Voorstel voor een nieuwe invulling van de PACT dienstverlening

Save this PDF as:
 WORD  PNG  TXT  JPG

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Voorstel voor een nieuwe invulling van de PACT dienstverlening"

Transcriptie

1 Voorstel voor een nieuwe invulling van de PACT dienstverlening Project : SURFworks Projectjaar : 2009 Projectmanager : Maurice van den Akker Auteur(s) : Maurice van den Akker Opleverdatum : juni 2009 Versie : 2.0 Samenvatting SURFnet wil in 2009 de dienst PACT (Programma voor de Accreditatie van CERTs) meer laten aansluiten op de behoeftes van de Computer Emergency Response Teams (CERT) van aangesloten instellingen. Bijgaand rapport beschrijft de context rondom de huidige PACT dienstverlening en doet een voorstel voor de nieuwe vorm en inhoud van PACT.

2 2 Colofon Programmalijn : Stimulering gebruik & support Onderdeel : Beveiliging Activiteit : 7.1 Deliverable : Geschreven voorstel voor een nieuwe invulling van de PACT dienstverlening Toegangsrechten : Publiek Externe partij : S-cure Dit project is tot stand gekomen met steun van SURF, de organisatie die ICT vernieuwingen in het hoger onderwijs en onderzoek initieert, regisseert en stimuleert door onder meer het financieren van projecten. Meer informatie over SURF is te vinden op de website (www.surf.nl).

3 3 4 dingen die je moet weten over het voorstel voor een nieuwe invulling van de PACT dienstverlening Context SURFnet wil in 2009 de dienst PACT (Programma voor de Accreditatie van CERTs) meer laten aansluiten bij de behoeften van de CERT teams van aangesloten instellingen. Wat is het? Het voorstel is in de vorm van een rapport, waarbij de huidige PACT dienstverlening wordt geanalyseerd en vervolgens een aanbeveling voor een nieuwe vorm en inhoud van PACT wordt gedaan. Voor wie is het? Het voorstel is bedoeld voor de verantwoordelijken binnen SURFnet voor de dienst PACT en het SURFnet dienstportfolio. Daarnaast is het document mogelijk interessant voor SURFcert, SURFibo en de CERT teams van aangesloten instellingen. Hoe werkt het? N.v.t. Wat kan je ermee? N.v.t. Extra (Bijlagen, Thema, Gerelateerde thema s) Het rapport is als bijlage opgenomen.

4 Versie: 2.0

5 Inhoudsopgave 1 Inleiding Huidige stand van zaken PACT Inleiding Positie van PACT binnen SURFnet en haar dienstenportfolio Waardering PACT Uitdagingen PACT Toekomst voor PACT Inleiding Positie van PACT binnen SURFnet en haar dienstenportfolio Invulling PACT

6 1 Inleiding Computer security incident management is een essentiële bouwsteen van het risk management en beveiligingsbeheer van een instelling en omvat zowel het voorkomen van incidenten, als het oplossen ervan. Het zogenaamde CERT concept is het wereldwijd gangbare model gebruikt voor incident management. SURFnet heeft sinds 1992 haar eigen CERT, met een zeer goed nationaal en internationaal netwerk. De bij SURFnet aangesloten instellingen onderschrijven het belang van incident management in toenemende mate en omarmen daarbij het CERT concept. Randvoorwaarden voor een effectieve CERT zijn het beleid op concernniveau en het draagvlak in de eigen organisatie. Om op langere termijn effectief te zijn, moet de juiste top-down en bottom-up balans gevonden worden. Immers dient de CERT het belang van de hele organisatie, als waakhond van de beveiliging. Adequate beveiliging is een randvoorwaarde voor het primaire proces. SURFnet heeft dit in een vroeg stadium ingezien. Was zij al de eerste NREN in Europa met een eigen CERT, SURFnet ging verder om instellingen te ondersteunen om een adequate beveiliging in te richten, met activiteiten zoals: SURFcert themamiddagen; CERT trainingen voor beginnende CERT s of nieuwe CERT leden (TRANSITS, zie CVPO: Het programma ter ondersteuning van CERT vorming bij instellingen; PACT: Programma van accreditatie voor CERTs, plus de daaraan gekoppelde PACT dienstverlening. PACT bestaat al sinds 2006, maar heeft tot nu toe slechts een beperkte invulling gekend. Echter, door de recente groei in het aantal CERT teams is ook de behoefte aan een uitgebreide invulling van de dienst sterk toegenomen. Ook is de aard van de behoefte gewijzigd. Dit rapport doet een voorstel voor de verbetering van PACT, zodat deze meer zal aansluiten op de huidige behoefte. In het volgende hoofdstuk zal de huidige stand van zaken worden besproken en geanalyseerd. In hoofdstuk drie zal de toekomstige invulling van PACT aan bod komen. Dit document is gebaseerd op een Rapport van S-Cure over PACT (Don Stikvoort, mei 2009) en een in door SURFnet gehouden gebruikersonderzoek onder PACT-leden, eind

7 2 Huidige stand van zaken PACT 2.1 Inleiding PACT staat voor Programma van accreditatie voor CERTs. De omschrijving van PACT is als volgt: Voor het uitwisselen van gevoelige informatie over kwetsbaarheden en beveiligingsincidenten is een vertrouwensstructuur noodzakelijk. SURFnet PACT biedt instellingen een omgeving waarin voorzieningen zijn getroffen om informatie-uitwisseling tussen beveiligingsfunctionarissen zo vertrouwd mogelijk te laten plaatsvinden. Van een vertrouwensstructuur is binnen de PACT leden zeker sprake, maar niet op grote schaal. Leden van PACT weten elkaar te vinden en delen onderling, meestal bilateraal, gevoelige informatie. Verder wordt in de omschrijving van PACT gesproken over een omgeving. Het gaat hier tot nu toe om een (beveiligde) website waar informatie uitgewisseld kan worden. In de volgende paragrafen komen achtereenvolgens de positie, de waardering en de recente uitdagingen van PACT aan bod. 2.2 Positie van PACT binnen SURFnet en haar dienstenportfolio PACT is sinds 2006 als operationele dienst opgenomen in het dienstenportfolio van SURFnet. Dit houdt onder meer in dat SURFnet zich richting de aangesloten instellingen vastlegt voor bepaalde verplichtingen die gelden voor diensten. Het gaat hier om zaken zoals productmanagement, invulling, beheer, administratie, operational excellence en het faciliteren van bijeenkomsten. De naamgeving PACT is bewust geen SURFpact, omdat het hier gaat om een vertrouwensstructuur die bestaat tussen de instellingen onderling en niet vanuit SURF of SURFnet wordt opgelegd. PACT heeft een duidelijke relatie met SURFcert. De leden van PACT, de CERT teams binnen de op SURFnet aangesloten instellingen, hebben door onder meer het afhandelen van de beveiligingsincidenten, het volgen van cursussen en het bezoeken van door SURFcert georganiseerde beveiligingscongressen geregeld contact met (de leden van) SURFcert. Er is niet altijd afstemming tussen (de plannen van) PACT en SURFcert. Dit kan zeker verbeterd worden. De positie van PACT als SURFnet dienst is twijfelachtig. PACT is geen SURFnet dienst zoals SURFmailfilter, SURFids of SURFgroepen waar sprake is van een product van SURFnet dat door instellingen al dan niet kan worden afgenomen. Het gaat bij PACT echter meer om de facilitatie van een community met enkele specifieke eigenschappen en kenmerken. Bij de herinvulling van PACT kan hier rekening mee worden gehouden. 2.3 Waardering PACT Eind 2008 is er onder de PACT-leden een onderzoek gehouden naar de waardering van PACT. Uit het onderzoek kan geconcludeerd worden dat de PACT-leden wel behoefte hebben aan een dergelijke dienst, maar dat deze momenteel niet aan de verwachtingen voldoet. Kenmerkend zijn de volgende uitspraken van de PACT-leden: 1. Vanuit SURFnet zijn geen activiteiten meer vernomen sinds wij PACT geaccrediteerd zijn; 2. De meerwaarde van PACT accreditatie is onduidelijk; 3. De omgeving en vertrouwensstructuur worden nauwelijks of niet benut; 4

