Tweede Kamer der Staten-Generaal

Save this PDF as:
 WORD  PNG  TXT  JPG

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Tweede Kamer der Staten-Generaal"

Transcriptie

1 Tweede Kamer der Staten-Generaal 2 Vergaderjaar Ministeriële Conferentie van de Wereldhandelsorganisatie (WTO) Herziening van het Gemeenschappelijk Landbouwbeleid Nr. 61 BRIEF VAN DE MINISTER VAN LANDBOUW, NATUURBEHEER EN VISSERIJ Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal s-gravenhage, 27 maart 2003 Op 12 februari jongstleden heeft de voorzitter van de landbouwonderhandelingsgroep in de WTO-Doha-ronde, Stuart Harbinson, zijn zogenaamde «modaliteiten voorstellen» gepresenteerd. Onder «modaliteiten» moet in deze context worden verstaan de te hanteren formules bij verdergaande liberalisering. Het gaat dan bijvoorbeeld om de vraag met welk percentage en over welke periode exportsubsidies moeten worden afgebouwd. Ook niet-cijfermatige aspecten zoals «special and differential treatment» voor ontwikkelingslanden en «non-trade concerns» (dierenwelzijn, voedselveiligheid, etikettering en dergelijke) moeten in de onderhandelingen over deze modaliteiten uiteindelijk worden meegenomen. Inmiddels heeft Harbinson een tweede concept gepresenteerd, maar dit wijkt slechts op enkele mineure punten af van het eerste concept. De berekeningen behouden een indicatieve waarde waar het gaat om verschillende scenario s van gedeeltelijke beperking van marktbescherming en subsidies, waarin niet alle landen stappen zetten in de richting van vrijere markten. De door Harbinson gepresenteerde voorstellen worden door de VS en de meeste Cairns-landen (grote exporteurs van landbouwproducten onder andere Australië, Brazilië, Canada) als niet ambitieus genoeg bestempeld. De EU en de kandidaat-lidstaten vinden het voorstel juist te ver gaan. 1 Ter inzage gelegd bij het Centraal Informatiepunt Tweede Kamer. Mede met het oog op de bespreking van de Mid Term Review-voorstellen en de nauwe samenhang met de WTO-landbouwonderhandelingen acht ik het van groot belang dat de Kamer inzicht heeft in de gevolgen van de onderhandelingsvoorstellen voor landbouw. Daarom heb ik het Landbouw Economisch Instituut (LEI) gevraagd de voorstellen van Harbinson door te rekenen op hun implicaties voor de Nederlandse en Europese agrosectoren. In de bijlage 1 vindt u de resultaten van de studie. De studie KST67336 ISSN Sdu Uitgevers s-gravenhage 2003 Tweede Kamer, vergaderjaar , en , nr. 61 1

2 beperkt zich tot a) handelseffecten en markttoegang en b) inkomenseffecten in de agrarische sector. Uitgangspunten voor de studie waren: Agenda 2000 is geïmplementeerd (dit betekent dat de berekende effecten bovenop de effecten van Agenda 2000 komen), quota in melk en suiker blijven op het niveau van Agenda 2000, de EU is uitgebreid met 10 lidstaten en de toetreding van China tot de WTO is volledig geïmplementeerd. De Nederlandse inzet ten aanzien van de WTO-onderhandelingen over onder andere de landbouw werd met uw Kamer behandeld op 11 maart jongstleden, naar aanleiding van brieven van 4 december (Kamerstuk , , nr. 52) en 10 maart (EZ ). Voor de berekeningen is hetzelfde model gebruikt als voor de door het LEI en de Erasmus Universiteit in opdracht van het Ministerie van Economische Zaken (EZ) verrichte studie over de resultaten van de Doha-ronde (zie brief aan de Kamer van de Staatssecretaris van EZ van 20 februari jongstleden). Op basis van hetzelfde model is het LEI gevraagd nog eens specifiek te kijken naar de gevolgen voor het Nederlandse agro-complex op zichzelf, met name wat inkomensontwikkeling betreft. Inhoud voorstellen Harbinson Op de belangrijkste onderdelen stelt Harbinson het volgende voor: Markttoegang voor alle tarieven hoger dan 90% een gemiddelde reductie van 60% met een minimum van 45%; voor tarieven tussen 90 en 15% een gemiddelde reductie van 50% met een minimum van 35%; voor tarieven lager dan 15% een gemiddelde reductie van 40% met een minimum van 25%. Exportsteun volledige uitfasering van exportsubsidies, voor de helft van de producten te realiseren in 5 jaar en voor de rest in 9 jaar; een verbod op van overheidswege gesteunde exportkredieten; disciplinering van aanbodgedreven voedselhulp en de activiteiten van exporterende staatshandelsondernemingen. Interne steun handelsverstorende steuninstrumenten, die onder de Amber box (aan productie gekoppelde steun) vallen, verlagen met 60% (reductiepercentage was in WTO-Uruguay Ronde 20%); de bestaande uitzonderingspositie van de Blauwe box (gedeeltelijk van productie ontkoppelde steun zoals dier- en hectarepremies) afschaffen (onder de Amber box brengen) of de Blauwe box reduceren met 50%; de bestaande uitzonderingspositie van de Groene box (geheel van productie ontkoppelde steun zoals directe inkomenstoeslagen) handhaven en de voorwaarden van de Groene box aanpassen, zodat ook betalingen in het kader van dierenwelzijn onder bepaalde voorwaarden in de Groene box vallen; de bestaande «de minimis» bepalingen aanscherpen, zodat in plaats van 5% nog slechts 2,5% van de binnenlandse productiewaarde kan worden vrijgesteld van reductieverplichtingen. Voor ontwikkelingslanden zou het bestaande percentage van 10% gehandhaafd blijven. Tweede Kamer, vergaderjaar , en , nr. 61 2

