Quick scan VVE-programma s

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Quick scan VVE-programma s"

Transcriptie

1 Quick scan VVE-programma s

2 Quick scan VVE-programma s IJsbrand Jepma Sjak Rutten Sandra Beekhoven November 2009

3 Inhoudsopgave Samenvatting 3 1. Inleiding Onderzoeksvragen 9 3. Bevindingen

4 2

5 Samenvatting In opdracht van het ministerie van OCW heeft Sardes een quick scan uitgevoerd naar VVEprogramma s. De quick scan heeft betrekking op (a) het marktaandeel/gebruik van VVEprogramma s in voorschoolse voorzieningen (peuterspeelzalen en kinderdagverblijven), (b) de beweegreden(en) van de keuze voor VVE-programma s, (c) de mate waarin deze VVEprogramma s aandacht hebben voor vier onderscheiden ontwikkelingsdomeinen (taalontwikkeling en ontluikende geletterdheid, denkontwikkeling en ontluikend rekenen, motorische en creatieve ontwikkeling en persoonlijke en sociaal-emotionele ontwikkeling) en (d) de invoeringskosten van deze VVE-programma s. In deze samenvatting beschrijven we de belangrijkste bevindingen. a) Gebruik en marktaandeel VVE-programma s Er worden in Nederland negen landelijk erkende 1 VVE-programma s gebruikt in voorschoolse voorzieningen (peuterspeelzalen en kinderdagverblijven). Dit zijn: (1) Piramide, (2) Ko-totaal (Puk & Ko), (3) Startbokken, (4) Kaleidoscoop, (5) Doe meer met Bas, (6) Speelplezier, (7) Sporen, (8) Boekenpret en (9) De Taallijn. De eerste zeven programma s staan bekend als integraal centrumgericht VVE-programma. De laatste twee zijn programma s voor taalstimulering 2. Daarnaast zijn er andere programma s in gebruik die niet bekend staan als VVE-programma. Vaak betreft het hier lokale varianten, deels gebaseerd op bestaande VVE-programma s. Van de negen VVE-programma s die worden gebruikt zijn acht opgenomen in de databank Effectieve Jeugdinterventies van het NJi. Alleen Doe meer met Bas is nog niet opgenomen, dit VVE-programma is in beoordeling. De drie VVE-programma s met het grootste marktaandeel in peuterspeelzalen zijn Piramide (33 procent), Ko-totaal (Puk & Ko) (21 procent) en Startblokken (16 procent). Binnen kinderdagverblijven heeft Ko-totaal (Puk & Ko) het grootste marktaandeel met 38 procent, gevolgd door Piramide met 13 procent en daarna Boekenpret, Startblokken en Kaleidoscoop, elk met 6 procent. Tussen gemeenten van verschillende grootte zijn er verschillen in het marktaandeel van VVEprogramma s die worden gebruikt in peuterspeelzalen en kinderdagverblijven. Op peuterspeelzalen in kleinere gemeenten wordt vaker een programma gebruikt dat niet bekend staat als VVE-programma. Peuterspeelzalen in de vier grootste gemeenten (G4) werken uitsluitend met erkende VVE-programma s. Een klein deel (7 procent) van de peuterspeelzalen die gemeentelijke subsidie krijgt voor VVE, werkt met een ander programma dan een VVEprogramma. Voor de kinderdagverblijven wordt dit percentage geschat op 14 procent. 1 Met erkend wordt bedoeld dat het VVE-programma is aangemeld bij en/of wordt genoemd in de databank Effectieve Jeugdinterventies van het NJi (www.jeugdinterventies.nl) 2 De Taallijn is strikt genomen geen VVE-programma, maar een traject ter versterking van het taalaanbod in de bestaande VVE-programma s. In principe is de Taallijn in alle VVE-programma s verwerkt, wat betekent dat het een zeer groot bereik heeft. Veel groter dan het gebruik/marktaandeel van de Taallijn alleen suggereert. 3

6 b) Beweegredenen programmakeuze De allerbelangrijkste beweegreden om voor een VVE-programma te kiezen is het willen aansluiten bij het VVE-programma dat andere voor- en vroegschoolse instellingen in de directe omgeving gebruiken. Klaarblijkelijk wordt er veel waarde gehecht aan het garanderen van een doorgaande lijn tussen voorschoolse en vroegschoolse educatie. Voor 44 procent van de voorschoolse instellingen (peuterspeelzalen en kinderdagverblijven) is dit de belangrijkste beweegreden. Andere beweegredenen hebben betrekking op de pedagogisch-didactische onderbouwing (16 procent), de samenstelling van de kindpopulatie (10 procent) en de subsidievoorwaardelijke bepaling (eveneens 10 procent). Peuterspeelzalen en kinderdagverblijven verschillen niet in hun beweegredenen voor het kiezen van een VVE-programma. c) Tegemoetkoming van VVE-programma s aan vier ontwikkelingsdomeinen De negen VVE-programma s zijn beoordeeld aan de hand van een beoordelingskader waarmee is vastgesteld in hoeverre het programma aandacht heeft voor de vier onderscheiden ontwikkelingsdomeinen, (I) taalontwikkeling en ontluikende geletterdheid, (II) denkontwikkeling en ontluikend rekenen, (III) motorische en creatieve ontwikkeling en (IV) persoonlijke en sociaal-emotionele ontwikkeling 3. Tabel S1. Beoordeling VVE-programma s a.d.h.v. beoordelingskader m.b.t. aandacht voor de vier ontwikkelingsdomeinen VVE-programma type programma taalontwikkeling en denkontwikkeling en motorische en creatieve 1. Piramide integraal centrumgericht VVE-programma 2. Ko-totaal (Puk & integraal Ko) centrumgericht VVE-programma ontluikende geletterdheid ontluikend rekenen ontwikkeling persoonlijke en sociaalemotionele ontwikkeling volledig volledig volledig volledig volledig volledig in hoge mate volledig 3. Startblokken integraal centrumgericht VVE-programma 4. Kaleidoscoop integraal centrumgericht VVE-programma 5. Doe meer met Bas integraal centrumgericht VVE-programma 6. Speelplezier integraal centrumgericht VVE-programma in hoge mate in hoge mate in hoge mate volledig volledig volledig volledig volledig volledig volledig in geringe mate in geringe mate volledig volledig in hoge mate in hoge mate 4

7 (Vervolg) Tabel S1. Beoordeling VVE-programma s a.d.h.v. beoordelingskader m.b.t. aandacht voor de vier ontwikkelingsdomeinen VVE-programma type programma 7. Sporen integraal centrumgericht VVE-programma taalontwikkeling en ontluikende geletterdheid denkontwikkeling en ontluikend rekenen motorische en creatieve ontwikkeling persoonlijke en sociaalemotionele ontwikkeling in hoge mate in hoge mate in hoge mate in hoge mate 8. Boekenpret programma voor taalstimulering 9. De Taallijn programma voor taalstimulering in hoge mate niet niet niet in hoge mate niet niet niet We komen tot de conclusie dat er zeven VVE-programma s zijn die aan de voorwaarde voldoen dat ze in meer of mindere mate aandacht hebben voor de vier onderscheiden ontwikkelingsdomeinen (zie tabel S1). De mate waarin dat het geval is, varieert. De ontwikkelingsgerichte VVE-programma s als Startblokken en Sporen zijn minder voorgestructureerd dan de programmagestuurde VVE-programma s als Piramide en Ko-totaal (Puk & Ko). Het inhoudelijk aanbod van de ontwikkelingsgerichte VVE-programma s is minder expliciet omschreven. Dit maakt het lastiger om deze VVE-programma s te beoordelen in termen van aandacht besteden aan de vier ontwikkelingsdomeinen. We benadrukken verder dat de kwaliteit van uitvoering van het VVE-programma (de uitvoering zoals door de programma-ontwikkelaars bedoeld, ofwel programmagetrouwheid ) voor een groot deel de effectiviteit van het programma op de ontwikkeling van de kinderen bepaalt. Het gezamenlijke marktaandeel van de zeven VVE-programma s die (meer of minder) aandacht besteden aan de vier ontwikkelingsdomeinen bedraagt 87 procent binnen de peuterspeelzalen en 69 procent binnen de kinderdagverblijven. Tabel S2. Marktaandeel VVE-programma s die aandacht hebben voor de vier ontwikkelingsdomeinen in peuterspeelzalen en kinderdagverblijven, in % locaties tegemoetkoming aan inhoudelijke kwaliteitseis peuterspeelzalen kinderdagverblijven wel 87% 69% niet 13% 31% 13 procent van de peuterspeelzalen en 31 procent van de kinderdagverblijven werken niet met VVE-programma s die aan deze inhoudelijke eis tegemoet komen. 3 Zowel de beoordeling als de schatting van de invoeringskosten van de VVE-programma s zijn voor een inhoudelijke reactie aan de programma-ontwikkelaars/-eigenaren voorgelegd. Dit heeft niet geleid tot noemenswaardige bijstellingen. 5

8 d) Aanschafkosten VVE-programma s We zijn nagegaan wat de kosten zijn voor één groep van een kinderdagverblijf/peuterspeelzaal (met 16 kinderen en twee pedagogisch medewerkers/leidsters op de groep) die wil gaan werken met het VVE-programma. De invoeringskosten van een VVE-programma op een groep laten zich uitdrukken in kosten ten aanzien van (a) materiaal (aanschaf van de methode, praatplaten, woordenlijsten e.d.), (b) omgeving/ruimte (inrichting van hoeken e.d.) en (c) scholing (trainingstraject, certificering e.d.). Het is lastig gebleken om de invoeringskosten van de VVE-programma s onderling te vergelijken, bijvoorbeeld omdat de scholingskosten op basis van uiteenlopende rekenmodellen is berekend. De hieronder genoemde bedragen zijn daarom slechts indicatief. Tabel S3. Invoeringskosten VVE-programma s (afgerond) VVE-programma kosten (in euro s) 1. Piramide 7.500,00 2. Ko-totaal (Puk & Ko) ,00 3. Startblokken 7.500,00 4. Kaleidoscoop ,00 5. Doe meer met Bas 8.500,00 6. Speelplezier 8.000,00 7. Sporen ,00 De kosten van de scholing zijn verreweg de grootste kostenpost (75 procent of nog meer van de totale kosten) bij de invoering van een VVE-programma. Sporen is het duurste VVEprogramma in aanschaf. Dit heeft grotendeels te maken met de inzet van de pedagogista en artelierista vanuit de verantwoordelijke stichting en de intensieve scholing die nodig is om de pedagogische visie en handelingen die uit het werken met dit VVE-programma voortvloeien te internaliseren in het gedrag van de pedagogisch medewerkers/leidsters. 6

