Strategische Rationale Bijlage bij DEEL A 1. De missie van DELTA 2. De bedrijfsactiviteiten van DELTA

Save this PDF as:
 WORD  PNG  TXT  JPG

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Strategische Rationale Bijlage bij DEEL A 1. De missie van DELTA 2. De bedrijfsactiviteiten van DELTA"

Transcriptie

1 Strategische Rationale Bijlage bij DEEL A Deze Strategische Rationale is een toelichting op de algehele bedrijfsstrategie en activiteiten van de DELTA- groep. In het kader van dit voorstel van KCBII wordt de visie op de elektriciteitsmarkt en opwekkingstechnologieën in het bijzonder toegelicht. De Strategische Rationale is het resultaat van de Strategie review die directie en RvC DELTA deze zomer hebben doorlopen en een beleidssamenvatting van de conclusies uit de strategische scenario s die tijdens de Strategiebespreking met de AvA in de eerstvolgende informele en besloten aandeelhoudersbijeenkomst in november worden doorlopen. Deze beleidssamenvatting is uiteraard een openbaar stuk; omwille van de bedrijfsgevoelige informatie hebben de achterliggende scenario s een vertrouwelijke status. Uiteraard zal DELTA de achterliggende scenario s en strategische conclusies in besloten setting nader toe lichten en met de aandeelhouders bespreken. 1. De missie van DELTA DELTA staat midden in de Zeeuwse samenleving en ontzorgt zijn klanten door het invullen van (multi-) utilitydiensten op basis van structureel partnerschap en een geïntegreerde ketenbenadering. Vanuit Zeeuwse roots en een Europese blik met oog voor mens, milieu en maatschappij. DELTA levert een bijdrage aan de energietransitie en een gezonder milieu. DELTA doet dat op basis van toegevoegde waarde voor de klant, zijn aandeelhouders en medewerkers. 2. De bedrijfsactiviteiten van DELTA De bedrijfsactiviteiten van DELTA worden uitgevoerd in een drietal segmenten. Per segment worden de belangrijkste strategische hoofdlijnen behandeld: Netwerken/Gereguleerd Het betreft hier de infrastructuur van het Zeeuwse elektriciteit-, gas en waternetwerk (DNWB en Evides) en de ondersteunende activiteiten vanuit de INFRA- divisie. DNWB maakt als Zeeuwse zorgdrager van veilige, toegankelijke en doelmatige Bijlage bij DEEL A 1

2 energietransportnetten de energietransitie mede mogelijk, zij doet dit door strategisch assetmanagement waarbij de vertaling van lange termijn ontwikkelingen naar korte termijn acties centraal staan. Haar mogelijke schaalnadeel compenseert zij door actieve samenwerking met grote netbeheerders en een intensief partnerschap met INFRA. INFRA verricht als multi- utility serviceprovider infrastructurele werken voor zowel DNWB, Evides als voor de kabelactiviteiten (televisie, internet en telefonie). Energie Dit segment telt drie divisies die een belangrijke schakel vormen in de energieketen. AD& O (Asset Development& Operations) beheert en ontwikkelt energie installaties zoals EPZ, de Sloecentrale, windmolens en het project KCBII. Zij streeft naar een competitieve assetportfolio & excellent operationeel management. OTS (Origination, Trade& Supply) vermarkt de opgewekte stroom en optimaliseert via energie gerelateerde handelsactiviteiten en integraal risicomanagement de resultaten van het segment Energie. Consument en Zakelijk bedient de Zeeuwse samenleving met energie en kabeldiensten en richt zich voor wat betreft energie daarbij ook op grootzakelijke klanten in heel Nederland. Als Zeeuwse Multi- utilityprovider bindt zij klanten door toegevoegde waarde, onderscheidend vermogen& een faire deal. Afval De afvalactiviteiten binnen DELTA zijn sinds medio 2010 volledig ondergebracht binnen de INDAVER- groep. Een eerste speerpunt is de dienstverlening aan (semi-) overheden voor wat betreft het huishoudelijk en biomassa afval in Nederland, België en Ierland. Een tweede speerpunt is de grootschalige verwerking op Europees niveau van industrieel afval, via het ontzorgingsconcept Total Waste Management. Deze benadering is gericht op de grotere industriële ondernemingen in Noord West Europa. 3. Hoofddoelstellingen van DELTA De hierboven genoemde activiteiten leveren een bijdrage aan de DELTA- breed geformuleerde 5 hoofddoelstellingen: DELTA the Multi-Utility Company 1. Bijdragen aan de energietransitie DELTA gelooft in een toekomst waarin energie op lange termijn volledig hernieuwbaar, of minimaal CO 2 neutraal, opgewekt zal worden. Tot die tijd zal een mix van energiebronnen (waaronder fossiel, hernieuwbaar, waste-to-energy en kernenergie) in de Bijlage bij DEEL A 2

3 stijgende energievraag moeten voldoen. Hierbij zal de opwekking geschieden door een combinatie van decentrale en centrale opwekkingstechnologieën. 2. Bijdragen aan CO 2 reductie Het is algemeen aanvaard dat de huidige CO 2 uitstoot leidt tot grote veranderingen in het klimaat. Een significante bijdrage aan de realisatie van CO 2 reductie is voor DELTA een belangrijke doelstelling, zij streeft hierbij naar CO 2 neutraliteit in Dit kan worden bereikt via een combinatie van acties waaronder aandacht voor energiebesparing, ontwikkeling van hernieuwbare energiebronnen en kernenergie als onmisbare (CO 2 neutrale) schakel in de eerder genoemde energietransitie. 3. Aanbieden van competitieve& onderscheidende diensten DELTA heeft een portfolio aan bedrijfsactiviteiten die elk individueel competitief dienen te zijn in hun eigen markt. Via de Multi utility propositie kan hier aanvullende toegevoegde waarde voor de klant aan worden toegevoegd. Dit dient te resulteren in maximale klantenbinding en -tevredenheid. 4. Investeren in zijn Zeeuwse maatschappelijke positie DELTA is zich bewust van zijn bijzondere positie in de Zeeuwse samenleving. Dit uit zich in het streven van behoud van zelfstandigheid (en daarmee hoogwaardige werkgelegenheid in Zeeland), een grote binding met Zeeuwen & Zeeland en (waar mogelijk en rendabel) substantiële investeringen in de Zeeuwse economie. 5. Bieden van een marktconform rendement Voor zijn aandeelhouders streeft DELTA naar een marktconform rendement, hierbij rekening houdend met de overige doelstellingen en de publieke waarde van een adequaat dividendrendement. Het investeringsbeleid, dat afgeleid is uit de hierboven beschreven strategie, kenmerkt zich als selectief en restrictief gericht op de drie kernactiviteiten. Het accent binnen Netwerken ligt hierbij op een stabiele en berouwbare energievoorziening en een volgend investeringsbeleid. Ten aanzien van Energie worden investeringen gebaseerd op het ondersteunen van de energietransitie waarbij kernenergie wordt gezien als de geprefereerde basislast opwekkingstechnologie en een groter aandeel van hernieuwbare energie in de DELTA portfolio (mits economisch rendabel). Deze keuzes worden bij behandeling van de visie op de energiemarkt nader toegelicht. Voor wat betreft Afval ligt de nadruk op het optimaliseren en versterken van de huidige assetportfolio, het ondersteunen van de sterke positie op de thuismarkten voor huishoudelijk afval en modernisering van de biomassa activiteiten. 4. De elektriciteitsmarkt Het resultaat van de geliberaliseerde elektriciteitsmarkt, is een vrije markt waarin gebruikers kunnen kiezen uit onderling concurrerende elektriciteitsleveranciers. Het is ook de vrije markt waarin de concurrentie tussen elektriciteitsproducenten, een te ruim aanbod aan elektriciteitsproductie capaciteit heeft opgeleverd. Met als gevolg een sterk gedaalde elektriciteitsprijs. De prijsdaling is zo sterk dat sommige elektriciteitscentrales dezer dagen maar ternauwernood de variabele kosten terugverdienen, laat staan de investeringen en gemaakte vermogenskosten. Het ruime aanbod aan elektriciteit is primair ontstaan doordat de elektriciteitsproducerende ondernemingen, onafhankelijk van elkaar, besloten nieuwe elektriciteitscentrales te bouwen. De individuele ondernemingen zagen investeringsmogelijkheden op grond van de stijgende vraag naar elektriciteit, en de voorziene vervanging van verouderde centrales. In de dagen voor de liberalisering werd, de benodigde en beschikbare elektriciteitsproductiecapaciteit, op nationaal niveau afgestemd. In de huidige vrije markt, is deze centrale coördinatie niet meer mogelijk en bepalen de individuele ondernemingen onafhankelijk van elkaar, of zij investeren in nieuwe elektriciteitsproductie installaties of niet. Uiteindelijk bleken veel ondernemingen de afgelopen jaren vergelijkbare investeringskeuzes te hebben gemaakt, met als resultaat een fors elektriciteitsproductie overschot. Bijlage bij DEEL A 3

