Game-industrie in beeld

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Game-industrie in beeld"

Transcriptie

1 Eindrapport Projectnummer: In opdracht van: AIM Carine van Oosteren Oudezijds Voorburgwal 300 Postbus GL Amsterdam 1000 AR Amsterdam Telefoon Fax Amsterdam, maart 2010

2 2

3 Inhoud Inleiding 5 1 De sector op hoofdlijnen Soort bedrijven Soort producten 8 2 De sector in beeld 11 Conclusies 19 3

4 4

5 Inleiding Gaming is een jonge bedrijfstak die - zoals iedere opkomende sector - gekenmerkt wordt door een grote mate van onduidelijkheid wat er nu wel en niet toe behoort. Het beeld heerst dat de sector een groot economisch potentieel heeft voor de periode tot 2013 wordt een jaarlijkse groei van ruim 7% verwacht) en een grote diversiteit in kwaliteit en professionaliteit. De wereldwijde omzet wordt in 2009 op $51,4 miljard geschat. 1 De bedrijven die tot de game-industrie behoren zijn behoorlijk heterogeen en net als bijvoorbeeld life sciences bedrijven niet goed te herleiden tot een enkele SBI-code. Voor een deel is dit het gevolg van de heterogeniteit van het product. Er zijn verschillende soorten games, voor verschillende doelgroepen, die voor verschillende platforms worden gemaakt. Maar het heeft ook te maken met de verschillende fasen van de productiekolom die de gaming industrie bestrijkt. Hoe belangrijk is de gaming sector in Nederland en wat is het aandeel van de regio Amsterdam hierin? Deze twee vragen worden in dit onderzoek beantwoord. Desk research Met dit verkennende onderzoek is de Nederlandse game-industrie in beeld gebracht. Hiervoor is gebruik gemaakt van al beschikbare studies. Het resultaat is een beschrijving van de sector op hoofdlijnen, waarbij aandacht is voor de veelheid van partijen die bij de sector betrokken zijn en de heterogeniteit van het product en de doelgroep. Gamingbedrijven AIM beschikt over een bestand met een paar honderd gamingbedrijven in Nederland. Dit bestand geeft een indruk van de branche. Het is niet volledig en bovendien bevat het bestand ook bedrijven die geen echte gamebedrijven zijn. Zo bevat het bestand bijvoorbeeld traditionele uitgeverijen zoals Het Spectrum. Dit soort uitgeverijen moet niet verward worden met de uitgeverijen uit de gamebranche. In de gamebranche zijn uitgeverijen die gamebedrijven die zich met de distributie van games bezighouden. Het databestand van AIM is kritisch doorgenomen, en bevat nu alleen nog maar Nederlandse gamebedrijven. Bedrijven die in het buitenland gevestigd zijn, niet tot de sector behoren of niet meer bestaan zijn verwijderd. Het bestand is aangevuld met werkgelegenheidscijfers en een typering van de bedrijven. Hiervoor is gebruik gemaakt van informatie van de bedrijven zelf, gameindustrie.nl 2 en het vestigingenregister van O+S. Hoofdstuk twee geeft een overzicht van de game-industrie in Nederland, op basis van dit bestand. Zo wordt ook duidelijk wat het belang van de sector voor de regio) Amsterdam is. 1 Global Entertainment en Media Outlook, PwC, Website met een actuele database voor de game-industrie. Bevat behalve 130 bedrijven ook informatie over aanverwante bedrijven en opleidingen. 5

6 6

7 1 De sector op hoofdlijnen Dit hoofdstuk vat samen wat al bekend is over de gamingsector in Nederland. 1.1 Soort bedrijven De gamingsector bestaat uit verschillende soorten bedrijven. Aan de ene kant is er het verschil tussen de bedrijven die de games ontwerpen en produceren developers of ontwikkelaars) en de bedrijven die de games op de markt brengen publishers of uitgevers). Deze twee typen bedrijven worden omringd door anderssoortige bedrijven, zoals investeerders, juridische adviseurs en bedrijven voor technische ondersteuning. De combinatie van ontwikkelaar en uitgever komt ook voor, relatief vaak bij de wat grotere bedrijven. De game-industrie wordt al een paar jaar als een groeisector beschouwd. De verwachtingen zijn hooggespannen omtrent de ontwikkeling van de omzet, het aantal bedrijven en de werkgelegenheid die ermee gemoeid is. Dit verklaart de belangstelling van bedrijven als PwC, dat de sector jaarlijks monitort. Slechts de samenvatting en het persbericht van dit onderzoek zijn gratis te downloaden. Het volledige rapport is te koop voor een paar duizend euro. 3 Uit de laatste samenvatting blijkt dat er voor de periode een verdere groei verwacht wordt, die weliswaar wat lager is dan uit eerder voorspellingen bleek, maar significant hoger dan van andere sectoren van de entertainment en media-industrie. In 2008 was de wereldwijde omzet van de totale gameindustrie $51,4 miljard, in 2013 zal deze gegroeid zijn tot $73,5 miljard. Dit is vooral te danken aan de markt van consolegames, de online games en wireless games. Dat de game-industrie als een groeimarkt wordt gezien blijkt ook uit de toenemende advertentieinkomsten, terwijl deze inkomsten in andere sectoren van de entertainment en mediaindustrie juist teruglopen. Uit een onderzoek uit 2008 blijkt dat de omzet van de Nederlandse game-industrie op 1 miljard per jaar geschat wordt, waarvan 60% verdiend wordt met serious gaming en 40% met entertainment. 4 Volgens dit onderzoek had Nederland in dat jaar 126 gamebedrijven. Het gaat veelal om kleinere bedrijven, die geconcentreerd zijn in de Randstad. Voor de helft van de bedrijven is het ontwikkelen van games de hoofdactiviteit. Er werken vooral hoger opgeleiden HBO) in de game bedrijven, vaak met een creatieve en in iets mindere mate een technische achtergrond. Ook internationaal wordt er op jaarbasis onderzoek gedaan naar de gaming sector, maar dan meer gericht op de gebruiker en het gamegedrag van deze mensen. Ook de resultaten van dit onderzoek zijn slechts tegen betaling beschikbaar. Uit het persbericht bij 3 Nederlandse Entertainment & Media Outlook , PwC, De gamebranche in beeld, Stoas Hogeschool, februari

8 de laatste meting blijkt dat Nederlanders steeds meer gaan gamen, maar hier in vergelijking met andere landen minder vaak voor betalen. 5 Rondom de bedrijven Control is het tijdschrift van de sector. Dit komt om de maand uit en is vooral bedoeld voor bedrijven. Er is ook een website: Deze bevat de laatste nieuwtjes over bedrijven, fusies en andere voorgenomen veranderingen. Evenementen DGA is de Nederlandse brancheorganisatie. Hierbij zijn 174 bedrijven aangesloten. Op 22 januari heeft de tweede DGA-dag plaatsgehad, dit keer in Amsterdam. Deze dag is voor, van en wordt georganiseerd door de aangesloten bedrijven. Opleidingen In Nederland bieden 17 opleidingsinstituten game-opleidingen aan. Het aanbod bevat voltijds gameopleidingen op masterniveau aan de universiteit of hbo, voltijds gameopleidingen op hbo en mbo niveau en opleidingen met een gamefocus. Relatief veel gameopleidingen zijn in Utrecht geconcentreerd, veelal verbonden aan de RUU. In Amsterdam en Hilversum zijn ook wat meer game-opleidingen dan gemiddeld. De rest van de opleidingen is verspreid over het land en is gevestigd in Breda, Delft, Eindhoven, Haarlem, Maastricht, Zoetermeer en Zwolle. 1.2 Soort producten 6 Platforms Games worden voor verschillende platforms ontwikkeld. Er kan een onderscheid gemaakt worden tussen: Console Playstation, X-Box of Wii) PC in de vorm van een DVD of CD) Online Handheld Wireless Mobile Overig toepassingsspecifiek) Het platform bepaalt de specificaties van het spel. De populariteit van de platforms zijn aan mode onder hevig. Zo is de PC als platform aan haar top, dit segment groeit nog nauwelijks, terwijl de komst van de iphone en andere smartphones het gebruik van het mobiele platform in de VS en UK aardig heeft opgestuwd. Soort games Er zijn veel verschillende soorten games die teruggebracht kunnen worden tot de volgende vier groepen: 5 Nationaal Gaming Onderzoek, TNS NIPO & Newzoo, september Hiervoor is gebruikt gemaakt van M. van Reijen, Nieuwe ambachten in Amsterdam, oktober