8 4. Contactgegevens zijn niet up to date. Ik zoek wel met een zoekmachine op het internet; 5. Er zijn geen activiteiten rondom PACT; 6. Er vindt geen (periodieke) herhaling plaats van de accreditatie. Vanuit de PACT-leden zijn in het onderzoek enkele suggesties gedaan om PACT meer inhoud te geven. In de volgende paragraaf staan deze verwerkt in de uitdagingen. 2.4 Uitdagingen PACT Met inachtneming van het voorgaande zijn er drie concrete uitdagingen te benoemen voor PACT: a. Verbetering onderlinge samenwerking: de gevorderde CERT s willen graag onderling over security praten. Ze stellen het contact met SURFcert zeer op prijs, maar dat is één op één en sterk incident gedreven. Met collega CERT s én SURFcert moet, in vertrouwelijke sfeer, diepgaander over operationele zaken gesproken worden. Kennismiddagen zijn geen optie (voor beginners). SURF-ibo is ook geen optie, daar gaat het over beleid. b. Beter CERT informatiemodel: Op dit moment zijn er op verschillende plaatsen binnen SURFnet en de SURFnet doelgroep databases online met informatie over contactpersonen op het gebied van beveiliging. Er zou één centrale database moeten zijn met alle nodige informatie (naw-gegevens, alarmnummer, pgp sleutels, enzovoort). c. CERT-Maturity-metingen: de PACT accreditatie is een nuttig einddoel bij de initiële CERT vorming. Instellingen blijken echter behoefte te hebben aan een periodieke maturity -meting waarbij de zaken ten aanzien van incidentmanagement opnieuw tegen het licht worden gehouden. 5

9 3 Toekomst voor PACT 3.1 Inleiding Vanuit het SURFworksprogramma 1 is sinds 2007 geïnvesteerd in activiteiten om instellingen te helpen en te motiveren om CERTs op te bouwen. Eén van de zaken die hiertoe bijdraagt is een door de instellingen goed gewaardeerde invulling van de PACT dienstverlening. In dit hoofdstuk zullen hiervoor aanbevelingen worden gedaan. 3.2 Positie van PACT binnen SURFnet en haar dienstenportfolio PACT is een vreemde eend in de bijt als het gaat om de SURFnet dienstverlening. Zoals in hoofdstuk 2 al is gezegd, zijn binnen PACT meer community-achtige componenten, en nauwelijks dienstcomponenten. SURFnet moet daarom PACT niet meer als een (operationele) dienst positioneren. Zij moet PACT zien en uitvoeren als taak. Vanwege de nauwe relatie van PACT met SURFcert, zowel qua inhoud als persoonlijke contacten, is het zinvol PACT in zijn geheel te beleggen als taak van SURFcert. Dit heeft een aantal voordelen: De band tussen de CERT teams onderling én met SURFcert wordt versterkt; De afstemming tussen PACT en SURFcert gaat als vanzelf; SURFcert kan eenvoudig als trekker van PACT fungeren; De trusted community bestaat alleen uit CERT leden (ook vanuit SURFnet zijn er geen buitenstaanders bij); De toekomstige invulling van PACT kan goed bijdragen aan het halen van de doelstellingen van SURFcert. Deze toekomstige invulling staat in de volgende paragraaf beschreven. 3.3 Invulling PACT Om PACT een succesvolle activiteit te kunnen laten zijn, moeten de volgende zaken invulling krijgen: 1. Stimuleren van onderlinge samenwerking van CERTs door PACT: Het gaat hier om het onderling (tussen volwassen CERTs) delen van informatie met betrekking tot beveiligingsincidentmanagement. Concrete stappen zijn: a. Opzetten van een werkgroep rondom vraagstukken van security incident management, uitsluitend bedoeld voor gevorderden; b. Plannen van een bijeenkomst voor PACT-leden: i. Het plannen van een bijeenkomst voor PACT-leden, eind van de zomer 2009, met presentaties (externe sprekers en sprekers van eigen CERTs) en aanvullend een sociaal/informeel programma zoals diner; ii. Programmacommissie samenstellen uit de PACT-leden; iii. De bijeenkomst voor PACT-leden structureel maken (bv 2x per jaar). Dit kan bijvoorbeeld een agendapunt zijn op de eerste bijeenkomst. c. Elementaire webpagina op SURFcert pagina s, besloten mailinglijsten en adequaat beveiligde samenwerkingstools. 1 Zie: 6

10 2. Koppelen van autoritieve bronnen m.b.t. contactgegevens van de CERT-teams en hun leden. Dit kan door de seperate PACT website af te bouwen en te vervangen door drie elementen: a. Een lijst van lokale CERT s op de SURFcert pagina s, met elementaire informatie (zoals PACT+ status) en relevante links, met name naar hun eigen websites. SURFcert is primair verantwoordelijk voor het bijhouden van deze gegevens (kan uiteraard worden uitbesteed); b. Aan lokale CERT s wordt gevraagd om hun CERT informatie ter beschikking te stellen door middel van een ingevuld RFC-2350 formulier. Die bevat 75% van de huidige in PACT gevraagde informatie en is bedoeld voor publiek gebruik. Door vanuit de SURFcert pagina s hiernaar te linken ontstaat een efficiënte gegevensstructuur, die het zowel voor SURFcert als lokale CERT leden makkelijk maakt gegevens over de teams te vinden en dit geldt evenzeer voor CERT professionals van buiten. De voertaal blijft hier dus Engels, zoals in RFC c. Informatie over CERT s die niet publiek mag zijn, maar die wel onderling gedeeld mag worden, worden via de werkgroep (zie 1.a) beschikbaar gesteld via een afgeschermde omgeving. 3. Het instellen van een CERT-maturity-meting: de PACT accreditatie wordt nieuw vormgegeven als een CERT-maturity-meting, met daaraan gekoppeld een aantal minimum eisen. Deze metingen kunnen plaatsvinden: (i) in het kader van het bestaande CVPO (Cert Vorming Proces Ondersteuning) (ii) in het kader van de nog te ontwikkelen concept SURFaudit, en (iii) op beperkte schaal voor geaccrediteerde teams voor wie SURFaudit nog een brug te ver is. Het papieren PACT-certificaat, dat bij succesvolle PACT-accreditatie aan instellingen wordt verstrekt, blijft behouden dat wordt gewaardeerd en geeft continuïteit (is één jaar geldig). Belangrijk is dat de maturity-metingen periodiek plaatsvinden, dat wil zeggen, er dient een continuïteitselement te worden toegevoegd. De methodiek kan in samenwerking met de TI (trusted introducer) in TERENA-verband worden ontwikkeld. Tot slot: Het CVPO-traject en de TRANSITS cursus zijn sinds een aantal jaar onderdeel van het SURFworks project stimulering beveiliging en bedoeld om instellingen te helpen om CERTs te installeren gevolgd door toetreding tot PACT. Het verdient aanbeveling om deze onderdelen structureel onder verantwoordelijkheid van SURFcert (PACT) te brengen. 7