3 Speciale en gedifferentieerde behandeling voor ontwikkelingslanden Speciale en gedifferentieerde behandeling van ontwikkelingslanden krijgt vooral vorm via langere implementatieperiodes en lagere reductiepercentages. Voor enkele producten die van groot belang zijn zoals voedselzekerheid en rurale ontwikkeling wordt ontwikkelingslanden een uitzondering van sommige disciplines toegekend. De voorstellen van de EU om het «Everything But Arms» initiatief te laten toepassen door alle ontwikkelde landen en het voorstel om tenminste 50% van producten uit ontwikkelingslanden tariefvrij te importeren is niet overgenomen. Resultaten Handel De multilaterale tariefreductie zal de EU-markt meer openstellen voor landbouwproducten uit derde landen. Dit betekent meer concurrentie op de (uitgebreide) interne markt, hetgeen leidt tot afname van de handel binnen de EU (intra-eu-handel). Intra-EU-handel wordt verdrongen door handel met aanbieders van buiten de EU. Tegelijkertijd betekent de multilaterale opening van markten dat er voor EU-aanbieders meer kansen buiten de EU ontstaan. Niettemin zijn er voor Nederland aanzienlijke dalingen van de exporten buiten de EU te verwachten in de sectoren granen, suiker en rundvlees. In de graansector is dit vooral toe te schrijven aan productiedaling als gevolg van verlaging van binnenlandse steun (hectarepremies). In de tuinbouw, de zuivel en de «overige landbouw» worden de dalingen van de export naar de andere EU-landen gedeeltelijk gecompenseerd door stijgingen van de afzet buiten de EU. De intra-eu-handel blijft voor Nederland overigens veel belangrijker dan de handel met derde landen. Voor zuivel moet worden aangetekend dat in de simulaties het productiequotum voor melk op het niveau van Agenda 2000 is gehandhaafd. De productie van zuivel in Nederland zal nauwelijks dalen, en ook de binnenlandse prijs zal amper neerwaartse bewegingen vertonen (2% extra bovenop de 15% die al is gerealiseerd na implementatie van de Agenda hervormingen). Dit ondanks bijna een verdubbeling van de waarde van invoer vanuit niet-eu-landen, voornamelijk Australië en Nieuw- Zeeland. Dit geringe effect is voor een belangrijk deel toe te schrijven aan de lage verhouding (circa 3%) van import van buiten de EU (extra-eu) van zuivel ten opzichte van de Nederlandse productie. Dit aandeel is zo laag dat de toegenomen aanvoer weinig effect op de prijzen heeft. Bovendien zullen de aanbodprijzen vanuit Australië en Nieuw-Zeeland stijgen (circa 4%). Voor Nederland is de export van zuivelproducten een belangrijke inkomstenbron. Nederlandse exporteurs kunnen profiteren van de (kleine) stijging van de wereldmarktprijzen en de opening van markten buiten de EU, waaronder die van de VS. Het productiequotum voor suiker is in de simulaties eveneens op het oude niveau gehandhaafd. In deze sector leidt het toegenomen aanbod uit niet-eu-landen tot aanzienlijke prijsdalingen op de binnenlandse markt (circa 20%). Deze prijsdaling maakt Nederland en de EU ook minder aantrekkelijk als afzetmarkt voor derde landen (waaronder de ACP-landen). Hierdoor neemt de invoerwaarde, ondanks een forse tariefreductie met slechts 15%, toe. De daling van de suikerproductie (volume) blijft in de EU beperkt, omdat suiker nog steeds een aantrekkelijk product blijft in het bouwplan akkerbouw. Tweede Kamer, vergaderjaar , en , nr. 61 3

4 Schaalvoordelen in industrie, indirect effect op primaire sector Liberalisering betekent dat schaalvoordelen kunnen worden behaald. Bedrijven krijgen immers toegang tot grotere markten. Deze schaalvoordelen worden voornamelijk gerealiseerd in de industrie en dienstensectoren. Hoewel in de primaire sectoren minder schaalvoordelen worden gerealiseerd, profiteren deze sectoren van de schaalvoordelen in de voedselverwerkende industrie. Dit gaat gepaard met een hoger productieniveau hetgeen weer leidt tot positieve «achterwaartse» productieeffecten in de sectoren: granen, suiker, en zuivel (als toeleveranciers). Voor de primaire sector worden hierdoor de negatieve effecten van liberalisering enigszins gedempt. Het belang van een sterke verwerkende industrie ook voor de primaire sector, blijkt hier nog eens sterk naar voren te komen. Agrarisch inkomen De berekeningen geven aan dat het agrarisch sectorinkomen 1 in de huidige EU met 15 lidstaten (EU-15) behoorlijk onder druk komt te staan door de Harbinson-voorstellen. Voor de primaire sector daalt dit met 14% en voor het gehele agro-complex (inclusief de voedselverwerkende industrie) daalt het sectorinkomen met 9%. De resultaten van de studie geven aan dat de daling van het inkomen met name groot zal zijn in de sterk beschermde sectoren zoals suiker (-44%) en granen (-49%). Het agrarisch sectorinkomen daalt beperkt in de overige agrarische sectoren (tuinbouw, intensieve veehouderij, zuivel en voedselverwerkende industrie). Het primaire sectorinkomen daalt met 9% en voor het gehele agrocomplex wordt een daling voorzien van 6%. Handhaving Blauwe box Het LEI heeft ook een vergelijking gemaakt tussen de situatie waarbij de Blauwe box (gedeeltelijk van productie ontkoppelde steun zoals bijvoorbeeld hectare- en dierpremies) behouden blijft, conform het EG-voorstel en de situatie waarbij de Blauwe box wordt afgeschaft c.q. onder de verplichtingen van de Amber box wordt gebracht. Voor de Nederlandse landbouw in zijn totaliteit lijkt de noodzaak tot handhaving van de Blauwe box minder van belang aangezien zowel het inkomen voor de primaire landbouw als het inkomen voor het totale agrocomplex niet substantieel verandert door handhaving van de Blauwe box. De inkomensdaling in de graansector is onder Harbinson wel veel groter, namelijk 43% in plaats van 31%, echter deze sector is relatief beperkt van omvang binnen het Nederlandse agro-complex. Opvallend is dat handhaving van de premies in de rundvleessector zelfs tot een iets grotere inkomensdaling leiden in deze sector. Dit komt doordat andere EU-landen relatief meer profiteren van deze premies. Reductie van deze premies geeft Nederland een voordeel ten opzichte van andere EU-landen, welke belangrijke concurrenten zijn op de EU-markt. 1 Agrarisch inkomen gemeten als toegevoegde waarde tegen marktprijzen (i.e. inclusief subsidies) plus de quota rente (dit laatste geldt alleen voor suiker en zuivel). Wanneer hectarepremies in de granensector en de zoogkoeien- en slachtpremies in de rundvleessector blijven gehandhaafd, leidt dit uiteraard tot een lagere reductie van het inkomen in deze sectoren, dan wanneer deze Blauwe box premies worden afgeschaft. Op EU-niveau leidt afschaffing van de Blauwe box tot een grotere reductie in het sectorinkomen voor de granen. Het verschil bedraagt 17 procent- Tweede Kamer, vergaderjaar , en , nr. 61 4

