Monitoringsrapportage Gastvrij Fryslân 2014

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Monitoringsrapportage Gastvrij Fryslân 2014"

Transcriptie

1 Monitoringsrapportage Gastvrij Fryslân 2014 Zoals vastgesteld door Deputearre Steaten fan Fryslân op 17 maart

2 MONITORINGSRAPPORTAGE GASTVRIJ FRYSLÂN In de nota Gastvrij Fryslân (PS 26 maart 2014) is in grote lijnen aangegeven hoe we de monitoring van dit programma willen gaan organiseren. In deze eerste monitoringsrapportage geven we nadere invulling aan de opzet van de monitoring en presenteren we de resultaten van de eerste meetronde. Deze monitoringsrapportage wordt ter kennisname aangeboden aan Provinciale Staten en geplaatst op de provinciale website. De rapportage bestaat uit drie delen: A. Opzet van de monitoring van Gastvrij Fryslân Hierin leggen we uit op welke wijze we de monitoring gaan vormgeven en wordt ingegaan op belangrijke keuzen en uitgangspunten. B. Voortgangsmonitor Gastvrij Fryslân meetronde 2014 Hierin wordt de tot 31 december 2014 geboekte voortgang van de uitvoering van de programmalijnen gepresenteerd. C. Effectmonitor Gastvrij Fryslân meetronde 2014 Hierin wordt ingegaan op de ontwikkeling van de maatschappelijke context en de doelindicatoren. 2

3 A. Opzet van de monitoring van Gastvrij Fryslân Binnen de dienst is in 2014 onderzoek gedaan naar de informatievoorziening aan PS op het gebied van toerisme. De directie heeft de aanbevelingen hieruit overgenomen. Belangrijke aanbeveling was om de beleidsterugkoppeling richting PS expliciet tot doelstelling van de monitoring te maken en daarbij in te gaan op de betrouwbaarheid, bruikbaarheid en volledigheid van de informatieverstrekking. We geven in deze monitoringsrapportage gevolg aan deze aanbeveling. We hebben de (definitie van) de indicatoren, onze gegevensbronnen en de gebruikte aannamen nog eens kritisch onder de loep genomen. Hier en daar heeft dit ook tot wijzigingen geleid die we waar relevant toe zullen lichten. Ook geven we bij alle cijfers een toelichting op de wijze waarop deze getallen zijn verkregen, zodat zo duidelijk mogelijk wordt waar de cijfers precies betrekking op hebben (en ook: waar ze dus geen betrekking op hebben). Hieronder gaan we eerst in op het onderscheid tussen de voortgangsmeting en de effectmeting. Vervolgens behandelen we enkele belangrijke keuzen ten aanzien van definities, gegevensbronnen en aannamen achter de indicatoren. De gevolgen hiervan voor de hoofdindicatoren bespreken we daarna. Ten slotte geven we aan hoe we invulling willen geven aan de monitoring van andere indicatoren die in Gastvrij Fryslân zijn genoemd en gaan we in op de planning van de metingen en rapportages. Voortgangsmeting en effectmeting De monitoring bestaat uit twee onderdelen: het meten van de voortgang van de uitvoering van de programmalijnen (voortgangsmeting) en het meten van de effecten van de uitvoering van de programmalijnen (effectmeting). Op de voortgangsmeting kunnen wij direct afgerekend worden. Die hebben we immers goeddeels in eigen hand. We spreken af dat we binnen het programma aan de slag gaan met de beschreven acties en daar staan we ook voor. We realiseren ons echter ook dat het bereiken van de doelen van het uitvoeringsprogramma van vele factoren afhankelijk is. Die factoren hebben we niet allemaal in eigen hand, want we zijn weliswaar een belangrijke, maar niet de enige speler in het veld. We doen met het uitvoeringsprogramma ons uiterste best om de gestelde doelen te halen maar het is niet automatisch zo dat de doelen zijn bereikt wanneer wij onze acties hebben uitgevoerd. De acties die in Gastvrij Fryslân zijn beschreven vormen de basis voor de voortgangsmeting. Het toeristisch programma is een dynamisch programma met vele spelers en het is niet goed mogelijk om voor vier jaren van te voren al precies aan te geven welke acties benodigd en zinvol zijn. Dit betekent ook dat er gedurende de looptijd acties bijkomen, wegvallen of veranderen. Deze wijzigingen lichten we toe in de voortgangsmonitor. Ook geven we in de voortgangsmonitor inzicht in de acties die we het volgende jaar (voor deze rapportage dus 2015) willen gaan ondernemen. Waar bekend en relevant geven we ook al aan wat de twee daarop volgende jaren gaan doen. Ieder jaar rapporteren we over de acties die we voor het voorgaande jaar hadden voorgenomen. De effectmeting geeft aan in hoeverre de doelen worden bereikt. We zien deze als maatschappelijke context van het uitvoeringsprogramma die we steeds in beeld houden om de uitvoering te kunnen bijsturen. Definities, gegevensbronnen en aannamen Om de effecten van het beleid en de maatschappelijke context te volgen werken we met indicatoren, zoals bijvoorbeeld de aantallen overnachtingen, bezoeken en bestedingen per jaar. Het is goed om te realiseren dat de waarden van deze indicatoren niet exact kunnen worden bepaald. Daarvoor zou immers het vakantie- en recreatiegedrag van alle Nederlanders en buitenlanders continu moeten worden gemonitoord, wat in de praktijk onmogelijk is. Om toch een uitspraak over de de waarde van 3

4 de indicatoren te kunnen doen wordt daarom gebruik gemaakt van (meestal steeksproefsgewijs) onderzoek. Hierbij is het belangrijk wat precies de definitie is van de indicator die onderzocht is. Ook moeten soms aannamen worden gedaan om vanuit de beschikbare gegevens de gewenste indicatorwaarde te berekenen. Belangrijke keuzen die moeten worden gemaakt zijn dus de definitie van de indicatoren, de databronnen die worden gebruikt, en de aannamen die gedaan worden. Deze keuzen lichten we zoveel mogelijk toe bij de presentatie van de indicatoren. Ook hebben we ten aanzien van deze aspecten sinds het verschijnen van de nota Gastvrij Fryslân de afgelopen jaren een tweetal belangrijke keuzen gemaakt. Deze keuzen geven we hieronder aan. Keuze voor landelijk beschikbare gegevensbronnen We twijfelden al een aantal jaren over de bruikbaarheid van de zogenaamde Toerdata Noord cijfers, later Toerisme Monitor, die jaarlijks in onze opdracht (samen met Groningen en Drenthe) door ISM/ later ETFI/Stenden werd opgesteld. Al in 2008 uitte de Noordelijke Rekenkamer haar twijfels hierover: Aangezien de cijfers tot en met drie jaar terug herzien kunnen worden leidt dit tot onzekerheden die in de orde van grootte van de streefwaarden liggen. Dit maakt het voor de provincie lastig om de geformuleerde doelstellingen te toetsen. De genoemde herzieningen doen zich nog steeds voor. Daarnaast zijn van een aantal relevante indicatoren van beleid, de meetgegevens uit de Toerisme Monitor niet van jaar op jaar vergelijkbaar, waardoor ze in feite niet geschikt zijn voor de monitoring van beleidsdoelen. We gebruikten de cijfers uit Toerdata/ Toerisme Monitor onder meer voor het volgen van de toeristische overnachtingen, de bezoekersaantallen en de toeristische bestedingen. Voor deze cijfers zijn ook andere bronnen beschikbaar. Het CBS registreert overnachtingen in officiële logiesaccommodaties en het NBTC-NIPO meet via het Continu Vakantie Onderzoek (CVO) en het Continu Vrije Tijds Onderzoek (CVTO) het vakantie- en recreatiegedrag van Nederlanders. Qua onderzoeksmethode zijn deze cijfers robuuster, meer stabiel en beter vergelijkbaar met andere provincies en daarmee meer geschikt voor het monitoren van de beleidsdoelen. Drenthe stopte vanaf 2011 met de Toerisme Monitor, Groningen en Fryslân zijn nog 2 jaar doorgegaan. Vanwege bovenstaande redenen hebben we er voor gekozen om voor het volgen van de beleidsdoelen in Gastvrij Fryslân in het vervolg geen gebruik meer te maken van de Toerisme Monitor maar van de cijfers van CBS, CVO en CVTO. Gevolg van deze keuze is wel dat we geen informatie kunnen genereren op een regionaal of gemeentelijk niveau. De cijfers van CBS, CVO en CVTO kunnen niet op een betrouwbare wijze worden vertaald naar regio- of gemeenteniveau. Opsplitsen tussen vasteland en Wadden is de maximaal te maken opsplitsing. We zijn met de Friese gemeenten in gesprek op welke wijze we hen toch zo goed mogelijk kunnen helpen wat betreft hun behoefte aan cijfers. Andere definitie van recreatieve activiteit Op verzoek van de gezamenlijk provincies heeft het NBTC-NIPO in het CVTO een iets andere afbakening gemaakt van recreatieve activiteiten die meer aansluit bij de definitie die de provincies hanteren. Dezelfde definitie wordt ook gehanteerd bij de berekening van de werkgelegenheid (Landelijke Standaard). Deze wijziging heeft tot gevolg dat een aantal activiteiten waar het provinciale beleid weinig invloed op heeft niet meer wordt meegenomen (zoals sport en verenigingsactiveiten) en dat de tijdsduur van een recreatieve activiteit is verhoogd van één naar twee uur. Aanpassingen in de hoofddoelstellingen uit Gastvrij Fryslân Deze wijzigingen in gegevensbasis en defintie hebben gevolgen voor een aantal van onze Provinciale Gastvrij Fryslân hoofddoelstellingen. Hieronder laten we zien wat deze veranderingen zijn en hoe we hiermee willen omgaan. Om verwarring te voorkomen scherpen we de definities van de doelstellingen iets aan door expliciet de basiswaarde en de doelwaarde in de definitie op te nemen. 4

5 Hoofddoelstelling 1: Het aantal toeristische overnachtingen Hoofddoelstelling 1 was: Naar 10,5 miljoen toeristische overnachtingen in 2015 In Gastvrij Fryslân is het aantal toeristische overnachtingen in 2012 als nul-situatie gebruikt, dit waren er volgens de oude berekeningen 9,5 miljoen. Met de nieuwe berekeningen komen we uit op 9,4 miljoen toeristische overnachtingen in De doelwaarde in Gastvrij Fryslân is 10,5 miljoen in Deze doelstelling is oorspronkelijk afkomstig uit de beleidsnota Recreatie en Toerisme Verrassend Fryslân, waarin een 15% toename van de bezoekersstroom ten opzichte van het jaar 2000 werd beoogd in Met de nieuwe berekening zou deze doelstelling ook iets lager uitkomen. Om de monitoring van deze doelstelling synchroon te laten lopen met de rest van de indicatoren stellen we het doeljaar gelijk aan 2017, het eind van de programmaperiode. De waarde van 10,5 miljoen laten we ongewijzigd.de verandering hierin zou marginaal zijn en bovendien is de 10,5 miljoen, gezien de waargenomen trend, al erg ambitieus gekozen. Hoofddoelstelling 1 wordt: Van 9,4 miljoen toeristische overnachtingen in 2012 naar 10,5 miljoen in 2017 Hoofddoelstelling 2: Het aantal bezoeken Hoofddoelstelling 2 was: Van 60 miljoen naar 70 miljoen bezoeken in 2017 De basiswaarde van 60 miljoen is de situatie in 2010 en was een afronding van 60,3. Met de nieuwe berekeningen komen we uit op een basiswaarde van 54,2 miljoen bezoeken in De doelwaarde van 70 miljoen bezoeken in 2017 is een stijging van ca 15,9% ten opzichte van de 60,3 miljoen bezoeken in Dit percentage passen we ook toe op de nieuwe basiswaarde van 54,2 miljoen. Hiermee komen we we op een doelwaarde van 62,8 miljoen bezoeken in Het totaal aantal bezoeken is een optelling van 2 parameters: de toeristische bezoekers en de dagbezoekers. Een toeristische bezoeker is iemand die een vakantie in Fryslân doorbrengt. Dit zijn voornamelijk mensen van buiten Fryslân die hier meerdere dagen (minimaal één overnachting) verblijven. Een dagbezoeker is iemand die vanuit zijn woonadres een recreatief uitstapje in Fryslân maakt van minimaal 2 uur. Dit betreft dus voornamelijk het recreatiegedrag van de eigen Friese bevolking. In Gastvrij Fryslân werd de 0-situatie voor deze 2 parameters ingeschat als 3,4 miljoen toeristische bezoekers en 57 miljoen dagbezoekers in Met de nieuwe berekeningen komen we uit op 1,8 miljoen toeristische bezoeken en 52,4 miljoen dagbezoekers in Het forse verschil bij de toeristische bezoeken kan worden verklaard uit het feit dat deze parameter in de oude situatie werd berekend op basis van de gemeten waarde van overnachting en een aanname over de verblijfsduur. In de nieuwe situatie wordt deze rechtstreeks gemeten. Bij de dagbezoekers wordt het verschil veroorzaakt daar de andere definitie van recreatieve activiteit. Vertaald naar het doeljaar zouden de toeristische bezoeken en dagbezoeken zich moeten ontwikkelen tot 2,1 miljoen toeristische bezoeken en 60,7 miljoen dagbezoeken in In de effectmonitor brengen we de ontwikkeling van de toeristische bezoekers en die van de dagbezoekers ook afzonderlijk in beeld. Hoofddoelstelling 2 wordt: Van 54,2 miljoen bezoeken in 2010 naar 62,8 miljoen in 2017 Hoofddoelstelling 3: De bestedingen Hoofddoelstelling 3 was: Groei bestedingen met jaarlijks 5% vanaf

