Een kwestie van samenspel. Verpleegkundigen opleiden voor het algemene ziekenhuis

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Een kwestie van samenspel. Verpleegkundigen opleiden voor het algemene ziekenhuis"

Transcriptie

1 Een kwestie van samenspel Verpleegkundigen opleiden voor het algemene ziekenhuis

2 Een uitgave van: NVZ vereniging van ziekenhuizen Oudlaan 4 Postbus GR Utrecht t E vormgeving idity fotografie Studio Braaf druk Drukkerij Wilco oplage 500 exemplaren 1e druk

3 NVZ vereniging van ziekenhuizen Een kwestie van samenspel Verpleegkundigen opleiden voor het algemene ziekenhuis Een landelijk onderzoek door het kba, Kenniscentrum Beroepsonderwijs Arbeidsmarkt in opdracht van NVZ vereniging van ziekenhuizen i.s.m. Calibris, Kenniscentrum voor Leren in de Praktijk in Zorg,Welzijn en Sport.

4 4 Een kwestie van samenspel 16 Als het niet goed is, zeg je het maar dat doe ik ook Robert Koch is directeur Zorg en Welzijn van roc Midden Nederland 'Beroepsonderwijs en arbeidsmarkt: working apart together' Anky Veldman is lid van het college van bestuur van roc Aventus en voorzitter van de bedrijfstakgroep Gezondheidszorg, Dienstverlening en Welzijn (gdw) van de mbo Raad. 'Op alle niveaus de aansluting zoeken' Harm Drost is directeur van de Faculteit Gezondheidszorg van de Hogeschool Utrecht en voorzitter van het sectoraal adviescollege hoger gezondheidszorg onderwijs en André Boer is directeur van het Instituut voor Verpleegkundige Studies van de Hogeschool Utrecht 'Leerlingen regionaal opleiden' Elise Merlijn is bestuurder Abvakabo FNV 'Andere tijden, nieuwe profilering verpleegkundigen en verzorgenden' marian kaljouw is directeur van de St. Antonius Academie en voorzitter van Verpleegkundigen & Verzorgenden Nederland (v&vn), de landelijke beroepsvereniging van verpleegkundigen en verzorgenden 'Meer verpleegkundigen in de raden van bestuur' nicolet zeller is lid van de raad van bestuur van Ziekenhuis Gelderse Vallei

5 inhoud 5 Inhoud Voorwoord 6 Over dit boek 9 1 De sterke band tussen opleiding en beroep van verpleegkundigen 11 infographic i Ontwikkeling van het Verpleegkundig beroepsonderwijs in Nederland 14 2 Opzet van het onderzoek 20 infographic ii Onderzoeksactiviteit en -thema's 21 3 Veranderingen in de zorg 28 infographic iii Ontwikkelingen 30 4 Niveau van de beginnend verpleegkundige 36 infographic iv Niveau 37 5 Rollen van de beginnend verpleegkundige 42 infographic v Rollen 43 6 Kerntaken van de beginnend verpleegkundige 45 infographic vi Kerntaken 47 infographic Vii Takenpakket 50 7 Kennis en vaardigheid van de beginnend verpleegkundige 56 8 Opvattingen over het opleiden van verpleegkundigen 58 infographic viii Leren in de praktijk 59 infographic ix Rolverdeling 61 9 Afsluiting 64 Bijlagen 69 1 Respondenten interviews 70 2 Leden van de klankbordgroep 72 3 Deelnemers aan de conferentie 71 4 Leden van de projectgroep 72 5 Verpleegtechnische handelingen van beginnend verpleegkundigen 74 6 Beheersing van leerstofgebieden 78 7 Gevraagde rekenvaardigheden 84 Bronnen 85

6 6 Een kwestie van samenspel Voorwoord Verpleegkundigen in ziekenhuizen krijgen te maken met een toenemende complexiteit in het werk. De zorgvraag neemt toe door de vergrijzing en tegelijkertijd dwingt marktwerking ziekenhuizen ertoe om hun zorg zo efficiënt mogelijk te organiseren. Dit geeft een stevige druk tot productiviteitsverbeteringen. De verpleegkundige van nu heeft verder ook te maken met steeds beter geïnformeerde en mondiger patiënten, taakherschikking, toepassingen van nieuwe technologieën, de daarbij behorende verpleegtechnische handelingen en een toenemende hoeveelheid administratieve werkzaamheden om de geleverde kwaliteit van zorg te kunnen verantwoorden. Kortom, de verpleegkundige van nu draagt een steeds groter wordende verantwoordelijkheid, namelijk het bieden van kwalitatief hoogwaardige zorg aan de patiënt, in een veeleisende werkomgeving die voortdurend in ontwikkeling is. Hoe kan de beginnende beroepskracht die als verpleegkundige in de ziekenhuizen wil starten nu optimaal worden voorbereid op deze (hoog-)complexe werkomgeving? Om deze uitdagende vraag te kunnen beantwoorden is het in de eerste plaats van belang dat ziekenhuizen hun wensen ten aanzien van de beroepsinhoud van de beginnend verpleegkundigen formuleren. Welke bagage heeft de beginnend verpleegkundige nodig aan kennis en vaardigheden? En hoe zien de opleiders, zowel in de ziekenhuizen als in het beroepsonderwijs hun rol in het klaarstomen van de beginnend verpleegkundige? Voor de NVZ vereniging van ziekenhuizen was dit aanleiding om de ziekenhuizen aan het woord te laten. In samenwerking met Calibris, Kenniscentrum voor Leren in de Praktijk in Zorg, Welzijn en Sport, is aan kba, Kenniscentrum Beroepsonderwijs

7 voorwoord 7 Arbeidsmarkt opdracht gegeven een landelijk onderzoek uit te voeren onder de algemene ziekenhuizen naar de beroepsinhoud van beginnend verpleegkundigen. De ziekenhuizen hebben gezamenlijk het hier aan u gepresenteerde beeld geschetst van wat de behoeftes zijn om de beginnend verpleegkundige in de steeds complexer wordende werkomgeving een succesvolle start te laten doormaken. Dit beeld is een momentopname. De ziekenhuizen zijn aan voortdurende ontwikkelingen onderhevig, waardoor ook het beeld van wat de beginnend verpleegkundigen moeten kunnen en kennen geen statisch gegeven is. De opleidingsinhoud zal met de jaren bijgesteld moeten worden. Idealiter zou de opleidingsinhoud gelijke tred moeten houden met de continue ontwikkelingen in de werkomgeving. De leden van de NVZ hebben de intentie uitgesproken om de nodige inzet te willen geven. Opleiden betreft niet alleen de vraag wat, maar ook wie. Wie gaan er voor zorgen dat de verpleegkundige studenten de voorbereiding krijgen die zij nodig hebben? De meningen over de kwaliteit van de huidige uitstroom uit de verpleegkundige beroepsopleiding zijn verdeeld, zo verwoorden ook prominente betrokkenen in de diverse interviews die u in dit boek aantreft. In de interviews worden persoonlijke opvattingen geventileerd door diverse beleidsbeslissers uit zowel het onderwijs, het ziekenhuisbestuur als ook uit de beroepsgroepvertegenwoordiging. Zij geven vanuit hun diverse invalshoeken een vanzelfsprekend, gezond spanningsveld weer van het opleidingsvraagstuk; de opleidingsvraag van het werkveld en het aanbod van het verpleegkundig beroepsonderwijs. Over één ding is iedereen het eens: opleiden van verpleegkundigen? Dat is gewoon een kwestie van samenspel. De inhoud van dit boek geeft aan dat er nog veel werk te verzetten is. Onderwijs en beroepsinhoud moeten beter op elkaar aansluiten om uiteindelijk goede basiszorg voor de patiënt te realiseren. Dit is de opgave waar we voor staan. Ik wens u veel plezier bij het lezen en een mooi samenspel tussen opleiders van scholingsinstellingen en zorgorganisaties toe. Utrecht, najaar 2011 Roelf H. de Boer Voorzitter NVZ vereniging van ziekenhuizen

8

9 inleiding over dit boek 9 Van de hondervijftigduizend verpleegkundigen in Nederland werken er zo n zeventigduizend in algemene ziekenhuizen. Zij leveren en coördineren de dagelijkse verpleegkundige zorg die patiënten nodig hebben en doen dat in een omgeving die steeds hogere eisen stelt aan hun vakbekwaamheid. Over dit boek Om daaraan te voldoen en ook in de toekomst de benodigde zorg te kunnen blijven leveren, is het cruciaal dat opleidingen aankomende beroepskrachten zo goed mogelijk voorbereiden op het werk in de praktijk. Eén van de voorwaarden daarvoor is dat duidelijk is wat de algemene ziekenhuizen precies vragen van beginnend beroepskrachten. Daarover gaat dit boek. Op basis van het onderzoek dat de NVZ daarnaar heeft laten uitvoeren, wordt in kort bestek beschreven welke kennis en vaardigheden verpleegkundigen als beginnend beroepskracht in het algemene ziekenhuis nodig hebben. Dit boek is bedoeld voor alle betrokkenen bij de afstemming van het verpleegkundig beroeponderwijs op de praktijk in algemene ziekenhuizen. Dat zijn landelijke organisaties van werkgevers en vakbonden, maar ook raden van bestuur van ziekenhuizen, roc s, hogescholen, docenten, praktijkopleiders en studenten. Die zullen daarbij samen moeten optrekken, zo blijkt uit de interviews die naar aanleiding van de onderzoeksresultaten zijn gehouden en in het boek worden beschreven. Het onderzoek van de NVZ kan daarbij zowel vertrek- als oriëntatiepunt zijn. Hoe is dit boek opgebouwd? In hoofdstuk 1 komt eerst de aanleiding voor het onderzoek aan de orde en in hoofdstuk 2 de manier waarop dat is uitgevoerd. De onderzoeksresultaten staan in de hoofdstukken 3 tot en met 8. Daarin komt ook een aantal personen aan het woord die nauw zijn betrokken bij het leren en werken van verpleegkundigen. Zij gaan onder andere in op de vraag wat er moet gebeuren om de aansluiting tussen het verpleegkundig beroepsonderwijs en de praktijk in algemene ziekenhuizen te verbeteren. Als afsluiting van het boek wordt in hoofdstuk 9 vooruitgeblikt; wat leren de onderzoeksresultaten en opvattingen van de geïnterviewde betrokkenen over de inspanningen die worden gevraagd om beginnend verpleegkundigen zodanig op te leiden dat ze in de complexiteit van het algemene ziekenhuis goed van start kunnen?

