* * SPEL EN ONTMOETING. Carlos Ramirez

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "* * SPEL EN ONTMOETING. Carlos Ramirez"

Transcriptie

1 SPEL EN ONTMOETING Carlos Ramirez 1

2 We are not ceasing to play because we are growing older, but we are growing older because we cease to play. George Bernard Shaw

3 Spel en Ontmoeting twee praktijkvoorbeelden * *

4 SPEL EN ONTMOETING 1. Een verhaal van spel en ontmoeting Evens Stichting Twee praktijkvoorbeelden: 2.1. Walala Gudrun Iserentant De Speelvijver Hilde Trekker Ontmoeten en ont-moeten Prof. Dr. Michel Vandenbroeck, Vakgroep Sociale Agogiek, UGent Waarom Kiezen voor Spel? Prof. Dr. Peter Adriaenssens, Hoofddocent Kinder-en Jeugdpsychiatrie, KULeuven, Kliniekhoofd afdeling kinderpsychiatrie en directeur Vertrouwenscentrum Kindermishandeling UZ Leuven In Europa: spelotheken opvoedingsondersteuning - gemeenschapsvorming Contactgegevens / Colofon 64 4

5 De Evens Stichting Evens Stichting De Evens Stichting neemt en ontwikkelt initiatieven en steunt projecten die het harmonieus samenleven van burgers en staten binnen een vreedzaam Europa bevorderen. Ze doet dit zowel met respect voor de individuele en collectieve diversiteit als voor de fysische en psychische integriteit, met bijzondere aandacht voor de ander. De Stichting is actief op drie domeinen: ** Het opzetten van eigen duurzame projecten. ** Het toekennen van tweejaarlijkse prijzen. ** Het nemen van partnerships in projecten en initiatieven van algemeen nut die overeenstemmen met de filosofie van de Stichting. Programma s: ** Duurzame vredesopbouw in Europa ** Vredeseducatie Media-educatie ** 5

6 Harmonieus samenleven is meer dan vreedzaam naast elkaar leven. De vrede en de democratie zijn nooit definitief verworven. Net zoals het harmonieus samenleven, worden ze elke dag opnieuw opgebouwd door middel van dialoog, uitwisseling, en gezamenlijke overpeinzing. Ze moeten dagelijks gevoed worden. In dit opzicht is de rol van de familie, van verenigingen en meer in het algemeen van de burgermaatschappij, en van onderwijs van kapitaal belang. Actief burgerschap is dus een dynamisch begrip waarbij zowel burgers als beleidsmakers hun verantwoordelijkheden nemen en zin voor initiatief ten dienste van de samenleving tonen. Zin voor individuele en collectieve verantwoordelijkheid, moed, scherpzinnigheid, hoop: dit zijn onze «motoren», onze «longen» en de moleculen die wij inademen om vooruitgang te boeken op het vlak van conflictpreventie en een harmonieus Europa vol toekomst. Dit activeren van burgerschap staat centraal in de activiteiten van de Evens Stichting. Met al deze projecten, ondersteund of zelf opgezet, proberen we ons steentje bij te dragen tot het opbouwen van een Europese samenleving waarin mensen met respect voor elkaars eigenheid vreedzaam kunnen samenleven. Dit is een onophoudelijk werk, nooit af, en vereist een onafgebroken inzet en opmerkzaamheid. 6 Corinne Evens Voorzitster Evens stichting

7 VERDRAG INZAKE DE RECHTEN VAN HET KIND Aangenomen door de Algemene Vergadering van de Verenigde Naties op 20 november 1989 Preambule ( ) Eraan herinnerende dat de Verenigde Naties in de Universele Verklaring van de Rechten van de Mens hebben verkondigd dat kinderen recht hebben op bijzondere zorg en bijstand, Ervan overtuigd dat aan het gezin, als de kern van de samenleving en de natuurlijke omgeving voor de ontplooiing en het welzijn van al haar leden en van kinderen in het bijzonder, de nodige bescherming en bijstand dient te worden verleend opdat het zijn verantwoordelijkheden binnen de gemeenschap volledig kan dragen, ( ) Erkennende dat het kind, voor de volledige en harmonische ontplooiing van zijn of haar persoonlijkheid, dient op te groeien in een gezinsomgeving, in een sfeer van geluk, liefde en begrip, Artikel 18 De ouders hebben de primaire verantwoordelijkheid voor de opvoeding van hun kinderen. Zij zullen hierbij worden bijgestaan door de Staat. De Staat zal ouders op een passende wijze bijstand verlenen bij het opvoeden van hun kinderen. Artikel De Staten die partij zijn, erkennen het recht van het kind op rust en vrije tijd, op deelneming aan spel en recreatieve bezigheden passend bij de leeftijd van het kind, en op vrije deelneming aan het culturele en artistieke leven. De Staten die partij zijn, eerbiedigen het recht van het kind volledig deel te nemen aan het culturele en artistieke leven, bevorderen de verwezenlijking van dit recht, en stimuleren het bieden van passende en voor ieder gelijke kansen op culturele, artistieke en recreatieve bezigheden en vrijetijdsbesteding. 7

8 8

9 9 Evens Stichting

10 Een verhaal van spel en ontmoeting De Evens Stichting zet zich al meer dan 10 jaar in voor Leren in Diversiteit Intercultureel leren. Leren in de brede zin van het woord en diversiteit in de brede zin van het woord. De Evens Stichting vertaalde dit in de ondersteuning van initiatieven en de opzet van haar prijs in het veld van educatie. In de loop der jaren bracht ze ook haar missie het bevorderen van harmonieus samenleven in de praktijk door haar engagement op het vlak van samenlevingsopbouw. In 2002 kozen we voor een projectvoorstel in Kuregem dat dit intercultureel leren en het bevorderen van harmonieus samenleven (samenlevingsopbouw) op doeltreffende wijze samenbracht. We werden aldus mede-initiatiefnemer en ondersteuner van de spelotheek Walala, het hemels paradijs, in de Otletstraat in hartje Kuregem (Anderlecht). Het geheel kreeg na een tijdje een tweetalige structuur waarbij we voor de naam de suggestie van het jongere broertje van één van de coördinatoren volgden: naast Walala kwam er Walalou. Gaandeweg geraakten we meer en meer overtuigd van de doeltreffendheid van dit laagdrempelig initiatief, dat leren en ontmoeting op de meest eenvoudige manier samenbrengt. Telkenmale stonden we versteld van wat spel en spelen teweeg brengt bij ouders en kinderen, hoe ouders meer betrokken raken bij hun kinderen, hoe kinderen hun ouders meesleuren in hun enthousiasme rond spel en spelen, hoe ouders gaandeweg ontdekken hoe ze met hun kinderen aan de hand van spelen zowel mooie momenten kunnen beleven als steun kunnen bieden op het schoolse vlak ondanks hun misschien gebrekkige kennis van de schooltaal van hun kind. We stelden vast hoe Walala binnen zeer korte tijd een ontmoetingsplaats werd voor jonge ouders uit de wijk; hoe ze over en tussen het spelen heen met elkaar in gesprek traden over opvoeding, schoolkeuzes, onzekerheden, Na een tijdje besliste de Evens Stichting om de wonderlijke ervaringen van deze spel- en ontmoetingsplaats, uit te dragen naar een andere stad. In Antwerpen Noord kwamen we in contact met 10

11 het Inloopteam Samik dat op een rijke ervaring op het vlak van opvoedingsondersteuning kon bogen. Zij waren op zoek naar verbreding en ondersteuning van hun onthaalfunctie en gingen in op het voorstel van de Evens Stichting tot het oprichten van een ontmoetingsplaats - spelotheek. Sinds januari 2007 wordt ook in De Speelvijver druk gespeeld. Walala 11

12 Evens Stichting De twintigste verjaardag van het Kinderrechtenverdrag is een uitgelezen moment om deze twee praktijkvoorbeelden rond spel en ontmoeting van het jonge kind en zijn ouders voor het voetlicht te brengen. Elk kind heeft er recht op dat zijn of haar ontwikkeling op alle mogelijke manieren gewaarborgd wordt. Er moet dus voor gezorgd worden dat ieder kind en elk gezin waarin het opgroeit de broodnodige zorg en bijstand krijgen. 12

13 Jonge ouders zoeken voortdurend naar manieren om hun jonge kinderen te ondersteunen bij het opgroeien en naar school gaan. Ze stellen zich heel wat vragen, voelen zich vaak onzeker en krijgen regelmatig te maken met stress. Bovendien leven veel jonge gezinnen geïsoleerd, zeker in een stedelijke context. De informele ontmoeting, de socialisatie, het experiment, de opvoeding, de integratie en de inclusie zijn de kernbegrippen en waarden waarmee gewerkt wordt in beide praktijkvoorbeelden. Jonge gezinnen kunnen er kennis en ervaringen uitwisselen over de opvoeding van hun kinderen. Deze ontmoetingen laten ouders ontdekken dat ze niet alleen staan en dat opvoeding een gemeenschappelijke zorg is die boven culturele verschillen uitstijgt. Het spel staat in beide initiatieven centraal. Het spel is een erg toegankelijke manier om ouders en kinderen te bereiken. Daar waar Walala een spelotheek heeft neergezet die uitgroeide tot een bruisende ontmoetingsplaats, werd de Speelvijver opgezet als een ontmoetingsplaats waaraan een spelotheek gekoppeld werd. Dat gezinnen zorgvuldig geselecteerd educatief speelgoed kunnen ontlenen is een niet te onderschatten meerwaarde. Een meerwaarde voor socio-economisch zwakkere gezinnen die zo de mogelijkheid krijgen degelijk speelgoed te ontlenen, een meerwaarde voor middenklasse gezinnen, die het duurdere materiaal graag komen ontlenen om druk mee te spelen thuis, een meerwaarde omdat op die manier een sociale mix mogelijk wordt. Dit alles hebben we in de voorbije jaren geleerd en ervaren, met duizenden mooie verhalen van ontmoeting. De afgelegde weg is soms wat hobbelig geweest, de erkenning en herkenning van het werk vaak moeizaam. Tot onze vreugde werd Walala in 2008 bekroond met de Prinses Mathilde Prijs voor haar project Mijn mama is een speelvogel. Ouders en kinderen werden ontvangen op het Koninklijk Paleis en, jawel, Hare Hoogheid de Prinses kwam zelf een uurtje spelen met de speelvogels in de Otletstraat. Een niet te onderschatten erkenning! De Speelvijver werd dan weer gekozen als een Proeftuin Sociale Diensteneconomie waardoor ook deze vissen weer naar flink wat adem kunnen happen. 13