9 Entertainment games Spelletjes ter ontspanning en vermaak die voor elk platform gemaakt kunnen worden, en voor elke doelgroep. Zowel voor jonge kinderen Mario Cart), hardcore gamers veelal jongens die meer tijd per dag aan gamen besteden dan bijvoorbeeld naar tv kijken), als ook voor casuel gamers. Dit zijn mensen die af en toe een spelletje doen. Zij zijn vaker vrouw en van middelbare leeftijd. Applied games Applied games worden gebruikt om een boodschap over te brengen. Het duidelijkste voorbeeld hiervan is Advergaming. Dit is een combinatie van een advertentie en een game, vaak een game in een advertentie. Advergames worden voor verschillende platforms gemaakt, voor consoles, PC, internet en mobiele telefoons. Advergames is een nog relatief jong verschijnsel en wordt daarom beschouwd als kansrijk en groeiend. Serious games Behalve spellen die puur een entertainmentwaarde hebben zijn er ook spellen een doel hebben, anders dan alleen) entertainment. Als deze gebaseerd zijn op ICT en een spelelement in zich hebben, kan er gesproken worden van serious gaming. Het meest duidelijke voorbeeld is een simulatie met spelelement). Deze games zijn praktijkgericht en worden bijvoorbeeld ingezet bij voorlichting, educatie en training. Serious games worden gebruikt door militairen, op scholen, in ziekenhuizen, in de politiek, het bedrijfsleven etc. Social games Bij social games staat de communicatie tussen spelers tijdens een game centraal. Het wordt veel gebruikt bij online gaming en leidt bijvoorbeeld tot een virtuele wereld zoals Second Life en Habbo, een spelletje voor kinderen. Aan dit soort spellen kan aardig verdiend worden, als kinderen lid worden van de Habbo-club en als ze dingen kopen om hun Habbo-huis mee in te richten. Tussenvormen Net als bij de bedrijven is het ook bij de games zelfs niet altijd mogelijk om ze in één hokje te stoppen. World of Warcraft is bijvoorbeeld zowel een social game als een entertainment game. Doelgroepen De doelgroep van de gamebedrijven is behoorlijk omvangrijk en afhankelijk van het soort game. Er is grofweg een tweedeling te maken: serious games en de rest. Serious games, goed voor meer dan de helft van de totale gamingomzet, hebben hun eigen doelgroep, bestaande uit andere bedrijven en instellingen. De overige games zijn vooral bedoeld voor mensen die spelletjes spelen via een computer, een console of een smart phone. Voor het gemak wordt hier uitgegaan van dat deel van de Nederlandse bevolking dat online is. Zeventig procent van de online bevolking vanaf 8 jaar) speelt games. 7 Vooral jongeren besteden hier veel tijd aan en dan vooral jongens. Jongens tussen de dertien en 7 Nationaal Gaming Onderzoek 2009, TNS NIPO & Newzoo 9

10 negentien gamen gemiddeld bijna 10 uur per week. Van de 35 tot 49 jarigen is tweederde deel van de online bevolking aan het gamen en bij de 50+-ers is dit de helft. Deze twee groepen besteden hier gemiddeld drie uur per week aan. Over de gehele bevolking bezien zijn gameportals het populairste platform en puzzelen het meest gekozen spel. 10

11 2 De sector in beeld Dit hoofdstuk geeft een overzicht van de game-industrie, in kaarten. Hoe zijn de bedrijven over Nederland verdeeld, is er sprake van een ruimtelijke concentratie en zitten dezelfde soort bedrijven bij elkaar of juist niet? De basis vormt het bestand van AIM met ongeveer 250 gamebedrijven. Dit bestand is geschoond en aangevuld en bestaat nu nog uit 150 gamebedrijven. Dit aantal ligt tussen de 130 bedrijven van gamindustrie.nl en 174 bedrijven van DGA in. De 150 Nederlandse gamebedrijven zijn allemaal in Nederland gevestigd en actief. Figuur 2.1 Verdeling gamebedrijven over Nederland, naar aandeel gaming legenda minder dan 50% % 100% bron: O+S De game-industrie is geconcentreerd in de Randstad. Daarbinnen is weer een concentratie zichtbaar in Amsterdam, Hilversum en Utrecht. Aandeel gaming in bedrijfsvoering Verreweg de meeste bedrijven 82%) zijn uitsluitend met gaming bezig. Eén op de tien gamingbedrijven besteedt er het grootste deel van hun tijd aan, 5% minder dan de helft van hun tijd en van de overige vier bedrijven is het niet bekend hoeveel tijd ze aan gaming besteden. 11

12 Figuur 2.2 Verdeling game-bedrijven over de Randstad legenda minder dan 50% % 100% bron: O+S Werkgelegenheid De concentratie in Amsterdam, Hilversum en Utrecht blijkt nog duidelijker uit de figuren 2.3 en 2.4, die laten zien hoeveel werkgelegenheid de gamebedrijven opleveren, en hoe dit verdeeld is over resp. Nederland en de Randstad. In totaal werken er rond de mensen bij de Nederlandse gamebedrijven. Het grootste deel hiervan werkt in de Randstad. Binnen de Randstad zorgt Amsterdam met 535 banen voor de meeste werkgelegenheid, verdeeld over 40 bedrijven. De zeven game bedrijven in Hilversum zorgen voor 330 banen en de 20 gamebedrijven in Utrecht voor 232 banen. 12

13 Gemeente Amsterdam Figuur 2.3 Werkgelegenheid bij gamebedrijven per gemeente legenda 50 werkzame personen 500 werkzame personen 's Gravenhage Delft Rotterdam Amsterdam Utrecht Hilversum Breda Eindhoven bron: O+S Figuur 2.4 Werkgelegenheid bij gamebedrijven in de Randstad legenda 15 werkzame personen 150 werkzame personen bron: O+S 13

14 Soort gamebedrijven Er zijn verschillende soorten gamebedrijven. Het ontwikkelen van een game is een onderdeel van de totale bedrijfskolom. Een ander onderdeel is het uitgeven ervan, de game op de markt zetten. En het laatste onderdeel is de distributie. In Nederland bestaat de game-industrie vooral uit ontwikkelaars, maar de combinatie ontwikkelen en uitgeven komt ook voor. Ook zijn er nog andersoortige bedrijven bij de sector betrokken, zoals media en PR-bedrijven. De bedrijfskolom van de game-industrie ziet er als volgt uit. Figuur 2.5 Bedrijfskolom gamesector ontwikkelaar uitgever distributie overige bedrijven In verreweg de meeste Nederlandse gamebedrijven worden games ontwikkeld 60%). Daarna volgt de combinatie van uitgever/ontwikkelaar 17%). Het aandeel bedrijven dat uitsluitend games uitgeeft is beperkt 4%) en even beperkt als het aandeel bedrijven dat alleen de distributie van games verzorgt. De overige 16% bestaat uit bedrijven die op een andere manier bij de sector betrokken zijn, zoals juridische ondersteuning of vertaalwerk. Van een vijftal bedrijven is niet bekend wat ze precies doen. Figuur 2.6 Aantal gamebedrijven naar soort legenda ontwikkelaar uitgever ontwikkelaar/uitgever overig Haarlem Haarlemmermeer Amsterdam Hilversum 's Gravenhage Rotterdam Delft Utrecht Breda Eindhoven bron: O+S 14

15 Met uitzondering van Hilversum domineren de ontwikkelaars in alle andere steden waar meer dan drie gamebedrijven gevestigd zijn. In Amsterdam iets minder dan in Delft, Rotterdam, Den Haag en Utrecht. Amsterdam heeft een relatief groot aandeel bedrijven dat zowel games ontwikkelt als uitgeeft. Daarnaast zijn er ook nog enkele uitgevers. In Hilversum domineert de combinatie ontwikkelaar/uitgever. Haarlemmermeer is de enige gemeente waar de uitgevers het meest voorkomen. Utrecht, de derde gamestad in Nederland heeft geen bedrijven die alleen games uitgeven maar wel een relatief groot deel overige bedrijven. Ook zijn hier de meeste game-opleidingen gevestigd zie hoofdstuk 1). Figuur 2.7 Soort bedrijf naar omvang werkgelegenheid legenda ontwikkelaar uitgever ontwikkelaar/uitgever overig Haarlem Haarlemmermeer Amsterdam Hilversum 's Gravenhage Rotterdam Delft Utrecht Breda Eindhoven bron: O+S 15