10

11 1 de sterke band tussen opleiding en beroep 11 Verpleegkundigen behoren tot de beroepsgroepen waarin vrijwel alleen mensen met een specifieke opleiding werkzaam zijn. Dat is ook het geval bij beroepen als artsen of leraren basisonderwijs, maar bijvoorbeeld niet bij managers of organisatieadviseurs waarin mensen met uiteenlopende opleidingsachtergronden werken. In het geval van verpleegkundigen speelt uiteraard een rol dat een beroepsbeoefenaar ingeschreven dient te staan in het big register. Juist daardoor kan het vak van verpleegkundige alleen worden uitgeoefend door mensen met een diploma van een verpleegkundige opleiding. 1 De sterke band tussen opleiding en beroep van verpleegkundigen Het verpleegkundig onderwijs bestaat momenteel uit de middelbare beroepsopleiding Verpleegkundige en de hogere beroepsopleiding Verpleegkunde. De middelbare beroepsopleiding is ingericht op grond van het Kwalificatiedossier Verpleegkundige waarin is vastgelegd welke competenties aan het eind van de opleiding van de (beginnend) verpleegkundige verwacht worden. Basis voor het kwalificatiedossier vormt het Beroepscompetentieprofiel mbo verpleegkundige uit Leidraad voor de hogere beroepsopleiding zijn de beroepscompetenties voor de hbo-verpleegkundige die zijn beschreven in de publicaties Met het oog op de toekomst uit 2001 en Doordacht verplegen uit Gezien de sterke band tussen opleiding en beroep is het duidelijk dat het verpleegkundig beroepsonderwijs van cruciale betekenis is voor de kwaliteit van deze beroepsgroep. Dat wordt nog eens versterkt doordat het werk in de gezondheidszorg de afgelopen jaren sterke veranderingen heeft ondergaan, met aanzienlijke gevolgen voor de competenties waarover beroepskrachten in de

12 12 Een kwestie van samenspel gezondheidszorg moeten beschikken. Zo blijkt uit onderzoek van Den Boer en Hövels (1999) dat verpleegkundigen veel sterker dan andere beroepsgroepen een verschuiving in hun competenties signaleren in de richting van meer specialisatie. Ook vinden verpleegkundigen dat de competenties op hun vakgebied belangrijker worden dan competenties op andere vakgebieden. Beide verschuivingen versterken het profiel van de verpleegkundige. De aansluiting tussen de verpleegkundige beroepsopleiding en de beroepspraktijk is een punt van voortdurende aandacht van betrokken partijen. Vanuit die betrokkenheid is de afgelopen jaren door veel algemene ziekenhuizen bij herhaling kritiek geuit op de opleidingen tot verpleegkundige, zowel op mbo als hbo-niveau. De kritiek op de middelbare beroepsopleiding betreft de breedte van de opleiding en het ontbreken de aansluiting tussen van uitstroomrichtingen. Mbo studenten leren de verpleegkundige de competenties om te werken in een keur van beroepsopleidingen en contexten, zoals verzorgings- en verpleeghuizen, revalidatiecentra, geestelijke gezondheids- de beroepspraktijk is een punt van voortdurende zorg en diverse ziekenhuizen. Daardoor hebben aandacht voor de zij zich onvoldoende kunnen verdiepen in het betrokken partijen werk in het algemene ziekenhuis. Wat de hboopleiding betreft, vindt men het in de algemene ziekenhuizen vooral moeilijk om dit kwalificatieniveau aan te laten sluiten bij de functiestructuur in het ziekenhuis: voor hbo-verpleegkundigen zijn geen duidelijke beroepspaden waarin gebruik kan worden gemaakt van hun competenties. Vrijwel alle afgestudeerde hbo-verpleegkundigen starten daarom in het ziekenhuis in een functie op mbo 4. Volgens de algemene ziekenhuizen voldoet de beginnend verpleegkundige (iemand die nog maar net het diploma heeft gehaald en in een startfunctie als verpleegkundige werkzaam is) niet aan de eisen om in het ziekenhuis aan de slag te gaan. Gezien de toenemende zorgvraag, de oplopende personeelstekorten en de vergrijzing van het personeelsbestand, is juist de kwaliteit van nieuwkomers in het ziekenhuis van belang om ook in de toekomst de verpleegkundige zorg op peil te houden. Een van de voorwaarden voor een goede aansluiting tussen verpleegkundige beroepsopleidingen en het algemene ziekenhuis

13 1 de sterke band tussen opleiding en beroep 13 is dat duidelijk is wat de ziekenhuizen precies van startende verpleegkundigen vragen. Ziekenhuizen vinden het echter moeilijk om aan te geven aan welke eisen een beginnende verpleegkundige zou moeten voldoen. Het blijkt lastig te zijn om vereiste competenties te baseren op (ontwikkelingen in) het werk en die te vertalen van een opleidingsvraag naar het onderwijs. Dit bemoeilijkt een effectieve samenwerking tussen ziekenhuizen en scholen. Deze situatie was voor de NVZ vereniging van ziekenhuizen, die daarbij samenwerkte met Calibris, kenniscentrum voor leren in de praktijk in Zorg, Welzijn en Sport, aanleiding een project te starten om de band tussen opleidingen en werkveld te versterken. Om te beginnen zou in dat project duidelijk moeten worden wat algemene ziekenhuizen nu precies van beginnend verpleegkundigen vragen. Dat is onderzocht en de wijze waarop dat is gebeurd en de resultaten daarvan worden in de volgende hoofdstukken gepresenteerd. Een gedetailleerd verslag van het onderzoek staat zowel op de website van de NVZ als van Calibris. infographic I : tijdlijn ontwikkeling van het verpleegkundig beroepsonderwijs in Nederland

14 14 Een kwestie van samenspel Ontwikkeling van het verpleegkundig beroepsonderwijs in Nederland * 1878 Start van de opleiding voor beroepsverpleegsters in het Binnengasthuis en Buitengasthuis te Amsterdam. De opleiding wordt verzorgd door de Vereeniging voor Ziekenverpleging, een afdeling van de Noord-Hollandse Vereniging Het Witte Kruis Invoering van de Wet op de ZiekeNVerplegiNG, een wettelijke bescherming van het diploma voor ziekenverpleging. Daarbij werden een diploma A (algemene ziekenverpleging) en een diploma B (psychiatrische ziekenverpleging) onderscheiden OpleidiNG ziekenverpleging 1978 B wettelijk erkend. Verpleegkundige opleiding in de zwakzinnigenzorg (Z-opleidiNG) wettelijk erkend mbo-v wordt opgenomen in het Middelbaar Dienstverleningsen GezondheidszorgOnderwijs (MDGO) en geactualiseerd tot mdgo-vp (Verpleging) Start beroepsopleidingen voor helpende, verzorgende en verpleegkundige als onderdeel van de Kwalificatiestructuur Beroepsonderwijs. De opleidingen vallen voortaan onder het Ministerie van OCW.

15 infographic i ontwikkeling van het verpleegkundig onderwijs 15 * Met dank aan het Florence Nightingale Instituut EeRSte zelfstandige verpleegsterschool in Nederland, voor lekenverplegenden OpleidiNG ziekenverpleging A wettelijk erkend Start eerste mbo-opleiding Verpleegkundige (MBO-V) in Eindhoven. Start eerste hbo-opleiding Verpleegkunde (Hbo-V) in Leusden en Nijmegen Start doctoraalopleiding VerplegiNGSweteNSchap bij de Universiteit Maastricht, de eerste universitaire opleiding in Nederland op het gebied van de verpleging Start eerste geaccrediteerde en bekostigde hbo-masteropleidingen Advanced Nursing Practice en Physician Assistant Wettelijke erkenning van vijf verpleegkundige specialismen: preventieve zorg bij somatische aandoeningen; acute zorg bij somatische aandoeningen; intensieve zorg bij somatische aandoeningen; chronische zorg bij somatische aandoeningen en geestelijke gezondheidszorg.