14 We willen met deze korte publicatie geen afbreuk doen aan andere ontmoetingsplaatsen voor jonge gezinnen of hun methodes in vraag stellen, integendeel, wel het unieke aantonen van ontmoetingsplaatsen met een spelotheek of van een spelotheek met een ontmoetingsplaats. De twee voorbeelden in deze publicatie vertrokken elk vanuit een unieke invalshoek en kregen in de dagelijkse praktijk een heel eigen invulling. De manier waarop uiteindelijk gewerkt wordt, hangt immers sterk af van de noden van hun publiek. Maar alles draait om spel en ontmoeting en om ontmoeting en spel. Samenspel leidt tot ontmoeting, ontmoeting leidt in dit hemels paradijs en deze vijver tot spelen, veel spelen en nog meer spelen. Om de praktijk te kaderen geeft Michel Vandenbroeck van de Vakgroep Sociale Agogiek van de Universiteit Gent, duiding bij het concept ontmoeten en het belang ervan in onze hedendaagse context. Peter Adriaenssens, hoofddocent Kinder- en Jeugdpsychiatrie aan de KU Leuven en kliniekhoofd afdeling kinderpsychiatrie en directeur Vertrouwenscentrum Kindermishandeling UZ Leuven, geeft duiding bij het onmisbare karakter van het spel bij het opgroeien, de ontwikkeling van elk kind en hoe samenspel bijdraagt tot de weerbaarheid van elk kind. Als uitsmijter vindt u achteraan ook enkele verwijzingen naar onderzoek en praktijk in het buitenland. De coördinatoren, medewerkers en vrijwilligers van Walala(/ ou) en De Speelvijver verdienen onze oprechte bewondering. Hun dagelijkse inzet en passie voor jonge gezinnen is van onschatbare waarde: zij versterken ouders in hun eigenwaarde als opvoeder, zij moedigen dagelijks ouders en kinderen aan tot spelen, zij scheppen veel plezier in het spel, zij wijzen ouders en kinderen op hun talenten, zij luisteren (veel), zij zijn onmisbaar. De Evens Stichting is trots dat ze mee aan de wieg kon staan van deze twee prachtige initiatieven en hoopt met dit boekje velen te overtuigen om meer te gaan (samen)spelen. Maud Aguirre Evens Stichting Antwerpen, November

15 15 Carlos Ramirez

16 16

17 17 Carlos Ramirez

18 Vzw Walala, een bijzondere geschiedenis van een bijzondere spelotheek Hoe het begon Kuregem. Voor velen een beruchte probleemwijk, gekend tot ver buiten de grenzen van Brussel. In de wijk ligt een klein straatje, de Otletstraat. In het midden van die straat: een flatgebouw met twee leegstaande verdiepingen. Werden gezocht eind jaren 90: projecten die zich in het gebouw willen vestigen. Projecten die werken volgens de filosofie die de Evens Stichting in haar vaandel draagt. Educatie, ontmoeting in diversiteit en creativiteit zijn daarin de sleutelwoorden, met als doel het elkaar aanvaarden en begrijpen in ieders eigenheid. In de smeltkroes van Kuregem zowaar geen loze opdracht. Een belletje rinkelt bij spelotheek t Nekkertje 1, de pionier van de Nederlandstalige spelotheken in het Brussels Gewest. t Nekkertje combineerde sinds begin jaren 90 een uitleendienst van spelmaterialen met de methodiek van het schoolopbouwwerk. In het schoolopbouwwerk worden via allerhande activiteiten de drie opvoedingsmilieus gezin, school en buurt dichter bij elkaar gebracht met als doel de kansen op ontwikkeling voor kinderen uit achtergestelde gezinnen te verhogen. Naast het uitlenen van speciaal uitgezochte spelmaterialen kunnen kinderen en ouders er terecht voor spelnamiddagen, ouderinfomomenten in de school, moedergroepen, taalstimulerende activiteiten zoals een speeltaalweek, taaldrukken, en zo meer. Natuurlijk ontbreken de vele overlegvergaderingen met buurtorganisaties niet. Ook in enkele andere steden van ons land, in Ronse bijvoorbeeld, werd al met succes deze combinatie uitgeprobeerd. De ervaring van t Nekkertje leerde dat een spelotheek, gelegen 1. Spelotheek t Nekkertje was verbonden aan het Gemeenschapscentrum Nekkersdal en werd door de VGC gesubsidieerd als SIF project (Sociaal Impuls Fonds). Op heden is de spelcollectie overgenomen door de stedelijke bibliotheek. Meer info : en 18

19 in een wijk gekenmerkt door achterstellingsfactoren, een echte behoefte bij de gezinnen invult. Ook de concentratiescholen uit zo n wijk zijn dankbaar met een dergelijk project: de school komt via de spelotheek wat dichter in de huiskamer, én omgekeerd! Met wat aanpassingen wordt het model van t Nekkertje dan ook ingediend als projectaanvraag voor het grote gebouw in de kleine Otletstraat in Kuregem. Vooronderzoek Midden 2000 werden twee kandidaat-projecten uitgekozen: Inleefatelier Wonen op het Dak 2 en spelotheek Walala. Beide projecten vullen elkaar aan allebei werken ze rond diversiteit en het elkaar begrijpen (ook letterlijk: via taal ) en ze doen dit o.a. via de ingangspoort van de scholen. Spelotheek Walala wilde echter uitdrukkelijk met de gezinnen werken terwijl Studio Globo zich uitsluitend richt tot klassen. Walala is bovendien vooral een lokaal buurtproject. Omdat het om een gloednieuw initiatief ging in de wijk en niemand wist of dat wel ging slagen, werd een behoeftenonderzoek en een omgevingsanalyse uitgevoerd 3. Verschillende wijkwandelingen werden gepland, foto s en straatinterviews genomen, wijkorganisaties ondervraagd, en ook de leerkrachten en kinderen konden hun zegje doen over de wijk én over de plaats van spel in hun school of thuis. Uit dat onderzoek kwam heel wat naar voren. Enkele besluiten waren zo belangrijk dat ze als rode loper dienden voor de uitwerking van het hele project. Dat Kuregem gekenmerkt wordt door vele achterstellingfactoren werd nog maar eens bevestigd: slechte behuizing van vooral huurwoningen, een zeer jonge bevolking en grote gezinnen, een hoge werkloosheidsgraad en een laag gemiddeld inkomen, een hoog percentage laaggeschoolden, een groot bewonersverloop en hoog migratiequotum, een hoge bevolkingsdichtheid, anderstaligheid, nijverheden met een verdacht karakter, kleine criminaliteit bij jongeren, En toch, in Kuregem bruist het van de initiatieven! Is het aanbod aan organisaties dan te groot? Neen, bleek uit onze bevraging. Zowel ouders, scholen als wijkorganisaties waren vragende partij voor zowel ondersteuning bij opvoedingsvragen, als voor (extra) activiteiten voor 2. Een initiatief van vzw Studio Globo. Voor meer info: 3. Uitgevoerd door 6 studenten van departement Antropologie, Vergelijkende Cultuurwetenschappen, o.l.v. professor Pinxten. Universiteit Gent, 31 januari

20 de kinderen, vooral dan de kleuterleeftijd. Want daar bleek een groot gebrek aan te zijn. Andere conclusies waren de mentale scheiding van Kuregem in 4 delen 2 betere en 2 slechtere - waardoor bewoners nauwelijks hun vertrouwd terrein verlaten om naar andere activiteiten iets verderop te gaan, en al zeker niet als dat doorgaat in de slechte zijde (jawel, ook de Otletstraat bevindt zich daar). Verder viel zeker rekening te houden met de relatief beperkte samenwerking én concurrentiepositie tussen de organisaties, met de zeer beperkte bekendheid van organisaties bij de bewoners, het Franstalige karakter van Kuregem Noord (onze zijde), het reuze groot belang van participatie en inspraak van het doelpubliek aan/in het initiatief, en tenslotte het belang van respect voor en erkenning van de talrijke culturele gemeenschappen in de wijk. Keuzes maken Het zoeken naar een fonds of ministerie dat samen met de Stichting Evens zijn schouders onder het project wou zetten was geen sinecure. De vzw /asbl Walhalla 4 werd opgericht op 22 april 2002, maar de opening van de spelotheek liet nog op zich wachten tot 21 september Twee overheden hadden uiteindelijk interesse getoond: enerzijds de dienst Samenlevingsinitiatieven (VGC 5 ), en anderzijds de gemeente Anderlecht die Walhalla erkende als Projet d Insertion et de Cohabitation 6. Daarnaast gaf ook het Impulsfonds voor Migranten een stevige financiële duw. Met de besluiten uit het behoeftenonderzoek én de overheidsrichtlijnen in het achterhoofd, moesten nu keuzes gemaakt worden. Dat Walhalla staat voor het paradijs zie je meteen aan de kleurrijke, vrolijke inrichting waar je de alledaagse grijsheid even vergeet. Daarnaast kregen onze 4 statutaire doelstellingen een heel concreet gezicht: 4. Ondernemingsnummer vzw Walhalla asbl : Identificatienummer oprichting 12953/ 2002, met wijziging naam Walala en artikel 3 doel op 6 augustus 2004 onder publicatienummer Vlaamse GemeenschapsCommissie, dienst Welzijn 6. Een subsidielijn parallel met Samenlevingsinitiatieven, maar dan vanuit de Franstalige Gemeenschap (CoCof). Walhalla startte namelijk als een tweetalige vzw maar werd in 2005 gesplitst in een Nederlandstalige entiteit en een Franstalige (asbl Walalou). 20

