2 Inleiding Beleidsmatige ontwikkelingen Algemene financiële beschouwing...10

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "2 Inleiding... 5 2.1 Beleidsmatige ontwikkelingen... 6 2.2 Algemene financiële beschouwing...10"

Transcriptie

1 Programmabegroting

2

3 Inhoudsopgave 1 Op eigen kracht, samen verder Inleiding Beleidsmatige ontwikkelingen Algemene financiële beschouwing Leeswijzer Beleidsbegroting Programmaplan Programma 1 Natuur en Landschap Programma 2 Verkeer en Infrastructuur Programma 3 Wonen en Economie Programma 4 Sociale Infrastructuur Programma 5 Bestuur Programma 6 Bedrijfsvoering Paragrafen Paragraaf Lokale heffingen Paragraaf Weerstandsvermogen en risicobeheersing Paragraaf Onderhoud kapitaalgoederen Paragraaf Financiering Paragraaf Bedrijfsvoering Paragraaf Verbonden partijen Paragraaf Grondbeleid Paragraaf 3 Decentralisaties Paragraaf Kostenverdeling en kostendekkendheid Financiële begroting Overzicht van baten en lasten Overzicht van baten en lasten Grondslagen voor de begroting Incidentele baten en lasten Structurele toevoegingen en onttrekkingen aan de reserves EMU-saldo Uiteenzetting financiële positie en toelichting Structureel en reëel evenwicht Investeringen Reserves Voorzieningen Bijlagen Samenstelling bestuur Conversietabel...98 Programmabegroting

4 2 Gemeente Oegstgeest

5 1 Op eigen kracht, samen verder Oegstgeest is een vitale gemeente. Het is goed wonen, werken, recreëren en leven in Oegstgeest. Dat blijkt ook uit vergelijkend onderzoek met andere gemeenten (onder meer weekblad Elsevier). Het dorp kenmerkt zich door actieve en betrokken inwoners, de groene leefomgeving, het actieve verenigingsleven met veel vrijwilligers, de goede voorzieningen en de toenemende reuring door de vele culturele activiteiten. Inwoners van Oegstgeest kiezen bewust voor Oegstgeest. Kortom het gaat goed met Oegstgeest en dat willen we zo houden en verder uitbouwen. En dat vraagt nog een flinke inspanning. Niet voor niets heeft de Coalitieagenda het motto Vitaal Oegstgeest: verbinden, versterken en verbeteren geïntroduceerd. Dit wordt een gezamenlijke inspanning waarbij een belangrijke rol is weggelegd voor inwoners, organisaties en bedrijven in Oegstgeest. De dialoog staat hierbij centraal. Dit is een essentieel aandachtspunt in de Programmabegroting die wij u hierbij aanbieden. De Perspectiefnota is uitgewerkt in concrete programma s en paragrafen en vertaald naar een financiële begroting. Een bijzondere begroting om meerdere redenen. Het is de eerste van ons als nieuw college. Ook de organisatie is ingrijpend gewijzigd; heeft een nieuw management en nieuw elan gekregen. Centraal staat uw (impliciete) besluit van 19 december 2013 over de zelfstandigheid van Oegstgeest. Op basis van het rapport van Dirk Louter Advies & Management heeft uw raad geconcludeerd dat er onvoldoende draagvlak is voor samengaan en dat u daarom kiest voor regionale samenwerking. Binnenkort leggen wij u een voorstel voor dat nader ingaat op het intensiveren van de samenwerking in de regio en op basis waarvan u tot keuzes kunt komen waar het de (strategische) samenwerkingspartners betreft. Uw keus voor zelfstandigheid is helder. Zelfstandigheid van Oegstgeest is echter geen vanzelfsprekendheid als de voorwaarden voor behoud van die zelfstandigheid geen invulling krijgen. Belangrijke voorwaarden daartoe zijn: een robuust en daadkrachtig bestuur een professionele en slagvaardige organisatie een structureel evenwichtige financiële positie Wij hebben deze voorwaarden als primaire uitgangspunten bij opstelling van deze programmabegroting gehanteerd. De uitdagingen waar wij als gemeente voor staan zijn, omvangrijk. In maatschappelijke, bestuurlijke, organisatorische en financiële zin. Deze uitdagingen staan in directe relatie tot elkaar. Daarop hebben wij onze visie, onze voorstellen en de dekking van de financiële consequenties gebaseerd. De programmabegroting toont een oplopend tekort van 0,9 mln in 2015 tot 1,8 mln in Een voorstel tot dekking van dit tekort is uitgewerkt in een separaat dekkingsplan en bieden wij gelijktijdig aan u aan. Daarin hebben wij fundamentele keuzes gemaakt die wij hierbij aan u voorleggen. Deze keuzes zijn gemaakt mede aan de hand van de uitwerking van de scenario s zoals u die heeft verwoord in uw motie 14 van 3 juli. Samen vormen zij een sluitende begroting. Programmabegroting

6 Samen schouders eronder Wij zijn ons uitdrukkelijk bewust van de taak die voor ons ligt. Voorwaardelijk is en wij herhalen dat nog maar eens de transitie van een op activiteiten gerichte naar een procesgeoriënteerde organisatie. Op basis van de programmabegroting en het dekkingsvoorstel hebben wij er vertrouwen in dat we de komende jaren goede resultaten gaan neerzetten. We zijn er nog lang niet, maar de nieuwe weg is ingeslagen. Het perspectief is helder, de opgave is stevig, de keuzes zijn fundamenteel en maatregelen zijn noodzakelijk. Eendrachtige samenwerking tussen alle geledingen van de gemeente is eveneens voorwaardelijk voor voortzetting van de zelfstandigheid. Wij willen met uw raad werken aan een robuust en daadkrachtig gemeentebestuur. Een gemeentebestuur dat eenheid, geloof en vertrouwen in een toekomstbestendig Oegstgeest uitstraalt en uitdraagt. Als wij eensgezind en samen met de ambtelijke organisatie de schouders eronder zetten, kunnen wij daarin succesvol zijn. Wij zien er naar uit met u hierover het debat te voeren. Het college van burgemeester en wethouders van Oegstgeest, de secretaris, J.W. van Tuijl de burgemeester, drs. J.B. Waaijer 4 Gemeente Oegstgeest

7 2 Inleiding Programmabegroting

8 2.1 Beleidsmatige ontwikkelingen De beleidsmatige ontwikkelingen voor de periode vormen de context die ons bestuurlijk handelen samenhang en richting geeft. Daarbij staan wij onder andere stil bij de lokale ontwikkelingen zoals de bestuurlijke toekomst, de omvang en doorontwikkeling van het ambtelijk apparaat (basis op orde) en vraagstukken op het gebied van voorzieningen en lokale lasten. Tot slot lichten wij een drietal speerpunten voor 2015 nader toe. Algemene beschouwing Het was in de tijd gezien niet mogelijk rekening te houden met de uitkomst van de bestuurlijke discussie over de vier scenario's. De uitwerking van deze scenario's in de vorm van een dekkingsplan voor de Programmabegroting wordt u parallel aan deze begroting aangeboden. Daarbij gaan wij dieper in op de rapportage van Berenschot over de door u geformuleerde scenario s en leggen wij de verbinding tussen de scenario s en het voorgestelde dekkingsplan. Maatschappelijke ontwikkelingen De Programmabegroting is gebaseerd op de Perspectiefnota Zoals wij eerder hebben aangegeven, is de perspectiefnota de eerste stap van een majeure transitie; we leven momenteel niet in een tijdperk van verandering, maar in een verandering van tijdperk. De samenleving is fundamenteel aan het veranderen en ontwikkelt zich naar een netwerk-, informatieen participatiesamenleving. Hierin staat de eigen kracht van mensen, netwerken en de samenleving als geheel centraal. De traditionele manier van werken en besturen moet dan ook veranderen. De gemeenschap is steeds meer zelf aan zet waarbij de overheid een verbindende en faciliterende rol vervult. Wij zien daarbij de meerwaarde dat het openbaar bestuur meer en meer in netwerken opereert. Dit sluit aan bij de Toekomstvisie 2010: Oegstgeest in beweging. De rode draden uit de toekomstvisie, te weten 'het benutten van potentieel', 'de gemeente als meewerkkracht', 'verbindingen leggen' en 'duurzaamheid' sluiten naadloos aan op de geschetste ontwikkelingen. De nieuwe manier van werken en denken begint al steeds meer tot uiting te komen. Een mooi voorbeeld daarvan is het voeren van 'dorpsgesprekken' over allerhande thema's. Een faciliterende en verbindende rol vervullen, vraagt om de kunst van het loslaten. Uiteraard niet van de ene op de andere dag en wel met tact en beleid, maar desalniettemin is dit een fundamentele verandering. Als de gemeenschap zelf opgaven niet oppakt of anders dan wij dat zouden hebben gedaan, dan moeten we dat accepteren. De omgang met maatschappelijke problemen en kansen is immers primair aan de maatschappij zelf. De gemeenschap regisseert daarbij meer en meer zelf. Zij bepaalt in belangrijkere mate dan voorheen het bestaansrecht van een maatschappelijke voorziening. Dat de overheid minder geld besteedt aan bepaalde zaken maakt de weg vrij voor de eigen kracht vanuit de maatschappij. En met deze eigen kracht is de maatschappij tot veel in staat. Denk bijvoorbeeld aan de wijze waarop tennisvereniging OLTC onlangs financiering heeft weten te organiseren buiten de gemeente om. Maar ook het initiatief van Vrienden van Poelmeer om het zwembad te behouden met particuliere ondersteuning en bijdragen, en de activiteiten van het Dorpslab zijn voorbeelden. De lokale situatie Kijken wij naar de lokale situatie dan zien wij enkele grote vraagstukken die met elkaar samenhangen. U heeft besloten dat behoud van zelfstandigheid het uitgangspunt is. Een helder uitgangspunt, dat vraagt om adequate bijbehorende keuzes die behoud van zelfstandigheid ook daadwerkelijk mogelijk maken. Daarbij gaat het in de kern om het op orde krijgen van de basis, het hebben van een structureel sluitende begroting en het op korte termijn maken van duidelijke keuzes op het gebied van de bestuurlijk en ambtelijke samenwerking. Gerichte intensieve en niet-vrijblijvende samenwerking met strategische partners in de regio is van wezenlijk belang om zelfstandigheid blijvend mogelijk te maken. Die samenwerking beperkt zich wat ons betreft niet tot het ambtelijke domein, maar strekt zich uit tot op het niveau van de gemeenteraad. Wij vinden het essentieel dat ook op raadsniveau de samenwerking met de regionale partners wordt gezocht. Dat kan op onderdelen als sturing op de verbonden partijen, maar zeker ook in het bovenlokale ruimtelijke en sociale domein. 6 Gemeente Oegstgeest