16 robert koch directeur Zorg en Welzijn van roc Midden Nederland

17 interview robert koch 17 Als het niet goed is, zeg je het maar dat doe ik ook Betrokkenheid van het onderwijs bij de arbeidsmarkt is een must: zonder die markt zijn we als onderwijs niets. roc en zorginstelling hebben weliswaar elk hun eigen wettelijke taken die we van elkaar moeten respecteren, maar samen hebben we de opdracht om met elkaar goede beroepsbeoefenaren op te leiden. Om dat te realiseren, moeten onderwijs en praktijk elkaar tegenkomen. Dat geldt voor alle niveaus, want om goed in de keten te kunnen samenwerken, moet je bestuurlijke rugdekking hebben. In de visie van roc Midden Nederland staan twee kernbegrippen waar ik me heel goed in kan vinden: co-makership en co-design. Die begrippen geven aan dat je met je partners op zoek bent naar de inhoud van de opleiding, de structuur van de opleiding en de manier waarop het overleg daarover plaatsvindt. Als je elkaar daarin tegenkomt en vindt, betekent dat je echte partners bent. Het allerbelangrijkste onderdeel in het curriculum is het praktijkleren (leren op de werkplek); daar gaat het om. Als roc moeten we ervoor zorgen dat dat goed geregeld is en dat

18 18 Een kwestie van samenspel we de zorginstelling daarin maximaal faciliciteren. Op hun beurt moet de instelling zorgen voor een context waarin de student echt kan leren en het beroep van verpleegkundige kan ontdekken: wat betekent het om in een team samen te werken, met artsen samen te werken, onregelmatig te werken? Het al dan niet beschikbaar hebben van praktijkbegeleiding is de meest cruciale factor in de opleiding. Volgens mij moet 90 procent van alle aandacht in de praktijk uitgaan naar het leren werken en het leren van het vak. Het is onze taak als roc om zorginstellingen zo min mogelijk te belasten met allerhande voorschriften en formulieren, zodat ze de volle aandacht kunnen besteden aan studenten het vak te leren. De vraag is hoe wij als roc het maximaal mogelijk kunnen maken om binnen de context van de wet- en regelgeving op te leiden met een minimale inspanning aan gedoe en het maximale aan begeleiding. Het leren in de praktijk is een gedeelde verantwoordelijkheid van ROC en zorginstelling. Dat geldt zowel voor het wat als het hoe. Uiteraard hebben we als ROC wel onze formele opdrachten en moeten we aan het kwalificatiedossier voldoen; daarover kan geen twijfel bestaan. Maar het kwalificatiedossier geeft de kaders aan waarbinnen veel mogelijk is en die we op maat van de zorginstelling kunnen invullen. Daarbij gaan we er vanuit dat er respect is voor onze opdracht om studenten te kwalificeren als verpleegkundigen, dat is immers onze corebusiness. Zoals aangegeven, kan het kwalificatiedossier op allerlei manieren worden ingekleurd. Dus als je als zorginstelling studenten wilt interesseren voor je regio of organisatie, maak daar dan gebruik van. Of neem bijvoorbeeld een thema als patiëntveiligheid dat momenteel zeer actueel is: we zouden wel gek zijn om daar geen aandacht aan te besteden. Dat kan binnen het kwalificatiedossier, dat is geen enkel probleem. Onze ervaring is wel dat het in de regio vaak beter lukt om de ruimte te zoeken en van de mogelijkheden in het kwalificatiedossier gebruik te maken dan op landelijk niveau. Samenwerken is een must; dat geldt voor alle opleidingen en leerwegen. Het kan niet zo zijn dat ziekenhuizen zeggen sorry, bij ons is het heel erg moeilijk, we willen alleen maar de

19 interview robert koch 19 vierdejaars. Als je kiest voor opleiden, kies je voor stagiaires vanaf het eerste jaar. Veel studenten zijn erg gemotiveerd om door te stromen naar de ic of naar de ambulance, maar als je ze pas in het vierde jaar wilt ontvangen en dan constateert dat ze geen ziekenhuiservaring hebben, dan hebben we wel de verkeerde discussie. Als ROC moeten we ervoor zorgen dat we de zorginstelling maximaal faciliteren. Op hun beurt moet de instelling zorgen voor een context waarbinnen de student echt kan leren en ontdekken.' Op diverse manieren proberen we ervoor te zorgen dat de verbinding tussen de opleiding op school en in de zorginstelling zo goed mogelijk is. Zo komen we regelmatig bij elkaar op bezoek, geven beroepskrachten uit de zorginstellingen les op school of op de afdeling en zijn docenten van het ROC werkzaam in het ziekenhuis waar ze studenten begeleiden. Ook hebben we een vast team gevormd om zaken als loopbaan, leren en examineren goed op orde te krijgen. Door samen op te trekken en ons beide te beschouwen als mede-eigenaar van de opleiding, is alles oplosbaar. En we mogen elkaar best aanspreken op dingen die niet goed gaan, zolang we elkaar maar respecteren. Als het instroomniveau te laag is, moeten wij als ROC daar aan werken. En als onze stagevoorbereiding slecht is, zijn wij aan zet. Maar als de praktijkbegeleiding niet goed is, moeten we dat ook kunnen zeggen en dan doen we mee om dat te verbeteren. De dialoog, daar gaat het om.

20 20 Een kwestie van samenspel 2 Opzet van het onderzoek Centrale vraag in het onderzoek was: over welke kennis en vaardigheden moeten beginnend verpleegkundigen volgens de algemene ziekenhuizen beschikken om in een algemeen ziekenhuis te kunnen functioneren? In het verlengde daarvan is gepeild welke opvattingen men in algemene ziekenhuizen heeft over de plek waar kennis en vaardigheden zouden moeten worden verworven (op school of in de praktijk?) en over de rol die zij voor zichzelf zien bij het opleiden van verpleegkundigen. In het onderzoek zijn uitsluitend respondenten uit de algemene ziekenhuizen betrokken. Het ging ten slotte om de eisen die in de algemene ziekenhuizen worden gesteld aan de beginnend verpleegkundige (de vraag). Er is in het onderzoek geen onderscheid gemaakt naar opleiding (mbo of hbo), noch naar leerweg. De manier waarop die beginnend verpleegkundige is opgeleid (het aanbod) is uiteraard relevant, maar komt later in het project van de NVZ en Calibris aan de orde. De onderzoeksvragen zijn via een combinatie van kwalitatieve en kwantitatieve onderzoeksmethoden aan de orde gesteld. Daarbij waren diverse functionarissen uit de algemene ziekenhuizen betrokken: verpleegkundigen, managers, afdelingshoofden en opleidingsfunctionarissen. Deze respondenten waren afkomstig uit zowel grote, kleine, topklinische als niet-topklinische ziekenhuizen, uit alle delen van het land en uit ziekenhuizen met meer of minder locaties. Centrale onderzoeksthema s waren de ontwikkelingen in het ziekenhuis, de kwaliteiten van de beginnend verpleegkundige en de wijze waarop zij worden opgeleid.

21 opzet van het onderzoek 19 ZIEKENHUIS beginnend verpleegkundige opleiding INTERVIEWS in ziekenhuizen 66 respondenten uit 21 ziekenhuizen ontwikkelingen? rol, taken, kennis en vaardigheden? verpleegtechnische handelingen? school en ziekenhuis: wie doet wat? vragenlijst verpleeg technische handelingen 35 respondenten uit 21 ziekenhuizen verpleegtechnische handelingen? klankbordgroep 12 respondenten uit 8 ziekenhuizen rol, taken, kennis en vaardigheden? verpleegtechnische handelingen? schriftelijke enquete 55 respondenten uit 45 ziekenhuizen ontwikkelingen? rol, taken, kennis en vaardigheden? verpleegtechnische handelingen? conferentie 33 respondenten uit 21 ziekenhuizen rol, taken, kennis en vaardigheden? verpleegtechnische handelingen? school en ziekenhuis: wie doet wat? infographic ii onderzoeksactiviteiten en -thema s

22 22 Een kwestie van samenspel Onderzoeksactiviteit 1 Interviews in ziekenhuizen In 21 algemene ziekenhuizen zijn interviews gehouden met in totaal 66 respondenten: managers, afdelingshoofden, opleidingsfunctionarissen en verpleegkundigen zelf. De keuze voor deze gesprekspartners is ingegeven door de ervaring dat hiermee de belangrijkste invalshoeken worden gedekt die van belang zijn voor het benoemen van de vereiste kennis en vaardigheden. Gespreksonderwerpen waren: ontwikkelingen in en rondom het ziekenhuis, de gevolgen daarvan voor het werk van de verpleegkundige in het ziekenhuis, de vereiste kennis en vaardigheden van de beginnende verpleegkundige en het opleiden van verpleegkundigen. Bij de selectie van ziekenhuizen is zoveel mogelijk gelet op een spreiding naar omvang (klein of groot), wel of niet topklinisch, aantal locaties en regio. Een overzicht van de respondenten is opgenomen in bijlage 1. Onderzoeksactiviteit 2 Vragenlijst verpleegtechnische handelingen De geïnterviewde respondenten uit onderzoeksactiviteit 1 is gevraagd een lijst in te vullen met verpleegtechnische handelingen, of een collega te vragen dat te doen. Men kon daarop aangeven in welke mate beginnend verpleegkundigen die handelingen moeten beheersen. In totaal hebben 35 respondenten uit 21 ziekenhuizen de vragenlijst ingevuld. Onderzoeksactiviteit 3 Klankbordgroep In aanvulling op de gesprekken met lijn- en opleidingsmanagers in ziekenhuizen is een klankbordgroep van 12 verpleegkundigen en opleidingsfunctionarissen geraadpleegd (zie bijlage 2 voor de namen en functies van de deelnemers). Doel daarvan was om na te gaan of de uitkomsten van de interviews herkenbaar waren en om dieper in te gaan op onderzoeksthema s, zoals het takenpakket van beginnend verpleegkundigen. Ook heeft de klankbordgroep de conceptvragenlijst met verpleegtechnische handelingen beoordeeld op herkenbaarheid en relevantie.

23 2 opzet van het onderzoek 23 Onderzoeksactiviteit 4 Schriftelijke enquête De uitkomsten van de interviews en van de discussies in de klankbordgroep zijn via een schriftelijke enquête voorgelegd aan een brede groep respondenten en ziekenhuizen. Ook is aan hen een gedetailleerde lijst voorgelegd met leerstofgebieden met de vraag welke daarvan van belang zijn voor een beginnend verpleegkundige. Aan deze enquête hebben 55 respondenten uit 45 ziekenhuizen meegedaan. De enquête is door diverse functionarissen ingevuld; in de meeste gevallen waren dat medewerkers op de gebieden van p&o en verpleegkunde (zoals afdelingshoofden). Onderzoeksactiviteit 5: Conferentie Als afsluiting van het onderzoek is een conferentie georganiseerd. Tijdens deze conferentie is de beschrijving van kennis en vaardigheden van de beginnend verpleegkundige voorgelegd aan verpleegkundigen, managers en opleidingsfunctionarissen uit diverse ziekenhuizen. Centrale vraag was of de beschrijving herkenbaar, volledig en toekomstgericht is. Tevens is ingegaan op de vraag hoe de opleiding van verpleegkundigen er idealiter uitziet en welk rol ziekenhuizen daarbij zelf willen spelen. Aan de conferentie is deelgenomen door 33 personen uit 21 ziekenhuizen (zie bijlage 3). Tot slot: het onderzoek is uitgevoerd door het Kenniscentrum Beroepsonderwijs Arbeidsmarkt (KBA) uit Nijmegen. De kbaonderzoekers werden bijgestaan door een projectgroep waarmee geregeld de opzet, voortgang en tussentijdse resultaten van het onderzoek zijn besproken. De namen van de leden van de projectgroep staan in bijlage 4.

