JAARGANG 15 NUMMER 10 DECEMBER Najaarsbijeenkomsten Brand-Regionaal

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "JAARGANG 15 NUMMER 10 DECEMBER 2005. Najaarsbijeenkomsten Brand-Regionaal"

Transcriptie

1 FOV Een uitgave van de Federatie van Onderlinge Verzekeringmaatschappijen in Nederland JAARGANG 15 NUMMER 10 DECEMBER 2005 IN DIT NUMMER ONDER MEER: PPagina 4 Geen herhaalde toetsing bij herbenoeming Pagina 4 IFRS-light in Burgerlijk Wetboek Pagina 4 FOV dringt aan op helderheid Wfdvergunningplicht Pagina 5 Gezamenlijk klachteninstituut in de maak Pagina 6 Internet bedreigt werkgelegenheid verzekeringssector Pagina 7 Verzekeraars krijgen inzage in politiedossiers Pagina 11 Studiedag aansprakelijkheid Najaarsbijeenkomsten Brand-Regionaal Corporate governance in de focus van de toezichthouder In de najaarsbijeenkomsten van de afdelingen Brand-Regionaal was corporate governance, dus de besturing van organisaties, dit jaar het centrale thema. Sprekers waren mevrouw drs. ing. Ineke Duit, directeur van NICE (Netherlands Institute for Co-operative Entrepreneurship) en, in wisselende bezettingen, twee medewerkers van De Nederlandsche Bank. De najaarsbijeenkomsten, traditioneel inclusief een aperitief en een diner, vonden dit jaar plaats in Markelo, Bilthoven, Hoorn en Odoorn. Ineke Duit had haar presentatie de titel stuurmanskunst meegegeven. Zij vergeleek het besturen van een organisatie met het mennen van een paardenspan. De menner zit daarbij niet meer op het paard, maar op de bok, dus op afstand van het paard. Bij het besturen van een organisatie is het eveneens de vraag hoe ver de bestuurder op afstand van de organisatie staat. VIJF STADIA Om dat in beeld te brengen besprak Ineke Duit vijf stadia in de ontwikkeling van een organisatie: 1) de bestuurder doet zelf de bedrijfsvoering, 2) de bestuurder stelt een bedrijfsleider aan, 3) er wordt een professioneel management en een bestuur ingesteld, 4) er wordt bovendien een toezichthoudend college ingesteld en 5) het management neemt de bestuursfunctie over. Er zal vast nog eens een volgend ontwikkelingsstadium komen, aldus Ineke Duit. Er zijn ideeën om meer naar het Amerikaanse model te groeien, waarin het bestuur en de Raad van Commissarissen in één orgaan zitten, maar de eerste tekenen daarvan zijn in Nederland nog niet zichtbaar. In de loop van de vijf ontwikkelingsstadia verandert de werkwijze van het bestuur fundamenteel. Zit het bestuur in het begin nog bovenop de bedrijfsuitvoering het stelt bijvoorbeeld het acceptatiebeleid vast en bestuursleden taxeren en inspecteren later moet het bestuur de gang van zaken helemaal op basis van schriftelijke informatie kunnen vaststellen en inschatten. Dat vergt een volstrekt andere kwaliteit van de bestuursleden, benadrukte Ineke Duit. DRIE VARIANTEN Ineke Duit besprak drie varianten van een op de ontwikkelingsstadia gebaseerd bestuurs- Van links naar rechts H. Korthorst RA (DNB), A. Groothedde RA (DNB), drs. ing. I. Duit (NICE). De onderlinge 1

2 model, dus met een ondernemingsleiding in de vorm van een bestuur en eventueel een toezichthoudend college. De aandeelhouders of leden staan buiten die ondernemingsleiding. Het bestuur, al of niet gekozen uit de leden, is verantwoordelijk voor de dagelijkse leiding en de toezichthouder ziet toe op het bestuur. De toezichthouder moet daarbij op het belang van de onderneming letten, hetgeen veel ruimer is dan uitsluitend het ledenbelang. Zo n toezichthoudend college, dus een Raad van Commissarissen of Raad van Toezicht, is verplicht voor ondernemingen met een eigen vermogen van ongeveer 16 miljoen euro en ongeveer honderd werknemers. DAGELIJKS BESTUUR ONTSPOORD In het eerste model dat Ineke Duit besprak, functioneerde een bestuur en een management dat geen zitting in het bestuur had, in het tweede model was daar een Raad van Commissarissen aan toegevoegd en in het derde model functioneerde vanuit het bestuur een dagelijks bestuur. Over dit laatste model zei Ineke Duit: Een dagelijks bestuur is nog steeds een onderdeel van het bestuur. Het is daarom verstandig als een dagelijks bestuur zich tot bijvoorbeeld agendavoorbereiding beperkt, maar in de praktijk zien we een ontsporing. Het dagelijks bestuur is dan het bestuur en de rest van het bestuur is de toezichthouder. Op zo n manier creëer je een spanning tussen het dagelijks bestuur en de rest van het bestuur en dat is onverstandig. DEZELFDE VERANTWOORDELIJKHEID In dergelijke situaties, zo merkte zij op, beleven managers het vaak alsof zij twee toezichthouders hebben: het bestuur en het toezichthoudend college. Dat kan dan zo zijn, aldus Ineke Duit, maar wat de verdeling van verantwoordelijkheden betreft is dat absoluut niet waar. Het bestuur kan wel veel afstand van de dagelijkse gang van zaken nemen en zo een toeziend bestuur worden, maar de bestuurs- leden blijven dat vanuit hun bestuurlijke verantwoordelijkheid doen. In nog een vierde variant van het bestuursmodel was de coöperatie of de onderlinge eigenaar van een besloten vennootschap. In de regel functioneert dan het bestuur van de coöperatie of onderlinge in een personele unie als Raad van Commissarissen van de vennootschap. VAN LEVENSBELANG Niet eenvoud, maar tweevoud is het kenmerk van het ware, aldus Ineke Duit. Alles bestaat uit tweeën: het technische en het symbolische. De bedrijfsvoering is het technische, de cultuur het symbolische. Letters op papier zijn het technische, de betekenis van het verhaal is het symbolische. De techniek kan niet zonder de symboliek en de symboliek kan niet zonder de techniek. Dit geldt ook voor onderlingen bij de keuze van het bestuursmodel en bij de personele