9 7

10 1 Inleiding Het ministerie van OCW wil via een quick scan beter inzicht krijgen in de inhoudelijke aspecten van voorschoolse educatie in de praktijk. De quick scan heeft betrekking op het gebruik van de VVE-programma s bij voorschoolse educatie. Hierbij worden vaak vier ontwikkelingsdomeinen genoemd, namelijk: 1) taalontwikkeling en ontluikende geletterdheid, 2) denkontwikkeling en ontluikend rekenen, 3) motorische en creatieve ontwikkeling en 4) persoonlijke en sociaal-emotionele ontwikkeling. Op basis van de quick scan VVE-programma s wil het ministerie een beter inzicht verkrijgen in de inhoud en het gebruik van VVE-programma s. Daarvoor is onderzoek nodig naar de mate waarin programma s gebruikt worden, welke ontwikkelingsdomeinen zij bevatten en wat de kosten zijn van de invoering van de verschillende programma s. Deze informatie is niet alleen behulpzaam in de ontwikkeling van het beleid, maar kan ook benut worden door gemeenten, peuterspeelzalen en kinderopvanginstellingen. 8

11 9

12 2 Onderzoeksvragen Er zijn in Nederland verschillende VVE-programma s in gebruik. Er zijn in het verleden enkele landelijke VVE-programma s (Piramide en Kaleidoscoop) geïntroduceerd. Inmiddels zijn meerdere nieuwe VVE-programma s op de markt gekomen. Het is gebruikelijk daarbij onderscheid te maken in drie typen VVE-programma s, te weten: 1) Type 1: integrale instellingsgerichte VVE- programma s (ook wel centrumgerichte of totaalprogramma s gericht op alle ontwikkelingsdomeinen, bijv. Piramide en Kaleidoscoop); 2) Type 2: instellingsgerichte programma s voor de cognitieve ontwikkeling/taalontwikkeling (bijv. Boekenpret, Taallijn) en 3) Type 3: gezinsgerichte programma s voor ontwikkelingsstimulering (bijv. de Stapprogramma s). De laatste tijd is er vanuit het beleid 4 steeds meer aandacht voor het benutten van effectief gebleken VVE-programma s ( evidence based ) van het eerste type. Een belangrijke reden hiervoor is dat dergelijke programma s meer gewenste effecten lijken te sorteren bij jonge kinderen dan andersoortige programma s. Bovendien is er de komende tijd sprake van een intensivering van het VVE-budget op macroniveau, waardoor voorschoolse instellingen beter in de gelegenheid worden gesteld om met dergelijke VVE-programma s te gaan werken. Tegen deze achtergrond is de quick scan VVE-programma s opgezet. De quick scan moet antwoord geven op de volgende vragen: 1. Welke VVE-programma s worden gebruikt in Nederland en welk marktaandeel hebben de programma s? 2. Wat zijn de beweegredenen voor de keuze voor het gebruik van een bepaald programma? 3. Welk deel van de VVE-programma s die (landelijk) gebruikt worden is opgenomen in de databank Effectieve Jeugdinterventies? 4a. Welk deel van de VVE-programma s beslaan de ontwikkelingsgebieden (1) taalontwikkeling en ontluikende geletterdheid, (2) denkontwikkeling en ontluikend rekenen, (3) motorische en creatieve ontwikkeling en 4) persoonlijke en sociaal-emotionele ontwikkeling? 4b. Welke VVE-programma s beslaan niet de vier genoemde ontwikkelingsgebieden? Wat ontbreekt er per programma? Wat is het (gezamenlijke en aparte) marktaandeel (percentage) van deze programma s? 5. Van de VVE-programma s die wel aan de voorwaarden voldoen, wat zijn de aanschafkosten van deze programma s (inclusief of exclusief een opleidingstraject dat aan het programma is verbonden)? 4 Ministerie van OCW (2008). Bestuurlijke overeenkomst over voorschoolse educatie in de G4. Wetsvoorstel ontwikkelingskansen door kwaliteit en educatie (Kamerstukken II, 2008/09, , nr. 3.) 10

13 11

14 3 Bevindingen In dit hoofdstuk rapporteren we de bevindingen van de quick scan naar de VVE-programma s. Dit doen we aan de hand van de vijf onderzoeksvragen. 1. Welke VVE-programma s worden gebruikt in Nederland en welk marktaandeel hebben de programma s? We beantwoorden deze vraag afzonderlijk voor peuterspeelzalen en kinderdagverblijven. Peuterspeelzalen In Nederland zijn er naar schatting zo n locaties waar peuterspeelzaalwerk wordt verzorgd 5. Geschat wordt dat er binnen ongeveer locaties met een VVE-programma wordt gewerkt. Onderstaande tabel bevat informatie over het gebruik en marktaandeel van deze VVEprogramma s binnen deze peuterspeelzalen. De VVE-programma s met het grootste marktaandeel staan bovenaan in de tabel. Ook het marktaandeel van de VVE-programma s binnen peuterspeelzalen in gemeenten van verschillende grootte is berekend. Uit tabel 1a volgt dat er drie VVE-programma s zijn met een marktaandeel van redelijke omvang: (1) Piramide, (2) Ko-totaal (Puk & Ko) en (3) Startblokken. Het marktaandeel van Piramide is verreweg het grootst: 33 procent van de peuterspeelzalen die VVE verzorgen, werkt met dit VVE-programma. Voor Ko-totaal (Puk & Ko) is dit 21 procent en voor Startblokken is dit 16 procent. Kaleidoscoop en Doe meer met Bas hebben duidelijk een minder groot marktaandeel: respectievelijk 7 en 8 procent van de VVE-peuterspeelzalen werkt met deze VVEprogramma s. Boekenpret, De Taallijn en Speelplezier hebben elk een nog klein marktaandeel: respectievelijk 3 procent, 3 procent en 2 procent. Het marktaandeel van Sporen is te verwaarlozen. Er zijn verschillen in het gebruik van VVE-programma s tussen peuterspeelzalen uit gemeenten van verschillende grootte. Peuterspeelzalen in de vier grootste gemeenten (G4) hebben een duidelijke voorkeur voor Ko-totaal (Puk & Ko): 49 procent van de VVEpeuterspeelzalen werkt hiermee. De helft (50 procent) van de VVE-peuterspeelzalen binnen de G27 gebruikt Piramide. Peuterspeelzalen in gemeenten met meer dan inwoners gebruiken even vaak Piramide als Startblokken, in beide gevallen werkt 31 procent van de VVE-peuterspeelzalen met een van deze VVE-programma s. Peuterspeelzalen in gemeenten met minder dan inwoners werken ook het vaakst met Piramide: 27 procent van de VVE-peuterspeelzalen heeft dit. Op peuterspeelzalen in kleinere gemeenten zien we vaker een programma dat niet bekend staat als VVE-programma (overige VVE-programma s). Het gaat hier vaak om eigen 5 Jepma, IJ., Vegt, A.L. van der, Cuelenaere, B., Siegert, J. en Thio, V. (2009). Trends in en rondom het peuterspeelzaalwerk. Utrecht/Rotterdam: Sardes/ECORYS. 12

15 varianten van bekende VVE-programma s, of varianten als Ben ik in beeld, Peutergym, Peuterpraat, Taalrijk etc. Peuterspeelzalen in de G4 werken enkel en alleen met de grote VVE-programma s. Tabel 1a. Gebruik en marktaandeel VVE-programma s in peuterspeelzalen (aantal en % locaties)* G4 (n = 315) G27 (n = 325) > inw. (n = 470) < inw. (n = 369) totaal** (n = 2.600) Piramide 28% 50% 31% 27% 33% Ko-totaal (Puk & Ko) 49% 11% 19% 19% 21% Startblokken 7% 11% 31% 8% 16% Kaleidoscoop 16% 6% 4% 4% 7% Doe meer met Bas 0% 0% 8% 20% 8% Boekenpret 0% 3% 3% 7% 3% De Taallijn 0% 11% 0% 6% 3% Speelplezier 0% 3% 0% 5% 2% Sporen 0% 0% 0% 0% 0% andere programma s*** 0% 11% 11% 10% 8% onbekend welke 0% 0% 0% 4% 1% programma s**** * De (geschatte) cijfers uit deze tabel komen uit de Landelijke Monitor VVE We hebben ons gebaseerd op geschikte gegevens op locatieniveau uit 157 gemeenten (G4: 3 gemeenten; G27: 20 gemeenten; > inwoners: 57 gemeenten; < inwoners: 77 gemeenten). ** In de laatste kolom gaat het om gewogen aantallen en percentages locaties. Daarmee is een landelijk beeld gekregen van het marktaandeel van de VVE-programma s. Opgeteld is het marktaandeel van alle programma groter dan 100 procent; deels komt dit door dubbelgebruik, deels door kleine afrondingsverschillen. *** Dit zijn stimuleringsprogramma s die niet als VVE-programma s bekend staan: vooral allerlei lokale varianten, deels gebaseerd op bestaande programma s worden genoemd. **** Deze gemeenten gaven aan wel VVE te subsidiëren in peuterspeelzalen, maar hebben gedeeltelijke of helemaal geen informatie verschaft over het VVE-programma. Bij deze groep (7 gemeenten) zitten twee gemeenten die geen financiële middelen krijgen voor VVE. Binnen 5 procent van de peuterspeelzalen wordt met meer dan één programma gewerkt ( dubbelgebruik ). We schatten dat 7 procent van de peuterspeelzalen die gemeentelijke subsidie krijgen voor VVE, met een ander programma werken dan een VVE-programma. Dit betekent dat 2 procent van de peuterspeelzalen dit andere programma uit eigen middelen bekostigen. Daarbij komt dat voor een klein deel van de peuterspeelzalen niet bekend is of het om een VVE-programma of ander programma gaat. Gedeeltelijk komt dit doordat ze voorheen hiervoor wel subsidie kregen van de gemeente, maar nu niet meer. Toch zijn ze met het programma blijven werken. 13