16 Figuur 2.8 Gamebedrijven naar grootteklasse legenda werkzame persoon 2-4 werknemers 5-9 werknemers werknemers werknemers 100 en meer werknemers Haarlem Haarlemmermeer Amsterdam Hilversum 's Gravenhage Rotterdam Delft Utrecht Breda Eindhoven bron: O+S Gamebedrijven groter dan gemiddeld Een gemiddeld Amsterdams bedrijf heeft zeven personen in dienst. De helft van de gamebedrijven is een stuk groter. Guerrilla is met 150 werknemers het grootse bedrijf, daarna volgen IJsfontein, GameWise en Mediamatic, met rond de 30 werknemers. Bij één op de tien Amsterdamse gamebedrijven werkt maar één persoon. Hilversum telt slechts zeven gamebedrijven. Eén bedrijf, Spil Games, met 200 werknemers het grootste Nederlandse gamebedrijf, domineert hier. De meeste andere bedrijven zijn middelgroot, met tussen de 15 en 30 werknemers. Utrecht zijn de gamebedrijven gemiddeld wat kleiner. Het aandeel eenpersoonsvestigingen ligt op 25%, en het aandeel bedrijven met tussen de twee en vier werknemers is 40%. Utrecht telt één groot gamebedrijf, Utrax, waar 40 mensen werken. Soort producten De meeste bedrijven maken meerdere soorten games, voor verschillende platforms. De bedrijven die het meest gevarieerd zijn 43) vallen onder de categorie varia in figuur 2.9. Toch zijn er drie soorten games die er een beetje uitspringen: Serious games en simulaties), met 23 bedrijven; Console games, met 18 bedrijven; Webgames, met 16 bedrijven. 16

17 Figuur 2.9 Gamebedrijven naar soort product legenda audio design webgames console games mobile games pc games technologie/tools serious games advergames varia De gamebedrijven zijn weliswaar geclusterd in Amsterdam en in Utrecht, maar de steden hebben niet echt een uniek profiel qua soort gamebedrijven. Amsterdam valt eigenlijk alleen op door de aanwezigheid van vijf van de zes advergamesbedrijven. Gezien de concentratie van reclamebureaus in Amsterdam is dit niet vreemd. Verder is in Amsterdam een kwart van de serious games bedrijven te vinden, maar ook dit is niet erg opvallend. Een kwart van alle Nederlandse gamingbedrijven is in Amsterdam gevestigd. 17

18 Figuur 2.10 Gamebedrijven naar soort legenda audio design webgames console games mobile games pc games technologie/tools serious games advergames varia bron: O+S SBI-codes Van 10% van de bedrijven is bekend onder welke SBI-code ze ingeschreven staan bij de Kamer van Koophandel. Het resultaat hiervan staat in onderstaande tabel. De omschrijvingen bij de codes lijken weinig verwantschap te hebben met de game-industrie. Het heeft dus weinig zin om hier iets mee te doen. Tabel 2.11 Gamingbedrijven naar SBI-code SBI-code Omschrijving aantal werkelijke activiteit 1820 reproductie van opgenomen media 1 ontwikkelaar, maakt verschillende soorten games 5811 uitgeverijen van boeken 1 tools and engines 6110 uitzenden van radioprogramma's 1 ontwikkelaar, maakt webgames 6201 schrijven van computerprogramma's 6 5 ontwikkelaars, 1 uitgever 7112 ingenieurs en aanverwante technische adviseurs 1 ontwikkelaar, maakt serious games 7311 Reclamebureau 2 1 keer ontwikkelaar, 1 keer outsourcing 9003 scheppende kunsten 1 audio design technisch speur- en ontwikkelingswerk 1 ontwikkelaar/uitgever, maakt serious games 18

19 Conclusies De game-industrie is nu nog) een kleine sector met rond de 150 bedrijven in Nederland, waarvan het grootste deel in de Randstad geconcentreerd is. Of deze zo belangrijk is als wel gesuggereerd wordt, kan op basis van dit onderzoek niet bevestigd worden. Hiervoor ontbreekt het bewijsmateriaal, bij voorbeeld in de vorm van gerealiseerde omzetcijfers en inzage in de dynamiek die deze sector de afgelopen jaren heeft doorgemaakt. Voor een drietal wat grotere Amsterdamse bedrijven is bepaald in welke mate ze gegroeid zijn tussen 2005 en 2009 zie tabel 2.12). Deze drie bedrijven zijn flink gegroeid de afgelopen jaren. Dit is echter niet voldoende om uitspraken te kunnen doen over de hele sector. Tabel 2.12 Aantal werkzame personen bij drie Amsterdamse gamebedrijven Guerilla IJsfontein Woedend! In de totale game-industrie in Nederland werken bijna mensen. Bij een gemiddeld game-bedrijf werken 13 personen, ze zijn daarmee een stuk groter dan bijvoorbeeld creatieve bedrijven gemiddeld 3 werkzame personen). Vier steden springen er uit, waarvan er twee tot de regio Amsterdam behoren. Amsterdam is met 41 bedrijven en 535 werknemers verreweg de belangrijkste vestigingsplaats voor gamebedrijven. Op de tweede plaats komt Hilversum, waar zeven bedrijven werk bieden aan 330 personen. Utrecht komt op de derde plaats, met 20 bedrijven en 232 werkzame personen. Tabel 2.13 Top 10 van gamesteden bedrijven werkgelegenheid Amsterdam Hilversum Utrecht Eindhoven Rotterdam Haarlemmermeer 4 80 Den Haag 8 76 Breda 3 75 Delft 4 66 Haarlem 4 46 totaal top totaal Nederland De kracht van de regio Amsterdam ligt vooral in het feit dat een groot deel van de gameindustrie in Amsterdam en omringende gemeenten als Haarlem, Haarlemmermeer en Hilversum gevestigd is. Het ontbreekt de regio en de stad Amsterdam aan een heel duidelijk profiel. Positiever geformuleerd is de gaming industrie in haar volle breedte in de 19

20 regio Amsterdam aanwezig. Gegeven de concentratie van creatieve industrie en ICT in en rond de hoofdstad, sectoren waar de gamingsector ofwel deel van uitmaakt, of wel nauw tegenaan schurkt, zal dit weinig verrassend zijn. In Amsterdam en Utecht zijn game-opleidingen te vinden. Wat opleidingen betreft lijkt Utrecht de beste positie in te nemen. De belangrijkste reden hiervoor is dat de RUU verschillende masteropleidingen aanbiedt. Hoeveel studenten dit trekt en er afstuderen is nog onbekend. Welke informatiebehoefte blijft er nu nog over? In de eerste plaats kan het interessant zijn om de hooggespannen verwachtingen van PwC ten aanzien van de game-industrie te toetsen. Hoe gaat het echt met de totale gaming sector? Hoe vertaalt dit zich in ontwikkeling van de omzet, personeelsinzet en wat is de invloed van fusies? Hoe spelen de Nederlandse gamebedrijven in op veranderingen in de vraag naar bepaalde soorten games? Een tweede thema dat om nadere uitwerking vraagt zijn de game-opleidingen. Is Utrecht echt leading op dit terrein? Hoeveel studenten kiezen er eigenlijk voor een gameopleiding, neemt dit aantal toe en voldoen de opleidingen qua niveau en vaardigheden) in de behoeften van bedrijven? Een andere interessante vraag is waar deze studenten terecht komen, na afronding van hun studie en hoe lang ze daar blijven werken. 20

De ontwikkeling en toepassing van games voor gezondheid. Een verkenning van de Nederlandse situatie in internationaal perspectief

De ontwikkeling en toepassing van games voor gezondheid. Een verkenning van de Nederlandse situatie in internationaal perspectief De ontwikkeling en toepassing van games voor gezondheid Een verkenning van de Nederlandse situatie in internationaal perspectief HKU, Applied Games R&D programma Lector Jeroen van Mastrigt In opdracht