21 21 Walala

22 1.het uitbaten van een spelotheek ten dienste van gezinnen, scholen en buurtorganisaties; Spel en spelen is het uithangbord en vertrekpunt van alle andere activiteiten. In de spelotheek kan zorgvuldig uitgekozen spelmateriaal worden uitgeleend, maar er is ook een gezellige spel- en ontmoetingsruimte. De mogelijkheid om uit te lenen, zelfs in een risicowijk als Kuregem, staat voor ons buiten kijf, omdat het de thuisomgeving verrijkt. Bovendien bereiken we zo ook opvoeders die vaak wat buiten beeld blijven, zoals de vaders. Door samen leuke momenten te delen, verhoogt de kwaliteit van de interactie en betrokkenheid tussen ouders en kinderen. Het spelmateriaal is letterlijk voor iedereen bereikbaar om het ter plaatse te testen. Maar ook de aanwezige medewerkers of vrijwilligers kunnen je een spel adviseren of uitleggen, of ze komen gewoon met je mee spelen. Het spelmateriaal is ingedeeld in gemakkelijk te begrijpen en te herkennen categorieën. Je kan je inschrijven voor een lage prijs en als lid gratis het spelmateriaal uitlenen, maar ook zonder inschrijving ben je welkom voor een babbel of een spelmoment. Inschrijven zonder te betalen kan in ruil voor een uurtje hulp in de spelotheek. Je kan komen wanneer je wil (binnen de openingsuren) en blijven Walala 22

23 zolang je wil. Voor jonge kindjes is er een apart peuterhoekje en er is een plaats voorzien om buggy s te zetten. Leerkrachten en organisaties kunnen ook buiten de openingsuren komen. Het spelmateriaal wordt heel bewust aangekocht: we specialiseren ons in talig speelgoed en spellen, speelgoed voor jonge kinderen (2-8 jaar), spellen uit verschillende culturen, spelmateriaal dat ook in scholen gebruikt wordt, en coöperatieve spelen. Verder gaat er veel aandacht naar respect voor diversiteit, de vormgeving, het materiaal waaruit het spel gemaakt is, de gebruiksvriendelijkheid (niet té veel kleine stukjes), en natuurlijk het spelplezier. Om de drempel naar de gezelschapsspellen zo laag mogelijk te houden kiezen we in die categorie vooral voor korte dynamische spelletjes die je gemakkelijk thuis of op school kunt spelen en ook eenvoudig kunt uitleggen. 2. het organiseren van taal- en ontwikkelingsstimulerende activiteiten voor de kinderen; Scholen kunnen met hun klas op bezoek komen voor een spelanimatie. Dit is zowel leuk voor de kinderen als voor de leerkrachten: vaak is de spelotheek een verrassende ontdekking, die het leren op een heel andere manier naar voren brengt. Leerkrachten kunnen trouwens niet alleen met hun klas langskomen voor een animatie, maar ook samen met de ouders van hun kinderen. Dit zorgt meestal voor boeiende gesprekken en ontmoetingen tussen leerkrachten en ouders. Om de invloed van spel op de ontwikkeling van het kind uit te leggen, baseren we ons op de ontwikkelingsschijf 7. Daarnaast zijn leerkrachten ook individueel welkom, om de collectie taalspellen te ontdekken bijvoorbeeld, of om een spelkoffer uit te lenen met een selectie spellen aangepast aan hun graad, of nog een spelkoffer met traditionele spelen uit alle hoeken van de wereld. Specifiek voor de kinderen organiseren we taalactiviteiten tijdens de vakantieperiodes: een taalbad voor kinderen die de overgang maken naar het eerste leerjaar, maar ook spelnamiddagen voor IBO s (Initiatief voor Buitenschoolse Opvang) waarbij we de spelactiviteit heel talig gaan invullen (vb met poppentheater, kamishubai, liedjes en versjes, ). Voor de uitwerking van sommige vakantieactiviteiten werken we samen met organisaties die het organiseren van naschoolse activiteiten als hun hoofddoel hebben. Uiteraard is er ook tijdens de gewone uitleenuren aandacht voor 7. uitgewerkt door het Provinciaal Educatief Centrum van Limburg. 23

24 taal : kinderen worden bijvoorbeeld enkel in hun schooltaal aangesproken (wat hier in Brussel niet vanzelfsprekend is). We geven ook extra aandacht aan nieuwkomerskinderen. Tenslotte mogen we ook de volwassenen niet vergeten: heel wat ouders leren Nederlands en ook zij zijn altijd te vinden om hun nieuwe kennis uit te proberen bij een spel. 3. het organiseren van opvoedingsondersteunende activiteiten voor de ouders 8 ; Ontmoeting neemt tijdens de openingsuren een even belangrijke plaats in als het spelen of de uitleen. De spelotheek heeft als concept de mogelijkheid om zowel allochtone als autochtone ouders bij elkaar te brengen, want ouder zijn en opvoeding is een gemeenschappelijk raakpunt tussen alle leden, ongeacht herkomst, opleiding of stand. Daarom vragen we dat een kind altijd komt in het gezelschap van zijn ouder (of een andere volwassene, verantwoordelijk voor het kind). Als ouder kan je er andere ouders ontmoeten, even op je verhaal komen, advies over opvoeding of onderwijs vragen aan andere ouders of aan de medewerkers van de spelotheek. Een zetel nodigt iedereen uit om samen te zitten voor een babbel. Maar je kan er natuurlijk ook voor kiezen om helemaal niet te praten en gewoon rond te kijken In de spel- en ontmoetingsruimte heb je de mogelijkheid om je te ontspannen, je kind op een andere manier te ontdekken, tijd te maken voor je kind en samen een gezellig en intens moment te beleven. In een toonkast vind je allerlei informatie over vormings- of welzijnsorganisaties, schoolondersteunende organisaties, cursussen, adressen van scholen, IBO s of kinderdagverblijven, vakantieactiviteiten voor je kind,. Natuurlijk kan je voor die informatie ook altijd terecht bij de medewerkers, en als het echt nodig is loopt die even mee tot aan het volgende adres waar je verder geholpen wordt. In een aparte kleine ruimte, met een zacht tapijt onder je voeten, komt een leeshoekje met veel tijdschriften en boeken over onderwijs en opvoeding, maar ook leesboekjes voor de kinderen (voorzien voor 2010). 8. Volgens het kader van K&G rond opvoedingsondersteuning vervullen wij, in volgorde van belang, de volgende functies: 1. Instrumentele steun (via uitleen) 2. Uitbouwen van sociale contacten en stimuleren van zelfhulp (via spel- en ontmoetingsruimte) 3. Geven van advies 4. Emotionele steun 5. Voorlichting of informatieverstrekking 6. Training van vaardigheden 7. Vroegtijdige detectie van zwaardere opvoedings- en ontwikkelingsproblemen en doorverwijzing. 24

25 Maar ook buiten de openingsuren staan we niet stil: we organiseren vormingsmomenten voor ouders en leerkrachten rond de thema s: Belang van het spel in de ontwikkeling van het kind; Spellen uit de wereld; Talig spelen thuis; Voor t eerst naar de kleuterschool; De overgang naar het eerste leerjaar. Omdat wij vertrekken van onze eigen invalshoek, wordt er voor deze thema s regelmatig samengewerkt met andere organisaties die andere invalshoeken kunnen belichten (zoals vb een kinderdagverblijf, het Steunpunt Schoolvragen, het Onderwijscentrum en Leermiddelencentrum, de jeugdbibliotheek, een inloopteam, organisaties als KWB, enzovoort). 4. het bevorderen van wijkontwikkeling en van de samenwerking tussen omliggende organisaties / basisscholen. Minimaal twee maal per jaar organiseren we een feest in de straat, waardoor we zichtbaar worden naar buiten toe voor bijvoorbeeld nieuwe inwijkelingen, én waardoor gezinnen en kinderen die geen lid zijn toch kunnen profiteren van onze aanwezigheid. Tijdens die feesten zijn sommige van onze leden actieve deelnemers: ze animeren met ons mee, schminken de kinderen, zorgen voor een natje en een droogje, of onthalen nieuwe gezinnen uit de straat. Elk schooljaar besteden we veel aandacht aan het zoeken naar vrijwilligers uit de buurt die op de feesten meehelpen, maar ook in de spelotheek zelf of tijdens vakantieactiviteiten hun beste beentje voorzetten.. Zij geven onze werking een eigen gezicht en verlagen de drempel voor de wijkbewoners. Ook enkele van onze vaste medewerkers wonen in de buurt. Als we alle medewerkers en vrijwilligers op n rijtje zetten verzamelen we de hele wereld Naast ons eigen feest nemen we ook deel aan andere wijkfeesten georganiseerd door de vele Kuregemse organisaties. Maar buurtwerking bestaat niet uit feesten alleen Om tot wijkontwikkeling te komen is het absoluut noodzakelijk dat de wijkorganisaties regelmatig overleg plegen en samenwerken. Daarom hebben we ervoor gekozen om in de eerste plaats aan dienstverlening te doen en vraaggericht te werken : scholen of organisaties kunnen naar eigen behoefte intekenen op ons aanbod maar kunnen ook een nieuwe vraag aan ons doorgeven. Bovendien is er in de Raad van Bestuur of Algemene Vergadering zowel een vertegenwoordiging van de leden- gezinnen als van het sociaal-cultureel veld. 25