invulling daarvan. Neem je vooral technisch georiënteerde bestuurders, dan zetten die wellicht een fantastisch bedrijf neer, maar je loopt het risico dat ze het onderlinge karakter daarvan om zeep helpen. Heb je alleen maar mensen die het symbolisch goed doen, dan kun je wel leuk een onderlinge zijn, maar bestaat het risico dat de bedrijfsvoering fundamenteel niet gezond is. Zijn het mensen in de top van het bedrijf die voldoende symboliek en voldoende techniek in huis hebben, dan maakt de keuze van het bestuursmodel weinig uit. Maar hebben ze dat niet, dan kan de keuze van het goede model van levensbelang voor de onderlinge zijn! TOEZICHTSEISEN Na een korte pauze werd het inhoudelijke deel van de Najaarsbijeenkomsten vervolgd door twee elkaar afwisselende vertegenwoordigers van De Nederlandsche Bank, telkens een jurist en een afdelingshoofd toezichthouding. Achtereenvolgens traden op: mr. P.J. van den Broeke, mr. R.A.J.M. Peeters Weem, H. Korthorst RA en A. Groothedde RA. Zij bespraken de corporate 2 De onderlinge december 2005

3 De redactie van De onderlinge wenst alle lezers prettige feestdagen en een gezond en succesvol 2006! governance bij verzekeraars, in het bijzonder de kleinere. Na een inleiding over de internationale en nationale ontwikkelingen die ervoor hebben gezorgd dat governance hoog op de agenda is komen te staan, gingen ze in op de Nederlandse wetgeving op dit gebied. De toezichtseisen die in de WTV met betrekking tot corporate governance zijn geformuleerd, hebben zoals bekend betrekking op de AO/IC, de bedrijfsvoering, de deskundigheid en betrouwbaarheid van het bestuur en het voorschrift dat er bij vergunninghouders minimaal twee dagelijkse beleidsbepalers moeten zijn. GOED GESPREK Constateert De Nederlandsche Bank zorgwekkende situaties op dit gebied dan volgt eerst, eufemistisch uitgedrukt, een goed toezichtsgesprek. Heeft dat onvoldoende resultaat, dan kan De Nederlandsche Bank een aanwijzing geven (bijvoorbeeld schakel een AO-specialist in of stoot een bepaald deel van de portefeuille af) en werkt ook dat niet, dan kan De Nederlandsche Bank een zogenoemde stille curator naast het bestuur inzetten. De toezichtseisen in de WTV zullen in de nieuwe Wet financieel toezicht worden geïncorporeerd, waaraan dan nog een aantal nieuwe elementen zal worden toegevoegd. Deze betreffen de toetsing van medebeleidsbepalers aan de poort. Deze is weliswaar niet termijngebonden, maar als daartoe aanleiding bestaat en bij functiewisselingen kan De Nederlandsche Bank alsnog de deskundigheid en betrouwbaarheid van betrokkenen toetsen. Daarnaast is het aanwijzingscriterium uitgebreid. De Nederlandsche Bank kan tot een aanwijzing overgaan, niet alleen bij een overtreding van de wet, maar ook bij ontwikkelingen die het eigen vermogen, de solvabiliteit of liquiditeit in gevaar kunnen brengen. RISICOMANAGEMENT De Nederlandsche Bank, zo gaven de sprekers aan, zal in het toezicht een zwaarder accent gaan leggen op de mate waarin de governance aan de risicobeheersing in de organisatie bijdraagt. Kern van het risicomanagement moet zijn, dat realistische organisatiedoelstellingen worden vastgesteld, dat alle bedreigingen daarbij worden onderkend en dat vervolgens de beheersorganisatie daarop wordt afgestemd. Dit risicomanagement moet resulteren in een deugdelijke bestuursstructuur, die het zelfsturend vermogen van de organisatie bevordert, de financiële risico s vermindert en het toezicht gerichter maakt. Het karakter van het toezicht verschuift daarbij van transactieniveau naar structuren en processen en van rule based naar risk based. TEKORTKOMINGEN In de praktijk constateert De Nederlandsche Bank regelmatig tekortkomingen in de beoogde governance. Situaties komen voor waarin bijvoorbeeld slechts één bestuurder de leiding heeft, er lacunes in de kennis zijn of een te grote afhankelijkheid bestaat van de accountant of koepelorganisatie. Daarnaast komt het voor dat de AO/IC gebrekkig is, de taken en verantwoordelijkheden onhelder zijn of sprake is van ingewikkelde en risicovolle beleggingsconstructies. Toezicht op de governance is niet alleen een taak voor De Nederlandsche Bank alleen, zo besloten de sprekers, maar ook voor de brancheorganisaties. Deze kunnen de aangesloten maatschappijen bewust maken van de risico s en de beheersing daarvan, adviseren over de governancestructuur en de deskundigheid bij de leden bevorderen. De Najaarsbijeenkomsten Brand-Regionaal, zo mag worden geconcludeerd, hebben daar al het nodige aan bijgedragen. De onderlinge december

4 FEDERATIE Geen herhaalde toetsing bij herbenoeming Tijdens een recent werkoverleg met DNB is de herhaalde toetsing bij herbenoeming van bestuurders aan de orde gesteld. De FOV acht deze overbodig. Een herhaalde toetsing wegens uitsluitend tijdsverloop verandert immers niets aan de functie of verantwoordelijkheden van een bestuurder. DNB ging hierin mee. Dit betekent dat voor herbenoemingen in eenzelfde functie, uitsluitend vanwege tijdsverloop, een herhaalde toetsing niet langer noodzakelijk is. FOV en DNB hebben ook van gedachten gewisseld over een herhaalde toetsing, bijvoorbeeld bij uitbreiding van werkzaamheden. Daarvoor moet nu een nieuwe procedure worden doorlopen. Naar mening van de FOV kan dit praktischer worden ingericht. Ook dit vond gehoor: in de toekomst kan naar zo n eerdere toetsing worden verwezen. De regelgeving op dit punt is echter nog niet aangepast. Dat moet dus nog gebeuren. IFRS-light in Burgerlijk Wetboek Vanaf 1 januari 2005 moeten alle beursgenoteerde bedrijven in de Europese Unie International Financial Reporting Standards (IFRS) toepassen bij het opstellen van hun