Nadere informatie

Benieuwd naar andere producten en diensten? Vraag naar de binnendienst van GOC. 16,3%

Benieuwd naar andere producten en diensten? Vraag naar de binnendienst van GOC. 16,3% in cijfers Inleiding Binnen de creatieve industrie vormt de branche een belangrijke speler. Sterk in ontwikkeling en in staat over grenzen heen te gaan en tot nieuwe uitdagingen te komen. Een interessante

Nadere informatie

De gamebranche in beeld. Marktmonitor Gaming in opdracht van Kenniscentrum GOC

De gamebranche in beeld. Marktmonitor Gaming in opdracht van Kenniscentrum GOC De gamebranche in beeld Marktmonitor Gaming in opdracht van Kenniscentrum GOC Inhoud Blz Inleiding 02 Inhoud 03 Marktmonitor Gaming 04 De gamebranche 06 Functies en opleidingsbeleid 08 Ontwikkelingen:

Nadere informatie

dossier: de nederlandse game-industrie 12 / dnb magazine nr. 3, 2011

dossier: de nederlandse game-industrie 12 / dnb magazine nr. 3, 2011 12 / dnb magazine nr. 3, 2011 13 / dnb magazine nr. 3, 2011 Op weg naar het volgende level De Nederlandse gamesector barst van de potentie, maar er is nog wel wat nodig om internationaal te kunnen concurreren.

Nadere informatie

Fact sheet. Ondernemerschap in Westpoort. Vestigingen en ondernemingen in Westpoort. Ondernemerschap in Westpoort. november 2011

Fact sheet. Ondernemerschap in Westpoort. Vestigingen en ondernemingen in Westpoort. Ondernemerschap in Westpoort. november 2011 Fact sheet november 211 Ondernemerschap in is het haven-, industrie- en kantorengebied aan de westkant van. Hoewel er in weinig ondernemingen te vinden zijn, zijn er veel personen werkzaam. Daarnaast kennen

Nadere informatie

Onze doelgroep speelt het meest games op op online game websites. Hierna komen de consoles en de PC games.

Onze doelgroep speelt het meest games op op online game websites. Hierna komen de consoles en de PC games. Doelgroep onderzoek Datum: 22 maart Door: Peter Uithoven IAD 2 van Team 19 Project: Drugs and the City Inleiding Wij hebben ervoor gekozen als doelgroep de eerste jaars middelbare scholieren, de brugklassers

Nadere informatie

Jongeren in 2008. Ecabo. Paul Sikkema - ComBat groep. 12 november 2008

Jongeren in 2008. Ecabo. Paul Sikkema - ComBat groep. 12 november 2008 Jongeren in 2008 Ecabo 12 november 2008 Paul Sikkema - ComBat groep 1 2 Lastige doelgroepen Kinderen en met name jongeren: lastige doelgroepen. Steeds in beweging: Van levensfase naar levensfase. Op zoek

Nadere informatie

Mediavormgeving, Gaming en Webontwikkeling

Mediavormgeving, Gaming en Webontwikkeling Mediavormgeving, Gaming en Webontwikkeling Prachtige opleidingen met vele uitdagingen en mooie creatieve producten! Een uitdagende baan in de creatieve industrie is er één van creativiteit, doorzettingsvermogen,

Nadere informatie

M200608. Vooral anders. De kwaliteit van het personeel van de toekomst. Frans Pleijster

M200608. Vooral anders. De kwaliteit van het personeel van de toekomst. Frans Pleijster M200608 Vooral anders De kwaliteit van het personeel van de toekomst Frans Pleijster Zoetermeer, september 2006 De Werknemer van de toekomst Van alle ondernemingen in het midden- en kleinbedrijf verwacht

Nadere informatie

NVPI Marktinformatie Interactief 2005

NVPI Marktinformatie Interactief 2005 NVPI Marktinformatie Interactief 2005 De NVPI is de brancheorganisatie van de entertainmentindustrie en behartigt de belangen van de platenmaatschappijen, producenten van videofilms en de producenten/distributeurs

Nadere informatie

De arbeidsmarkt klimt uit het dal

De arbeidsmarkt klimt uit het dal Trends en ontwikkelingen arbeidsmarkt en onderwijs De arbeidsmarkt klimt uit het dal Het gaat weer beter met de arbeidsmarkt in, ofschoon de werkgelegenheid wederom flink daalde. De werkloosheid ligt nog

Nadere informatie

Onderzoek Alumni Bètatechniek

Onderzoek Alumni Bètatechniek Onderzoek Alumni Bètatechniek 0 meting - Achtergrond Eén van de knelpunten op de Nederlandse arbeidsmarkt is een tekort aan technisch geschoolden. De Twentse situatie is hierin niet afwijkend. In de analyse

Nadere informatie

Was, is of komt er aandacht voor

Was, is of komt er aandacht voor Was, is of komt er aandacht voor SoftwareKwaliteit in het onderwijs? Voorjaarsevenement TestNet 2012 Leo van der Aalst Lector Software Quality and Testing at Fontys University of Applied Sciences Locaties

Nadere informatie

Trends in Digitale Media; nieuwe opportunities voor TV

Trends in Digitale Media; nieuwe opportunities voor TV Trends in Digitale Media; nieuwe opportunities voor TV Second screen breekt definitief door Het aantal bezitters van ipads en andere tablets is per december 2011 gestegen tot 1.7 miljoen Nederlanders (14%

Nadere informatie

18 december 2012. Social Media Onderzoek. MKB Nederland

18 december 2012. Social Media Onderzoek. MKB Nederland 18 december 2012 Social Media Onderzoek MKB Nederland 1. Inleiding Er wordt al jaren veel gesproken en geschreven over social media. Niet alleen in kranten en tijdschriften, maar ook op tv en het internet.

Nadere informatie

Clear Channel lanceert permanent interactief netwerk. Outdoor gaat mobiel

Clear Channel lanceert permanent interactief netwerk. Outdoor gaat mobiel Clear Channel lanceert permanent interactief netwerk. Outdoor gaat mobiel 2 3 Waarom een interactief netwerk? Outdoor gaat mobiel Het nieuw gelanceerde netwerk maakt outdoor interactief. Het maakt het

Nadere informatie

Game industrie in de Noordvleugel en Nederland

Game industrie in de Noordvleugel en Nederland Game industrie in de Noordvleugel en Nederland Speciale bijlage bij de Cross Media Monitor 2010 immovator Cross Media Network, Hilversum Titel Game industrie in de Noordvleugel en Nederland Speciale bijlage

Nadere informatie

Meting economisch klimaat, november 2013

Meting economisch klimaat, november 2013 Meting economisch klimaat, november 2013 1.1 Beschrijving respondenten Er hebben 956 ondernemers meegedaan aan het onderzoek, een respons van 38. De helft van de respondenten is zzp er (465 ondernemers,

Nadere informatie

ScaleUp Dashboard 2015

ScaleUp Dashboard 2015 Rapportage ScaleUp Dashboard 2015 ScaleUp Dashboard 2015 Prof. dr. Justin Jansen Lotte de Vos Rotterdam School of Management Erasmus Centre for Entrepreneurship Conclusies Nederland staat aan de Europese

Nadere informatie

Feiten en cijfers. HBO-Monitor 2013: De arbeidsmarktpositie van afgestudeerden van het hbo. juni 2014

Feiten en cijfers. HBO-Monitor 2013: De arbeidsmarktpositie van afgestudeerden van het hbo. juni 2014 Feiten en cijfers HBO-Monitor 2013: De arbeidsmarktpositie van afgestudeerden van het hbo juni 2014 Honderden Feiten en cijfers 2 Inleiding In deze factsheet staan de arbeidsmarktresultaten van hbo-afgestudeerden

Nadere informatie

Studentenhuisvesting Feiten en trends 2010

Studentenhuisvesting Feiten en trends 2010 Studentenhuisvesting Feiten en trends 2010 Studentenhuisvesting - Feiten en trends 2010-1- Studenten Aantal ingeschreven voltijd studenten in bekostigde HBO- en WO-instellingen in Nederland 2009-2010 2008-2009

Nadere informatie

Managementsamenvatting eindrapportage SBIR Cyber Security Fase 2

Managementsamenvatting eindrapportage SBIR Cyber Security Fase 2 Managementsamenvatting eindrapportage SBIR Cyber Security Fase 2 Managementsamenvatting van de eindrapportage SBIR Cyber Security Fase 2, de prototype ontwikkeling van een transreality bridge, toegepast