9 De basis op orde Een belangrijke randvoorwaarde om mee te kunnen bewegen in de transitie en om behoud van zelfstandigheid mogelijk te maken, is dat de basis op orde is. Dat geldt zowel voor de 'maatschappelijke basis' als voor de 'overheidsbasis'. De maatschappij loopt daarbij voor op de overheid; denk bijvoorbeeld aan het Dorpslab, de Civil Society Club, de werkgroep Duurzaamheid en het Cultuurfonds. Begin 2013 is het Kaderstellend ontwerp kernorganisatie Oegstgeest door ons vastgesteld. Daarna is de detailinrichting van de organisatie en het functie- en formatieplan opgesteld. In het najaar van 2013 heeft de werving en selectie van het ambtelijk management plaatsgevonden. In maart 2014 is de nieuwe organisatie van start gegaan. Dat is aanzienlijk later dan aanvankelijk gepland. De collegewisseling begin 2013, de beperkte beschikbare capaciteit (zowel binnen de eigen organisatie als bij Servicepunt71) alsook het intensieve werving- en selectietraject van het management hebben voor vertraging gezorgd. Verder heeft het plaatsingsproces van medewerkers meer tijd gekost dan aanvankelijk was voorzien. Dat heeft ervoor gezorgd dat wij de ambities in ons ontwikkeltraject hebben moeten temporiseren. De overgang naar een nieuw functiesysteem (HR21) is gemaakt, het projectmatig realiseren is ingevoerd, het zaakgericht wordt momenteel geïmplementeerd en aan (versterking van de) mobiliteit van medewerkers wordt hard gewerkt. Het (her)definiëren van processen volgens de LEAN-methodiek is eerder dit jaar gestart. Daaraan gekoppeld is, met ondersteuning van Rijnconsult, de cultuurverandering in gang gezet. Binnenkort gaat ook het concernbrede ontwikkelplan van start. Tegelijkertijd constateren wij dat binnen de gemeentelijke organisatie nog grote stappen gezet moeten worden om onze basis op orde te krijgen. Dagelijks lopen we tegen knelpunten aan die aantonen dat hiervoor forse investeringen nodig zijn. Sommige van deze knelpunten zijn op dit moment duidelijker zichtbaar en merkbaar dan andere, maar ze hebben met elkaar gemeen dat zij het leveren van toegevoegde waarde aan het dorp op de een of andere wijze (gaan) frustreren. Een aantal voorbeelden van knelpunten die het gevolg zijn van onvoldoende (financiële en personele) middelen onder meer door (landelijke) ontwikkelingen. Er is sprake van een sterk toenemende vraag naar schuldhulpverlening. We kunnen niet voldoen aan onze wettelijke taken op dit gebied. Mensen die schuldhulpverlening nodig hebben, zijn hiervan de dupe en komen terecht in nog grotere (financiële) problemen met alle gevolgen van dien. Ons gegevensbeveiligingsbeleid op het gebied van Sociale Zaken is ontoereikend. Dit brengt privacy-risico's met zich mee. Wij hebben al een berisping gehad vanuit de Rijksoverheid. Wij zijn onvoldoende in staat subsidies te beheren met als gevolg dat de regelgeving en de praktijk uiteenlopen. Dit brengt juridische en financiële risico's met zich mee. De dienstverlening aan de inwoners komt in gevaar; wachttijden lopen op, de publieksbalie is beperkter open, digitaliseringsprocessen gaan traag en eenduidige registratie van klachten en meldingen vindt niet plaats. Wij zijn onvoldoende in staat regie te voeren en het college en de gemeenteraad voldoende in positie te brengen als het gaat om regionale samenwerking en verbonden partijen. We lopen voortdurend achter de feiten aan. Ons Wabo-toezicht voldoet niet aan de kwaliteitseisen. Het gevolg is dat we een groter risico lopen op calamiteiten en claims en dat de werkdruk binnen andere organisatieonderdelen hoger wordt (zoals handhaving). Op het gebied van erfgoed kunnen we alleen onze wettelijke taken uitvoeren. Extra inspanningen bijvoorbeeld voor de vondst van 'de schaal van Oegstgeest', zijn niet mogelijk. De uitvoering van (beleids)plannen en het beheer op verschillende terreinen loopt niet conform de planning met als effect dat we de beoogde maatschappelijke resultaten niet bereiken. Er ontstaat achterstand in de implementatie van juridische ontwikkelingen en de implementatie van juridische kwaliteitszorg. Het bewaken van de kwaliteit van de basisgegevens en het beheren van de gemeentelijke basisregistraties (BAG, WKPB, BGT, BRK, RSGB) is onvoldoende. Oegstgeest is achtergebleven in de ontwikkelingen op het gebied van informatiemanagement en zaakgericht werken en ontbeert vakinhoudelijke kennis. Wij zijn onvoldoende in control (AO/IC). Dit vergt meer afstemming vooraf met accountant. Programmabegroting

10 Om dergelijke knelpunten op te lossen en de basis op orde te krijgen, zijn forse investeringen nodig. Het gaat dan om zowel kwantitatieve als kwalitatieve investeringen in de organisatie. Daarbij kan uiteraard ook het beslissen om bepaalde taken als overheid niet meer of niet meer zelf uit te voeren helpen. Daar waar dat mogelijk is, leggen wij onderbouwde voorstellen aan u voor. Om meer inzicht te krijgen in de omvang van de formatie hebben wij deelgenomen aan de landelijke Benchmark ambtelijk apparaat gemeenten van Berenschot (augustus 2014). De benchmark had een algemeen karakter; het is geen specifiek, op de Oegstgeester situatie gericht onderzoek. De benchmark laat zien dat wij in het primaire proces structureel circa 16 fte lager scoren dan het gemiddelde van vergelijkbare gemeenten. Berenschot constateert tegelijkertijd dat de bezetting op overhead/ managementfuncties ten opzichte van het gemiddelde 9 fte hoger ligt. Bij de Perspectiefnota hebben wij al een uitbreiding van de formatie voorzien die oploopt tot circa 10 fte. Wij hebben dat gedaan omdat wij overtuigd zijn van de absolute noodzaak te moeten investeren in de ambtelijke organisatie. Daarom is de benodigde financiële ruimte al vanaf 2015 in de begroting opgenomen. Die noodzaak is al eerder onderkend; in 2013 is nadrukkelijk voor een zwaarder management gekozen. Een versterking en verbreding van het management was en is noodzakelijk om de taken en opgaven waarvoor onze organisatie staat op het gewenste niveau te krijgen. De vergelijkende uitkomsten van de benchmark bevestigen deze noodzaak. Wij zetten de formatie-uitbreiding in op die plekken in de organisatie waar die het meest dringend gewenst is. Dat is vooral in het primaire proces en daarmee in lijn met de uitkomsten van de benchmark. Daarbij kiezen wij niet uitsluitend voor vaste formatie, maar maken wij de formatie ook deels flexibel. Berenschot constateert dat de overhead hoger is dan gemiddeld. Een verklaring daarvoor is onder meer dat Servicepunt71 nog in ontwikkeling is en nog niet het gewenste kwaliteitsniveau en de beoogde formatieomvang heeft bereikt, zoals dat in het bedrijfsplan van Servicepunt71 is voorzien. Dat is overigens geheel in lijn met de verwachting. Voor de start van Servicepunt 71 was duidelijk dat de ontwikkeling van deze organisatie meerdere jaren in beslag neemt. De verwachting is dat deze overhead op termijn terug kan worden gebracht. Zowel het bestuur als het management van Servicepunt71 werken hard aan de realisatie van de beoogde doelstellingen. Het is echter niet mogelijk om deze besparing op korte termijn 'uit te ruilen' tegen een deel van de investering in het primair proces. Wij streven er naar om vanaf 2017 de kosten van de bedrijfsvoering structureel af te kunnen bouwen. Voorwaarde daarvoor is wel dat de basis op orde en de organisatie in control is. Zowel bij Servicepunt71 als bij de eigen organisatie. Wij laten overigens een verdiepingsonderzoek uitvoeren naar de omvang van de overhead van de eigen organisatie en deze in relatie tot de overhead bij Servicepunt71. Daarmee willen wij inzicht krijgen in de onderliggende feiten, de wijze van berekening en de toerekening van overhead. Op basis daarvan kan dan veel gerichter worden gestuurd op reductie van overhead en op realisatie van ook realistische ombuigingstaakstellingen. Wij informeren u over de uitkomst daarvan via de reguliere planning- en controlcyclus (PenC-cyclus). Een belangrijk thema ook is de benutting van het maatschappelijk vastgoed. Er is veel maatschappelijk vastgoed dat niet optimaal benut wordt of kan worden. Wij willen dat dit vastgoed zo efficiënt mogelijk wordt ingezet. Wij verwachten daardoor kostenbesparingen te kunnen realiseren. Waar sprake is van overtollig vastgoed zijn wij plan dat af te stoten. In de vorm van een dorpsgesprek gaan wij in dialoog met inwoners en organisaties over de geleidelijke overdracht van beheer en exploitatie van maatschappelijke voorzieningen. Daar waar blijkt dat initiatief, actieve betrokkenheid en draagvlak aanwezig zijn om de instandhouding door de gemeenschap voort te kunnen zetten, gaan wij dat (tijdelijk) faciliteren en in een overgangsfase begeleiden. 8 Gemeente Oegstgeest

11 Speerpunten De drie decentralisaties Vanaf 1 januari 2015 is de gemeente verantwoordelijk voor de uitvoering van de nieuwe Jeugdwet, is er een nieuwe Wet maatschappelijke ondersteuning en is de Participatiewet van kracht. Waar inwoners voorheen hulp via het Bureau Jeugdzorg, hun zorgverzekering en/of het zorgkantoor kregen, is het nu de gemeente die moet zorgen voor de hulp wanneer de eigen kracht (van de samenleving) tekort schiet. De invulling van het sociale domein op het terrein van hulp en ondersteuning ligt daarmee nu grotendeels op gemeentelijk niveau. Maatwerk en iedereen kan mee doen staan daarbij centraal. De uitwerking van het beleid, vastgesteld in 2014, wordt voor onze inwoners, uitvoeringsinstellingen en de ambtelijke organisatie vanaf 1 januari 2015 voelbaar. Uitgangspunt is dat mensen die het daadwerkelijk nodig hebben ondersteuning krijgen. Aanpassingen vinden geleidelijk plaats ( zachte landing ). De drie decentralisaties worden uitgevoerd met de budgetten die het Rijk ons beschikbaar stelt. De opgave van anders denken wat betreft hulp en ondersteuning door de instellingen en de sociale omgeving vraagt tijd. Voor inwoners die vanaf 1 januari 2015 hulp en/of ondersteuning nodig hebben, is de verandering direct voelbaar. Voor inwoners die voor 1 januari 2015 al hulp en ondersteuning hadden, zijn overgangstermijnen afgesproken. We zijn nu aan zet om met minder geld te zorgen dat iedereen kan meedoen en zo lang mogelijk zelfstandig kan functioneren in onze maatschappij. Als we in de eerste jaren onvoldoende middelen hebben voor de uitoefening van de afzonderlijke taken (jeugdhulp, Wmo en/of re-integratie vanuit de Participatiewet) dan benutten we eventuele overschotten binnen het sociale domein en/of zetten we de opgebouwde Wmo-reserve in. Coalitieagenda Kern van de Coalitieagenda is de ambitie om samen te werken aan een vitaal Oegstgeest. Wij geloven daarbij ondersteund door signalen uit de maatschappij dat Oegstgeest een geweldige plaats is om te wonen, te werken en te recreëren. De Coalitieagenda erkent daarbij dat de gemeenschap meer en meer zelf aan zet is, waarbij de overheid een faciliterende en verbindende rol vervult. In de begroting is ook de coalitieagenda verwerkt. De ambities en bijbehorende financiële doorvertaling zijn één op één overgenomen uit de perspectiefnota. Daarbij geldt dat de keuzes die uw raad gaat maken op basis van de uitgewerkte scenario's uiteraard nog voor verandering kunnen zorgen. Dorpsagenda In deze begroting is ook de Dorpsagenda verwerkt. Ten aanzien van de dorpsagenda geldt dat alleen de voorlopige inschatting van de financiële consequenties is verwerkt zoals opgenomen in de perspectiefnota. Dit heeft te maken met het feit dat de bespreking van de dorpsagenda in de gemeenteraad in september heeft plaatsgevonden. Toen is duidelijk geworden welke concrete inhoudelijke ambities de gemeenteraad heeft in lijn met de dorpsagenda. Vervolgens was er onvoldoende tijd om te komen tot een goede verwerking van de inhoudelijke ambities en de bijbehorende financiële consequenties. Wij komen hier op terug en verwerken deze financiële consequenties in een voorstel voor een begrotingswijziging. Programmabegroting