24 anky veldman lid van het college van bestuur van roc Aventus en voorzitter van de bedrijfstakgroep Gezondheidszorg, Dienstverlening en Welzijn (gdw) van de mbo Raad.

25 interview anky veldman 25 Beroepsonderwijs en arbeidsmarkt: working apart together. De bedrijfstakgroep GDW houdt zich namens de ROC s bezig met alle onderwerpen die te maken hebben met onderwijsontwikkeling gerelateerd aan de vraagontwikkeling vanuit de zorg, dienstverlening, welzijn en sport. We zijn de verbindende schakel tussen middelbaar beroepsonderwijs en arbeidsmarkt, zowel op landelijk als regionaal niveau. Belangrijk instrument daarbij zijn de kwalificatiedossiers waarin staat wat wij in onze opleidingen aan kennis, vaardigheden, attitude, competenties moeten bijbrengen of wat een student zich dankzij het onderwijs zelf kan en eigen moet maken. Dat wordt bepaald door het werkveld; in het geval van de verpleegkundigen door de zorgbranches. We merken dat de kijk daarop in het zorgveld de laatste jaren in een hoog tempo verandert. Die veranderende wensen kunnen echter niet voor elke branche tot in

26 26 Een kwestie van samenspel detail worden gehonoreerd. Op dit punt is er sprake van een spanningsveld tussen de behoefte van het werkveld en de taakstelling van de ROC s. Het mbo moet deelnemers opleiden voor het totale zorgveld en bovendien is onze wettelijke opdracht om deelnemers drievoudig te kwalificeren: naast de beroepscompetenties zijn dat leren, loopbaan en burgerschap. Een ander punt is dat van beginnende beroepskrachten steeds meer wordt gevraagd, zeker in een krappe arbeidsmarkt. Ook stagiaires krijgen daar al mee te maken. We merken dat ziekenhuizen steeds explicietere eisen stellen aan stagiaires voordat ze daar terecht kunnen. En hoewel wij daar begrip voor hebben, zien we dat die eisen steeds verder opschuiven. We moeten echter beseffen dat je in de regel echt de volle vier jaar nodig hebt om als beginnend verpleegkundige aan de slag te kunnen. Als deelnemers op stage gaan, zijn ze nog maar koud twee jaar onderweg en dan kun je een aantal dingen nog niet van ze vragen. We zijn daarover ook landelijk in gesprek en ik denk dat die gesprekken niet altijd heel erg goed lopen, maar daar zeg ik vast niets nieuws mee. Als we in staat blijven om landelijk kaders te bepalen én om op regionaal niveau de ruimte in de kwalificatiedossiers optimaal te benutten, kunnen we echt stappen verder komen

27 interview anky veldman 27 Ik geef toe dat tijdens de omslag die we maken van het oude eindtermenonderwijs naar competentiegericht onderwijs, de focus even wat is weggeweest van het kennispeil. Daar richten we ons nu op, maar we merken dat daarover geen eenduidig beeld bestaat in de zorg. Als onderwijs zeggen wij uitdrukkelijk (en dat is echt ons standpunt): als jullie goed kunnen verwoorden wat verpleegkundigen moeten weten, waarom en tot in welke extensie, dan is het aan ons om daar onderwijs van te maken. En in dat expliciteren van wat er aan kennis, kunde, vaardigheden, attitude en competenties zou moeten zijn, zijn de branches aan zet. Dat is de bijdrage die we van hen vragen. Je bent partners in het opleidingendeel. Je doet het weliswaar in een gescheiden traject, maar het is wel samen. Dat echte partnerschap ontbreekt op een aantal punten. Dat heeft onder andere te maken met het feit dat wij beroepsonderwijs zijn, en verpleegkundigen opleiden die niet alleen in het algemene ziekenhuis terecht kunnen, maar ook in academische ziekenhuizen, de thuiszorg of het verpleeghuis. Op regionaal niveau is het juist veel minder lastig om elkaar te vinden in de inhoud van de opleiding en de regionale inkleuring daarvan. Omdat het gaat over daadwerkelijke stageafspraken of over daadwerkelijke betrokkenheid bij onderwijsprogrammering, komen een regionaal ziekenhuis en een regionale ROC daar eigenlijk altijd wel goed uit. Het kwalificatiedossier geeft die ruimte en het zit in onze wettelijke opdracht om daarvan optimaal gebruik te maken. Waar dat kan, doen we dat. Een van de grootste belemmeringen voor een betere aansluiting tussen het verpleegkundig beroepsonderwijs en de arbeidsmarkt, is dat het onderwijs en de ziekenhuizen de boel op landelijk niveau per branche gaan dichttimmeren. Als we echter in staat blijven om landelijk de kaders te bepalen én om op regionaal niveau de ruimte in de kwalificatiedossiers optimaal te benutten, kunnen we echt stappen verder komen.

A.J.E. de Veer, R. Verkaik & A.L. Francke. Stagiairs soms slecht voorbereid op praktijk. Zorgverleners over de aansluiting

A.J.E. de Veer, R. Verkaik & A.L. Francke. Stagiairs soms slecht voorbereid op praktijk. Zorgverleners over de aansluiting Deze factsheet is een uitgave van het NIVEL. De gegevens mogen met bronvermelding (A.J.E. de Veer, R. Verkaik & A.L. Francke. Stagiairs soms slecht voorbereid op praktijk. Zorgverleners over de aansluiting

Nadere informatie

BBL-OPLEIDINGEN ZORG & WELZIJN KRAMERSGILDEPLEIN ARNHEM ROC A12

BBL-OPLEIDINGEN ZORG & WELZIJN KRAMERSGILDEPLEIN ARNHEM ROC A12 BBL-OPLEIDINGEN ZORG & WELZIJN KRAMERSGILDEPLEIN ARNHEM ROC A12 Kleinschalig BBL-onderwijs INHOUDS OPGAVE 2 3 4 5 6 8 10 12 13 Welkom bij ROC A12 Professionalisering in de praktijk BBL, de uitleg Subsidie

Nadere informatie

Hart voor je patiënt, goed in je vak, trots op je werk

Hart voor je patiënt, goed in je vak, trots op je werk Visie Verpleging & Verzorging VUmc 2015 Preventie Zorg plannen Pro-actief State-of-the-art zorg Samen Zorg uitvoeren Gezamenlijk verant wo or de lijk Screening & diagnostiek Efficiënt Zinvolle ontmoeting

Nadere informatie

Eisen aan de beginnend verpleegkundige: algemene ziekenhuizen aan het woord

Eisen aan de beginnend verpleegkundige: algemene ziekenhuizen aan het woord Eisen aan de beginnend verpleegkundige: algemene ziekenhuizen aan het woord Koen Kauffman, Frank Peters en Paul den Boer, onderzoekers van het Kenniscentrum Beroepsonderwijs Arbeidsmarkt In opdracht van

Nadere informatie

Niets is moeilijk voor wie weet hoe het werkt.

Niets is moeilijk voor wie weet hoe het werkt. Kennis in beweging eten werkt Niets is moeilijk voor wie weet hoe het werkt. Weten werkt Partner in praktijkleren en personeelsontwikkeling. Dat wil Kenniscentrum GOC zijn voor alle bedrijven en medewerkers

Nadere informatie

WERKVELDCONFERENTIE BACHELOR NURSING 2020

WERKVELDCONFERENTIE BACHELOR NURSING 2020 WERKVELDCONFERENTIE BACHELOR NURSING 2020 Over Beroepsprofiel. Opleidingsprofiel. en Functieprofiel van Verpleegkundigen 13 oktober 2015 Johan Lambregts, projectleider BN 2020 Bureau Lambregts WERKVELDCONFERENTIE

Nadere informatie

voor kleinschalig wonen in de ouderenzorg gebaseerd

voor kleinschalig wonen in de ouderenzorg gebaseerd Onderwijs voor kleinschalig wonen in de ouderenzorg Gebaseerd op Verzorgende-IG (niveau 3) en Medewerker Maatschappelijke (niveau 3) van 2011-2012 Een belangrijke ontwikkeling in de ouderenzorg is kleinschalig

Nadere informatie

Naar een agenda voor het hoger gezondheidszorgonderwijs I de betekenis van de zorgopleidingen voor de zorgarbeidsmarkt

Naar een agenda voor het hoger gezondheidszorgonderwijs I de betekenis van de zorgopleidingen voor de zorgarbeidsmarkt Naar een agenda voor het hoger gezondheidszorgonderwijs I de betekenis van de zorgopleidingen voor de zorgarbeidsmarkt Sectoraal adviescollege hoger gezondheidszorgonderwijs HBO-raad 1. De opleidingen

Nadere informatie

Visie Dimence Groep op VerpleGinG en VerzorGinG

Visie Dimence Groep op VerpleGinG en VerzorGinG Visie Dimence Groep op verpleging en verzorging Visie Dimence Groep op verpleging en verzorging De zorg verandert en vindt zoveel mogelijk thuis of dichtbij huis plaats. Er worden minder mensen opgenomen

Nadere informatie

Medical Imaging/ Radiation Oncology Masteropleiding Haarlem

Medical Imaging/ Radiation Oncology Masteropleiding Haarlem Medical Imaging/ Radiation Oncology Masteropleiding Haarlem Gezondheid, Sport en Welzijn Masteropleiding Medical Imaging/ Radiation Oncology Verschillende studies laten zien dat de druk op de gezondheidszorg