6 De basiswaarde voor deze doelstelling in Gastvrij Fryslân is miljoen in het jaar Met de nieuwe berekeningen komen we uit op een waarde van miljoen in het jaar In Gastvrij Fryslân werd genoemd dat gestreefd werd naar een totaal van 1,2 miljard in Puur rekenkundig zouden we volgens de nieuwe berekeningen een waarde van 1,216 miljard moeten hanteren. Omdat dit verschil erg klein is, en omdat de beoogde 1,2 miljard, gezien de waargenomen trend, al erg ambitieus gekozen lijkt, houden we de 1,2 miljard aan. Net als bij hoofddoelstelling 2 (de bezoeken), zijn ook de bestedingen een optelsom van 2 parameters, namelijk de toeristische bestedingen en de bestedingen uit dagrecreatie. Met de nieuwe berekeningen komen we uit op 418 miljoen toeristische bestedingen en 597 miljoen bestedingen uit dagrecreatie in Vertaald naar het doeljaar zouden deze parameters zich moeten ontwikkelen naar 584 miljoen toeristische bestedingen en 835 miljoen bestedingen uit dagrecreatie in In de effectmonitor brengen we de ontwikkeling van deze twee parameters ook afzonderlijk in beeld. Hoofddoelstelling 3 wordt: Van miljoen bestedingen in 2012 naar 1,2 miljard in 2017 Hoofddoelstelling 4: Het aantal toeristische banen in Fryslân. Hoofddoelstelling 4 was: 1000 meer toeristische banen tot en met 2017 De nieuwe berekenwijze heeft geen invloed op deze indicator. Wel nemen we de uitgangssituatie en de doelwaarde expliciet op in de definitie. Hoofddoelstelling 4 wordt: Van toeristische banen in 2012 naar in Invulling van de overige indicatoren uit Gastvrij Fryslân Naast de 4 hoofddoelstelling worden in paragraaf 6.4 Goede Monitoring van Gastvrij Fryslân nog diverse indicatoren genoemd die we voor ogen hadden voor de monitoring maar waar nog nader onderzoek naar moest plaats vinden. In onderstaande tabel zijn deze indicatoren opgenomen en hebben we aangegeven op welke wijze we over deze indicatoren gaan rapporteren. Over het algemeen hebben we daarbij de volgende lijn gehanteerd: - Als de indicator iets zegt over de bredere context van de sector recreatie en toerisme én als er betrouwbare gegevens beschikbaar zijn waarmee de trend in deze indicatoren kan worden gevolgd, nemen we deze mee in de effectmonitor. - Als een indicator (vrijwel) direct gerelateerd is aan de activiteiten van de provincie of als er geen betrouwbaarbare gegevens beschikbaar zijn, rapporteren we via de voortgangsmonitor. Indicator Marktaandeel Fryslân qua binnenlandse bestemmingen Marktaandeel Fryslân qua buitenlandse bestemmingen Invulling en wijze van rapportage van de indicator Deze indicator nemen we mee in de effectmonitor. Doel van deze indicator is om prestaties in Fryslân te vergelijken met de rest van Nederland, we nemen daarvoor volgende gegevens op: - De ontwikkeling van het totaal aantal overnachtingen in Fryslân in vergelijking met Nederland - De ontwikkelingen van binnenlandse overnachtingen in Fryslân in vergelijking met Nederland - Marktaandeel van Fryslân (t.o.v. geheel Nederland) voor binnenlandse vakanties Deze indicator nemen we mee in de effectmonitor. We passen de definitie wel iets aan: Marktaandeel Fryslân ten opzichte van geheel Nederland voor buitenlandse bezoekers. 6

7 Doel van deze indicator is om de prestaties in Fryslân te vergelijken met de rest van Nederland, we nemen daarom de volgende gevens op: - De ontwikkeling van buitenlandse overnachtingen in Fryslân en Nederland - Marktaandeel Fryslân (t.o.v. geheel Nederland) voor overnachtingen door buitenlanders Herkomst Nederlandse toerist Herkomst buitenlandse toerist Bezoekersaantallen van (jaarlijkse) evenementen Zichtbaarheid meertalige en Friestalige informatie in recreatief-toeristische sector Afname witte plekken routestructuren Waardering recreant en toerist voor routestructuren, nationale parken en nationale landschappen Deze indicator nemen we mee in de effectmonitor, met een verdeling naar provincie Deze indicator nemen we mee in de effectmonitor, met een verdeling naar de 6 belangrijkste landen van herkomst De indicator nemen we mee in de effectmonitor. We beschikken niet over betrouwbare gegevens om de trend hierin te volgen. We rapporteren over onze activiteiten op dit thema via de de voortgangsmonitor Over de voortgang van deze indicator rapporteren we via de voortgangsmeting Via het CVO wordt de waardering van binnenlandse toeristen voor (verschillende aspecten) van hun vakantie in Fryslân gemeten. Deze informatie nemen we op in de effectmonitor. Er zijn cijfers beschikbaar vanuit de kwaliteitsmonitor van het Fietsplatform. Deze nemen we op in de effectmonitor. We hebben geen structurele monitoring van waardering van routestructuren, nationale parken en nationale landschappen Multipliereffecten inspanningen regiomarketingorganisatie, vanaf 1 okt. 14 Merk Fryslân) Specifieke data conform de vier programma's Elf Steden, Wadden, Grenzeloos Varen en Friese Wouden Aantal kwaliteitsverbeteringstrajecten van recreatieve ondernemers Ecologische Voetafdruk van de sector recreatie en toerisme Aantal succesvolle gebiedsinnovaties Aantal innovatieve projecten Totaal R&D investeringen Hier zijn nog geen gegevens van beschikbaar. De evaluatie van Merk Fryslân eind 2015 moet hier input voor leveren. Deze evaluatie zal in het najaar 2015 ter bespreking aan PS worden voorgelegd. Daarnaast wordt 4 x per jaar de voortgangsrapportage van Merk Fryslân ter kennisname aan PS toegestuurd De cijfers van CVO, CVTO en CBS die we als bron gebruiken laten geen verdere opsplitsing toe dan vasteland wadden. Deze laten we zien in de effectmonitor. In de voortgangsmonitor rapporteren we wel op deze 4 lijnen. Hierover rapporteren we in de voortgangsmonitor Er wordt momenteel gewerkt aan een invulling van deze indicator. Over de voortgang hiervan wordt gerapporteerd via de voortgangsmeting Hierover rapporteren we in de voortgangsmonitor Hierover rapporteren we in de voortgangsmonitor Er zijn ons geen bruikbare gegevens bekend waarmee we deze indicator kunnen volgen. Voortgang wordt via de voortgangsmeting gerapporteerd. 7

8 Aantal vernieuwende business modellen waarmee zichtbaar wordt dat recreatie en toerisme bijdraagt aan de natuurwaarde Hierover rapporteren we via de voortgangsmeting Planning van monitoringsrapportages en monitoringsacties Ieder jaar wordt in het eerste kwartaal gerapporteerd over de gegevens van het voorafgaande kalenderjaar. De rapportages worden vastgesteld door Gedeputeerde Staten, ter kennisname aangeboden aan Provinciale Staten en geplaatst op de provinciale website. Monitoringsopzet: 1 e kwartaal 2015 Meetronde 2014: 1 e kwartaal 2015 Meetronde 2015: 1 e kwartaal 2016 Meetronde 2016: 1 e kwartaal 2017 Eindmeting 2017: 1 e kwartaal 2018 In de voortgangsmonitor wordt ieder jaar over alle activiteiten gerapporteerd. In de effectmonitor kan niet elk jaar over elke indicator worden gerapporteerd, omdat de brongegevens niet ieder jaar beschikbaar zijn. Zo wordt het CVTO (het continu vrije tijdsonderzoek) dat gegevens levert over het vakantie- en bestedingsgedrag van Nederlanders in Fryslân 1 keer per 2 jaar gehouden. De laatste maal was dat in Vanwege een verschuiving in de meetperiode (van april-maart naar januaridecember) is de eerstvolgende keer over de periode In onderstaand schema geven we aan in welke meetronde we over welke effectindicatoren rapporteren Meetronde 2014 Meetronde 2015 Meetronde 2016 Meetronde 2017 Hoofddoelstelling 1: het aantal toeristische overnachtingen. Hoofddoelstelling 1: het aantal bezoeken, onderdeel toeristische bezoeken x x x x x x x x Hoofddoelstelling 2: het aantal bezoeken, onderdeel recreatieve bezoeken Hoofddoelstelling 3: de bestedingen, onderdeel toeristische bestedingen Hoofddoelstelling 3: de bestedingen, onderdeel recreatieve bestedingen Hoofddoelstelling 4: de toeristische banen De ontwikkeling van het totaal aantal overnachtingen in Fryslân in vergelijking met Nederland De ontwikkelingen van binnenlandse overnachtingen in Fryslân in vergelijking met Nederland Marktaandeel van Fryslân (t.o.v. geheel Nederland) voor binnenlandse vakanties De ontwikkeling van buitenlandse overnachtingen in Fryslân en Nederland 8

9 Meetronde 2014 Meetronde 2015 Meetronde 2016 Meetronde 2017 Marktaandeel Fryslân (t.o.v. geheel Nederland) voor overnachtingen door buitenlanders Herkomst Nederlandse toerist Herkomst buitenlandse toerist Bezoekersaantallen van (jaarlijkse) evenementen Waardering van binnenlandse vakanties in Fryslân: algemene waardering en specifieke waardering van prijs en kwaliteitsaspecten Kwaliteitsmonitor fietsregio Fryslân 9

10 B. Voortgangsmeting Gastvrij Fryslân 2014 Voortgangsmeting De acties die in Gastvrij Fryslân zijn beschreven vormen de basis voor de voortgangsmeting. Het toeristisch programma is een dynamisch programma met vele spelers en het is niet goed mogelijk om voor vier jaren van te voren al precies aan te geven welke acties benodigd en zinvol zijn. Dit betekent ook dat er gedurende de looptijd acties bijkomen, wegvallen of veranderen. Deze wijzigingen lichten we toe in de voortgangsmonitor. Ook geven we in de voortgangsmonitor inzicht in de acties die we het volgende jaar (voor deze rapportage dus 2015) willen gaan ondernemen. Waar bekend en relevant geven we ook al aan wat de twee daarop volgende jaren gaan doen. Ieder jaar rapporteren we over de acties die we voor het voorgaande jaar hadden voorgenomen. De voortgangsmeting geschiedt op het niveau van de afzonderlijke acties van het uitvoeringsprogramma. De acties zijn ingedeeld naar uitvoeringsprogramma en daarbinnen naar programmalijn en naar actielijn. Per programmalijn wordt de voortgang en prognose van acties eerst in tabelvorm gepresenteerd. De tabel wordt vervolgens in tekst toegelicht. 10

11 Programmalijn Internationalisering Actielijn Festivalkalender Actie (blauw: actie beschreven in Gastvrij Fryslân, Groen: nieuwe actie) Ontwikkeling programmering land, water en horizon in het kader van CH18 Ondersteuning topevenement Tall Ship Races in Harlingen Ontwikkeling plannen voor en planmatig ondersteunen van topevenementen Wat hebben we in 2014 gedaan? Wat gaan we in 2015 doen en daarna? nader ingevuld via St. CH 18: 41 events idem idem idem uitvoering ondersteuning via subsidie afgerond Via spoor CH 18 en Evenementenfonds idem idem idem Visie inkomend toerisme Noord Nederland Ontwikkeling gezamenlijke visie Noord Nederland met CH18 als katalysator visie KvK is gereed (gebruikt als input voor: internat. Ondernemen) Via Marketing MerkFryslan / NBTC en via St. CH 18 idem Idem Meertalige Fryske RT-ondernemers Stimuleren meertalige documentatie. Oa Frysk Voorbereiding is gestart Scherp krijgen hoe via hospitality spoor CH 18, koppeling AFUK-MKB idem - Internationaal ondernemen Opstellen aanvalsplan Internationaal ondernemen (oa toerisme) WFF Voorbereiding en start aanvalsplan incl brede consultatie Oplevering en start uitvoering Uitvoering uitvoering Toelichting Dit thema wordt verder uitgewerkt via verschillende sporen. Zo is er in de in 2014 opgesteld Strategische Marketingplannen van Merk Fryslan en Culturele Hoofdstad (die in nauwe relatie met elkaar worden opgesteld en ook uitgevoerd) aandacht voor het trekken van internationale toeristen. Het NBTC, Nationaal bureau voor Toerisme en Congressen dat vooral gericht is op het trekken van buitenlandse toeristen naar Nederland, zal hierin partner zijn. Het NBTC werkt met themajaren en 2018 staat in het teken van Culturele Hoofdstad. De Tall Ship Races hebben Fryslân op de kaart gezet in 2014 en ook Leeuwarden Hoofdstad van de Smaak zal dat in 2015 doen, als opmaat naar In 2014 is een start gemaakt met de definitiefase van een programma Hospitality (start uitvoering 2015) gericht op het werken aan een in alle opzichten gastvrije ontvangst voor bezoekers in 2018, maar ook daarvoor en daarna. Daar binnen zal 11