Nadere informatie

Het profiel van West

Het profiel van West Het profiel van West Digitaal Panel West 6 e panelmeting In opdracht van: Stadsdeel West Projectnummer: 11247 Jannes ten Berge Rogier van der Groep Esther Jakobs Bezoekadres: Oudezijds Voorburgwal 300

Nadere informatie

Huidig economisch klimaat

Huidig economisch klimaat Huidig economisch klimaat 1.1 Beschrijving respondenten Er hebben 956 ondernemers meegedaan aan het onderzoek, een respons van 38. De helft van de respondenten is zzp er (465 ondernemers, 49). Het aandeel

Nadere informatie

Arbeidsmarkt Noord. Onderzoek onder de ondernemers van het Digitaal Panel Noord. Oudezijds Voorburgwal 300 Postbus 658

Arbeidsmarkt Noord. Onderzoek onder de ondernemers van het Digitaal Panel Noord. Oudezijds Voorburgwal 300 Postbus 658 Onderzoek onder de ondernemers van het Digitaal Panel Noord Projectnummer: 12163 In opdracht van: Stadsdeel Noord Rogier van der Groep Oudezijds Voorburgwal 300 Postbus 658 1012 GL Amsterdam 1000 AR Amsterdam

Nadere informatie

De Nederlandse gamesindustrie onderzocht GAMESMONITOR '12

De Nederlandse gamesindustrie onderzocht GAMESMONITOR '12 De Nederlandse gamesindustrie onderzocht 2 Gamesmonitor 2012: opening Gamesmonitor 2012: Nederlandse gamesindustrie onder het vergrootglas >> Monique Roso, TFI,, Ondanks de economische malaise, zal de

Nadere informatie

FONTYS ACADEMY FOR CREATIVE INDUSTRIES

FONTYS ACADEMY FOR CREATIVE INDUSTRIES Voltijd Tilburg 2011/2012 COMMERCIËLE ECONOMIE FONTYS ACADEMY FOR CREATIVE INDUSTRIES DIGITAL PUBLISHING STUDIES 25.M.3535.01.11 Enjoy YOUR learning community! We willen vermaakt worden, we zoeken naar

Nadere informatie

E-mail database 10. Thuis of op kantoor? 11. Internationale activiteiten 12. Inkomsten 13. Inkomsten per branche 14. Inkomsten 2013 vs.

E-mail database 10. Thuis of op kantoor? 11. Internationale activiteiten 12. Inkomsten 13. Inkomsten per branche 14. Inkomsten 2013 vs. 2 Inhoud Inleiding 3 Samenvatting 4 Algemeen profiel 6 Actief sinds 7 Tijdsbesteding per week 8 Aantal websites 9 E-mail database 10 Thuis of op kantoor? 11 Internationale activiteiten 12 Inkomsten 13

Nadere informatie

Bingo, mijn diploma! Over de paradox van serieuze spellen. Wim Westera

Bingo, mijn diploma! Over de paradox van serieuze spellen. Wim Westera Bingo, mijn diploma! Over de paradox van serieuze spellen Wim Westera Serious games: het leren staat voorop Kenmerken het het leren staat voorop een of of meer spelers een probleem of of conflict een immanent

Nadere informatie

01/05. Websites Nederland over. Mobile marketing. Whitepaper #03/2013. Mabelie Samuels internet marketeer

01/05. Websites Nederland over. Mobile marketing. Whitepaper #03/2013. Mabelie Samuels internet marketeer 01/05 Websites Nederland over Mobile marketing Mabelie Samuels internet marketeer 02/05 Mobile marketing Kunt u zich uw eerste mobiele telefoon nog herinneren? Die van mij was een Motorola, versie onbekend,

Nadere informatie

Goede zorg van groot belang. Nederlanders staan open voor private investeringen

Goede zorg van groot belang. Nederlanders staan open voor private investeringen Goede zorg van groot belang Nederlanders staan open voor private investeringen Index 1. Inleiding p. 3. Huidige en toekomstige gezondheidszorg in Nederland p. 6 3. Houding ten aanzien van private investeerders

Nadere informatie

Patrick Venendaal 1553805. Creative Industries

Patrick Venendaal 1553805. Creative Industries Naam: Cursus: Coördinator: Docent: Patrick Venendaal 1553805 Entrepreneurship Creative Industries Aljan de boer Mark Nutzel Inhoudsopgave Het idee... 3 De doelgroep... 3 Introductie... 3 Wat wordt er getest...

Nadere informatie

DE DRIJVENDE KRACHT ACHTER DYNAMISCHE ICT RECRUITMENT OPLOSSINGEN

DE DRIJVENDE KRACHT ACHTER DYNAMISCHE ICT RECRUITMENT OPLOSSINGEN R E C R U I T M E N T R E S O U R C E S R E S U L T S DE DRIJVENDE KRACHT ACHTER DYNAMISCHE ICT RECRUITMENT OPLOSSINGEN VERDER KIJKEN HumanR is dé specialist op het gebied van werving & selectie en de

Nadere informatie

Clipit whitepaper. Onderzoek online en social media berichten over steden. 1 september 2012 1 november 2012

Clipit whitepaper. Onderzoek online en social media berichten over steden. 1 september 2012 1 november 2012 Clipit whitepaper Onderzoek online en social media berichten over steden 1 september 2012 1 november 2012 Voor het derde jaar op een rij onderzoekt Clipit de online berichtgeving over steden. In het onderzoek

Nadere informatie

Microsoft Advertising Tariefkaart

Microsoft Advertising Tariefkaart Microsoft Advertising Tariefkaart Microsoft Advertising is al bijna 15 jaar actief over de volle breedte van het digitale medialandschap. Via onze krachtige reeks digitale mediamerken bereiken wij maandelijks

Nadere informatie

Grote dynamiek in kleinschalig ondernemerschap

Grote dynamiek in kleinschalig ondernemerschap Grote dynamiek in kleinschalig ondernemerschap J. Mevissen, L. Heuts en H. van Leenen SAMENVATTING Achtergrond van het onderzoek Het verschijnsel zelfstandige zonder personeel (zzp er) spreekt tot de verbeelding.

Nadere informatie

ATLANTIS GAMES BV. Frank Zijlmans, Managing Director. Innovatie en cross sectorale samenwerking door City of Imagineers

ATLANTIS GAMES BV. Frank Zijlmans, Managing Director. Innovatie en cross sectorale samenwerking door City of Imagineers ATLANTIS GAMES BV Frank Zijlmans, Managing Director Innovatie en cross sectorale samenwerking door City of Imagineers ATLANTIS GAMES BV Spin off van de NHTV op het gebied van game development, onderdeel

Nadere informatie

uitgeverij buro70 crossmediaal activiteiten

uitgeverij buro70 crossmediaal activiteiten ter info buro70 De uitgeverij - handelend onder de naam BURO70 / Uitgeverij Neuféglise - werd opgericht in september 2006. Het eerste nummer van Hap&Tap Magazine verscheen begin december dat jaar. Nog

Nadere informatie

Afstudeerprofiel MMP. Programma. Media Marketing Publishing Media: branche waarvoor we je opleiden 10-1-2011. MMP = Media Marketing Publishing

Afstudeerprofiel MMP. Programma. Media Marketing Publishing Media: branche waarvoor we je opleiden 10-1-2011. MMP = Media Marketing Publishing Afstudeerprofiel MMP Eric de Boer Werkervaring: Marketeer Docent marketing MMP MMP = Programma Rolf Stam Werkervaring: Marketeer Docent (internet)marketing Wat is MMP? Waarom MMP? Verschil MMP t.o.v. de

Nadere informatie

Analyse vraaghuurprijzen kantoorruimte 2012-2014

Analyse vraaghuurprijzen kantoorruimte 2012-2014 Analyse vraaghuurprijzen kantoorruimte 2012-2014 Kantorenmarkt uit balans De situatie op de Nederlandse kantorenmarkt is zeer ongunstig. Het aanbod van kantoorruimte ligt structureel op een zeer hoog niveau