Nadere informatie

ONDERWIJSCONGRES GEZONDHEIDSZORG Paramaribo, Suriname 20/21 maart 2013

ONDERWIJSCONGRES GEZONDHEIDSZORG Paramaribo, Suriname 20/21 maart 2013 ONDERWIJSCONGRES GEZONDHEIDSZORG Paramaribo, Suriname 20/21 maart 2013 TRENDS IN HET VERPLEEGKUNDIG ONDERWIJS COVAB In de spiegel van een voorbij wandelende PUM expert André Kurvers PUM Netherlands senior

Nadere informatie

Servicedocument. Urenverantwoording opleiding Mbo-Verpleegkundige

Servicedocument. Urenverantwoording opleiding Mbo-Verpleegkundige Servicedocument Urenverantwoording opleiding Mbo-Verpleegkundige Plaats: Bunnik Datum: 13-10-2014 Calibris, 2014 kenniscentrum voor leren in de praktijk in zorg, welzijn en sport Postbus 131 3980 CC Bunnik

Nadere informatie

6 Kern van de verpleegkundige en verzorgende beroepen

6 Kern van de verpleegkundige en verzorgende beroepen 6 Kern van de verpleegkundige en verzorgende beroepen In dit hoofdstuk staan de uiteindelijke opgestelde beschrijvingen van de kernen van de verpleegkundige en verzorgende beroepen, inclusief het voorstel

Nadere informatie

De motor van de lerende organisatie

De motor van de lerende organisatie De motor van de lerende organisatie Focus op de arbeidsmarkt Naast het erkennen van leerbedrijven is Calibris verantwoordelijk voor ontwikkeling en onderhoud van kwalificaties in de sectoren zorg, welzijn

Nadere informatie

De Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Postbus 20018 2500 EA DEN HAAG. Datum 26 maart 2012 Betreft Kamervragen. Geachte voorzitter,

De Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Postbus 20018 2500 EA DEN HAAG. Datum 26 maart 2012 Betreft Kamervragen. Geachte voorzitter, > Retouradres Postbus 20350 2500 EJ Den Haag De Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Postbus 20018 2500 EA DEN HAAG Bezoekadres: Parnassusplein 5 2511 VX DEN HAAG T 070 340 79 11 F 070 340

Nadere informatie

De Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Postbus 20018 2500 EA DEN HAAG. Datum 14 april 2014 Betreft Beroep en opleiding verpleegkundige

De Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Postbus 20018 2500 EA DEN HAAG. Datum 14 april 2014 Betreft Beroep en opleiding verpleegkundige > Retouradres Postbus 20350 2500 EJ Den Haag De Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Postbus 20018 2500 EA DEN HAAG Bezoekadres: Rijnstraat 50 2515 XP Den Haag www.rijksoverheid.nl Bijlage(n)

Nadere informatie

Afsprakenkader. Partners in Leren en Werken in. Zorg en Welzijn Zeeland. Vastgesteld in de FluenZ Adviesraad. ViaZorg

Afsprakenkader. Partners in Leren en Werken in. Zorg en Welzijn Zeeland. Vastgesteld in de FluenZ Adviesraad. ViaZorg Afsprakenkader Partners in Leren en Werken in Zorg en Welzijn Zeeland ViaZorg 2014 Vastgesteld in de FluenZ Adviesraad INHOUD Inleiding 1. Hoe kunnen de opleidingen kwalitatief beter en vooral uitdagender?

Nadere informatie

De Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Postbus 20018 2500 EA DEN HAAG

De Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Postbus 20018 2500 EA DEN HAAG >Retouradres Postbus 16375 2500 BJ Den Haag De Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Postbus 20018 2500 EA DEN HAAG Middelbaar Beroepsonderwijs Rijnstraat 50 Den Haag Postbus 16375 2500 BJ

Nadere informatie

1 Samenvatting: een nieuw beroepenhuis V&V

1 Samenvatting: een nieuw beroepenhuis V&V 1 Samenvatting: een nieuw beroepenhuis V&V 1.1 V&V 2020 heeft op basis van: de rondetafelgesprekken met vele honderden beroepsbeoefenaren; de achtergrondstudies met een review van wetenschappelijk onderzoek

Nadere informatie

Sport en Welzijn. Advanced Nursing Practice Masteropleiding Amsterdam

Sport en Welzijn. Advanced Nursing Practice Masteropleiding Amsterdam Gezondh Sport en Welzijn Advanced Nursing Practice Masteropleiding Amsterdam Gezondheid, Sport en Welzijn Masteropleiding Verpleegkundig Specialist De masteropleiding Advanced Nursing Practice (ANP) leidt

Nadere informatie

Strategisch document Ambulancezorg Nederland

Strategisch document Ambulancezorg Nederland Strategisch document Ambulancezorg Nederland 1 Inleiding: relevante ontwikkelingen 2 Missie en visie AZN 3 Kernfuncties: profiel en kerntaken AZN 4 Strategische agenda AZN vastgesteld: woensdag 23 mei

Nadere informatie

Rapportage BPV-plaatsen RBB 2011/2012

Rapportage BPV-plaatsen RBB 2011/2012 Rapportage BPV-plaatsen RBB Samenvatting In het schooljaar zijn in de regio ruim 2.100 BPV-plaatsen (BeroepsPraktijkVorming/stages) gematcht in de zorgsector door het RBB. Het gaat hier om de opleidingen

Nadere informatie

Kansen en uitdagingen van de verpleegkundig specialist: profilering

Kansen en uitdagingen van de verpleegkundig specialist: profilering Disclosure belangen spreker (potentiële) belangenverstrengeling Geen Multidisciplinair symposium MS Voor bijeenkomst mogelijk relevante relaties met bedrijven Sponsoring of onderzoeksgeld Honorarium of

Nadere informatie

Toekomstverkenning voor de branche Verpleging en verzorging. Vraag en aanbod van verplegend en verzorgend personeel 2015-2019

Toekomstverkenning voor de branche Verpleging en verzorging. Vraag en aanbod van verplegend en verzorgend personeel 2015-2019 Toekomstverkenning voor de branche Verpleging en verzorging Vraag en aanbod van verplegend en verzorgend personeel 2015-2019 September 2015 Willem van der Windt Ineke Bloemendaal 1 Doel van de Toekomstverkenning

Nadere informatie

Verzilvering van ervaringscertificaten Een matrix met rollen, verantwoordelijkheden en hulpmiddelen. Kenniscentrum EVC, januari 2013

Verzilvering van ervaringscertificaten Een matrix met rollen, verantwoordelijkheden en hulpmiddelen. Kenniscentrum EVC, januari 2013 Verzilvering van ervaringscertificaten Een matrix met rollen, verantwoordelijkheden en hulpmiddelen Kenniscentrum EVC, januari 2013 1 Aanleiding Sociale partners in Zorg en Welzijn stelden in het voorjaar

Nadere informatie

Samenwerkingsovereenkomst ROCKO

Samenwerkingsovereenkomst ROCKO Samenwerkingsovereenkomst ROCKO Partijen: Summa College, hierbij rechtsgeldig vertegenwoordigd door mevrouw T. van Hoogstraten, Korein, hierbij rechtsgeldig vertegenwoordigd door de heer P. Notten, Kinderopvanggroep,

Nadere informatie

Lesbrief. Ontwikkelingen op de arbeidsmarkt

Lesbrief. Ontwikkelingen op de arbeidsmarkt Lesbrief Ontwikkelingen op de arbeidsmarkt Inleiding Het aantrekkelijke van loopbaan en burgerschap is dat het voortdurend in beweging is. Onze samenleving is dynamisch; er vinden continu veranderingen

Nadere informatie

> HELPENDE ZORG & WELZIJN > VERZORGENDE > MBO-VERPLEEGKUNDIGE

> HELPENDE ZORG & WELZIJN > VERZORGENDE > MBO-VERPLEEGKUNDIGE > gereformeerd mbo Zwolle 2015-2016 Heb jij: talent voor organiseren, een flexibele instelling en hart voor mensen? Kom dan bij ons studeren! Gezondheidszorg > HELPENDE ZORG & WELZIJN > VERZORGENDE > MBO-VERPLEEGKUNDIGE

Nadere informatie

A.J.E. de Veer, R. Verkaik & A.L. Francke. Hoge verwachtingen over pas gediplomeerden. Utrecht: NIVEL, 2010

A.J.E. de Veer, R. Verkaik & A.L. Francke. Hoge verwachtingen over pas gediplomeerden. Utrecht: NIVEL, 2010 Deze factsheet is een uitgave van het NIVEL. De gegevens mogen met bronvermelding (A.J.E. de Veer, R. Verkaik & A.L. Francke. Hoge verwachtingen over pas gediplomeerden. Utrecht: NIVEL, 2010) worden gebruikt.