5 punten. Voor de rundvleessector is dit verschil 7-procentpunten. De daling van het inkomen in de gehele primaire sector is hoger bij afschaffing van de Blauwe box en komt uit op 14% in plaats van 10% bij handhaving. Voor het gehele agro-complex (inclusief de voedselverwerkende industrie) daalt het inkomen bij afschaffing van de Blauwe box met 9% in plaats van 6% bij handhaving. Voor het Nederlandse agro-complex is er een te verwaarlozen verschil in inkomensdaling. Zowel bij handhaving als bij afschaffing van de Blauwe box daalt het inkomen voor het totale agrocompex met 6% en voor de primaire sector met 9%. Conclusie Een daling in inkomen voor het gehele Nederlandse agro-complex van 6% en een daling van 9% in de primaire sector is redelijk fors te noemen. Het gaat hier om cijfers op macroniveau. Uiteraard variëren de effecten van liberalisatie per subsector. Zo worden de sectoren granen en suiker extra hard getroffen. Deze sectoren vormen een belangrijke basis voor de akkerbouw in Nederland. De studie bevestigt voorts dat Nederland, dat nu eenmaal minder van hectarepremies profiteert dan een land als Frankrijk, relatief weinig belang heeft bij handhaving van de Blauwe box. Markttoegang tot markten in derde landen is in feite veel belangrijker voor Nederland. Dit geldt in het bijzonder voor de tuinbouw, maar naar uit de LEI-berekeningen blijkt ook voor andere sectoren, in het bijzonder de zuivel. In een situatie waarin de voorstellen van Harbinson zouden moeten worden toegepast is het voor de agrarische sectoren in ieder geval van belang dat een deel van de inkomensdaling wordt gecompenseerd door middel van directe betalingen (ontkoppeling) zoals voorzien in de hervormingsvoorstellen van Commissaris Fischler. Deze betalingen vallen dan onder de zogenaamde Groene box die in WTO-verband als niet of nauwelijks handelsverstorend wordt gezien. Betalingen die onder deze box vallen zijn in de WTO-verband niet onderhevig aan reductieverplichtingen. Over de gevolgen van de voorstellen van Fischler wordt u nog nader geïnformeerd. De Minister van Landbouw, Natuurbeheer en Visserij, C. P. Veerman Tweede Kamer, vergaderjaar , en , nr. 61 5

Schuivende panelen. Petra Berkhout

Schuivende panelen. Petra Berkhout Schuivende panelen Petra Berkhout Kerncijfers agrocomplex Nederland, 2012 2 Aandeel (%) van deelcomplexen in TW en werkgelegenheid, 2012 Deelcomplex Toegevoegde waarde Werkgelegenh eid 2012 2012 Akkerbouw

Nadere informatie

Tweede Kamer der Staten-Generaal

Tweede Kamer der Staten-Generaal Tweede Kamer der Staten-Generaal 2 Vergaderjaar 2007 2008 25 074 Ministeriële Conferentie van de Wereldhandelsorganisatie (WTO) Nr. 159 BRIEF VAN DE STAATSSECRETARIS VAN ECONOMISCHE ZAKEN Aan de Voorzitter

Nadere informatie

1 De markt voor de Nederlandse landbouw De Nederlandse landbouw en de handel Orde in de handel WTO en EU 12 1.

1 De markt voor de Nederlandse landbouw De Nederlandse landbouw en de handel Orde in de handel WTO en EU 12 1. Inhoud Voorwoord 5 Inleiding 6 1 De markt voor de Nederlandse landbouw 9 1.1 De Nederlandse landbouw en de handel 9 1.2 Orde in de handel 10 1.3 WTO en EU 12 1.4 Afsluiting 13 2 Bepaling verkoopprijs 14

Nadere informatie

EUROPEES PARLEMENT. Commissie internationale handel PE v01-00

EUROPEES PARLEMENT. Commissie internationale handel PE v01-00 EUROPEES PARLEMENT 2004 ««««««««««««Commissie internationale handel 2009 20.9.2005 PE 362.727v01-00 AMENDEMENTEN 1-17 Ontwerpadvies Johan Van Hecke Een ontwikkelingsstrategie voor Afrika (2005/2142(INI))

Nadere informatie

Gemeenschappelijk Landbouwbeleid: kosten, instrumenten en hun effecten.

Gemeenschappelijk Landbouwbeleid: kosten, instrumenten en hun effecten. Gemeenschappelijk Landbouwbeleid: kosten, instrumenten en hun effecten. Budget Ontwikkeling van het Budget In 23 kostte het prijs- en inkomensbeleid 4 miljard en in 24 bijna 43 miljard. Op basis van het

Nadere informatie

1 Inleiding. 1.1 Duiding van de adviesaanvraag. 1.2 Opbouw van het advies

1 Inleiding. 1.1 Duiding van de adviesaanvraag. 1.2 Opbouw van het advies 1 Inleiding 1.1 Duiding van de adviesaanvraag Namens het kabinet heeft minister Veerman van Landbouw, Natuurbeheer en Visserij (LNV) de SER gevraagd advies uit te brengen over de integratie van nieuwe

Nadere informatie

De agrarische handel van Nederland in 2014

De agrarische handel van Nederland in 2014 De agrarische handel van Nederland in 1. Opvallende ontwikkelingen Totale Nederlandse handelsoverschot is in gelijk gebleven aan het niveau van ( 47,6 mld.); handelsoverschot agrarische producten komt

Nadere informatie

Toekomst Gemeenschappelijk Landbouwbeleid. Herman Snijders Programmadirectie GLB, Ministerie van Economische Zaken, Landbouw en Innovatie (EL&I)

Toekomst Gemeenschappelijk Landbouwbeleid. Herman Snijders Programmadirectie GLB, Ministerie van Economische Zaken, Landbouw en Innovatie (EL&I) Toekomst Gemeenschappelijk Landbouwbeleid Herman Snijders Programmadirectie GLB, Ministerie van Economische Zaken, Landbouw en Innovatie (EL&I) Ontstaan Jaren vijftig: Voedselzekerheid Deviezen sparen

Nadere informatie

Tweede Kamer der Staten-Generaal

Tweede Kamer der Staten-Generaal Tweede Kamer der Staten-Generaal 2 Vergaderjaar 2005 2006 25 074 Ministeriële Conferentie van de Wereldhandelsorganisatie (WTO) Nr. 128 BRIEF VAN DE MINISTER EN STAATSSECRETARIS VAN ECONOMI- SCHE ZAKEN

Nadere informatie

De agrarische handel van Nederland in 2010

De agrarische handel van Nederland in 2010 De agrarische handel van Nederland in 1. Opvallende ontwikkelingen Wereldhandel in agrarische producten daalde in met ruim 10%, maar vertoont in weer herstel Nederlandse agrarische export groeit in naar

Nadere informatie

Internationale varkensvleesmarkt 2012-2013

Internationale varkensvleesmarkt 2012-2013 Internationale varkensvleesmarkt 212-213 In december 212 vond de jaarlijkse conferentie van de GIRA Meat Club plaats. GIRA is een marktonderzoeksbureau, dat aan het einde van elk jaar een inschatting maakt

Nadere informatie

De agrarische handel van Nederland in 2012

De agrarische handel van Nederland in 2012 De agrarische handel van Nederland in 2012 1. Opvallende ontwikkelingen Totale wereldhandel in agrarische producten groeit voor tweede opeenvolgende jaar met ruim 10% Nederlandse agrarische export groeit

Nadere informatie

Het perspectief van de agrarische sector in Nederland

Het perspectief van de agrarische sector in Nederland Het perspectief van de agrarische sector in Nederland Agroconnect-symposium 19 november 2009 Dr.ir. Huib Silvis Hoofdpunten Toekomst agrarische sector Betekenis technologie Strategie LEI Wageningen UR

Nadere informatie

Eindexamen economie 1-2 vwo 2006-I

Eindexamen economie 1-2 vwo 2006-I 4 Beoordelingsmodel Opmerking Algemene regel 3.6 is ook van toepassing als gevraagd wordt een gegeven antwoord toe te lichten, te beschrijven en dergelijke. Opgave 1 1 Voorbeelden van een juist antwoord