Nadere informatie

Maatwerk voor brancheverenigingen

Maatwerk voor brancheverenigingen Rapport Maatwerk voor brancheverenigingen FEDA branchevereniging op het gebied van Aandrijf- en Automatiseringstechniek CBS Den Haag Henri Faasdreef 312 2492 JP Den Haag Postbus 24500 2490 HA Den Haag

Nadere informatie

Personeel op peil. Onderzoek naar de positie van mkb-werknemers

Personeel op peil. Onderzoek naar de positie van mkb-werknemers Personeel op peil Onderzoek naar de positie van mkb-werknemers Personeel op peil, onderzoek naar de positie van mkb-werknemers Personeel op peil Onderzoek naar de positie van mkb-ondernemers MKB-Nederland

Nadere informatie

Onderzoeksflits. Atlas voor gemeenten 2015 Erfgoed positie van Utrecht uitgelicht. IB Onderzoek, 29 mei 2015. Utrecht.nl/onderzoek

Onderzoeksflits. Atlas voor gemeenten 2015 Erfgoed positie van Utrecht uitgelicht. IB Onderzoek, 29 mei 2015. Utrecht.nl/onderzoek Onderzoeksflits Atlas voor gemeenten 015 Erfgoed positie van Utrecht uitgelicht IB Onderzoek, 9 mei 015 Utrecht.nl/onderzoek Colofon uitgave Afdeling Onderzoek Gemeente Utrecht 030 86 1350 onderzoek@utrecht.nl

Nadere informatie

Jobfabriek Automotive presenteert: Automotive Open Dagen 17 t/m 31 maart 2012

Jobfabriek Automotive presenteert: Automotive Open Dagen 17 t/m 31 maart 2012 Jobfabriek Automotive presenteert: Automotive Open Dagen 17 t/m 31 maart 2012 Automotive Open Dagen 17 t/m 31 maart 2012 Introductie Jobfabriekautomotive.nl is een vacaturesite, specifiek ingericht rond

Nadere informatie

Feiten en cijfers. Studentenaantallen in het hoger beroepsonderwijs

Feiten en cijfers. Studentenaantallen in het hoger beroepsonderwijs Feiten en cijfers Studentenaantallen in het hoger beroepsonderwijs 2010 1 Feiten en cijfers Studentenaantallen in het hoger beroepsonderwijs 2010 Ten opzichte van 2009 is de instroom stabiel: -0,3 procent

Nadere informatie

Nationaal Studenten Sex Onderzoek. Rapportage 2009

Nationaal Studenten Sex Onderzoek. Rapportage 2009 Nationaal Studenten Sex Onderzoek Rapportage 2009 Samenvatting Totaal aantal respondenten: 1,658 Aantal totaal ingevulde vragenlijsten: 1,455 Algemene gegevens 85% van degenen die de vragenlijst hebben

Nadere informatie

Tweede Kamer der Staten-Generaal

Tweede Kamer der Staten-Generaal Tweede Kamer der Staten-Generaal 2 Vergaderjaar 2015 2016 34 242 Evaluatie Wet ontwikkelingskansen door kwaliteit en educatie (Wet OKE) Nr. 2 BRIEF VAN DE STAATSSECRETARIS VAN ONDERWIJS, CULTUUR EN WETENSCHAP

Nadere informatie

Toeristisch bezoek aan Leiden in 2010

Toeristisch bezoek aan Leiden in 2010 April 2011 ugu Toeristisch bezoek aan in 2010 Al zeven jaar doet mee aan Toeristisch bezoek aan steden, onderdeel van het Continu Vakantie Onderzoek (CVO). Het CVO is een panelonderzoek waarbij Nederlanders

Nadere informatie

Toeristisch bezoek aan Leiden 2006-2014

Toeristisch bezoek aan Leiden 2006-2014 Beleidsonderzoek & Analyse BOA Feitenblad draagt bij aan de kwaliteit van beleid en besluitvorming Toeristisch bezoek aan Leiden 2006-2014 1. Inleiding Al vele jaren laat Leiden het onderdeel Toeristisch

Nadere informatie

Multi-Screen Consument

Multi-Screen Consument Multi-Screen Consument Multiscreen: wat weten we al? What s on their Screens, what s on their minds? Multiscreen consumer research Microsoft Advertising USA EIAA Multi-Screeners Report Pan europees onderzoek

Nadere informatie

Plan van aanpak Het plan van aanpak voor dit project bestaat uit drie fasen:

Plan van aanpak Het plan van aanpak voor dit project bestaat uit drie fasen: Samenvatting tussenrapport Toekomstvisie FNV KIEM Testen van de geformuleerde visies op de vakbond van de toekomst aan de huidige behoeften van leden en potentiële leden. Aanleiding Project FNV KIEM in

Nadere informatie

Samenvatting Benchmark O&O beleid gemeenten. Tweede meting werkgevers en werknemers

Samenvatting Benchmark O&O beleid gemeenten. Tweede meting werkgevers en werknemers Samenvatting Benchmark O&O beleid gemeenten Tweede meting werkgevers en werknemers 2 Inleiding In deze brochure vindt u de belangrijkste resultaten van de benchmark Opleiden en Ontwikkelen. De benchmark

Nadere informatie

Meestal zet ik de. computer meteen na school aan om te gamen en die blijft dan aan staan tot s avonds laat. Ik speel alleen op de pc, dus ik heb

Meestal zet ik de. computer meteen na school aan om te gamen en die blijft dan aan staan tot s avonds laat. Ik speel alleen op de pc, dus ik heb GIGAGAMING Gaming is aan het uitgroeien tot een megahobby. Vijftig jaar geleden klein begonnen met de uitvinding van een simpele videogame, gaat er inmiddels wereldwijd 30 miljard euro in gaming om. In

Nadere informatie

M200802. Vrouwen aan de start. Een vergelijking tussen vrouwelijke en mannelijke starters en hun bedrijven. drs. A. Bruins drs. D.

M200802. Vrouwen aan de start. Een vergelijking tussen vrouwelijke en mannelijke starters en hun bedrijven. drs. A. Bruins drs. D. M200802 Vrouwen aan de start Een vergelijking tussen vrouwelijke en mannelijke starters en hun bedrijven drs. A. Bruins drs. D. Snel Zoetermeer, juni 2008 2 Vrouwen aan de start Vrouwen vinden het starten

Nadere informatie

Cross Media update. Cross Media Monitor 2011 compacte versie. immovator Cross Media Network, Hilversum

Cross Media update. Cross Media Monitor 2011 compacte versie. immovator Cross Media Network, Hilversum Cross Media update Cross Media Monitor 2011 compacte versie immovator Cross Media Network, Hilversum Colofon Titel Cross Media update Cross Media Monitor 2011, compacte versie November 2011 Stichting immovator,

Nadere informatie

Monitor creatieve industrie 2012

Monitor creatieve industrie 2012 Monitor creatieve industrie 2012 Eindrapportage In opdracht van: Amsterdam Economic Board Projectnummer: 13082 drs. Carine van Oosteren Marrit Teirlinck Bezoekadres: Oudezijds Voorburgwal 300 Postbus 658,

Nadere informatie

Sociale media in Nederland Door: Newcom Research & Consultancy

Sociale media in Nederland Door: Newcom Research & Consultancy Sociale media in Nederland Door: Newcom Research & Consultancy Sociale media hebben in onze samenleving een belangrijke rol verworven. Het gebruik van sociale media is groot en dynamisch. Voor de vierde

Nadere informatie

IT Job market report. IT Job Board, Januari 2013

IT Job market report. IT Job Board, Januari 2013 IT Job market report 2013 IT Job Board, Januari 2013 De Nederlandse IT kandidaat Freelance 39% Werkzaam in 85% 15% Man Vrouw 61% Vaste dienst 74% Private sector 26% Publieke sector Top 15 Skills 1 Helpdesk

Nadere informatie

Fact sheet. Dienst Wonen, Zorg en Samenleven. Eigen woningbezit 1e en 2e generatie allochtonen. Aandeel stijgt, maar afstand blijft

Fact sheet. Dienst Wonen, Zorg en Samenleven. Eigen woningbezit 1e en 2e generatie allochtonen. Aandeel stijgt, maar afstand blijft Dienst Wonen, Zorg en Samenleven Fact sheet nummer 1 januari 211 Eigen woningbezit 1e en Aandeel stijgt, maar afstand blijft Het eigen woningbezit in Amsterdam is de laatste jaren sterk toegenomen. De