geconsolideerde jaarrekening. Niet-beursgenoteerde bedrijven mogen IFRS op vrijwillige basis toepassen. Voor ondernemingen die dat niet doen, geldt nationale wet- en regelgeving. Het Ministerie van Financiën heeft aangegeven dat deze op IFRS zal worden afgestemd. Een voorstel daartoe is onlangs aan de FOV voorgelegd. Het voorstel van het ministerie lijkt geen onoverkomelijkheden in zich te bergen. Er is één punt van aandacht: Artikel 441 sub b geeft aan dat een verzekeraar los van de minimum norm moet bepalen welke solvabiliteit deze noodzakelijk acht. Als dit een discretionaire bevoegdheid is, dient dit expliciet te worden vermeld. Mocht het zijn dat er sowieso een solvabiliteitsnorm moet worden bepaald, is het de vraag of deze met de minimum norm mag overeenstemmen. Dat zal mogelijk moeten zijn omdat er anders een ophogende, niet gekwantificeerde werking van de bepaling uitgaat. Bij een hogere norm dan de minimum standaard zal al snel een actuariële berekening nodig zijn. Voor kleine en middelgrote maatschappijen die niet over een eigen actuariaat beschikken, betekent dit een lastenverzwaring die niet in alle gevallen gewenst is. De FOV geeft er dan ook de voorkeur aan om een hogere solvabiliteitsnorm ex aeqo et bono te kunnen vaststellen. Dat lijkt vanuit de regelgeving alsook vanuit het toezicht geen probleem omdat de vast te stellen norm het minimumvereiste altijd te boven zal gaan. FOV dringt aan op helderheid Wfd-vergunningplicht De inwerkingtreding van de Wfd is aanstaande. In januari zullen de vergunningen moeten worden aangevraagd. Verzekeraars met een WTV-vergunning of vrijstelling krijgen een vergunning van rechtswege. Dat betekent dat deze wat het vergunningentraject aangaat, niets hoeven te ondernemen. Er is al langere tijd onduidelijkheid over de status van verzekeraars die tevens bemiddelen, zoals de meeste van de FOV-leden. Moet voor het bemiddelingsbedrijf nu wel of geen Wfd-vergunning worden aangevraagd? Deze vraag is bij herhaling aan het Ministerie van Financiën, de AFM en DNB gesteld maar een helder antwoord is uitgebleven. Om de hiermee ontstane impasse te doorbreken, heeft de FOV op 30 november een brief aan de genoemde instanties verzonden. Daarin is aangeven dat de FOV behoudens andersluidende berichten van het volgende uitgaat: Verzekeraars met een WTV-vergunning of vrijstelling krachtens deze wet krijgen van rechtswege een Wfd-vergunning. Verzekeraars mogen op grond van hun WTV-vergunning of vrijstelling zowel het verzekerings- als het volledige bemiddelingsbedrijf uitoefenen. Als bemiddelende verzekeraars toch een Wfd-vergunning moeten aanvragen, geldt voor hen een ontheffing danwel coulante toepassing van de termijn van 1 maand na inwerkingtreding van de Wfd, waarbinnen de vergunning moet worden aangevraagd. Op de brief is nog geen reactie ontvangen. Dat betekent dat de onzekere situatie voortduurt. Er lijkt weinig anders op te zitten dan de voorbereidingen voor een vergunningaanvraag te treffen. Inmiddels wordt er overigens van uitgegaan dat maatschappijen die hun bemiddelingsactiviteiten in een afzonderlijke rechtspersoon hebben ondergebracht, daarvoor een zelfstandige Wfd-vergunning moeten aanvragen. Toetsmodel Regeling integriteitsgevoelige functies De Regeling integriteitsgevoelige functies kredietinstellingen en verzekeraars is toegevoegd aan de toetsmodellen op de FOV-website. Aangeboden worden nu: Riav 1998; AO/IC voor VOW 2-maatschappijen; Regeling tegengaan belangenverstrengeling en beheersing integriteits- 4 De onderlinge december 2005

5 ACTUALITEITEN risico s; Regeling integriteitsgevoelige functies. Binnenkort worden nog toegevoegd: Regeling incidenten kredietinstellingen en verzekeraars; Regeling CDD (Customer Due Diligence) kredietinstellingen en verzekeraars; Regeling uitbesteding verzekeraars. De uitwerking van deze regelingen is in een vergevorderd stadium. De FOV gaat er momenteel van uit dat in januari 2006 de regeling incidenten wordt toegevoegd en in februari en maart de Regelingen CDD en uitbesteding. V. Mahabier Panday 25 jaar bij FOV 1 December 2005 was het 25 jaar geleden dat Vera Mahabier Panday bij de FOV in dienst trad. Gedurende deze jaren verenigde Vera de functies van telefoniste, administratief medewerkster en archivaris in zich. Zij werd daarmee een kernkracht van de federatie. Het jubileum is op gepaste wijze gevierd. Gezamenlijk klachteninstituut in de maak Met de lancering van een gezamenlijke website en 0900-nummer komt de vorming van één klachteninstituut voor de financiële dienstverlening een stap dichterbij. Zowel het telefoonnummer 0900-fklacht ( ) als de website zijn vanaf 1 december in de lucht. De komende periode blijven de bestaande klachteninstituten en -regelingen nog naast elkaar bestaan. Consumenten die het nummer bellen, worden de eerste periode via een keuzemenu doorverwezen naar de voor hun klacht juiste instantie. In 2007 moeten de huidige instituten en regelingen samengaan in één geheel en zal voor iedere financiële klacht een zelfde procedure gelden. Tot die tijd kunnen de bestaande klachteninstituten ook nog rechtstreeks worden benaderd. In 2006 zal worden gewerkt aan de realisatie van één gezamenlijk klachteninstituut met één geïntegreerde klachtenregeling. Tot het zover is, blijven de huidige klachtenregelingen van de partijen van kracht. Het initiatief om tot één klachteninstituut te komen, vloeit voort uit de Wfd die in 2006 in werking treedt en de wens van de politiek tot oprichting van één adres voor financiële klachten en geschillen. Onder de Wfd zijn financiële dienstverleners verplicht zich aan te sluiten bij een erkende geschilleninstantie. Op dit moment