Nadere informatie

- Ontwikkelingen arbeidsmarkt - Human Capital Agenda / Zorgpact - Sectorplan

- Ontwikkelingen arbeidsmarkt - Human Capital Agenda / Zorgpact - Sectorplan - Ontwikkelingen arbeidsmarkt - Human Capital Agenda / Zorgpact - Sectorplan Annette de Groot, directeur Utrechtzorg Erna Laclé, projectleider sectorplan IVVU, 8 september 2015 Missie Utrechtzorg Bijdragen

Nadere informatie

Academie voor Verpleegkunde Bachelor Nursing 2020

Academie voor Verpleegkunde Bachelor Nursing 2020 Academie voor Verpleegkunde Bachelor Nursing 2020 Aanleiding nieuw Beroepsprofiel Zorg met ingang van 2020 Grote fragmentatie van de zorg, beroepen en opleidingen (Kaljouw, 2015). meer dan 2400 verschillende

Nadere informatie

VS en PA op eigen benen

VS en PA op eigen benen VS en PA op eigen benen De wettelijke regeling van bevoegdheden per 1-1-2012 Context Toenemende en complexer wordende zorgvraag, groeiende personeelstekorten, groeiende behoefte aan kostenbeheersing en

Nadere informatie

Inhoud. Voorwoord 7. Over de auteurs g 9. Redactionele verantwoording 11. 1 Plannen van activiteiten 13. 2 Werken in een groep 45

Inhoud. Voorwoord 7. Over de auteurs g 9. Redactionele verantwoording 11. 1 Plannen van activiteiten 13. 2 Werken in een groep 45 Inhoud Voorwoord 7 Over de auteurs g 9 Redactionele verantwoording 11 1 Plannen van activiteiten 13 2 Werken in een groep 45 3 Werken met kinderen 60 4 Activiteiten begeleiden bij (psychogeriatrische)

Nadere informatie

forum beroepsonderwijs. DEC 6 dilemma s pittige discussies constructieve uitkomsten én hilarische momenten 1 oktober 2015 @THNK

forum beroepsonderwijs. DEC 6 dilemma s pittige discussies constructieve uitkomsten én hilarische momenten 1 oktober 2015 @THNK forum beroepsonderwijs 1 oktober 2015 @THNK Vindt u ook wat van het beroepsonderwijs? Praat mee! De volgende bijeenkomst vindt plaats op: n e x t DEC 3 Terugblik op het eerste Forum op 1 oktober met als

Nadere informatie

Agnes Kant, Tweede-Kamerlid Jessica van Ruitenburg, medewerker Tweede-Kamerfractie

Agnes Kant, Tweede-Kamerlid Jessica van Ruitenburg, medewerker Tweede-Kamerfractie ZORGELIJKE STAGES Een onderzoek naar tekorten in stages in Zorg en Welzijn Agnes Kant, Tweede-Kamerlid Jessica van Ruitenburg, medewerker Tweede-Kamerfractie ZORGELIJKE STAGES Een onderzoek naar tekorten

Nadere informatie

Tekst: Gofrie van Lieshout Foto's: Ken Wong

Tekst: Gofrie van Lieshout Foto's: Ken Wong Bij onderzoeken die de aansluiting van het onderwijs op de arbeidsmarkt en de samenwerking in kaart brengen, komt steevast de zorgsector als beste uit de bus. Sinds het bestaan van KBB, nu vier jaar, pakken

Nadere informatie

Opleiding tot verpleegkundige Máxima Medisch Centrum. Opleiding tot verpleegkundige

Opleiding tot verpleegkundige Máxima Medisch Centrum. Opleiding tot verpleegkundige Opleiding tot verpleegkundige Máxima Medisch Centrum Opleiding tot verpleegkundige Máxima Medisch Centrum Inleiding In deze brochure vind je informatie over de verpleegkundige opleidingen en de daarop

Nadere informatie

Beste begeleider, Wij hopen op uw medewerking. Alvast bedankt! Projectmanagementteam E-flow Nursing

Beste begeleider, Wij hopen op uw medewerking. Alvast bedankt! Projectmanagementteam E-flow Nursing Beste begeleider, In het kader van het project E-flow Nursing willen wij u uitnodigen om deze enquête in te vullen. Door middel van deze enquête onderzoeken wij in hoeverre het maken van de stagetoets

Nadere informatie

Zorgacademie Midden Brabant: Toekomst bestendig zorgonderwijs

Zorgacademie Midden Brabant: Toekomst bestendig zorgonderwijs Zorgacademie Midden Brabant: Toekomst bestendig zorgonderwijs Uitdagingen zorg Sterke vergrijzing Toename zorgvraag: chronisch zieken Arbeidsmarkt: zorgvraag overtreft aanbod Veranderende sociale en culturele

Nadere informatie

Verantwoordingsdocument September 2014 PERSONEELSPLAN

Verantwoordingsdocument September 2014 PERSONEELSPLAN Verantwoordingsdocument September 2014 PERSONEELSPLAN Inhoud 1. Inleiding... 3 2. Organisatiestructuur... 4 2.1 Rollen binnen de Netwerkschool (zie bijlage)... 4 2.2 Het kernteam... 5 2.3 De Interne flexibele

Nadere informatie

Agressie als thema in zorgopleidingen Ondersteuning door een onderwijskundige

Agressie als thema in zorgopleidingen Ondersteuning door een onderwijskundige Bijlage 2 Agressie als thema in zorgopleidingen Ondersteuning door een onderwijskundige Scholing Praktijk vraagt om aandacht voor agressie in zorgopleidingen In hun dagelijkse werk kunnen (jeugd) zorgprofessionals

Nadere informatie

Via de wijk aan het werk

Via de wijk aan het werk Via de wijk aan het werk Focus op de arbeidsmarkt Naast het erkennen van leerbedrijven is Calibris verantwoordelijk voor ontwikkeling en onderhoud van kwalificaties in de sectoren zorg, welzijn en sport.

Nadere informatie

OPLEIDING INTENSIVE CARE VERPLEEGKUNDIGE

OPLEIDING INTENSIVE CARE VERPLEEGKUNDIGE OPLEIDING INTENSIVE CARE VERPLEEGKUNDIGE 1. Deskundigheidsgebied van de intensive care verpleegkundige blad 2 van 11 2. Eindtermen voor de opleiding intensive care verpleegkundige blad 6 van 11 LRVV Deel

Nadere informatie

Stichting Leerstation Zorg

Stichting Leerstation Zorg Leerstation Zorg Stichting Leerstation Zorg Stichting Leerstation Zorg zet zich in voor de ontwikkeling en de kwaliteitsborging van digitaal leermateriaal voor zorg en onderwijs. Deze inspanningen hebben

Nadere informatie

Werkplekleren: de Nederlandse casus

Werkplekleren: de Nederlandse casus www.ecbo.nl Werkplekleren: de Nederlandse casus Anneke Westerhuis 22 april 2016 Werkplekleren in Nederland 1. Werkplekleren in historisch perspectief 2. De organisatie van het Nederlandse mbo en de positie

Nadere informatie

Werkplan 2016. Arbeidsmarkt. De arbeidsmarktsituatie in de regio Rotterdam wordt de komende jaren door de volgende knelpunten gekenmerkt:

Werkplan 2016. Arbeidsmarkt. De arbeidsmarktsituatie in de regio Rotterdam wordt de komende jaren door de volgende knelpunten gekenmerkt: Werkplan 2016 Werkplan 2016 Tijdens de strategiesessies met de kerngroepleden, de klankbordgroep en de bestuurders van derotterdamsezorg is benoemd welke arbeidsmarktvraagstukken in 2016 gezamenlijk aangepakt

Nadere informatie

Toekomstverkenning voor de branche Universitair Medische Centra. Vraag en aanbod van verplegend en verzorgend personeel 2015-2019

Toekomstverkenning voor de branche Universitair Medische Centra. Vraag en aanbod van verplegend en verzorgend personeel 2015-2019 Toekomstverkenning voor de branche Universitair Medische Centra Vraag en aanbod van verplegend en verzorgend personeel 2015-2019 September 2015 Willem van der Windt Ineke Bloemendaal 1 Doel van de Toekomstverkenning

Nadere informatie

FUNCTIEPROFIEL 1. ORGANISATIE. Noorderpoort

FUNCTIEPROFIEL 1. ORGANISATIE. Noorderpoort FUNCTIEPROFIEL Opdrachtgever: Functienaam: Deskundigheid Noorderpoort Lid Raad van Toezicht Sociale domein 1. ORGANISATIE Noorderpoort Noorderpoort bereidt jongeren en volwassenen voor op hun rol in de

Nadere informatie

Wat maakt je kinderdiëtist? discussie

Wat maakt je kinderdiëtist? discussie Wat maakt je kinderdiëtist? discussie Kinderdiëtist, specifieke deskundigheid of specialisatie? Geen nieuw onderwerp! In 2010 ook op de agenda. met als onderwerp groei Aantal leden gegroeid, ook dit jaar

Nadere informatie

Nederlandse Vereniging voor Manuele Therapie. Zicht op de toekomst. 22 september 2014

Nederlandse Vereniging voor Manuele Therapie. Zicht op de toekomst. 22 september 2014 Nederlandse Vereniging voor Manuele Therapie 22 september 2014 Inhoud 1. Inleiding en aanleiding 2. Strategische outline 3. De markt en de vereniging 4. Strategische domeinen 5. Beweging 1. Inleiding en

Nadere informatie

OPLEIDEN VOOR DE TOEKOMST VRAAGT NU OM ACTIE. Klaus Boonstra Directeur College Zorgopleidingen Projectleider Broedplaats Fryslân

OPLEIDEN VOOR DE TOEKOMST VRAAGT NU OM ACTIE. Klaus Boonstra Directeur College Zorgopleidingen Projectleider Broedplaats Fryslân OPLEIDEN VOOR DE TOEKOMST VRAAGT NU OM ACTIE Klaus Boonstra Directeur College Zorgopleidingen Projectleider Broedplaats Fryslân Inhoud presentatie: 1.Beelden van Zorg 2025 2.Een ongemakkelijk gesprek 3.En

Nadere informatie

Toekomstverkenning voor de branche Algemene en categorale ziekenhuizen. Vraag en aanbod van verplegend en verzorgend personeel 2015-2019

Toekomstverkenning voor de branche Algemene en categorale ziekenhuizen. Vraag en aanbod van verplegend en verzorgend personeel 2015-2019 Toekomstverkenning voor de branche Algemene en categorale ziekenhuizen Vraag en aanbod van verplegend en verzorgend personeel 2015-2019 September 2015 Willem van der Windt Ineke Bloemendaal 1 Doel van

Nadere informatie

HGZO-congres 2011. Samenwerken Samen werken Samen leren

HGZO-congres 2011. Samenwerken Samen werken Samen leren Samenwerken Samen werken Samen leren Samenwerken Het AMC wil met een beperkt aantal opleidingen structureel samenwerken bij het opleiden voor en in het AMC. Drie bij leren en werken betrokken partijen:

Nadere informatie

2010-2011 FWG in vogelvlucht

2010-2011 FWG in vogelvlucht 1 2010-2011 FWG in vogelvlucht 2 Inhoud Functiewaardering in het kort 3 FWG en uw salaris 4 Hoe is de zwaarte van uw functie bepaald? 5 Beschrijven 5 Waarderen met FWG 3.0 6 IJ kfuncties 7 Toetsing en

Nadere informatie

Aandacht voor jouw ambitie!