12 er aandacht zijn voor de wensen van de internationale toerist. Informatievoorziening in verschillende talen is hiervan slechts één aspect. Ondertussen wordt er ook gewerkt aan het verbinden van het toeristisch bedrijfsleven aan de AFUK om het Fries als uniek kenmerk van deze regio terug te laten komen in producten van de ondernemers en hen hierin te ondersteunen. Het eind 2014/begin 2015 vanuit WFF opgestelde aanvalsplan Internationaal Ondernemen (visie Inkomend toerisme Noord Nederland van de Kamer van Koophandel was input hiervoor) zal tot slot ook bouwstenen leveren voor een meer op de internationale gast gericht toeristisch bedrijfsleven. Analoog aan eerdere periodes, wordt gekeken op welke wijze het Interregprogramma mogelijkheden biedt voor Recreatie & Toerisme. Bij deze oriëntatie wordt gezocht naar mogelijkheden om gewenste doelen/ maatregelen versneld te realiseren. Het Interreg5a programma biedt aanknopingspunten om aan de kernthema's invulling te geven. Op dit moment zijn in samenwerking met partners uit de Eems - Dollard regio een aantal projecten in voorbereiding. Deze projecten geven invulling aan de thema's. Het project Waddenwerelderfgoed bevat onderdelen van het Waddenprogramma, onder andere op grond van bewustwording, scholing, wandelen en monitoring. Daarnaast is een koppeling gelegd met het kernthema basisinfrastructuur door een Digitaalproject, waarbij een 3talige content en scholing MKB met betrekking tot digitalisering is opgenomen. Met een project rondom Bommen Berend krijgen ook de Friese Wouden een breed platform aangeboden, waarbij sprake is van een relatie met de Friese Waterlinie. Het opbouwen van een cultuurnetwerk zal een meerwaarde leveren aan de organisatie van KH18, maar levert ook een brede verspreiding van marketing en bezoek aan de provincie. De projecten zullen binnenkort ingediend kunnen worden. 12

13 Programmalijn Recreatieve Basisinfrastructuur Actielijn Actie (blauw: actie beschreven in Gastvrij Fryslân, Groen: nieuwe actie) Wat hebben we in 2014 gedaan? Wat gaan we in 2015 doen en daarna? Dekkend routenetwerk wandelen/fietsen/varen Ontwikkeling plannen voor de witte plekken in routestructuren (incl. Elfstedenwandelroute zie ook verderop) Voorbereiden en opdrachtverlening BRTN (varen), wandeltotaalplan, fietsen via Marrekrite Vaststellen BRTN, wandeltotaalplan opstellen Uitvoering idem Realisatie herkenbare toeristische opstappunten op knooppunten TOP s Onderwerp is verder verkend en nagedacht is over criteria Uitrol en organisatie organiseren (via Marrekrite?) idem idem Opzetten nieuwe overkoepelende regiomarkering organisatie organisatie Merk Fryslân 1 okt. 14 operationeel Via subsidierelatie Via subsidierelatie Via subsidierelatie Slimme/daadkrachtige regiomarketing Ontwikkeling marketing strategie met concrete na te streven resultaten Ontwikkeling regioplatforms marketing strategie van Merk gereed eind 2014 Voorbereiding door regio s is gestart samen met Merk Start marketing strategie uitvoering, evaluatie eind 2015 platforms functioneel krijgen Bijsturen/ voorzetting via subsidierelatie idem Idem idem Stimuleren opzetten regionale fondsen door gemeenten en ondernemers ervaring pilot SWF overgedragen aan andere regio s Kennis regionale fondsen blijven overdragen (initiatief bij gemeenten) idem idem Ondersteuning zes pilots voor gratis WiFi in openbare ruimtes en uitrol openstelling subsidie regeling van start gegaan Verlenging openstelling, gratis WiFi op 47 toeristische locaties - - Goede digitale infra structuur Links tussen WiFi netwerken en website van Merk Fryslân - links organiseren operationeel - - Op orde brengen van de toeristische koepeldatabase en slimme ontsluiting Koepeldatabase structuur gemaakt voorbereiden Operationaal krijgen database, beheer organiseren Koepeldatabase draait idem 13

14 Actielijn Handhaven programmatische aanpak Actie (blauw: actie beschreven in Gastvrij Fryslân, Groen: nieuwe actie) Ontwikkeling en uitvoering toeristisch programma Friese Wadden Ontwikkeling en uitvoering programma Friese Wouden Ontwikkeling en uitvoering programma Elf Steden Wat hebben we in 2014 gedaan? programma is goedgekeurd Wat gaan we in 2015 doen en daarna? programma in uitvoering idem idem programmavoorbereiding is gestart programma vaststellen, start uitvoering uitvoering idem Geen programma, wel aandacht via acties Merk, Elfstedenwandelroute, CH 18 (oa Elven Fountains) Grenzeloos Varen Via Friese Meren Project uitgevoerd Afronding Friese Meren Project Elfsteden acties in uitvoering idem idem Voortzetten via generiek basisprogramma recreatieve infra idem Toelichting Qua uitvoering krijgt dit thema veel aandacht. Wat varen betreft: In 2015 wordt een nieuw BRTN, Basis Recreatie toervaartnet Nederland vastgesteld en het Friese Meren Project wordt afgerond. Landschapsbeheer Fryslân en de Marrekrite werken een routetotaalplan uit voor vooral wandelen, inclusief aandacht voor realisering herkenbare TOP s. Medio 2015 zijn de concrete uitvoeringsmaatregelen bekend en kan uitvoering volgen. In combinatie hiermee krijgt de thematische Elfsteden wandelroute gestalte. Vermarkting van het totale product gaat onderdeel uitmaken van het werkplan van Merk Fryslân voor de komende jaren. Sinds oktober 2014 is Merk Fryslân operationeel als dé nieuwe marketingsorganisatie voor Fryslân. Inmiddels is ook de marketingstrategie vastgesteld, inclusief het werkplan voor Voor Noordoost en Zuidoost is een regioplatform met regiospin actief, voor Zuidwest wordt in verband de koppeling gelegd met het Toeristisch Huis i.o.. In Noardwest krijgt een dergelijke platform in de loop van 2015 vorm gekoppeld aan ook de ondernemers van Uytland. Ondernemersfondsen doen ook in Fryslân haar intrede. In Heerenveen en Leeuwarden bestaat inmiddels een fonds, terwijl er ook in Sneek en opterschelling op gestudeerd wordt. In maart 2014 is de Subsidieregeling Wifi-netwerken op toeristische locaties gepubliceerd. In het kader van deze regeling kunnen 47 aangewezen toeristische locaties voor subsidie in aanmerking komen voor de realisatie van een wifi-netwerk. Oogmerk vormt het verbeteren van de (digitale) dienstverlening aan de toeristen. Er zijn minder subsidieaanvragen ingediend voor het stimuleringsprogramma Wifi dan verwacht. Voornaamste reden hiervoor was dat de regeling heeft opengestaan tijdens het toeristenseizoen, waarin potentiële aanvragers prioriteit hebben gegeven aan hun toeristische bedrijfsactiviteiten en het genereren van omzet. Inmiddels is de regeling verlengd tot 1 juni De door de provincie geïnitieerde koepeldatabase is qua ontwikkelfase afgerond. Beheer van de koepeldatabase komt in handen van Merk Fryslân, waarbij 2015 een pilotjaar betreft. Op korte zal een voorstel ter besluitvorming worden voorgelegd in verband met de financiering van dit pilotjaar. De programmatische aanpak voor de Wadden, inclusief Waddenkust is inmiddels operationeel. Het uitvoeringsprogramma is vastgesteld en in uitvoering. Er 14

15 is een Waddenkader samengesteld, waardoor de mogelijkheden van Waddenfondsmiddelen ruimer worden. Voor de vier Waddeneilanden is een investeringsagenda in de maak, op grond waarvan financiële middelen worden gereserveerd binnen de gemeentelijke begrotingen. Diverse omvangrijke waddenkustinitiatieven vragen om specifieke aandacht. In een specifieke passage wordt voor deze initiatieven aandacht gevraagd. Er is op dit moment sprake van een verhevigde aandacht voor de Waddenkust. Omvangrijke initiatieven manifesteren zich langs de kust. Genoemd worden Rondje Lauwersmeer, beleef het Lauwersmeer, Holwerd aan Zee, Waddenfondsaanvraag Verbinden parels tussen Holwerd en Harlingen, toeristische voorzieningen DNA, masterplan Harlingen, incl. herinrichting Willemshaven, gebiedsontwikkeling Makkum, Kornwerderzand, Harlingen. Daarnaast spelen talrijke initiatieven in Noardwest Fryslân, welke om verbindingen vragen. Deze initiatieven verlangen extra provinciale inzet vanuit programma-organisatie Friese Meren/Gastrvrij Fryslân. Ook voor de regio Zuidoost Fryslân (Friese Wouden) wordt een uitvoeringsprogramma voorbereid, welke de basis vormt voor krachtige stimulering in de aankomende jaren. In het tweede kwartaal van 2015 is het programma gereed, waarna uitvoering najaar 2015 kan starten. De programmalijn Elfsteden realiseren we via onder andere een Elfstedenwandelroute, aandacht voor het thema via de marketing en Culturele Hoofdstad (Eleven Fountains). De watersport in Fryslân (grenzeloos varen) heeft door de uitvoering van het Fries Merenprogramma een zeer omvangrijke impuls gekregen. Eerst via fysieke investeringen, later ook via acties gericht op het stimuleren van bestedingen aan de wal. Het Friese Meren Programma eindigt op 31 december Ofschoon de focus verschuift richten andere regio s/ programma s, blijft aandacht voor de watersport wenselijk ook omdat het economisch een belangrijke sector is met veel afgeleide bestedingen. Er blijven zeker nog ambities liggen na 2015 om bestedingen en waardering op peil te houden en bijvoorbeeld jongeren enthousiast te maken voor Friese watersport. Dit alles naast het borgen van de inspanningen van de afgelopen jaren. De invulling en omvang van de voortzetting van de programmalijn Grenzeloos Varen, krijgt dit voorjaar gestalte. 15

16 Programmalijn Duurzaamheid en kwaliteit Actielijn Actie (blauw: actie beschreven in Gastvrij Fryslân, Groen: nieuwe actie) Wat hebben we in 2014 gedaan? Wat gaan we in 2015 doen en daarna? Verbetering kwaliteit en duurzaamheid Openstelling Stinaff II voor impuls op kwaliteit, toegankelijkheid en duurzaamheid Verkenning plannen van brancheorganisaties voor Innovatie agenda (zie bij innovatie *) Bij de streekagenda s de nadruk leggen op kwaliteitsverbetering en duurzaamheid openstelling eerste tranche 2 miljoen openstelling tweede tranche 1,5 miljoen - - Verkennen dialoog met opstellers agenda s elementen ingebouwd - - Monitoring duurzaamheid Stimuleren duurzaamheid toeristische sector Start onderzoek toerisme en duurzaamheid Oplevering en toepassing adviezen oa QD idem idem Quality Destination QD Zorgen dat Fryslan dit label krijgt Inschrijving en verkenning Gáán voor het label (indienen) label benutten Toelichting Gekoppeld aan het thema Kwaliteitsverbetering is de subsidieregeling Stinaf II opengesteld. Deze regeling was gericht op het stimuleren van bestaande toeristische ondernemers in de provincie Fryslân door subsidie voor projecten voor kwaliteitsverbetering, duurzaamheid en toegankelijkheid. Er zijn tot en met januari 2015 in totaal 35 subsidieverleningsbeschikkingen afgegeven (14 campings, 10 hotels, 6 verhuur huisjes, 1 zeil/surfschool en 4 jachthavens) en er worden naar alle waarschijnlijkheid nog 3 afgegeven waarna het budget ook is uitgeput. De totale investering van alle bedrijven samen die hiermee gepaard gaat, bedraagt bijna 15 miljoen euro. Met de Stinaf II is een forse bijdrage geleverd aan het eind 2015 gewenste resultaat om minstens 50 forse kwaliteitsverbeteringen te realiseren in de recreatief-toeristische verblijfssector. 16

17 Alle Streekagenda s hebben de thema s toeristische kwaliteitsverbetering en duurzaamheid als begrippen omarmd in hun plannen. Als Provincie zijn we een verkenning gestart van bestaande programma s en regelingen voor duurzaamheid. Daarbij is gekeken naar de mogelijke koppelkansen hiervan met de toeristische sector en is nagedacht over aanvullende acties, ook wat betreft het monitoren van duurzaamheid in relatie tot de sector. Als eerste stap onderzoeken we de mogelijkheden om als Fryslân het Europese label Quality Destination te verkijgen. Fryslân zal hiervoor voor het Ministerie EZ (Project Groene Impuls voor Vakantiebestemmingen) een pilotbestemming worden, ook om de Quality Destination methodiek verder te ontwikkelen. In een rapport van van ETFI is eerder aangegeven dat de drie noordelijke provincies actief zijn met het ontwikkelen van een instrument voor het monitoren van resultaten op het gebied van duurzaamheid: een duurzame groei index Noord Nederland. Vanuit de Research and Innovation Strategy for Smart Specialisation (RIS) is het streefbeeld een index op Noord-Nederlands niveau. Idealiter sluit deze index aan op de programma s die met de RIS3 verbonden zijn en bevordert het de meetbaarheid van de resultaten. We zullen deze ontwikkeling nauw volgen en waar mogelijk verbinden met onze eigen toeristische monitoring. 17