12 2.2 Algemene financiële beschouwing Algemeen In de algemene financiële beschouwing gaan wij in op de financiële positie van Oegstgeest. De financiële positie wordt bepaald door reguliere exploitatie, de grondexploitaties, de vermogenspositie, de schuldpositie en het weerstandsvermogen. Uiteraard zijn deze niet los van elkaar te zien. Sterker nog: al deze elementen hangen zeer nauw samen. Hoe deze samenhang er uitziet, zetten wij hieronder uiteen. Vervolgens gaan wij in op de afzonderlijke elementen, geplaatst in de actualiteit van deze begroting Deze algemene financiële beschouwing wordt afgesloten met een conclusie. Samenhang Gemeenten in Nederland zijn verplicht om een stelsel van baten en lasten te hanteren. In een stelsel van baten en lasten worden kosten toegerekend aan het jaar waarin ze ook daadwerkelijk optreden. Dit betekent dat de kosten van bijvoorbeeld de aanschaf van een gebouw, dat doorgaans veertig jaar meegaat, ook over veertig verschillende begrotingen worden verdeeld. In de begroting komen deze kosten terug als 'kapitaallasten'. Deze kapitaallasten (rente en afschrijving) zijn onderdeel van de in begroting geraamde 'exploitatielasten', waartoe bijvoorbeeld de onderhoudskosten en energiekosten worden gerekend. Kapitaallasten zijn geen out of pocket-kosten. Dit wil zeggen dat kapitaallasten niet lijden tot een feitelijke betaling (kasstroom). Uit het stelsel van baten en lasten vloeit de financieringsfunctie (ook wel treasury genoemd) voort. Een financieringsfunctie is noodzakelijk omdat in een stelsel van baten en lasten de kasstromen niet gelijk lopen aan de in de begroting opgenomen baten en lasten. In het voorbeeld van een gebouw dient de aanschaf direct te worden betaald aan de verkoper (deze betaling is een kasstroom, maar geen last), en worden de afschrijvingskosten over veertig jaar verdeeld (deze afschrijving is geen kasstroom, maar wel een last). Indien het saldo van de kasstroom in een bepaald jaar groter is dan de in de begroting geraamde saldo van baten en lasten, is er sprake van een financieringsoverschot. Indien de kasstroom kleiner is, dan is er sprake van een financieringstekort. In Oegstgeest is de afgelopen jaren, als gevolg van de investeringen in Nieuw-Rhijngeest, sprake van een financieringstekort. Dit financieringstekort heeft geleid tot de huidige schuldpositie. Evident is ook dat er de komende jaren, onder invloed van de grondverkopen van Nieuw-Rhijngeest, sprake zal zijn van een financieringsoverschot (zie ook de paragraaf grondbeleid en de paragraaf financiering). De schuldpositie neemt hierdoor de komende jaren fors af. Naast een sterke verwevenheid tussen exploitatie, grondexploitatie en schuldpositie is er ook een sterke verwevenheid tussen de exploitatie en de vermogenspostie. Het resultaat van de exploitatie van de gemeente wordt uitgedrukt in het resultaat 'voor bestemming' en het resultaat 'na bestemming'. Bij het resultaat voor bestemming wordt het resultaat gepresenteerd zonder toevoegingen aan en onttrekkingen uit reserves. Is dit resultaat positief, dan worden per saldo middelen aan het eigen vermogen toegevoegd en is sprake van een groei van het eigen vermogen. Is het resultaat voor bestemming negatief, dan is er sprake van 'interen op het eigen vermogen'. Als gevolg van de verliezen op de grondexploitatie Nieuw-Rhijngeest heeft Oegstgeest de afgelopen jaren flink ingeteerd op het eigen vermogen. Het eigen vermogen is het totaal van de algemene reserve en de bestemmingsreserves. Beide maken tevens een belangrijk deel uit van het weerstandsvermogen. Het weerstandsvermogen betreft dat deel van het vermogen dat zonder dat sprake hoeft te zijn van majeure beleidswijzigingen kan worden ingezet om risico's af te dekken. Schematisch kan de samenhang als volgt worden weergegeven: 10 Gemeente Oegstgeest

13 Uit de hierboven geschetste samenhang tussen de verschillende elementen die samen de financiële positie bepalen, wordt duidelijk dat de exploitatiebegroting centraal staat. De kwaliteit van onze begroting is dan ook van groot belang. Niet alleen als het gaat om de begroting als sturingsinstrument, maar ook als beheersinstrument. De kwaliteit van de begroting hangt sterk samen met een stabiele organisatie. Alleen dan kunnen routines worden opgebouwd en kan (historische) kennis Efficiënt en effectief worden overgedragen. Wij blijven de komende periode inzetten op een verdere verbetering van de begroting als sturings- en beheersingsinstrument. Financiële positie Hierboven is in grote lijnen de samenhang geschetst tussen de verschillende elementen die samen de financiële positie van onze gemeente bepalen. Wat betekent dit voor de actualiteit van Oegstgeest. 1. Reguliere exploitatie Het saldo van de reguliere exploitatie zoals die in de perspectiefnota naar voren kwam sloot met een tekort van 1,8 mln in In de perspectiefnota is in een aantal stappen de exploitatie van de gemeente herijkt. Een van die stappen betrof de herijking op grond van de uitkomst van de jaarrekeningen 2012 en Uit deze jaarrekeningen kwam een positief resultaat naar voren van circa 2,1 mln. Op grond hiervan heeft er in de perspectiefnota een aantal bijstellingen plaatsgevonden. Toch blijft de vraag wat nu de werkelijke redenen zijn van deze overschotten. Wordt beleid niet uitgevoerd of zijn budgetten te ruim bemeten? Uit deze vraagstelling volgt eigenlijk al de grote tekortkoming in onze begroting: beleidsdoelstellingen en middelen zijn onvoldoende aan elkaar gekoppeld. Om deze reden heeft ons college via de perspectiefnota voorgesteld een budget vrij te maken voor een systeem voor beleidsmonitoring. Programmabegroting

14 Door benchmark gericht op de omvang van het ambtelijk apparaat is vast komen te staan dat de omvang van de formatie op onderdelen lager is dan die van vergelijkbare gemeenten. Op grond hiervan lijkt het logisch de positieve resultaten over 2012 en 2013 hiermee in verband te brengen. Dit zou betekenen dat het ons eenvoudigweg aan capaciteit ontbreekt om de begroting in zijn geheel uit te voeren. Uit de begrotingsbenchmark van Berenschot valt tevens af te leiden dat het lastenniveau van onze gemeente in totaliteit niet substantieel afwijkt van vergelijkbare gemeenten. Indien er dan toch sprake is van een tekort, dan kan dit niet anders veroorzaakt worden dan door substantieel lagere inkomsten. Verder blijkt dat de algemene uitkering gemiddeld 1,4 mln lager is dan die van vergelijkbare gemeenten. De onderliggende analyse laat zien dat dit veroorzaakt wordt door een aantal in het oog springende factoren. Een daarvan betreft de inkomstenmaatstaf OZB. In onderstaande tabel zijn de gegevens van de inkomstenmaatstaf afgezet tegen de gemiddelde inkomstenmaatstaf van de referentiegroep. Hieruit komt een verschil naar voren van circa 0,7 mln. Inkomstenmaatstaf (bedragen x 1.000) Oegstgeest Referentiegroep Afwijking Afwijking % Waarde woningen eigenaar % Waarde niet woningen gebruiker % Waarde niet woningen eigenaar % Totaal % Het verdeelmodel voor de algemene uitkering is sterk kostengeoriënteerd. Dat houdt in dat de verdeling van de middelen uit het gemeentefonds tegemoet moet komen aan de relatieve behoefte aan middelen. De hoogte van kosten die een gemeente maakt, hangt niet alleen af van schaal (inwoners, oppervlakte) maar ook van sociale structuur (uitkeringsontvangers, huishoudens met laag inkomen), fysieke structuur (bodemgesteldheid, bebouwing) en regionale functie (centrumgemeente, toerisme) Het Rijk beoogt met het verdeelmodel te sturen op een gelijkwaardig voorzieningenniveau bij gemeenten. De sturing hierop wordt door het Rijk ingevuld door rekening te houden met verschillen in gemeentelijke belastingcapaciteit. Immers gemeenten met een grote belastingcapaciteit (relatief hoge WOZ-waarde) zouden bij een gelijk tarief een hoger voorzieningenniveau kunnen realiseren dan gemeenten met een geringe belastingcapaciteit. Daarom maakt een inkomstenmaatstaf OZB deel uit van het verdeelstelsel. De belastingcapaciteit wordt door het Rijk bepaald aan de hand van de actuele WOZ-waarden en generieke rekentarieven. Omdat macro het totale aandeel van de negatieve inkomstenmaatstaf in het Gemeentefonds gelijk blijft, worden bij elk nieuw WOZ-tijdvak deze rekentarieven tegengesteld gecorrigeerd voor verwachte waardestijging/- daling van de landelijke WOZ-waarden. Dus geldt dat hoe hoger de WOZ-waarde, hoe hoger de negatieve inkomensmaatstaf doorwerkt in de algemene uitkering. Omdat de WOZ-waarde in Oegstgeest relatief hoog is, werkt deze inkomstenmaatstaf sterker door in vergelijking tot referentiegemeenten. In veel gemeenten, en dus ook in Oegstgeest, worden de OZB-tarieven bepaald aan de hand van de gewenste opbrengst, zonder dat er een relatie wordt gelegd met de ontwikkeling van de WOZwaarde. Hierdoor kunnen tegengestelde krachten ontstaan: de raad kan besluiten de OZB met 2% te verhogen. De opbrengst gaat dan bijvoorbeeld van 4 mln naar 4,08 mln, terwijl de (negatieve) inkomstenmaatstaf als gevolg van de ontwikkeling van de WOZ-waarde met 10% kan stijgen. In totaliteit wordt de OZB-stijging dan (meer dan) teniet gedaan door de ontwikkeling van de inkomstenmaatstaf. In de volgende tabel is de ontwikkeling van de inkomstenmaatstaf afgezet tegen de gerealiseerde OZBinkomsten. 12 Gemeente Oegstgeest