16 Kinderdagverblijven Nederland telt zo n locaties waar dagopvang voor 0 tot 4-jarigen wordt gegeven 6. Geschat wordt dat binnen ongeveer 300 kinderdagverblijven met een VVE-programma wordt gewerkt. De volgende tabel geeft informatie over het gebruik en marktaandeel van deze VVEprogramma s binnen deze kinderdagverblijven. Tabel 1b. Gebruik en marktaandeel VVE-programma s in kinderdagverblijven (aantal en % locaties)* G4 (n = 88) G27 (n = 33) > inw. (n = 65) < inw. (n = 36) totaal** (n = 300) Ko-totaal (Puk & Ko) 86% 21% 35% 17% 38% Piramide 13% 36% 11% 8% 13% Boekenpret 0% 0% 6% 25% 6% Startblokken 0% 21% 11% 0% 6% Kaleidoscoop 1% 6% 11% 6% 6% Doe meer met Bas 0% 0% 8% 15% 5% De Taallijn 0% 6% 0% 19% 4% Speelplezier 0% 9% 0% 0% 1% Sporen 0% 0% 0% 0% 0% andere programma s*** 0% 3% 41% 33% 20% * De (geschatte) cijfers uit deze tabel komen uit de Landelijke Monitor VVE We hebben ons gebaseerd op geschikte gegevens op locatieniveau uit 48 gemeenten die VVE subsidiëren in de kinderopvang (G4: 4 gemeenten; G27: 10 gemeenten; > inwoners: 17 gemeenten; < inwoners: 17 gemeenten). ** In de laatste kolom gaat het om gewogen aantallen en percentages locaties. Daarmee is een landelijk beeld gekregen van het marktaandeel van de VVE-programma s. *** Dit zijn stimuleringsprogramma s die niet als VVE-programma s bekend staan: vooral allerlei lokale varianten, deels gebaseerd op bestaande programma s worden genoemd. Binnen kinderdagverblijven bestaat een ietwat ander beeld in het gebruik en marktaandeel van VVE-programma s dan binnen peuterspeelzalen. Kinderdagverblijven die met een VVE-programma werken, gebruiken meestal Ko-totaal (Puk & Ko): 38 procent van de VVE-kinderdagverblijven doet dit. Piramide heeft een marktaandeel van 13 procent. De overige VVE-programma s hebben duidelijk een minder groot marktaandeel. Sporen wordt nagenoeg niet gebruikt. Net als bij de peuterspeelzalen zien we bij de kinderdagverblijven ook verschillen in het gebruik en marktaandeel van de VVE-programma s tussen gemeenten van verschillende grootte. Waar Ko-totaal (Puk & Ko) verreweg het grootste marktaandeel heeft (86 procent) binnen VVE-kinderdagverblijven van de G4, heeft Piramide het grootste marktaandeel binnen VVE-kinderdagverblijven van de G27 (36 procent). Boekenpret heeft het grootste marktaandeel (25 procent) binnen de VVE-kinderdagverblijven van de gemeenten met minder dan inwoners. 6 Paulussen-Hoogeboom, M.C. en Gemmeke, M. (2009). Monitor capaciteit kinderopvang Capaciteitsgegevens in het jaar Amsterdam: Regioplan Beleidsonderzoek. 14

17 We schatten dat 14 procent van de kinderdagverblijven die gemeentelijke subsidie krijgen voor VVE, met een ander programma werken dan een VVE-programma. Dit betekent dat 6 procent van de kinderdagverblijven dit andere programma uit eigen middelen bekostigen. 2. Wat zijn de beweegredenen voor de keuze voor het gebruik van een bepaald programma? Met een landelijke steekproef van ruim 300 voorschoolse instellingen (142 organisaties van peuterspeelzaalwerk en 159 organisaties van kinderopvang) is gebeld om na te gaan welke beweegredenen ze hebben voor de keuze van een VVE-programma. Beweegredenen: overall Om te beginnen presenteren we de beweegredenen die peuterspeelzalen en kinderdagverblijven hebben bij de keuze van een VVE-programma, zonder onderscheid te maken naar de verschillende VVE-programma s die ze gebruiken. Tabel 2a. Beweegreden Beweegreden(en) keuze VVE-programma s (aantal en % organisaties) totaal (n = 158) 1. aansluiten bij VVE-programma in naburige voor- en vroegschoolse instellingen/ basisscholen (bijv. we wilden een doorgaande lijn in VVE met de basisschool ) 2. pedagogisch-didactische onderbouwing (bijv. paste het beste bij onze werkwijze/benadering van kinderen ) 3. samenstelling kindpopulatie (bijv. we hebben (g)een grote groep kinderen met een taalachterstand ) 4. subsidievoorwaardelijke bepaling (bijv. moest van gemeente, anders kregen we geen subsidie ) 5. gemakkelijkheid in gebruik (bijv. gebruikersvriendelijk, geeft vrijheid/ professionaliteit aan pedagogisch medewerkers/leidsters, is geen keurslijf ) 6. praktische invoering (bijv. dit VVE-programma was makkelijk in te voeren, stelt geen hoge implementatie-eisen ) 7. beleidslijn van de instelling (bijv. op managementniveau is bepaald dat we met dit VVE-programma moesten gaan werken ) 8. aanschafkosten/financiën (bijv. was de goedkoopste, paste binnen ons budget ) 9. advies van externen (bijv. er is een analyse gemaakt door een adviseur die ons dit VVE-programma aanraadde ) 10. effectiviteit (bijv. van dit programma is wetenschappelijk bewezen dat het effectief is, evidence based ) 44% 16% 10% 10% 7% 5% 3% 3% 2% 1% Verreweg de belangrijkste beweegreden om voor een VVE-programma te kiezen is het willen aansluiten bij het VVE-programma dat andere voor- en vroegschoolse voorzieningen in de directe omgeving gebruiken. Voor 44 procent van de voorschoolse instellingen is dit de belangrijkste beweegreden. Kennelijk wordt er veel waarde gehecht aan de samenwerking en afstemming met andere voor- en vroegschoolse instellingen ten einde een doorgaande leerlijn in VVE voor jonge kinderen te realiseren. De op één na belangrijkste beweegreden heeft betrekking op de pedagogisch-didactische benadering die het VVE-programma voorstaat; 16 procent van de voorschoolse instellingen 15

18 geeft deze beweegreden de hoogste prioriteit. Voorschoolse voorzieningen willen dat deze benadering aansluit bij de eigengemaakte wijze van de leidsters/pedagogisch medewerkers van de peuterspeelzaal/het kinderdagverblijf. De samenstelling van de kindpopulatie en de subsidievoorwaardelijke bepaling spelen een rol bij de keuze voor een VVE-programma, maar deze rol is betrekkelijk klein. Voor 10 procent van de voorschoolse instellingen zijn dit de belangrijkste beweegredenen. De overige beweegredenen spelen slechts een marginale rol (minder dan 10 procent) in de keuze voor een VVE-programma. Verdiepende analyses naar verschillen in beweegredenen voor peuterspeelzalen en kinderdagverblijven tonen aan dat beide type voorschoolse instellingen vrijwel dezelfde beweegredenen hebben voor de keuze van een VVE-programma. Beweegredenen voor keuze Piramide, Ko-totaal (Puk & Ko) en Startblokken Vervolgens gaan we voor de drie VVE-programma s met het grootste gebruik en marktaandeel na welke beweegreden(en) de peuterspeelzalen en kinderdagverblijven hebben voor hun keuze. Tabel 2b. beweegreden(en) Beweegreden(en) keuze Piramide, Ko-totaal (Puk & Ko) en Startblokken (aantal en % organisaties) 1. aansluiten bij VVE-programma in naburige voor- en vroegschoolse instellingen/basisscholen (bijv. we wilden een doorgaande lijn in VVE met de basisschool ) 2. subsidievoorwaardelijke bepaling (bijv. moest van gemeente, anders kregen we geen subsidie ) 3. samenstelling kindpopulatie (bijv. we hebben (g)een grote groep kinderen met een taalachterstand ) 4. pedagogisch-didactische onderbouwing (bijv. paste het beste bij onze werkwijze/ benadering van kinderen ) 5. gemakkelijkheid in gebruik (bijv. gebruikersvriendelijk, geeft vrijheid/ professionaliteit aan pedagogisch medewerkers/leidsters, is geen keurslijf ) 6. praktische invoering (bijv. dit VVE-programma was makkelijk in te voeren, stelt geen hoge implementatieeisen ) 7. beleidslijn van de instelling (bijv. op managementniveau is bepaald dat we met dit VVE-programma moesten gaan werken ) 8. advies van externen (bijv. er is een analyse gemaakt door een adviseur die ons dit VVE-programma aanraadde ) 9. effectiviteit (bijv. van dit programma is wetenschappelijk bewezen dat het effectief is, evidence based ) 10. aanschafkosten/financiën (bijv. was de goedkoopste, paste binnen ons budget ) Piramide (n = 70) Ko-totaal (Puk & Ko) (n = 51) Startblokken (n = 41) 47% 39% 61% 14% 4% 5% 13% 10% 2% 11% 16% 17% 4% 12% 5% 3% 8% 2% 3% 6% 2% 1% 2% 5% 1% 0% 0% 0% 4% 0% Bij alle voorschoolse instellingen is de belangrijkste beweegreden het aansluiten bij het VVE-programma dat in naburige voor- en vroegschoolse instellingen wordt toegepast. Het relatieve belang verschilt echter per VVE-programma. Vooral voor de voorschoolse 16

19 instellingen die met Startblokken werken is dit een belangrijke beweegreden geweest voor de keuze van het VVE-programma. De keuze voor Piramide wordt daarnaast (in ongeveer gelijke mate) gemotiveerd uit drie andere beweegredenen: de subsidievoorwaardelijke bepaling, de samenstelling van de kindpopulatie en de pedagogisch-didactische onderbouwing. Alle andere beweegredenen hebben een klein aandeel in het keuzeproces. De keuze voor Startblokken, maar ook Ko-totaal (Puk & Ko) wordt daarnaast voor een betrekkelijk groot deel ingegeven door de pedagogisch-didactische onderbouwing. Overige beweegredenen spelen bij de keuze voor Startblokken slechts een kleine rol. Bij de keuze voor Ko-totaal (Puk & Ko) doet ook de gemakkelijkheid in gebruik en de samenstelling van de kindpopulatie mee. Andere beweegredenen spelen geen grote rol van betekenis. Opvallend is dat er onder invloed van een groeiend belang van evidence based de bewezen effectiviteit van een VVE-programma niet meespeelt bij de keuze. 3. Welk deel van de VVE-programma s die (landelijk) gebruikt worden is opgenomen in de databank Effectieve Jeugdinterventies? Op basis van de bevindingen bij vraag 1 blijkt dat de volgende VVE-programma s worden gebruikt bij het verzorgen van voorschoolse educatie: 1) Piramide 2) Ko-totaal (Puk & Ko) 3) Startblokken 4) Kaleidoscoop 5) Doe meer met Bas 6) Speelplezier 7) Sporen 8) Boekenpret 9) De Taallijn Van deze VVE-programma s is via raadpleging van de databank Effectieve Jeugdinterventies nagegaan of ze erin zijn opgenomen. In de databank worden alleen interventies opgenomen die op z'n minst goed zijn beschreven en theoretisch goed zijn onderbouwd. Van de interventie is erkend dat ze (in theorie) effectief zijn. Van een deel van de opgenomen interventies is de effectiviteit ook door onderzoek aangetoond. Een interventie wordt pas in de databank opgenomen na erkenning door een onafhankelijke erkenningscommissie: de erkenningscommissie Interventies van het NJi, deelcommissie Ontwikkelingsstimulering en onderwijsgerelateerde interventies en jeugdwelzijn. Er zijn ook programma's die niet in aanmerking komen voor opname in de databank Effectieve Jeugdinterventies. Bijvoorbeeld als de ontwikkelaar de interventie niet ter beoordeling wil voorleggen aan de erkenningscommissie of als de interventie niet (meer) wordt uitgevoerd. Als een VVE-programma niet is opgenomen in de databank, kan dat op impliciete wijze ook iets zeggen over de kwaliteit van het programma: het kan zijn afgewezen. 17