26 Walala

27 Eerste evolutie: van Samenlevingsinitiatief ( 03-05) naar Opvoedingsondersteuning ( 06-07) Al vrij snel was de vzw ondertussen omgedoopt in een Nederlandstalige (vzw Walala) en een Franstalige versie (asbl Walalou) - ingeburgerd in de wijk. Van in het begin kozen we ervoor om enkele parameters nauwkeurig bij te houden: zowel kwantitatief (cijfermateriaal) als kwalitatief (noteren van gesprekjes, observaties, gegeven advies, opmerkingen van leden of bezoekers, ). Het gaat om vragen als: hoeveel mama s, papa s, of andere begeleidende volwassenen waren er aanwezig, leeftijd van de kinderen, hoe lang blijven de mensen gemiddeld, culturele achtergrond van de gezinnen, taalgebruik van de gezinnen, komen ze om uit te lenen of komen ze voor de speelruimte, hoe is het ledenverloop, naar welk soort spelmateriaal is het meest vraag en naar welk het minst, welk soort gesprekken zien we ontstaan tussen de leden, voor welk soort vragen wordt aan de professionelen advies gevraagd, hoe evalueren de leerkrachten hun klasbezoek, hoeveel groepsbezoeken zijn er geweest en van waar kwamen die groepen, welke behoefte aan samenwerking leeft bij de scholen en organisaties, Na een tweetal jaar merkten we de eerste tendensen en evoluties. Qua vraag naar samenwerking konden we duidelijk twee richtingen onderscheiden: enerzijds de sector Jeugd/ Onderwijs (naschoolse opvang/ IBO s; kinderdagverblijven, kwaliteitsvolle middagopvang in de school, brede schoolwerking, taalbaden of taalstages in vakantieperiodes, voorleesmomenten, ). Anderzijds de sector Welzijn, met de organisaties rond gezinsondersteuning op kop (K&G o.a. consultatiebureaus en vormingsteams, inloopteams, gezondheidscentra, maar ook kinderdagverblijven met ouderwerking, ) Qua bereikt doelpubliek zagen we een sterke evolutie: gezinnen kwamen met steeds jongere kinderen - peuters nemen vandaag de dag een belangrijke plaats in in de spelotheek. Het aandeel gezinnen dat enkel kwam om een leuke en zinvolle middag te hebben, en dus niet om uit te lenen, steeg tot meer dan 30 % op woensdag. Het werd minder moeilijk om aan ouders uit te leggen dat we geen kinderopvang zijn maar juist gezinsgericht. De zithoek won enorm aan belang: moeders zien het echt als een kans om andere moeders te ontmoeten en even uit te blazen. We kregen meer en meer geïsoleerde ouders over de vloer: moeders, 27

28 maar ook vaders, die alleen instaan voor de opvoeding van hun kind door scheiding, maar vaak ook omdat de partner in het buitenland zit, of ploegenwerk heeft en zeer weinig thuis is. Gezinnen wiens familie voltallig in het buitenland woont. Mensen die net in onze wijk kwamen wonen, of net in België aangekomen zijn, en totaal geen sociaal netwerk hebben. Huismoeders die dag in dag uit met hun baby of peuter thuis zitten. Vele van die kinderen hebben zeer weinig contact met andere kinderen: ze leven even geïsoleerd als hun ouders. De stap naar het onderwijs is dan ook voor veel ouders een enorme drempel waar ze met veel angst en vragen naar uit zien. Ze komen bij ons om hun kind te laten wennen aan de aanwezigheid van andere kinderen, en aan een mama die af en toe uit het zicht verdwijnt. Kinderen komen hier niet alleen met mama of papa, maar soms ook met een grootouder, een tante of nonkel, of een volwassen zus. De verantwoordelijkheid die voor de opvoeding van de jongste kinderen in handen gelegd wordt van de oudste zus is een constante die toch meer aandacht zou moeten verdienen in de non-profit sector Culturele verschillen zijn merkbaar en worden moeilijk overbrugd, ook in de spelotheek. Maar naarmate gezinnen elkaar meer terugzien en aan elkaar wennen verdwijnen ook de barrières tegenover elkaar en ontstaat er openheid om met elkaar te praten. Wat de uitleen betreft blijft de vraag enorm groot hoe ouders hun kind kunnen ondersteunen op schools vlak en bij het leren van het Nederlands. Voor het ondersteunen van het Nederlands proberen we mensen door te verwijzen naar naschoolse activiteiten, en naar de bibliotheek, waar ook films en CD roms uitgeleend kunnen worden. Verder leggen we de klemtoon op het gebruik van de moedertaal als communicatietaal. Dat merk je ook aan de keuze van spelmaterialen in de schoolhoek : heel wat van onze spelpartijtjes kan je niet winnen zonder een flinke dosis spreken en dat kan je zowel doen in de moedertaal als in het Nederlands Hoe dan ook wordt het spelmateriaal uit de schoolhoek gretig meegenomen. De onzekerheid rond de opvolging van de leervorderingen van het kind is vooral bij nietgeschoolde ouders, of bij ouders die niet in België naar school geweest zijn, enorm groot. Wij proberen een klein deel van het antwoord te zijn op hun vragen. Véél minder dan verwacht worden de gezelschapsspellen uitgeleend. Meestal is het spelreglement of de kleine onderdeeltjes een te hoge drempel Al enkele jaren hebben we daarom de 28 Walala

Concept van een ontmoetingsplaats

Concept van een ontmoetingsplaats Concept van een ontmoetingsplaats Algemene omschrijving Zowel uit de verschillende bezoeken in Brussel, Antwerpen, Frankrijk en Italië, als uit ons onderzoek, blijkt dat ontmoetingsplaatsen voor kinderen

Nadere informatie

Informele en sociale steun bij de opvoeding in Vlaanderen. Modellen van ontmoetingsplaatsen voor jonge kinderen en hun ouders.

Informele en sociale steun bij de opvoeding in Vlaanderen. Modellen van ontmoetingsplaatsen voor jonge kinderen en hun ouders. Informele en sociale steun bij de opvoeding in Vlaanderen. Modellen van ontmoetingsplaatsen voor jonge kinderen en hun ouders. Benedikte Van den Bruel en Sarah Vanden Avenne Inhoud 1. Waarom aandacht naar

Nadere informatie

Inloopteams hebben als taak ouders te ondersteunen bij de opvoeding van hun jonge kinderen via een laagdrempelig en preventief activiteitenaanbod.

Inloopteams hebben als taak ouders te ondersteunen bij de opvoeding van hun jonge kinderen via een laagdrempelig en preventief activiteitenaanbod. Inloopteams hebben als taak ouders te ondersteunen bij de opvoeding van hun jonge kinderen via een laagdrempelig en preventief activiteitenaanbod. Een inloopteam werkt doelgroepgericht. De gezinnen waar

Nadere informatie

opdrachtsverklaring centrum voor volwassen personen met handicap MOZAÏEK

opdrachtsverklaring centrum voor volwassen personen met handicap MOZAÏEK opdrachtsverklaring centrum voor volwassen personen met handicap MOZAÏEK Bij het begin van de jaren 70 zoeken enkele ouders een dagcentrum voor hun volwassen gehandicapt kind. Voordien was het bijna evident

Nadere informatie

Visie. Stedelijke Initiatieven Buitenschoolse Opvang. pedagogische begeleidingsdienst & dienst kinderopvang. Departement Onderwijs en Opvoeding

Visie. Stedelijke Initiatieven Buitenschoolse Opvang. pedagogische begeleidingsdienst & dienst kinderopvang. Departement Onderwijs en Opvoeding Visie Stedelijke Initiatieven Buitenschoolse Opvang Departement Onderwijs en Opvoeding pedagogische begeleidingsdienst & dienst kinderopvang Colofon Deze brochure is tot stand gekomen in samenwerking

Nadere informatie

dialooghouding We stellen u onze visie even voor.

dialooghouding We stellen u onze visie even voor. schoolvisie Als katholieke basisschool willen we zorg dragen voor de opvoeding van elk kind. We zien onze school als een huis met een tuin waarin we de basis leggen voor de toekomst, om later met de beste

Nadere informatie

De Sociale plattegrond

De Sociale plattegrond De Sociale plattegrond Sector: Begeleiding jonge kinderen Spreker: Krista De Vos (Kind en Gezin) Kind en Gezin Kleine kinderen, wij maken er werk van! 1 Voorgeschiedenis 1919: Nationaal Werk voor het Kinderwelzijn

Nadere informatie

Pedagogisch beleid Flexkidz

Pedagogisch beleid Flexkidz Pedagogisch beleid Flexkidz Voor u ligt het verkorte pedagogisch beleidsplan van Flexkidz. Hier beschrijven we in het kort de pedagogische visie en uitgangspunten. In dit pedagogisch beleidsplan beschrijven

Nadere informatie

Inclusie kinderen met specifieke zorgbehoefte/handicap. Borrelen en bruisen 10 december 2013

Inclusie kinderen met specifieke zorgbehoefte/handicap. Borrelen en bruisen 10 december 2013 Inclusie kinderen met specifieke zorgbehoefte/handicap Borrelen en bruisen 10 december 2013 Inclusie binnen Kind en Gezin Strategische ambitie van K&G opgenomen in ondernemingsplan 2013-2014 'Te werken

Nadere informatie

Per 1.000 kinderen onder de 3 jaar telde Limburg eind 2008 68 opvangplaatsen minder dan het Vlaamse gemiddelde.