15 Netto opbrengst OZB (bedragen x 1.000) Inkomstenmaatstaf OZB Inkomsten OZB Netto opbrengst OZB In onderstaande tabel is vervolgens opgenomen hoeveel van de extra inkomsten OZB in 2014 overblijft ten opzichte van de inkomsten in 2008 indien dit bedrag wordt gesaldeerd met de inkomensmaatstaf en rekening wordt gehouden met een gemiddelde inflatie van 2%. Gecorrigeerde netto opbrengst OZB Bedrag Extra Inkomsten OZB in 2014 t.o.v Korting via de inkomstenmaatstaf algemene uitkering in 2014 t.o.v Inflatiecorrectie bij gemiddeld 2% Netto opbrengst OZB in 2014 t.o.v Grondexploitaties Ten aanzien van onze grondexploitaties is voorzichtig optimisme op zijn plaats. Over 2013 is er geen sprake geweest van verder oplopend verlies uit de grondexploitatie zelf. Door het geheel van maatregelen (contractherziening, onderhandelingsresultaat provincie) is het resultaat zelfs verbeterd. Daarnaast heeft ook de stelselwijziging bijgedragen aan een verbetering van het resultaat. Door deze stelselwijziging hebben wij een risicoreserve kunnen vormen die, mede door de bestemming van het resultaat van de jaarrekening 2013, per 1 januari 2014 het afgesproken niveau van 50% van het resterende risicoprofiel heeft bereikt. Tevens zien we dat de verkoop op gang komt waardoor wij de komende jaren een positieve cashflow verwachten. Een cashflow die aanzienlijk bijdraagt aan de reductie van de schuldpositie. Van de grondexploitaties kan het volgende overzicht worden gegeven: Restgrex Poelgeest Gemeentelijke Grex (VOF) Restgrex NRG (bedragen x 1.000) Balanswaarde per Nog te realiseren kosten (NTRK) Nog te realiseren opbrengsten (NTRO) Verwacht exploitatie resultaat op eindwaarde Resterende risico's Totaal (N) (A) Cashflow t/m einde looptijd investeringen (2021) (NTRO - NTRK): (V) (B) Voorziening tekort NRG; omvang op eindwaarde: (C) Risicoreserve grondexploitaties (50% van de resterende risico s); omvang: A. De cashflow die voortvloeit uit de grondexploitatie is het saldo van de 'nog te realiseren opbrengsten' minus de 'nog te realiseren kosten'. Over de resterende looptijd gaat het dan om een positieve cashflow van 48,9 mln. Van deze 48,9 mln wordt naar verwachting circa 30 mln gerealiseerd in de periode B. Het exploitatieresultaat bedraagt naar verwachting 14,6 mln negatief. Dit negatieve resultaat is geheel afgedekt door de voorziening NRG. Eventuele verbetering van dit resultaat heeft tot gevolg dat de voorziening gedeeltelijk kan vrijvallen. Verslechtering van het resultaat wordt ten laste gebracht van de risicoreserve grondexploitaties. Indien de grondexploitaties zouden sluiten op nul, dan is de cashflow gelijk aan de balanswaarde. Omdat dit niet het geval is, is balanswaarde gelijk aan de cashflow plus het saldo van de voorziening. C. Het risicoprofiel van de grondexploitaties bedraagt 10,65 mln. De helft van deze risico's is afgedekt door de risicoreserve grondexploitaties. Een gunstige ontwikkeling van het risicoprofiel betekent dat een gedeelte van de reserve kan vrijvallen. Een ongunstige ontwikkeling betekent dat er een extra storting in deze reserve moet plaatsvinden. Programmabegroting

16 3. Ontwikkeling eigen vermogen In de perspectiefnota is het resultaat weergegeven inclusief de toevoegingen en onttrekkingen aan de reserves. Op grond hiervan kan de ontwikkeling van het eigen vermogen worden geprognosticeerd. Per saldo wordt er over de periode aan het eigen vermogen toegevoegd ten gunste van de exploitatie. Meest in het oog springend is overigens een onttrekking ad in 2015 aan de behoedzaamheidsreserve. Deze onttrekking was onderdeel van het dekkingsplan bij de begroting Er wordt dus niet langer ingeteerd op het eigen vermogen. Wel is het zo dat dit na 2015 marginaal is. Na besluitvorming over over de ontwerp-begroting laat het eigen vermogen de volgende ontwikkeling zien. Eigen vermogen per 31 december (bedragen x 1.000) Toevoeging (+) / Onttrekking (-) per saldo Eigen vermogen Schuldpositie De schuldpositie neemt naar verwachting in de periode af van 87,7 mln op 1 januari 2015 tot 56,9 mln op 31 december Per saldo wordt een verlaging (positieve cashflow) verwacht 30,8 mln. Deze reductie komt voor het grootste deel voor rekening van de cashflow uit de grondexploitatie NRG (circa 30 mln op grond van de meest recente liquiditeitsprognose). Van het verloop van de schuldpositie kan het volgende overzicht worden gegeven: Schuldpositie (bedragen x 1.000) Stand 1 januari Stand per 31 december Weerstandsvermogen Het weerstandsvermogen is de relatie tussen de weerstandscapaciteit (de middelen en mogelijkheden waarover de gemeente beschikt of kan beschikken om niet begrote kosten te dekken) en alle risico's waarover geen maatregelen zijn getroffen en die van materiële betekenis kunnen zijn in relatie tot de financiële positie. Het weerstandsvermogen wordt uitgedrukt in een ratio weerstandsvermogen en afgezet tegen de algemeen geldende weerstandsnorm. De ratio geeft de mate aan waarin de gemeente in staat is om tegenvallers op te vangen zonder effecten voor het voorzieningenniveau. Indien het weerstandsvermogen gelijk of groter is aan de risico's waarvoor geen maatregelen zijn getroffen, dan wordt het weerstandsvermogen als voldoende beoordeeld. Is het weerstandsvermogen kleiner, dan wordt het weerstandsvermogen als onvoldoende beoordeeld. Conform de gebruikelijke systematiek is in de paragraaf weerstandsvermogen de weerstandscapaciteit in relatie gebracht tot de risico's die voortvloeien uit de gemeentelijk bedrijfsvoering. De beoordeling van het weerstandsvermogen die hieruit voortvloeit kan als ruim voldoende worden aangemerkt. Conclusie Nu we de verschillende elementen die in samenhang de financiële positie van onze gemeente bepalen in de context hebben geplaatst van de begroting , kunnen we deze positie nader duiden. In het oog springend daarbij is dat de ontwikkeling van Nieuw Rhijngeest in een cruciale fase is beland; de fase waarin de 'return of investment' zich moet gaan uiten in een positieve casflow. Een cashflow die een forse bijdrage moet leveren aan de schuldreductie de komende jaren. Doordat het grondexploitatieproces als zodanig steeds meer in control is, lijkt een verder oplopend verlies steeds minder waarschijnlijk. Mocht dit onverhoopt toch het geval zijn, dan kan in eerste instantie de buffer van de risicoreserve grondexploitaties worden aangesproken. 14 Gemeente Oegstgeest

17 Door de vorming van de risicoreserve grondexploitaties waardoor er min of meer een scheiding is aangebracht tussen de grondexploitatie en de reguliere exploitatie wordt steeds duidelijker dat deze laatste kwalitatief onder de maat is. Bleek uit de jaarrekeningen 2012 en 2013 al dat het voorspellende vermogen van de reguliere exploitatie niet groot is, de werkelijke onderliggende oorzaak blijft lastig te duiden. Dit komt mede omdat de relatie tussen middelen en beleid de afgelopen jaren meer en meer verloren is gegaan. Een omissie die niet eenvoudig te repareren is overigens. Ook in de perspectiefnota heeft ons college de lijn voortgezet om, op grond van de analyse van de jaarrekening, de begroting in structurele zin bij te stellen. Hiermee wordt gepoogd zoveel mogelijk 'lucht' uit de begroting te drukken. Anderzijds heeft ons college in deze begroting voor het eerst nieuw beleid direct tot uitdrukking gebracht in (uitvoerings)kosten. Hiermee wordt zeker gesteld dat geformuleerd beleid ook daadwerkelijk kan worden uitgevoerd. Het is een goede ontwikkeling dat de exploitatie, zoals deze nu voor ligt, steeds minder leunt op ons eigen vermogen. Consequentie hiervan is wel dat het structurele tekort op onze reguliere exploitatie steeds duidelijker zichtbaar wordt. Dit tekort is in de perspectiefnota geraamd op 1,8 mln. Indien hier de nadien tot stand gekomen besluitvorming wordt betrokken en ook de structurele gevolgen van de 2e voortgang worden meegenomen, dan loopt het tekort in 2018 op naar circa 2 mln. Programmabegroting

18 16 Gemeente Oegstgeest

19 3 Leeswijzer Programmabegroting

20 Algemeen De programmabegroting is een belangrijk instrument voor de gemeenteraad om haar kaderstellende rol in te vullen. In de begroting staat aan wat wij als gemeente het komende jaar willen doen om bepaalde doelen te bereiken en wat dat kost. Daarmee vormt de begroting een duidelijk kader waarbinnen het gemeentebestuur en de organisatie het komend jaar werken. Deze begroting is niet alleen voor financieel specialisten, maar voor iedereen; het is immers het gemeentelijk huishoudboekje. In deze leeswijzer leest u hoe de begroting is opgebouwd, wat waar te vinden is en welke relaties er liggen naar andere documenten uit de planning en controlcyclus. Nieuwe opzet In overleg met uw raad ('workshops' januari/februari 2014) is een ideaalbeeld ontstaan van de begroting als een instrument van sturing. De begroting maakt een eerste stap naar dat ideaalbeeld, door per programma de opzet van een een doelenboom te volgen. Programmadoelen worden vertaald naar te behalen resultaten, resultaten op hun beurt naar noodzakelijke inspanningen. De bekende '3 w- vragen' worden per programma als volgt beantwoord: 1. Wat willen we bereiken: programmadoelen (weergegeven op programmaniveau) en resultaten (weergegeven op beleidsthemaniveau); 2. Wat gaan we daarvoor doen: inspanningen (weergegeven op productniveau); 3. Wat mag het kosten: financiën (weergegeven per beleidsthema, op productnvieau). Om de begroting te versterken als sturings- en beheerinstrument is ook de kostenverdeling aangepast. In de eerste plaats wordt bedrijfsvoering als een volwaardig programma gepresenteerd. Zo worden de bedrijfsvoeringskosten, die voorheen werden verdeeld over de programma's, zichtbaar. In de tweede plaats is een paragraaf 'kostentoerekening en kostendekkendheid' toegevoegd. In deze paragraaf wordt aangegeven op welke manier de bedrijfsvoeringkosten worden toegerekend aan de verschillende tarieven en op welke wijze vervolgens de kostendekkendheid tot stand komt. De kaderstellende rol van de gemeenteraad De gemeenteraad geeft het college financiële en inhoudelijke kaders mee voor het beleid en de uitvoering. Het uitgangspunt is de bestuurlijke agenda voor de periode Deze agenda bepaalt de inhoud van de verschillende documenten die onderdeel uitmaken van de jaarlijkse begrotingscyclus: de perspectiefnota, de meerjarenbegroting, de voortgangsrapportages en de jaarstukken. De perspectiefnota is een uitwerking van deze bestuurlijke agenda en bepaalt de koers met financiële en inhoudelijke kaders voor het volgende begrotingsjaar. De programmabegroting is een nadere concretisering van de voornemens uit de perspectiefnota. Hiermee autoriseert de gemeenteraad het college voor tot het doen van uitgaven voor bepaalde doeleinden. Na vaststelling van deze begroting geven de voortgangsrapportages tussentijds een overzicht van de uitvoering van beleid en de financiële stand van zaken. In de jaarstukken tenslotte wordt verantwoording afgelegd over het gevoerde beleid en het financiële beheer. 18 Gemeente Oegstgeest

Raadsvoorstel 26 juni 2014 AB14.00447 RV2014.030

Raadsvoorstel 26 juni 2014 AB14.00447 RV2014.030 Raadsvergadering d.d. Casenummer Raadsvoorstelnummer Raadsvoorstel 26 juni 2014 AB14.00447 RV2014.030 Gemeente Bussum Vaststellen Perspectiefnota 2015 Brinklaan 35 Postbus 6000 1400 HA Bussum Aan de gemeenteraad.