20 Tabel 3.1 Welke VVE-programma s zijn opgenomen in de databank Effectieve Jeugdinterventies? naam VVE-programma type programma opgenomen 1. Piramide integraal centrumgericht VVE-programma ja 2. Ko-totaal (Puk & Ko) integraal centrumgericht VVE-programma ja 3. Startblokken integraal centrumgericht VVE-programma ja 4. Kaleidoscoop integraal centrumgericht VVE-programma ja 5. Doe meer met Bas* integraal centrumgericht VVE-programma nee 6. Speelplezier integraal centrumgericht VVE-programma ja 7. Sporen integraal centrumgericht VVE-programma ja 8. Boekenpret programma voor taalstimulering ja 9. De Taallijn programma voor taalstimulering ja * Dit VVE-programma is in beoordeling. Er is nog niet bekend of het programma al dan niet (in theorie) effectief is. De raadpleging van de databank leert dat het overgrote deel van de landelijk gebruikte VVEprogramma s is opgenomen. Enkel het VVE-programma Doe meer met Bas is (nog) niet opgenomen, het is voorgelegd ter beoordeling. 4a. Welk deel van de VVE-programma s beslaan de ontwikkelingsgebieden (1) taalontwikkeling en ontluikende geletterdheid, (2) denkontwikkeling en ontluikend rekenen, (3) motorische en creatieve ontwikkeling en (4) persoonlijke en sociaalemotionele ontwikkeling? 4b. Welke VVE-programma s beslaan niet de vier genoemde ontwikkelingsgebieden? Wat ontbreekt er per programma? Wat is het (gezamenlijke en aparte) marktaandeel (percentage) van deze programma s? Vooraf De negen programma s vallen in de classificatie van de databank Effectieve Jeugdinterventies van het NJi onder twee hoofdgroepen. Zeven programma s vallen in de categorie integrale centrumgerichte VVE-programma s. Dit zijn Piramide, Ko-totaal (Puk & Ko), Startblokken, Kaleidoscoop, Doe meer met Bas, Speelplezier en Sporen. De overige twee, Boekenpret en De Taallijn, zijn programma s voor taalstimulering en besteden dus per definitie minder aandacht aan de overige drie ontwikkelingsdomeinen. De zeven programma s binnen de categorie integrale centrumgerichte VVE-programma s kennen een heel verschillende aanpak, die uitgaat van een verschillende visie op de ontwikkeling van kinderen en de wijze waarop dit in een kindercentrum gestimuleerd kan worden. Wanneer we programma s plaatsen op een continuüm dan vinden we aan de ene kant de ontwikkelingsgerichte programma s. Leidsters en pedagogisch medewerkers volgen en observeren de ontwikkeling van het kind en bieden activiteiten aan waar het kind op dat moment aan toe is. Er wordt gewerkt volgens een vaste methodiek, maar er wordt geen vaststaand inhoudelijk programma afgewerkt. Aan de andere kant van het continuüm staan de programmagestuurde VVE-programma s. Deze kennen een vaste structuur, waarbij de kinderen vaste activiteiten worden aangeboden, bijvoorbeeld via thema s. Het beschrijven van programma s in termen van de aandacht die besteedt wordt aan de vier ontwikkelingsgebieden is veel moeilijker bij ontwikkelingsgerichte programma s dan bij programmagestuurde VVE-programma s, omdat het inhoudelijk aanbod bij 18

Piramide. Dé educatieve methode voor alle jonge kinderen

Piramide. Dé educatieve methode voor alle jonge kinderen Voor- en vroegschoolse educatie Piramide Piramide Dé educatieve methode voor alle jonge kinderen Geeft jonge kinderen de kans zich optimaal te ontwikkelen Biedt houvast en ruimte voor pedagogisch medewerkers,

Nadere informatie

Piramide. De educatieve methode voor alle jonge kinderen

Piramide. De educatieve methode voor alle jonge kinderen Voor- en vroegschoolse educatie Piramide Piramide De educatieve methode voor alle jonge kinderen Geeft jonge kinderen de kans zich optimaal te ontwikkelen Biedt houvast en ruimte voor pedagogisch medewerkers,

Nadere informatie

Pedagogische kwaliteit in beweging

Pedagogische kwaliteit in beweging Pedagogische kwaliteit in beweging De kinderopvang staat voor grote uitdagingen: kinderen een veilige basis en voldoende uitdaging bieden voor een gezonde ontwikkeling en hen voorbereiden op het basisonderwijs.

Nadere informatie

Taalbeleidsplan Sisa Kinderopvang Kinderdagverblijven en Peuterspeelplaatsen

Taalbeleidsplan Sisa Kinderopvang Kinderdagverblijven en Peuterspeelplaatsen 1 Taalbeleidsplan Sisa Kinderopvang Kinderdagverblijven en Peuterspeelplaatsen 2 Voorwoord Door middel van dit taalbeleidsplan wordt zichtbaar hoe onze voorschoolse voorzieningen bijdragen aan de taalontwikkeling

Nadere informatie

Doe meer met Bas. Speel- en leerprogramma bij de Bas-prentenboeken

Doe meer met Bas. Speel- en leerprogramma bij de Bas-prentenboeken Doe meer met Bas Speel- en leerprogramma bij de Bas-prentenboeken In samenwerking met de gemeente Staphorst, directies, onderbouwleerkrachten en leid(st)ers van peuterspeelzalen in Staphorst. cip-gegevens

Nadere informatie

Uitvoeringsnotitie VVE gemeente Dalfsen Uitwerking VVE-beleid en toelichting op de beleidsregels VVE

Uitvoeringsnotitie VVE gemeente Dalfsen Uitwerking VVE-beleid en toelichting op de beleidsregels VVE Uitvoeringsnotitie VVE gemeente Dalfsen Uitwerking VVE-beleid en toelichting op de beleidsregels VVE Dalfsen, augustus 2012 1 Inleiding Dit document is een uitwerking van de Notitie Beleid en uitvoering

Nadere informatie

Preview. Kwaliteit van VVE in de Kinderopvang. Pedagogische doelen. Wat is kwaliteit?

Preview. Kwaliteit van VVE in de Kinderopvang. Pedagogische doelen. Wat is kwaliteit? Kwaliteit van VVE in de Kinderopvang Preview Wat is kwaliteit? Stand van zaken anno 2009 Waarom VVE in de kinderopvang? Doelgroepen Professionalisering Kwaliteit van VVE: wat werkt? Wat voegt VVE toe?

Nadere informatie

Beginpagina INSTRUCTIES VOOR HET INVULLEN

Beginpagina INSTRUCTIES VOOR HET INVULLEN Beginpagina INSTRUCTIES VOOR HET INVULLEN De vragen in deze Landelijke VVE monitor hebben betrekking op de situatie in het schooljaar 2009 2010. Ideaal gesproken gaat u uit van één teldatum, het liefst

Nadere informatie

Zorgboekje. Kindgegevens

Zorgboekje. Kindgegevens Zorgboekje De pedagogisch medewerker vult dit boekje behorende bij het overdrachtdocument peuter kleuter in als er een zorgbehoefte bij het kind is gesignaleerd. Zij/ hij vult in wat van toepassing is

Nadere informatie

Inhoudelijke beschrijving Vversterk Basistraining per module

Inhoudelijke beschrijving Vversterk Basistraining per module Inhoudelijke beschrijving Vversterk Basistraining per module Module 1 De Nederlandse VVE-programma s en de Taallijn VVE Hoe ontwikkelen kinderen zich. ontwikkelingsgebieden. kerndoelen, tussendoelen, leerlijnen.

Nadere informatie

PEUTER EXTRA PROJECT 2014 KDV WERELDPLEK

PEUTER EXTRA PROJECT 2014 KDV WERELDPLEK PEUTER EXTRA PROJECT 2014 KDV WERELDPLEK Waarom een Peuter Extra Project? We kennen ze allemaal, onze oudste peutertjes die voorheen vol enthousiasme speelden op het kinderdagverblijf of thuis zichzelf

Nadere informatie

Culemborgs VVE beleid 2011-2014

Culemborgs VVE beleid 2011-2014 Culemborgs VVE beleid 2011-2014 Wat is VVE? VVE staat voor voor- en vroegschoolse educatie. VVE is een programmatisch aanbod dat er op gericht is om taal- en ontwikkelingsachterstanden bij kinderen te

Nadere informatie

Taalstimulering en brede ontwikkeling voor kinderen van 0 tot 4 jaar

Taalstimulering en brede ontwikkeling voor kinderen van 0 tot 4 jaar Taalstimulering en brede ontwikkeling voor kinderen van 0 tot 4 jaar op kinderdagverblijven Volg het kind, beleef de dag Hoe werkt Ben ik in Beeld? Ben ik in Beeld is speciaal ontwikkeld voor kinderdagverblijven.