4 Dit overschot werd onverwacht hard voelbaar toen de vraag naar elektriciteit, bij vooral de grote ondernemingen, aan het begin van de recessie in 2009 fors terugviel. Na de liberalisering en consolidatie, is de elektriciteitsmarkt nu bezig met de integratie tot één Europese elektriciteitsmarkt. Nederland vormt samen met de landen om haar heen al een geïntegreerde groothandels elektriciteitsmarkt. De prijzen in de verschillende landen liggen daardoor op vergelijkbare niveaus en de exacte locatie van een elektriciteitsproductie installatie is daardoor vanuit het totaal van de Europese elektriciteitsvoorziening van ondergeschikt belang. Voor de individuele ondernemer is de locatie wel relevant en ook voor het land van vestiging daar de emissies van broeikasgassen nationale doelstellingen betreffen. Het overschot is geen blijvend fenomeen. Daar de huidige zeer lage prijsniveaus, het niet langer rechtvaardigen dat ondernemingen investeren in nieuwe centrales, wordt er op het moment aanzienlijk minder geïnvesteerd in nieuwe elektriciteitsproductiecapaciteit dan voorheen. Bovendien heeft de consolidatiegolf in de Europese energiemarkten, veel pan-europese energiebedrijven doen ontstaan die door grote, kostbare overnames nu te kampen hebben met hoge schulden en een gebrek aan kapitaal voor nieuwe investeringen. Veel projecten voor de nieuwbouw van centrales zijn dan ook afgezegd of voorlopig uitgesteld. Ongeacht het type elektriciteitsproductie installaties, is de levensduur beperkt. Door slijtage, door de onderlinge concurrentie op variabele productiekosten en door de steeds scherper worden emissienormen en, gaan in eerste instantie de minst efficiënte en/of meest broeikasgassen emitterend centrales van het elektriciteitsnet. Dit betreft vooral de kolencentrales en in mindere mate gascentrales. De beschikbare elektriciteitsproductie capaciteit zal dus uiteindelijk vanzelf gaan dalen. Daarnaast zijn er tekenen van herstel in de vraag naar elektriciteit. De lange termijn verwachtingen voor de elektriciteitsvraag in Europa, schommelen rond de 1,5% per jaar. Deze verwachtingen hangen nauw samen met de verwachte economische ontwikkelingen. 5. DELTA Strategie Elektriciteit DELTA heeft als uitgangspunt een CO 2 neutrale elektriciteitsopwekking in 2050, dit streven is gebaseerd op de gewenste bijdrage aan de energietransitie ten behoeve van de klimaatproblematiek. Weliswaar heeft de huidige productieportfolio van DELTA al een relatief lage uitstoot CO 2 ten opzichte van het Nederlandse gemiddelde, maar met de doelstelling van 2050 in gedachten, zijn additionele stappen noodzakelijk. Bij het bepalen van deze stappen, is het belangrijk dat er een nadrukkelijke bijdrage aan het realiseren van de genoemde 5 hoofddoelstellingen van DELTA wordt gerealiseerd. Dit betekent onder meer dat er waarde voor de aandeelhouders wordt gecreëerd en dat de keuzes ondersteunend zijn aan het Nederlandse energiebeleid. Dit energiebeleid is gericht op een betaalbare, betrouwbare en leveringszekere toekomstige energievoorziening. Bijlage bij DEEL A 4

5 Door het uitblijven van de nieuwe investeringen in elektriciteitsproductie installaties, zal het huidige overschot aan productiecapaciteit teruglopen. De noodzakelijke CO 2 reductie en leveringszekerheid richting 2050 kan echter alleen bereikt worden door te blijven investeren in de energietransitie. De energiewereld is een globale markt en de stijgende behoefte aan alle vormen van energie, waaronder de fossiele brandstoffen voor de elektriciteitsproductie, zal uiteindelijk ook leiden tot stijgende kosten in Nederland. Vooral de fors gestegen vraag naar energie in opkomende economieën beïnvloedt de prijs die wij in Nederland betalen voor gas en kolen. Het terugbrengen van de emissies van CO 2 zal door de afnemende beschikbaarheid van CO 2 emissierechten zorgen voor prijsstijgingen. Daarnaast brengt de transitie naar een CO 2 vrije energiewereld additionele kosten met zich mee die de overheid niet onbeperkt kan financieren. De toekomstige betaalbaarheid van onze energievoorziening is daarmee een belangrijk aandachtspunt. De elektriciteitsprijzen zijn op dit moment relatief laag; DELTA verwacht echter dat prijsstijgingen op termijn onvermijdelijk zijn. 6. DELTA investeringsopties elektriciteitsproductie DELTA heeft voor het investeren in nieuwe elektriciteitsproductie installaties verschillende opties in overwegingen genomen. Opties zijn primair: kerncentrales, kolencentrales, gascentrales, gespecialiseerde biomassa centrales, windmolens en zonne-energie. Onderstaande tabel geeft een overzicht van de opties en de evaluatie criteria. Kosten/MWh Volwassenheid technologie Prijsgevoeligheid brandstof Onafhankelijkheid van subsidies Verwacht financieel rendement CO 2 neutraal Leveringszekerheid Kernenergie Gas (CCGT) Kolen Wind op land Wind op Zee Biomassa (100%) / Getijden Veel van deze opties zijn essentieel in de energietransitie en de toekomstige energievoorziening maar voor toepassing in de nabije toekomst nog te kostbaar. Dit geldt met name voor decentrale maar ook deels voor centrale opwekopties. De betrokken technologieën zijn nog niet voldoende uitontwikkelt voor toepassing op grote schaal of sterk afhankelijk van een brandstofprijs. Wind op land en zonne-energie bieden veel potentieel als decentrale elektriciteitsleveranciers maar bieden niet afdoende leveringszekerheid. De opvang van de wisselende elektriciteitsproductie uit wind en zonne-energie vergen veel aandacht en brengen de nodige kosten met zich mee en de noodzaak resteert andere opwektechnologieën beschikbaar te hebben. Wind op land bijvoorbeeld produceert slechts elektriciteit voor 25% van de tijd. De opties voor grootschalige basislast elektriciteitsopwekking bestaan vanuit de Nederlandse context primair uit wind-op-zee, gespecialiseerde biomassa centrales, moderne gascentrales en kernenergie. Wind-op-zee en biomassa hebben beide als nadeel dat deze vanwege de hoge kostprijs per MWh, sterk afhankelijk zijn van financiële ondersteuning. Ook gas met een sterke afhankelijkheid van de brandstofprijs en in toenemende de CO 2 prijs, draagt als basislast leverancier minder bij aan de betaalbaarheid van de energievoorziening dan kernenergie. Een van de voordelen van kernenergie is de beperkt afhankelijk van de brandstofprijs. Overigens ziet DELTA wel een belangrijke rol weggelegd voor gas als flexibele elektriciteitsopwekking. Om wisseling in de elektriciteitsproductie op efficiënt wijze op te kunnen vangen, is onder andere gas ideaal. Bovendien zijn moderne gas centrales weliswaar niet CO 2 Bijlage bij DEEL A 5