Nadere informatie

Gemeente Breda ~Q~ ~,,~ Registratienr: [ 40523] Raadsvoorstel

Gemeente Breda ~Q~ ~,,~ Registratienr: [ 40523] Raadsvoorstel ~,,~ Raadsvoorstel Agendapuntnummer: Registratienr: [ 40523] Onderwerp Instemmen met het doonoeren van een stelselwijziging voor de verantwoording- en dekkingswijze van investeringen met maatschappelijk

Nadere informatie

Voorstel van het college aan de raad. Raadsvergadering d.d. 7 juli 2016 Onderwerp: Jaarverslag en Jaarrekening 2015.

Voorstel van het college aan de raad. Raadsvergadering d.d. 7 juli 2016 Onderwerp: Jaarverslag en Jaarrekening 2015. GEMEENTE OLDEBROEK Raadsvergadering d.d. 7 juli 2016 Onderwerp: Jaarverslag en Jaarrekening 2015. Voorstel van het college aan de raad Agendapunt Portefeuillehouder: mw. A.A.C. Groot Kenmerk: 247735 /

Nadere informatie

Hoe financieel gezond is uw gemeente?

Hoe financieel gezond is uw gemeente? Hoe financieel gezond is uw gemeente? drs. R.M.J.(Rein-Aart) van Vugt RA A.(Arie)Elsenaar RE RA 1 Hoe financieel gezond is uw gemeente? In dit artikel geven de auteurs op hoofdlijnen aan welke indicatoren

Nadere informatie

Financiële begroting 2015 samengevat

Financiële begroting 2015 samengevat Financiële begroting 2015 samengevat Begrotingscyclus Het beleid en de financiën van de provincie komen op een aantal momenten in het jaar provinciebreed aan de orde. Dit wordt ook wel de begrotings- of

Nadere informatie

Financiële verordening RUD Zuid-Limburg

Financiële verordening RUD Zuid-Limburg Financiële verordening RUD Zuid-Limburg 1 Inhoud Hoofdstuk 1 Algemene bepalingen... 3 Artikel 1 Begrippenkader... 3 Hoofdstuk 2 Begroting en verantwoording... 4 Artikel 2 Opstellen begroting en verantwoording...

Nadere informatie

FINANCIËLE VERORDENING RECREATIESCHAP DOBBEPLAS

FINANCIËLE VERORDENING RECREATIESCHAP DOBBEPLAS FINANCIËLE VERORDENING RECREATIESCHAP DOBBEPLAS Het Algemeen Bestuur van het recreatieschap Dobbeplas; Gezien het voorstel van het Dagelijks Bestuur van 13 oktober 2014; Gelet op het bepaalde in de artikelen

Nadere informatie

Nota Reserves en Voorzieningen 2014 Gemeente Zundert

Nota Reserves en Voorzieningen 2014 Gemeente Zundert Nota Reserves en Voorzieningen 2014 Gemeente Zundert Intern document 2014/10084 behorende bij B&W nota 2014/10024 Colofon Uitgave Mei 2014 Gemeente Zundert Markt 1 4881 CN Zundert Postbus 10.001 4880 CA

Nadere informatie

Financiële verordening gemeente Achtkarspelen

Financiële verordening gemeente Achtkarspelen Financiële verordening gemeente Achtkarspelen De raad van de gemeente Achtkarspelen; gezien het voorstel van het college van burgemeester en wethouders van @; gelet op artikel 212 van de gemeentewet en

Nadere informatie

Aan de raad AGENDAPUNT NR. 7. Doetinchem, 22 mei 2013. Bijstellen begroting rentekosten met ingang van begrotingsjaar 2014

Aan de raad AGENDAPUNT NR. 7. Doetinchem, 22 mei 2013. Bijstellen begroting rentekosten met ingang van begrotingsjaar 2014 Aan de raad AGENDAPUNT NR. 7 Bijstellen begroting rentekosten met ingang van begrotingsjaar 2014 Voorstel: 1. Met ingang van de programmabegroting 2014-2017 een bijstelling doorvoeren van de wijze van

Nadere informatie

Verordening op het financiële beleid en beheer van de gemeente Hengelo

Verordening op het financiële beleid en beheer van de gemeente Hengelo Verordening op het financiële beleid en beheer van de gemeente Hengelo Hoofdstuk I Artikel 1 Hoofdstuk II Artikel 2 Artikel 3 Artikel 3 Artikel 4 Artikel 5 Artikel 6 Artikel 7 Hoofdstuk III Artikel 8 Artikel

Nadere informatie

www.pwc.nl Onderzoek huidige financiële positie Gemeente Doetinchem en gemeente Oude IJsselstreek 21 november 2012

www.pwc.nl Onderzoek huidige financiële positie Gemeente Doetinchem en gemeente Oude IJsselstreek 21 november 2012 www.pwc.nl Onderzoek huidige financiële positie Gemeente Doetinchem en gemeente Oude IJsselstreek Achtergrond en aanleiding Mogelijke fusie tussen gemeente Doetinchem en gemeente Oude IJsselstreek Kwaliteit

Nadere informatie

22 april 2015 OPENBAAR LICHAAM CREMATORIA TWENTE

22 april 2015 OPENBAAR LICHAAM CREMATORIA TWENTE 22 april 2015 OPENBAAR LICHAAM CREMATORIA TWENTE ONTWERPBEGROTING 2016 Inhoudsopgave Bladz. 1. Aanbieding begroting 2016 1 2. Beleidsbegroting 2016 3 2.1 Programma 2.2 Paragrafen 3. Financiële begroting

Nadere informatie

Presentatie voor de gemeenteraad van Haarlem. Jaarverslag en jaarrekening 2013

Presentatie voor de gemeenteraad van Haarlem. Jaarverslag en jaarrekening 2013 Presentatie voor de gemeenteraad van Haarlem Jaarverslag en jaarrekening 2013 Algemeen: P&C cyclus Algemeen: verantwoording Terugkijken Wat hebben we bereikt? Wat hebben we gedaan? Wat heeft het gekost?

Nadere informatie

*Z000C47DC76* raadsvoorstel. voorstel. B&W stelt de raad voor het volgende te besluiten: de jaarstukken 2013 vast te stellen waarbij:

*Z000C47DC76* raadsvoorstel. voorstel. B&W stelt de raad voor het volgende te besluiten: de jaarstukken 2013 vast te stellen waarbij: raadsvoorstel zaak/onderwerp Z-14-01790 / jaarrekening 2013 gemeente Oegstgeest portefeuillehouder M. den Boer afdeling Bedrijfsondersteuning opgesteld door F. Boland datum/voorstel nr 20 mei 2014 / CB-14-345

Nadere informatie

Jaarrekening 2013. Gemeente Bunnik. Bunnik, 5 juni 2014 Open Huis gemeenteraad

Jaarrekening 2013. Gemeente Bunnik. Bunnik, 5 juni 2014 Open Huis gemeenteraad Jaarrekening 2013 Gemeente Bunnik Bunnik, 5 juni 2014 Open Huis gemeenteraad Agenda Controle van de jaarrekening De voorschriften voor de jaarrekening Jaarrekeningcontrole 2013 Controle van de jaarrekening

Nadere informatie

NB beide formulieren invullen (2 tabbladen)

NB beide formulieren invullen (2 tabbladen) Behandelend ambtenaar gemeente Begroting 2015 is Meerjarenbegroting 2016-2018 is Datum vaststelling begroting 2015 Datum ontvangst begroting 2015 Maatstaven Aantal inwoners per 1-1-2015 Aantal woonruimten

Nadere informatie

Programma 10. Financiën

Programma 10. Financiën Programma 10 Financiën Aandeel programma 10 in totale begroting 1% Financiën Overige programma's 99% Programma 10 Financiën Inleiding Ons college hanteert als uitgangspunt bij haar financiële beleid dat

Nadere informatie

Uitgangspunten stresstest

Uitgangspunten stresstest Uitgangspunten stresstest Hoofdzakelijk op basis van openbare bronnen: Begroting Jaarrekening CBS-statistieken Atlas van de lokale lasten Centrum voor Onderzoek van de Economie van de Lagere Overheden

Nadere informatie

documentnr.: INT/C/16/24902 zaaknr.: Z/C/16/27528 Raadsvoorstel

documentnr.: INT/C/16/24902 zaaknr.: Z/C/16/27528 Raadsvoorstel *Z01633AB306* documentnr.: INT/C/16/24902 zaaknr.: Z/C/16/27528 Raadsvoorstel Onderwerp : Jaarrekening 2015 en begroting 2017 ODBN Datum college : 21 juni 2016 Portefeuillehouder : G.M.P. Stoffels Afdeling

Nadere informatie

Raadsvoorstel. Bevoegdheid Raad. Vergaderdatum: 28 oktober 2014 Registratienummer: 2014/44 Agendapunt nummer: 5a

Raadsvoorstel. Bevoegdheid Raad. Vergaderdatum: 28 oktober 2014 Registratienummer: 2014/44 Agendapunt nummer: 5a Raadsvoorstel Bevoegdheid Raad Vergadering Gemeenteraad Oirschot Vergaderdatum: 28 oktober 2014 Registratienummer: 2014/44 Agendapunt nummer: 5a Onderwerp Scenario's dekkingsplan begroting 2015-2018 Voorstel

Nadere informatie

GEMEENTE SCHERPENZEEL. Raadsvoorstel

GEMEENTE SCHERPENZEEL. Raadsvoorstel GEMEENTE SCHERPENZEEL Raadsvoorstel Datum voorstel : 18 augustus 2015 Raadsvergadering : 29 september 2015 Agendapunt : Bijlage(n) : 8 Kenmerk : Portefeuille : wethouder H.J.C. Vreeswijk Behandeld door:

Nadere informatie

Notitie Rentebeleid 2007

Notitie Rentebeleid 2007 Notitie Rentebeleid 2007 Inhoudsopgave Inleiding 3 De positie van de nota rentebeleid 3 De werking van het marktconform percentage 3 Totaalfinanciering versus project- of objectfinanciering 4 Rentetoerekening

Nadere informatie

Onderwerp: Raadsmededeling over: Voorlopig saldo Jaarrekening 2015 - Besluitvormend

Onderwerp: Raadsmededeling over: Voorlopig saldo Jaarrekening 2015 - Besluitvormend VOORSTEL OPSCHRIFT Vergadering van 29 maart 2016 Besluit nummer: 2016_BW_00263 Onderwerp: Raadsmededeling over: Voorlopig saldo Jaarrekening 2015 - Besluitvormend Beknopte samenvatting: Vooruitlopend op

Nadere informatie

Actuele financiële en vermogenspositie

Actuele financiële en vermogenspositie Actuele financiële en vermogenspositie werk aan de winkel Presentatie voor Auditcommissie 5 maart 2012 Actuele financiële positie (1) Nr. Ontwikkeling Mutatie 2012 2013 2014 2015 Saldo na besluitvorming

Nadere informatie

VOORSTEL AAN DE GEMEENTERAAD

VOORSTEL AAN DE GEMEENTERAAD VOORSTEL AAN DE GEMEENTERAAD Datum Raadsvergadering: Bestuurlijk hoofdthema: Programma F Middelen en Economie BBVnummer: 134653 Raadsvoorstel: 134948 Portefeuillehouder: Bert Euser Onderwerp 2e Tussenrapportage