Nadere informatie

Pedagogische werkwijze op de locatie (

Pedagogische werkwijze op de locatie ( Locatie: Voorschool De Vijf Sterren opgemaakt d.d.: april 2014 door: Ineke van der Haak, locatiemanager Omvang van de voorschool en de samenstelling van de groepen Er kunnen maximaal 64 kinderen per dag

Nadere informatie

Pedagogisch Beleid. Inschrijving

Pedagogisch Beleid. Inschrijving Pedagogisch Beleid Inschrijving U vertrouwt ons uw kind toe en wij willen ook het allerbeste voor uw kind. In dit gesprek kunt u meer over uw kind vertellen.zijn er bijzonderheden waar wij rekening mee

Nadere informatie

Ontwikkelingen rond VVE in kort bestek

Ontwikkelingen rond VVE in kort bestek Ontwikkelingen rond VVE in kort bestek Inleiding De Voor- en Vroegschoolse Educatie en de daarmee te behalen opbrengsten in de ontwikkeling van kinderen staan volop in de belangstelling vanwege het maatschappelijk

Nadere informatie

VVE beleidsplan. (versie 1.2 /februari 2015)

VVE beleidsplan. (versie 1.2 /februari 2015) VVE beleidsplan (versie 1.2 /februari 2015) Voorwoord Voor u ligt het eerste VVE beleidsplan van Peuterspeelzaal Kip Kakel. Hierin staat beschreven op welke wijze wij uitvoering willen geven aan de voor

Nadere informatie

PEUTER EXTRA PROJECT 2016 KDV WERELDPLEK

PEUTER EXTRA PROJECT 2016 KDV WERELDPLEK PEUTER EXTRA PROJECT 2016 KDV WERELDPLEK Waarom een Peuter Extra Project? We kennen ze allemaal, onze oudste peutertjes die voorheen vol enthousiasme speelden op het kinderdagverblijf of thuis zichzelf

Nadere informatie

Samen de Wereld Kleuren. Pedagogische visie

Samen de Wereld Kleuren. Pedagogische visie Samen de Wereld Kleuren Pedagogische visie 2 SWK-Kinderopvang Samen de Wereld Kleuren Samen de Wereld Kleuren SWK-Kinderopvang: Samen de Wereld Kleuren Onze kinderopvangorganisaties hebben aandacht voor

Nadere informatie

Inhoud Trainersmap Verdieping

Inhoud Trainersmap Verdieping Inhoud Trainersmap Verdieping 2 Module 9 Taal Module 10 Rekenen/wiskunde en Science (basisonderwijs) Module 11 Sociaal-emotionele ontwikkeling - verdieping Module 12 Sensomotorische ontwikkeling - verdieping

Nadere informatie

De Voorleesvogel voor ouders en peuters. Workshop voor leid(st)ers

De Voorleesvogel voor ouders en peuters. Workshop voor leid(st)ers De Voorleesvogel voor ouders en peuters Workshop voor leid(st)ers 1 Gemeentebibliotheek Utrecht Bureau Educatieve Ondersteuning 030-2861943 gbu.beo2@utrecht.nl 2 Inhoud Inleiding... 4 Opzet van de workshop...

Nadere informatie

Algemene informatie Kinderopvang 0-4. November 2014

Algemene informatie Kinderopvang 0-4. November 2014 Algemene informatie Kinderopvang 0-4 November 2014 Voorwoord Positive Action wordt in Amerika met veel succes uitgevoerd. Het is een bewezen effectief programma dat positieve resultaten behaalt op zowel

Nadere informatie

PRAAT MET DE RAAD kort verslag

PRAAT MET DE RAAD kort verslag PRAAT MET DE RAAD kort verslag Datum: 19 mei 2015 Spreker: Corine Laurant, namens Stichting Kinderen en Ouders Onderwerp: Stichting Kinderen en Ouders als gesubsidieerde instelling voor peuterspeelzalen

Nadere informatie

info over de voorschool Voor- en Vroegschoolse educatie

info over de voorschool Voor- en Vroegschoolse educatie info over de voorschool Voor- en Vroegschoolse educatie Voorwoord Partou Kinderopvang Beste ouders/verzorgers, U heeft uw kind aangemeld voor een voorschool. In dit boekje vindt u alle informatie over

Nadere informatie

Piramide. Informatie voor ouders en verzorgers

Piramide. Informatie voor ouders en verzorgers Voor- en vroegschoolse educatie Piramide Piramide Informatie voor ouders en verzorgers Voor alle kinderen van 0 tot 7 jaar Optimale ontwikkeling van ieder kind Spel staat centraal Zelfstandig leren Wat

Nadere informatie

Evaluatie pilot VVE Nieuwleusen

Evaluatie pilot VVE Nieuwleusen Evaluatie VVE Pilot Nieuwleusen Een samenwerking tussen: Doomijn peuterspeelzaal Kon. Julianalaan Landstede Kinderdagverblijf t Hummelhof Carinova consultatiebureau Nieuwleusen Gemeente Dalfsen Maart,

Nadere informatie

Effectiviteit van voor- en vroegschoolse programma s in Nederland

Effectiviteit van voor- en vroegschoolse programma s in Nederland Effectiviteit van voor- en vroegschoolse programma s in Nederland Hans Meij, Karen Mutsaers en Toon Pennings 2009, Nederlands Jeugdinstituut / NJi Niets uit deze uitgave mag worden vermenigvuldigd en/of

Nadere informatie

Theoretische Verantwoording Uk & Puk

Theoretische Verantwoording Uk & Puk Theoretische Verantwoording Uk & Puk Probleemanalyse In schooljaar 2008/2009 waren er 240.000 achterstandsleerlingen in het Nederlandse basisonderwijs (Boerdam, 2009). De belangrijkste risicofactor die

Nadere informatie

DE KWALITEIT VAN VVE IN DE GEMEENTE KAAG EN BRAASSEM IN 2012

DE KWALITEIT VAN VVE IN DE GEMEENTE KAAG EN BRAASSEM IN 2012 DE KWALITEIT VAN VVE IN DE GEMEENTE KAAG EN BRAASSEM IN 2012 Utrecht, november 2012 3426545 Pagina 1 van 15 Pagina 2 van 15 Inhoud Voorwoord 5 Inleiding 7 1 VVE op gemeentelijk niveau 9 2 De oordelen over

Nadere informatie

Piramide op Vlasgaard

Piramide op Vlasgaard Piramide op Vlasgaard Evenwichtig, vol afwisseling, leuk en voor elk kind! Pagina 1 Vlasgaard heeft gekozen voor het werken met Piramide in onze groepen 1 2! Gezellige lokalen met knusse hoeken voor kinderen

Nadere informatie

Piramide en Schatkist in het rekenonderwijs. Komend uur. Piramide 14-9-2010. Marlin Nijhof

Piramide en Schatkist in het rekenonderwijs. Komend uur. Piramide 14-9-2010. Marlin Nijhof Piramide en Schatkist in het rekenonderwijs Marlin Nijhof Komend uur Piramide komende maanden Schatkist komende maanden Praktische tips van mij Praktische tips van elkaar Piramide 1 Piramide & beginnende

Nadere informatie

Voorschoolse voorzieningen Ommen

Voorschoolse voorzieningen Ommen Voorschoolse voorzieningen Ommen Ommen, november 2012 Voorschoolse voorzieningen Ommen Peuterontwikkeling in Ommen; in het belang van peuters Uw kind gaat naar een peuterspeelzaal of kinderdagverblijf

Nadere informatie

Voorschoolse voorzieningen Ommen

Voorschoolse voorzieningen Ommen Voorschoolse voorzieningen Ommen Ommen, juni 2012 Wat is Voor- en Vroegschoolse Educatie (VVE) Voor- en Vroegschoolse Educatie is bedoeld voor kinderen vanaf ongeveer 2½ jaar. Sommige kinderen in die leeftijd

Nadere informatie

PEUTER EXTRA PROJECT 2013 KDV WERELDPLEK

PEUTER EXTRA PROJECT 2013 KDV WERELDPLEK PEUTER EXTRA PROJECT 2013 KDV WERELDPLEK Waarom een Peuter Extra Project? We kennen ze allemaal, onze oudste peutertjes die voorheen vol enthousiasme speelden op het kinderdagverblijf of thuis zichzelf

Nadere informatie

Beleidsplan Voor- en vroegschoolse Educatie 2011-2014. en nu is het OKE

Beleidsplan Voor- en vroegschoolse Educatie 2011-2014. en nu is het OKE Beleidsplan Voor- en vroegschoolse Educatie 2011-2014 en nu is het OKE Inhoudsopgave: I Inleiding 2 Ontwikkelingen VVE-beleid 2.1 Landelijk beleid 4 2.2 Wat betekent dit voor gemeenten 4 3 Lokaal VVE-beleid

Nadere informatie

Brochure. Kindcentrum

Brochure. Kindcentrum Brochure Kindcentrum Positive Action Positive Action is een programma waarmee kinderen ondersteund en uitgedaagd worden in het ontwikkelen van hun unieke talenten. Het gaat daarbij niet alleen over goede

Nadere informatie

Ouderbeleid Peuterdorp

Ouderbeleid Peuterdorp Ouderbeleid Peuterdorp Ouderbeleid Peuterdorp Ouderbeleid = de visie op de positie en rol in de eigen voorziening Ouderparticipatie = de vertaling van het ouderbeleid: hoe doe je dat Ouder als klant Ouder

Nadere informatie

Scholing binnen BoekStart. voor de Bibliotheek en kinderopvang

Scholing binnen BoekStart. voor de Bibliotheek en kinderopvang Scholing binnen BoekStart voor de Bibliotheek en kinderopvang SCHOLING BINNEN BOEKSTART In het kader van BoekStart zijn trainingen ontwikkeld die Bibliotheekmedewerkers, medewerkers van de Provinciale

Nadere informatie

Inhoudsopgave. Deel I Achtergronden. 1 Inleiding 19. 2 Ontwikkeling van jonge kinderen 33

Inhoudsopgave. Deel I Achtergronden. 1 Inleiding 19. 2 Ontwikkeling van jonge kinderen 33 Inhoudsopgave Deel I Achtergronden 1 Inleiding 19 1.1 Kenmerken van kleuters 21 1.1.1 Kleuter en schoolkind 22 1.1.2 Typisch kleuters 23 Emotionele beleving 24 Intuïtief 24 Egocentrisme 25 Hang naar gewoontes

Nadere informatie

Compleet programma voor taal en voorbereidend rekenen voor peuters en kleuters. Bas. project

Compleet programma voor taal en voorbereidend rekenen voor peuters en kleuters. Bas. project Compleet programma voor taal en voorbereidend rekenen voor peuters en kleuters Bas project Bas prentenboeken Met illustraties van Dagmar Stam Voor peuters De slab van Bas kartonboekje, 8 blz., isbn 978-90-5030-945-5,

Nadere informatie

Ouderbeleid Kids First COP groep

Ouderbeleid Kids First COP groep Ouderbeleid Kids First COP groep Vastgesteld januari 2015 Kids First COP groep Friesestraatweg 215 b 9743 AD Groningen T 050 3 12 43 25 E info@kidsfirst.nl www.kidsfirst.nl Ouderbeleid Kids First COP groep,