6 vrij maar stoten deze aanzienlijk minder CO 2 uit dan moderne kolencentrales. Voor DELTA zijn kolen vanwege de CO 2 emissies geen alternatief. Weliswaar wordt er hard gewerkt aan het ontwikkelen van opslagtechnologie voor CO 2 doch de kosten voor het afvangen en opslaan van CO 2 zijn zo hoog dat dit de betaalbaarheid van elektriciteit sterk nadelig beïnvloedt. Kernenergie is uitermate geschikt voor het opwekken van de basislast; de minimum hoeveelheid elektriciteit die de maatschappij op enig moment in de tijd nodig heeft. DELTA levert, door mogelijke investeringen, daarbij een hoge bijdrage aan een schone, betrouwbare energievoorziening. 7. Economische vergelijking elektriciteit opwekkingstechnologieën Op basis van een recente analyse van kosten per opwektechnologie, ontstaat het onderstaande indicatieve beeld. De internationale studie door Mott MacDonald drukt de kosten uit in 2010 geld op basis van geschatte brandstof- en CO 2 emissie kosten, een WACC van 10% en een start van alle projecten per 2017 waarbij de aanname is dat van de technologieën al een aantal installaties zijn gebouwd. Het opwekken van elektriciteit op basis van getijdenenergie bevindt zich in Nederland nog in de demonstratiefase. Opschaling en kostenreducties zijn nodig voor commerciële toepassing. Een gefundeerde kostenonderbouwing is niet beschikbaar, een ruwe indicatie van de kosten per MWh is op dit moment 340 euro. (o.b.v. demonstratie opstellingen) 8. Conclusie: DELTA Investeringskeuze DELTA heeft op basis van voorgaande beschouwing een voorkeur voor het verder ontwikkelen van een kerncentrale. Kernenergie is qua bijdrage aan de transitie naar een CO 2 vrije, betaalbare en leveringszekere Nederlandse elektriciteitsvoorziening de optimale investeringsoptie. DELTA beschouwd gas als een mogelijk alternatief van grootschalige elektriciteitsproductie waarbij de aanwezige CO 2 kosten/uitstoot en de hogere afhankelijkheid van de brandstofkosten het risicoprofiel op lange termijn verhogen. Op basis van de huidige inzichten is het economisch verantwoord ontwikkelen van een gasproject op dit moment ons inziens niet mogelijk. Deze inschatting wordt uiteraard heroverwogen bij veranderende marktontwikkelingen en verwachtingen. Bijlage bij DEEL A 6

7 DELTA kiest ervoor om naast de investering in kernenergie, te blijven investeren in kleinschalige opties zoals wind-op-land, biomassa en zonne-energie. De expansiemogelijkheden voor Windop-land worden bovendien beperkt door het gebrek aan beschikbare locaties, dit is ook het geval in Zeeland. 9. De financiële impact van de keuzes De ontwikkeling van grootschalige elektriciteitsproductie projecten is door de hoge kapitaalsintensiteit en lange termijn impact van significante invloed op de financiële positie van DELTA. Mede gezien de bestaande afspraken met de DELTA- aandeelhouders over het aandeelhouderschap van Evides en de juridische status van de eventuele verplichte splitsing van DNWB zijn een aantal volgende scenario s uitgewerkt. Een lange termijn scenario met het besproken alternatief voor een grootschalige gasgestookte elektriciteitscentrale is financieel niet uitgewerkt gezien de huidige taxatie van het verwachte (negatieve) rendement. Dit kan uiteraard in de loop van de tijd veranderen, waarbij ingespeeld kan worden op de marktontwikkelingen en verwachtingen van dat moment. Bijlage bij DEEL A 7

DELTA Zakelijk. Meeting with DACT 27 oktober 2011. Als energie een substantiële kostenfactor is, is energie al snel van strategisch belang

DELTA Zakelijk. Meeting with DACT 27 oktober 2011. Als energie een substantiële kostenfactor is, is energie al snel van strategisch belang DELTA Zakelijk Meeting with DACT 27 oktober 2011 Als energie een substantiële kostenfactor is, is energie al snel van strategisch belang Agenda Bedrijfspresentatie DELTA NV DELTA: Uw strategische gesprekspartner

Nadere informatie

De kleur van stroom: de milieukwaliteit van in Nederland geleverde elektriciteit

De kleur van stroom: de milieukwaliteit van in Nederland geleverde elektriciteit De kleur van stroom: de milieukwaliteit van in geleverde elektriciteit Feiten en conclusies uit de notitie van ECN Beleidsstudies Sinds 1999 is de se elektriciteitsmarkt gedeeltelijk geliberaliseerd. In

Nadere informatie

Kernenergie. kernenergie01 (1 min, 22 sec)

Kernenergie. kernenergie01 (1 min, 22 sec) Kernenergie En dan is er nog de kernenergie! Kernenergie is energie opgewekt door kernreacties, de reacties waarbij atoomkernen zijn betrokken. In een kerncentrale splitst men uraniumkernen in kleinere

Nadere informatie

Technisch-economische scenario s voor Nederland. Ton van Dril 20 mei 2015

Technisch-economische scenario s voor Nederland. Ton van Dril 20 mei 2015 Technisch-economische scenario s voor Nederland Ton van Dril 20 mei 2015 Overzicht Energieplaatje in historisch perspectief Hoeveel en hoe gebruiken we energie? Wat gebeurt er met verbruik en uitstoot

Nadere informatie

Net voor de Toekomst. Frans Rooijers

Net voor de Toekomst. Frans Rooijers Net voor de Toekomst Frans Rooijers Net voor de Toekomst 1. Bepalende factoren voor energie-infrastructuur 2. Scenario s voor 2010 2050 3. Decentrale elektriciteitproductie 4. Noodzakelijke aanpassingen

Nadere informatie

Economie kernenergie versus andere opties

Economie kernenergie versus andere opties Economie kernenergie versus andere opties Bert Dekker KIVI NIRIA stuurgroep Energie Symposium De economie van kerncentrales 9 november 2007 Uitgangspunten SEM Maximalisatie van renderende besparingen (payback

Nadere informatie

PROEFTUIN VOOR HET EUROPESE ENERGIESYSTEEM VAN DE TOEKOMST

PROEFTUIN VOOR HET EUROPESE ENERGIESYSTEEM VAN DE TOEKOMST NOORD-NEDERLAND: PROEFTUIN VOOR HET EUROPESE ENERGIESYSTEEM VAN DE TOEKOMST PROEFTUIN ENERGIE- TRANSITIE REGIONALE PARTNER IN DE EUROPESE ENERGIE UNIE Noord-Nederland is een grensoverschrijdende proeftuin

Nadere informatie

Les Kernenergie. Werkblad

Les Kernenergie. Werkblad LESSENSERIE ENERGIETRANSITIE Les Kernenergie Werkblad Les Kernenergie Werkblad Wat is kernenergie? Het Griekse woord atomos betekent ondeelbaar. Het woord atoom is hiervan afgeleid. Ooit dachten wetenschappers

Nadere informatie

FOSSIELE BRANDSTOFFEN

FOSSIELE BRANDSTOFFEN FOSSIELE BRANDSTOFFEN De toekomst van fossiele energiebronnen W.J. Lenstra Inleiding Fossiele energiebronnen hebben sinds het begin van de industriele revolutie een doorslaggevende rol gespeeld in onze

Nadere informatie

Provinciaal klimaat- en energiebeleid: doelen, emissies, maatregelen. Robert Koelemeijer - PBL

Provinciaal klimaat- en energiebeleid: doelen, emissies, maatregelen. Robert Koelemeijer - PBL Provinciaal klimaat- en energiebeleid: doelen, emissies, maatregelen. Robert Koelemeijer - PBL Doelstellingen - Mondiaal Parijs-akkoord: Well below 2 degrees. Mondiaal circa 50% emissiereductie nodig in

Nadere informatie

Samen voor duurzaam. Jaarverslag 2013 Eneco Holding N.V.