Per 1.000 kinderen onder de 3 jaar telde Limburg eind 2008 68 opvangplaatsen minder dan het Vlaamse gemiddelde. Limburgse kinderopvang misdeeld door huidige Vlaamse Regering. Uit het antwoord vanwege Vlaams minister van Welzijn Heeren op een parlementaire vraag van Vlaams volksvertegenwoordiger Els Robeyns blijkt

Nadere informatie

Verslag themanamiddag Een museum toegankelijk maken

Verslag themanamiddag Een museum toegankelijk maken Verslag themanamiddag Een museum toegankelijk maken Plaats: Koninklijk Museum voor Schone Kunsten Antwerpen Datum: 21 maart 2013 Om de twee maanden organiseert het Fonds Vrijetijdsparticipatie een themanamiddag

Nadere informatie

Arts en verantwoordelijke consultatiebureau De Wijk

Arts en verantwoordelijke consultatiebureau De Wijk Vacature Arts en verantwoordelijke consultatiebureau De Wijk Preventieve gezondheidszorg, een generalistische aanpak, aandacht voor verschillende levensdomeinen, superdiversiteit, gedeelde zorg in samenwerking

Nadere informatie

Positief omgaan met meertaligheid in het basisonderwijs en in de buitenschoolse opvang

Positief omgaan met meertaligheid in het basisonderwijs en in de buitenschoolse opvang Ronde 4 Ayse Isçi Onderwijscentrum, Gent Contact: ayse.isci@gent.be Positief omgaan met meertaligheid in het basisonderwijs en in de buitenschoolse opvang Meertaligheid in het onderwijs en in de opvang

Nadere informatie

Samen voor een sociale stad

Samen voor een sociale stad Samen voor een sociale stad 2015-2018 Samen werken we aan een sociaal en leefbaar Almere waar iedereen naar vermogen meedoet 2015 Visie VMCA 2015 1 Almere in beweging We staan in Almere voor de uitdaging

Nadere informatie

Decreet opvoedingsondersteuning in relatie tot de IJH. Benedikte Van den Bruel Veerle Roels

Decreet opvoedingsondersteuning in relatie tot de IJH. Benedikte Van den Bruel Veerle Roels Decreet opvoedingsondersteuning in relatie tot de IJH Benedikte Van den Bruel Veerle Roels Kind en Gezin èn Agentschap Jongerenwelzijn? Kind en Gezin en Agenschap Jongerenwelzijn verantwoordelijk voor

Nadere informatie

Jaarverslag EXPOO 2014

Jaarverslag EXPOO 2014 Jaarverslag EXPOO 2014 EXPOO, het Expertisecentrum Opvoedingsondersteuning van de Vlaamse overheid, bouwt mee aan een positieve leefomgeving waar het voor kinderen en jongeren goed is om op te groeien.

Nadere informatie

De lat hoog voor iedereen! Referentiekader voor een Brede School

De lat hoog voor iedereen! Referentiekader voor een Brede School De lat hoog voor iedereen! Referentiekader voor een Brede School Opdracht Steunpunt Gok Ontwikkelen visietekst Opvolgen proefprojecten Formuleren beleidsaanbevelingen Brede School? Verkenning van enkele

Nadere informatie

Deel 1: Pedagogisch project Vrije Basisschool Lenteland

Deel 1: Pedagogisch project Vrije Basisschool Lenteland 1 ONZE SCHOOL en de SCHOLENGROEP ARKORUM Het katholiek basisonderwijs brengt al vele jaren een aanbod van kwalitatief onderwijs en opvoeding aan kleuters en leerlingen in de regio Roeselare- Ardooie. In

Nadere informatie

Actieplan 1 Informatie- en preventiebeleid naar de Zeelse bevolking toe op het vlak van o.m. (kinder)armoede, gezondheid, participatie

Actieplan 1 Informatie- en preventiebeleid naar de Zeelse bevolking toe op het vlak van o.m. (kinder)armoede, gezondheid, participatie DEEL ARMOEDEBESTRIJDING Actieplan 1 Informatie- en preventiebeleid naar de Zeelse bevolking toe op het vlak van o.m. (kinder)armoede, gezondheid, participatie Actie 1 : Het OCMW zorgt er, zelfstandig of

Nadere informatie

Visie Taalstimulering en meertaligheid Kind en Gezin

Visie Taalstimulering en meertaligheid Kind en Gezin Visie Taalstimulering en meertaligheid Kind en Gezin VLOR studiedag 3 februari 2012 Taal = hot item Arme peuters ook taalarm (16/03/2009) Steeds minder baby s met Nederlands als thuistaal geboren (4/12/2010)

Nadere informatie

1. Iedereen is welkom in de opvang DE KINDEROPVANG HEEFT EEN BELANGRIJKE SOCIALE TAAK

1. Iedereen is welkom in de opvang DE KINDEROPVANG HEEFT EEN BELANGRIJKE SOCIALE TAAK 1. Iedereen is welkom in de opvang DE KINDEROPVANG HEEFT EEN BELANGRIJKE SOCIALE TAAK Kinderen krijgen in de opvang volop kansen om zich te ontwikkelen. Ouders kunnen intussen werk zoeken of gaan werken,

Nadere informatie

Pedagogisch Beleid. Inschrijving

Pedagogisch Beleid. Inschrijving Pedagogisch Beleid Inschrijving U vertrouwt ons uw kind toe en wij willen ook het allerbeste voor uw kind. In dit gesprek kunt u meer over uw kind vertellen.zijn er bijzonderheden waar wij rekening mee

Nadere informatie

BIJLAGE OVEREENKOMST. Bijlage nr. 1

BIJLAGE OVEREENKOMST. Bijlage nr. 1 BIJLAGE Bijlage nr. 1 OVEREENKOMST Tussen de Vlaamse Gemeenschapscommissie (VGC), vertegenwoordigd door het College, waarvoor optreedt de heer Guy Vanhengel, Collegevoorzitter bevoegd voor Onderwijs en

Nadere informatie

Peuter Speelpunt Turnhout

Peuter Speelpunt Turnhout Peuter Speelpunt Turnhout Samen spelen kan je leren! -Een plaats voor ontmoeting -Bruggen bouwen naar maatschappelijke deelname -Open en laagdrempelig aanbod voor ouders en opvoeders en jongste kinderen

Nadere informatie

rlening 19/10/2012 De opbouw van het verhaal Bind-Kracht en gekleurde armoede Gekleurde armoede als maatschappelijke uitdaging

rlening 19/10/2012 De opbouw van het verhaal Bind-Kracht en gekleurde armoede Gekleurde armoede als maatschappelijke uitdaging rlening De opbouw van het verhaal Bind-Kracht en gekleurde armoede? een maatschappelijke uitdaging een uitdaging voor de hulpverlening: cijfers uit Antwerpen De opzet van het onderzoek hulpverleners Divers-sensitief

Nadere informatie

tekst voor voorbereiding forum visie

tekst voor voorbereiding forum visie + Vlaams Netwerk van verenigingen waar armen het woord nemen vzw Aromagebouw / Vooruitgangstraat 323 bus 6 (3 de verdieping) / 1030 Brussel / tel. 02-204 06 50 / fax : 02-204 06 59 info@vlaams-netwerk-armoede.be

Nadere informatie

SKS Alles Kids. Ieder kind is uniek. Onze visie. De 5 speerpunten

SKS Alles Kids. Ieder kind is uniek. Onze visie. De 5 speerpunten GEEF ZE DE VIJF! SKS Alles Kids De wereld om ons heen verandert. Ook in de kinderopvang zijn nieuwe ontwikkelingen aan de orde van de dag. SKS Alles Kids biedt al jaren kinderopvang en loopt voorop als

Nadere informatie

Pedagogisch beleid Kinderopvang Haarlem Spelend Groeien

Pedagogisch beleid Kinderopvang Haarlem Spelend Groeien Pedagogisch beleid Kinderopvang Haarlem Spelend Groeien Inleiding Kinderopvang Haarlem heeft één centraal pedagogisch beleid. Dit is de pedagogische basis van alle kindercentra van Kinderopvang Haarlem.

Nadere informatie

ZORGNETWERKEN & PROACTIEF HANDELEN

ZORGNETWERKEN & PROACTIEF HANDELEN 1 ZORGNETWERKEN & PROACTIEF HANDELEN PROACTIEF HANDELEN In strikte zin Financiële onderbescherming (4,2%) In ruimere zin Onderbenutting recht op sociale hulpen dienstverlening van het OCMW In maximale

Nadere informatie

Interview met minister Joke Schauvliege

Interview met minister Joke Schauvliege Interview met minister Joke Schauvliege over de rol en de toekomst van etnisch-culturele federaties in Vlaanderen. Dertien etnisch-cultureel diverse federaties zijn erkend binnen het sociaalcultureel werk.

Nadere informatie

Toespraak van Vlaams minister Lieten op eindcongres The Missing Link - woensdag 21 september 2011

Toespraak van Vlaams minister Lieten op eindcongres The Missing Link - woensdag 21 september 2011 Toespraak van Vlaams minister Lieten op eindcongres The Missing Link - woensdag 21 september 2011 Geachte heer Commissaris Andor, Geachte mensen van De Link, mensen van de Europese partnerorganisaties,

Nadere informatie

contact Messaouda Zaouali 09 267 68 11 messaouda.zaouali@odice.be www.odice.be Kinderdagverblijven en buitenschoolse werkingen weerspiegelen de samenleving: je vindt er kinderen uit allerlei gezinnen en

Nadere informatie

2 Algemene doelstelling en visie

2 Algemene doelstelling en visie 2 Algemene doelstelling en visie 2.1 Algemene doelstelling De groene kikker heeft als doel huiselijke en persoonlijke kinderopvang te bieden, die optimaal tegemoet komt aan de behoeften van de kinderen.