Nadere informatie

Hoofdstuk 8 Kenmerken van de thuisomgeving

Hoofdstuk 8 Kenmerken van de thuisomgeving Hoofdstuk 8 Kenmerken van de thuisomgeving De relatie tussen leesvaardigheid en de ervaringen die een kind thuis opdoet is in eerder wetenschappelijk onderzoek aangetoond: ouders hebben een grote invloed

Nadere informatie

DEFINITIEF RAPPORT VAN HET ONDERZOEK IN HET KADER VAN DE VOOR- EN VROEGSCHOOLSE EDUCATIE PEUTERSPEELZAAL HET KLEINE AVONTUUR BASISSCHOOL AVONTURIJN

DEFINITIEF RAPPORT VAN HET ONDERZOEK IN HET KADER VAN DE VOOR- EN VROEGSCHOOLSE EDUCATIE PEUTERSPEELZAAL HET KLEINE AVONTUUR BASISSCHOOL AVONTURIJN VVE-RAPPORT DEFINITIEF RAPPORT VAN HET ONDERZOEK IN HET KADER VAN DE VOOR- EN VROEGSCHOOLSE EDUCATIE PEUTERSPEELZAAL HET KLEINE AVONTUUR BASISSCHOOL AVONTURIJN Locatie(s) :Peuterspeelzaal Het :Basisschool

Nadere informatie

Inhoud Trainersmap De Basis

Inhoud Trainersmap De Basis Inhoud Trainersmap De Basis 1 Module 1 Nederlandse VVE-programma s en de Taallijn Module 2 Taalontwikkeling en Rekenen/wiskunde Module 3 Sociaal-emotionele ontwikkeling - basis Module 4 Sensomotorische

Nadere informatie

Inspectierapport Pinokkio (PSZ) Mathilde Wibautstraat 20 2135MC HOOFDDORP

Inspectierapport Pinokkio (PSZ) Mathilde Wibautstraat 20 2135MC HOOFDDORP Inspectierapport Pinokkio (PSZ) Mathilde Wibautstraat 20 2135MC HOOFDDORP Toezichthouder: GGD Kennemerland In opdracht van gemeente: Haarlemmermeer Datum inspectie: 20-05-2015 Type onderzoek : Jaarlijks

Nadere informatie

Voor en vroegschoolse educatie

Voor en vroegschoolse educatie Organisatie Voor en vroegschoolse educatie Hoe zit het nu precies? S K S G Centraal Bureau Heresingel 10 9711 ES Groningen Telefoon: (050) 313 77 27 E-mail: algemeen@sksg.nl Wat is VVE? De afkorting VVE

Nadere informatie

Regelgeving kwaliteit voor- en vroegschoolse educatie

Regelgeving kwaliteit voor- en vroegschoolse educatie Regelgeving kwaliteit voor- en vroegschoolse educatie Factsheet Het project Vversterk is bedoeld om de kwaliteit van voor- en vroegschoolse educatie te verhogen door professionalisering van leraren, peuterleidsters,

Nadere informatie

CKG Centrum voor het jonge kind-taalstimulatie

CKG Centrum voor het jonge kind-taalstimulatie CKG Centrum voor het jonge kind-taalstimulatie Voor taalstimulatie zijn onderstaande pakketten voorhanden: Kaleidoscoop. Kaleidoscoop is gebaseerd op de Amerikaanse methode High Scope. Deze methode gaat

Nadere informatie

Piramide voor kinderdagverblijven

Piramide voor kinderdagverblijven Kinderdagverblijven Piramide Piramide voor kinderdagverblijven Spelend de wereld ontdekken Voor alle kinderen van 0 tot 4 jaar Plezier voor kinderen, pedagogisch medewerkers en ouders Sociaal-emotionele

Nadere informatie

1. Inleiding Pag.2. 2. De Stichting Kinderopvang Alkmaar Pag.2. 3. De VVE Peuterspeelzaal Pag.2

1. Inleiding Pag.2. 2. De Stichting Kinderopvang Alkmaar Pag.2. 3. De VVE Peuterspeelzaal Pag.2 INHOUDSOPGAVE 1. Inleiding Pag.2 2. De Stichting Kinderopvang Alkmaar Pag.2 3. De VVE Peuterspeelzaal Pag.2 4. Observatie en Overdracht naar de basisschool Pag.3 4.1 Observatie 4.2 Overdracht naar de basisschool

Nadere informatie

STICHTING BASISVOORZIENING PEUTERSPEELZAALWERK ERMELO

STICHTING BASISVOORZIENING PEUTERSPEELZAALWERK ERMELO STICHTING BASISVOORZIENING PEUTERSPEELZAALWERK ERMELO VVE BELEID SBPE augustus 2012 Inhoud INLEIDING... 3 1. VVE... 4 Voorschool peuterspeelzaal en kinderdagverblijven Puk en Ko... 4 Vroegschool groep

Nadere informatie

Evaluatie pilots ouderprogramma s VVE. Criteria voor het ouderprogramma. Resultaten evaluatieonderzoek

Evaluatie pilots ouderprogramma s VVE. Criteria voor het ouderprogramma. Resultaten evaluatieonderzoek Evaluatie pilots ouderprogramma s VVE In 2011 heeft Marant, in opdracht van de gemeente Arnhem, onderzoek gedaan naar de bestaande ouderprogramma s VVE; in hoeverre die passen bij het VVE-beleid en aansluiten

Nadere informatie

Samen staan we sterker

Samen staan we sterker Samen staan we sterker Notitie voor Gemeente Berkelland over de harmonisatie en integratie van peuterspeelzaalwerk en kinderopvang in Eibergen-Rekken-Beltrum 4 september 2008 SKER-DHG 1 Inleiding Medio

Nadere informatie

RAPPORT VAN BEVINDINGEN ONDERZOEK IN HET KADER VAN VOOR- EN VROEGSCHOOLSE EDUCATIE. kinderdagverblijf Dikkie Dik kinderdagverblijf Jip & Janneke

RAPPORT VAN BEVINDINGEN ONDERZOEK IN HET KADER VAN VOOR- EN VROEGSCHOOLSE EDUCATIE. kinderdagverblijf Dikkie Dik kinderdagverblijf Jip & Janneke RAPPORT VAN BEVINDINGEN ONDERZOEK IN HET KADER VAN VOOR- EN VROEGSCHOOLSE EDUCATIE kinderdagverblijf Dikkie Dik kinderdagverblijf Jip & Janneke Plaats : Den Haag LRKP nummer : 185342693 LRKP nummer : 854419494

Nadere informatie

Alles over. Uk & Puk. Achtergrondinformatie, bestellijsten en additionele materialen

Alles over. Uk & Puk. Achtergrondinformatie, bestellijsten en additionele materialen Alles over Achtergrondinformatie, bestellijsten en additionele materialen Wij vinden het belangrijk dat u goed geïnformeerd wordt om vervolgens de juiste keuze te kunnen maken. In samenwerking met de educatieve

Nadere informatie

3. Handleiding bij de peuter-estafette

3. Handleiding bij de peuter-estafette 3. Handleiding bij de peuter-estafette Voor leidinggevenden en pedagogisch medewerkers peuterspeelzaal en kinderdagverblijf Een goede overdracht waarborgt de doorgaande ontwikkeling van de peuter. Bij

Nadere informatie

Factsheet Pedagogische kwaliteit kinderopvang. Ruben Fukkink & Ellen van Reemst (2013)

Factsheet Pedagogische kwaliteit kinderopvang. Ruben Fukkink & Ellen van Reemst (2013) Factsheet Pedagogische kwaliteit kinderopvang Ruben Fukkink & Ellen van Reemst (013) In deze factsheet zijn recente gegevens opgenomen over de pedagogische kwaliteit van de Nederlandse kinderopvang. In

Nadere informatie

Methodiek/Ouderprogramma bij VVE

Methodiek/Ouderprogramma bij VVE Factsheet Het ei van Columbus Naam Methodiek Ontwikkelaar Gegevens Contactpersoon: Integraalprogramma (methodiek voor psz en po) mét aanvullend ouderprogramma Rezulto Onderwijsadvies, ITTA Universiteit

Nadere informatie

DEFINITIEF RAPPORT VAN HET ONDERZOEK IN HET KADER VAN DE VOOR- EN VROEGSCHOOLSE EDUCATIE KINDERDAGVERBLIJF DE KLEINE WERELD

DEFINITIEF RAPPORT VAN HET ONDERZOEK IN HET KADER VAN DE VOOR- EN VROEGSCHOOLSE EDUCATIE KINDERDAGVERBLIJF DE KLEINE WERELD VVE-RAPPORT DEFINITIEF RAPPORT VAN HET ONDERZOEK IN HET KADER VAN DE VOOR- EN VROEGSCHOOLSE EDUCATIE KINDERDAGVERBLIJF DE KLEINE WERELD Locatie Kinderdagverblijf De Kleine Plaats Sassenheim Reg.nr. 3485176

Nadere informatie

Hieronder volgt een beknopte uitleg van de begrippen die u in het rapport zult tegenkomen.