Samen voor duurzaam. Jaarverslag 2013 Eneco Holding N.V. Samen voor duurzaam Jaarverslag 2013 Eneco Holding N.V. Strategie Trends en ontwikkelingen Ontwikkelingen in de energiemarkt De energiemarkten in Europa zijn in transitie van een centraal gestuurde energievoorziening,

Nadere informatie

Wat zijn voor Nederland de argumenten voor en tegen CO2-afvang en -opslag (CCS*)?

Wat zijn voor Nederland de argumenten voor en tegen CO2-afvang en -opslag (CCS*)? Nederland de argumenten en CO2-afvang Nederland de argumenten en CO2-afvang Nederland de argumenten en CO2-afvang Nederland de argumenten en CO2-afvang Nederland de argumenten en CO2-afvang Nederland de

Nadere informatie

Informatiebijeenkomst. Overwegingen. Herstructurering

Informatiebijeenkomst. Overwegingen. Herstructurering 19 januari 2016 Informatiebijeenkomst Overwegingen Herstructurering Opdelen van de onderneming in onderdelen is onvermijdelijk Centrales & Trade Levering Retail Multimedia Zelfstandig levensvatbaar Verlieslatend

Nadere informatie

Energieneutraal keten sluisdeur Goese Sas

Energieneutraal keten sluisdeur Goese Sas Energieneutraal keten sluisdeur Goese Sas Door de vastgestelde energie- en klimaatdoelstelling binnen Europa om in 2050 energieneutraal te zijn, is het voor de hele samenleving maar met name voor bedrijven

Nadere informatie

DE PRIJS VAN ELEKTRICITEIT

DE PRIJS VAN ELEKTRICITEIT DE PRIJS VAN ELEKTRICITEIT Hoe komt de prijs tot stand? PZEM.nl/zakelijk HET ONTSTAAN VAN DE PRIJS Bedrijven onderhandelen met energieleveranciers over de prijs voor elektriciteit en gas. Ook binnen branches

Nadere informatie

Kosten van windenergie wat zijn gevolgen voor de electriciteitsvoorziening?

Kosten van windenergie wat zijn gevolgen voor de electriciteitsvoorziening? 1 Kosten van windenergie wat zijn gevolgen voor de electriciteitsvoorziening? Prof. dr. Machiel Mulder Faculteit Economie en Bedrijfskunde, RUG Economisch Bureau, Autoriteit Consument en Markt 2 e NLVOW

Nadere informatie

Tweede Kamer der Staten-Generaal

Tweede Kamer der Staten-Generaal Tweede Kamer der Staten-Generaal 2 Vergaderjaar 2016 2017 32 813 Kabinetsaanpak Klimaatbeleid op weg naar 2020 Nr. 133 BRIEF VAN DE MINISTER VAN ECONOMISCHE ZAKEN EN STAATSSECRETARIS VAN INFRASTRUCTUUR

Nadere informatie

Factsheet: Dong Energy

Factsheet: Dong Energy Factsheet: Dong Energy Holding/bestuurder Type bedrijf Actief in Markt Bedrijfsprofiel Dong Energy Producent/leverancier elektriciteit (en aardgas) Europa Consumenten/zakelijk - Omzet 900 miljoen (NL)/9

Nadere informatie

Nationale Energieverkenning 2014

Nationale Energieverkenning 2014 Nationale Energieverkenning 2014 Remko Ybema en Pieter Boot Den Haag 7 oktober 2014 www.ecn.nl Inhoud Opzet van de Nationale Energieverkenning (NEV) Omgevingsfactoren Resultaten Energieverbruik Hernieuwbare

Nadere informatie

Change. Hoe moet het morgen met de energievoorziening? Document. magazine

Change. Hoe moet het morgen met de energievoorziening? Document. magazine Hoe moet het morgen met de energievoorziening? Nederland is verslaafd aan fossiele energie, zeker in vergelijking met landen om ons heen, vertelt Paul Korting, directeur van ECN. Er zijn genoeg scenario

Nadere informatie

RWE Power. CCS Werbeagentur 10/07. Energiecentrale Eemshaven. RWE Power AG Essen Keulen (Duitsland) I Dertien vragen

RWE Power. CCS Werbeagentur 10/07. Energiecentrale Eemshaven. RWE Power AG Essen Keulen (Duitsland) I  Dertien vragen RWE Power RWE Power AG Essen Keulen (Duitsland) I www.rwe.com CCS Werbeagentur 10/07 Dertien vragen Een nieuwe elektriciteitscentrale op kolen en biomassa in Eemshaven RWE bouwt van 2008 tot 2013 een elektriciteitscentrale

Nadere informatie

Tweede Kamer der Staten-Generaal

Tweede Kamer der Staten-Generaal Derde Energienota Tweede Kamer der Staten-Generaal 2 Vergade~aar1995-1996 24525 Derde Energienota Nr. 2 INHOUDSOPGAVE DERDE ENERGIENOTA 1995 Samenvatting en conclusies Inleiding Hoofdstuk 1 De uitdaging

Nadere informatie

Rol van WKK in een toekomstige Nederlandse energievoorziening:

Rol van WKK in een toekomstige Nederlandse energievoorziening: Rol van WKK in een toekomstige Nederlandse energievoorziening: Betaalbaar & betrouwbaar? Robert Harmsen ECN Beleidsstudies COGEN Symposium Zeist 22 oktober 2004 Een blik naar de toekomst (1) Four Futures

Nadere informatie

: Nederlandse elektriciteitscentrales en onconventioneel gas

: Nederlandse elektriciteitscentrales en onconventioneel gas 30109151-Consulting 10-2303, rev.2 8-Feb-11 HKo/JMW Notitie aan van Betreft : AER/Den Haag : KEMA Nederland : Nederlandse elektriciteitscentrales en onconventioneel gas 1 INLEIDING De AER gaat een advies

Nadere informatie

STRATEGIE DUURZAME ENERGIETRANSITIE GEMEENTE BREDA

STRATEGIE DUURZAME ENERGIETRANSITIE GEMEENTE BREDA STRATEGIE DUURZAME ENERGIETRANSITIE GEMEENTE BREDA UPDATE 2016 SAMENVATTING STRATEGIE DUURZAME ENERGIETRANSITIE GEMEENTE BREDA Opdrachtgever Gemeente Breda Afdeling Mobiliteit en Milieu Opdrachtnemer Evert

Nadere informatie

Tweede Kamer der Staten-Generaal

Tweede Kamer der Staten-Generaal Tweede Kamer der Staten-Generaal 2 Vergaderjaar 2014 2015 21 501-33 Raad voor Vervoer, Telecommunicatie en Energie Nr. 538 BRIEF VAN DE MINISTER VAN ECONOMISCHE ZAKEN Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer

Nadere informatie

Betaalbaarheid van energie

Betaalbaarheid van energie Ministerie van Economische Zaken De Minister van Economische Zaken H.G.J. Kamp Postbus 20401 2500 EK DEN HAAG Woerden : onze ref. : /HG-tr doorkiesnr. : 0348 48 43 66 e-mail : hg@vemw.nl onderwerp : Onderzoek

Nadere informatie

Duorsume enerzjy yn Fryslân. Energiegebruik en productie van duurzame energie

Duorsume enerzjy yn Fryslân. Energiegebruik en productie van duurzame energie Duorsume enerzjy yn Fryslân Energiegebruik en productie van duurzame energie 1 15 11 oktober 1 Inhoud Management Essay...3 1 Management Essay De conclusies op één A4 De provincie Fryslân heeft hoge ambities

Nadere informatie

Wie betaalt de rekening van de energietransitie?