Eindrapport Stimulering beveiliging

Eindrapport Stimulering beveiliging indi-2009-12-024 Eindrapport Stimulering beveiliging Project : SURFworks Projectjaar : 2009 Projectmanager : Maurice van den Akker Auteur(s) : Maurice van den Akker Opleverdatum : december 2009 Versie

Nadere informatie

PACT met nieuwe invulling operationeel

PACT met nieuwe invulling operationeel indi-2009-12-023 PACT met nieuwe invulling operationeel Project : SURFworks Projectjaar : 2009 Projectmanager : Maurice van den Akker Auteur(s) : Maurice van den Akker Opleverdatum : december 2009 Versie

Nadere informatie

Eindrapportage resultaten Stimulering Gebruik Onderzoeker & Docent

Eindrapportage resultaten Stimulering Gebruik Onderzoeker & Docent indi-2009-12-028 Eindrapportage resultaten Stimulering Gebruik Onderzoeker & Docent Project : SURFworks Stimulering Gebruik Onderzoeker & Docent Projectjaar : 2009 Projectmanager : Sandra Passchier Auteur(s)

Nadere informatie

Eindrapportage klanttevredenheids- /instellingenonderzoek 2010

Eindrapportage klanttevredenheids- /instellingenonderzoek 2010 Eindrapportage klanttevredenheids- /instellingenonderzoek 2010 Project : SURFworks Projectjaar : 2010 Projectmanager : Paulien Rinsema Auteur(s) : Mathijs Bouwman (Feelfinders) Opleverdatum : 10 augustus

Nadere informatie

Skype voor SURFcontact

Skype voor SURFcontact indi-2010-012-020 Skype voor SURFcontact Project : SURFworks Projectjaar : 2010 Projectmanager : Alexander van den Hil Auteur(s) : Erik Dobbelsteijn Opleverdatum : 09-12-2010 Versie : 1.0 Samenvatting

Nadere informatie

De dienstverlening van SURFnet Onderzoek onder aangesloten instellingen. - Eindrapportage -

De dienstverlening van SURFnet Onderzoek onder aangesloten instellingen. - Eindrapportage - De dienstverlening van Onderzoek onder aangesloten instellingen - Eindrapportage - 09-09-2009 Inhoud Inleiding 3 Managementsamenvatting 4 Onderzoeksopzet 5 Resultaten 6 Tevredenheid 6 Gebruik en waardering

Nadere informatie

Remote instrumentation

Remote instrumentation indi-2009-12-035 Remote instrumentation Project : SURFworks Projectjaar : 2009 Projectmanager : Walter van Dijk Auteur(s) : Hind Abdulaziz, Alexander ter Haar (Stratix) Opleverdatum : december 2009 Versie

Nadere informatie

Conferentie. Dienstenoverzicht SURFnet

Conferentie. Dienstenoverzicht SURFnet Conferentie Dienstenoverzicht SURFnet Remco Rutten, 17 september 2010 Agenda 1. Kort dienstenoverzicht SURFnet 2. Vragen/opmerkingen? 3. Discussie a.h.v. vragen a) Wat is uw verwachting van deze bijeenkomst?

Nadere informatie

Eindrapport Stimulering SURFfederatie

Eindrapport Stimulering SURFfederatie indi-2009-12-025 Eindrapport Stimulering SURFfederatie Project : SURFworks Projectjaar : 2009 Projectmanager : Maurice van den Akker Auteur(s) : Maurice van den Akker Opleverdatum : december 2009 Versie

Nadere informatie

Evaluatieformulier. Ja nee. Ja nee. *Ja nee

Evaluatieformulier. Ja nee. Ja nee. *Ja nee Respondenten 66 1 In welke mate voldoet de conferentie aan uw verwachtingen? a Algemeen Volledig 8 16 26 15 1 Helemaal niet b Niveau 2 niet ingevuld Volledig 4 23 23 12 2 Helemaal niet c Inhoud 1 niet

Nadere informatie

Versie: 1.2 Datum: 10 maart 2014. HAN-CERT - RFC 2350 Hogeschool van Arnhem en Nijmegen

Versie: 1.2 Datum: 10 maart 2014. HAN-CERT - RFC 2350 Hogeschool van Arnhem en Nijmegen Versie: 1.2 Datum: 10 maart 2014 HAN-CERT - RFC 2350 Hogeschool van Arnhem en Nijmegen INHOUD 1 Informatie over dit document...3 1.1 Datum laatste wijziging...3 1.2 Distributielijst voor mededelingen...3

Nadere informatie

Security Operations Center. CISO: Bob van Graft

Security Operations Center. CISO: Bob van Graft Security Operations Center CISO: Bob van Graft OPENING De digitale toekomst van Nederland is in het geding Onderwijs en bedrijfsleven geven te weinig aandacht aan cybersecurity Het is van groot belang

Nadere informatie

DDoS en netwerkbeschikbaarheid. Xander Jansen Niels den Otter

DDoS en netwerkbeschikbaarheid. Xander Jansen Niels den Otter DDoS en netwerkbeschikbaarheid Xander Jansen Niels den Otter Seminar Naar een op,male netwerkbeschikbaarheid - 17 April 2014 Voorbereiding is het halve werk Bron: NCSC Factsheet Continuïteit van onlinediensten!

Nadere informatie

Security Operations Center

Security Operations Center Security Operations Center WORKSHOP 13 JULI 2017 Bart Bosma, Remco Poortinga van Wijnen Agenda 10:00 Welkom 10:10 Korte presentatie over de deliverable 10:20 Discussie over de deliverable (inhoud en aanbevelingen)

Nadere informatie

Concept Communicatieplan

Concept Communicatieplan Concept Communicatieplan DATUM AUTEUR VERSIE Pagina 1 van 7 Inhoudsopgave 1 Inleiding... 3 1.1 Achtergrond... 3 1.2 Doelstelling... 3 1.3 Randvoorwaarden... 3 2 Communicatiestrategie... 4 2.1 Doelgroepen...