Nadere informatie

14. De effecten van de beleidsopties

14. De effecten van de beleidsopties 14. De effecten van de beleidsopties Op basis van de resultaten van de effectstudies en de simulatiemodellen is in tabel 1 voor elk van de vier beleidsopties een overzicht uitgewerkt (cijfers bij benadering)

Nadere informatie

Tweede Kamer der Staten-Generaal

Tweede Kamer der Staten-Generaal Tweede Kamer der Staten-Generaal 2 Vergaderjaar 2011 2012 22 112 Nieuwe Commissievoorstellen en initiatieven van de lidstaten van de Europese Unie Nr. 1373 BRIEF VAN DE STAATSSECRETARIS VAN BUITENLANDSE

Nadere informatie

pdf05 GEMEENSCHAPPELIJK LANDBOUWBELEID in de EU

pdf05 GEMEENSCHAPPELIJK LANDBOUWBELEID in de EU pdf05 GEMEENSCHAPPELIJK LANDBOUWBELEID in de EU MARKT- en PRIJSBELEID Het gemeenschappelijk landbouwbeleid beoogt o.a. de agrarische bevolking een redelijk inkomen te verschaffen en de consumenten te verzekeren

Nadere informatie

Tweede Kamer der Staten-Generaal

Tweede Kamer der Staten-Generaal Tweede Kamer der Staten-Generaal 2 Vergaderjaar 2016 2017 22 112 Nieuwe Commissievoorstellen en initiatieven van de lidstaten van de Europese Unie Nr. 2245 BRIEF VAN DE MINISTER VAN BUITENLANDSE ZAKEN

Nadere informatie

HET ALGEMENE KADER VAN DE EXTERNE COMPONENT VAN HET GLB

HET ALGEMENE KADER VAN DE EXTERNE COMPONENT VAN HET GLB DE LANDBOUWOVEREENKOMST VAN DE WTO Het gemeenschappelijk landbouwbeleid valt tegenwoordig op extern gebied onder de regels van de Wereldhandelsorganisatie en in het bijzonder onder de landbouwovereenkomst

Nadere informatie

SPD Bedrijfsadministratie. Correctiemodel ALGEMENE ECONOMIE MAANDAG 5 OKTOBER UUR. SPD Bedrijfsadministratie Algemene economie B / 10

SPD Bedrijfsadministratie. Correctiemodel ALGEMENE ECONOMIE MAANDAG 5 OKTOBER UUR. SPD Bedrijfsadministratie Algemene economie B / 10 SPD Bedrijfsadministratie Correctiemodel ALGEMENE ECONOMIE MAANDAG 5 OKTOBER 2015 11.30-13.00 UUR SPD Bedrijfsadministratie Algemene economie B / 10 2015 Nederlandse Associatie voor voor Praktijkexamens

Nadere informatie

Slagvaardig met geld!

Slagvaardig met geld! Aan het juiste antwoord op een meerkeuzevraag wordt 1 scorepunt toegekend. Slagvaardig met geld! 1 maximumscore 2 voorbeelden van juiste voordelen: Hij kan het drumstel direct kopen (en gebruiken). Hij

Nadere informatie

De agrarische handel van Nederland in 2013

De agrarische handel van Nederland in 2013 De agrarische handel van Nederland in 1. Opvallende ontwikkelingen Totale handelsoverschot groeit met 4,5 miljard; aandeel agrarische producten 2 miljard Nederlandse agrarische export neemt in opnieuw

Nadere informatie

TOELICHTING OP DE BETALINGEN IN HET KADER VAN HET GEMEENSCHAPPELIJK LANDBOUWBELEID IN 2008

TOELICHTING OP DE BETALINGEN IN HET KADER VAN HET GEMEENSCHAPPELIJK LANDBOUWBELEID IN 2008 TOELICHTING OP DE BETALINGEN IN HET KADER VAN HET GEMEENSCHAPPELIJK LANDBOUWBELEID IN 2008 1. Het Europees landbouwbeleid Succesverhaal met schaduwzijden Toen in 1957 de doelstellingen van het Gemeenschappelijk

Nadere informatie

Tweede Kamer der Staten-Generaal

Tweede Kamer der Staten-Generaal Tweede Kamer der Staten-Generaal 2 Vergaderjaar 2000 2001 27 400 Nota over de toestand van s Rijks Financiën Nr. 42 BRIEF VAN DE MINISTER VAN FINANCIËN Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal

Nadere informatie

Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Binnenhof 4 Den Haag. Datum 13 november 2015 Betreft Impact van TTIP op lage-inkomenslanden

Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Binnenhof 4 Den Haag. Datum 13 november 2015 Betreft Impact van TTIP op lage-inkomenslanden Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Binnenhof 4 Den Haag Bezuidenhoutseweg 67 2594 AC Den Haag Postbus 20061 Nederland www.rijksoverheid.nl Onze Referentie Minbuza 2015.594488 Bijlage(n)

Nadere informatie

Vóór de Verandering Workshop Landbouw 24 maart 2007

Vóór de Verandering Workshop Landbouw 24 maart 2007 Vóór de Verandering Workshop Landbouw 24 maart 2007 Riky Schut Debat Europees Landbouwbeleid tijdens Café Globaal op 20 december 2006 in Haarlem. 1. Productieverhoging is achterhaald en ongewenst 2. Milieu,

Nadere informatie

Marktontwikkelingen varkenssector

Marktontwikkelingen varkenssector Marktontwikkelingen varkenssector 1. Inleiding In de deze nota wordt ingegaan op de marktontwikkelingen in de varkenssector in Nederland en de Europese Unie. Waar mogelijk wordt vooruitgeblikt op de te

Nadere informatie

Etikettering van rundvlees

Etikettering van rundvlees Aan de Voorzitter van de vaste commissie voor Landbouw, Natuurbeheer en Visserij 28 april 2000 Op maandag 17 april jl. vond in Luxemburg een vergadering plaats van de Europese Ministers van Landbouw. Tijdens

Nadere informatie

Saldo economisch klimaat. Q (verwacht) -39,8

Saldo economisch klimaat. Q (verwacht) -39,8 BEDRIJFSLEVEN TOTAAL 1. Bedrijfsleven eind 2008 in onzekerheid Het bedrijfsleven in het gebied van Kamer van Koophandel Den Haag heeft in het derde kwartaal van 2008 niet slecht gepresteerd, zeker niet

Nadere informatie

Eindexamen economie 1-2 vwo 2007-I

Eindexamen economie 1-2 vwo 2007-I Beoordelingsmodel Algemene regel 3.6 is ook van toepassing als gevraagd wordt een gegeven antwoord toe te lichten, te beschrijven en dergelijke. Opgave 1 1 maximumscore 2 q v = 200 1,25 + 450 = 200 q a

Nadere informatie

Examen VWO. economie 1,2

Examen VWO. economie 1,2 economie 1,2 Examen VWO Voorbereidend Wetenschappelijk Onderwijs Tijdvak 1 Woensdag 24 mei 13.30 16.30 uur 20 06 Voor dit examen zijn maximaal 57 punten te behalen; het examen bestaat uit 25 vragen. Voor