Nadere informatie

PROACTIEF EN GEZINSONDERSTEUNEND WERKEN MET KANSARME GEZINNEN MET JONGE KINDEREN

PROACTIEF EN GEZINSONDERSTEUNEND WERKEN MET KANSARME GEZINNEN MET JONGE KINDEREN PROACTIEF EN GEZINSONDERSTEUNEND WERKEN MET KANSARME GEZINNEN MET JONGE KINDEREN POPERINGE 11.933 HA (IN TOP 5 W-VL) - 19.894 INW KANSARME BUURTEN Kansarmoedeatlas Provincie West-Vlaanderen (Steunpunt

Nadere informatie

v.u.: Ward Van Hoorde, Kwatrechtsteenweg 168, 9260 Wetteren opdrachtsverklaring SINT-LODEWIJK

v.u.: Ward Van Hoorde, Kwatrechtsteenweg 168, 9260 Wetteren opdrachtsverklaring SINT-LODEWIJK v.u.: Ward Van Hoorde, Kwatrechtsteenweg 168, 9260 Wetteren opdrachtsverklaring SINT-LODEWIJK OPDRACHTSVERKLARING SINT- LODEWIJK cliënt-organisatie-medew MISSIE SINT-LODEWIJK - biedt aangepast onderwijs

Nadere informatie

Samenwerking. Betrokkenheid

Samenwerking. Betrokkenheid De Missie Het Spectrum is een openbare school met een onderwijsaanbod van hoge kwaliteit. We bieden het kind betekenisvol onderwijs in een veilige omgeving. In een samenwerking tussen kind, ouders en school

Nadere informatie

BASECAMPvzw 2011. De missie van Basecamp vzw

BASECAMPvzw 2011. De missie van Basecamp vzw BASECAMPvzw 2011 De missie van Basecamp vzw 1 Doel Basecamp vzw groeide vanuit een kerngroep van begeleiders met elk een eigen theoretische, technische en sociale achtergrond. Omwille van deze achtergronden

Nadere informatie

Verbinden vanuit diversiteit

Verbinden vanuit diversiteit Verbinden vanuit diversiteit Krachtgericht sociaal werk in een context van armoede en culturele diversiteit Studievoormiddag 6 juni 2014 Het verhaal van Ahmed Een zoektocht met vele partners Partners De

Nadere informatie

Opvoeden in andere culturen

Opvoeden in andere culturen Opvoeden in andere culturen Bevorderen en versterken: competenties vergroten Een betere leven DVD 1 Bevolkingsgroepen aantal Allochtoon3.287.706 Autochtoon13.198.081 Europese Unie (exclusief autochtoon)877.552

Nadere informatie

Inhoud. Steunpunt Diversiteit en Leren 17/03/2010. Brede School in Vlaanderen en Brussel

Inhoud. Steunpunt Diversiteit en Leren 17/03/2010. Brede School in Vlaanderen en Brussel Inhoud Vooraf: Steunpunt Diversiteit en Leren 1. Wat is een Brede School? 2. Welke impact ervaren de proefprojecten? 3. Brede school in de toekomst 4. Standpunt VVJ Brede School in Vlaanderen en Brussel

Nadere informatie

Pedagogisch ondersteuningsaanbod op maat voor 20 kleuterscholen in 2012-2013

Pedagogisch ondersteuningsaanbod op maat voor 20 kleuterscholen in 2012-2013 PROJECTOPROEP Hoe omgaan met kinderarmoede op school? Toerusten van leerkrachten in het kleuteronderwijs om beter steun te verlenen aan kansarme kinderen Diego Cervo Pedagogisch ondersteuningsaanbod op

Nadere informatie

BIJLAGE. Bijlage nr. 1. Fiches. Titel initiatief: Caleidoscoop. Initiatiefnemer: GC De Vaartkapoen. Projectomschrijving

BIJLAGE. Bijlage nr. 1. Fiches. Titel initiatief: Caleidoscoop. Initiatiefnemer: GC De Vaartkapoen. Projectomschrijving BIJLAGE Bijlage nr. 1 Fiches Titel initiatief: Caleidoscoop Initiatiefnemer: GC De Vaartkapoen Caleidoscoop is een zelforganisatie die is ingebed in het gemeenschapscentrum. Een 8-tal vrouwelijke, allochtone

Nadere informatie

De handen in elkaar, samen werken aan een Brede School

De handen in elkaar, samen werken aan een Brede School De handen in elkaar, samen werken aan een Brede School Brede School Te downloaden op www.vlaanderen.be/bredeschool Doel BS Brede ontwikkeling van kinderen en jongeren Doel BS Brede ontwikkeling van kinderen

Nadere informatie

Publiciteit en werving OSA

Publiciteit en werving OSA Publiciteit en werving OSA Bereik de ouders persoonlijk Het is belangrijk om veel aandacht aan werving en publiciteit te besteden. In het bijzonder als u met open inschrijving werkt. Denkt u hierbij aan

Nadere informatie

Onderwijs en OCMW: pleidooi voor meer samenwerking! Lege brooddozen op school symposium 14 oktober 2014

Onderwijs en OCMW: pleidooi voor meer samenwerking! Lege brooddozen op school symposium 14 oktober 2014 Onderwijs en OCMW: pleidooi voor meer samenwerking! Lege brooddozen op school symposium 14 oktober 2014 Programma armoedebestrijding cijfers Armoede in Kortrijk In Kortrijk leven in 2011 11.227 inwoners

Nadere informatie

BIJLAGE. Vlaamse Gemeenschapscommissie Collegebesluit nr. 20152016-0442 25-03-2016. Bijlage nr. 1

BIJLAGE. Vlaamse Gemeenschapscommissie Collegebesluit nr. 20152016-0442 25-03-2016. Bijlage nr. 1 Vlaamse Gemeenschapscommissie Collegebesluit nr. 20152016-0442 25-03-2016 BIJLAGE Bijlage nr. 1 Begrippenkader bij het collegebesluit nr. 20152016-0442 van 25 maart 2016 houdende de uitvoering van de verordening

Nadere informatie

Pedagogisch beleid Tussenschoolse opvang

Pedagogisch beleid Tussenschoolse opvang Pedagogisch beleid Tussenschoolse opvang Introductie Introductie Het pedagogisch beleid van de tussenschoolse opvang SKN s Eetclub biedt een kader dat de overblijfkrachten en de coördinatoren tussenschoolse

Nadere informatie

VLAAMSE GEMEENSCHAPSCOMMISSIE DE RAAD

VLAAMSE GEMEENSCHAPSCOMMISSIE DE RAAD STUK 459 (2011-2012) Nr. 1 VLAAMSE GEMEENSCHAPSCOMMISSIE DE RAAD ZIT TING 2011-2012 17 NOVEMBER 2011 VOORSTEL VAN RESOLUTIE van mevrouw Elke ROEX betreffende het waarborgen van het recht op kinderopvang

Nadere informatie

De Onthaalouderacademie: onthaalouders sterker maken

De Onthaalouderacademie: onthaalouders sterker maken 1 De Onthaalouderacademie Wat is de Onthaalouderacademie? De Onthaalouderacademie: onthaalouders sterker maken De sector van de kinderopvang is in beweging. Er worden heel wat initiatieven genomen om de

Nadere informatie

Deze leidraad helpt om het gesprek in team aan te gaan rond kwaliteit, vooraleer je de sjablonen in de digitale leermodules invult.

Deze leidraad helpt om het gesprek in team aan te gaan rond kwaliteit, vooraleer je de sjablonen in de digitale leermodules invult. Deel 2 Kwaliteitsbeleid Deze leidraad is gebaseerd op de digitale leermodules van Kind & Gezin. Die modules zijn bedoeld om de verschillende onderdelen van het kwaliteitshandboek uit te werken. Die modules

Nadere informatie

Peuterspeelpunten Turnhout

Peuterspeelpunten Turnhout Peuterspeelpunten Turnhout Een plaats voor ontmoeting Bruggen bouwen naar maatschappelijke deelname Open en laagdrempelig aanbod voor ouders en opvoeders en jongste kinderen Samen spelen kan je leren Algemene

Nadere informatie

Uitgangspunt van deze omzendbrief is het subsidiëren van projecten van bepaalde duur.