zijn er nog verschillende regelingen voor beleggings-, bank- en verzekeringsproducten. Dit werkt verwarrend voor de consument, temeer omdat deze steeds vaker kiest voor gecombineerde producten, waardoor de consument niet direct duidelijk is welke regeling op zijn klacht van toepassing is. Een gezamenlijk klachteninstituut moet aan deze verwarring een einde maken. De afgelopen maanden hebben verschillende partijen uit de financiële sector een intentieverklaring voorbereid met de randvoorwaarden voor het gezamenlijke klachteninstituut. Deze verklaring is inmiddels ondertekend door NBVA, NVA, NVGA, FOV, de Nederlandse Vereniging van Banken en de Vereniging van Financieringsondernemingen in Nederland (VFN). De Nederlandse Vereniging van zelfstandige en onafhankelijke Financiële Dienstverleners (NVF) en de Vereniging van Hypotheekadviseurs in Nederland (VvHN) hebben de intentieverklaring nog niet ondertekend, maar staan daar wel positief tegenover. Fasering invoering Wfd bekend Minister Zalm heeft een voorlopige fasering van de invoering van de Wfd afgegeven. Per 1 januari treden de verbodbepaling en de vergunningaanvraag in werking, alsook de zorgvuldige advisering en de feitelijkheid van informatie. Vanaf april of mei gaan gelden: de informatieregels, het verplicht controleren van de vergunning van financiële dienstverleners waarmee men samenwerkt, de interne klachtenprocedure en de incidentenregeling. Na zes maanden tot een jaar De onderlinge december

6 moet de administratieve vastlegging van verstrekte adviezen en de behandeling van klachten rond zijn en geldt de verplichting met betrekking tot de nieuwe geëvalueerde bijsluiter. Internet bedreigt werkgelegenheid verzekeringssector Meer dan de helft van de banen bij assurantietussenpersonen en de helft van de banen bij verzekeraars staan de komende jaren op het spel. Dit concludeert Dirk-Jan Abbringh van IG&H Management Consultants uit zijn nog lopend onderzoek naar trends in de financiële dienstverlening. Zijn boek over dit onderwerp, getiteld Trendbreuk.com is in november verschenen. Digitalisering is de belangrijkste motor achter de veranderingen die op verzekeraars afkomen, meent Abbringh. Internet heeft in deze branche nu pas de impact die in de jaren negentig werd voorspeld. Dankzij de digitalisering nestelen serviceproviders zich tegen lage kosten en met weinig personeel tussen de klassieke verzekeraar en de klassieke assurantietussenpersoon. Bij reisverzekeringen is dit proces voltooid. Nu zijn hypotheken en schadeverzekeringen aan de beurt. Volgens IG&H wordt inmiddels 25% van de hypotheken van het vrije intermediair via deze nieuwe serviceproviders verkocht. Abbringh telt al 83 van deze serviceproviders in Nederland. Dit zijn eigenlijk ict-bedrijven die via hun computers de hele verzekerings- en hypothekenmarkt bestrijken. In 2000 opgekomen en jaarlijks 20% groeiend. In de hypotheekmarkt verdubbelt dit jaar het marktaandeel van de top-3: NIA, Welke en Combo. In de markt voor schadepolissen groeit serviceprovider Voogd & Voogd als kool. Voor zorgverzekeringen zijn dat de serviceproviders Turien en Nedasco. Abbringh: Het grappige is dat bijna niemand deze bedrijven bij naam kent, maar in dit groeitempo hebben ze binnen enkele jaren wel 8 à 9% van de hypotheekmarkt. Hij wijst op de stormachtige opkomst van vergelijkingssite Independer. Inmiddels een van de grootste Nederlandse intermediairs. Abbringh ziet parallellen tussen de opkomst van Internet als distributiekanaal voor financiële producten en de opkomst na de oorlog van zelfbedieningswinkels. Tot voor kort hadden banken, verzekeraars en tussenpersonen hun klanten levenslang aan een touwtje. Een klant veranderde zelden van bank of verzekeraar. Internet confronteert deze instellingen opeens met goed geïnformeerde klanten die zelf kiezen uit de markt. Alle werknemers van verzekeraars en tussenpersonen die handmatig werk verrichten of advies verstrekken, moeten nu vrezen voor hun baan, volgens Abbringh. Nieuwe banen bij serviceproviders compenseren deze banenerosie slechts ten dele, waarschuwt hij. De acceptatie door de klant van de digitalisering maakt voor het eerst de opkomst van branchevreemde en buitenlandse concurrenten mogelijk. Dat lukte enkele jaren geleden niet bij Axa met Shell of Aegon met Ahold. Maar nu verovert Kruitvat met Royal Bank of Scotland in drie maanden zomaar 2% van de leningenmarkt. De Hema verkoopt met het Amerikaanse Aon opeens schadepolissen. Het Amerikaanse GMAC en Bank of Scotland bemachtigen dankzij Internet 1,5% en 2,5% van de hypothekenmarkt. Makelaarsvereniging NVM stapt met DIN en het Genworth (GE) uit de VS via Funda Finance in woonverzekeringen. Ik houd mijn hart vast. zegt Abbringh. Hij vreest dat verzekeraars niet klaar zijn voor het volumespel van de buitenlanders. Dit is een van de laatste bolwerken die gespaard bleef voor harde concurrentie. Verzekeraars hoefden nooit vanuit de klant te denken. Naijlende inkomsten van langdurige contracten uit het verleden verbergen een inzakkende verkoop. De nieuwe boekhoudmethode IFRS neemt deze deken weg. Verzekeraars krijgen last van hun zwakke merkpositionering. Meer A-merken dan Zwitserleven, Interpolis en Centraal Beheer hebben we niet. Bron: Het Financieele Dagblad, 23 november Verplichte keuze tussen levensloop of spaarloon uitgesteld Tijdens de behandeling van het Belastingplan 2006 stond ook de datum waarop werknemers moeten kiezen tussen levensloop en spaarloon op de agenda. Vanaf 2006 kunnen werknemers kiezen aan welke regeling ze willen deelnemen: levensloop of spaarloon. In beide regelingen tegelijkertijd deelnemen mag niet. De fatale datum voor het maken van een keuze lag op 1 januari Door het aannemen van een amendement krijgen werknemers die hun (automatische) stortingen in de spaarloonregeling nog niet voor 1 januari 2006 hebben stopgezet wel de mogelijkheid om voor 2006 alsnog te kiezen voor deelname aan de levensloop. De in het amendement opgenomen overgangsmaatregel geldt voor loon dat voor 1 juli 2006 wordt gespaard in de spaarloonregeling. Voorwaarde voor de toepassing van deze mogelijkheid is dat de storingen in de spaarloonregeling die in 2006 (dus voor 1 juli) hebben plaatsgevonden ongedaan gemaakt worden. De stortingen in de spaarloonregeling moeten dan ook vóór 1 juli 2006 door de bank teruggestort worden naar de werkgever. De werkgever moet vervolgens deze bedragen als loon aan de werknemer uitbetalen. 6 De onderlinge december 2005