18 Programmalijn Innovatie Actielijn Actie (blauw: actie beschreven in Gastvrij Fryslân, Groen: nieuwe actie) Wat hebben we in 2014 gedaan? Wat gaan we in 2015 doen en daarna? Samen met branche samenstellen van kopgroep innovatieve RT bedrijven Verkennen van deze plannen (overgegaan naar *) Friese innovatie achterstand Tweejaarlijks innovatiecongres met Friese Toeristische Innovatie Award Vastgesteld dat initiatief hiervoor bij branches dan wel Merk gelaten wordt Maatschappelijke verbindingen *) Innovatieaanpak via aanpak Innovatie Platform Fryslan IPF, verbinden 3 O s Onderwijs, overheid en ondernemers. Leggen maatschappelijke verbindingen met andere sectoren Ontwikkeling nieuwe en slimme verdienmodellen voor natuur en landschap Marktconsult IPF is afgerond Eerste stap: Onderwijs organiseren, daarna andere o s Starten model doorlopende activiteit idem idem Idem ontwikkeling modellen gevolgd voorbereiding gebiedsinnovaties Start Gebiedsinnovaties oa Beetsterzwaag Idem idem Ondersteuning nationale parken en landschappen bij rendabel maken beheer ondersteuning initiatieven parken oa Alde Feanen idem idem idem Gebiedsinnovatie Verbetering inspelen op trends en match leefstijlen vakantie gangers en verblijfsaccommodaties Merk/ kennisinstellingen gestimuleerd hierin rol te pakken 1 e sessies via oa regioaanjagers Merk- - - Ontwikkelen en uitbrengen van de recreanten atlas Verkend of atlas goed middel was: nee digitaal Cijfers digitaal blijven delen idem idem 18

19 Actielijn Actie (blauw: actie beschreven in Gastvrij Fryslân, Groen: nieuwe actie) Ondernemers en gemeenten informeren over de nieuwe Verordening Ruimte Wat hebben we in 2014 gedaan? Wat gaan we in 2015 doen en daarna? doelgroepen geïnformeerd Onderzoek mogelijkheden instellen regelluwe zones Landelijke onderzoeken regelluwe zones in de gsten gehouden Meenemen van de landelijke lessen waar mogelijk idem idem Kennisplatforms gemeenten Ontwikkeling monitoringkader samen met de Friese gemeenten Verkenning wensen monitoringsysteem Beschikbare cijfers digtaal blijven delen idem idem Innovatie We zijn in 2014 in overleg gegaan met de brancheorganisaties over hun plannen voor innovatiebevordering en welke rol alle partijen vanuit Onderwijs, Ondernemers en Overheid in innovatiebevordering kunnen pakken. Dit overleg heeft er toe geleid dat de in Gastvrij Fryslân genoemde projecten van de branche (oa om te kopen tot 100 innovatieve koplopers / congressen/ workshops / Innovatie Award) niet gestart zijn. Dit had ook relatie met de volgende ontwikkeling: op verzoek van het Innovatie Pact Fryslân is in de zomer van 2014 een marktconsult uitgevoerd binnen de sector Recreatie & Toerisme. Hierbij zijn zowel bij het onderwijs, bij de overheid als bij ondernemers (triple helix) ideeën opgehaald ten aanzien van de noodzakelijke impulsen om tot doorontwikkeling van de sector te komen. De uitkomsten van dit marktconsult zijn voorgelegd aan de bestuurders die zitting nemen in het bestuurlijk overleg van het Innovatie Pact Fryslân, waarna besloten is een kwartiermaker aan te stellen om de inzichten uit dit marktconsult verder uit te werken. Het onderwijs zou hierin het voortouw moeten nemen om zich eerst te organiseren en komt begin 2015 met een eerste voorstel. Dit proces zal in 2015 zeker steeds meer helder maken hoe de O s in Fryslân het beste kunnen samenwerken, ieder vanuit zijn eigen rol. Inmiddels heeft de inzet van de kwartiermaker een eerste conclusie opgeleverd. De elementen die hier deel van uitmaken betreffen de focus op gebiedsgerichte ontwikkeling en een multi-disciplinaire aanpak (zowel voor wat betreft het onderwijs als ook in relatie tot ondernemers). Het is de intentie om de ervaringen uit Drenthe met betrekking tot innovatie aanpak regionale kenniseconomie, te verbinden aan de ervaringen binnen het Friese onderwijsveld (o.a. kenniswerkplaatsen, MKB21, en regiogerichte modules). Ondertussen blijft het een voortdurend aandachtspunt om de sector waar mogelijk te verbinden met andere sectoren, bijvoorbeeld Healthy Aging/ Healthy Lifestyle, duurzaamheid/energie, voedsel etc. Fryslan Fernijt is voor de toeristische sector in 2014 niet een bron gebleken die hiervoor benut kon worden. Wat betreft gebiedsinnovatie ondersteunen we pilot Beetsterzwaag en denken we mee over nieuwe verdienmodellen zoals onder andere bij de Nationale Parken (Alde Feanen). Dit laatste staat met het sleutelproject Nationale Parken Nieuwe Stijl ook landelijk op het netvlies via de sectorvisie Vinden, Verrassen en Verbinden die aanbieders uit de Gastvrijheidseconomie in 2014 aan de Minister van EZ hebben aangeboden. 19

20 De leefstijlenmethodiek is in 2014 voldoende bekend gebleken bij alle gemeenten en breed met hen gedeeld en blijft ook gekoppeld aan de toeristische cijfers die we inkopen. Een Recreantenatlas is er niet gekomen, maar via een digitaal platform worden cijfers met de gemeenten gedeeld. In de effectmonitor van de monitoringsrapprtage geven we bovendien een behoorlijk compleet overzicht van de relevante indicatoren en ontwikkelingen en dit stuk delen we ook breed. We blijven in 2015 in overleg met de gemeenten over de juiste monitoringsmethodiek, zoveel mogelijk gekoppeld aan landelijke bronnen. Ook de monitoring rond CH 18 is hieraan gekoppeld. De nieuwe verordening Ruimte die ook voor toeristische ondernemers met uitbreidings- en vestigingsplannen van belang is, is op de gebruikelijke manier bekend gemaakt en online te vinden. Wat betreft regelluwe zones blijven we in 2015 net als in 2014 de mogelijkheden daartoe scherp in de gaten houden (pilot Schouwen Duiveland biedt lessen) en springen we als nodig daarop in. 20

21 C. Effectmonitor Gastvrij Fryslân 2014 De effectmonitor bestaat uit twee delen. 1. Ontwikkeling van de hoofddoelstellingen Allereerst wordt de trend per hoofddoelstelling getoond. Voor elk van de hoofddoelen van het uitvoeringsprogramma is er een aparte indicator. De vier hoofddoelen van het uitvoeringsprogramma zijn: 1. Van 9,4 miljoen toeristische overnachtingen in 2012 naar 10,5 miljoen in van 54,2 miljoen bezoeken in 2010 naar 62,8 miljoen in Van miljoen bestedingen in 2012 naar 1,2 miljard in Van toeristische banen in 2012 naar in 2017 De effectindicatoren worden gepresenteerd in de vorm van een lijndiagram. De gestelde doelen zijn als een groene punt in het lijndiagram opgenomen. Door extrapolatie van de trend over de meetjaren ontstaat een indicatie van de mate waarin de doelen zullen worden bereikt. De effectmeting start in 2010 zodat ook de trend vóór de start van het uitvoeringsprogramma in beeld is. Afzonderlijke subindicatoren laten zien wat de trend is binnen de samenstellende delen van de indicatoren. 2. Ontwikkeling van overige indicatoren Vervolgens wordt het verloop van een aantal overige indicatoren getoond. Deze indicatoren geven aanvullend inzicht in de relevante ontwikkeling van de toeristisch-recreatieve sector in Fryslân. 21

22 x 1000 x 1000 x 1000 Hoofddoelstellingen Hoofddoelstelling 1: Van 9,4 miljoen toeristische overnachtingen in 2012 naar 10,5 miljoen in 2017 Totaal toeristische overnachtingen Deze indicator geeft het totale aantal toeristische overnachtingen per jaar in Fryslân. De laatste paar jaar is dit aantal iets minder dan 9 miljoen overnachtingen en is er een kleine afname zichtbaar. De verwachting is dan ook dat het doel van 10,5 miljoen overnachtingen in 2017 alleen kan worden gehaald als er weer een groei kan worden gerealiseerd. Deze indicator is samengesteld uit verschillende bronnen. Het CVO voor de binnenlandse toeristische overnachtingen, het CBS voor buitenlandse overnachtingen en zakelijke overnachtingen. Omdat het CBS niet alle buitenlandse overnachtingen registreert is een ontbrekend deel bijgeschat (boten, stacaravans en 2 e woningen). Bron: CVO, CBS-Statline Totaal toeristische overnachtingen doel Overnachtingen naar binnenlands-buitenlands Het totale aantal overnachtingen kan worden verdeeld naar overnachtingen van binnenlandse en buitenlandse bezoekers. Het aantal binnenlandse overnachtingen is sinds 201 behoorlijk gedaald, maar dit is voor een deel gecompenseerd door een relatief forse toename van de buitenlandse overnachtingen. Bron: CVO, CBS-Statline Toeristische overnachtingen naar herkomst Binnenlands Buitenlands Overnachtingen naar regio De landelijke gegevensbronnen maken slechts een beperkte verdeling naar regio s binnen Fryslân mogelijk. Alleen de gegevens van de binnenlandse bezoekers van het CVO kunnen worden opgedeeld naar Waddeneilanden en het Friese vasteland. Als voor de buitenlandse bezoekers dezelfde verdeling wordt verondersteld dan ontstaat het beeld dat in deze grafiek is weergegeven. Op de Waddeneilanden daalt het aantal overnachtingen enigszins en het vasteland heeft een kleine toename. Bron: CVO, CBS-Statline Toeristische overnachtingen naar regio Wadden Vasteland 22

23 miljoen miljoen Hoofddoelstelling 2: Van 54,2 miljoen bezoeken in 2010 naar 62,8 miljoen in 2017 Aantal bezoekers De indicator geeft het jaarlijks aantal toeristische bezoeken in Fryslân. De waarden zijn aangegeven in miljoenen. De bezoeken bestaan voor het grootste deel (circa 52 miljoen) uit dagbezoeken, een klein deel (circa 1,8 miljoen) betreft verblijfsbezoeken. Er zijn op dit moment nog te weinig gegevens om te voorspellen of het doel van 62,8 miljoen wordt gehaald. De grafiek toont alleen de waarden voor 2010 en Dit komt omdat het recreatiegedrag van Nederlanders niet jaarlijks, maar iedere twee jaar in beeld wordt gebracht door het NBTC-NIPO in het Continu Vakantie Onderzoek (CVTO). De volgende cijfers die beschikbaar komen zijn van het jaar Dat komt omdat de onderzoeksperiode wordt verschoven van okt-sep naar jan-dec. Aantal bezoekers (dagrecreanten + verblijfstoeristen) 70 Doel Bronnen: CVTO (dagbezoekers) en CVO, CBS (verblijfstoeristen) Aantal verblijfstoeristen Deze indicator geeft het aantal verblijfsgasten aan dat de vakantie in Fryslân doorbrengt. In totaal zijn dit jaarlijks ongeveer 1,8 miljoen bezoekers. Ondanks een lichte daling van het aantal overnachtingen is het aantal gasten toch gelijk gebleven. Dat komt omdat de gemiddelde verblijfsduur iets is afgenomen. Er komen dus evenveel mensen, maar ze blijven gemiddeld iets korter. Bron: CVO, CBS-Statline 2,0 1,5 1,0 0,5 0,0 Aantal verblijfstoeristen Nederlanders Buitenlanders Totaal 23

24 miljoen euro miljoen euro miljoen euro Hoofddoelstelling 3: Van miljoen bestedingen in 2012 naar 1,2 miljard in 2017 Bestedingen Recreatie en Toerisme Deze indicator geeft de jaarlijkse bestedingen weer van toeristen en dagrecreanten in Fryslân. In totaal is dit ruim 1 miljard euro in Ongeveer 60% hiervan is afkomstig van dagrecreanten en 40% van verblijfstoeristen. Ook voor de bestedingen zijn alleen gegevens over 2010 en 2012 beschikbaar. De volgende meetronde is Tussen 2010 en 2012 is er een forse daling van de bestedingen geweest. Deze daling is vrijwel volledig veroorzaakt door de dagrecreatie, waarschijnlijk als gevolg van de economische situatie. Omdat veel mensen minder te besteden hadden is er kennelijk vooral bezuinigd op recreatieve uitgaven. Om het doel van jaarlijks 5% groei te halen zal het vooral ook nodig zijn dat deze recreatieve bestedingen weer toenemen. Bronnen: CVO, CVTO en CBS Bestedingen Recreatie en toerisme Doel Bestedingen Toerisme Dit zijn de bestedingen van mensen die hun vakantie in Fryslân doorbrengen. Jaarlijks gaat dit om een bedrag tussen de 400 en 500 miljoen euro. De bestedingen van Nederlandse toeristen wordt gemeten in het CVO. De bestedingen van buitenlandse toeristen is berekend uit het aantal buitenlandse overnachtingen en de gemiddelde bestedingen van buitenlanders. Voor deze gemiddelde bestedingen is gebruik gemaakt van een onderzoek van het NBTC-NIPO over vakanties van buitenlanders. Bron: CVO, CBS en NBTC-NIPO Bestedingen toerisme Binnenlands Buitenlands Totaal Bestedingen Dagrecreatie Dit zijn bestedingen van dagrecreanten die een uitje maken van minimaal 2 uur. Er zijn alleen gegevens van 2010 en Hieruit blijkt dat de bestedingen in deze periode flink zijn gedaald. Waarschijnlijk is de economische crisis een belangrijke oorzaak van deze daling. Deze gegevens zijn afkomstig uit het CVTO, dat in 2015 weer wordt herhaald. Dan zal blijken of het economisch herstel ook leidt tot een toename van de dagrecreatieve bestedingen. Bron: CVTO Bestedingen dagrecreatie