Nadere informatie

Sociale Verzekeringsbank Document Afspraken en Procedures (DAP) Bijlage N, behorend bij het Beschrijvend document

Sociale Verzekeringsbank Document Afspraken en Procedures (DAP) Bijlage N, behorend bij het Beschrijvend document Sociale Verzekeringsbank Document Afspraken en Procedures (DAP) Bijlage N, behorend bij het Beschrijvend document Europese aanbestedingsprocedure LAN en WLAN: Onderhoudsdiensten, levering van apparatuur

Nadere informatie

Resultaten marktscan SURFfederatie

Resultaten marktscan SURFfederatie indi-9-- Resultaten marktscan SURFfederatie Project : SURFworks Projectjaar : 9 Projectmanager : Paulien Rinsema Auteur(s) : Eefje van der Harst, Elise Roders, Karianne Vermaas Opleverdatum : 9 Versie

Nadere informatie

Gebruikerservaringen Unified Communications

Gebruikerservaringen Unified Communications indi-2010-012-019 Gebruikerservaringen Unified Communications Project : SURFworks Projectjaar : 2010 Projectmanager : Alexander van den Hil Auteur(s) : Jan Michielsen Opleverdatum : 22 december 2010 Versie

Nadere informatie

Resultaten marktscan eduroam

Resultaten marktscan eduroam indi-9-- Resultaten marktscan eduroam Project : SURFworks Projectjaar : 9 Projectmanager : Paulien Rinsema Auteur(s) : Eefje van der Harst, Elise Roders, Karianne Vermaas Opleverdatum : 5 9 Versie :. Samenvatting

Nadere informatie

Vertaaldocument huidig format naar verbeterd format kwalificatiedossier Medewerker Beheer ICT ECABO 2007-2008

Vertaaldocument huidig format naar verbeterd format kwalificatiedossier Medewerker Beheer ICT ECABO 2007-2008 Vertaaldocument huidig format naar verbeterd format kwalificatiedossier Medewerker Beheer ICT ECABO 2007-2008 Vertaaldocument MBI, juni 2007 Pagina 1 van 8 Vertaaldocument MBI, juni 2007 Pagina 2 van 8

Nadere informatie

Informatiebeveiliging En terugblik op informatiebeveiliging 2016

Informatiebeveiliging En terugblik op informatiebeveiliging 2016 Informatiebeveiliging 2017 En terugblik op informatiebeveiliging 2016 Missie Waken over betrouwbaarheid, integriteit en beschikbaarheid van de gegevens waarvoor de gemeente verantwoordelijk is. Voldoen

Nadere informatie

Bruggenbouwers Linko ping, Zweden

Bruggenbouwers Linko ping, Zweden Bruggenbouwers Linko ping, Zweden Het Bruggenbouwers project wordt in de Zweedse stad Linköping aangeboden en is één van de succesvolle onderdelen van een groter project in die regio. Dit project is opgezet

Nadere informatie

Versie 1.1 - NL. Charter VUCERT

Versie 1.1 - NL. Charter VUCERT Versie 1.1 - NL Charter VUCERT 1 Informatie over dit document... 3 1.1 Datum laatste wijziging... 3 1.2 Distributielijst voor mededelingen... 3 1.3 Locatie van dit document... 3 2 Contactinformatie...

Nadere informatie

Rampen- en Crisisbestrijding: Wat en wie moeten we trainen

Rampen- en Crisisbestrijding: Wat en wie moeten we trainen Kenmerken van rampen- en crisisbestrijding Crisissen of rampen hebben een aantal gedeelde kenmerken die van grote invloed zijn op de wijze waarop ze bestreden worden en die tevens de voorbereiding erop

Nadere informatie

Klanttevredenheid. Vereenzaming Ouderen Soest VOS

Klanttevredenheid. Vereenzaming Ouderen Soest VOS 2011 Klanttevredenheid Vereenzaming Ouderen Soest VOS Stichting Welzijn Ouderen Soest Molenstraat 8c 3764 TG Soest 035 60 23 681 info@swos.nl www.swos.nl KvK 41189365 Klanttevredenheidsonderzoek Vereenzaming

Nadere informatie

Privacy en cloud computing. OCLC Contactdag 4 oktober 2011

Privacy en cloud computing. OCLC Contactdag 4 oktober 2011 Privacy en cloud computing OCLC Contactdag 4 oktober 2011 Agenda - Wat is cloud computing? - Gevolgen voor verwerking data - Juridische implicaties 1 Wat is cloud computing? - Kenmerken: - On-demand self-service

Nadere informatie

Kamervragen! In drie eenvoudige stappen op de agenda van de Tweede Kamer. of toch liever niet.

Kamervragen! In drie eenvoudige stappen op de agenda van de Tweede Kamer. of toch liever niet. Kamervragen! In drie eenvoudige stappen op de agenda van de Tweede Kamer of toch liever niet. 1 ALF MOENS Security Manager TU Delft Programmamanager SURF: Beveiliging en Identity Management voorzitter

Nadere informatie

Gewoon meedoen in je eigen wijk! TOOLKIT VOOR WERKERS

Gewoon meedoen in je eigen wijk! TOOLKIT VOOR WERKERS Gewoon meedoen in je eigen wijk! TOOLKIT VOOR WERKERS December 2012 1 Draaiboek Gewoon meedoen in je wijk! Aanleiding van dit draaiboek Gewoon Meedoen in je wijk is een pilotproject dat in 2010 en 2011

Nadere informatie

Koppeling OCS aan SURFcontact

Koppeling OCS aan SURFcontact indi-2010-012-021 Koppeling OCS aan SURFcontact Project : SURFworks Projectjaar : 2010 Projectmanager : Alexander van den Hil Auteur(s) : Erik Dobbelsteijn Opleverdatum : 20-12-2010 Versie : 1.0 Samenvatting

Nadere informatie

GNU gatekeeper als instellingsgatekeeper

GNU gatekeeper als instellingsgatekeeper GNU gatekeeper als instellingsgatekeeper Project : SURFworks Projectjaar : 2010 Projectmanager : Roland Staring Auteur(s) : Bert Andree Opleverdatum : 13 juni 2010 Versie : 1.0 Samenvatting De handleiding

Nadere informatie

Een Training Die Een Stap Verder Gaat. Donderdag 16 januari 2014, Utrecht

Een Training Die Een Stap Verder Gaat. Donderdag 16 januari 2014, Utrecht Donderdag 16 januari 2014, Utrecht Intensieve Training Sociale Media voor marketing-en communicatie professionals in het onderwijs Met 2 interessante praktijkpresentaties van: Ingmar Volmer : Sociale Media

Nadere informatie

Bruggen bouwen, een programma van sambo-ict en Kennisnet. Met de focus op i-coaching, digidocs, e-coaches, blended coaches, tlc s, learning labs,..

Bruggen bouwen, een programma van sambo-ict en Kennisnet. Met de focus op i-coaching, digidocs, e-coaches, blended coaches, tlc s, learning labs,.. Bruggen bouwen, een programma van sambo-ict en Kennisnet Tussen onderwijs en ict Met de focus op i-coaching, digidocs, e-coaches, blended coaches, tlc s, learning labs,.. Bruggen Bouwen 2 Aanleiding -

Nadere informatie

INNOVATIEPROGRAMMA ONDERWIJS OP MAAT PROJECT: COMMUNITY MANAGEMENT

INNOVATIEPROGRAMMA ONDERWIJS OP MAAT PROJECT: COMMUNITY MANAGEMENT INNOVATIEPROGRAMMA ONDERWIJS OP MAAT PROJECT: COMMUNITY MANAGEMENT ACTIVITEITENPLAN 2015 WWW.SURF.NL/ONDERWIJS Innovatieprogramma Onderwijs op Maat Project: Communitymanagement 2 INHOUD 1. Community management

Nadere informatie

Instellingenonderzoek 2010 Rapport

Instellingenonderzoek 2010 Rapport Instellingenonderzoek 2010 Rapport Onderzoek uitgevoerd door Feelfinders in opdracht van SURFnet Augustus 2010 Meer informatie: www.surfnet.nl / www.feelfinders.nl 1 Inhoud Managementsamenvatting 3 Responsanalyse

Nadere informatie

BABVI/U201200230 Lbr. 12/015

BABVI/U201200230 Lbr. 12/015 Brief aan de leden T.a.v. het college en de raad informatiecentrum tel. (070) 373 8020 Betreft DigiD en ICT-beveiliging uw kenmerk ons kenmerk BABVI/U201200230 Lbr. 12/015 bijlage(n) 0 datum 07 februari

Nadere informatie

Cloud services: aantrekkelijk, maar implementeer zorgvuldig

Cloud services: aantrekkelijk, maar implementeer zorgvuldig Cloud services: aantrekkelijk, maar implementeer zorgvuldig Auteur: Miranda van Elswijk en Jan-Willem van Elk Dit artikel is verschenen in COS, mei 2011 Cloud services worden steeds meer gebruikelijk.