7 Seemann volgt Tersteeg op als directeur bij NIBE-SVV Met ingang van 1 februari 2006 treedt drs. Verzekeraars krijgen inzage in politiegegevens Minister Donner heeft een wetsvoorstel bij Aangepast ontslagbesluit gaat in op 1 maart Minister De Geus van Sociale Zaken heeft drs. Bob E.J. Seemann. Bob E.J. Seemann RA (38) aan als directeur bij NIBE-SVV. Hij neemt de dagelijkse leiding over van ir. P. Tersteeg, die daar sinds 1 februari 2004 als interimdirecteur werkzaam is. Bob Seemann, die in 1993 zijn studie tot Register Accountant aan NIVRA-Nyenrode en in 1997 zijn studie Bedrijfseconomie aan de Universiteit van Amsterdam afrondde, heeft zijn commerciële- en managementervaring opgedaan in verschillende functies bij o.a. PinkRoccade. In zijn laatste functie was hij als Divisie Directeur verantwoordelijk voor de divisie Data Centers & Hosting Services van Getronics PinkRoccade. Zijn affiniteit met het opleidingenbedrijf blijkt uit zijn betrokkenheid als parttime docent en examinator Bestuurlijke Informatievoorziening/ Administratieve Organisatie bij NIVRA Nyenrode te Breukelen. Hier is hij sinds 1996 werkzaam. De heer Tersteeg werd in 2004 benoemd tot interim-directeur met als opdracht om van NIBE-SVV weer een financieel gezonde onderneming te maken. Deze opdracht is met succes afgerond. De opdracht voor de heer Seemann laat zich als volgt omschrijven: het met kracht verder uitbouwen van de unieke en toonaangevende positie van NIBE-SVV als kennis- en opleidingsinstituut in de markt voor vakopleidingen voor het bank-, verzekerings- en effectenbedrijf. de Tweede Kamer ingediend waardoor de politie straks persoonsgegevens van criminelen mag doorgeven aan bijvoorbeeld verzekeraars. Dat zou een grote verbetering van de huidige situatie betekenen omdat schadeverhaal hierdoor beter mogelijk wordt. De regeling is opgenomen in de nieuwe Wet Politiegegevens en maakt verstrekking van gegevens mogelijk als sprake is van een zwaarwegend algemeen belang. Over de invulling van deze norm vindt nog overleg plaats. Verzekeraars dringen aan op een structurele erkenning en verankering van de waarde van uitwisseling van gegevens. Daarnaast wordt gepleit voor een eenduidige werkwijze in alle arrondissementen, zodat het niet van de individuele officier van justitie afhankelijk is of toestemming voor uitwisseling wordt gegeven. Het is nog niet bekend wanneer de Tweede Kamer zich over het wetsvoorstel uitspreekt. Bedenkingen AFM bij toezicht op intermediair Toezichthouder AFM verwacht pas over vijf jaar effecten van de Wet Financiële Dienstverlening. Arthur Docters van Leeuwen doelt daarmee op de professionalisering van de sector en herstel van vertrouwen daarin. De wet is pas in oktober 2007 volledig ingevoerd en daarna zal het nog drie tot vijf jaar duren. Docters van Leeuwen stelde tijdens een tussenpersonenbijeenkomst van Legal & General voorts dat als het toezicht op het intermediair niet effectief kan geschieden, wij ons beperken tot toezicht op aanbieders. Bron: AM Signalen, 8 december de voorgenomen aanpassing van het Ontslagbesluit met twee maanden uitgesteld tot 1 maart Vanaf die datum geldt niet langer het last in first out -beginsel bij bedrijfseconomisch ontslag. Bedrijven moeten dan het afspiegelingsbeginsel hanteren, waarbij ontslagen meer gespreid worden over de verschillende leeftijdscategorieën. Voorts krijgen sociale partners de ruimte om in de cao andere ontslagcriteria overeen te komen. Nieuwe voorzitter Stichting Salvage Na ruim 3 jaar geeft Piet Woltman van NOWM Verzekeringen NV de voorzittershamer van de Stichting Salvage door aan Etienne de Cooker van Delta Lloyd. Piet Woltman (58) heeft naar eigen zeggen in de afgelopen jaren met veel plezier sturing gegeven aan de verdere ontwikkeling van de Piet Woltman. Stichting Salvage. De Salvageactiviteiten hebben inmiddels een vaste voet verkregen in brandweerkringen om namens brandverzekeraars hulp te De gezamenlijke Nederlandse brandverzekeraars mogen er trots op zijn dat zij een organisatie als de Stichting Salvage ondersteunen. Piet Woltman De onderlinge december