25 Hoofddoelstelling 4: Van toeristische banen in 2012 naar in 2017 Banen in de sector Recreatie en Toerisme Deze indicator geeft het aantal banen in Fryslân in de sector Recreatie en Toerisme. Dit zijn zowel fulltime banen als parttime banen. Sinds het uitbreken van de economische crisis is de werkgelegenheid in deze sector elk jaar iets gedaald. De trend is dan ook afnemend en leidt tot de verwachting dat het doel van banen in 2017 niet wordt gehaald, tenzij er een substantiële trendbreuk optreedt. De berekening is gebaseerd op de landelijke standaard recreatie en toerisme. Hierin is een afbakening gedefinieerd van bedrijfsklassen die geheel of deels tot de sector R&T worden gerekend. Deze landelijke standaard is tot stand gekomen op initiatief van de gezamenlijke provincies. Bron: Werkgelegenheidsregister Provincie Fryslân Aantal banen Recreatie en Toerisme doel Banen R&T naar deelsector. Banen R&T naar deelsector Binnen de sector Recreatie en toerisme worden 7 deelsectoren onderscheiden. De meeste banen zijn verloren gegaan in de Horeca, de Logies en de categorie Overig. De categorie Overig is in Fryslân vrij groot omdat de jachtbouw hierin zit. In bijgaande grafiek is de categorie Overig een samenvoeging van de deelsectoren Detailhandel/groothandel, Vervoer, Sport en Overig. Alleen in de deelsector Cultuur, Recreatie en Amusement is het aantal banen licht gestegen. Bron: Werkgelegenheidsregister Provincie Fryslân Horeca Overig Logies Cultuur, recreatie en amusement Banen verdeeld naar Waddeneilanden en Vasteland Op de Waddeneilanden zijn in de sector R&T ongeveer 2200 banen. Dit aantal is sinds 2010 met ongeveer 4% gedaald. Op het vasteland was de daling met 7% duidelijk groter. Bron: Werkgelegenheidsregister Provincie Fryslân Banen R&T naar regio Wadden Vasteland 25

26 Index 2010=100 Index 2010=100 Index 2010=100 Overige indicatoren Gastvrij Fryslân Ontwikkeling totaal aantal overnachtingen Fryslân in vergelijking met Nederland. Het totaal aantal overnachtingen is in Fryslân iets gedaald terwijl dit in heel Nederland ongeveer gelijk is gebleven. Bronnen: CVO en CBS Ontwikkeling totaal overnachtingen Fryslân en Nederland Fryslân Nederland Ontwikkeling binnenlandse overnachtingen Frysân in vergelijking met Nederland. Het aantal binnenlandse overnachtingen is zowel in Nederland als in Fryslân gedaald maar in Fryslân wel iets meer. Bron: CVO Ontwikkeling binnenlandse overnachtingen Fryslân en Nederland Fryslân Nederland Ontwikkeling buitenlandse overnachtingen in Fryslân en Nederland. Het aantal buitenlandse overnachtingen is vooral de laatste twee jaar sterk gegroeid in Fryslân. Deze toename was relatief veel groter dan die in heel Nederland. Bron: CBS Ontwikkeling buitenlandse overnachtingen Fryslân en Nederland Fryslân Nederland 26

27 Marktaandeel Fryslân binnenlandse vakanties. Dit geeft aan welk deel van de vakanties van Nederlanders in Fryslân wordt doorgebracht. Dit aandeel bedraagt ongeveer 7%. Van de overnachtingen is het aandeel iets hoger, dat komt omdat de gemiddelde verblijfsduur in Fryslân iets hoger is dan vakanties buiten Fryslân. Bron: CVO 9% 8% 7% 6% 5% 4% 3% 2% 1% 0% Marktaandeel Fryslân binnenlandse vakanties Aantal vakanties Aantal overnachtingen Marktaandeel Fryslân buitenlandse overnachtingen. Dit geeft aan welk deel van de buitenlandse bezoekers aan Nederland in Fryslân verblijft. Dit aandeel was in 2014 ongeveer 4%. Het marktaandeel van Fryslân voor de totale buitenlandse bezoers en bezoekers uit Duitsland en België is sinds 2012 licht toegenomen. Bron: CBS 9% 8% 7% 6% 5% 4% 3% 2% 1% 0% Markaandeel Fryslân overnachtingen buitenlanders Totaal buitenland Belgie Duitsland Overig buitenland Herkomst buitenlandse gasten. Van alle buitenlandse overnachtingen wordt 83% gerealiseerd door Duitsers, gevolgd door Belgen met 8% en Engelsen met 2%. Bron: CBS Frankrijk 1% Engeland 2% België 8% Herkomst buitenlandse gasten Zwitserland 1% Overig 5% Duitsland 83% 27

28 Index 2010=100 Herkomst dagrecreanten in Fryslân. Dagrecreatie heeft betrekking op uitstapjes van minimaal 2 uur vanuit het woonadres. Logischerwijs is dan ook het overgrote deel van de Friese dagrecreanten ook uit Fryslân afkomstig. 17% is afkomstig uit omringende provincies, de meesten uit Noord-Holland (5%) en Groningen (3%). Bron: CVTO Drenthe; 1% Groningen; 3% Herkomst dagrecreanten Fryslân Noord- Holland; 5% Overijssel; 2% Overig; 7% Fryslân; 83% Ontwikkeling bestedingen binnenlandse vakanties in vergelijking met Nederland. De bestedingen van binnenlandse vakanties in Fryslân zijn sinds 2010 met 2% gedaald, terwijl deze in Nederland met 2% zijn toegenomen. Deze afname is echter veel minder groot dan de afname van het aantal binnenlandse overnachtingen. Dat komt omdat de bestedingen per persoon wel zijn toegenomen. Bron: CVO Ontwikkeling bestedingen binnenlandse vakanties Fryslân en Nederland Fryslân Nederland Bestedingen per persoon per dag. De bestedingen per persoon per dag zijn in Fryslân relatief hoog in vergelijking met de meeste anders provincies. In Fryslân wordt gemiddeld 33 euro uitgegeven tegen 30 euro landelijk. Sinds 2010 is is bedrag iets toegenomen, net als landelijk. Bron: CVO Zuid-Holland Fryslân Noord-Holland Limburg Groningen Zeeland Noord-Brabant Drenthe Gelderland Utrecht Overijssel Flevoland Bestedingen per persoon per dag Nederland

fjj; K provincie ^S& groningen

fjj; K provincie ^S& groningen fjj; K provincie ^S& groningen m bezoekadres: Martinilcerkhof 12 Aan Provinciale Staten postadres: algemeen telefoonnr: Postbus 610 9700 AP Groningen 050 316 49 II algemeen faxnr.: www.provinciegroningen.nl

Nadere informatie

Kerncijfers toerisme Zeeland 2014

Kerncijfers toerisme Zeeland 2014 Kerncijfers toerisme Zeeland 214 Oriëntatiefase Informatiebronnen tijdens de oriëntatiefase van de se toerist in Zeeland (aantallen zijn gebaseerd op toeristische vakanties) 3 Rechtstreeks bij accommodatieverschaffer

Nadere informatie

KERNCIJFERS RECREATIE EN TOERISME 2013 - GRONINGEN

KERNCIJFERS RECREATIE EN TOERISME 2013 - GRONINGEN KERNCIJFERS RECREATIE EN TOERISME 2013 - GRONINGEN Inhoudsopgave 1. INLEIDING EN LEESWIJZER... 1 1.1 Achtergrond... 1 1.2 Monitoringsvraag... 2 1.3 Keuze voor landelijk beschikbare cijfers... 2 1.4 Leeswijzer...

Nadere informatie

Toerisme in perspectief. NBTC Holland Marketing Afdeling Research

Toerisme in perspectief. NBTC Holland Marketing Afdeling Research Toerisme in perspectief NBTC Holland Marketing Afdeling Research Inleiding In dit rapport wordt op hoofdlijnen een beeld geschetst van trends en ontwikkelingen in het (internationaal) toerisme en de factoren

Nadere informatie

Hartelijk welkom. Margot Tempelman Kenniscentrum (Kust)toerisme

Hartelijk welkom. Margot Tempelman Kenniscentrum (Kust)toerisme Hartelijk welkom Margot Tempelman Kenniscentrum (Kust)toerisme Harry van Waveren Gedeputeerde Recreatie & Toerisme Toeristische cijfers 2008 Marcia Besems Kenniscentrum (Kust)toerisme Cijfers van nu. Vakantiegedrag

Nadere informatie

Monitor Toerisme en Recreatie Flevoland 2014. Samenvatting economische effectberekening, cijfers 2013

Monitor Toerisme en Recreatie Flevoland 2014. Samenvatting economische effectberekening, cijfers 2013 Monitor Toerisme en Recreatie Flevoland 2014 Samenvatting economische effectberekening, cijfers 2013 MONITOR TOERISME EN RECREATIE FLEVOLAND 2014 2 Monitor Toerisme en Recreatie Aanleiding en doel Deze

Nadere informatie

Ieder zijn deel Verdeling toeristische bestedingen Zuid-Limburg: huidige stand van zaken (2006/2007) en terugblik (2002/2003)

Ieder zijn deel Verdeling toeristische bestedingen Zuid-Limburg: huidige stand van zaken (2006/2007) en terugblik (2002/2003) Ieder zijn deel Verdeling toeristische bestedingen Zuid-Limburg: huidige stand van zaken (2006/2007) en terugblik (2002/2003) Rapportage in opdracht van Stichting VVV Zuid-Limburg 14 februari 2008 Projectnummer

Nadere informatie

Fluchskrift Wurkgelegenheid

Fluchskrift Wurkgelegenheid Fluchskrift Wurkgelegenheid Werkgelegenheidsregister Provincie Fryslân Het betreft voorlopige uitkomsten van het werkgelegenheidsonderzoek 2013. In afwachting op de landelijke cijfers zijn eventuele correcties

Nadere informatie

KERNCIJFERS RECREATIE EN TOERISME - GRONINGEN

KERNCIJFERS RECREATIE EN TOERISME - GRONINGEN 2014 KERNCIJFERS RECREATIE EN TOERISME - GRONINGEN Foto: Marketing Groningen Provincie Groningen Afdeling ECP April 2015 KERNCIJFERS RECREATIE EN TOERISME 2014 - GRONINGEN Inhoudsopgave TOERISME IN GRONINGEN

Nadere informatie

Bedrijfsprofiel. 1 & 2 sterrenhotels in beeld. Anders denken, anders doen. In dit profiel: Van Spronsen & Partners horeca-advies December 2006

Bedrijfsprofiel. 1 & 2 sterrenhotels in beeld. Anders denken, anders doen. In dit profiel: Van Spronsen & Partners horeca-advies December 2006 Bedrijfsprofiel 1 & 2 sterrenhotels in beeld Van Spronsen & Partners horeca-advies December 26 In dit profiel: Aanbod - - - - - - - - - - - - - - - -2 Ontwikkeling - - - - - - - - - - - - 3 Branche onder

Nadere informatie

PS2009MME05-1 - College van Gedeputeerde Staten statenvoorstel. Aan Provinciale Staten,

PS2009MME05-1 - College van Gedeputeerde Staten statenvoorstel. Aan Provinciale Staten, PS2009MME05-1 - College van Gedeputeerde Staten statenvoorstel Datum : 10 maart 2009 Nummer PS : PS2009MME05 Afdeling : ECV Commissie : MME Registratienummer : 2008INT233656 Portefeuillehouder : Ekkers

Nadere informatie

FEITEN EN CIJFERS OVER DE VRIJETIJDSSECTOR IN NOORD-HOLLAND. Nu.Hier. Noord-Holland

FEITEN EN CIJFERS OVER DE VRIJETIJDSSECTOR IN NOORD-HOLLAND. Nu.Hier. Noord-Holland FEITEN EN CIJFERS OVER DE VRIJETIJDSSECTOR IN NOORD-HOLLAND Nu.Hier. Noord-Holland COLOFON Dit onderzoek is uitgevoerd door Amsterdam Marketing in samenwerking met De Afdeling Onderzoek. De opdracht tot

Nadere informatie

Feiten & cijfers Salland Regiomonitor 2014

Feiten & cijfers Salland Regiomonitor 2014 Feiten & cijfers Salland Regiomonitor 2014 Regiomonitor Welke cijfers? De B s Naamsbekendheid en imago Dagrecreatie Verblijfsrecreatie Werkgelegenheid Naamsbekendheid Spontane bekendheid Welke toeristische

Nadere informatie

De Nederlandse vakantiemarkt Trends & verwachting. Vakantiebeurs 12 januari 2016 Ad Schalekamp & Kees van der Most

De Nederlandse vakantiemarkt Trends & verwachting. Vakantiebeurs 12 januari 2016 Ad Schalekamp & Kees van der Most De Nederlandse vakantiemarkt Trends & verwachting Vakantiebeurs 12 januari 2016 Ad Schalekamp & Kees van der Most Over NBTC-NIPO Research Wij zijn een full service onderzoeksbureau op het gebied van vakantie,

Nadere informatie

Consumentenonderzoek Toerisme

Consumentenonderzoek Toerisme Consumentenonderzoek Toerisme 2009 Toerdata Noord is een samenwerkingsverband van de provincies Groningen, Fryslân en Drenthe. De uitvoering is in handen van het Stenden Instituut Service Management onderdeel

Nadere informatie

Europa wil slim, duurzaam en inclusief

Europa wil slim, duurzaam en inclusief Europa wil slim, duurzaam en inclusief Noord-Nederland bereidt zich intensief voor op de Europese programma s in de periode 2014 2020. Het SNN biedt u met dit bericht inzicht in voortgang en verwachtingen.