Aandacht voor jouw ambitie! Aandacht voor jouw ambitie! ROC Rivor is hét opleidingscentrum van regio Rivierenland. Wij bieden een breed scala aan opleidingen, cursussen en trainingen voor jongeren en volwassenen. Toch zijn we een

Nadere informatie

Checklist strategisch opleidingsplan voor ondernemingsraad. mei 2014

Checklist strategisch opleidingsplan voor ondernemingsraad. mei 2014 strategisch opleidingsplan voor ondernemingsraad mei 2014 De zorg die algemene ziekenhuizen, categorale instellingen en revalidatiecentra moeten bieden wordt steeds complexer. De ligduur wordt in zijn

Nadere informatie

Body of Knowledge. Kwalificatiedossier Doktersassistent Crebo 23180

Body of Knowledge. Kwalificatiedossier Doktersassistent Crebo 23180 Body of Knowledge Kwalificatiedossier Doktersassistent Crebo 23180 Werkversie 2016-2017 1/8 BoK Doktersassistent Inhoud Voorwoord... 3 1. Basis beroepsspecifiek en profiel... 5 1.1 Anatomie/ fysiologie

Nadere informatie

Verzorgende-IG en MBO-Verpleegkundige. Groningen, Hoogeveen, Hardenberg, Emmen

Verzorgende-IG en MBO-Verpleegkundige. Groningen, Hoogeveen, Hardenberg, Emmen #3 en MBO-Verpleegkundige Groningen, Hoogeveen, Hardenberg, Emmen Jouw mbo-opleiding volg je bij het Alfa-college Het Alfa-college is het christelijk regionaal opleidingencentrum voor Noord- en Oost-Nederland.

Nadere informatie

Landelijk Opleidingscompetentieprofiel. Master Physician Assistant

Landelijk Opleidingscompetentieprofiel. Master Physician Assistant Landelijk Opleidingscompetentieprofiel Master Physician Assistant Dit Landelijk Opleidingscompetentieprofiel van de Physician Assistant is tot stand gekomen door samenwerking tussen de 5 PA opleidingen

Nadere informatie

Informatie opleidingsstandaard voor de EVC procedure. Praktijkopleider

Informatie opleidingsstandaard voor de EVC procedure. Praktijkopleider Informatie opleidingsstandaard voor de EVC procedure Praktijkopleider Kwalificatie: Praktijkopleider Crebonummer: 90350 Niveau : 4 Geldig vanaf: 1 augustus 2012 Deel A: Beeld van de beroepengroep Praktijkopleider

Nadere informatie

Sectoraal Examenprofiel. Economisch-Administratieve beroepen, Sociaal-Juridische dienstverlening, Beveiliging & ICT

Sectoraal Examenprofiel. Economisch-Administratieve beroepen, Sociaal-Juridische dienstverlening, Beveiliging & ICT Sectoraal Eamenprofiel Economisch-Administratieve beroepen, Sociaal-Juridische dienstverlening, Beveiliging & ICT Sector: ESB&I Status: Vastgesteld Vaststellingsdatum: 21 juni 2011 Het onderstaande sectorale

Nadere informatie

Samen kiezen voor verrijking

Samen kiezen voor verrijking Samen kiezen voor verrijking Hans Timmerman Senior Beleidsmedewerker VGN Gusta van der Zanden Sectordirecteur Deltion College Marjan Emck Onderwijskundige Summa College Wat gaat er veranderen Uitgangspunten

Nadere informatie

Gespreksleidraad CAO-regelingen 2015

Gespreksleidraad CAO-regelingen 2015 Gespreksleidraad CAO-regelingen 2015 Doel van het document dat voor u ligt is om handvatten te bieden voor het voeren van de gesprekken binnen de schoolorganisatie naar aanleiding van de veranderingen

Nadere informatie

Terugkoppeling monitor subsidieregeling Versterking samenwerking lerarenopleidingen en scholen 2013-2016

Terugkoppeling monitor subsidieregeling Versterking samenwerking lerarenopleidingen en scholen 2013-2016 Terugkoppeling monitor subsidieregeling Versterking samenwerking lerarenopleidingen en scholen 2013-2016 Tussenmeting 2015 Portret samenwerkingsverband P029 Opdrachtgever: ministerie van OCW Utrecht, oktober

Nadere informatie

Nikki van der Meer. Stage eindverslag. Stage Cordaan Thuiszorg.

Nikki van der Meer. Stage eindverslag. Stage Cordaan Thuiszorg. Nikki van der Meer. Stage eindverslag Stage Cordaan Thuiszorg. Klas: lv13-4agz2 Student nummer: 500631386 Docentbegeleider: Marieke Vugts Werkbegeleider: Linda Pieterse Praktijkopleider: Evelien Rijkhoff

Nadere informatie

Veranderdocument Kwalificatiedossier Mbo-Verpleegkundige 2011-2012 ten opzichte van VP 2010-2011

Veranderdocument Kwalificatiedossier Mbo-Verpleegkundige 2011-2012 ten opzichte van VP 2010-2011 Veranderdocument Kwalificatiedossier Mbo-Verpleegkundige 2011-2012 ten opzichte van VP 2010-2011 Deel A - Tekst is gewijzigd, meer op de ontvanger gericht. Foto s zijn verwijderd; vertegenwoordigen niet

Nadere informatie

Teamkompas voor Zelfsturing

Teamkompas voor Zelfsturing Teamkompas voor Zelfsturing Wat is het teamkompas: Met dit instrument kun je inzicht krijgen in de ontwikkeling van je team als het gaat om effectief samenwerken: Waar staan wij als team? Hoe werken wij

Nadere informatie

Goede zorg van groot belang. Nederlanders staan open voor private investeringen

Goede zorg van groot belang. Nederlanders staan open voor private investeringen Goede zorg van groot belang Nederlanders staan open voor private investeringen Index 1. Inleiding p. 3. Huidige en toekomstige gezondheidszorg in Nederland p. 6 3. Houding ten aanzien van private investeerders

Nadere informatie

Introductie Methoden Bevindingen

Introductie Methoden Bevindingen 2 Introductie De introductie van e-health in de gezondheidszorg neemt een vlucht, maar de baten worden onvoldoende benut. In de politieke en maatschappelijke discussie over de houdbaarheid van de gezondheidszorg

Nadere informatie

NFU-master. Kwaliteit en Veiligheid in de Patiëntenzorg

NFU-master. Kwaliteit en Veiligheid in de Patiëntenzorg NFU-master Kwaliteit en Veiligheid in de Patiëntenzorg 2016-2018 De master Kwaliteit en Veiligheid in de Patiëntenzorg De zorg heeft initiatiefnemers en leiders in kwaliteit en veiligheid van zorg nodig.

Nadere informatie

Servicedocument urennormen van de Wet BIG en WEB

Servicedocument urennormen van de Wet BIG en WEB Servicedocument urennormen van de Wet BIG en WEB Dit document is opgesteld door: Het Ministerie van OCW, het Ministerie van VWS en de MBO Raad in samenwerking met de Inspectie van het Onderwijs en JOB.

Nadere informatie

Onderwijskundig jaarverslag

Onderwijskundig jaarverslag Onderwijskundig verslag 2013 Inhoudsopgave 1. Inleiding... 3 2. Opleidingsaanbod 2013... 4 3. Uitgegeven diploma s... 4 4. Aantal studenten per lopende opleiding op 1 maart 2014... 4 5. Urenverantwoording

Nadere informatie

De kracht van vakmanschap

De kracht van vakmanschap De kracht van vakmanschap Presentatie Anky Veldman, voorzitter Btg ZWS Kennisdelingsconferentie 29 maart 2012 Vers van de Pers A. V&VN voorstel beroepsniveau s B. Actieplan Focus op Vakmanschap C. Kenmerken

Nadere informatie

Wat houdt het beroep in? Welke opleiding is daarvoor vereist? 120282_Brochure_medewerker.indd 1. Medewerker Steriele Medische Hulpmiddelen

Wat houdt het beroep in? Welke opleiding is daarvoor vereist? 120282_Brochure_medewerker.indd 1. Medewerker Steriele Medische Hulpmiddelen Wat houdt het beroep in? Welke opleiding is daarvoor vereist? 120282_Brochure_medewerker.indd 1 Medewerker Steriele Medische Hulpmiddelen 16-07-12 10:55 Ieder jaar komen veel mensen in het ziekenhuis voor

Nadere informatie

De toekomst van uw ziekenhuis VISIE

De toekomst van uw ziekenhuis VISIE De toekomst van uw ziekenhuis 2012 VISIE 2016 MISSIE ZGT is hét gastvrije Twentse ziekenhuis waar de patiënt in goede handen is, waar medewerkers met plezier professioneel kunnen en willen werken en waar

Nadere informatie

Mbo-Verpleegkundige. Iets voor jou? Wat moet je kunnen?

Mbo-Verpleegkundige. Iets voor jou? Wat moet je kunnen? Gilde Opleidingen Telefoon: (0475)34 32 43 E-mail: info@gildeopleidingen.nl Mbo-Verpleegkundige Studierichting Zorg Locatie Geleen - Dr. H. van der Hoffplein Roermond - Kerkeveldlaan Venlo - Groenveldsingel

Nadere informatie

Welzijn-Breed (Persoonlijk Begeleider Specifieke Doelgroepen) BOL

Welzijn-Breed (Persoonlijk Begeleider Specifieke Doelgroepen) BOL Crebo Duur Niveau Leerweg Start Locatie(s) 25478 3,5 jaar Niveau 4 BeroepsOpleidende Leerweg (BOL) Augustus Auditorium, Elst Onze opleidingen in Elst kenmerken zich door kleinschaligheid en persoonlijk

Nadere informatie

Erkend leerbedrijf. dáár wordt het vak geleerd. horeca bakkerij reizen recreatie facilitaire dienstverlening

Erkend leerbedrijf. dáár wordt het vak geleerd. horeca bakkerij reizen recreatie facilitaire dienstverlening Erkend leerbedrijf dáár wordt het vak geleerd horeca bakkerij reizen recreatie facilitaire dienstverlening Waarom erkend leerbedrijf? Jonge mensen wegwijs maken in de sector: dat is de taak van een leerbedrijf.