Nadere informatie

Internationale handel visproducten

Internationale handel visproducten Internationale handel visproducten Marktmonitor ontwikkelingen 27-211 en prognose voor 212 Januari 213 Belangrijkste trends 27-211 Ontwikkelingen export De Nederlandse visverwerkende industrie speelt een

Nadere informatie

EU Programma s GLB

EU Programma s GLB EU Programma s 2014-2020 GLB 2014-2020 Carlo Vromans Programma Ontwikkeling GLB tot 2014 GLB 1 e pijler: inkomenssteun met maatschappelijke verplichtingen GLB 2 e pijler: plattelandsontwikkelingenprogramma

Nadere informatie

Tweede Kamer der Staten-Generaal

Tweede Kamer der Staten-Generaal Tweede Kamer der Staten-Generaal 2 Vergaderjaar 2003 2004 29 200 XIII Vaststelling van de begrotingsstaat van het Ministerie van Economische Zaken (XIII) voor het jaar 2004 Nr. 40 BRIEF VAN DE STAATSSECRETARIS

Nadere informatie

Op de voordracht van Onze Minister van Volksgezondheid, Welzijn en Sport van. 2012, Z-.;

Op de voordracht van Onze Minister van Volksgezondheid, Welzijn en Sport van. 2012, Z-.; Besluit van houdende wijziging van het Besluit percentages drempel- en toetsingsinkomen zorgtoeslag in verband met gewijzigde percentages met ingang van het berekeningsjaar 2013 Op de voordracht van Onze

Nadere informatie

De rol van landbouw in de Doha Ronde

De rol van landbouw in de Doha Ronde Faculteit Economie en Bedrijfskunde te Universiteit van Amsterdam De rol van landbouw in de Doha Ronde Marisca Nathe 0300039 Bachelor Economie en Bedrijfskunde Specialisatie: International Economics &

Nadere informatie

Internationale handel H7 1. Internationale handel. Waarom importeren: 25-2-2013. Waar komt het vandaan?

Internationale handel H7 1. Internationale handel. Waarom importeren: 25-2-2013. Waar komt het vandaan? Internationale handel H7 1 Waar komt het vandaan? Economie voor het vmbo (tot 8,35 m.) Internationale handel Importeren = invoeren (betalen) Exporteren = uitvoeren (verdienen) Waarom importeren: Meer keuze

Nadere informatie

Market Outlook. Een perspectief op de middellange termijn voor de Nederlandse landbouw

Market Outlook. Een perspectief op de middellange termijn voor de Nederlandse landbouw Market Outlook Een perspectief op de middellange termijn voor de Nederlandse landbouw Roel Jongeneel Elk jaar brengt de OECD-FAO in juli haar Agricultural Outlook uit. Dat biedt een vooruitblik op de wereldmarkt

Nadere informatie

Landbouw en de wer eld

Landbouw en de wer eld Inhoud 3 1. Over deze brochure 4 2. Eerst wat geschiedenis 4 Waarom afspraken over landbouw? 4 Vroeger 4 Nederland zoekt samenwerking 4 Het begin van de Europese Unie 5 Een gemeenschappelijk Europees landbouwbeleid

Nadere informatie

Van oudsher wordt de kern van het GLB gevormd door het zogenaamde markt- en prijsbeleid. Dit berust op drie onderdelen:

Van oudsher wordt de kern van het GLB gevormd door het zogenaamde markt- en prijsbeleid. Dit berust op drie onderdelen: CONSUMENTENPLATFORM De prijs van duurzame voedselproductie BELEIDSDOSSIER 1 Inleiding Prijzen van producten komen tot stand in een spel van vraag en aanbod. Het onderwerp prijzen en prijsopbouw lijkt op

Nadere informatie

Eindexamen economie 1-2 vwo II

Eindexamen economie 1-2 vwo II Beoordelingsmodel Opmerking Algemene regel 3.6 is ook van toepassing als gevraagd wordt een gegeven antwoord toe te lichten, te beschrijven en dergelijke. Opgave 1 1 maximumscore 2 Voorbeelden van een

Nadere informatie

De agrarische handel van Nederland in 2013

De agrarische handel van Nederland in 2013 De agrarische handel van Nederland in 2013 1. Opvallende ontwikkelingen Totale handelsoverschot groeit met 4,5 miljard; aandeel agrarische producten 2 miljard Nederlandse agrarische export neemt in 2013

Nadere informatie

Oekraïne (foto s zijn terug te vinden op www.liba.be)

Oekraïne (foto s zijn terug te vinden op www.liba.be) Landbouw in Oekraïne 12/05/2011 Oekraïne (foto s zijn terug te vinden op www.liba.be) Oekraïne is groter dan elk land van de EU. De goede ligging van het land, gecombineerd met de vruchtbare bodems, geeft

Nadere informatie

Marktsituatie voor groenten en fruit vier maanden na de afkondiging van de Russische boycot

Marktsituatie voor groenten en fruit vier maanden na de afkondiging van de Russische boycot Marktsituatie voor groenten en fruit vier maanden na de afkondiging van de Russische boycot Siemen van Berkum en Gerben Jukema, LEI Wageningen UR, 17 december 2014 Deze notitie geeft een beknopt overzicht

Nadere informatie

Presentatie onderdirecteur Handel, Mw. Mr. H. Djosetiko voor de ASFA workshop op 20 oktober 2004. Lokatie: Ballroom Hotel Torarica

Presentatie onderdirecteur Handel, Mw. Mr. H. Djosetiko voor de ASFA workshop op 20 oktober 2004. Lokatie: Ballroom Hotel Torarica Presentatie onderdirecteur Handel, Mw. Mr. H. Djosetiko voor de ASFA workshop op 20 oktober 2004. Lokatie: Ballroom Hotel Torarica Voorzitter ASFA, dagvoorzitter Etc, Dames en heren,.. Goedemorgen, Met

Nadere informatie

BOSATLAS VRAGENSET ANTWOORDMODEL VAN HET VOEDSEL NOORDHOFF ATLASPRODUCTIES

BOSATLAS VRAGENSET ANTWOORDMODEL VAN HET VOEDSEL NOORDHOFF ATLASPRODUCTIES DE BOSATLAS VAN HET VOEDSEL VRAGENSET ANTWOORDMODEL NOORDHOFF ATLASPRODUCTIES I. Voeding en welvaart 1. De Human Development Index (HDI) geeft aan hoe welvarend een land is. Vergelijk de HDI met de andere

Nadere informatie

Tweede Kamer der Staten-Generaal

Tweede Kamer der Staten-Generaal Tweede Kamer der Staten-Generaal 2 Vergaderjaar 2014 2015 33 682 Evaluatie Wet uniformering loonbegrip Nr. 13 BRIEF VAN DE MINISTER VAN SOCIALE ZAKEN EN WERKGELEGENHEID Aan de Voorzitter van de Tweede

Nadere informatie

Productierekening 2005

Productierekening 2005 Productierekening 2005 December 2006 Els Demuynck Els Bernaerts Jonathan Platteau Beleidsdomein Landbouw en Visserij Afdeling Monitoring en Studie (AMS) Leuvenseplein 4 1000 Brussel De productierekening