8 verlenen aan gedupeerden in geval van brand. Ook de naamsbekendheid bij verzekerden wordt steeds groter. De gezamenlijke Nederlandse brandverzekeraars mogen er trots op zijn dat zij een organisatie als de Stichting Salvage ondersteunen. Etienne de Cooker (38) is geen onbekende van de Stichting Salvage. De afgelopen vier jaar heeft hij als bestuurslid van de Stichting Etienne de Cooker. Salvage laten zien deze organisatie een warm hart toe te dragen. Sinds kort is De Cooker Manager Verzekeringscentrum Voer- en Vaartuigen. In deze rol is hij verantwoordelijk voor de particuliere verzekeringsportefeuille in de branches brand, auto en pleziervaartuigen. De behoefte aan Salvage is nog altijd actueel, maar de toegevoegde waarde moet voor onze stakeholders nog meer zichtbaar worden. Etienne de Cooker Etienne de Cooker: De afgelopen jaren heeft het Salvagebestuur onder leiding van Piet Woltman gemotiveerd gewerkt aan het klaarstomen van de Stichting Salvage voor een nieuwe fase. Denk aan de introductie van de kwaliteitscriteria voor de calamiteitenbedrijven, meer grip op de begroting en een verbeterde interne aansturing en samenwerking met onze provider de VHD Groep. Voor de komende periode staan twee zaken hoog op onze agenda: een (nog) betere samenwerking met de expertiseorganisaties en een hoogwaardige dienstverlening, aangepast aan de wensen van deze tijd. De behoefte aan wat Salvage doet is nog altijd actueel, maar het bestuur wil de toegevoegde waarde voor onze stakeholders graag vergroten. Ik zet me daar, samen met de overige bestuursleden en onze manager Brenda Reinders, graag voor in gedurende de komende periode!. Het vertrek van Piet Woltman heeft tevens gezorgd voor nieuw bloed in het bestuur van de Stichting Salvage. Dit bestuur bestaat nu uit: E.J.M. (Etienne) de Cooker van Delta Lloyd Schadeverzekering N.V., mr. Chr. (Chris) van Toor van de FOV en J. (Jan) Sint Nicolaas MMO van Interpolis N.V., die nu als nieuw bestuurslid is toegetreden. Ook schadeverzekeraars krijgen renseigneringsplicht Staatssecretaris Joop Wijn van Financiën wil ook schadeverzekeraars verplichten tot het verstrekken van informatie over hun klanten aan de belastingdienst. Dat staat in het wetsvoorstel Versterking rechtshandhaving dat nu ter beoordeling bij de Tweede Kamer ligt. Deze renseigneringsplicht uit eigen beweging zoals de verplichte informatieverstrekking officieel heet, geldt al voor levensverzekeringsmaatschappijen en andere financiële instellingen. Op grond van het Uitvoeringsbesluit inkomstenbelasting 2001 zijn zij verplicht de belastingdienst informatie te verstrekken over mogelijk fiscaal relevante aangelegenheden van belastingplichtigen. Voor de belastingdienst is dit een middel om niet-aangegeven inkomens en vermogen op te sporen. De bedoeling van de staatssecretaris is om de renseigneringsplicht met ingang van 1 januari 2006 uit te breiden naar andere groepen, waaronder schadeverzekeraars. Bron: AM, november 2005 Met Kerst vaak brand door kaarsen en lekker eten Ieder jaar ontstaat er tijdens de kerstdagen in Nederland vierhonderd tot vijfhonderd keer brand in woonhuizen. De belangrijkste veroorzakers zijn kaarsen en eten/ koken. Dat blijkt uit een analyse die Interpolis heeft gemaakt van schademeldingen uit de afgelopen jaren. Veruit de meeste branden worden veroorzaakt door kaarsen. In ruim een derde van de gevallen was een kaars of waxinelichtje de oorzaak van de brand. Daarbij zijn kerststukjes niet meegerekend. Deze blijken bij een op de zeven brandschades de veroorzaker. Ook in de keuken en aan tafel ontstaat vaak brand. Meestal gaat het om zaken als vlam in de pan of ongelukken bij het gebruik van spiritusbranders bij fondue- of gourmetstellen. Verder veroorzaken schoorsteenbrand en kortsluiting in elektrische apparaten of kerstverlichting nogal eens schade tijdens de feestdagen. Vaak blijft het niet bij materiële schade alleen. Uit gegevens van de Nederlandse Brandwonden Stichting (NBS) blijkt dat het aantal brandwonden in december fors 8 De onderlinge december 2005

9 toeneemt. Het aantal brandwonden door kaarsen verdubbelt zelfs. Volgens NBSdirecteur Michael Rutgers speelt vooral de manier waarop mensen met kaarsen omgaan een belangrijke rol: De meeste ongelukken gebeuren omdat kaarsen omvallen of dat iemand langs een kaars loopt waardoor kleding in brand vliegt. De Brandwonden Stichting start eerdaags een campagne om te wijzen op het brandgevaar tijdens de feestdagen. Een paar tips om brandschade te voorkomen: Naast een blusapparaat kan een blusdeken goede diensten bewijzen. Brand ontstaan door elektriciteit of een vlam in de pan mag nooit met water worden geblust. Zet de kerstverlichting uit wanneer u slaapt of niet thuis bent. Rol verlengsnoeren helemaal af: een opgerold snoer kan geen warmte kwijt en kan door smelten kortsluiting veroorzaken. Pas op met kleding. Flanel, fluweel, pluche en badstof branden makkelijk. Wol is het minst brandbaar. Polyester vat moeilijk vlam, maar smelt wel en wordt gloeiend heet. Ook katoen en linnen vliegen snel in brand. Veel kleding bevat een combinatie van kunststof en natuurlijke vezels en smelt en brand allebei. Wees extra oplettend met kaarsen. Zet ze niet op de tocht en houd ze uit de buurt van kinderen, huisdieren, gordijnen en boekenkasten. Wees erg voorzichtig met het bijvullen van spiritusbranders. Zorg dat de vlam gedoofd is en vul niet bij aan tafel. Laat de brander goed afkoelen. Het bijvullen van een warme brander is levensgevaarlijk. Laat de schoorsteen elk jaar vegen. Indexcijfers voor gebouwen-, inboedel- en glasverzekering Vanaf 1 november 2005 gelden de volgende indexcijfers: 1 december januari februari maart april mei juni juli augustus september oktober november december januari Pensioenopbouw in en na het tweede ziektejaar Tijdens ziekte van een werknemer mag gedurende het eerste en tweede jaar maximaal 170% van het laatstgenoten salaris worden doorbetaald. De sociale partners hebben ervoor gekozen om het eerste jaar 100% door te betalen en het tweede jaar 70%. De consequentie van deze keuze was dat de maximale pensioenopbouw vanaf het tweede ziektejaar werd gemaximeerd op 70% van het laatst ontvangen loon. De Tweede Kamer heeft een wetsvoorstel aanvaard waardoor het mogelijk wordt de pensioenopbouw zowel in het tweede ziektejaar als daarna te blijven baseren op het loon dat gold voordat de werknemer ziek werd. Het