Nadere informatie

provinsje fryslân provincie fryslân

provinsje fryslân provincie fryslân nulmeting provinsje fryslân provincie fryslân postbus 20120 8900 hm leeuwarden tweebaksmarkt 52 telefoon: (058) 292 59 25 telefax: (058) 292 51 25 Provinciale staten van Fryslan vvw.fryslan.nl provinciefryslanni

Nadere informatie

Toeristisch bezoek aan Leiden 2006-2014

Toeristisch bezoek aan Leiden 2006-2014 Beleidsonderzoek & Analyse BOA Feitenblad draagt bij aan de kwaliteit van beleid en besluitvorming Toeristisch bezoek aan Leiden 2006-2014 1. Inleiding Al vele jaren laat Leiden het onderdeel Toeristisch

Nadere informatie

Trots op Groningen Hoe beleven Groningers het wonen en recreëren in de provincie?

Trots op Groningen Hoe beleven Groningers het wonen en recreëren in de provincie? Trots op Groningen Hoe beleven Groningers het wonen en recreëren in de provincie? In deze factsheet staat de beleving over het wonen en over het recreëren in Groningen centraal. Het gaat om hoe de inwoners

Nadere informatie

Natuur- en recreatieplan Westfriesland

Natuur- en recreatieplan Westfriesland Natuur- en recreatieplan Westfriesland Ondertitel Regionale Projectgroep 10 september 2015 Waar staan we in het proces? 2 Vijf werkblokken Blok 1: Het leggen van de basis Blok 2: Evaluatie Blok 3: Actualisatie

Nadere informatie

Toerisme in Cijfers. INSTITUUT SERVICE MANAGEMENT T.a.v. Toerdata Noord. 8900 CG Leeuwarden drs. P.H. Huig tel: 058 244 1550 fax: 058 244 1501

Toerisme in Cijfers. INSTITUUT SERVICE MANAGEMENT T.a.v. Toerdata Noord. 8900 CG Leeuwarden drs. P.H. Huig tel: 058 244 1550 fax: 058 244 1501 Toerisme in Cijfers 2011 Toerdata Noord is een samenwerkingsverband op toeristisch recreatief gebied van de provincies Groningen, Fryslân en Drenthe. De uitvoering is in handen van het Instituut Service

Nadere informatie

Exportmonitor 2011. Het noordelijke bedrijfsleven wordt steeds internationaler

Exportmonitor 2011. Het noordelijke bedrijfsleven wordt steeds internationaler Exportmonitor 2011 Het noordelijke bedrijfsleven wordt steeds internationaler Uit de Exportmonitor 2011 blijkt dat het noordelijk bedrijfsleven steeds meer aansluiting vindt bij de wereldeconomie. De Exportmonitor

Nadere informatie

Fietsrecreatiemonitor en kwaliteitsmonitor

Fietsrecreatiemonitor en kwaliteitsmonitor Jubileumsymposium Fietsplatform, Driebergen, 10 mei 2012 Fietsrecreatiemonitor en kwaliteitsmonitor Eric Nijland, directeur Fietsplatform beheer KWALITEIT! voorlichting monitoring 2 Monitoring kennis van

Nadere informatie

Toerisme in Cijfers. INSTITUUT SERVICE MANAGEMENT T.a.v. Toerdata Noord. 8900 CG Leeuwarden F. Hegger. Toerdata Noord, 2007

Toerisme in Cijfers. INSTITUUT SERVICE MANAGEMENT T.a.v. Toerdata Noord. 8900 CG Leeuwarden F. Hegger. Toerdata Noord, 2007 Toerisme in Cijfers 2007 Toerdata Noord is een samenwerkingsverband op toeristisch recreatief gebied van de provincies Groningen, Friesland en Drenthe. De uitvoering is in handen van het Instituut Service

Nadere informatie

Tussenstand OP EFRO Noord-Nederland 2014 2020. SNN PS bijeenkomst 25 juni Yvonne van Mastrigt

Tussenstand OP EFRO Noord-Nederland 2014 2020. SNN PS bijeenkomst 25 juni Yvonne van Mastrigt Tussenstand OP EFRO Noord-Nederland 2014 2020 SNN PS bijeenkomst 25 juni Yvonne van Mastrigt Noordelijke specialisatie in beeld Samengestelde behoeften Samengestelde oplossingen Achtertuin als proeftuin/

Nadere informatie

Toerisme Monitor 2012

Toerisme Monitor 2012 Toerisme Monitor 2012 Onderzoek naar de ontwikkelingen van de toeristische sector in de provincies Fryslân en Groningen in het jaar 2012 European Tourism Futures Institute exploring opportunities 1 Management

Nadere informatie

Landschap Waterland AB 26-06-2009 Agendapunt 5: jaarrekening 2008 BIJLAGE 1: BESTUURSSAMENVATTING JAARREKENING 2008 1. ONDERDEEL WATERLAND

Landschap Waterland AB 26-06-2009 Agendapunt 5: jaarrekening 2008 BIJLAGE 1: BESTUURSSAMENVATTING JAARREKENING 2008 1. ONDERDEEL WATERLAND Landschap Waterland AB 26-6-29 Agendapunt 5: jaarrekening 28 BIJLAGE 1: BESTUURSSAMENVATTING JAARREKENING 28 1. ONDERDEEL WATERLAND 1.1. Beleidsuitgangspunten 28 onderdeel Waterland De gemeenschappelijke

Nadere informatie

Toerisme in perspectief

Toerisme in perspectief Toerisme in perspectief NBTC afdeling Research Leidschendam 10-7-2012 Inleiding In dit rapport wordt op hoofdlijnen een beeld geschetst van trends en ontwikkelingen in het (internationaal) toerisme en

Nadere informatie

Toerisme en recreatie in zicht. Toeristisch-recreatief beleid gemeenten, tweede meting (2010)

Toerisme en recreatie in zicht. Toeristisch-recreatief beleid gemeenten, tweede meting (2010) Toerisme en recreatie in zicht Toeristisch-recreatief beleid gemeenten, tweede meting (2010) Colofon Uitgever: Kronenburgsingel 525 Postbus 9292 6800 KZ Arnhem internet: www.arnhem.kvk.nl Auteurs: Drs.

Nadere informatie

Toerisme in perspectief

Toerisme in perspectief Toerisme in perspectief NBTC afdeling Research Den Haag 18-1-2013 Inleiding In dit rapport wordt op hoofdlijnen een beeld geschetst van trends en ontwikkelingen in het (internationaal) toerisme en de factoren

Nadere informatie

Windmolenparken Zichtbaar vanaf de kust

Windmolenparken Zichtbaar vanaf de kust Windmolenparken Zichtbaar vanaf de kust De impact op recreatie en toerisme -Addendum bij de studie uit 2014- Inhoud Blz. 1 Inleiding 1 2 Omvang van de impact (actualisatie) 3 3 Conclusies en aanbevelingen

Nadere informatie

Toeristisch bezoek aan Leiden in 2010

Toeristisch bezoek aan Leiden in 2010 April 2011 ugu Toeristisch bezoek aan in 2010 Al zeven jaar doet mee aan Toeristisch bezoek aan steden, onderdeel van het Continu Vakantie Onderzoek (CVO). Het CVO is een panelonderzoek waarbij Nederlanders

Nadere informatie

Beleidsregel structuurversterking toerisme en recreatie

Beleidsregel structuurversterking toerisme en recreatie Beleidsregel structuurversterking toerisme en recreatie (geconsolideerde versie, geldend vanaf 29-4-2010 tot 8-7-2011) Gegevens van de regeling Overheidsorganisatie provincie Drenthe Officiële naam regeling

Nadere informatie

Toerisme in Cijfers. INSTITUUT SERVICE MANAGEMENT T.a.v. Toerdata Noord. 8900 CG Leeuwarden drs. P.H. Huig tel: 058 244 1550 fax: 058 244 1501

Toerisme in Cijfers. INSTITUUT SERVICE MANAGEMENT T.a.v. Toerdata Noord. 8900 CG Leeuwarden drs. P.H. Huig tel: 058 244 1550 fax: 058 244 1501 Toerisme in Cijfers 2009 Toerdata Noord is een samenwerkingsverband op toeristisch recreatief gebied van de provincies Groningen, Fryslân en Drenthe. De uitvoering is in handen van het Instituut Service

Nadere informatie

Voorwoord. Mevrouw T.Schokker-Strampel, voorzitter van het Bestuur van het Waddenfonds. A.F. van de Klundert, directeur van het Waddenfonds

Voorwoord. Mevrouw T.Schokker-Strampel, voorzitter van het Bestuur van het Waddenfonds. A.F. van de Klundert, directeur van het Waddenfonds Jaarverslag 2012 Voorwoord We zijn er trots op u het eerste jaarverslag van het gedecentraliseerde Waddenfonds aan te kunnen bieden. Op woensdag 14 september 2011 werd in Harlingen het bestuursakkoord

Nadere informatie

TRENDRAPPORT KUST 2013-2014

TRENDRAPPORT KUST 2013-2014 TRENDRAPPORT KUST 2013-2014 Inhoudsopgave Kerncijfers kusttoerisme... 1 Deel 1: Aanbod Logiescapaciteit in bedden... 9 Hotels... 10 Gastenkamers... 12 Jeugdlogies en vakantiecentra... 13 Kampeerbedrijven

Nadere informatie

HANDLEIDING VOOR HET OPSTELLEN VAN MEETBARE DOELSTELLINGEN

HANDLEIDING VOOR HET OPSTELLEN VAN MEETBARE DOELSTELLINGEN HANDLEIDING VOOR HET OPSTELLEN VAN MEETBARE DOELSTELLINGEN drs. A.L. Roode Centrum voor Onderzoek en Statistiek (COS) juni 2006 Centrum voor Onderzoek en Statistiek (COS) Auteur: drs. A.L. Roode Project:

Nadere informatie

Blijvend geld en aandacht nodig voor Nationale landschappen, Provincies doen meer dan het Rijk

Blijvend geld en aandacht nodig voor Nationale landschappen, Provincies doen meer dan het Rijk Nationale landschappen: aandacht en geld nodig! 170610SC9 tk 7 Blijvend geld en aandacht nodig voor Nationale landschappen, Provincies doen meer dan het Rijk De Rekenkamer Oost-Nederland heeft onderzoek

Nadere informatie

Ondanks crisis toch toename van aantal vakanties

Ondanks crisis toch toename van aantal vakanties Ondanks crisis toch toename van aantal vakanties Vakanties van Nederlanders in 2009 Door: Rob Dirven Voor de beschrijving van de vakantiebesteding van de Nederlandse bevolking is in het Trendrapport toerisme,

Nadere informatie

Onderzoek effecten Wind op Zee op recreatie en toerisme

Onderzoek effecten Wind op Zee op recreatie en toerisme Onderzoek effecten Wind op Zee op recreatie en toerisme Rapportage in opdracht van het Ministerie van Economische Zaken en het Ministerie van Infrastructuur en Milieu 19 november 2013 Projectnummer 13.092

Nadere informatie

N B T C A F D E L I N G R E S E A R CH M A A R T 2 0 1 1 TOERISME IN PERSPECTIEF

N B T C A F D E L I N G R E S E A R CH M A A R T 2 0 1 1 TOERISME IN PERSPECTIEF N B T C A F D E L I N G R E S E A R CH M A A R T 2 0 1 1 TOERISME IN PERSPECTIEF 2011 ONTWIKKELINGEN MBT T OT INKOMEND EN BINNENLANDS TOERISM E NADER BEKEKEN Toerisme in perspectief 2011 Ontwikkelingen

Nadere informatie

Vakanties van Nederlanders in Zuid-Holland. ContinuVakantieOnderzoek

Vakanties van Nederlanders in Zuid-Holland. ContinuVakantieOnderzoek Vakanties van Nederlanders in Zuid-Holland ContinuVakantieOnderzoek NBTC-NIPO Research Postadres Postbus 63470 50 JL Den Haag Bezoekadres Prinses Catharina Amaliastraat 5, Den Haag Grote Bickersstraat

Nadere informatie

Jaarverslag 2012 Waddenfonds

Jaarverslag 2012 Waddenfonds Jaarverslag 2012 Waddenfonds De decentralisatie van het Waddenfonds. Tot 2011 viel het Waddenfonds onder de verantwoordelijkheid van het Rijk. De minister van Infrastructuur en Milieu was beslissingsbevoegd

Nadere informatie

Operationeel Programma EFRO Noord-Nederland

Operationeel Programma EFRO Noord-Nederland Samenvatting Operationeel Programma EFRO Noord-Nederland 2014-2020 Inzet op innovatie en een koolstofarme economie In het Europa van 2020 wil Noord-Nederland zich ontwikkelen en profileren als een regio

Nadere informatie

Subsidieprofiel vestigingsregeling. 1. Probleemanalyse. Welk probleem moet worden opgelost?