Nadere informatie

*** ONTWERPAANBEVELING

*** ONTWERPAANBEVELING Europees Parlement 2014-2019 Commissie internationale handel 2016/0067(E) 4.4.2016 *** ONTWERPAANBEVELING over het voorstel voor een besluit van de Raad tot sluiting, namens de Europese Unie, van een overeenkomst

Nadere informatie

Tweede Kamer der Staten-Generaal

Tweede Kamer der Staten-Generaal Tweede Kamer der Staten-Generaal 2 Vergaderjaar 2012 2013 22 112 Nieuwe Commissievoorstellen en initiatieven van de lidstaten van de Europese Unie Nr. 1593 BRIEF VAN DE MINISTER VAN BUITENLANDSE ZAKEN

Nadere informatie

Internationaal beleid & jouw bedrijf

Internationaal beleid & jouw bedrijf Discussiestuk WTO. - augustus 2005 Voorblad invoegen Discussiestuk NAJK 2005 Titel van het stuk: Internationaal Landbouwbeleid & de komende WTO Internationaal beleid & jouw bedrijf Discussiestuk Internationaal

Nadere informatie

Datum 18 juni 2015 Betreft Beantwoording vragen van de leden Jasper Van Dijk en Smaling (SP) over het bericht TTIP tast gezondheid EU aan

Datum 18 juni 2015 Betreft Beantwoording vragen van de leden Jasper Van Dijk en Smaling (SP) over het bericht TTIP tast gezondheid EU aan Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Binnenhof 4 Den Haag Bezuidenhoutseweg 67 2594 AC Den Haag Postbus 20061 Nederland www.rijksoverheid.nl Uw Referentie 2015Z07933 Datum 18 juni

Nadere informatie

Tweede Kamer der Staten-Generaal

Tweede Kamer der Staten-Generaal Tweede Kamer der Staten-Generaal 2 Vergaderjaar 2016 2017 32 813 Kabinetsaanpak Klimaatbeleid op weg naar 2020 Nr. 133 BRIEF VAN DE MINISTER VAN ECONOMISCHE ZAKEN EN STAATSSECRETARIS VAN INFRASTRUCTUUR

Nadere informatie

Tweede Kamer der Staten-Generaal

Tweede Kamer der Staten-Generaal Tweede Kamer der Staten-Generaal 2 Vergaderjaar 2011 2012 21 501-02 Raad Algemene Zaken en Raad Buitenlandse Zaken Nr. 1153 BRIEF VAN DE STAATSSECRETARIS VAN ECONOMISCHE ZAKEN, LANDBOUW & INNOVATIE Aan

Nadere informatie

Marktbeeld appels en peren

Marktbeeld appels en peren Afzet appels en peren door Russische boycot in de verdrukking Productie De appelproductie in de EU bedroeg in 215 ruim 12 miljard kilo. Dit was de op één na grootste EUoogst ooit. Bijna een derde van de

Nadere informatie

Tweede Kamer der Staten-Generaal

Tweede Kamer der Staten-Generaal Tweede Kamer der Staten-Generaal 2 Vergaderjaar 2003 2004 25 074 Ministeriële Conferentie van de Wereldhandelsorganisatie (WTO) Nr. 76 BRIEF VAN DE MINISTER VAN ECONOMISCHE ZAKEN Aan de Voorzitter van

Nadere informatie

Statistisch Magazine Internationale economische ontwikkelingen in de periode 2010 tot en met 2012

Statistisch Magazine Internationale economische ontwikkelingen in de periode 2010 tot en met 2012 Internationale economische ontwikkelingen in de periode 2010 tot en met 2012 Inleiding Lorette Ford De economische ontwikkeling van een land kan door middel van drie belangrijke economische indicatoren

Nadere informatie

Financiële positie land- en tuinbouwbedrijven in Noord-Brabant

Financiële positie land- en tuinbouwbedrijven in Noord-Brabant Financiële positie land- en tuinbouwbedrijven in Noord-Brabant Februari 2017, Harold van der Meulen en Ruud van der Meer Wageningen Economic Research (voorheen LEI Wageningen UR) VERTROUWELIJK Vraagstelling

Nadere informatie

gespecialiseerde bedrijven overige bedrijven aantal varkens per bedrijf

gespecialiseerde bedrijven overige bedrijven aantal varkens per bedrijf De markt voor de varkenshouderij in Nederland Structuur In Nederland worden op ongeveer 1. bedrijven varkens gehouden. Het aantal bedrijven met varkens is de afgelopen jaren duidelijk afgenomen (figuur

Nadere informatie

Eindexamen economie 1 vwo 2007-I

Eindexamen economie 1 vwo 2007-I Beoordelingsmodel Opmerking Algemene regel 3.6 is ook van toepassing als gevraagd wordt een gegeven antwoord toe te lichten, te beschrijven en dergelijke. Opgave 1 1 maximumscore 1 Een antwoord waaruit

Nadere informatie

Vraag Antwoord Scores. Aan het juiste antwoord op een meerkeuzevraag wordt één punt toegekend.

Vraag Antwoord Scores. Aan het juiste antwoord op een meerkeuzevraag wordt één punt toegekend. Beoordelingsmodel Aan het juiste antwoord op een meerkeuzevraag wordt één punt toegekend. Bankzaken 1 maximumscore 1 Voorbeeld van een juiste verklaring: De inflatie van 1,6% is een gemiddelde waarin de

Nadere informatie

Tweede Kamer der Staten-Generaal

Tweede Kamer der Staten-Generaal Tweede Kamer der Staten-Generaal 2 Vergaderjaar 2002 2003 21 501-32 Landbouw- en Visserijraad Nr. 16 BRIEF VAN DE MINISTER VAN LANDBOUW, NATUURBEHEER EN VISSERIJ Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der

Nadere informatie

Staatsblad van het Koninkrijk der Nederlanden

Staatsblad van het Koninkrijk der Nederlanden Staatsblad van het Koninkrijk der Nederlanden Jaargang 2012 627 Besluit van 30 november 2012, houdende wijziging van het Besluit percentages drempelen toetsingsinkomen zorgtoeslag in verband met gewijzigde

Nadere informatie

Is er nog eten over 20 jaar. Fred Klein Productschap Akkerbouw

Is er nog eten over 20 jaar. Fred Klein Productschap Akkerbouw Is er nog eten over 20 jaar Fred Klein Productschap Akkerbouw 1 Productschap Akkerbouw Taken van het Productschap Akkerbouw: Is er voor alle bedrijven en werknemers die akkerbouwproducten telen, verwerken

Nadere informatie

Tweede Kamer der Staten-Generaal

Tweede Kamer der Staten-Generaal Tweede Kamer der Staten-Generaal 2 Vergaderjaar 1995 1996 21 501-16 Landbouwraad Nr. 129 BRIEF VAN DE MINISTER VAN LANDBOUW, NATUURBEHEER EN VISSERIJ s-gravenhage, 11 januari 1996 Op maandag 18 en dinsdag