Wie betaalt de rekening van de energietransitie? Wie betaalt de rekening van de energietransitie? Symposium KVGN 17 november 2016 Ron Wit Ron.Wit@eneco.com Overzicht presentatie 1. Ontwikkeling broeikasgassen in Nederland 2. Ontwikkeling integrale kosten

Nadere informatie

De visie. Naar een duurzame elektriciteitsvoorziening

De visie. Naar een duurzame elektriciteitsvoorziening De visie Naar een duurzame elektriciteitsvoorziening De visie Platform DUURZAME ELEKTRICITEITSVOORZIENING PLATFORM DUURZAME ELEKTRICITEITSVOORZIENING Naar een DUURZAME elektriciteitsvoorziening Het Platform

Nadere informatie

Ontwikkelingen Zonne-energie

Ontwikkelingen Zonne-energie Ontwikkelingen Zonne-energie : Energieke Samenleving onderweg naar morgen Bert Bakker NIEUW: Bezuidenhoutseweg 50 2594 AW Den Haag 070 3040114 De oorsprong van (duurzame) energie De zon als energieleverancier

Nadere informatie

Prof. Jos Uyttenhove. E21UKort

Prof. Jos Uyttenhove. E21UKort Historisch perspectief 1945-1970 Keerpunten in de jaren 70 oliecrisis en milieu Tsjernobyl (1986) ramp door menselijke fouten Kyoto protocol (1997) (CO 2 en global warming problematiek) Start alternatieven

Nadere informatie

De Energietransitie van de Elektriciteitsproductie

De Energietransitie van de Elektriciteitsproductie De Energietransitie van de Elektriciteitsproductie door Adriaan Wondergem 6 october 2010 De Energietransitie van de Elektriciteitsproductie van 2008 tot 2050. De kernvragen zijn: Hoe ziet een (bijna) CO2-loze

Nadere informatie

100% groene energie. uit eigen land

100% groene energie. uit eigen land 100% groene energie uit eigen land Sepa green wil Nederland op een verantwoorde en transparante wijze van energie voorzien. Dit doen wij door gebruik te maken van duurzame energieopwekking van Nederlandse

Nadere informatie

Energietransitie en schaalvoordelen

Energietransitie en schaalvoordelen Energietransitie en schaalvoordelen Samenvatting McKinsey-onderzoek Oktober 2013 CONTEXT Recent is door McKinsey, in opdracht van Alliander, een onderzoek uitgevoerd naar de vraag: Wat zijn de voordelen

Nadere informatie

Overzicht lessenserie Energietransitie. Lessen Energietransitie - Thema s en onderwerpen per les.

Overzicht lessenserie Energietransitie. Lessen Energietransitie - Thema s en onderwerpen per les. 1 Lessen Energietransitie - Thema s en onderwerpen per les. 2 Colofon Dit is een uitgave van Quintel Intelligence in samenwerking met GasTerra en Uitleg & Tekst Meer informatie Kijk voor meer informatie

Nadere informatie

Gas op Maat. Postbus 250, 3190 AG Hoogvliet Rotterdam Telefoon +31(0)

Gas op Maat. Postbus 250, 3190 AG Hoogvliet Rotterdam Telefoon +31(0) Gas op Maat De maatschappij is op weg naar een CO 2 -neutraal energiesysteem. De gassector wil graag bijdragen aan het behalen van deze doelstelling. In de transitieperiode is de rol van aardgas maatwerk:

Nadere informatie

MANAGEMENT SAMENVATTING ENERGIERAPPORT 2008

MANAGEMENT SAMENVATTING ENERGIERAPPORT 2008 MANAGEMENT SAMENVATTING ENERGIERAPPORT 2008 Er is de komende jaren een fundamentele verandering van onze energievoorziening nodig om het hoofd te bieden aan de mondiale uitdagingen op energiegebied: de

Nadere informatie

30196 Duurzame ontwikkeling en beleid. 32813 Kabinetsaanpak Klimaatbeleid op weg naar 2020. Brief van de minister van Economische Zaken

30196 Duurzame ontwikkeling en beleid. 32813 Kabinetsaanpak Klimaatbeleid op weg naar 2020. Brief van de minister van Economische Zaken 30196 Duurzame ontwikkeling en beleid 32813 Kabinetsaanpak Klimaatbeleid op weg naar 2020 Nr. 380 Brief van de minister van Economische Zaken Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Den

Nadere informatie

allander Gesprek met Friese Statenleden over groeistrategie Alliander Leeuwarden, 5 maart 2014

allander Gesprek met Friese Statenleden over groeistrategie Alliander Leeuwarden, 5 maart 2014 Gesprek met Friese Statenleden over groeistrategie Alliander ] allander Leeuwarden, 5 maart 2014 Ir. Peter Molengraaf Voorzitter Raad van Bestuur Raad van Bestuur Alliander 1 Toename decentrale opwek de

Nadere informatie

EnergyNL2050, een serie van 4 bijeenkomsten, Korte uitleg over de bijeenkomsten. KIVI-E/USI energynl2050 UvU 13 /10/16

EnergyNL2050, een serie van 4 bijeenkomsten, Korte uitleg over de bijeenkomsten. KIVI-E/USI energynl2050 UvU 13 /10/16 EnergyNL2050, een serie van 4 bijeenkomsten, 2016-2017 Korte uitleg over de bijeenkomsten KIVI-E/USI energynl2050 UvU 13 /10/16 EnergyNL2050, een serie van 4 bijeenkomsten, 2016-2017 (1) Organisatie: KIVI

Nadere informatie

Auteurs:E. Benz, C. Hewicker, N. Moldovan, G. Stienstra, W. van der Veen

Auteurs:E. Benz, C. Hewicker, N. Moldovan, G. Stienstra, W. van der Veen 30920572-Consulting 10-0198 Integratie van windenergie in het Nederlandse elektriciteitsysteem in de context van de Noordwest Europese elektriciteitmarkt Eindrapport Arnhem, 12 april 2010 Auteurs:E. Benz,

Nadere informatie

Economische aspecten Kernenergie

Economische aspecten Kernenergie Economische aspecten Kernenergie Den Haag, 9 november 2007 KIVI Symposium Job van Roijen Essent Business Development Inleiding Een aantal voor utilities relevante elementen worden besproken Deze worden

Nadere informatie

GROENLINKS-VOORSTEL DELTA-STRATEGIE AANDEELHOUDERS

GROENLINKS-VOORSTEL DELTA-STRATEGIE AANDEELHOUDERS AAN PROVINCIALE STATEN GROENLINKS-VOORSTEL DELTA-STRATEGIE AANDEELHOUDERS SAMENVATTING Voor u ligt het initiatiefvoorstel van de Statenfractie van GroenLinks inzake de strategie DELTA aandeelhouders. Het

Nadere informatie

Het potentieel van zonnepanelen toegepast op geluidsschermen langs de Rijkswegen Auteur: Sander Meppelink (2015)

Het potentieel van zonnepanelen toegepast op geluidsschermen langs de Rijkswegen Auteur: Sander Meppelink (2015) Het potentieel van zonnepanelen toegepast op geluidsschermen langs de Rijkswegen Auteur: Sander Meppelink (2015) Dit document is een Nederlandstalige samenvatting van de (Engelstalige) master thesis The

Nadere informatie

Duurzame liberalisering in Nederland?