Nadere informatie

De Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Postbus EA DEN HAAG

De Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Postbus EA DEN HAAG >Retouradres Postbus 16375 2500 BJ Den Haag De Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Postbus 20018 2500 EA DEN HAAG Kennis Rijnstraat 50 Den Haag Postbus 16375 2500 BJ Den Haag www.rijksoverheid.nl

Nadere informatie

Seminar Trends in Business & IT bij woningcorporaties. Informatiebeveiliging

Seminar Trends in Business & IT bij woningcorporaties. Informatiebeveiliging Seminar Trends in Business & IT bij woningcorporaties Informatiebeveiliging Agenda Rondje verwachtingen Even voorstellen.. Informatiebeveiliging waarom? Stand van zaken bij corporaties Informatiebeveiliging

Nadere informatie

Informatiebeveiliging in het Hoger Onderwijs nog niet Volwassen

Informatiebeveiliging in het Hoger Onderwijs nog niet Volwassen Informatiebeveiliging in het Hoger Onderwijs nog niet Volwassen Resultaten van de metingen informatiebeveiliging, identity management en security incident management 2008 Een gezamenlijk onderzoek van

Nadere informatie

REGLEMENT PERMANENTE EDUCATIE REGISTER OPERATIONAL AUDITORS

REGLEMENT PERMANENTE EDUCATIE REGISTER OPERATIONAL AUDITORS REGLEMENT PERMANENTE EDUCATIE REGISTER OPERATIONAL AUDITORS Artikel 1 Auditor Bestuur Begrippen en afkortingen Een persoon die een objectief onderzoek uitvoert met als doel een onafhankelijk oordeel te

Nadere informatie

Toekomstplan. 12 februari 2015. Versie 1.1. Retail & Leisure Academy

Toekomstplan. 12 februari 2015. Versie 1.1. Retail & Leisure Academy Retail & Leisure Academy Toekomstplan 12 februari 2015 Versie 1.1 Retail & Leisure Academy 1 Inleiding De sectoren Retail en Leisure zijn van grote economische importantie voor de regio Midden- Limburg.

Nadere informatie

Informatiebeveiliging

Informatiebeveiliging Informatiebeveiliging Jeroen van Luin 30-11-2011 jeroen.van.luin@nationaalarchief.nl Wat is informatiebeveiliging? Informatiebeveiliging is het geheel van preventieve, detectieve, repressieve en correctieve

Nadere informatie

Samen werken aan betere geboortezorg voor moeder en kind!

Samen werken aan betere geboortezorg voor moeder en kind! Samen werken aan betere geboortezorg voor moeder en kind! Samen verder, samen beter! Iedere vrouw heeft recht op professionele geboortezorg die haar en haar gezin in het proces van kinderwens, zwangerschap,

Nadere informatie

Rapportage SURFnet Instellingenonderzoek 2012

Rapportage SURFnet Instellingenonderzoek 2012 Rapportage SURFnet Instellingenonderzoek 2012 Onderzoek uitgevoerd door Feelfinders in opdracht van SURFnet Mei 2012 Meer informatie: www.surfnet.nl / www.feelfinders.nl 1 Inhoud Managementsamenvatting

Nadere informatie

Security & Privacy: erkend vaardig met het Europees Computer Rijbewijs MEET LEER BEWIJS. DIGI-VEILIGHEID, Security & Privacy

Security & Privacy: erkend vaardig met het Europees Computer Rijbewijs MEET LEER BEWIJS. DIGI-VEILIGHEID, Security & Privacy Security & Privacy: erkend vaardig met het Europees Computer Rijbewijs MEET LEER BEWIJS DIGI-VEILIGHEID, Security & Privacy Digi-veiligheid: belangrijker dan ooit Kennen uw medewerkers de belangrijkste

Nadere informatie

RESULTAATGERICHT ORGANISEREN

RESULTAATGERICHT ORGANISEREN RESULTAATGERICHT ORGANISEREN Hoe de beste resultaten te halen uit uw organisatie, managers en medewerkers. Wat is resultaatgericht organiseren? Resultaatgericht organiseren heeft als doel om organisaties

Nadere informatie

De beste gerechtdeurwaarders voor Rotterdam. Marktconsultatie. Gezocht: Naam Project: Incasso- en deurwaarderdiensten Nummer Project: 1-282-15

De beste gerechtdeurwaarders voor Rotterdam. Marktconsultatie. Gezocht: Naam Project: Incasso- en deurwaarderdiensten Nummer Project: 1-282-15 Gezocht: De beste gerechtdeurwaarders voor Rotterdam Marktconsultatie Naam Project: Incasso- en deurwaarderdiensten Nummer Project: 1-282-15 Gemeente Rotterdam Serviceorganisatie Dienstencentrum Inkoop

Nadere informatie

Olde Bijvank Advies Organisatieontwikkeling & Managementcontrol

Olde Bijvank Advies Organisatieontwikkeling & Managementcontrol SAMENVATTING ITIL ITIL is nog steeds dé standaard voor het inrichten van beheerspocessen binnen een IT-organisatie. En dekt zowel applicatie- als infrastructuur beheer af. Indien gewenst kan ITIL worden

Nadere informatie

Zero Based Begroten. De andere kant van de kaasschaafmethode

Zero Based Begroten. De andere kant van de kaasschaafmethode Zero Based Begroten De andere kant van de kaasschaafmethode Je moet de tijd nemen voor Zero Based Begroten, en je moet lef hebben Zero Based begroten legt een duidelijke relatie tussen de doelstellingen,

Nadere informatie

Klachtenregeling. Directeur De directeur van Pool Management & Organisatie b.v.