Nadere informatie

Workshop: ROC als bedrijfsopleider Wel.. Of niet?

Workshop: ROC als bedrijfsopleider Wel.. Of niet? Workshop: ROC als bedrijfsopleider Wel.. Of niet? Margriet Snellen Beleidsadviseur Opleidingen ActiZ 6 november 2014 Welkom Wie ben ik? Wie bent u? De workshop? Wanneer ben je een bedrijfsopleider? Doelgroep:

Nadere informatie

Doorbraakproject Werkplekleren Rijnmond. Opbrengsten en overdracht

Doorbraakproject Werkplekleren Rijnmond. Opbrengsten en overdracht Doorbraakproject Werkplekleren Rijnmond Opbrengsten en overdracht 11 oktober 2011 Stageritme op de leerafdeling Het ritme van een stage is steeds meer uitgekristalliseerd en bestaat momenteel uit stages

Nadere informatie

Winnaar Beste Calibris Leerbedrijf Sport 2010 Sciandri Sportmanagement Haarlem JURYRAPPORTAGE

Winnaar Beste Calibris Leerbedrijf Sport 2010 Sciandri Sportmanagement Haarlem JURYRAPPORTAGE Winnaar Beste Calibris Leerbedrijf Sport 2010 Sciandri Sportmanagement Haarlem JURYRAPPORTAGE Achtergrond Calibris kiest jaarlijks het Beste Calibris Leerbedrijf. De prijs wordt afwisselend uitgereikt

Nadere informatie

VERSLAG VAN WERKZAAMHEDEN 2014 OPPSTAP ZORG EN WELZIJN B.V. BRIN 30VM

VERSLAG VAN WERKZAAMHEDEN 2014 OPPSTAP ZORG EN WELZIJN B.V. BRIN 30VM VERSLAG VAN WERKZAAMHEDEN 2014 OPPSTAP ZORG EN WELZIJN B.V. BRIN 30VM Amstelveen, 27 april 2015 Inhoudsopgave 1. Voorwoord 3 2. Inleiding 4 2.1. Profiel OPPstap Zorg en Welzijn 4 2.2. Het voorafgaande

Nadere informatie

Opleiding consulent seksuele gezondheid NVVS

Opleiding consulent seksuele gezondheid NVVS Dat vind ik een van de mooiste dingen aan de seksuologie: dat de geestelijke en de somatische gezondheidszorg erin samen komen. evaluatie deelnemer mensenkennis Opleiding consulent seksuele gezondheid

Nadere informatie

VERSLAG VAN WERKZAAMHEDEN 2013 OPPSTAP ZORG EN WELZIJN B.V. BRIN 30VM

VERSLAG VAN WERKZAAMHEDEN 2013 OPPSTAP ZORG EN WELZIJN B.V. BRIN 30VM VERSLAG VAN WERKZAAMHEDEN 2013 OPPSTAP ZORG EN WELZIJN B.V. BRIN 30VM Amstelveen, 18 april 2014 Inhoudsopgave 1. Voorwoord 3 2. Inleiding 4 2.1. Profiel OPPstap Zorg en Welzijn 4 2.2. Het voorafgaande

Nadere informatie

Verzorgende-IG MBO-Verpleegkundige

Verzorgende-IG MBO-Verpleegkundige Groningen, Hoogeveen, Hardenberg 02 2014-2015 Verzorgende-IG MBO-Verpleegkundige www.alfa-college.nl Jouw opleiding volg je bij het Alfa-college Het Alfa-college is het christelijk regionaal opleidingencentrum

Nadere informatie

De Verpleging en verzorging in beweging; ontwikkelingen in wonen, welzijn en zorg

De Verpleging en verzorging in beweging; ontwikkelingen in wonen, welzijn en zorg De Verpleging en verzorging in beweging; ontwikkelingen in wonen, welzijn en zorg Grande conference 2014 Henri Plagge, arts M&G MCM Voorzitter Raad van Bestuur De Zorgboog Zorgboog Voor alle generaties;

Nadere informatie

Waarderen ECVET eenheden en maatwerkopleiding

Waarderen ECVET eenheden en maatwerkopleiding Waarderen ECVET eenheden en maatwerkopleiding roc ter aa realiseert beroepsonderwijs in zeven mbo-colleges: bouw & design college business college dienstverlening college ict college onderwijs & kinderopvang

Nadere informatie

AFKORTINGEN IN TABELLEN

AFKORTINGEN IN TABELLEN VERANTWOORDING Dit document bevat de tabellen waarop het volgende artikel gebaseerd is: Veer, A.J.E. de, Francke, A.L. Verpleegkundigen positief over bevorderen van zelfmanagement. TVZ: Tijdschrift voor

Nadere informatie

Duaal opleidings traject tot verpleegkundige

Duaal opleidings traject tot verpleegkundige Duaal opleidings traject tot verpleegkundige Niveau 5 Tatiana Goijaerts 4e jaars leerling-verpleegkundige niveau 5 In de verpleging kun je echt alle kanten op Het stond voor Tatiana Goijaerts (23) nog

Nadere informatie

Samenvatting effecten en resultaten Masterplan CGO Zuid-Holland

Samenvatting effecten en resultaten Masterplan CGO Zuid-Holland BIJLAGE: Samenvatting effecten en resultaten Masterplan CGO Zuid-Holland Pagina 1: Effecten bij leerlingen Effecten bedrijven - onderwijs Toelichting: De percentages onder het kopje Nul zijn de uitersten

Nadere informatie

Examenprofiel mbo Zakelijke dienstverlening Orde & Veiligheid ICT

Examenprofiel mbo Zakelijke dienstverlening Orde & Veiligheid ICT Examenprofiel mbo Zakelijke dienstverlening Orde & Veiligheid ICT Sector: ESB&I Gevalideerd door: de paritaire commissie ECABO Vaststellingsdatum: 7 oktober 2014 Examenprofielnummer: EXPRO.16 1 Inleiding

Nadere informatie

we zijn in beeld VPTZ-ZU/ Hospice Nieuwegein

we zijn in beeld VPTZ-ZU/ Hospice Nieuwegein we zijn in beeld VPTZ-ZU/ Hospice Nieuwegein Beleid 2012-2013 Inleiding Dit beleidsstuk is geschreven om in beeld te brengen wat onze organisatie doet, waar we voor staan en waar we goed in zijn, hoe we

Nadere informatie

MEERJARENBELEIDSPLAN 2013-2016

MEERJARENBELEIDSPLAN 2013-2016 MEERJARENBELEIDSPLAN 2013-2016 Verenigd bekwaam Vereniging van Ziekenhuisinstrumentatietechnici Beleidsplan VZI versie 1.0 1 Inhoudsopgave Voorwoord pagina 3 Inleiding pagina 4 Analyse pagina 4 Strategie

Nadere informatie

Wat houdt het beroep in? Welke opleiding is daarvoor vereist? Medewerker Steriele Medische Hulpmiddelen

Wat houdt het beroep in? Welke opleiding is daarvoor vereist? Medewerker Steriele Medische Hulpmiddelen Wat houdt het beroep in? Welke opleiding is daarvoor vereist? Medewerker Steriele Medische Hulpmiddelen Ieder jaar komen veel mensen in het ziekenhuis voor een operatie of een onderzoek. Artsen en verpleegkundigen

Nadere informatie

Opleiding subsidie medezeggenschap. Joop Kools FCB Adviseur Ontwikkeling Organisatie en Medewerker

Opleiding subsidie medezeggenschap. Joop Kools FCB Adviseur Ontwikkeling Organisatie en Medewerker Opleiding subsidie medezeggenschap Joop Kools FCB Adviseur Ontwikkeling Organisatie en Medewerker Rode draad Opleidingen en subsidies in Zorg na het secorfonds Zorg en Welzijn. Opleidingsbeleid en de rol

Nadere informatie

Sport en Welzijn. Physician Assistant Masteropleiding Amsterdam

Sport en Welzijn. Physician Assistant Masteropleiding Amsterdam Gezondh Sport en Welzijn Physician Assistant Masteropleiding Amsterdam Gezondheid, Sport en Welzijn Masteropleiding Physician Assistant De Physician Assistant (PA) is een hoogopgeleide medische professional

Nadere informatie

Inhoud. Functiewaardering in het kort. FWG en uw salaris

Inhoud. Functiewaardering in het kort. FWG en uw salaris FWG in Vogelvlucht Inhoud Functiewaardering in het kort 3 FWG en uw salaris 5 Hoe is de zwaarte van uw functie bepaald? Beschrijven Waarderen met FWG 3.0 IJkfuncties Toetsing en besluit 7 7 9 10 11 Wat

Nadere informatie

Samenvatting. Adviesvragen

Samenvatting. Adviesvragen Samenvatting Adviesvragen Een deel van de mensen die kampen met ernstige en langdurige psychiatrische problemen heeft geen contact met de hulpverlening. Bij hen is geregeld sprake van acute nood. Desondanks

Nadere informatie

Woord vooraf 2 e druk

Woord vooraf 2 e druk V Woord vooraf 2 e druk Verpleegkundig, zorgkundig en verzorgend Je zult merken dat in dit boek vaak het woord verpleegkundig gebruikt wordt. Dat is niet omdat verpleegkundig werk belangrijker zou zijn

Nadere informatie