Duurzame liberalisering in Nederland? Duurzame liberalisering in Nederland? Inleiding De afgelopen jaren is de vraag naar groene stroom enorm gestegen. Maar er is in Nederland onvoldoende aanbod aan duurzaam elektriciteitsvermogen zoals windmolens,

Nadere informatie

Datum 26 oktober 2012 Betreft Beantwoording vragen Kamerlid Mulder (CDA) over capaciteitsheffing energieleveranciers

Datum 26 oktober 2012 Betreft Beantwoording vragen Kamerlid Mulder (CDA) over capaciteitsheffing energieleveranciers > Retouradres Postbus 20401 2500 EK Den Haag De Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Binnenhof 4 2513 AA 's-gravenhage Directoraat-generaal Energie, Bezoekadres Bezuidenhoutseweg 73 2594

Nadere informatie

Nederlandse Energie Maatschappij B.V.

Nederlandse Energie Maatschappij B.V. Factsheet: Nederlandse Energie Maatschappij B.V. Holding/bestuurder Type bedrijf Actief in Markt Bedrijfsprofiel De heer H. Swinkels en de heer P. Schoen Leverancier elektriciteit Nederland - Omzet 0,4

Nadere informatie

Cogen Symposium WKK en de Handel Bijdrage: Nico Klappe Manager Dispatch en Tradesupport

Cogen Symposium WKK en de Handel Bijdrage: Nico Klappe Manager Dispatch en Tradesupport Cogen Symposium WKK en de Handel Bijdrage: Nico Klappe Manager Dispatch en Tradesupport 1. Introductie Essent 2. Energie keten Ketenmanagement Energy Management Group(tradingfloor) Portfolio trading Dispatch

Nadere informatie

Duurzame energie in balans

Duurzame energie in balans Duurzame energie in balans Duurzame energie produceren en leveren binnen Colruyt Group I. Globale energievraag staat onder druk II. Bewuste keuze van Colruyt Group III. Wat doet WE- Power? I. Globale energievraag

Nadere informatie

Lijst Lammers. Papendrecht 21 januari 2013

Lijst Lammers. Papendrecht 21 januari 2013 Lijst Lammers Papendrecht 21 januari 2013 Aan de voorzitter van de gemeenteraad van de gemeente Papendrecht, de heer C.J.M. de Bruin Markt 22 3351 PB Papendrecht Betreft: gemeente Papendrecht aansluiten

Nadere informatie

M A R K T M O N I T O R E N E R G I E - Oktober 2015

M A R K T M O N I T O R E N E R G I E - Oktober 2015 M A R K T M O N I T O R E N E R G I E - Oktober 2015 Geachte relatie, Bijgaand ontvangt u de maandelijkse marktmonitor van Energy Services. De Marktmonitor is een maandelijkse uitgave van Energy Services.

Nadere informatie

Hernieuwbare energie: noodzaak, visie op 2050 en beleid

Hernieuwbare energie: noodzaak, visie op 2050 en beleid Hernieuwbare energie: noodzaak, visie op 2050 en beleid Remko Ybema Lezing Den Bosch 12 oktober 2010 www.ecn.nl Inhoud Noodzaak van duurzame energie Een duurzame energievoorziening in 2050 Doelen van het

Nadere informatie

Lijst Lammers. KORTE SAMENVATTING Papendrecht, 22januari 2013. Persbericht. Wordt Papendrecht de derde stadin Nederland met een zonatlas?

Lijst Lammers. KORTE SAMENVATTING Papendrecht, 22januari 2013. Persbericht. Wordt Papendrecht de derde stadin Nederland met een zonatlas? Lijst Lammers KORTE SAMENVATTING Papendrecht, 22januari 2013 Persbericht Wordt Papendrecht de derde stadin Nederland met een zonatlas? Fractie Lijst Lammers pleit voor de Zonatlas in Papendrecht en vraagt

Nadere informatie

M A R K T M O N I T O R E N E R G I E - November 2015

M A R K T M O N I T O R E N E R G I E - November 2015 M A R K T M O N I T O R E N E R G I E - November 2015 Geachte relatie, Bijgaand ontvangt u de maandelijkse marktmonitor van Energy Services. De Marktmonitor is een maandelijkse uitgave van Energy Services.

Nadere informatie

6 Pijler 4: Het energietransportnetwerk gereedmaken

6 Pijler 4: Het energietransportnetwerk gereedmaken 6 Pijler 4: Het energietransportnetwerk gereedmaken 6.1 Aanpassingen van de infrastructuur in Nederland De energietransitie kan ingrijpende gevolgen hebben voor vraag en aanbod van energie en voor de netwerken

Nadere informatie

Route naar een Duurzame Energievoorziening

Route naar een Duurzame Energievoorziening Route naar een Duurzame Energievoorziening Teun Bokhoven Duurzame Energie Koepel Bijeenkomst: 25 november 2013, Power Lab 5 / USI & KIVI-NIRIA Inhoud Energie-transitie Energieakkoord voor duurzame groei

Nadere informatie

E.ON S FOCUS OP NIEUWE ENERGIE VERDIENT NAVOLGING

E.ON S FOCUS OP NIEUWE ENERGIE VERDIENT NAVOLGING E.ON S FOCUS OP NIEUWE ENERGIE VERDIENT NAVOLGING MAARTEN VAN DER KLOOT MEIJBURG Er komt onherroepelijk een aardverschuiving in het energielandschap nu alternatieve energie steeds belangrijker wordt. Het

Nadere informatie

Figuur 1: De ontwikkeling van de kostprijs van zonne-energie en batterijen versus de consumentenprijs van elektriciteit

Figuur 1: De ontwikkeling van de kostprijs van zonne-energie en batterijen versus de consumentenprijs van elektriciteit Energiebedrijven op zoek naar toegevoegde waarde De transitie naar een hernieuwbaar en deels decentraal energielandschap zal zich doorzetten. De vervanging van de centrale elektriciteitsproductie door

Nadere informatie

Verslag bijeenkomst Vereniging voor Zonnekrachtcentrales 30 nov. 2012 Energietransitie te belangrijk! Kohnstammhuis

Verslag bijeenkomst Vereniging voor Zonnekrachtcentrales 30 nov. 2012 Energietransitie te belangrijk! Kohnstammhuis Verslag bijeenkomst Vereniging voor Zonnekrachtcentrales 30 nov. 2012 Energietransitie te belangrijk! Kohnstammhuis Global Energy Assessment Naar Een Duurzame Toekomst samenvatting van de lezing van Wim

Nadere informatie

Grootschalige PV, stimulansen voor, en vanuit het bedrijfsleven. Marc Kok, directeur Energie Service Noord West

Grootschalige PV, stimulansen voor, en vanuit het bedrijfsleven. Marc Kok, directeur Energie Service Noord West Grootschalige PV, stimulansen voor, en vanuit het bedrijfsleven Marc Kok, directeur Energie Service Noord West Trends:: Stijgende prijzen? foto: epa Duitse zon drukt dagprijs Nederlandse stroom 31-01-2012

Nadere informatie

Attitude van Nederland, Zeeland en Borsele ten aanzien van verschillende energiebronnen. Energiemonitor 2010

Attitude van Nederland, Zeeland en Borsele ten aanzien van verschillende energiebronnen. Energiemonitor 2010 Attitude van Nederland, Zeeland en Borsele ten aanzien van verschillende energiebronnen Energiemonitor 2010 Index 1. Inleiding 2. Populariteit energievormen 3. Bouwen tweede kerncentrale 4. Uitbreiding

Nadere informatie

Grootschalige energie-opslag

Grootschalige energie-opslag Er komt steeds meer duurzame energie uit wind Dit stelt extra eisen aan flexibiliteit van het systeem Grootschalige opslag is één van de opties om in die flexibiliteit te voorzien TenneT participeert in