wetsvoorstel is aan de Eerste Kamer verzonden. Naar verwachting wordt de tekst daarvan nog dit jaar geaccordeerd. gebouwen inboedels indexcijfers 1990 = 100 (waarde-index) glasverzekering * ,3 juli ,0% ,5 juli ,7% ,2 juli ,8% ,8 juli ,4% ,3 juli ,8% ,1 juli % ,6 * Het indexcijfer glasverzekeringen wordt jaarlijks vastgesteld op basis van de gemiddelde stijging/daling van het indexcijfer voor de gebouwenverzekering. De indexcijfers worden ook vermeld in de CBS-publicaties Statistisch Bulletin en Maandstatistiek voor Bouwnijverheid, tabel 9.14M. Herziening afkoopbedrag kleine pensioenen Het afkoopbedrag voor kleine pensioenen in de zin van artikel 32 lid 5 van de Pensioen- en spaarfondsenwet bedraagt met ingang van 1 januari ,02 op jaarbasis. Dit betekent dat pensioenen die op de ingangsdatum het bedrag van 361,02 niet te boven gaan, mogen worden afgekocht. Na emigratie geldt het dubbele bedrag ten aanzien van de pensioenaanspraak die vóór pensioeningang wordt afgekocht. Nieuwe Verbondsdirecteur Op 1 maart 2006 zal prof. dr. Eric Fischer in verband met zijn pensionering terugtreden als algemeen directeur van het Verbond van Verzekeraars. Op 21 december aanstaande zal mr. Richard Weurding tot zijn opvolger worden benoemd. Richard De onderlinge december

10 Weurding is sinds 1987 werkzaam binnen het Verbond in verschillende functies. Sinds 2000 maakt hij deel uit van de directie van het Verbond. Het directieteam zal vanaf 1 maart 2006 vooralsnog bestaan uit Richard Weurding en Leo de Boer. Zorgverzekeringen in nieuw stelsel ook onder terrorismedekking De nieuwe zorgverzekering zal met ingang van het nieuwe jaar ook onder de terrorismedekking vallen. Tot nu toe vielen alleen de particuliere ziektekostenverzekeringen onder de dekking van de Nederlandse Herverzekeringsmaatschappij voor Terrorismeschaden (NHT). Om te voorkomen dat getroffenen van een terroristische aanslag met kosten blijven zitten (als het plafond van 1 miljard is bereikt) is voorzien in extra bijdragen. In het concept Aanpassingsbesluit Zorgverzekeringswet is bepaald dat als de schade hoger is dan 1 miljard, de (zorg)verzekerde slechts recht heeft op prestaties tot een door de NHT te bepalen, voor alle verzekeringen gelijk percentage van de kosten of waarde van de zorg of overige diensten. Dit natuurlijk alleen als de verzekeraar is aangesloten bij de NHT. De wet voorziet bovendien in de mogelijkheid van aanvullingen van de overheid. van 1 miljard per jaar ter beschikking heeft voor het totaal aan schade-uitkeringen. Als de totale schade hoger ligt, wordt het beschikbare miljard volgens een vast te stellen percentage verdeeld onder de gedupeerden. Een voorbeeld ter illustratie: Als iemand bij een gewone val zijn been breekt, wordt dat altijd vergoed door de verzekeraar. Maar breekt iemand zijn been als slachtoffer van een terroristische aanslag, dan kan hij geen volledige vergoeding krijgen als de totaalschade meer is dan 1 miljard. Bovendien kunnen de door terrorisme getroffenen nog eens extra nadeel hebben omdat er ook veel materiële schade is waaraan een belangrijk deel van het miljard wordt besteed. In die gevallen is er wettelijk ruimte gemaakt voor zowel een bijzondere vereveningsbijdrage als een rijksbijdrage. Bron: Verzekerd, december 2005 De NHT, die sinds 2003 in ons land operationeel is, is na de aanslagen op 11 september 2001 opgericht toen duidelijk werd dat terroristische aanslagen dermate grote schade kunnen veroorzaken dat de verzekerbaarheid in gevaar kan komen. Vrijwel alle Nederlandse schadeen levenverzekeraars hebben zich daarom aangesloten bij de NHT, die een bedrag 10 De onderlinge december 2005

11 Studiedag Aansprakelijkheid Actuele ontwikkelingen weer helemaal duidelijk Het aantal aanmeldingen voor de FOV-Studiedag Aansprakelijkheid, op woensdag 23 november 2005 in Hotel Heidepark in Bilthoven, was zo overweldigend, dat dagvoorzitter mr. J.M.J. Hommel MMO, directievoorzitter schade particulier bij Interpolis, zich bij voorbaat moest verontschuldigen voor het eventuele ongemak in de wandelgangen. Voor de circa honderdvijftig geïnteresseerden was het inderdaad wat passen en meten in Bilthoven, maar dat deed aan de kwaliteit van de studiedag niets af. Zes sprekers gingen diepgaand of juist wat luchtiger in op belangrijke actuele ontwikkelingen rond schadeverzekeringen. VERZEKERINGSRECHT Prof. mr. J.G.C. Kamphuisen, hoogleraar verzekeringsrecht aan de Radboud Universiteit in Nijmegen, gaf inzicht in het nieuwe verzekeringsrecht, dat op 1 januari 2006 ingaat. Onder de noemer Van verzwijging naar mededelingsplicht besprak hij in vogelvlucht de invulling van deze begrippen vanaf de eerste vermelding ervan in 1766, door Lord Mansfield in het Carter van Boehm, tot en met de actuele jurisprudentie. Daarin zijn aan het verzwijgen, wil dit als zodanig kunnen worden opgevat, vier voorwaarden gesteld, namelijk ten aanzien van kennis, kenbaarheid, verschoonbaarheid en relevantie. Een belangrijke verandering in het nieuwe verzekeringsrecht is de bepaling dat behalve de verzekeringnemer ook de medeverzekerden een mededelingsplicht hebben (behalve bij persoonsverzekeringen, maar dan weer wel als de medeverzekerde ouder dan 16 jaar is). Een andere ingrijpende vernieuwing betreft de directe actie. Deze oplossing voor een oud probleem, namelijk dat een uitkering niet bij de benadeelde maar bij de verzekerde terechtkomt, is nu in het verzekeringsrecht opgenomen, waarbij Kamphuisen wel aantekende dat de directe actie bij een faillissement sowieso wordt geblokkeerd en overigens zo is ingeperkt, dat het instrument maar zelden adequaat zal kunnen worden ingezet. FRAUDEBEHEERSING