Uitgangspunt van deze omzendbrief is het subsidiëren van projecten van bepaalde duur. Omzendbrief voor de subsidiëring van projecten in het kader van Samenlevingsinitiatieven 1. Wat zijn de Samenlevingsinitiatieven? De erkenning en subsidiëring van Samenlevingsinitiatieven gebeurt op basis

Nadere informatie

Opdracht van het OCMW bestuur: project ontwikkelen om kinderarmoede te voorkomen/bestrijden

Opdracht van het OCMW bestuur: project ontwikkelen om kinderarmoede te voorkomen/bestrijden Studiedag VVSG Kinderopvang en Gezinsbeleid Mechelen 26 maart 2013 2010: Europees Jaar ter bestrijding van armoede en sociale uitsluiting: strijd tegen kinderarmoede is topprioriteit voor de Vlaamse regering

Nadere informatie

1 Doe jij ook mee?! Team in beweging - Nu beslissen Steunpunt Diversiteit & Leren

1 Doe jij ook mee?! Team in beweging - Nu beslissen Steunpunt Diversiteit & Leren Nu beslissen De motieven om te starten met leerlingenparticipatie kunnen zeer uiteenlopend zijn, alsook de wijze waarop je dit in de klas of de school invoert. Ondanks de bereidheid, de openheid en de

Nadere informatie

Samen de Wereld Kleuren. Pedagogische visie

Samen de Wereld Kleuren. Pedagogische visie Samen de Wereld Kleuren Pedagogische visie 2 SWK-Kinderopvang Samen de Wereld Kleuren Samen de Wereld Kleuren SWK-Kinderopvang: Samen de Wereld Kleuren Onze kinderopvangorganisaties hebben aandacht voor

Nadere informatie

Samenwerken over sectoren heen

Samenwerken over sectoren heen Samenwerken over sectoren heen Inhoud In deze workshop wordt de betekenis en de meerwaarde van samenwerken tussen verschillende organisaties uitgewerkt. We schetsen hoe zo n samenwerking kan evolueren,

Nadere informatie

Kwaliteitsvisie kinderopvang voor pedagogisch medewerkers en gastouders

Kwaliteitsvisie kinderopvang voor pedagogisch medewerkers en gastouders Kwaliteitsvisie kinderopvang voor pedagogisch medewerkers en gastouders Visie De pedagogische kwaliteiten van medewerkers bepalen voor een zeer groot deel de kwaliteit van de kinderopvang, passend bij

Nadere informatie

Piramide. Dé educatieve methode voor alle jonge kinderen

Piramide. Dé educatieve methode voor alle jonge kinderen Voor- en vroegschoolse educatie Piramide Piramide Dé educatieve methode voor alle jonge kinderen Geeft jonge kinderen de kans zich optimaal te ontwikkelen Biedt houvast en ruimte voor pedagogisch medewerkers,

Nadere informatie

Buitenschoolse opvang in en met de buurt

Buitenschoolse opvang in en met de buurt Buitenschoolse opvang in en met de buurt Denktank BKO 05/06/2009 KADER RAPPORT 2002-2003: actieonderzoek XYZ VGC VBJK IBO s Theoretisch kader voor buitenschoolse opvang in grootstad: nest en web 2009:

Nadere informatie

Bruggenbouwers Linko ping, Zweden

Bruggenbouwers Linko ping, Zweden Bruggenbouwers Linko ping, Zweden Het Bruggenbouwers project wordt in de Zweedse stad Linköping aangeboden en is één van de succesvolle onderdelen van een groter project in die regio. Dit project is opgezet

Nadere informatie

Suggesties en tips voor gebruik in gesprek met OUDERS

Suggesties en tips voor gebruik in gesprek met OUDERS De film Childcare Stories als discussiemateriaal Suggesties en tips voor gebruik in gesprek met OUDERS Enkele voorbeelden: - Oudergroepen van een inloopteam - Oudergroepen waarin ouders vanuit een zelfde

Nadere informatie

Maatschappelijke uitdagingen voor brede scholen

Maatschappelijke uitdagingen voor brede scholen Maatschappelijke uitdagingen voor brede scholen Inspiratiedag Brede School - 29 april 2014 - BRONKS Programma armoedebestrijding cijfers Armoede in Kortrijk In Kortrijk leven in 2011 11.227 inwoners in

Nadere informatie

Nawoord. Armoede vandaag

Nawoord. Armoede vandaag Nawoord Via hun levensverhaal laten Emilie en Nico ons binnenkijken in de leefwereld van mensen in armoede. Het is een beklijvend getuigenis over hun dagelijkse strijd om te overleven, ook over hun verlangen

Nadere informatie

Een brede Kinderopvang

Een brede Kinderopvang Een brede Kinderopvang REFLECTIES door Jan Van Gils Onderzoekscentrum Kind en Samenleving jvangils@k-s.be Tweede Studiedag Brede School Vlaams Parlement 16 mei 2008 TOREN VAN BABEL versus DRIE PERSPECTIEVEN

Nadere informatie

Algemeen verslag denkdag 15 juni 2015 de Kriekelaar Schaarbeek

Algemeen verslag denkdag 15 juni 2015 de Kriekelaar Schaarbeek Algemeen verslag denkdag 15 juni 2015 de Kriekelaar Schaarbeek 1 Inleiding 2 Op 15 juni 2015 verzamelden de leden van de advieswerkgroep Sociaal-Cultureel Werk en vertegenwoordigers van regionale koepelverenigingen

Nadere informatie

Vrijdag 1 april 2011 Toespraak van JOKE SCHAUVLIEGE VLAAMS MINISTER VAN LEEFMILIEU, NATUUR EN CULTUUR. Officiële Opening Studio Alijn - Gent

Vrijdag 1 april 2011 Toespraak van JOKE SCHAUVLIEGE VLAAMS MINISTER VAN LEEFMILIEU, NATUUR EN CULTUUR. Officiële Opening Studio Alijn - Gent Vrijdag 1 april 2011 Toespraak van JOKE SCHAUVLIEGE VLAAMS MINISTER VAN LEEFMILIEU, NATUUR EN CULTUUR Officiële Opening Studio Alijn - Gent Mijnheer de burgemeester, meneer de schepen, Dames en heren,

Nadere informatie

Aandacht, affectie, waardering, respect en ondersteuning.

Aandacht, affectie, waardering, respect en ondersteuning. Het Pedagogisch Klimaat Schooljaar 2007 / 2008 Wat is een pedagogisch klimaat? Als we praten over een pedagogisch klimaat binnen Breedwijs Zuid Berghuizen gaat het over de sfeer die de partners willen

Nadere informatie

Cultuursensitieve seksuele en reproductieve gezondheidsvoorlichting

Cultuursensitieve seksuele en reproductieve gezondheidsvoorlichting Cultuursensitieve seksuele en reproductieve gezondheidsvoorlichting Hanan Ben Abdeslam Expertisecentrum kraamzorg Volle Maan Ontwikkeld ism VGC Inhoud 1. Opzet 2. Projectdoel en projectresultaat 3. Inzichten

Nadere informatie

Pedagogisch beleid. kinderdagverblijf

Pedagogisch beleid. kinderdagverblijf Pedagogisch beleid kinderdagverblijf maatwerk kinderopvang voor elk gezin Voorwoord Dit pedagogisch beleid is met het doel geschreven om duidelijkheid te geven aan de inhoud van een pedagogisch beleidsplan.

Nadere informatie

Gewoon opvoeden in Groningen

Gewoon opvoeden in Groningen Gewoon opvoeden in Groningen Voorbeeld : gewoon opvoeden, alledaags opvoeden, alledaagse opvoedvragen Wat is dit? Start: Eigen voorbeeld geven. Voor iedereen verschillend, afhankelijk van de situatie van

Nadere informatie

Over mixen, matchen en switchen. Vrijetijdsbeleving van kinderen in armoede

Over mixen, matchen en switchen. Vrijetijdsbeleving van kinderen in armoede Over mixen, matchen en switchen. Vrijetijdsbeleving van kinderen in armoede Filip Coussee & Griet Roets Vakgroep Sociale Agogiek, Universiteit Gent 28 juni 2011 Wat is het probleem? Jeugdwerk en culturele

Nadere informatie

D E K LE OPVOEDINGSPROJECT T E. Werken met een visie. R K

D E K LE OPVOEDINGSPROJECT T E. Werken met een visie. R K D E K LE U TE T E R K OPVOEDINGSPROJECT Werken met een visie. O UT T E R OMDAT JE MET POËZIE ZOVEEL MEER ZEGT... Werken met visie Is als kijken in een spiegel. Als je in een spiegel kijkt, kijk je meestal

Nadere informatie

MISSIE EN VISIE ZORG Scholengemeenschap Vlaamse Ardennen

MISSIE EN VISIE ZORG Scholengemeenschap Vlaamse Ardennen De manier om succes te bereiken is op de eerste plaats een definitief, duidelijk, praktisch ideaal te hebben een doel, een doelstelling. Ten tweede moet men over de noodzakelijke middelen beschikken om

Nadere informatie

Waar en hoe begint het verhaal?

Waar en hoe begint het verhaal? Brede School Helmet Coördinator: Tina Smout Email: tsmout@klaveren7.be Waar en hoe begint het verhaal? Helmet = wijk in Schaarbeek, Brussel veel kleuren en geuren, maar ook veel maatschappelijke uitdagingen

Nadere informatie

Kinderarmoede in het Brussels Gewest

Kinderarmoede in het Brussels Gewest OBSERVATOIRE DE LA SANTÉ ET DU SOCIAL BRUXELLES OBSERVATORIUM VOOR GEZONDHEID EN WELZIJN BRUSSEL Senaat hoorzitting 11 mei 2015 Kinderarmoede in het Brussels Gewest www.observatbru.be DIMENSIES VAN ARMOEDE

Nadere informatie

VISIE PEDAGOGISCH PROJECT

VISIE PEDAGOGISCH PROJECT VISIE PEDAGOGISCH PROJECT van daltonschool De Kleine Icarus Algemene visie De opdracht van daltonschool De Kleine Icarus bevat naast het onderwijskundig eveneens een maatschappelijk aspect Wij brengen

Nadere informatie

BELOFTE-FORMULES DOOPLITURGIE. voor het doopsel van meerdere kinderen

BELOFTE-FORMULES DOOPLITURGIE. voor het doopsel van meerdere kinderen BELOFTE-FORMULES DOOPLITURGIE voor het doopsel van meerdere kinderen In dit boekje vind je een 15-tal voorbeelden van belofte-formules die je als ouders kan uitspreken tijdens de doopviering van je kind.