Nadere informatie

Ministerie van Economische Zaken De Minister van Economische Zaken H.G.J. Kamp Postbus EK DEN HAAG

Ministerie van Economische Zaken De Minister van Economische Zaken H.G.J. Kamp Postbus EK DEN HAAG Ministerie van Economische Zaken De Minister van Economische Zaken H.G.J. Kamp Postbus 20401 2500 EK DEN HAAG Woerden : onze ref. : doorkiesnr. : 0348 48 43 66 e-mail : hg@vemw.nl onderwerp : Advies VEMW

Nadere informatie

Grootschalige energie-opslag

Grootschalige energie-opslag Er komt steeds meer duurzame energie uit wind Dit stelt extra eisen aan flexibiliteit van het systeem Grootschalige opslag is één van de opties om in die flexibiliteit te voorzien Uitgebreid onderzoek

Nadere informatie

M A R K T M O N I T O R E N E R G I E - December 2015

M A R K T M O N I T O R E N E R G I E - December 2015 M A R K T M O N I T O R E N E R G I E - December 2015 Geachte relatie, Bijgaand ontvangt u de maandelijkse marktmonitor van Energy Services. De Marktmonitor is een maandelijkse uitgave van Energy Services.

Nadere informatie

Betekenis Energieakkoord voor Duurzame Groei voor de Installatiebranche. Teun Bokhoven Duurzame Energie Koepel 3 februari 2014 / VSK beurs

Betekenis Energieakkoord voor Duurzame Groei voor de Installatiebranche. Teun Bokhoven Duurzame Energie Koepel 3 februari 2014 / VSK beurs Betekenis Energieakkoord voor Duurzame Groei voor de Installatiebranche Teun Bokhoven Duurzame Energie Koepel 3 februari 2014 / VSK beurs Inhoud Introductie Duurzame Energie Koepel en Sector beschrijving

Nadere informatie

De rol van biomassa in de energietransitie.

De rol van biomassa in de energietransitie. De rol van biomassa in de energietransitie. Bert de Vries Plaatsvervangend directeur-generaal Energie, Telecom en Mededinging, Ministerie van Economische Zaken Inhoud 1. Energieakkoord 2. Energietransitie

Nadere informatie

Slimme netten voor fossiele centrales. Frans Rooijers directeur

Slimme netten voor fossiele centrales. Frans Rooijers directeur Slimme netten voor fossiele centrales Frans Rooijers directeur Inhoud Energiecentrales maken verlies Slimme netten verbeteren business case Beinvloeden gebruikersgedrag is essentieel, maar moeilijk 2 Energiecentrales

Nadere informatie

Prioriteiten op energiegebied voor Europa Presentatie door de heer J.M. Barroso,

Prioriteiten op energiegebied voor Europa Presentatie door de heer J.M. Barroso, Prioriteiten op energiegebied voor Europa Presentatie door de heer J.M. Barroso, Voorzitter van de Europese Commissie, voor de Europese Raad van 22 mei 2013 Nieuwe omstandigheden op de wereldwijde energiemarkt

Nadere informatie

Samenvatting Flanders DC studie Internationalisatie van KMO s

Samenvatting Flanders DC studie Internationalisatie van KMO s Samenvatting Flanders DC studie Internationalisatie van KMO s In een globaliserende economie moeten regio s en ondernemingen internationaal concurreren. Internationalisatie draagt bij tot de economische

Nadere informatie

Lancering NVDE Question & Answers

Lancering NVDE Question & Answers Lancering NVDE Question & Answers Q: Waarom is NVDE opgericht? A: Met de oprichting van de NVDE is er nu een brede brancheorganisatie die de slagkracht van de sector zal vergroten. Negen verschillende

Nadere informatie

Energievoorziening Rotterdam 2025

Energievoorziening Rotterdam 2025 Energievoorziening Rotterdam 2025 Trends Issues Uitdagingen 9/14/2011 www.bollwerk.nl 1 Trends (1) Wereld energiemarkt: onzeker Toenemende druk op steeds schaarsere fossiele bronnen Energieprijzen onvoorspelbaar,

Nadere informatie

Tariefontwikkeling Energie 08 2015

Tariefontwikkeling Energie 08 2015 In dit bericht geeft Ploos Energieverlening (Ploos) haar visie op verschenen nieuwsberichten aangaande ontwikkelingen energietarieven van de afgelopen maand. Het betreft de analyses van verschillende partijen

Nadere informatie

Fiches van Private financieringsbronnen IPO-project Slim financieren

Fiches van Private financieringsbronnen IPO-project Slim financieren Fiches van Private financieringsbronnen IPO-project Slim financieren Private equity/investeringsfonds Ampere Equity Fonds Aandeelhouders zijn APG, PGGM, Delta Lloyd and Rabobank. Focus op productie duurzame

Nadere informatie

Beleggen in de toekomst. de kansen van beleggen in klimaat en milieu

Beleggen in de toekomst. de kansen van beleggen in klimaat en milieu Beleggen in de toekomst de kansen van beleggen in klimaat en milieu Angst voor de gevolgen? Stijging van de zeespiegel Hollandse Delta, 6 miljoen Randstedelingen op de vlucht. Bedreiging van het Eco-systeem

Nadere informatie

EEN NIEUWE AMBITIE IN ENERGIE

EEN NIEUWE AMBITIE IN ENERGIE EEN NIEUWE AMBITIE IN ENERGIE Een nieuwe ambitie in energie Verschuiving focus Noordwest-Europese markt naar regio Zuid-Holland Van elektriciteitsproductie naar energie Regionale binding MPP3 in nauwe

Nadere informatie

Een wereld van verschil: een vergelijking van de ontwikkelingen op de energiemarkt in 2000 en 2009.

Een wereld van verschil: een vergelijking van de ontwikkelingen op de energiemarkt in 2000 en 2009. Een wereld van verschil: een vergelijking van de ontwikkelingen op de energiemarkt in 2000 en 2009. PricewaterhouseCoopers voert al sinds 1998 elk jaar het utilities global survey uit. Senior executives

Nadere informatie

Eljo Vos-Brandjes HVC. Stage raadsleden Dordrecht

Eljo Vos-Brandjes HVC. Stage raadsleden Dordrecht Eljo Vos-Brandjes HVC Stage raadsleden Dordrecht Historie HVC Opgericht (1991) voor verwerken huishoudelijk en bedrijfsafval uit regio Na loslaten beleidsuitgangspunt regionale/provinciale zelfvoorziening

Nadere informatie

whitepaper zakelijke zonnepanelen

whitepaper zakelijke zonnepanelen whitepaper zakelijke zonnepanelen zonnepanelen zakelijk de zon onze meest krachtige natuurlijke energiebron De zon straalt in 45 minuten voldoende energie op de aarde om te voorzien in de totale energiebehoefte

Nadere informatie

De Lokale Duurzame Energie Coöperatie. EnergieCoöperatieBoxtel WWW.ECBOXTEL.NL. Betaalbaar, duurzaam, eigen en onafhankelijk

De Lokale Duurzame Energie Coöperatie. EnergieCoöperatieBoxtel WWW.ECBOXTEL.NL. Betaalbaar, duurzaam, eigen en onafhankelijk De Lokale Duurzame Energie Coöperatie EnergieCoöperatieBoxtel Betaalbaar, duurzaam, eigen en onafhankelijk WWW.ECBOXTEL.NL LDEC: Waarom en waartoe leidt het Samen met leden realiseren van betaalbare, duurzame,

Nadere informatie

Uitdagingen van de energie transitie

Uitdagingen van de energie transitie Uitdagingen van de energie transitie Presentatie Congres Energy Next Dordrecht 10 december 2015 Remko Bos Directeur Energie ACM Vicepresident CEER 1 ACM als toezichthouder ACM bevordert kansen en keuzes