Hieronder volgt een beknopte uitleg van de begrippen die u in het rapport zult tegenkomen. Onderbouwrapport In het onderbouwrapport waarderen wij alle genoemde aspecten ten opzichte van de leeftijd. Een waardering wordt uitgedrukt in een cijfer. U kunt via de beknopte omschrijvingen in het rapport

Nadere informatie

Alles over. Kleuterplein. Achtergrondinformatie, bestellijsten en additionele materialen

Alles over. Kleuterplein. Achtergrondinformatie, bestellijsten en additionele materialen Alles over Achtergrondinformatie, bestellijsten en additionele materialen Wij vinden het belangrijk dat u goed geïnformeerd wordt om vervolgens de juiste keuze te kunnen maken. In samenwerking met de educatieve

Nadere informatie

RAPPORT VAN HET ONDERZOEK IN HET KADER VAN DE VOOR- EN VROEGSCHOOLSE EDUCATIE PEUTERSPEELZAAL DOOMIJN STERRENKROOS

RAPPORT VAN HET ONDERZOEK IN HET KADER VAN DE VOOR- EN VROEGSCHOOLSE EDUCATIE PEUTERSPEELZAAL DOOMIJN STERRENKROOS VVE-RAPPORT RAPPORT VAN HET ONDERZOEK IN HET KADER VAN DE VOOR- EN VROEGSCHOOLSE EDUCATIE PEUTERSPEELZAAL DOOMIJN STERRENKROOS Peuterspeelzaal : Doomijn Sterrenkroos Brinnummer : Nvt Plaats : Zwolle Onderzoeksnummer

Nadere informatie

DEFINITIEF RAPPORT VAN HET ONDERZOEK IN HET KADER VAN DE VOOR- EN VROEGSCHOOLSE EDUCATIE PEUTERSPEELZAAL DE VLINDER

DEFINITIEF RAPPORT VAN HET ONDERZOEK IN HET KADER VAN DE VOOR- EN VROEGSCHOOLSE EDUCATIE PEUTERSPEELZAAL DE VLINDER VVE-RAPPORT DEFINITIEF RAPPORT VAN HET ONDERZOEK IN HET KADER VAN DE VOOR- EN VROEGSCHOOLSE EDUCATIE PEUTERSPEELZAAL DE VLINDER Locatie : Plaats : Huizen Registratienummer : 3270676 Onderzoeksnummer :

Nadere informatie

algemene informatie groep 1/2

algemene informatie groep 1/2 algemene informatie groep 1/2 algemeen De groepen 1-2A en 1-2b zijn gemengde groepen. Dit betekent dat kinderen van 4, 5 en 6 jaar in één groep zitten. In onze kleutergroepen werken we vanuit de actuele

Nadere informatie

Feitenkaart VVE-monitor Rotterdam 2012 Onderzoek peuterspeelzalen en kinderdagverblijven

Feitenkaart VVE-monitor Rotterdam 2012 Onderzoek peuterspeelzalen en kinderdagverblijven Feitenkaart VVE-monitor Rotterdam 2012 Onderzoek peuterspeelzalen en kinderdagverblijven 1 Onderzoek en Business Intelligence Deze feitenkaart bevat de resultaten van de jaarlijkse Oktobertelling onder

Nadere informatie

In gesprek met ouders. Spel en ontwikkeling! (module 1 en 2) (module 3 en 4) Doel Verkrijgen van inzicht in het belang van spel en

In gesprek met ouders. Spel en ontwikkeling! (module 1 en 2) (module 3 en 4) Doel Verkrijgen van inzicht in het belang van spel en Peuters spelender wijs! Een praktische verdiepingscursus voor pedagogisch medewerkers in peuterspeelzalen en kinderdagverblijven De ontwikkeling van jonge kinderen gaat snel. Ze zijn altijd op ontdekkingstocht

Nadere informatie

DEFINITIEF RAPPORT VAN HET ONDERZOEK IN HET KADER VAN DE VOOR- EN VROEGSCHOOLSE EDUCATIE BASISSCHOOL DE KINDERVRIEND

DEFINITIEF RAPPORT VAN HET ONDERZOEK IN HET KADER VAN DE VOOR- EN VROEGSCHOOLSE EDUCATIE BASISSCHOOL DE KINDERVRIEND VVE-RAPPORT DEFINITIEF RAPPORT VAN HET ONDERZOEK IN HET KADER VAN DE VOOR- EN VROEGSCHOOLSE EDUCATIE BASISSCHOOL DE KINDERVRIEND Locatie(s) :Basisschool De Brinnr. :08KA Plaats :2802 EM Gouda Reg.nr. :25784

Nadere informatie

Samen staan we sterk in de ontwikkeling van het kind. Mijn kind en VVE ouderbetrokkenheid

Samen staan we sterk in de ontwikkeling van het kind. Mijn kind en VVE ouderbetrokkenheid Samen staan we sterk in de ontwikkeling van het kind Mijn kind en VVE ouderbetrokkenheid Agenda themakoffiemiddag 13.15u-13.30u 13.30u-14.30u 14.30u-14.45u inloop met koffie / thee fototentoonstelling

Nadere informatie

Inspectierapport Dolfijntje (PSZ) Triasplein 7 3845 GC HARDERWIJK

Inspectierapport Dolfijntje (PSZ) Triasplein 7 3845 GC HARDERWIJK Inspectierapport Dolfijntje (PSZ) Triasplein 7 3845 GC HARDERWIJK Toezichthouder: GGD Noord en Oost Gelderland In opdracht van gemeente: HARDERWIJK Datum inspectie: 16-10-2014 Type onderzoek : Regulier

Nadere informatie

DEFINITIEF RAPPORT VAN HET ONDERZOEK IN HET KADER VAN DE VOOR- EN VROEGSCHOOLSE EDUCATIE PEUTERSPEELZAAL EIGEN-WIJS

DEFINITIEF RAPPORT VAN HET ONDERZOEK IN HET KADER VAN DE VOOR- EN VROEGSCHOOLSE EDUCATIE PEUTERSPEELZAAL EIGEN-WIJS VVE-RAPPORT DEFINITIEF RAPPORT VAN HET ONDERZOEK IN HET KADER VAN DE VOOR- EN VROEGSCHOOLSE EDUCATIE PEUTERSPEELZAAL EIGEN-WIJS Locaties : peuterspeelzaal Plaats : Rotterdam Reg.nr. : 3027119 Onderzoeksnummer

Nadere informatie

Gegevens voorschoolse instelling Naam instelling: Telefoonnummer: Naam medewerker: Datum van invullen: Gegevens kind Naam kind: Adres: Woonplaats:

Gegevens voorschoolse instelling Naam instelling: Telefoonnummer: Naam medewerker: Datum van invullen: Gegevens kind Naam kind: Adres: Woonplaats: In het kader van een sluitende aanpak voor 0 tot 6 jarigen wordt gewerkt aan de overdracht van gegevens over het ontwikkelingsverloop van peuters naar basisscholen met als resultaat het overdrachtsformulier

Nadere informatie

Inspectierapport De Kikker (PSZ) Elritsplein 100 7559HR HENGELO OV

Inspectierapport De Kikker (PSZ) Elritsplein 100 7559HR HENGELO OV Inspectierapport De Kikker (PSZ) Elritsplein 100 7559HR HENGELO OV Toezichthouder: GGD Twente In opdracht van gemeente: Hengelo (O) Datum inspectie: 19-11-2015 Type onderzoek: Jaarlijks onderzoek Status:

Nadere informatie

Van de tweejarigen zit het merendeel op een VVE-speelzaal, bij de driejarigen zit het grootste deel op een niet-vve-speelzaal (zie figuur 1).

Van de tweejarigen zit het merendeel op een VVE-speelzaal, bij de driejarigen zit het grootste deel op een niet-vve-speelzaal (zie figuur 1). 1 Deelname van peuters aan voorschoolse educatie In dit hoofdstuk wordt een beeld geschetst van de deelname van Leidse peuters aan VVE (voor- en vroegschoolse educatie). In Leiden wordt in het kader van

Nadere informatie

Kids2b. Een koffer vol bagage. Kleine kinderen worden groot. REIS vormt de kern van ons handelen; RES PEC VOOR. Het pedagogisch beleid

Kids2b. Een koffer vol bagage. Kleine kinderen worden groot. REIS vormt de kern van ons handelen; RES PEC VOOR. Het pedagogisch beleid Op REIS met Kids2b Kids2b Kids2b is zeer verheugd dat u uw kind aan ons toevertrouwd. Wij begrijpen dat het voor S I E R u als ouder een grote stap is om een deel van de zorg en opvoeding van uw kind te

Nadere informatie

Vroegschoolse educatie, ook iets voor ons?! Keuzewijzer voor vroegschoolse educatie

Vroegschoolse educatie, ook iets voor ons?! Keuzewijzer voor vroegschoolse educatie Oberon-Focus-KeuzeprocesVE 17-11-09 12:14 Pagina 1 Vroegschoolse educatie, ook iets voor ons?! Keuzewijzer voor vroegschoolse educatie Kinderen moeten alle kansen krijgen om zich te ontwikkelen. De school

Nadere informatie

DEFINITIEF RAPPORT VAN HET ONDERZOEK IN HET KADER VAN DE VOOR- EN VROEGSCHOOLSE EDUCATIE SCHOOL MET DE BIJBEL RUITENBEEK

DEFINITIEF RAPPORT VAN HET ONDERZOEK IN HET KADER VAN DE VOOR- EN VROEGSCHOOLSE EDUCATIE SCHOOL MET DE BIJBEL RUITENBEEK VVE-RAPPORT DEFINITIEF RAPPORT VAN HET ONDERZOEK IN HET KADER VAN DE VOOR- EN VROEGSCHOOLSE EDUCATIE SCHOOL MET DE BIJBEL RUITENBEEK Locatie : Brinnr. : 04WM Plaats : Lunteren Registratienummer : 3045495

Nadere informatie

RAPPORT VAN HET ONDERZOEK IN HET KADER VAN DE VOOR- EN VROEGSCHOOLSE EDUCATIE KINDERDAGVERBLIJF SDK ROZEMARIJN

RAPPORT VAN HET ONDERZOEK IN HET KADER VAN DE VOOR- EN VROEGSCHOOLSE EDUCATIE KINDERDAGVERBLIJF SDK ROZEMARIJN VVE-RAPPORT RAPPORT VAN HET ONDERZOEK IN HET KADER VAN DE VOOR- EN VROEGSCHOOLSE EDUCATIE KINDERDAGVERBLIJF SDK ROZEMARIJN Locatie Brinnr. Plaats Dordrecht Onderzoeksnummer. 9062 Datum onderzoek 12 juni

Nadere informatie

Inspectierapport KOV Hebbes, Geessinkweg VVE - arrangement

Inspectierapport KOV Hebbes, Geessinkweg VVE - arrangement Inspectierapport KOV Hebbes, Geessinkweg VVE - arrangement Toezichthouder: GGD Twente, In opdracht van gemeente: Enschede Datum inspectiebezoek: 21 maart 2016 Type onderzoek: Nadere regels voor VVE-arrangementen

Nadere informatie

Rotterdamse Observatielijst Peuter Kleuter. Analyse doelen Jonge kind

Rotterdamse Observatielijst Peuter Kleuter. Analyse doelen Jonge kind Rotterdamse Observatielijst Peuter Kleuter Analyse doelen Jonge kind Maart 2013 Verantwoording 2013 SLO (nationaal expertisecentrum leerplanontwikkeling), Enschede Mits de bron wordt vermeld, is het toegestaan

Nadere informatie

RAPPORT VAN HET ONDERZOEK IN HET KADER VAN DE VOOR- EN VROEGSCHOOLSE EDUCATIE KINDERDAGVERBLIJF BUBBEL

RAPPORT VAN HET ONDERZOEK IN HET KADER VAN DE VOOR- EN VROEGSCHOOLSE EDUCATIE KINDERDAGVERBLIJF BUBBEL VVE-RAPPORT RAPPORT VAN HET ONDERZOEK IN HET KADER VAN DE VOOR- EN VROEGSCHOOLSE EDUCATIE KINDERDAGVERBLIJF BUBBEL Locatie : Plaats :9356 EA Tolbert Onderzoeksnummer :9310 Documentnummer :3458807 Datum

Nadere informatie

2 Algemene doelstelling en visie

2 Algemene doelstelling en visie 2 Algemene doelstelling en visie 2.1 Algemene doelstelling De groene kikker heeft als doel huiselijke en persoonlijke kinderopvang te bieden, die optimaal tegemoet komt aan de behoeften van de kinderen.