Klachtenregeling. Directeur De directeur van Pool Management & Organisatie b.v. Klachtenregeling Inleiding Klachtenregeling Pool Management Academy inzake cursussen, trainingen, opleidingen, coaching of begeleidingstrajecten, uitgevoerd door Pool Management Academy in opdracht van

Nadere informatie

Dienstenbeschrijving communicatieve vaardigheden

Dienstenbeschrijving communicatieve vaardigheden Dienstenbeschrijving communicatieve vaardigheden Training-1 Training-2 Training-3 : Basistraining communicatieve vaardigheden : Communicatieve vaardigheden voor professionals : Hoe voer ik een intakegesprek

Nadere informatie

Offerte voor. Gemeente AA en Hunze

Offerte voor. Gemeente AA en Hunze ~~q lz ijn Aa en Hun Ze 5tzchtinl1 Offerte voor Gemeente AA en Hunze "mantelzorgers in Beeld" fase 1: Q-meting van activiteiten CPM Offerte Mantelzorgers in Beeld fase 1: a-meting centraal punt mantelzorg

Nadere informatie

Vliegwiel voor verbinden en versnellen van gezamenlijke gemeentelijke uitvoering

Vliegwiel voor verbinden en versnellen van gezamenlijke gemeentelijke uitvoering Samen Organiseren Vliegwiel voor verbinden en versnellen van gezamenlijke gemeentelijke uitvoering Samen Organiseren: waar staat het voor? Samen organiseren is een nieuwe werkwijze, vormgegeven vanuit

Nadere informatie

Samenvatting en aanbevelingen van het onderzoek onderwijs & ICT voor School X

Samenvatting en aanbevelingen van het onderzoek onderwijs & ICT voor School X Samenvatting en aanbevelingen van het onderzoek onderwijs & ICT voor School X Inleiding School X is een talentschool (mensgericht) vanuit de invalshoek dat leerlingen die hun talent benutten beter presteren

Nadere informatie

Gebruik ICT binnen Content and Language Integrated Learning

Gebruik ICT binnen Content and Language Integrated Learning Evaluatierapport Gebruik ICT binnen Content and Language Integrated Learning Bevindingen van leraren en leerlingen Drs. Gerard Baars Inleiding In de tweede helft van 2008 is op zes basisscholen in Rotterdam

Nadere informatie

DHM Security Management

DHM Security Management - 1 Introductie DHM Security Management DE HAAGSE METHODIEK INSPECTIE BODIES ADVISEUR/ CONSULTANT PART.RECH. BURO PAC ICT & INF SECURITY POLITIE GWT PBO FABRIKANT BOUWKUNDIG INSTALLATEUR ALARM INSTALLATEUR

Nadere informatie

Aan het bestuur van de Sociale Dienst NW Fryslân.

Aan het bestuur van de Sociale Dienst NW Fryslân. Aan het bestuur van de Sociale Dienst NW Fryslân. Franeker, 22 november 2016 Betreft: Advies lokale regelgeving WMO 2015 Geacht bestuur, Op 20 oktober jl. ontvingen wij uw verzoek om advies over de volgende

Nadere informatie

Ondersteuning van zorg gerelateerde processen en activiteiten voor patiënt en zorgverstrekkers

Ondersteuning van zorg gerelateerde processen en activiteiten voor patiënt en zorgverstrekkers Ondersteuning van zorg gerelateerde processen en activiteiten voor patiënt en zorgverstrekkers Contact persoon: Thera Splinter: 020 6445160 team@webfysio.nl Contact persoon: Joost Nagelmaeker: 0642115336

Nadere informatie

Bron: Handleiding bij feedbackkader, Marjoleine Dobbelaer, Onderwijsinspectie 2013

Bron: Handleiding bij feedbackkader, Marjoleine Dobbelaer, Onderwijsinspectie 2013 Effectief feedback geven en ontvangen Bron: Handleiding bij feedbackkader, Marjoleine Dobbelaer, nderwijsinspectie 2013 Inleiding Deze handleiding is geschreven ter ondersteuning van het gebruik van het

Nadere informatie

DMZ Policy. Eindverantwoordelijkheid Goedgekeurd. 16 Februari 2005. Geaccepteerd Manager SPITS. Security Manager SPITS E.A. van Buuren.

DMZ Policy. Eindverantwoordelijkheid Goedgekeurd. 16 Februari 2005. Geaccepteerd Manager SPITS. Security Manager SPITS E.A. van Buuren. Ministerie van Verkeer en Waterstaat opq Rijkswaterstaat DMZ Policy 16 Februari 2005 Eindverantwoordelijkheid Goedgekeurd Naam Datum Paraaf Security Manager SPITS E.A. van Buuren Geaccepteerd Manager SPITS

Nadere informatie

Inhoud. 1 inleiding 1. 2 wie is de opdrachtgever? 5

Inhoud. 1 inleiding 1. 2 wie is de opdrachtgever? 5 Voorwoord We hebben er lang over nagedacht voordat we dit boek begonnen te schrijven. Is de rol van de opdrachtgever anders dan die van de manager? We hebben het verschil in de praktijk ervaren, maar waar

Nadere informatie

Projectplan. Versterken van het Keurmerk Veilig Ondernemen Amsterdam-Amstelland. Projectplan Versterken KVO Amsterdam-Amstelland

Projectplan. Versterken van het Keurmerk Veilig Ondernemen Amsterdam-Amstelland. Projectplan Versterken KVO Amsterdam-Amstelland Projectplan Versterken van het Keurmerk Veilig Ondernemen Amsterdam-Amstelland Projectleiders: Opdrachtgever: Frederik Budding en Hester Baks Regionaal Platform Criminaliteitsbeheersing Amsterdam-Amstelland

Nadere informatie

Eindevaluatie implementatie KinderROND

Eindevaluatie implementatie KinderROND Eindevaluatie implementatie KinderROND Juli 2009 Gert Dedel, projectleider KinderROND Inhoudsopgave. Inleiding 3 1. Aanleiding 4 2. Doelstellingen implementatie 5 3. Enquête medewerkers 6 4. Conclusies

Nadere informatie

Service Niveau Overeenkomst Digikoppeling

Service Niveau Overeenkomst Digikoppeling Service Niveau Overeenkomst Digikoppeling Versie 1.3 Datum 26 mei 2015 Status Definitief Colofon Logius Servicecentrum: Postbus 96810 2509 JE Den Haag t. 0900 555 4555 (10 ct p/m) e. servicecentrum@logius.nl

Nadere informatie

DIT DOCUMENT BEVAT: - ALLE VAN TOEPASSING ZIJNDE SERVICE LEVEL AGREEMENT (SLA) PER DIENST OF PRODUCT

DIT DOCUMENT BEVAT: - ALLE VAN TOEPASSING ZIJNDE SERVICE LEVEL AGREEMENT (SLA) PER DIENST OF PRODUCT DIT DOCUMENT BEVAT: - ALLE VAN TOEPASSING ZIJNDE SERVICE LEVEL AGREEMENT (SLA) PER DIENST OF PRODUCT Service Level Agreement (SLA) - BC Online Boekhouden Artikel 1. Definities Leverancier: BusinessCompleet.nl

Nadere informatie

Overzicht resultaten uit onderzoek door Cubiss

Overzicht resultaten uit onderzoek door Cubiss Overzicht resultaten uit onderzoek door Cubiss 2009-2010 1. Inleiding In opdracht van de Vereniging van Brabantse Bibliotheken is in 2009 en 2010 onderzoek gedaan naar de wensen en behoeften van het primair

Nadere informatie

Taskforce Informatiebeveiligingsbeleid.