Nadere informatie

IMPACTANALYSE RUSLAND

IMPACTANALYSE RUSLAND Studiedienst Stafmedewerkers Diestsevest 40 3000 Leuven T (016) 28 64 11 F (016) 28 64 09 PERSNOTA Datum 31 juli 2015 Betreft: IMPACTANALYSE RUSLAND 1 ALGEMENE CONTEXT De EU-28 exporteerde in 2013 voor

Nadere informatie

Tweede Kamer der Staten-Generaal

Tweede Kamer der Staten-Generaal Tweede Kamer der Staten-Generaal 2 Vergaderjaar 2002 2003 28 740 Wijziging van de Algemene wet bestuursrecht, de Wet tarieven in burgerlijke zaken en enkele andere wetten ter verhoging van de opbrengst

Nadere informatie

GLB-onderhandelingen; stand van zaken april 2013

GLB-onderhandelingen; stand van zaken april 2013 GLB-onderhandelingen; stand van zaken april 2013 Europees Landbouwbeleid en Voedselzekerheid, Herman Snijders Ontwikkelingen en structuur GLB 2 Ontwikkeling van het GLB van start tot nu 1960 ca 1980: Markt-

Nadere informatie

Staatsblad van het Koninkrijk der Nederlanden

Staatsblad van het Koninkrijk der Nederlanden Staatsblad van het Koninkrijk der Nederlanden Jaargang 2014 488 Besluit van 1 december 2014, houdende wijziging van het Besluit percentages drempelen toetsingsinkomen zorgtoeslag in verband met gewijzigde

Nadere informatie

Voorstel voor een BESLUIT VAN DE RAAD

Voorstel voor een BESLUIT VAN DE RAAD EUROPESE COMMISSIE Brussel, 15.4.2014 COM(2014) 223 final 2014/0125 (NLE) Voorstel voor een BESLUIT VAN DE RAAD tot vaststelling van het door de Europese Unie in te nemen standpunt in de Algemene Raad

Nadere informatie

Tweede Kamer der Staten-Generaal

Tweede Kamer der Staten-Generaal Tweede Kamer der Staten-Generaal 2 Vergaderjaar 2008 2009 29 842 Beleidsnota Biologische Landbouw 2005 2007 Nr. 36 BRIEF VAN DE MINISTER VAN LANDBOUW, NATUUR EN VOEDSELKWALITEIT Aan de Voorzitter van de

Nadere informatie

Geef een voordeel van exporteren. Geef een voordeel van importeren.

Geef een voordeel van exporteren. Geef een voordeel van importeren. Vraagkaarten - blauw & groen De verhouding tussen de euro en de dollar gaat van 1 EUR = 1, 5508 dollar naar 1 EUR = 1, 25 dollar. Is de dollar dan in waarde gedaald of gestegen? De dollar is in waarde

Nadere informatie

Eindexamen aardrijkskunde havo 2003-I

Eindexamen aardrijkskunde havo 2003-I Politiek en ruimte Opgave 6 bron 9 In de periode 2000-2006 zal de Europese Unie financiële steun voor sociaal-economische ontwikkeling toekennen aan twee soorten regio s: de regio s met een ontwikkelingsachterstand

Nadere informatie

Tweede Kamer der Staten-Generaal

Tweede Kamer der Staten-Generaal Tweede Kamer der Staten-Generaal 2 Vergaderjaar 2003 2004 29 200 VII Vaststelling van de begrotingsstaat van het Ministerie van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties (VII) voor het jaar 2004 Nr. 35

Nadere informatie

Tweede Kamer der Staten-Generaal

Tweede Kamer der Staten-Generaal Tweede Kamer der Staten-Generaal 2 Vergaderjaar 2017 2018 34 819 Wijziging van de Wet inkomstenbelasting 2001 tot het geleidelijk uitfaseren van de aftrek wegens geen of geringe eigenwoningschuld Nr. 3

Nadere informatie

Sectorrapport Bos- en haagplantsoen

Sectorrapport Bos- en haagplantsoen Sectorrapport Bos- en haagplantsoen Najaar 2009 Inhoudsopgave Terugblik seizoen 2008/2009...................................................................................... 3 Najaar 2009 sector bos-

Nadere informatie

Ik werp mij niet op als pleitbezorger van een economische sector.

Ik werp mij niet op als pleitbezorger van een economische sector. Directie Internationale Zaken De Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Postbus 20018 2500 EK 's-gravenhage uw brief van uw kenmerk ons kenmerk datum 7 september 2007 2060724810 IZ. 2007/2013

Nadere informatie

Eindexamen economie vwo II

Eindexamen economie vwo II Beoordelingsmodel Opmerking Algemene regel 3.6 is ook van toepassing als gevraagd wordt een gegeven antwoord toe te lichten, te beschrijven en dergelijke. Opgave 1 1 maximumscore 2 Voorbeelden van een

Nadere informatie

Voorbeeldcasussen workshop DELFI-tool t.b.v. de LWEO Conferentie 2016. Auteurs: Íde Kearney en Robert Vermeulen

Voorbeeldcasussen workshop DELFI-tool t.b.v. de LWEO Conferentie 2016. Auteurs: Íde Kearney en Robert Vermeulen Voorbeeldcasussen workshop DELFI-tool t.b.v. de LWEO Conferentie 2016. Auteurs: Íde Kearney en Robert Vermeulen De voorbeelden in de casussen zijn verzonnen door de auteurs en komen niet noodzakelijkerwijs

Nadere informatie

Inkomensafhankelijke zorgpremie / nivelleren.

Inkomensafhankelijke zorgpremie / nivelleren. Inkomensafhankelijke zorgpremie / nivelleren. 1. Inleiding Naar verwachting zal nivellering via de inkomensafhankelijke zorgpremie (IAP) worden vervangen door nivellering via het belastingstelsel. De IAP

Nadere informatie

SL WAGENINGEN. Financiële positie land- en tuinbouwbedrijven in Noord-Brabant. āīŕ

SL WAGENINGEN. Financiële positie land- en tuinbouwbedrijven in Noord-Brabant. āīŕ Financiële positie land- en tuinbouwbedrijven in Noord-Brabant Februari 2017, Harold van der Meulen en Ruud van der Meer Wageningen Economie Research (voorheen LEI wageningen UR) m L ; I āīŕ 1 I SL WAGENINGEN

Nadere informatie

Aanklacht tegen de WTO, met het oog op de mensenrechten op voedsel en levensonderhoud

Aanklacht tegen de WTO, met het oog op de mensenrechten op voedsel en levensonderhoud Aanklacht tegen de WTO, met het oog op de mensenrechten op voedsel en levensonderhoud Guus Geurts Ger Roebeling Hoewel de meeste landen de universele verklaring van de rechten van de mens van de VN hebben

Nadere informatie

Sector Score Ontwikkeling Score Ontwikkeling Ontwikkeling inkomen a) inkomen b) marktpositie marktpositie maatschappelijk d)