Nadere informatie

VVSG Trefdag Samen tegen Armoede wij ook 13/12/2010

VVSG Trefdag Samen tegen Armoede wij ook 13/12/2010 VVSG Trefdag Samen tegen Armoede wij ook 13/12/2010 Koen Clijsters Algemeen diensthoofd OCMW Heusden-Zolder Tel. 011/45.61.50 koen.clijsters@ocmwheusdenzolder.be Heusden- Zolder Provincie Limburg 31.500

Nadere informatie

Onthaalbureau Inburgering Limburg vzw. Presentatie voor ERSV (18/12/2012) AI in het Onthaalbureau

Onthaalbureau Inburgering Limburg vzw. Presentatie voor ERSV (18/12/2012) AI in het Onthaalbureau Onthaalbureau Inburgering Limburg vzw Presentatie voor ERSV (18/12/2012) AI in het Onthaalbureau Inhoud 1. Wat doet Onthaalbureau Inburgering Limburg? 2. VuurWerkt als methode voor perspectiefbepaling

Nadere informatie

Vormingsaanbod voor universiteiten en hogescholen 2014/2015

Vormingsaanbod voor universiteiten en hogescholen 2014/2015 Vormingsaanbod voor universiteiten en hogescholen 2014/2015 Inhoud 3 Vooraf 5 Een andere kijk op spijbelen 6 Over de diepere betekenis van kinderspel 7 Kinderen hebben zo hun kijk op quality time 8 Plan

Nadere informatie

Suggesties en tips voor gebruik in gesprek met de KINDEROPVANG

Suggesties en tips voor gebruik in gesprek met de KINDEROPVANG De film Childcare Stories als discussiemateriaal Suggesties en tips voor gebruik in gesprek met de KINDEROPVANG Enkele voorbeelden: - Vormings- of begeleidingstraject voor medewerkers en verantwoordelijke(n)

Nadere informatie

KINDERRECHTEN IN UW KLAS?

KINDERRECHTEN IN UW KLAS? KINDERRECHTEN IN UW KLAS? Doe een beroep op UNICEF België voor gratis lesmateriaal, thematische gastlessen en concrete acties over kinderrechtenen ontwikkelingseducatie. Over UNICEF België UNICEF (het

Nadere informatie

Onze visie op cliënten, medewerkers en organisatie vertrekt vanuit 6 waarden: Cliëntgestuurd, Integer, Inclusief, Open, Participatief, Professioneel.

Onze visie op cliënten, medewerkers en organisatie vertrekt vanuit 6 waarden: Cliëntgestuurd, Integer, Inclusief, Open, Participatief, Professioneel. missie en VISIE Het GielsBos wil een veilige en geborgen thuis bieden aan volwassenen en kinderen met een beperking. We bieden deze mensen en hun leefomgeving een brede ondersteuning vanuit ervaring en

Nadere informatie

Pedagogische kwaliteit in beweging

Pedagogische kwaliteit in beweging Pedagogische kwaliteit in beweging De kinderopvang staat voor grote uitdagingen: kinderen een veilige basis en voldoende uitdaging bieden voor een gezonde ontwikkeling en hen voorbereiden op het basisonderwijs.

Nadere informatie

Pedagogisch beleidsplan buitenschoolse opvang het Zwammeke

Pedagogisch beleidsplan buitenschoolse opvang het Zwammeke Pedagogisch beleidsplan buitenschoolse opvang het Zwammeke Inhoud 1. Inleiding 2. Onze visie 3. Doelstellingen 4. Pedagogische uitgangspunten voor het kind 5. Pedagogische uitgangspunten voor de groepsleiding

Nadere informatie

Figure 1 logo vrouwenraad. De Vrouwenraad wil voor elk kind betaalbare, toegankelijke en kwaliteitsvolle kinderopvang

Figure 1 logo vrouwenraad. De Vrouwenraad wil voor elk kind betaalbare, toegankelijke en kwaliteitsvolle kinderopvang Figure 1 logo vrouwenraad De Vrouwenraad wil voor elk kind betaalbare, toegankelijke en kwaliteitsvolle kinderopvang INHOUDSTAFEL kinderopvang... 1 Een kaderdecreet kinderopvang... 2 Kwaliteitsvolle kinderopvang...

Nadere informatie

KINDERARMOEDE. 21 mei 2014 OCMW LANAKEN

KINDERARMOEDE. 21 mei 2014 OCMW LANAKEN KINDERARMOEDE 21 mei 2014 SALK 13 meest getroffen gemeenten (waaronder Lanaken) 50.000 /jaarbasis: kinderarmoedebeleid 2014-2017 (4 jaren) Geen Vlaamse middelen op basis van de kinderarmoedebarometer.

Nadere informatie

Samen maken. mogelijk. wij meedoen voor jeugd ONDERSTEUNING BIJ LEVEN MET EEN BEPERKING

Samen maken. mogelijk. wij meedoen voor jeugd ONDERSTEUNING BIJ LEVEN MET EEN BEPERKING Samen maken wij meedoen voor jeugd mogelijk Kinderen en jongeren met een beperking moeten de kans krijgen zich optimaal te ontwikkelen, zodat zij zo zelfstandig mogelijk mee kunnen doen in de maatschappij.

Nadere informatie

Het spel der democratische opvoeding Wat vooraf ging: Aan de hand van de 4 pijlers deden de ambassadeurs van Triodus samen goed voor later en de werkgroep wat iedere kindwijzerorganisatie deed, inventariseren!

Nadere informatie

Stichting Kinderopvang Alkmaar. Pedagogisch Beleid. Peuterspeelzalen

Stichting Kinderopvang Alkmaar. Pedagogisch Beleid. Peuterspeelzalen Stichting Kinderopvang Alkmaar Pedagogisch Beleid Peuterspeelzalen Inhoudsopgave 1. INLEIDING...3 2. DOEL VAN HET BELEID...3 2.1 ALGEMEEN...3 2.2 BIJDRAGE AAN ORGANISATIEDOELEN...3 2.3 ROLLEN EN VERANTWOORDELIJKHEDEN...4

Nadere informatie

Onze vraag: CD&V antwoordde ons:

Onze vraag: CD&V antwoordde ons: Onze vraag: Een resultaat gebonden interculturalisering moet de regel zijn in zowel overheidsorganisaties als organisaties die subsidies krijgen. Dat betekent meetbare doelstellingen op het vlak van etnisch-culturele

Nadere informatie

Visie Stedelijke kinderdagverblijven

Visie Stedelijke kinderdagverblijven Visie Stedelijke kinderdagverblijven Departement Onderwijs en Opvoeding pedagogische begeleidingsdienst & dienst kinderopvang Voorwoord Beste In deze brochure beschrijven we de visie waarnaar we streven

Nadere informatie

Brochure. Kindcentrum

Brochure. Kindcentrum Brochure Kindcentrum Positive Action Positive Action is een programma waarmee kinderen ondersteund en uitgedaagd worden in het ontwikkelen van hun unieke talenten. Het gaat daarbij niet alleen over goede

Nadere informatie

-Onze school behoort tot het officieel gesubsidieerd onderwijsnet. Het schoolbestuur is de gemeente Olen.

-Onze school behoort tot het officieel gesubsidieerd onderwijsnet. Het schoolbestuur is de gemeente Olen. Pedagogisch project 1. situering onderwijsinstelling 2. levensbeschouwelijke uitgangspunten 3. visie op ontwikkeling en opvoeding 4. het schoolconcept 1. Situering onderwijsinstelling 1.1 Een gemeenteschool:

Nadere informatie

Subsidiereglement OCMW Gent Projectoproep Projecten en/of Activiteiten in de strijd tegen armoede

Subsidiereglement OCMW Gent Projectoproep Projecten en/of Activiteiten in de strijd tegen armoede Subsidiereglement OCMW Gent Projectoproep Projecten en/of Activiteiten in de strijd tegen armoede Artikel 1 Middelen aan derden doelstelling OCMW Gent heeft de regierol in de strijd tegen armoede in Gent.

Nadere informatie

Annette Koops: Een dialoog in de klas

Annette Koops: Een dialoog in de klas Annette Koops: Een dialoog in de klas Als ondersteuning bij het houden van een dialoog vindt u hier een compilatie aan van Spreken is zilver, luisteren is goud : een handleiding voor het houden van een

Nadere informatie

TAAL- COMPETENTIE 16/10/2014. Overzicht. Pourquoi? Beleidskeuze 1

TAAL- COMPETENTIE 16/10/2014. Overzicht. Pourquoi? Beleidskeuze 1 1 Taalbeleid Mentorendag 07/10/2014 Ann Steverlynck ann.steverlynck@arteveldehs.be Overzicht 1. Waarom een taalbeleid? Waarom aandacht voor taalstimulering en taalontwikkeling binnen nieuw decreet? Mijn

Nadere informatie

Samenvatting pedagogisch beleid Kinderopvang Natuurlijk. Doel Doelstelling Doelgroep

Samenvatting pedagogisch beleid Kinderopvang Natuurlijk. Doel Doelstelling Doelgroep Samenvatting pedagogisch beleid Kinderopvang Natuurlijk. Het pedagogisch beleidsplan is bedoeld als leidraad bij de opvang van de kinderen van Chr. Kinderopvang Natuurlijk. Alle medewerkers van het kinderdagverblijf

Nadere informatie

OPLOSSINGSGERICHT WERKEN MET JONGEREN MISSION POSSIBLE

OPLOSSINGSGERICHT WERKEN MET JONGEREN MISSION POSSIBLE OPLOSSINGSGERICHT WERKEN MET JONGEREN MISSION POSSIBLE OPEN INSCHRIJVING IN UTRECHT WAT IS MISSION POSSIBLE? Bent u geïnteresseerd te ontdekken waar de motivatie van jongeren ligt om hun problemen zelf

Nadere informatie