2017, Deloitte Accountancy

Elektronisch handtekenen in een handomdraai! Het proces in enkele stappen 2017, Deloitte Accountancy Elektronisch handtekenen in een handomdraai! Het proces in enkele stappen 2017, Deloitte Accountancy Onderteken op elk moment! Waarom elektronisch ondertekenen zo gemakkelijk is Zoals u weet gaat het ondertekenen

Nadere informatie

TRACTATENBLAD VAN HET

TRACTATENBLAD VAN HET 12 (1974) Nr. 8 TRACTATENBLAD VAN HET KONINKRIJK DER NEDERLANDEN JAARGANG 2013 Nr. 7 A. TITEL Overeenkomst tussen het Koninkrijk der Nederlanden en de Tsjechoslowaakse Socialistische Republiek tot het

Nadere informatie

1. Wanneer kan je een octrooi (=patent) nemen op een planteigenschap die voordien nog niet gekend was in de landbouw?

1. Wanneer kan je een octrooi (=patent) nemen op een planteigenschap die voordien nog niet gekend was in de landbouw? Q&A Octrooien op planteigenschappen 1. Wanneer kan je een octrooi (=patent) nemen op een planteigenschap die voordien nog niet gekend was in de landbouw? Als het Europees Octrooi Bureau een patent verleent,

Nadere informatie

FISCALE VOORDELEN OCTROOIEN. Publicatie van verschillende bronnen

FISCALE VOORDELEN OCTROOIEN. Publicatie van verschillende bronnen FISCALE VOORDELEN OCTROOIEN Publicatie van verschillende bronnen Welke intellectuele eigendomsrechten komen in aanmerking? De tekst van de programmawet van 27 april 2007 (BS 08.05.2007) maakt enkel melding

Nadere informatie

VAAN 2018 BACK TO THE FUTURE

VAAN 2018 BACK TO THE FUTURE VAAN 2018 BACK TO THE FUTURE Prof. Mr S.F. Sagel Het probleem met art. 7:610 BW Moet de definitie worden bijgesteld? 2 Het probleem zit niet in de definitie als zodanig NJ 2011, 594 "Voor de vraag of belanghebbende

Nadere informatie

EUROPEES PARLEMENT. Commissie verzoekschriften MEDEDELING AAN DE LEDEN

EUROPEES PARLEMENT. Commissie verzoekschriften MEDEDELING AAN DE LEDEN EUROPEES PARLEMENT 2004 Commissie verzoekschriften 2009 29.03.2011 MEDEDELING AAN DE LEDEN Betreft: Verzoekschrift 1609/2008, ingediend door D. A. L. (Britse nationaliteit), over vermeende discriminatie

Nadere informatie

Het labjournaal. Verslaglegging van onderzoek naar nieuwe uitvindingen. Inleiding

Het labjournaal. Verslaglegging van onderzoek naar nieuwe uitvindingen. Inleiding Vereenigde Octrooibureaux N.V. Johan de Wittlaan 7 2517 JR Postbus 87930 2508 DH Den Haag Het labjournaal Verslaglegging van onderzoek naar nieuwe uitvindingen Telefoon 070 416 67 11 Telefax 070 416 67

Nadere informatie

BIJLAGE. bij het. Gezamenlijk voorstel voor een besluit van de Raad

BIJLAGE. bij het. Gezamenlijk voorstel voor een besluit van de Raad EUROPESE COMMISSIE HOGE VERTEGENWOORDIGER VAN DE UNIE VOOR BUITENLANDSE ZAKEN EN VEILIGHEIDSBELEID Brussel, 25.9.2017 JOIN(2017) 37 final ANNEX 4 BIJLAGE bij het Gezamenlijk voorstel voor een besluit van

Nadere informatie

Luctor et Vici Stichting Hollandpromote.com. Juridische Advisering, Mediation en Uitgever van het tijdschrift ejnr, ISSN 1871-5141

Luctor et Vici Stichting Hollandpromote.com. Juridische Advisering, Mediation en Uitgever van het tijdschrift ejnr, ISSN 1871-5141 Fax: 070-3564683 Luctor Aantekenen met BVO Onderwerp : Rijksoctrooiwet 1995 Betreft : Aansprakelijkheidsstelling schade Kort Octrooi Datum : 28 februari 2008 Aan de Staat der Nederlanden Ministerie van

Nadere informatie