Sector Score Ontwikkeling Score Ontwikkeling Ontwikkeling inkomen a) inkomen b) marktpositie marktpositie maatschappelijk d) Tabel 1.1 Economische betekenis van het Nederlandse agrocluster Toegevoegde waarde (mrd. Euro) Werkgelegenheid (1. arbeidsjaren) 1995 2 23 1995 2 23 Agrocomplex totaal 32,3 37,7 41,6 659 675 65 Aandeel

Nadere informatie

V.l.n.r.: Kees de Bont, Tia Hermans, Peter van Wijmen (voorzitter RLG), Huib Silvis, Pim Bruins

V.l.n.r.: Kees de Bont, Tia Hermans, Peter van Wijmen (voorzitter RLG), Huib Silvis, Pim Bruins Verslag van de discussiebijeenkomst over de toekomst van de inkomenstoeslagen uit hoofde van het GLB op dinsdagmiddag 27 juni 2006 in Diligentia te Den Haag Organisatie: Raad voor het Landelijk Gebied

Nadere informatie

Eindexamen economie 1-2 havo 2008-I

Eindexamen economie 1-2 havo 2008-I Beoordelingsmodel Opmerking Algemene regel 3.6 is ook van toepassing als gevraagd wordt een gegeven antwoord toe te lichten, te beschrijven en dergelijke. Opgave 1 1 maximumscore 2 ja De prijselasticiteit

Nadere informatie

Eindexamen economie 1-2 havo 2007-I

Eindexamen economie 1-2 havo 2007-I 4 Beoordelingsmodel Algemene regel 3.6 is ook van toepassing als gevraagd wordt een gegeven antwoord toe te lichten, te beschrijven en dergelijke. Opgave 1 1 maximumscore 2 twee van de volgende voorbeelden

Nadere informatie

SPD Bedrijfsadministratie. Correctiemodel ALGEMENE ECONOMIE 22 JUNI UUR UUR

SPD Bedrijfsadministratie. Correctiemodel ALGEMENE ECONOMIE 22 JUNI UUR UUR SPD Bedrijfsadministratie Correctiemodel ALGEMENE ECONOMIE 22 JUNI 2015 14.45 UUR 16.15 UUR SPD Bedrijfsadministratie Algemene Economie 22 juni 2015 B / 11 2015 NGO - ENS B / 11 Opgave 1 (21 punten) Vraag

Nadere informatie

2 De voorstellen van de Europese Commissie op hoofdlijnen

2 De voorstellen van de Europese Commissie op hoofdlijnen 2 De voorstellen van de Europese Commissie op hoofdlijnen 2.1 Inleiding In het kader van de besluitvorming over Agenda 2000 is afgesproken dat de Europese Commissie na verloop van tijd met een tussentijdse

Nadere informatie

Eindexamen economie 1-2 vwo 2007-II

Eindexamen economie 1-2 vwo 2007-II Beoordelingsmodel Opmerking Algemene regel 3.6 is ook van toepassing als gevraagd wordt een gegeven antwoord toe te lichten, te beschrijven en dergelijke. Opgave 1 1 maximumscore 1 0,15 0,12 100% = 25%

Nadere informatie

Beheerscomité dierlijke producten: zuivel. Isabelle Magnus Departement Landbouw en Visserij Afdeling Landbouw- en Visserijbeleid

Beheerscomité dierlijke producten: zuivel. Isabelle Magnus Departement Landbouw en Visserij Afdeling Landbouw- en Visserijbeleid Datum: 19 april 2012 Onderwerp: Beheerscomité dierlijke producten: zuivel Verslaggever: Entiteit: Afdeling: Isabelle Magnus Departement Landbouw en Visserij Afdeling Landbouw- en Visserijbeleid A. Beheerscomité

Nadere informatie

1 De onderneming in de wereldeconomie

1 De onderneming in de wereldeconomie 1 De onderneming in de wereldeonomie Meerkeuzevragen 1.1 1.1 Globalisering is een proes a van wereldwijde eonomishe integratie door een sterke toename van de internationale handel en investeringen. b waarbij

Nadere informatie

Tweede Kamer der Staten-Generaal

Tweede Kamer der Staten-Generaal Tweede Kamer der Staten-Generaal 2 Vergaderjaar 2000 2001 24 071 Wateroverlast in Nederland Nr. 56 BRIEF VAN DE MINISTER VAN LANDBOUW, NATUURBEHEER EN VISSERIJ Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der

Nadere informatie

Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Binnenhof 4 Den Haag

Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Binnenhof 4 Den Haag Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Binnenhof 4 Den Haag Bezuidenhoutseweg 67 2594 AC Den Haag Postbus 20061 Nederland www.rijksoverheid.nl Datum 13 september 2016 Betreft Beantwoording

Nadere informatie

Tweede Kamer der Staten-Generaal

Tweede Kamer der Staten-Generaal Tweede Kamer der Staten-Generaal 2 Vergaderjaar 1995 1996 24 140 Beleidsvoornemens op het gebied van landbouw, natuurbeheer en visserij Nr. 16 BRIEF VAN DE MINISTER VAN LANDBOUW, NATUURBEHEER EN VISSERIJ

Nadere informatie

Op de voordracht van Onze Minister van Volksgezondheid, Welzijn en Sport, van. 2014;

Op de voordracht van Onze Minister van Volksgezondheid, Welzijn en Sport, van. 2014; Besluit van houdende wijziging van het Besluit percentages drempel- en toetsingsinkomen zorgtoeslag in verband met gewijzigde percentages met ingang van het berekeningsjaar 2015 Op de voordracht van Onze

Nadere informatie

Handels- en Welvaartseffecten van Vrijhandelsakkoorden

Handels- en Welvaartseffecten van Vrijhandelsakkoorden Handels- en Welvaartseffecten van Vrijhandelsakkoorden Jan Van Hove KU Leuven & INFER jan.vanhove@kuleuven.be Vleva 13 januari 2015 * Met dank aan de Vlaamse overheid voor de financiële ondersteuning van

Nadere informatie

WERELD. 5 havo 1 Globalisering 14-16

WERELD. 5 havo 1 Globalisering 14-16 WERELD 5 havo 1 Globalisering 14-16 Melkprijzen wereldwijde concurrentie Hoog: centrumlanden Middel, semi-periferie Laag, periferie Globalisering = concurrentie.. 3 factoren? 1. Opkomst MNO s, mondiale

Nadere informatie

Eindexamen economie 1 vwo 2008-I

Eindexamen economie 1 vwo 2008-I Beoordelingsmodel Algemene regel 3.6 is ook van toepassing als gevraagd wordt een gegeven antwoord toe te lichten, te beschrijven en dergelijke. Opgave 1 1 maximumscore 2 vergemakkelijken van het ontslaan

Nadere informatie

Aan de Voorzitter van de Eerste Kamer der Staten-Generaal Binnenhof 22 Den Haag

Aan de Voorzitter van de Eerste Kamer der Staten-Generaal Binnenhof 22 Den Haag Aan de Voorzitter van de Eerste Kamer der Staten-Generaal Binnenhof 22 Den Haag Bezuidenhoutseweg 67 2594 AC Den Haag Postbus 20061 Nederland www.rijksoverheid.nl Onze Referentie Minbuza 2016.141697 Uw

Nadere informatie