Subsidieprofiel vestigingsregeling. 1. Probleemanalyse. Welk probleem moet worden opgelost? Subsidieprofiel vestigingsregeling 1. Probleemanalyse Welk probleem moet worden opgelost? De Friese economie heeft de laatste jaren last gehad van de economische crisis. Ondanks een voorzichtig herstel

Nadere informatie

Handleiding Noord-Holland in Cijfers Data Recreatie en Toerisme

Handleiding Noord-Holland in Cijfers Data Recreatie en Toerisme Handleiding Noord-Holland in Cijfers Data Recreatie en Toerisme Inhoudsopgave 1. Inleiding 2. Het maken van een selectie 3. Het selecteren van een onderzoeksgebied 4. Presentatiescherm 5. Periode 6. Aanvullende

Nadere informatie

Toerisme in Cijfers. INSTITUUT SERVICE MANAGEMENT T.a.v. Toerdata Noord. 8900 CG Leeuwarden drs. P.H. Huig tel: 058 244 1550 fax: 058 244 1501

Toerisme in Cijfers. INSTITUUT SERVICE MANAGEMENT T.a.v. Toerdata Noord. 8900 CG Leeuwarden drs. P.H. Huig tel: 058 244 1550 fax: 058 244 1501 Toerisme in Cijfers 2010 Toerdata Noord is een samenwerkingsverband op toeristisch recreatief gebied van de provincies Groningen, Fryslân en Drenthe. De uitvoering is in handen van het Instituut Service

Nadere informatie

Extra impuls gemeenten voor afvalpreventie en afvalscheiding huishoudelijk afval

Extra impuls gemeenten voor afvalpreventie en afvalscheiding huishoudelijk afval Extra impuls gemeenten voor afvalpreventie en afvalscheiding huishoudelijk afval Inhoud 1. Inleiding 3 2. Opzet plannen voor ondersteuning 4 3. Plannen voor verminderen huishoudelijk restafval 5 3.1 Eisen

Nadere informatie

Onderwerp: evaluatie Stuurgroep Toerisme en Recreatie en planvorming 2009

Onderwerp: evaluatie Stuurgroep Toerisme en Recreatie en planvorming 2009 Agendapunt : Voorstelnummer : Raadsvergadering : 25 november 2008 Naam opsteller : Thea Olivier Informatie op te vragen bij : Thea Olivier Portefeuillehouders : Jan Mesu Onderwerp: evaluatie Stuurgroep

Nadere informatie

Toeristische visie Regio Alkmaar

Toeristische visie Regio Alkmaar Toeristische visie Regio Alkmaar Conceptvisie en uitvoeringsagenda Proces Toeristische visie Wat Wanneer 1. Start met de Regio Alkmaar Februari 2. Eerste Regioavond 5 maart 3. Stakeholderbijeenkomst 1

Nadere informatie

Toerisme in Cijfers. INSTITUUT SERVICE MANAGEMENT T.a.v. Toerdata Noord. 8900 CG Leeuwarden drs. P.H. Huig tel: 058 244 1550 fax: 058 244 1501

Toerisme in Cijfers. INSTITUUT SERVICE MANAGEMENT T.a.v. Toerdata Noord. 8900 CG Leeuwarden drs. P.H. Huig tel: 058 244 1550 fax: 058 244 1501 Toerisme in Cijfers 2003 2007 Toerdata Noord is een samenwerkingsverband op toeristisch recreatief gebied van de provincies Groningen, Friesland en Drenthe. De uitvoering is in handen van het Instituut

Nadere informatie

2003-59. Cofinanciering INTERREG-project Oranjerie en completeren tuin De Buitenplaats te Eelde

2003-59. Cofinanciering INTERREG-project Oranjerie en completeren tuin De Buitenplaats te Eelde 2003-59 Cofinanciering INTERREG-project Oranjerie en completeren tuin De Buitenplaats te Eelde Voorgestelde behandeling: - Statencommissie Cultuur en Welzijn op 7 mei 2003 - provinciale staten op 26 mei

Nadere informatie

Toerisme in perspectief

Toerisme in perspectief Toerisme in perspectief NBTC afdeling Research Leidschendam 30-1-2012 Inleiding In dit rapport wordt op hoofdlijnen een beeld geschetst van trends en ontwikkelingen in het (internationaal) toerisme en

Nadere informatie

Subsidiëring Investerings- en Ontwikkelingsmaatschappij voor Noord-Nederland ten behoeve van de Drentse Participatie Maatschappij

Subsidiëring Investerings- en Ontwikkelingsmaatschappij voor Noord-Nederland ten behoeve van de Drentse Participatie Maatschappij 2004-98 Subsidiëring Investerings- en Ontwikkelingsmaatschappij voor Noord-Nederland ten behoeve van de Drentse Participatie Maatschappij Voorgestelde behandeling: - Statencommissie Bestuur, Financiën

Nadere informatie

Bestuurlijke programmaopdrachten 2009-2010 Regio Groningen-Assen

Bestuurlijke programmaopdrachten 2009-2010 Regio Groningen-Assen Bestuurlijke programmaopdrachten - Regio Groningen-Assen stuurgroep 22 juni Bijlage 3 Bestuurlijke programmaopdrachten.doc Bestuurlijke programmaopdracht bereikbaarheid Verbetering en waarborging bereikbaarheid

Nadere informatie

College van Gedeputeerde Staten statenvoorstel. Aan Provinciale Staten, PS2008MME13-1 -

College van Gedeputeerde Staten statenvoorstel. Aan Provinciale Staten, PS2008MME13-1 - PS2008MME13-1 - College van Gedeputeerde Staten statenvoorstel Datum : 6 mei 2008 Nummer PS : PS2008MME13 Afdeling : ECV Commissie : MME Registratienummer : 2008int221948 Portefeuillehouder : Ekkers Titel

Nadere informatie

TOERISME EN RECREATIE ALGEMEEN

TOERISME EN RECREATIE ALGEMEEN Kerncijfers TOERISME EN RECREATIE ALGEMEEN Vakanties van Nederlanders Ontwikkeling vakantieparticipatie* (%) van de Nederlandse bevolking 81% 82% 81% 4 28% 29% 28% 31% 33% 33% 21% 21% Alleen in buitenland

Nadere informatie

Vervolg en gebiedsproces WBP 5

Vervolg en gebiedsproces WBP 5 Vervolg en gebiedsproces WBP 5 1 Inleiding Het WBP5 strategisch deel ligt voor. Hiermee is het WBP 5 niet af, maar staat het aan het begin van het gebiedsproces en het interne proces om tot een uitvoeringsprogramma

Nadere informatie

Overzicht projecten Programma De Nieuwe Afsluitdijk

Overzicht projecten Programma De Nieuwe Afsluitdijk Overzicht projecten Programma De Nieuwe Afsluitdijk Exclusief de projecten die meegenomen worden in het Rijkscontract (deze zijn apart hiervan uitgebreider toegelicht) Volgnum Mobiliteit 1 Verruiming sluis

Nadere informatie

Gesubsidieerd zaken doen in Duitsland. Effecten van NIOF subsidies en een nadere analyse van het vermarkten van producten binnen dat kader

Gesubsidieerd zaken doen in Duitsland. Effecten van NIOF subsidies en een nadere analyse van het vermarkten van producten binnen dat kader Gesubsidieerd zaken doen in Duitsland Effecten van NIOF subsidies en een nadere analyse van het vermarkten van producten binnen dat kader Inhoudsopgave 1. Inleiding 3. Analyse 3 3. Inzicht in Noord-Nederlandse

Nadere informatie

Kracht van regiomerken onderzoek 2013 Provincie Flevoland. Den Haag, december 2013

Kracht van regiomerken onderzoek 2013 Provincie Flevoland. Den Haag, december 2013 Kracht van regiomerken onderzoek 2013 Provincie Flevoland Den Haag, december 2013 Aanleiding onderzoek regiobranding gaat tegenwoordig verder dan alleen promotie ontwikkeling van toeristisch merk inzicht

Nadere informatie

Aanpak arbeidsmarkt Zuidoost-Nederland 2016-2020. Illustratie regionaal arbeidsmarkt dashboard. Inleiding

Aanpak arbeidsmarkt Zuidoost-Nederland 2016-2020. Illustratie regionaal arbeidsmarkt dashboard. Inleiding Aanpak arbeidsmarkt Zuidoost-Nederland 2016-2020 Illustratie regionaal arbeidsmarkt dashboard. Inleiding Wil Zuidoost-Nederland als top innovatie regio in de wereld meetellen, dan zal er voldoende en goed

Nadere informatie

Werkgelegenheidsonderzoek 2010

Werkgelegenheidsonderzoek 2010 2010 pr ov i nc i e g r oni ng e n Wer kgel egenhei dsonder zoek Eenanal ysevandeont wi kkel i ngen i ndewer kgel egenhei di nde pr ovi nci egr oni ngen Werkgelegenheidsonderzoek 2010 Werkgelegenheidsonderzoek

Nadere informatie

Meerjarenprogramma Ambitiedocument 2016-2020

Meerjarenprogramma Ambitiedocument 2016-2020 Meerjarenprogramma Ambitiedocument 2016-2020 Agribusiness Economie & Logistiek Recreatie & Toerisme maandag 15 juni 2015, bijeenkomst voor raadsleden Naar een nieuw Programma Jaar 2011-2014 2015 2015 2015

Nadere informatie

Van huidige naar gewenste situatie Projectbureau Vrolijks, Breda

Van huidige naar gewenste situatie Projectbureau Vrolijks, Breda Bijeenkomst Watersportverbond Regio Vecht en Plassen Van huidige naar gewenste situatie Projectbureau Vrolijks, Breda Vergrijzing van onze sector is het kernprobleem! 2 bootgebruik 25.000 verweesde schepen

Nadere informatie

FORUM Monitor Allochtonen op de arbeidsmarkt: effecten van de economische crisis 2 e kwartaal 2009

FORUM Monitor Allochtonen op de arbeidsmarkt: effecten van de economische crisis 2 e kwartaal 2009 FORUM Monitor Allochtonen op de arbeidsmarkt: effecten van de economische crisis 2 e kwartaal 29 Groei van werkloosheid onder zet door! In het 2 e kwartaal van 29 groeide de werkloosheid onder (niet-westers)

Nadere informatie

Landbouwfonds voor plattelandsontwikkeling en het Europees Fonds voor maritieme zaken en

Landbouwfonds voor plattelandsontwikkeling en het Europees Fonds voor maritieme zaken en Beleidsregel MKB-Regeling Het dagelijks bestuur van het Samenwerkingsverband Noord-Nederland zijnde Management Autoriteit Noord-Nederland; gelet op de Verordening (EU) nr. 1301/2013 van het Europees Parlement

Nadere informatie

Toeristische Visie 2015

Toeristische Visie 2015 Toeristische Visie 2015 Raadsinformatieavond 2 september 2015 www.regioalkmaar.nl Regio Alkmaar 7 gemeenten 288.000 inwoners Aanleiding Noodzaak en urgentie Merkkracht streken 2013 Bron: Hendrik Beerda.

Nadere informatie

1.1 Bevolkingsontwikkeling 9. 1.2 Bevolkingsopbouw 10. 1.2.1 Vergrijzing 11. 1.3 Migratie 11. 1.4 Samenvatting 12

1.1 Bevolkingsontwikkeling 9. 1.2 Bevolkingsopbouw 10. 1.2.1 Vergrijzing 11. 1.3 Migratie 11. 1.4 Samenvatting 12 inhoudsopgave Samenvatting 3 1. Bevolking 9 1.1 Bevolkingsontwikkeling 9 1.2 Bevolkingsopbouw 10 1.2.1 Vergrijzing 11 1.3 Migratie 11 1.4 Samenvatting 12 2. Ontwikkelingen van de werkloosheid 13 2.1 Ontwikkeling

Nadere informatie

stad cijfers Inleiding Kerncijfers Werkgelegenheid Toename aantal banen Tabel 1: Banen en vestigingen

stad cijfers Inleiding Kerncijfers Werkgelegenheid Toename aantal banen Tabel 1: Banen en vestigingen stad cijfers Inleiding Deze aflevering van Stadcijfers presenteert de nieuwste informatie over de ontwikkeling van het aantal banen en het aantal vestigingen in de gemeente Groningen. Deze belangrijke

Nadere informatie

Ontwikkelingen op de agrarische grondmarkt tot 1 juli 2004.

Ontwikkelingen op de agrarische grondmarkt tot 1 juli 2004. Ontwikkelingen op de agrarische grondmarkt tot 1 juli 2004. 1 In deze notitie wordt een beeld geschetst van de ontwikkelingen op de agrarische grondmarkt over de periode vanaf 1 januari tot 1 juli 2004.