Nadere informatie

Vernieuwing Besluit Begroten en Verantwoorden, implicaties voor concerncontrol

Vernieuwing Besluit Begroten en Verantwoorden, implicaties voor concerncontrol Vernieuwing Besluit Begroten en Verantwoorden, implicaties voor concerncontrol Hier komt tekst Frank Halsema Hier CFO komt / Concerncontroller ook tekst 22 maart 2016 Aanleiding vernieuwing BBV (1) 2004:

Nadere informatie

Wat willen we bereiken? Wat gaan we daarvoor doen? Kosten

Wat willen we bereiken? Wat gaan we daarvoor doen? Kosten Algemene doelstelling Accommodatiebeleid Maatschappelijk Vastgoed In stand houden en ontwikkelen van maatschappelijk vastgoed die de sociale infrastructuur versterkt, gekoppeld aan een optimale spreiding

Nadere informatie

2015-415. Nieuwegein. Gemeenteraad. Raadsvoorstel Afdeling Financiën. 1 Onderwerp. Programmabegroting 2016. 2 Gevraagd besluit

2015-415. Nieuwegein. Gemeenteraad. Raadsvoorstel Afdeling Financiën. 1 Onderwerp. Programmabegroting 2016. 2 Gevraagd besluit Nieuwegein m S\ Gemeenteraad Onderwerp Programmabegroting 2016 Datum 25 september 2015 Raadsvoorstel Afdeling Financiën Portefeuillehouder mr. J.A.N. Gadella 2015-415 1 Onderwerp Programmabegroting 2016

Nadere informatie

Avalex Verkorte jaarrekening 2011 Balans, Resultatenoverzicht en beknopte toelichting

Avalex Verkorte jaarrekening 2011 Balans, Resultatenoverzicht en beknopte toelichting Avalex Verkorte jaarrekening 2011 Balans, Resultatenoverzicht en beknopte toelichting Den Haag 28 juni 2012 Inleiding Dit document bevat jaarcijfers van Avalex over het boekjaar 2011. Het bevat een balans

Nadere informatie

(pagina 3) (pagina 6)

(pagina 3) (pagina 6) JAARREKENING 2014 Tijdigheid Is de jaarrekening op tijd (voor 15 april) ontvangen? Accountantsverklaringen Is de verklaring aanwezig (ja /nee) en welke soort verklaring? Weerstandsvermogen Hoogte algemene

Nadere informatie

Bijlagen 1 Voorjaarsnota

Bijlagen 1 Voorjaarsnota Raadsvoorstel Agendapunt: Onderwerp Voorjaarsnota 2012 Datum voorstel 10 april 2012 Datum raadsvergadering 15 mei 2012 Bijlagen 1 Voorjaarsnota Ter inzage Aan de gemeenteraad, 0. Samenvatting De voorjaarsnota

Nadere informatie

4.2 Weerstandsvermogen

4.2 Weerstandsvermogen 4.2 Weerstandsvermogen 4.2.1 Inleiding Deze paragraaf handelt over de hoogte van de algemene reserve en andere weerstandscapaciteit waarover de gemeente Spijkenisse beschikt om calamiteiten en andere tegenvallers

Nadere informatie

2. Financieel kader gemeenschappelijke regelingen in de regio van Hollands-Midden

2. Financieel kader gemeenschappelijke regelingen in de regio van Hollands-Midden 1. Inleiding Ten tijde van het schrijven van de kadernota 2016 wordt nog volop gewerkt aan de uitwerking van het proces Kracht#15. Voor het besluitvormingsproces dient de Kadernota 2016 in januari 2015

Nadere informatie

Haarlem, 23 augustus 2011. Onderwerp: Begroting 2012. Bijlagen: ontwerpbesluit, begroting

Haarlem, 23 augustus 2011. Onderwerp: Begroting 2012. Bijlagen: ontwerpbesluit, begroting Haarlem, 23 augustus 2011 2011 77 Onderwerp: Begroting 2012 Bijlagen: ontwerpbesluit, begroting 1 Inleiding De voor u liggende begroting 2012-2015 is de eerste begroting van het nieuwe college na de verkiezingen

Nadere informatie

Nota Reserves en Voorzieningen RMH

Nota Reserves en Voorzieningen RMH Nota Reserves en Voorzieningen RMH 1. Inleiding De reserves en voorzieningen vormen een belangrijk onderdeel van de vermogenspositie van de Regio Midden Holland (RMH). Zowel vanuit bestuurlijk als bedrijfseconomisch

Nadere informatie

Datum voorstel Datum raadsvergadering Bijlagen Ter inzage 17 juli 2012 17 juli 2012 1 5 vertrouwelijke bijlages

Datum voorstel Datum raadsvergadering Bijlagen Ter inzage 17 juli 2012 17 juli 2012 1 5 vertrouwelijke bijlages Raadsvoorstel Agendapunt: 16 Onderwerp risicomanagement grondexploitaties Datum voorstel Datum raadsvergadering Bijlagen Ter inzage 17 juli 2012 17 juli 2012 1 5 vertrouwelijke bijlages Aan de gemeenteraad,

Nadere informatie

Wij stellen de volgende data voor de oplevering van de planning en controlproducten 2010:

Wij stellen de volgende data voor de oplevering van de planning en controlproducten 2010: Planning en controlcyclus 2010 Samenvatting In dit voorstel is de planning opgenomen van de planning- en controlproducten 2010: de jaarrekening 2009, de voorjaarsnota 2010, de kadernota 2011, de programmabegroting

Nadere informatie

b e s l u i t : 1 Inleidende bepaling 2 Begroting en verantwoording Nr: 07-104a De raad van de gemeente Barneveld;

b e s l u i t : 1 Inleidende bepaling 2 Begroting en verantwoording Nr: 07-104a De raad van de gemeente Barneveld; Nr: 07-104a De raad van de gemeente Barneveld; gelezen het voorstel van burgemeester en wethouders, nr. 07-104; gelet op artikel 212 van de Gemeentewet; overwegende dat de verordening op de uitgangspunten

Nadere informatie

Collegevoorstel. Zaaknummer: 00378506. Onderwerp: BEC motie rekentool begroting 2014

Collegevoorstel. Zaaknummer: 00378506. Onderwerp: BEC motie rekentool begroting 2014 Zaaknummer: 00378506 Onderwerp: BEC motie rekentool begroting 2014 Collegevoorstel Inleiding Bij de begrotingsbehandeling 2014 is unaniem een motie van het CDA aangenomen waarin u wordt verzocht de toepasbaarheid

Nadere informatie

Notitie weerstandsvermogen gemeente Ten Boer

Notitie weerstandsvermogen gemeente Ten Boer Notitie weerstandsvermogen gemeente Ten Boer 1. Inleiding In 2008 heeft Aniek Geerts, student Master of Business Administration met begeleiding vanuit de Rijksuniversiteit Groningen door de heer B.J.W.Pennink

Nadere informatie

Kanttekeningen bij de Begroting 2015. Paragraaf 4 Financiering

Kanttekeningen bij de Begroting 2015. Paragraaf 4 Financiering Kanttekeningen bij de Begroting 2015 Paragraaf 4 Financiering Inhoud 1 Inleiding... 3 2 Financieringsbehoefte = Schuldgroei... 4 3 Oorzaak van Schuldgroei : Investeringen en Exploitatietekort... 5 4 Hoe

Nadere informatie

*1518441* Statenvoorstel

*1518441* Statenvoorstel Statenvoorstel ** Aan Provinciale Staten Onderwerp Zomernota 2013 Besluitvormingsronde Statendag 25 september 2013 (ov) / 16 oktober 2013 Agendapunt 1. Beslispunten 1. De Zomernota 2013 vast te stellen;

Nadere informatie

gezien het voorstel van de Tijdelijke Commissie ingesteld door de Drechtraad van 21 augustus 2006 en 13 november 2006; b e s l u i t :

gezien het voorstel van de Tijdelijke Commissie ingesteld door de Drechtraad van 21 augustus 2006 en 13 november 2006; b e s l u i t : De Drechtraad gezien het voorstel van de Tijdelijke Commissie ingesteld door de Drechtraad van 21 augustus 2006 en 13 november 2006; gelet op artikel 212 van de Gemeentewet, alsmede artikel 30, eerste

Nadere informatie

Voorzien in reserves? Een geactualiseerde nota over reserves en voorzieningen bij de gemeente Schiermonnikoog

Voorzien in reserves? Een geactualiseerde nota over reserves en voorzieningen bij de gemeente Schiermonnikoog Voorzien in reserves? Een geactualiseerde nota over reserves en voorzieningen bij de gemeente Schiermonnikoog Voorwoord De gemeente is verplicht om één keer per vier jaar een nota reserves en voorzieningen

Nadere informatie

Richtlijnen van de commissie BBV

Richtlijnen van de commissie BBV Richtlijnen van de commissie BBV Stellige uitspraken gelden met ingang van begrotingsjaar T+1, het jaar nadat de uitspraak is gepubliceerd. 1. Notitie Software, mei 2007 1.1 Software (als afzonderlijk

Nadere informatie

Nr.: 06-50a Diemen, 15 september 2006 Onderwerp: Voorjaarsnota 2006 (aanvullend voorstel) Op 11 september behandeld geweest in de auditcommissie

Nr.: 06-50a Diemen, 15 september 2006 Onderwerp: Voorjaarsnota 2006 (aanvullend voorstel) Op 11 september behandeld geweest in de auditcommissie Nr.: 06-50a Diemen, 15 september 2006 Onderwerp: Voorjaarsnota 2006 (aanvullend voorstel) Op 11 september behandeld geweest in de auditcommissie Aan de raad. Inleiding Op 5 juli heeft een eerste bespreking

Nadere informatie

Aan u wordt voorgesteld bijgevoegd verbreed Gemeentelijk RioleringsPlan 2011-2015 vast te stellen.

Aan u wordt voorgesteld bijgevoegd verbreed Gemeentelijk RioleringsPlan 2011-2015 vast te stellen. Raadsvoorstel: Nummer: 2010-633 Onderwerp: Vaststellen verbreed Gemeentelijk RioleringsPlan 2011-2015(vGRP2011-2015) Datum: 6 april 2011 Portefeuillehouder: A.J. Rijsdijk/ T. van der Torren Raadsbijeenkomst:

Nadere informatie

Voorstel: De nieuwe inrichting en werkwijze van het bestuurlijk dashboard vaststellen.

Voorstel: De nieuwe inrichting en werkwijze van het bestuurlijk dashboard vaststellen. Aan de raad AGENDAPUNT 3.5 Nieuw bestuurlijk dashboard Voorstel: De nieuwe inrichting en werkwijze van het bestuurlijk dashboard vaststellen. In 2007 hebben wij een bestuurlijk dashboard ingevoerd, als

Nadere informatie

VERGADERING GEMEENTERAAD 2014

VERGADERING GEMEENTERAAD 2014 VERGADERING GEMEENTERAAD 2014 VOORSTEL Registratienummer 1148435 Bijlage(n) 4 Onderwerp gewijzigde begroting 2014, ontwerp begroting 2015, meerjarenraming 2016-2018 en de scenariokeuze transitie werkvoorzieningschap

Nadere informatie

Jaarverslag 2015. Bouwen aan een gezamenlijke toekomst, de ODBN verandert

Jaarverslag 2015. Bouwen aan een gezamenlijke toekomst, de ODBN verandert Jaarverslag 2015 Bouwen aan een gezamenlijke toekomst, de ODBN verandert Voorwoord Hierbij bied ik u het jaarverslag 2015 aan. Een jaar waarin de Omgevingsdienst Brabant Noord (ODBN) aanzienlijk is doorontwikkeld

Nadere informatie

Voorstel voor de Raad

Voorstel voor de Raad Voorstel voor de Raad Datum raadsvergadering : 10 mei 2012 Agendapuntnummer : VIII, punt 6 Besluitnummer : 389 Portefeuillehouder : Wethouder Mirjam Pauwels Aan de gemeenteraad Onderwerp: Programma Decentralisaties.