Nadere informatie

Het Veiligheidscluster in Twente

Het Veiligheidscluster in Twente Het Veiligheidscluster in Twente Verslag van de inventarisatie van de omvang, omzet, werkgelegenheid en toepassingsgebieden van het veiligheidscluster in Twente. saxion.nl/leefomgeving Inhoudsopgave Samenvatting

Nadere informatie

Commercial Nintendo WII

Commercial Nintendo WII Commercial Nintendo WII NINTENDO WAT ZEGGEN ZE Lea Lea toegepast op Nintendo Naam Leeftijd Doelgroep Trefwoorden Roel 25-30 Ja Energiek, Innovatief, Kids Paul 16-20 Ja Familiegericht, Uniek, Design Jeffrey

Nadere informatie

'Maak werk van Vrije tijd in Brabant'

'Maak werk van Vrije tijd in Brabant' 'Maak werk van Vrije tijd in Brabant' OPROEP VANUIT DE VRIJETIJDSSECTOR Opgesteld door: Vrijetijdshuis Brabant, TOP Brabant, Erfgoed Brabant, Leisure Boulevard, NHTV, MKB, BKKC, Stichting Samenwerkende

Nadere informatie

STICHTING KIJKONDERZOEK TV IN NEDERLAND 2015. Pagina 27 van 30

STICHTING KIJKONDERZOEK TV IN NEDERLAND 2015. Pagina 27 van 30 STICHTING KIJKONDERZOEK TV IN NEDERLAND 2015 RAPPORT Pagina 27 van 30 STICHTING KIJKONDERZOEK TV IN NEDERLAND 2015 ONTWIKKELINGEN IN TV BEZIT EN TV GEBRUIK MEDIA STANDAARD SURVEY AMSTERDAM 02-02-2016 Pagina

Nadere informatie

Studiekeuze van Amsterdamse VWO-leerlingen

Studiekeuze van Amsterdamse VWO-leerlingen Studiekeuze van Amsterdamse VWO-leerlingen Foto: FNWI (Interieur), fotograaf Harry van Veenendaal (2012) Projectnummer: 13156 Lotje Cohen MSc Merel van der Wouden MSc drs. Carine van Oosteren drs. Jeroen

Nadere informatie

De waarde van winkels

De waarde van winkels De waarde van winkels Gerard Marlet Nederlandse Raad Winkelcentra 20 januari 2015 Smart people, strong cities (Cpb) aandeel hoogopgeleiden 50,9% tot 79,2% 46,5% tot 50,9% 39,8% tot 46,5% 37,7% tot 39,8%

Nadere informatie

I would rather design a poster than a website. Aldje van Meer, oktober 2012

I would rather design a poster than a website. Aldje van Meer, oktober 2012 I would rather design a poster than a website Aldje van Meer, oktober 2012 Deze uitgave is een samenvatting van de lezing 'I would rather design a poster than a website tijdens het Nationaal Symposium

Nadere informatie

Bedrijvigheid & werkgelegenheid in Zuidoost-Brabant. Tabellenboek Vestigingsregister 2014

Bedrijvigheid & werkgelegenheid in Zuidoost-Brabant. Tabellenboek Vestigingsregister 2014 Bedrijvigheid & werkgelegenheid in Zuidoost-Brabant Tabellenboek Vestigingsregister 2014 1 Bedrijvigheid en Werkgelegenheid in Zuidoost-Brabant Tabellen- en trendboek Vestigingenregister 2014 juni 2015

Nadere informatie

Consumentenvertrouwen in Amsterdam

Consumentenvertrouwen in Amsterdam Consumentenvertrouwen in Amsterdam Hoe wordt het vakantiegeld dit jaar besteed? In opdracht van: Het Parool Projectnummer: 14054-2 Carine van Oosteren Merel van der Wouden Bezoekadres: Oudezijds Voorburgwal

Nadere informatie

Ondernemerschap in Zuidoost-Brabant in perspectief

Ondernemerschap in Zuidoost-Brabant in perspectief M201208 Ondernemerschap in in perspectief Ondernemerschap in vergeleken met en de rest van Ro Braaksma Nicolette Tiggeloove Zoetermeer, februari 2012 Ondernemerschap in in perspectief In zijn er meer nieuwe

Nadere informatie

Macrodoelmatigheid Creatieve Opleidingen MBO Noord-Holland 2014-2015 Jos Teunen GOC

Macrodoelmatigheid Creatieve Opleidingen MBO Noord-Holland 2014-2015 Jos Teunen GOC Macrodoelmatigheid Creatieve Opleidingen MBO Noord-Holland 2014-2015 Jos Teunen GOC Werkgelegenheidsontwikkeling In onderstaande grafiek is de ontwikkeling van de werkgelegenheid specifiek voor mbo ers

Nadere informatie

IP72 Brabants Dagblad. Analyse

IP72 Brabants Dagblad. Analyse IP72 Brabants Dagblad Analyse 01 Organisatie Bij Brabants Dagblad BV werken ongeveer 400 personen, waarvan bijna de helft bij de redactie, 100 bij advertentie-exploitatie, 70 bij oplage en 30 bij overige

Nadere informatie

INHOUDSOPGAVE. 1. Printing & Document Management 2010. 2. De markt in cijfers. 3. Printing contracten. 4. Digitalisering. 5. Homogeen vs.

INHOUDSOPGAVE. 1. Printing & Document Management 2010. 2. De markt in cijfers. 3. Printing contracten. 4. Digitalisering. 5. Homogeen vs. Whitepaper INHOUDSOPGAVE 1. Printing & Document Management 2010 2. De markt in cijfers 3. Printing contracten 4. Digitalisering 5. Homogeen vs. heterogeen 6. Printing authorisaties 1. Printing & Document

Nadere informatie

1. Nederland. Figuur 1.1. Figuren bij Voorzichtig vooruit Discussiepaper Kenniseconomie Monitor 2006 1

1. Nederland. Figuur 1.1. Figuren bij Voorzichtig vooruit Discussiepaper Kenniseconomie Monitor 2006 1 1. Nederland Figuur 1.1 Figuren bij Voorzichtig vooruit Discussiepaper Kenniseconomie Monitor 2006 1 2. Infrastructuur Figuur 2.1 Figuur 2.2 PA VS Eu 25 EU 15 ICT uitgaven 2004 (EC, 2006) 0 5 10 % van

Nadere informatie

Centraal Bureau voor de Statistiek

Centraal Bureau voor de Statistiek Centraal Bureau voor de Statistiek Persbericht PB09-068 27 oktober 2009 9.30 uur www.cbs.nl Consument koopt graag via internet Driekwart internetgebruikers koopt online Gemak en flexibiliteit belangrijkste

Nadere informatie

Infrastructuur landsdeel Noordvleugel. 5 hogescholen met bètatechniek 3 universiteiten Jet-Net: 31 scholen en 15

Infrastructuur landsdeel Noordvleugel. 5 hogescholen met bètatechniek 3 universiteiten Jet-Net: 31 scholen en 15 Facts & Figures 2 Deel II LANDSDEEL NOORDvleugel In het Techniekpact Noordvleugel hebben de provincies Noord-Holland, Flevoland en Utrecht hun bestaande techniek-, human capital- en economische agenda

Nadere informatie

Aandeel meisjes in de bètatechniek VMBO

Aandeel meisjes in de bètatechniek VMBO Vrouwen in de bètatechniek Traditioneel kiezen veel meer mannen dan vrouwen voor een bètatechnische opleiding. Toch lijkt hier de afgelopen jaren langzaam verandering in te komen. Deze factsheet geeft

Nadere informatie

Hoeveel potentie tot buurtparticipatie in Amsterdam?

Hoeveel potentie tot buurtparticipatie in Amsterdam? Hoeveel potentie tot buurtparticipatie in Amsterdam? Met een terugtrekkende overheid die niet meer alle zorg kan en wil dragen, doet men steeds meer een beroep op de verantwoordelijkheid van de burgers.