Taskforce Informatiebeveiligingsbeleid. Taskforce Informatiebeveiligingsbeleid. Cursus 1 2015-2016 plus overnachting Aanleiding: Om het deskundigheidsniveau van instellingen te vergroten, zal een masterclass Privacy georganiseerd worden. Deze

Nadere informatie

Groeien naar lean & meaningful management support

Groeien naar lean & meaningful management support Groeien naar lean & meaningful management support LEAN AND MEANINGFUL 07 DEF.indd 1 25-08-14 17:47 LEAN AND MEANINGFUL 07 DEF.indd 2 25-08-14 17:47 Groeien naar lean & meaningful management support Annemarie

Nadere informatie

Dataportabiliteit. Auteur: Miranda van Elswijk en Willem-Jan van Elk

Dataportabiliteit. Auteur: Miranda van Elswijk en Willem-Jan van Elk Dataportabiliteit Auteur: Miranda van Elswijk en Willem-Jan van Elk Cloud computing is een recente ontwikkeling die het mogelijk maakt om complexe ICTfunctionaliteit als dienst via het internet af te nemen.

Nadere informatie

Netwerk Jong Leefomgeving Jaarplan 2015 Reflectie op 2014 uitdagingen

Netwerk Jong Leefomgeving Jaarplan 2015 Reflectie op 2014 uitdagingen Netwerk Jong Leefomgeving Jaarplan 2015 Het jaarplan is opgebouwd aan de hand van een aantal onderdelen: Een reflectie op de activiteiten in 2014; De visie en doelstellingen binnen het jaarplan voor 2015;

Nadere informatie

Informatiebeveiliging en privacy beleid binnen de mbo sector Congres sambo-ict te Assen

Informatiebeveiliging en privacy beleid binnen de mbo sector Congres sambo-ict te Assen Informatiebeveiliging en privacy beleid binnen de mbo sector Congres sambo-ict te Assen Auteur Datum Ludo Cuijpers 5 februari 2016 1. Informatiebeveiliging en privacy in het mbo 2. IBP framework 3. Mens

Nadere informatie

Presenteer je eigen onderzoek op de Mbo Onderzoeksdag op 12 november 2015!

Presenteer je eigen onderzoek op de Mbo Onderzoeksdag op 12 november 2015! Voorstellen voor onderzoekspresentaties Mbo Onderzoeksdag Presenteer je eigen onderzoek op de Mbo Onderzoeksdag op 12 november 2015! Indienen van een voorstel kan tot en met 15 mei 2015 via e-mailadres:

Nadere informatie

Hoe gaat u dit gemeentelijke varkentje wassen? Aansluiten bij de IBD Anita van Nieuwenborg

Hoe gaat u dit gemeentelijke varkentje wassen? Aansluiten bij de IBD Anita van Nieuwenborg Hoe gaat u dit gemeentelijke varkentje wassen? Aansluiten bij de IBD Anita van Nieuwenborg Programma 1. De IBD 2. stappenplan Aansluiten bij de IBD 3. VCIB-gesprek (plenair) 2 1.1 De IBD Gezamenlijk initiatief

Nadere informatie

Security Health Check

Security Health Check Factsheet Security Health Check De beveiligingsthermometer in uw organisatie DUIJNBORGH - FORTIVISION Stadionstraat 1a 4815NC Breda +31 (0) 88 16 1780 www.db-fortivision.nl info@db-fortivision.nl De Security

Nadere informatie

Handleiding uitvoering ICT-beveiligingsassessment

Handleiding uitvoering ICT-beveiligingsassessment Handleiding uitvoering ICT-beveiligingsassessment Versie 2.1 Datum : 1 januari 2013 Status : Definitief Colofon Projectnaam : DigiD Versienummer : 2.0 Contactpersoon : Servicecentrum Logius Postbus 96810

Nadere informatie

BIJLAGE 1: PRIVACY BIJSLUITER QL-Online

BIJLAGE 1: PRIVACY BIJSLUITER QL-Online BIJLAGE 1: PRIVACY BIJSLUITER QL-Online A. Algemene informatie Naam product en/of dienst Naam Bewerker en vestigingsgegevens : QL-Online Beknopte uitleg en werking product en dienst : : De Rolf groep,

Nadere informatie

Raadsleden College van Burgemeester en Wethouders

Raadsleden College van Burgemeester en Wethouders Informatienotitie AAN VAN Raadsleden College van Burgemeester en Wethouders ONDERWERP plan van aanpak Centrum voor Jeugd en Gezin 2012 2013 DATUM 21 juni 2012 KOPIE AAN S. Rijninks BIJLAGE 1 REGISTRATIENUMMER

Nadere informatie

In dit overzicht vindt u voorbeelden van hoe u Veiligezorg kunt verankeren. Op centraal of decentraal niveau. Of op beide niveaus.

In dit overzicht vindt u voorbeelden van hoe u Veiligezorg kunt verankeren. Op centraal of decentraal niveau. Of op beide niveaus. Voorbeelden van verankering van Veiligezorg In dit overzicht vindt u voorbeelden van hoe u Veiligezorg kunt verankeren. Op centraal of decentraal niveau. Of op beide niveaus. Enquête over veiligheid en

Nadere informatie

Waardecreatie is niet langer gebonden aan tijd, plaats en middelen:

Waardecreatie is niet langer gebonden aan tijd, plaats en middelen: Waardecreatie is niet langer gebonden aan tijd, plaats en middelen: Software voor het ontwikkelen en activeren van een sterk merk. Online Branding Software Wazokuu! Online Branding is software die de belangrijkste

Nadere informatie

Centrum Management - Plan van Aanpak (2013) 1. Inleiding

Centrum Management - Plan van Aanpak (2013) 1. Inleiding Centrum Management - Plan van Aanpak (2013) 1. Inleiding Deze notitie beschrijft het Plan van Aanpak en stappenplan voor de herinvoering van centrummanagement in Valkenswaard. Achtereenvolgens wordt ingegaan

Nadere informatie

Change Management RFC Checklist

Change Management RFC Checklist Change Management Versie 1.0 27 juli 2011 Definitief Auteur : Bart de Best Akkoord : Bart de Best Datum : 27 mei 2011 Versie : 1.0 Referentie : Pagina : I Colofon Titel Change Management Ondertitel Versie

Nadere informatie

Begrijpen Verbinden Meedoen communicatieplan transities sociaal domein Rivierenland

Begrijpen Verbinden Meedoen communicatieplan transities sociaal domein Rivierenland september 13 Begrijpen Verbinden Meedoen communicatieplan transities sociaal domein Rivierenland Als je doet wat je altijd deed, krijg je wat je altijd kreeg. (Albert Einstein, 1879-1955) M e r k c o a

Nadere informatie

Informele zorg in Eindhoven, nu en in de toekomst

Informele zorg in Eindhoven, nu en in de toekomst Informele zorg in Eindhoven, nu en in de toekomst Netwerk Informele Zorg en Netwerk Mantelzorg Eindhoven Contact adres secretariaat: Mw. Marijke van der Zanden tel: 040-238 27 97 m.vd.zanden@eindhoven.nl

Nadere informatie

Samenvatting klanttevredenheidsonderzoek Netwerkschool Loppersum Oost Annemarie Nienhuis - mei 2017

Samenvatting klanttevredenheidsonderzoek Netwerkschool Loppersum Oost Annemarie Nienhuis - mei 2017 Samenvatting klanttevredenheidsonderzoek Netwerkschool Loppersum Oost Annemarie Nienhuis - mei 2017 Inleiding Wat een genot om als leerling een locatie van de Netwerkschool te bezoeken! En wat een heerlijke

Nadere informatie

Geef aan in hoeverre u het eens bent met onderstaande stellingen (1 = volstrekt mee oneens, 5 = helemaal mee eens)

Geef aan in hoeverre u het eens bent met onderstaande stellingen (1 = volstrekt mee oneens, 5 = helemaal mee eens) Knowledge Performance Scan De Knowledge Performance Scan geeft relatief snel en goedkoop inzicht in de stand van zaken met betrekking tot de manier waarop met kennis wordt omgegaan in een organisatie(onderdeel).