Nadere informatie

Portefeuillehouder: M.A.P. Michels Behandelend ambtenaar J. van der Meer, 0595 447719 gemeente@winsum.nl (t.a.v. J. van der Meer)

Portefeuillehouder: M.A.P. Michels Behandelend ambtenaar J. van der Meer, 0595 447719 gemeente@winsum.nl (t.a.v. J. van der Meer) Vergadering: 11 december 2012 Agendanummer: 12 Status: Besluitvormend Portefeuillehouder: M.A.P. Michels Behandelend ambtenaar J. van der Meer, 0595 447719 E mail: gemeente@winsum.nl (t.a.v. J. van der

Nadere informatie

Nota reserves, weerstandsvermogen en solvabiliteit 2015. RAD Hoeksche Waard

Nota reserves, weerstandsvermogen en solvabiliteit 2015. RAD Hoeksche Waard Nota reserves, weerstandsvermogen en solvabiliteit 2015 Inhoud Samenvatting... 3 Inleiding Risicomanagement... 4 Doel risicomanagement Stappen risicomanagement Risicobeheersing Taken en verantwoordelijkheden

Nadere informatie

b Kerntaak gekoppeld aan het werkprogramma van het college Financiën helder en op orde

b Kerntaak gekoppeld aan het werkprogramma van het college Financiën helder en op orde gemeente Eindhoven Inboeknummer 12bst01585 Dossiernummer 12.38.651 18 september 2012 Commissienotitie Betreft startnotitie over Sturen met normen: domein 'flexibiliteit'. Inleiding Op 28 augustus is in

Nadere informatie

Programma 9. Bestuur

Programma 9. Bestuur Programma 9 Aandeel programma 9 in totale begroting 17% Overige programma's 83% 55 Programma 9 Beleidsvelden Binnen het programma bestuur werken we met de volgende beleidsvelden: 1. sorganen 2. sondersteuning

Nadere informatie

Raadsstuk. Onderwerp: Actualisatie financiële verordening Haarlem BBV nr: 2015/98823

Raadsstuk. Onderwerp: Actualisatie financiële verordening Haarlem BBV nr: 2015/98823 Raadsstuk Onderwerp: Actualisatie financiële verordening Haarlem BBV nr: 2015/98823 1. Inleiding De gemeenteraad stelt kaders vast o.a. in de vorm van gemeentelijke verordeningen. De financiële beheersverordening

Nadere informatie

Verordening op het financiële beleid en beheer van de gemeente Hengelo

Verordening op het financiële beleid en beheer van de gemeente Hengelo GEMEENTEBLAD Officiële uitgave van gemeente Hengelo. Nr. 70808 2 december 2014 Verordening op het financiële beleid en beheer van de gemeente Hengelo De raad van de gemeente Hengelo; gelezen het voorstel

Nadere informatie

Toelichting op de artikelen Financiële Verordening gemeente Groningen

Toelichting op de artikelen Financiële Verordening gemeente Groningen Toelichting op de artikelen Financiële Verordening gemeente Groningen Artikel 1 Definities Voor de gehanteerde begrippen in de verordening gelden de definities uit de Gemeentewet, de Wet Fido, het besluit

Nadere informatie

Bedrijfsvoering. Bedrijfsvoering. Gemeenteraad van de gemeente Oostzaan. P. Flens

Bedrijfsvoering. Bedrijfsvoering. Gemeenteraad van de gemeente Oostzaan. P. Flens Gemeenteraad van de gemeente Oostzaan Gemeentehuis Bezoekadres Kerkbuurt 4, 1511 BD Oostzaan Postadres Postbus 20, 1530 AA Wormer Telefoon 075 651 2100 Fax 075 651 2244 E-mail antwoord@over-gemeenten.nl

Nadere informatie

Hoofdstuk 1 Algemene bepalingen

Hoofdstuk 1 Algemene bepalingen Verordening financieel beleid en beheer 2015 gemeente Heemstede De raad van de gemeente Heemstede; gelezen het voorstel van burgemeester en wethouders van 28 juli 2015; gezien het advies van de commissie

Nadere informatie

INITIATIEFVOORSTEL Gemeente Velsen

INITIATIEFVOORSTEL Gemeente Velsen INITIATIEFVOORSTEL Gemeente Velsen Raadsvergadering d.d. : 1 december 2011 Raadsbesluitnummer : R11.081 Carrousel d.d. : 17 november 2011 Onderwerp : Eindrapport Rekenkamercommissie kwaliteit Grondbeleid

Nadere informatie

(Proces)voorstel aanpak opstellen Nota Risicomanagement

(Proces)voorstel aanpak opstellen Nota Risicomanagement (Proces)voorstel aanpak opstellen Nota Risicomanagement Aanleiding Het college heeft de opdracht een Nota Risicomanagement op te stellen. Hiertoe heeft de raad besloten bij de rapportage Financiële Strategie.

Nadere informatie

Financiële Verordening 2015 gemeente Papendrecht

Financiële Verordening 2015 gemeente Papendrecht Financiële Verordening 2015 gemeente Papendrecht Verordening op de uitgangspunten voor het financieel beleid, alsmede voor het financieel beheer en voor de inrichting van de financiële organisatie van

Nadere informatie

Voorgesteld wordt de volgende uitgangspunten voor de begroting 2014 te hanteren:

Voorgesteld wordt de volgende uitgangspunten voor de begroting 2014 te hanteren: Nota voor : vergadering Algemeen Bestuur Datum : 19 december 2012 Onderwerp : Uitgangspunten begroting 2014 en planning besluitvorming Agendapunt : 5 Kenmerk : AB/1224 Bijlage: Planning en controlcyclus

Nadere informatie

Onderwerp: Aanpassing Financiële Verordening

Onderwerp: Aanpassing Financiële Verordening Onderwerp: Aanpassing Financiële Verordening In Algemeen Bestuur van 21 december 2011 is de Financiële Verordening (FV) vastgesteld. In de FV is in artikel 13 de bepaling opgenomen dat een inventarisatie

Nadere informatie

Raadsvergadering : 12 april 2016 agendapunt : Commissie : Bestuur en Ruimte

Raadsvergadering : 12 april 2016 agendapunt : Commissie : Bestuur en Ruimte Zaaknummer : Raadsvergadering : 12 april 2016 agendapunt : Commissie : Bestuur en Ruimte Onderwerp : Beleid overschotten Collegevergadering : 15 maart 2016 agendapunt : 10 Portefeuillehouder : J.B. Boer

Nadere informatie

Nota reserves en voorzieningen 2015-2018

Nota reserves en voorzieningen 2015-2018 Nota reserves en voorzieningen 2015-2018 Inhoudsopgave 1. Inleiding... 3 2. Beleidslijnen reserves en voorzieningen... 4 2.1 Definities en regelgeving... 4 2.2 Toerekening van rente... 5 3. Huidige standen

Nadere informatie

Onderwerp : Beschikbaar stellen krediet IBAproject

Onderwerp : Beschikbaar stellen krediet IBAproject Aan de Gemeenteraad Raad Status 26 maart 2009 Besluitvormend Onderwerp Beschikbaar stellen krediet IBAproject Punt no. 15b Korte toelichting Het voorstel dat voor u ligt is gebaseerd op de uitkomsten van

Nadere informatie

Notitie Financieel Kader 2016-2019. Schiermonnikoog

Notitie Financieel Kader 2016-2019. Schiermonnikoog Notitie Financieel Kader 2016-2019 Schiermonnikoog Voorwoord Hierbij leggen wij de laatste Notitie Financieel Kader uit deze collegeperiode aan u voor. Het meerjarenbeeld blijft is positief in alle jaarschijven

Nadere informatie

Voorstellen waarover geen consensus bestaat (categorie 1) Onderwerp Standpunten Reactie dagelijks bestuur 1 Vorming frictiekostenreserve (voorstel 20) 1.1 De hoogte van de standpunten te zien als een geoormerkte

Nadere informatie

Regeling Financieel Beheer Belastingsamenwerking Gouwe- Rijnland

Regeling Financieel Beheer Belastingsamenwerking Gouwe- Rijnland Regeling Financieel Beheer Belastingsamenwerking Gouwe- Rijnland Het Algemeen Bestuur van de Gemeenschappelijke regeling Gouwe-Rijnland (BSGR), gelet op: Artikel 212 van de Gemeentewet; Het Waterschapsbesluit;

Nadere informatie

agendanummer afdeling Simpelveld VI- Bedrijfsvoering 3 april 2013 Begroting 2014 Rd4 en jaarrekening 2012 Rd4 14129

agendanummer afdeling Simpelveld VI- Bedrijfsvoering 3 april 2013 Begroting 2014 Rd4 en jaarrekening 2012 Rd4 14129 Aan de raad agendanummer afdeling Simpelveld VI- Bedrijfsvoering 3 april 2013 onderwerp Begroting 2014 Rd4 en jaarrekening 2012 Rd4 14129 zaakkenmerk Inleiding De ontwerpbegroting 2014 van de Reinigingsdiensten

Nadere informatie

Advies: In te stemmen met de Bestuursrapportage 2014 en deze ter vaststelling aan de raad aan te bieden.

Advies: In te stemmen met de Bestuursrapportage 2014 en deze ter vaststelling aan de raad aan te bieden. VOORSTEL AAN BURGEMEESTER EN WETHOUDERS & VOORSTEL AAN DE RAAD Van: R.C. Ouwerkerk Tel.nr.: 8856 Nummer: 14A.00661 Datum: 5 september 2014 Team: Concernzaken Tekenstukken: Ja Bijlagen: 2 Afschrift aan:

Nadere informatie

Grip op de begroting. Het financiële roer in handen. Bijdrage Melchior Kerklaan/VNG Gemeentefinanciën

Grip op de begroting. Het financiële roer in handen. Bijdrage Melchior Kerklaan/VNG Gemeentefinanciën Grip op de begroting Het financiële roer in handen Bijdrage Melchior Kerklaan/VNG Gemeentefinanciën Enquête 2014 1164 Deelnemers 742 Raadsleden Hoe staat mijn gemeente er financieel voor? Reserves en toch

Nadere informatie

BELEIDSKADER SOCIAAL DOMEIN (NIEUWE WMO EN JEUGDWET)

BELEIDSKADER SOCIAAL DOMEIN (NIEUWE WMO EN JEUGDWET) BOB 14/001 BELEIDSKADER SOCIAAL DOMEIN (NIEUWE WMO EN JEUGDWET) Aan de raad, Voorgeschiedenis / aanleiding Per 1 januari 2015 worden de volgende taken vanuit het rijk naar de gemeenten gedecentraliseerd:

Nadere informatie

Doorkiesnummer : (0495) 57 50 00 Agendapunt: - ONDERWERP VOORSTEL COLLEGE

Doorkiesnummer : (0495) 57 50 00 Agendapunt: - ONDERWERP VOORSTEL COLLEGE Meijer, Jacco FIN S3 RAD: RAD150701 woensdag 1 juli 2015 BW: BW150526 voorstel gemeenteraad Vergadering van de gemeenteraad van 1 juli 2015 Portefeuillehouder : H.A. Litjens Behandelend ambtenaar : Jacco