Nadere informatie

Kengetallen Mobiliteitsbranche 2003-2013

Kengetallen Mobiliteitsbranche 2003-2013 Kengetallen Mobiliteitsbranche 2003-2013 Kengetallen Mobiliteitsbranche 2003-2013 drs. W. van Ooij MarktMonitor Januari 2015 Kengetallen Mobiliteitsbranche 2003-2013 . Kengetallen Mobiliteitsbranche 2003-2013

Nadere informatie

Besluitvorming. Plafond/streefbedrag 10.000.000. Minimumbedrag 0

Besluitvorming. Plafond/streefbedrag 10.000.000. Minimumbedrag 0 Criteria Naam en nummer Soort Instellingsdatum Besluitvorming Nut en noodzaak Functie Doel Ambtelijk beheerder Voeding Toelichting B0442003 Reserve Cofinancieringsfonds Kennis en innovatie Bestemmingsreserve

Nadere informatie

Allochtonen op de arbeidsmarkt 2009-2010

Allochtonen op de arbeidsmarkt 2009-2010 FORUM Maart Monitor Allochtonen op de arbeidsmarkt 9-8e monitor: effecten van de economische crisis In steeg de totale werkloosheid in Nederland met % naar 26 duizend personen. Het werkloosheidspercentage

Nadere informatie

Bestedingenonderzoek VVV Zuid-Limburg Verdeling toeristische bestedingen

Bestedingenonderzoek VVV Zuid-Limburg Verdeling toeristische bestedingen Bestedingenonderzoek VVV Zuid-Limburg Verdeling toeristische bestedingen Rapportage in opdracht van: Stichting VVV Zuid-Limburg September 2015 Projectnummer 15.060 Biesbosweg 16C 5145 PZ Waalwijk tel.:

Nadere informatie

Sociale media in Nederland Door: Newcom Research & Consultancy

Sociale media in Nederland Door: Newcom Research & Consultancy Sociale media in Nederland Door: Newcom Research & Consultancy Sociale media hebben in onze samenleving een belangrijke rol verworven. Het gebruik van sociale media is groot en dynamisch. Voor de vierde

Nadere informatie

Binnenstad Den Haag. Beste Binnenstad van Nederland 2013-2015

Binnenstad Den Haag. Beste Binnenstad van Nederland 2013-2015 Binnenstad Den Haag Wonen boven winkels Nederland 26 maart 2015 Ad Dekkers directeur Bureau Binnenstad Den Haag Beste Binnenstad van Nederland 2013-2015 1 De sterke punten Visie Consequente uitvoering

Nadere informatie

Economisch belang toerisme & vrije tijd. Augustus 2008

Economisch belang toerisme & vrije tijd. Augustus 2008 Economisch belang toerisme & vrije tijd Augustus 2008 1 Inleiding De bijdrage van de toerisme en vrije tijdsector aan de Nederlandse samenleving is groot. De sector draagt bij aan de kwaliteit van het

Nadere informatie

18 december 2012. Social Media Onderzoek. MKB Nederland

18 december 2012. Social Media Onderzoek. MKB Nederland 18 december 2012 Social Media Onderzoek MKB Nederland 1. Inleiding Er wordt al jaren veel gesproken en geschreven over social media. Niet alleen in kranten en tijdschriften, maar ook op tv en het internet.

Nadere informatie

AL IN JANUARI 2007 BEREIKTEN WE MET HET MINISTERIE VAN ECONOMISCHE ZAKEN (EZ) VOLLEDIGE INSTEMMING OVER DE INHOUD VAN HET NIEUWE PROGRAMMA VOOR

AL IN JANUARI 2007 BEREIKTEN WE MET HET MINISTERIE VAN ECONOMISCHE ZAKEN (EZ) VOLLEDIGE INSTEMMING OVER DE INHOUD VAN HET NIEUWE PROGRAMMA VOOR 20 AL IN JANUARI 2007 BEREIKTEN WE MET HET MINISTERIE VAN ECONOMISCHE ZAKEN (EZ) VOLLEDIGE INSTEMMING OVER DE INHOUD VAN HET NIEUWE PROGRAMMA VOOR ECONOMISCHE STRUCTUURVERSTERKING KOERS NOORD: OP WEG NAAR

Nadere informatie

Gedeputeerde Staten. 2012 HK Haarlem. Betreft: beleidsinformatie jeugdzorg. Geachte leden,

Gedeputeerde Staten. 2012 HK Haarlem. Betreft: beleidsinformatie jeugdzorg. Geachte leden, POSTBUS 3007 2001 DA HAARLEM Provinciale Staten van Noord-Holland door tussenkomst van de Statengriffier, mr. J.J.M. Vrijburg Florapark 6, kamer L-104 2012 HK Haarlem Gedeputeerde Staten Uw contactpersoon

Nadere informatie

.., Algemene Rekenkamer. BEZORGEN De Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Gen era a Binnenhof 4 2513 AA Den Haag

.., Algemene Rekenkamer. BEZORGEN De Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Gen era a Binnenhof 4 2513 AA Den Haag Algemene Rekenkamer.., BEZORGEN De Voorzitter van de Tweede Kamer der StatenGen era a Binnenhof 4 2513 AA Den Haag Lange Voorhout 8 Postbus 20015 2500 EA Den Haag T 070 3424344 070 3424130 voorlichting@rekenkamer.nl

Nadere informatie

Starters zien door de wolken toch de zon

Starters zien door de wolken toch de zon M201206 Starters zien door de wolken toch de zon drs. A. Bruins Zoetermeer, mei 2012 Starters zien door de wolken toch de zon Enkele jaren nadat zij met een bedrijf zijn begonnen, en met enkele jaren financieel-economische

Nadere informatie

Fryslân Fernijt. Een nieuw Fries programma voor innovatie

Fryslân Fernijt. Een nieuw Fries programma voor innovatie Een nieuw Fries programma voor innovatie Om innovatie in Fryslân een impuls te geven hebben de en de Europese Commissie het Regionaal Innovatie Programma Fryslân (RIPF) opgezet. Dit programma wil de in

Nadere informatie

Extra impuls gemeenten voor scheiding kunststof verpakkingsafval van huishoudens

Extra impuls gemeenten voor scheiding kunststof verpakkingsafval van huishoudens Extra impuls gemeenten voor scheiding kunststof verpakkingsafval van huishoudens Inhoud 1. Inleiding 3 2. Opzet 4 3. Voorwaarden en procedure 5 3.1 Eisen aan de projecten 5 3.2 Indienen van projecten 6

Nadere informatie

Aanleiding: Met deze brief brengen wij u graag op de hoogte van de ontwikkelingen op het gebied van toerisme en recreatie in de gemeente Drimmelen.

Aanleiding: Met deze brief brengen wij u graag op de hoogte van de ontwikkelingen op het gebied van toerisme en recreatie in de gemeente Drimmelen. Raadsbrief Made, 18 april 2011 Registratienr.: Onderwerp: Evaluatie Toerisme 2010 Portefeuillehouder: Ambtelijke coördinatie: Steller: M. Vos-Kroeze Grondgebied S. van Dijk Aanleiding: Met deze brief brengen

Nadere informatie

Traject Tilburg. Aanvragers: Gemeente Tilburg. Adviseur: Monique Postma, Alleato, CMO-net

Traject Tilburg. Aanvragers: Gemeente Tilburg. Adviseur: Monique Postma, Alleato, CMO-net Traject Tilburg Aanvragers: Gemeente Tilburg Adviseur: Monique Postma, Alleato, CMO-net Opgave: Beantwoorde ondersteuningsvraag In Tilburg is het traject Welzijn Nieuwe Stijl onderdeel van een groter programma

Nadere informatie

Subsidieverdelingstool: meer inzicht in subsidie-uitgaven. Snelstarthandleiding

Subsidieverdelingstool: meer inzicht in subsidie-uitgaven. Snelstarthandleiding Subsidieverdelingstool: meer inzicht in subsidie-uitgaven Snelstarthandleiding 1 Inleiding In de snelstarthandleiding op de eerste pagina van deze toelichting ziet u de belangrijkste knoppen en informatie

Nadere informatie

Aantal bijlagen: 1 Agendapunt: 10. Onderwerp Vervolg kleinschalige recreatieknooppunten op het boerenerf

Aantal bijlagen: 1 Agendapunt: 10. Onderwerp Vervolg kleinschalige recreatieknooppunten op het boerenerf Adviescommissie 30 maart 2010 Dagelijks bestuur 8 april 2010 / 10 juni 2010 (mondeling) Algemeen bestuur 1 juli 2010 Aantal bijlagen: 1 Agendapunt: 10 Onderwerp Vervolg kleinschalige recreatieknooppunten

Nadere informatie

Opvallend in deze figuur is het grote aantal bedrijven met een vergunning voor exact 340 stuks melkvee (200 melkkoeien en 140 stuks jongvee).

Opvallend in deze figuur is het grote aantal bedrijven met een vergunning voor exact 340 stuks melkvee (200 melkkoeien en 140 stuks jongvee). Ontwikkeling melkveebedrijven in Utrecht, Gelderland en Brabant Analyse van mogelijke groei van melkveebedrijven op basis van gegevens van CBS en provincies Het CBS inventariseert jaarlijks de feitelijk

Nadere informatie

Woningmarktrapport 4e kwartaal 2015. Gemeente Amsterdam

Woningmarktrapport 4e kwartaal 2015. Gemeente Amsterdam Woningmarktrapport 4e kwartaal 215 Gemeente Amsterdam Aantal verkochte woningen naar type (NVM) 3 Aantal verkocht 25 2 15 1 5 Tussenwoning Hoekwoning Twee onder één kap Vrijstaand Appartement 1e kwartaal

Nadere informatie

Hotels. Rabobank Cijfers & Trends. Trends. Kansen en bedreigingen. Branche-informatie

Hotels. Rabobank Cijfers & Trends. Trends. Kansen en bedreigingen. Branche-informatie Hotels Hotels hebben als hoofdactiviteit het verstrekken van logies. Logiesverstrekkers zonder sterclassificatie (dit loopt van één ster tot vijf sterren) mogen zich geen hotel noemen. Dit geldt bijvoorbeeld

Nadere informatie

Economische monitor. Voorne PutteN 5 GEMEENTEN. 4 e editie. Opzet en inhoud

Economische monitor. Voorne PutteN 5 GEMEENTEN. 4 e editie. Opzet en inhoud 4 e editie Economische monitor Voorne PutteN Opzet en inhoud In 2010 verscheen de eerste editie van de Economische Monitor Voorne-Putten, een gezamenlijk initiatief van de vijf gemeenten Bernisse, Brielle,

Nadere informatie

Aantal bijlagen: 2 Agendapunt: 10

Aantal bijlagen: 2 Agendapunt: 10 Adviescommissie 10 oktober 2011 Dagelijks bestuur 27 oktober 2011 Algemeen bestuur 21 november 2011 Aantal bijlagen: 2 Agendapunt: 10 Onderwerp Toeristische Overstappunten Laag Holland Het algemeen bestuur

Nadere informatie

Officiële uitgave van het Koninkrijk der Nederlanden sinds 1814. Deelregeling Jij maakt het mee Fonds voor Cultuurparticipatie 2013 2016

Officiële uitgave van het Koninkrijk der Nederlanden sinds 1814. Deelregeling Jij maakt het mee Fonds voor Cultuurparticipatie 2013 2016 STAATSCOURANT Officiële uitgave van het Koninkrijk der Nederlanden sinds 1814. Nr. 29620 21 oktober 2013 Deelregeling Jij maakt het mee Fonds voor Cultuurparticipatie 2013 2016 10 oktober 2013 Het bestuur

Nadere informatie

Actualisatie verdeelmodel jeugdzorg 2009

Actualisatie verdeelmodel jeugdzorg 2009 Aan: Van: Ashna Nakched Evert Pommer en Klarita Sadiraj Inlichtingen bij Evert Pommer e.pommer@scp.nl T 7947 kamer D-0608 Datum 24 januari 2010 Actualisatie verdeelmodel jeugdzorg 2009 Het ministerie van

Nadere informatie

Offerte. Inleiding. Projectopdracht

Offerte. Inleiding. Projectopdracht Offerte aan van Directeur MEVA drs. C.E. M., Ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en Sport. Centrum voor Beleidsstatistiek, Centraal Bureau voor de Statistiek onderwerp Offerte Inkomenspositie Chronisch

Nadere informatie

Aan de Statenleden van de provincies Fryslân, Groningen en Drenthe. Groningen 30 juni 2015 Behandeld door bestuurszaken SNN Telefoonnummer 050 5224942

Aan de Statenleden van de provincies Fryslân, Groningen en Drenthe. Groningen 30 juni 2015 Behandeld door bestuurszaken SNN Telefoonnummer 050 5224942 Aan de Statenleden van de provincies Fryslân, Groningen en Drenthe Groningen 30 juni 2015 Behandeld door bestuurszaken SNN Telefoonnummer 050 5224942 E-mail bestuur@snn.eu Briefnummer UP-15-15096 Bijlage

Nadere informatie

3.1.5 Ontwikkelagenda Recreatie en Toerisme (aanvalsplan R&T)

3.1.5 Ontwikkelagenda Recreatie en Toerisme (aanvalsplan R&T) 3.1.5 Ontwikkelagenda Recreatie en Toerisme (aanvalsplan R&T) In het collegeprogramma 2015-2019 nemen de ambities voor een sterke sector Recreatie en Toerisme een stevige plaats in. Het verbeteren van

Nadere informatie

Woningtransacties per kwartaal Nederland

Woningtransacties per kwartaal Nederland Woningtransacties op niveau 2008, koopsom slechts 10% onder topjaar De Nederlandse woningmarkt draait op volle toeren. In de eerste negen maanden van 2015 zijn door het Kadaster 125.859 woningtransacties

Nadere informatie