Nadere informatie

CYBERDREIGINGSBEELD 2015

CYBERDREIGINGSBEELD 2015 CYBERDREIGINGSBEELD 2015 SECTOR ONDERWIJS EN ONDERZOEK Bart Bosma, SURFnet bart.bosma@surfnet.nl CYBERDREIGINGSBEELD 2015 Vrijdag 4 december gepubliceerd op de SURF website: www.surf.nl/cyberdreigingsbeeld

Nadere informatie

Fedict dienstenintegrator. Oprichting en organisatie van een federale kruispuntbank

Fedict dienstenintegrator. Oprichting en organisatie van een federale kruispuntbank 1 Fedict dienstenintegrator Oprichting en organisatie van een federale kruispuntbank 2 Principes De aanduiding van Fedict als dienstenintegrator is een essentiële factor in het verder ontwikkelen van e-government

Nadere informatie

Uitwerking scenario Belangenbehartiging

Uitwerking scenario Belangenbehartiging Uitwerking scenario Belangenbehartiging Korte omschrijving Belangenbehartiging voor mensen met een verstandelijke / cognitieve beperking gebeurt op 3 niveaus. 1. Individueel doorgaans wordt dit gedaan

Nadere informatie

Gemeentelijk spoorboekje: vervolg op de toekomstvisie op het Beschermd Wonen

Gemeentelijk spoorboekje: vervolg op de toekomstvisie op het Beschermd Wonen NOTITIE Uitwerking Toekomstvisie Beschermd Wonen Auteur(s) : Anne Derksen i.s.m. werkgroep Datum : 18 mei 2016 Versie : Gemeentelijk spoorboekje: vervolg op de toekomstvisie op het Beschermd Wonen Uitgangspunt:

Nadere informatie

ONTSOURCING Ontzorgen en cloud Sourcing in Onderwijs en Onderzoek. Het Rijk in de Wolken 3 november 2016 Harold Teunissen en Michel Wets

ONTSOURCING Ontzorgen en cloud Sourcing in Onderwijs en Onderzoek. Het Rijk in de Wolken 3 november 2016 Harold Teunissen en Michel Wets ONTSOURCING Ontzorgen en cloud Sourcing in Onderwijs en Onderzoek Het Rijk in de Wolken 3 november 2016 Harold Teunissen en Michel Wets SURF als paraplu SURF is de ICT-samenwerkingsorganisatie van het

Nadere informatie

Aanbod. laaggeletterdheid en inburgering

Aanbod. laaggeletterdheid en inburgering Aanbod laaggeletterdheid en inburgering voor Organisaties voor volwasseneneducatie 2014-2015 Inhoudsopgave Inleiding...2 Aanbod algemeen Kernaanbod...3 Aanvullend aanbod: wisselcollecties...4 Aanvullend

Nadere informatie

Nieuw tariefmodel MBO sessie 2. Remco Rutten 26 april 2012 sambo-ict

Nieuw tariefmodel MBO sessie 2. Remco Rutten 26 april 2012 sambo-ict Nieuw tariefmodel MBO sessie 2 Remco Rutten 26 april 2012 sambo-ict Agenda Wijzigingen tariefmodel sinds maart Plannen voor hogere redundantie Multi Service Poort Nieuw tariefmodel MBO sambo-ict 2 Terugblik

Nadere informatie

25 april 2017 (definitief)

25 april 2017 (definitief) WAARDERINGSKAMER RAPPORT VAN EN Gemeente/ Arnhem uitvoeringsorganisatie: Datum: 23 maart 2017 Datum rapport: 5 april 2017 (concept) 25 april 2017 (definitief) 1. Inleiding Dit rapport van bevindingen is

Nadere informatie

Service Level. Versie 1.8. Afsprakenstelsel eherkenning - Service Level - v1.8

Service Level. Versie 1.8. Afsprakenstelsel eherkenning - Service Level - v1.8 Afsprakenstelsel eherkenning Service Level Versie 1.8 1 INHOUDSOPGAVE Afsprakenstelsel eherkenning... 1 Service Level... 1 1 Inleiding... 5 1.1 Doel en doelgroep van dit document... 5 1.2 Leeswijzer...

Nadere informatie

VOORWOORD. 1 Code voor informatiebeveiliging, Nederlands Normalisatie Instituut, Delft, 2007 : NEN-ISO.IEC 27002.

VOORWOORD. 1 Code voor informatiebeveiliging, Nederlands Normalisatie Instituut, Delft, 2007 : NEN-ISO.IEC 27002. Gesloten openheid Beleid informatiebeveiliging gemeente Leeuwarden 2014-2015 VOORWOORD In januari 2003 is het eerste informatiebeveiligingsbeleid vastgesteld voor de gemeente Leeuwarden in de nota Gesloten

Nadere informatie

Wat is Cyber Security Management? 3 oktober 2014. ISA / Hudson Cybertec Arjan Meijer Security Consultant

Wat is Cyber Security Management? 3 oktober 2014. ISA / Hudson Cybertec Arjan Meijer Security Consultant Wat is Cyber Security Management? 3 oktober 2014 ISA / Hudson Cybertec Arjan Meijer Security Consultant 1 Agenda Introductie spreker / ISA 3 pijlers van security IT versus OT Cyber Security Management

Nadere informatie

Opdrachtgeverschap 2.0. Toezien op de afspraken in de verwerkersovereenkomst

Opdrachtgeverschap 2.0. Toezien op de afspraken in de verwerkersovereenkomst Opdrachtgeverschap 2.0 Toezien op de afspraken in de verwerkersovereenkomst Doel van deze presentatie Zelf een mening hebben over welke certificering/ verklaring het beste past bij een af te nemen dienst

Nadere informatie

Workshop Up to date agressiebeleid

Workshop Up to date agressiebeleid 1 Workshop Up to date agressiebeleid Van beleid naar praktijk 27 mei 2015 William Bertrand w.bertrand@radarvertige.nl Programma Introductie Feiten en cijfers enquête Knelpunten uit de praktijk Kijk op

Nadere informatie

Taakcluster Operationeel support

Taakcluster Operationeel support Ideeën en plannen kunnen nog zo mooi zijn, uiteindelijk, aan het eind van de dag, telt alleen wat werkelijk is gedaan. Hoofdstuk 5 Taakcluster Operationeel support V1.1 / 01 september 2015 Hoofdstuk 5...

Nadere informatie

Scholingsgids ANBO Academie 2015. Voor actieve vrijwilligers van ANBO

Scholingsgids ANBO Academie 2015. Voor actieve vrijwilligers van ANBO Scholingsgids ANBO Academie 2015 Voor actieve vrijwilligers van ANBO Inhoudsopgave 1. Voorwoord... 3 2.... 4 3. Aanbod... 5 3.1 Workshop Welkom bij ANBO... 5 3.2 Instructiebijeenkomst Ledenadministrateur...

Nadere informatie