Nadere informatie

Gedeputeerde Staten. 1. de Gemeentewet; 2. de Algemene wet bestuursrecht; Gemeenteraad van Nissewaard Postbus 25 3200 AA SPIJKENISSE

Gedeputeerde Staten. 1. de Gemeentewet; 2. de Algemene wet bestuursrecht; Gemeenteraad van Nissewaard Postbus 25 3200 AA SPIJKENISSE Gedeputeerde Staten Directie Leefomgeving en Bestuur Afdeling Bestuur Contact J. van Kranenburg T 070-441 80 85 j.van.kranenburg@pzh.nl Postadres Provinciehuis Postbus 90602 2509 LP Den Haag T 070-441

Nadere informatie

Voorstel: Wij stellen uw raad voor bijgaande Nota Reserves en Voorzieningen 2013 vast te stellen. Burgemeester en wethouders van Ferwerderadiel,

Voorstel: Wij stellen uw raad voor bijgaande Nota Reserves en Voorzieningen 2013 vast te stellen. Burgemeester en wethouders van Ferwerderadiel, AAN: De raad van de gemeente Ferwerderadiel. Sector : II Nr. : 06/52.13 Onderwerp : Vaststelling Nota Reserves en Voorzieningen 2013. Ferwert, 9 september 2013. Inleiding: Normaliter wordt de Nota Reserves

Nadere informatie

Raadsvoorstel 15 december 2011 AB11.01003 RV2011.108

Raadsvoorstel 15 december 2011 AB11.01003 RV2011.108 Raadsvergadering d.d. Casenummer Raadsvoorstelnummer Raadsvoorstel 15 december 2011 AB11.01003 RV2011.108 Gemeente Bussum Instemmen met de Verantwoording van het Programma Elektronische Dienstverlening

Nadere informatie

b Onvermijdelijk Er moeten keuzes worden gemaakt ten aanzien van de investeringsportefeuille.

b Onvermijdelijk Er moeten keuzes worden gemaakt ten aanzien van de investeringsportefeuille. gemeente Eindhoven Raadsnummer Inboeknummer 12BST02184 Beslisdatum B&W Dossiernummer RaadsvoorstelMeerjaren Investeringsprogramma 2013 na MKBA Inleiding De gemeente Eindhoven wil blijvend investeren in

Nadere informatie

ADVIES STUKKEN GEMEENSCHAPPELIJKE REGELINGEN JAARSTUKKEN 2010 GGD

ADVIES STUKKEN GEMEENSCHAPPELIJKE REGELINGEN JAARSTUKKEN 2010 GGD ADVIES STUKKEN GEMEENSCHAPPELIJKE REGELINGEN JAARSTUKKEN 2010 GGD Algemeen: Uit bijgevoegde checklist blijkt dat de jaarrekening 2010 GGD, op een detail na, voldoet aan het BBV. Het saldo van baten en

Nadere informatie

Oostzaan Buiten gewoon

Oostzaan Buiten gewoon GESCAND OP Gemeente Oostzaan Buiten gewoon Gemeenteraad van de gemeente Oostzaan 1 8 NOV. 215 Gemeente Oostzaan Gemeentehuis ;adres Kerkbuurt 4, 1 5H BD Oostzaan Pöi adres Postbus 2, 1 53 AA Wormer Telefoon

Nadere informatie

w gemeente QoSterhOUt

w gemeente QoSterhOUt O O ca o c Ui WW gemeente QoSterhOUt BI.0110035 -O OTA VOOR DE RAAD Datum: 20mei 2011 ummer raadsnota: BI.011II035 Ondererp: Jaarverslag en jaarrekening 2010 Portefeuillehouder: Peters Bijlagen: 1. Programmarekening

Nadere informatie

Bestuurlijk spoorboekje planning en control 2015

Bestuurlijk spoorboekje planning en control 2015 Bestuurlijk spoorboekje planning en control Gemeente Velsen 17 december 2014 Inleiding In de Wet dualisering gemeentebestuur zijn de posities, functies en bevoegdheden van de Raad en het College formeel

Nadere informatie

Bestuur. 15 april 2011 MK/mh/BS 2011-96499 M.F. Kreuk 023-5159 741 mfkreuk@vrk.nl 7 Financiële stukken VRK. Geacht college,

Bestuur. 15 april 2011 MK/mh/BS 2011-96499 M.F. Kreuk 023-5159 741 mfkreuk@vrk.nl 7 Financiële stukken VRK. Geacht college, Bestuur Aan de colleges van: Beverwijk, Bloemendaal, Haarlem, Haarlemmerliede en Spaarnwoude, Haarlemmermeer, Heemskerk, Heemstede, Uitgeest, Velsen en Zandvoort Datum Ons kenmerk Contactpersoon Doorkiesnummer

Nadere informatie

Investeringsplan 2015 Krachtig Noordoostpolder

Investeringsplan 2015 Krachtig Noordoostpolder Investeringsplan 2015 Krachtig Noordoostpolder Gemaakt Genop 10/29/2014 12:17:00 PM Gemeente Noordoostpolder 29 oktober 2014 Inhoudsopgave Inhoudsopgave... 2 1. Inleiding... 3 1.1. Achtergrond... 3 1.2.

Nadere informatie

In de bijgevoegde analyse wordt weergegeven waardoor de verschillen ten opzichte van de meicirculaire zijn ontstaan.

In de bijgevoegde analyse wordt weergegeven waardoor de verschillen ten opzichte van de meicirculaire zijn ontstaan. Memo Aan: de Raad van de gemeente Oude IJsselstreek Cc: Van: College van burgemeester en wethouders Datum: 6 oktober 2015 Kenmerk: 15ini02499 Onderwerp: uitwerking septembercirculaire 2015 (Algemene uitkering

Nadere informatie

Rekenkamercommissie Noordoost Fryslân

Rekenkamercommissie Noordoost Fryslân Kollumerland c.a. Rekenkamercommissie Noordoost Fryslân Aan de raad van de Gemeente Kollumerland c.a. Postbus 13 9290 AA KOLLUM Afdeling : GRIF Behandeld door : P.J.A. Praat Doorkiesnummer : (0511) 548228

Nadere informatie

De leden van de gemeenteraad van Haarlemmermeer Postbus 250 2130 AG Hoofddorp

De leden van de gemeenteraad van Haarlemmermeer Postbus 250 2130 AG Hoofddorp gemeente Haarlemmermeer De leden van de gemeenteraad van Haarlemmermeer Postbus 250 2130 AG Hoofddorp Bezoekadres; Raadhuisplein 1 Hoofddorp Telefoon 0900 1852 Telefax 023 563 95 50 Cluster Contactpersoon

Nadere informatie

Bijlagen: 1. Jaarverslag en jaarrekening 2011 2. Accountantsrapport 2011

Bijlagen: 1. Jaarverslag en jaarrekening 2011 2. Accountantsrapport 2011 NOTA VOOR DE RAAD Datum: 15 mei 2012 Nummer raadsnota: BI.0120051 Onderwerp: Jaarverslag en jaarrekening 2011 Portefeuillehouder: Peters Bijlagen: 1. Jaarverslag en jaarrekening 2011 2. Accountantsrapport

Nadere informatie

INHOUDSOPGAVE. I. Inleiding. II. Voorjaarsnota 2014. III. Uitgangspunten voor de begroting 2015. Ontwikkelingen 2015 en volgende jaren

INHOUDSOPGAVE. I. Inleiding. II. Voorjaarsnota 2014. III. Uitgangspunten voor de begroting 2015. Ontwikkelingen 2015 en volgende jaren INHOUDSOPGAVE I. Inleiding II. Voorjaarsnota 2014 III. Uitgangspunten voor de begroting 2015 IV. Ontwikkelingen 2015 en volgende jaren 4.1. Uitgangspositie 4.2. Toelichting op de mutaties 4.3. Overige

Nadere informatie

GEMEENTE ROERMOND. Agendapuntno.: Portefeuille: Raadsvoorstelno. 2013/032/1 Datum 14 mei 2013. Onderwerp: Jaarverantwoording 2012. Aan de Gemeenteraad

GEMEENTE ROERMOND. Agendapuntno.: Portefeuille: Raadsvoorstelno. 2013/032/1 Datum 14 mei 2013. Onderwerp: Jaarverantwoording 2012. Aan de Gemeenteraad ^ gemeente Roermond GEMEENTE ROERMOND Raadsvoorstelno. 203/032/ Datum 4 mei 203 Agendapuntno.: Portefeuille: BM Onderwerp: Jaarverantwoording 202 Aan de Gemeenteraad SAIVIENVATTING Bij dit raadsvoorstel

Nadere informatie

Algemeen Bestuur. De commissie heeft geadviseerd het voorstel door te geleiden voor besluitvorming in het Algemeen Bestuur

Algemeen Bestuur. De commissie heeft geadviseerd het voorstel door te geleiden voor besluitvorming in het Algemeen Bestuur Algemeen Bestuur Onderwerp: Jaarstukken 2014 Portefeuillehouder: B. de Jong Vertrouwelijk: nee Vergaderdatum: 8 juli 2015 Afdeling: MO Medewerker: A Peek Dossiernummer: 927419 versie 7 Behandeld in Datum

Nadere informatie

GGD Iff regio Utrecht >

GGD Iff regio Utrecht > ""T^Cjl^é? 3 GGD Iff regio Utrecht > s268 Notitie versterking Bedrijfsvoering 21 april V 2.0 Teun van Deijck Jikke de Jong Marieke Knobbe Notitie versterking Bedrijfsondersteuning GGDrU Pagina 1 Inhoudsopgave

Nadere informatie

Visiedocument Planning & Control. Gemeente Coevorden

Visiedocument Planning & Control. Gemeente Coevorden Visiedocument Planning & Control Gemeente Coevorden Inhoudsopgave Hoofdstuk 1. Inleiding... 3 1.1 Aanleiding... 3 1.2 Leeswijzer... 3 Hoofdstuk 2. Het belang van Planning & Control... 4 2.1 Wat is Planning

Nadere informatie

De minister van Binnenlandse Zaken en koninkrijksrelaties dr. R.H.A. Plasterk Postbus 20011 2500 EA Den Haag

De minister van Binnenlandse Zaken en koninkrijksrelaties dr. R.H.A. Plasterk Postbus 20011 2500 EA Den Haag > Retouradres Postbus 20011 2500 EA Den Haag De minister van Binnenlandse Zaken en koninkrijksrelaties dr. R.H.A. Plasterk Postbus 20011 2500 EA Den Haag Raad voor de financiële verhoudingen Korte Voorhout

Nadere informatie

Indicatieve begroting Omgevingsdienst Midden- en West-Brabant

Indicatieve begroting Omgevingsdienst Midden- en West-Brabant Indicatieve begroting Omgevingsdienst Midden- en West-Brabant Status Deze indicatieve begroting is bestemd voor de colleges van de deelnemers aan de Omgevingsdienst Midden- en West-Brabant. Het doel is

Nadere informatie

Saldo Kadernota 2015-2018 3.390 V 65.853 V 110.658 V 51.475 V

Saldo Kadernota 2015-2018 3.390 V 65.853 V 110.658 V 51.475 V Verschillen met Kadernota 2015-2018 In onderstaande tabel worden de saldi van de Kadernota 2015-2018 en de Programmabegroting 2015-2018 met elkaar vergeleken. De belangrijkste verschillen worden nader

Nadere informatie