Nadere informatie

Visie elektriciteitscentrale en biomassa in de toekomst

Visie elektriciteitscentrale en biomassa in de toekomst Visie elektriciteitscentrale en biomassa in de toekomst André Zeijseink (KEMA) Biomassa Meestook Symposium, Amsterdam, 27 mei 2010 Inleiding KEMA in t kort Belangrijke energie-drivers Rol van kolen in

Nadere informatie

De opkomst van all-electric woningen

De opkomst van all-electric woningen De opkomst van all-electric woningen Institute for Business Research Jan Peters Directeur Asset Management Enexis Inhoud Beeld van de toekomst Veranderend energieverbruik bij huishoudens Impact op toekomstige

Nadere informatie

Effecten van het vervroegd sluiten van de Nederlandse kolencentrales

Effecten van het vervroegd sluiten van de Nederlandse kolencentrales Effecten van het vervroegd sluiten van de Nederlandse kolencentrales Marit van Hout Paul Koutstaal Oktober 2015 ECN-E--15-064 Verantwoording Deze studie is uitgevoerd in opdracht van DELTA NV. Namens de

Nadere informatie

Programma Kas als Energiebron

Programma Kas als Energiebron Programma Kas als Energiebron Co-innovatie in de glastuinbouw KIVI NIRIA jaarcongres 2010 Ir. P. Jan Smits 6 oktober 2010 Inhoud Introductie Kengetallen en energietransitie Convenant Schone en Zuinige

Nadere informatie

Blijft elektriciteit goedkoop voor WP-en? Stijn Schlatmann 30 januari 2014

Blijft elektriciteit goedkoop voor WP-en? Stijn Schlatmann 30 januari 2014 Blijft elektriciteit goedkoop voor WP-en? Stijn Schlatmann 30 januari 2014 www.energymatters.nl Aanleiding Grote interesse in WP-en: Gasprijs is duur; dus ketels duur WKK is momenteel marginaal (met netlevering)

Nadere informatie

Energie voor morgen, vandaag bij GTI

Energie voor morgen, vandaag bij GTI Energie voor morgen, vandaag bij GTI Jet-Net docentendag 5 juni 2008 GTI. SMART & INVOLVED GTI is in 2009 van naam veranderd: GTI heet nu Cofely SLIMME ENERGIENETWERKEN, NU EN MORGEN 2008 2010 Centrale

Nadere informatie

Naar een klimaatneutrale energievoorziening. Overwegingen van de Bezinningsgroep Energie in het kader van de Formatie

Naar een klimaatneutrale energievoorziening. Overwegingen van de Bezinningsgroep Energie in het kader van de Formatie Bezinningsgroep Energie Stichting Energie en Samenleving p/a Oude Delft 180 2611 HH Delft Tel.: 015- secretariaatbg@ce.nl www.bezinningsgroepenergie.nl Naar een klimaatneutrale energievoorziening Overwegingen

Nadere informatie

Energie van DELTA voordelig en dichtbij. Leveringsprijzen per 1 januari 2011. www.delta.nl

Energie van DELTA voordelig en dichtbij. Leveringsprijzen per 1 januari 2011. www.delta.nl Energie van DELTA voordelig en dichtbij Leveringsprijzen per 1 januari 2011 www.delta.nl Zoals u van DELTA gewend bent, doen wij er alles aan om de energieprijzen zo laag mogelijk te houden. Per 1 januari

Nadere informatie

Les Biomassa. Werkblad

Les Biomassa. Werkblad LESSENSERIE ENERGIETRANSITIE Les Biomassa Werkblad Les Biomassa Werkblad Niet windenergie, niet zonne-energie maar biomassa is de belangrijkste bron van hernieuwbare energie in Nederland. Meer dan 50%

Nadere informatie

De warmtemarkt van morgen: rol van gas, elektriciteit en warmtedistributie bij verwarming van woningen.

De warmtemarkt van morgen: rol van gas, elektriciteit en warmtedistributie bij verwarming van woningen. De warmtemarkt van morgen: rol van gas, elektriciteit en warmtedistributie bij verwarming van woningen. Inhoud De warmtemarkt Warmtevraag woningen Warmtemarkt voor woningen Gasdistributie en CV ketel Elektriciteitsdistributie

Nadere informatie

Zonder Energieopslag geen Energietransitie. Teun Bokhoven Duurzame Energie Koepel WKO-Manifestatie / 30 Oktober 2013

Zonder Energieopslag geen Energietransitie. Teun Bokhoven Duurzame Energie Koepel WKO-Manifestatie / 30 Oktober 2013 Zonder Energieopslag geen Energietransitie Teun Bokhoven Duurzame Energie Koepel WKO-Manifestatie / 30 Oktober 2013 Duurzame Energie Koepel 6 brancheorganisaties (wind, zon, bodemenergie, bio, warmtepompen,

Nadere informatie

M A R K T M O N I T O R E N E R G I E - juni 2012

M A R K T M O N I T O R E N E R G I E - juni 2012 M A R K T M O N I T O R E N E R G I E - juni 2012 Geachte relatie, Bijgaand ontvangt u de maandelijkse marktmonitor van Energy Services. De Marktmonitor is een maandelijkse uitgave van Energy Services.

Nadere informatie

16% Energie van eigen bodem. 17 januari 2013

16% Energie van eigen bodem. 17 januari 2013 16% Energie van eigen bodem 17 januari 2013 Inhoud Klimaatverandering Energie in Nederland Duurzame doelen Wind in ontwikkeling Northsea Nearshore Wind Klimaatverandering Conclusie van het IPCC (AR4, 2007)

Nadere informatie

Beeldvormende raadsavond Duurzaamheid

Beeldvormende raadsavond Duurzaamheid Beeldvormende raadsavond Duurzaamheid 11 april 2017 Doel van de avond - Raad meenemen in het proces tot nu toe; - Input genereren van raad én werkgroepen om visie aan te scherpen en voor verdere uitwerking;

Nadere informatie

WORLD ENERGY TECHNOLOGY OUTLOOK 2050 (WETO-H2) KERNPUNTEN

WORLD ENERGY TECHNOLOGY OUTLOOK 2050 (WETO-H2) KERNPUNTEN WORLD ENERGY TECHNOLOGY OUTLOOK 2050 (WETO-H2) KERNPUNTEN In het kader van de WETO-H2-studie is een referentieprognose van het wereldenergiesysteem ontwikkeld samen met twee alternatieve scenario's, een

Nadere informatie

Mark Frequin. Voormalig Directeur-Generaal Energie en Telecom Ministerie van Economische Zaken

Mark Frequin. Voormalig Directeur-Generaal Energie en Telecom Ministerie van Economische Zaken Mark Frequin Voormalig Directeur-Generaal Energie en Telecom Ministerie van Economische Zaken Energiebeleid: van context tot acties. Mark Frequin Rijks Universiteit Groningen Inhoud 1. Context 2. Richting

Nadere informatie

Essent en duurzame energieproductie in Nederland

Essent en duurzame energieproductie in Nederland Essent en duurzame energieproductie in Nederland Een manifest Essents inspanningen voor duurzame energie Essent is een leidend bedrijf bij de inspanningen voor duurzame energie, vooral op het gebied van

Nadere informatie

Men gebruikt steeds meer windenergie in Nederland. Er wordt steeds meer windenergie gebruikt in Nederland.

Men gebruikt steeds meer windenergie in Nederland. Er wordt steeds meer windenergie gebruikt in Nederland. Herhalingsoefeningen De sprong, thema 8 Vocabulaire Oefening 1 Vul het goede woord in. Verander de vorm als dat nodig is. Kies uit: bewegen, bijdragen aan, biologisch, duurzaam, energiebronnen, energierekening,

Nadere informatie