Nadere informatie

aan de kwaliteit van VVE

aan de kwaliteit van VVE aan de kwaliteit van VVE Presentatie VVE conferentie 22 april 2014 Els Klerkx (gemeente Waalwijk) i.s.m. - Berend Schonewille (Sardes) - Mikz Kinderopvang & Peuterspeelzalen - basisschool van der Heijden

Nadere informatie

Pedagogisch werkplan. Christelijke Peuterspeelzaal. Het Visje

Pedagogisch werkplan. Christelijke Peuterspeelzaal. Het Visje Pedagogisch werkplan Christelijke Peuterspeelzaal Het Visje INHOUDSOPGAVE Woord vooraf 3 1. De Peuterspeelzaalgroep 4 2. Welbevinden en ontwikkeling 7 3. Pedagogische doelen 10 Pagina 2 van 11 OPVANG ONTWIKKE-

Nadere informatie

UITVOERINGSPROGRAMMA 2013

UITVOERINGSPROGRAMMA 2013 UITVOERINGSPROGRAMMA 2013 VVE IN HAARLEMEMRLIEDE CA. Y.Mahrach dec 2013 Inleiding Per 1 augustus 2010 is de wetgeving voor onderwijsachterstanden en voor- en vroegschoolse educatie gewijzigd. De gemeente

Nadere informatie

RAPPORTAGE OP BASIS VAN DE DIGITALE VRAGENLIJST VOOR DE VROEGSCHOLEN ODASCHOOL GEMEENTE WEERT

RAPPORTAGE OP BASIS VAN DE DIGITALE VRAGENLIJST VOOR DE VROEGSCHOLEN ODASCHOOL GEMEENTE WEERT ZELFRAPPORTAGE VVE RAPPORTAGE OP BASIS VAN DE DIGITALE VRAGENLIJST VOOR DE VROEGSCHOLEN ODASCHOOL GEMEENTE WEERT Locatie : ODASCHOOL Brinnr. : 09NC Contactpersoon : MAJH Hennissen-Delnooz E-mail adres

Nadere informatie

Visie Voor- en Vroegschoolse Educatie (VVE) gemeente Goirle 2011-2014

Visie Voor- en Vroegschoolse Educatie (VVE) gemeente Goirle 2011-2014 Visie Voor- en Vroegschoolse Educatie (VVE) gemeente Goirle 2011-2014 1. Inleiding Kinderen ontplooien zich later beter in onderwijs en maatschappij als hun start goed is. Als een kind in de voor- of vroegschoolse

Nadere informatie

Dubbeldamseweg-Zuid 97, 3314 JC Dordrecht, 078-6139776

Dubbeldamseweg-Zuid 97, 3314 JC Dordrecht, 078-6139776 Versie 20 september 2010 Activiteitenprogramma VVE KDV De Huiskamer BV 1 Verdere professionalisering VVE activiteiten Kinderdagverblijf De Huiskamer is een zelfstandig en onafhankelijk kinderdagverblijf

Nadere informatie

VVE programma Uk & Puk

VVE programma Uk & Puk VVE programma Uk & Puk Kinderdagverblijf het Helpernest werkt sinds 2013 met het VVE programma Uk en Puk. Wij vinden gerichte aandacht voor de begeleiding van baby s en peuters en het stimuleren van hun

Nadere informatie

RAPPORT VAN HET ONDERZOEK IN HET KADER VAN DE VOOR- EN VROEGSCHOOLSE EDUCATIE

RAPPORT VAN HET ONDERZOEK IN HET KADER VAN DE VOOR- EN VROEGSCHOOLSE EDUCATIE VVE-RAPPORT RAPPORT VAN HET ONDERZOEK IN HET KADER VAN DE VOOR- EN VROEGSCHOOLSE EDUCATIE PEUTERSPEELZAAL DE HOEKSTEEN (LOCATIE DE REIGERTJES) BASISSCHOOL DE HOEKSTEEN Locaties : : Brinnr. :04YU Plaats

Nadere informatie

RAPPORT VAN HET ONDERZOEK IN HET KADER VAN DE VOOR- EN VROEGSCHOOLSE EDUCATIE BASISSCHOOL OBS EUROPASCHOOL

RAPPORT VAN HET ONDERZOEK IN HET KADER VAN DE VOOR- EN VROEGSCHOOLSE EDUCATIE BASISSCHOOL OBS EUROPASCHOOL VVE-RAPPORT RAPPORT VAN HET ONDERZOEK IN HET KADER VAN DE VOOR- EN VROEGSCHOOLSE EDUCATIE BASISSCHOOL OBS EUROPASCHOOL Locatie(s) : Brinnr. :09RC Plaats :9649 GJ Muntendam Onderzoeksnummer :15078 Datum

Nadere informatie

DEFINITIEF RAPPORT VAN HET ONDERZOEK IN HET KADER VAN DE VOOR- EN VROEGSCHOOLSE EDUCATIE PEUTERSPEELZAAL SIM-SIM

DEFINITIEF RAPPORT VAN HET ONDERZOEK IN HET KADER VAN DE VOOR- EN VROEGSCHOOLSE EDUCATIE PEUTERSPEELZAAL SIM-SIM VVE-RAPPORT DEFINITIEF RAPPORT VAN HET ONDERZOEK IN HET KADER VAN DE VOOR- EN VROEGSCHOOLSE EDUCATIE PEUTERSPEELZAAL SIM-SIM Locatie : Plaats : Ede Registratienummer : 30455 Onderzoeksnummer : 13060 Datum

Nadere informatie

Kadernotitie Voor- en Vroegschoolse Educatie, Een stap vooruit, 2014-2017

Kadernotitie Voor- en Vroegschoolse Educatie, Een stap vooruit, 2014-2017 Kadernotitie Voor- en Vroegschoolse Educatie, Een stap vooruit, 2014-2017 1. Inleiding Op 15 december 2011 heeft de gemeenteraad besloten om de Beleidsnotitie Voorschoolse educatie, Bundelen van Krachten

Nadere informatie

PROCEDURE + ZWOLS OVERDRACHTSFORMULIER

PROCEDURE + ZWOLS OVERDRACHTSFORMULIER PROCEDURE + ZWOLS OVERDRACHTSFORMULIER Overdracht kindgegevens van voorschoolse instellingen naar het basisonderwijs Inleiding Een goede, eenduidige overdracht van gegevens over kinderen van de voorschoolse

Nadere informatie

Pedagogisch Plan van Aanpak (PPA) PSZ Kinderjungle

Pedagogisch Plan van Aanpak (PPA) PSZ Kinderjungle Pedagogisch Plan van Aanpak (PPA) PSZ Kinderjungle GEMAAKT DOOR: Pedagogisch medewerkers van de Kinderjungle GESCHREVEN DOOR: Tim van Pagée (Clustermanager) VERSIE: 1.0 Datum: februari 2012 Pagina 1 Inhoudsopgave

Nadere informatie

DEFINITIEF RAPPORT VAN HET ONDERZOEK IN HET KADER VAN DE VOOR- EN VROEGSCHOOLSE EDUCATIE PEUTERSPEELZAAL PIRAATJE

DEFINITIEF RAPPORT VAN HET ONDERZOEK IN HET KADER VAN DE VOOR- EN VROEGSCHOOLSE EDUCATIE PEUTERSPEELZAAL PIRAATJE VVE-RAPPORT DEFINITIEF RAPPORT VAN HET ONDERZOEK IN HET KADER VAN DE VOOR- EN VROEGSCHOOLSE EDUCATIE PEUTERSPEELZAAL PIRAATJE Locatie : peuterspeelzaal Piraatje Plaats : 2315 TL Leiden Onderzoeksnummer

Nadere informatie

RAPPORT VAN BEVINDINGEN ONDERZOEK IN HET KADER VAN VOOR- EN VROEGSCHOOLSE EDUCATIE. kinderdagverblijf Robin Dak

RAPPORT VAN BEVINDINGEN ONDERZOEK IN HET KADER VAN VOOR- EN VROEGSCHOOLSE EDUCATIE. kinderdagverblijf Robin Dak RAPPORT VAN BEVINDINGEN ONDERZOEK IN HET KADER VAN VOOR- EN VROEGSCHOOLSE EDUCATIE kinderdagverblijf Robin Dak Plaats : Den Haag LRKP nummer : 124071107 Onderzoeksnummer : 267373 Datum onderzoek : 26 september

Nadere informatie

VVE IN ROTTERDAM DE KWALITEIT OP GEMEENTENIVEAU. Utrecht, 22 maart 2012 Definitief. H3255555 Pagina 1 van 9

VVE IN ROTTERDAM DE KWALITEIT OP GEMEENTENIVEAU. Utrecht, 22 maart 2012 Definitief. H3255555 Pagina 1 van 9 VVE IN ROTTERDAM DE KWALITEIT OP GEMEENTENIVEAU Utrecht, 22 maart 2012 Definitief H3255555 Pagina 1 van 9 Inleiding Dit rapport is het verslag van een onderzoek van de Inspectie van het Onderwijs naar

Nadere informatie

Ko observatielijst/ Kern(tussen)doelen TULE SLO Van November 2006

Ko observatielijst/ Kern(tussen)doelen TULE SLO Van November 2006 1 Ko observatielijst/ Kern(tussen)doelen TULE SLO Van November 2006 Mondeling onderwijs Kerndoel 1 Kerndoel 2 Kerndoel 3 Schriftelijk onderwijs Kerndoel 4 Bijlage kerndoel 4 leestechniek Kerndoel 5 Kerndoel

Nadere informatie

Kleine Ezel. Handleiding voor de bibliotheek Groep 1-2

Kleine Ezel. Handleiding voor de bibliotheek Groep 1-2 Kleine Ezel Handleiding voor de bibliotheek Groep 1-2 Colofon Cubiss Tilburg, 2009 Samenstelling: Marion Bolte, Cubiss J:\klantenservice\Rode Draad\handleiding bibliothecaris\kleine Ezel groep 1-2 bibl.290609

Nadere informatie