Nadere informatie

ADVERTISING MEDIAKIT

ADVERTISING MEDIAKIT ADVERTISING MEDIAKIT 2011 www.gamehouse.com/eu INHOUD Marktleider in Casual Gaming 3 Casual Games = Zylom Games = Vrouwen 20+ 4 Bereik- & Doelgroeponderzoek 5 Doelstellingen & Advertentiemodellen 12 -

Nadere informatie

Werkgelegenheidsonderzoek

Werkgelegenheidsonderzoek Monitor Ruimtelijke Economie Uitkomsten Werkgelegenheidsonderzoek Provincie Utrecht 2011 (Voorlopig) Januari 2012 Afdeling Mobiliteit, Economie en Cultuur Inleiding In de periode april t/m september 2011

Nadere informatie

Den Haag: Internationale stad van vrede en recht

Den Haag: Internationale stad van vrede en recht Intergouvernementeel / VN Europees Kennis NGO Onderwijs Cultuur en expatorganisaties Ambassades en consulaten Den Haag: Internationale stad van vrede en recht De gemeente Den Haag is internationale stad

Nadere informatie

De waarde van de Academie. Gerard Marlet Antwerpen 7 november 2013

De waarde van de Academie. Gerard Marlet Antwerpen 7 november 2013 De waarde van de Academie Gerard Marlet Antwerpen 7 november 2013 Een stad met een Academie heeft meer 1,8% Aantal kunstenaars als percentage van de bevolking 18 Aanbod galerieën per 100.000 inwoners 1,6%

Nadere informatie

Onderzoek Je wordt 18 jaar en dan? De gevolgen voor je geldzaken

Onderzoek Je wordt 18 jaar en dan? De gevolgen voor je geldzaken Onderzoek Je wordt 18 jaar en dan? De gevolgen voor je geldzaken Rapportage Juli 2013 Meer informatie: info@wijzeringeldzaken.nl Samenvatting (1/3) 1. Veel 17-jarigen maken de indruk verstandig om te gaan

Nadere informatie

HAN en duurzame energie

HAN en duurzame energie Beroepsonderwijs tijdens de energie transitie HAN en duurzame energie Van buiten naar binnen. Tinus Hammink programma-manager SEECE Hogeschool van Arnhem en Nijmegen HBO en topsectoren; keuze van HAN 1.

Nadere informatie

Ouderatelier GAMEN. Iris Timmerman Dinsdag 26 januari 2016

Ouderatelier GAMEN. Iris Timmerman Dinsdag 26 januari 2016 Ouderatelier GAMEN Iris Timmerman Dinsdag 26 januari 2016 Filmpje: If books came after games www.ted.com Jane McGonigal Voordelen gamen Toegepast voor therapie, rehabilitatie en leerondersteuning Bijvoorbeeld

Nadere informatie

Feiten en cijfers. HBO-Monitor 2010: De arbeidsmarktpositie van afgestudeerden van het hbo. juli 2011

Feiten en cijfers. HBO-Monitor 2010: De arbeidsmarktpositie van afgestudeerden van het hbo. juli 2011 Feiten en cijfers HBO-Monitor 2010: De arbeidsmarktpositie van afgestudeerden van het hbo juli 2011 2 Feiten en cijfers HBO-Monitor 2010: De arbeidsmarktpositie van afgestudeerden van het hbo Afgestudeerden

Nadere informatie

Evaluatie hinder bij wegwerkzaamheden

Evaluatie hinder bij wegwerkzaamheden Evaluatie hinder bij wegwerkzaamheden Projectnummer: 10203 In opdracht van: Dienst Infrastructuur, Verkeer en Vervoer drs. Merijn Heijnen dr. Willem Bosveld Oudezijds Voorburgwal 300 Postbus 658 1012 GL

Nadere informatie

sociale innovatie in de creatieve industrie onderzoek Beeld: Netwerk6

sociale innovatie in de creatieve industrie onderzoek Beeld: Netwerk6 sociale innovatie in de creatieve industrie onderzoek Beeld: Netwerk6 samenvatting beschrijving en conclusies van het onderzoek inhoud samenvatting 2 tekst & uitleg 4 resultaten - onderwerpen van sociale

Nadere informatie

Wordt de positie van steden sterker of zwakker? Hoe zit dat met Amsterdam?

Wordt de positie van steden sterker of zwakker? Hoe zit dat met Amsterdam? Wordt de positie van steden sterker of zwakker? Hoe zit dat met Amsterdam? De stad als bevolkingsmagneet dinsdag 29 januari 2013 Leo van Wissen Directeur, Nederlands Interdisciplinair Demografisch Instituut

Nadere informatie

Game On. Peiling over gamegedrag van kinderen op christelijke basisscholen

Game On. Peiling over gamegedrag van kinderen op christelijke basisscholen Game On Peiling over gamegedrag van kinderen op christelijke basisscholen 1. Aanleiding Op dit moment zijn er in Nederland 12.000 kinderen gameverslaafd. De laatste jaren neemt dit aantal enorm toe. Zo

Nadere informatie

Agenda. Het belang van cultuurorganisaties als ingredient brands voor binnensteden

Agenda. Het belang van cultuurorganisaties als ingredient brands voor binnensteden Het belang van cultuurorganisaties als ingredient brands voor binnensteden Utrecht, 7 oktober 2015 Agenda! Introductie merkonderzoeksmodel BrandAchemy! Belang van het cultuuraanbod voor binnensteden! Cultuursector

Nadere informatie

Aanbestedende diensten vaak de winnaar in rechtszaken over aanbestedingen

Aanbestedende diensten vaak de winnaar in rechtszaken over aanbestedingen ARTIKELEN Aanbestedende diensten vaak de winnaar in rechtszaken over aanbestedingen Theo van der Linden 1 Aanbestedende diensten zijn in 56% van de gevallen de winnende partij in rechtszaken over aanbestedingen.

Nadere informatie

Betaalde applicaties Freemium Advertenties Sponsoring Mobile Ad Network Promotie

Betaalde applicaties Freemium Advertenties Sponsoring Mobile Ad Network Promotie PROBLEEMSTELLING Op het moment van schrijven bevinden zich meer dan één miljoen applicaties in de App Store van Apple. Dit aantal blijft alsmaar groeien. Steeds meer bedrijven willen een applicatie ontwikkeld

Nadere informatie

Een duizendpoot in uw organisatie

Een duizendpoot in uw organisatie Een duizendpoot in uw organisatie Alles wat u altijd al wilde weten over Facilitaire flexkrachten van Mailprofs www.mailprofs.nl Servicegerichtheid en klantvriendelijkheid zijn tegenwoordig kwaliteiten

Nadere informatie

Brochure Green IT Citizen

Brochure Green IT Citizen Brochure Green IT Citizen Over Pink Elephant Bedrijfshistorie Pink Elephant is een Nederlandse IT onderneming die rond 1980 is ontstaan als bijverdienste van een drietal studenten aan de Technische Universiteit

Nadere informatie

Web Games en het mobiele web. Hoorcollege Webdesign 9 6 juni 2014 Christof van Nimwegen

Web Games en het mobiele web. Hoorcollege Webdesign 9 6 juni 2014 Christof van Nimwegen Web Games en het mobiele web Hoorcollege Webdesign 9 6 juni 2014 Christof van Nimwegen Webgames: scope dit college onderdeel Games staan nu centraal in deze faculteit. In een cursus over webdesign MOET

Nadere informatie

Serious gaming in het basisonderwijs Adviesnota

Serious gaming in het basisonderwijs Adviesnota 2012 Serious gaming in het basisonderwijs Adviesnota Carolien Popken SAB Schoolvereniging Aerdenhout- Bentveld 14-6-2012 Inhoudsopgave Inleiding... 3 Onderzoek... 4 Voorwoord... 4 Antwoord op de deelvragen

Nadere informatie

Maatschappelijke waardering van Nederlandse Landbouw en Visserij

Maatschappelijke waardering van Nederlandse Landbouw en Visserij Nederlandse Landbouw en Visserij Inhoud 1 Inleiding 03 2 Samenvatting en conclusies landbouw en visserij 3 Maatschappelijke waardering landbouw 09 4 Associaties agrarische sector 13 5 Waardering en bekendheid

Nadere informatie

Allochtonen op de arbeidsmarkt 2009-2010

Allochtonen op de arbeidsmarkt 2009-2010 FORUM Maart Monitor Allochtonen op de arbeidsmarkt 9-8e monitor: effecten van de economische crisis In steeg de totale werkloosheid in Nederland met % naar 26 duizend personen. Het werkloosheidspercentage

Nadere informatie