Mr. A.H. Westerman, beleidsmedewerker van het Verbond van Verzekeraars, hield een pleidooi voor een systematische aanpak van fraudebeheersing. Onlangs bleek uit een onderzoek naar de fraudeomvang dat deze, voorzichtig geschat, wel 1 miljard euro kan bedragen. Bij particulieren bedraagt de geschatte fraudefrequentie 11 procent (600 miljoen euro) en bij bedrijven 8 procent (400 miljoen euro). De huidige pakkans is ongeveer 1 procent, hetgeen de geloofwaardigheid van de bedrijfstak in het geding brengt, zo stelde Westerman. Bij een gedegen aanpak van de fraudebeheersing doen zich drie clusters van problemen voor: de aandacht voor fraude zit niet in management en bedrijfspocessen, de fraudecoördinator heeft binnen maatschappijen een onduidelijke positie en de samenwerking en informatieuitwisseling binnen de bedrijfstak en met politie en justitie komt slechts moeizaam van de grond. Westerman onderscheidde vier niveaus van fraudebeheersing: het ontkennen en bagatelliseren, de bewustwording en het erkennen, de organisatorische vormgeving (zoals nu gebeurt) en de systematische en inhoudelijke vormgeving (zoals het zou moeten). Om dit laatste niveau te bereiken is een zogenoemd Deltaplan tegen Fraude opgezet. Dit moet ertoe leiden dat de kans op detectie van fraude in juni 2008 vertienvoudigd is (10 procent). Begin 2006 zal de bedrijfstak uitvoeriger over dit Deltaplan worden geïnformeerd. WEGENVERKEERSWET Mr. P.J.M. Houben, juridisch adviseur bij Interpolis, gaf een gedegen uiteenzetting over artikel 185 van de Wegenverkeerswet. Het doel van dit artikel is de zwakkere verkeersdeelnemers (niet-gemotoriseerd verkeer) te beschermen tegen de sterkere Van links naar rechts: mr. J. Meyst-Michels, prof. mr. J.G.C. Kamphuisen, mr. A.H. Westerman, mr. H.M. van Voorst-ter Hoeve (FOV), mr. P.J.M. Houben, mr. J.M.J. Hommel MMO (dagvoorzitter), dr. A. Heino, mr. H.G.H. Jansen. De onderlinge december

12 (motorrijtuigen). Houben ging uitgebreid in op de historische achtergronden van het artikel en de jurisprudentie erbij, met name die ten aanzien van de aansprakelijkheid, de overmachtsformule en de eigenschuldbepalingen. Ook besprak hij de positie van de regresnemers en de reflexwerking van het artikel. Houben illustreerde zijn uiteenzetting met tal van voorbeelden van verkeersongelukken die in arresten van de Hoge Raad aan de orde zijn geweest. Omdat de problematiek rond artikel 185 WVW inmiddels behoorlijk ingewikkeld is, verwees Houben naar het Spoorboekje artikel 185 WVW van het Verbond van Verzekeraars (www.verzekeraars.nl). Dit Spoorboekje geeft een goede samenvatting van de jurisprudentie en ook een duidelijk stappenplan bij de beoordeling van de vergoedingsplicht van partijen over en weer. ONGEWISSE De Studiecommissie Aansprakelijkheid had COLOFON De onderlinge is een uitgave van de FOV (Federatie van Onderlinge Verzekeringmaatschappijen in Nederland) en verschijnt 10 keer per jaar in een oplage van exemplaren. Leden van de FOV zijn gratis geabonneerd op De onderlinge. Redactiecommissie: A.J.M. Kok mr. Chr. van Toor Met medewerking van: Peter van Steen, Geldermalsen Redactiesecretariaat: Loes Malherbe Postbus 92, 3980 CB Bunnik Telefoon Telefax Internet Productie en druk: Drukkerij De Eendracht, Schiedam Overname van (gedeelten van) artikelen is toegestaan mits de bron wordt vermeld. ISSN het middaggedeelte van de studiedag een wat luchtiger karakter gegeven dan de diepgravende ochtendsessie. De toon werd daarbij gezet door mr. J.M. Meyst-Michels, advocate bij Houthoff Buruma. Zij vertelde uit eigen ervaring hoe ze als verzekerde, na een verkeersongeval, door haar verzekeraar van de domme werd gehouden. Wel kreeg ze bericht dat ze haar auto mocht laten repareren, maar of ze aansprakelijk was en wat voor haar de overige consequenties waren, bleef in het ongewisse. Nadat onaangekondigd haar bonus-maluspercentage van 77 naar 63 was teruggebracht, ging zij bij de verzekeraar in verweer en werd haar uiteindelijk alles uitgelegd en werd de ingreep teruggedraaid. De schade werd vanuit het Waarborgfonds betaald. Toch had ik daar een onbevredigend gevoeld over. Ik zat niet goed bij die verzekeraar, aldus Meyst-Michels. AANDACHTSAFLEIDING Hoe verkeersongevallen ontstaan, werd pakkend uiteengezet door verkeerspsycholoog dr. A. Heino, werkzaam bij Centraal Beheer Achmea. Hij nam daarbij niet alleen het besproken ongeval van mevrouw Meyst-Michels als voorbeeld, maar ook de ervaringen van de aanwezigen in de zaal. Verkeersongevallen, zo stelde Heino, ontstaan doordat als gevolg van aandachtsafleiding de rijvaardigheden niet optimaal worden toegepast. Circa de helft van alle schadegevallen treedt op binnen tien kilometer en circa driekwart binnen vijfentwintig kilometer van huis. Het meest afleidend zijn het werk, het mobieltje, openstaande rekeningen en de liefdesrelatie. De kans op aandachtsafleiding is het grootst wanneer de automobilist wegrijdt, boos of juist heel vrolijk is, samen met collega s in de auto zit of anderen in het verkeer wil corrigeren. Heino stelde dat continu honderd procent aandacht voor het verkeer hebben, niet mogelijk is, maar dat een goede automobilist daartoe wel in staat moet zijn op het moment dat het nodig is. KLACHTBEHANDELING Ha fijn, een klacht was de titel van de laatste presentatie, van mr. H.G.H. Jansen, specialist op het gebied van intern klachtmanagement bij de Stichting Rechtsbijstand. Zich op de studiedag voorbereidend, had Jansen de websites van twintig grote verzekeraars onderzocht op een verwijzing naar klachtbehandeling. Slechts drie van de twintig sites hadden daar een link naar. Zes sites vermeldden globaal iets over klachten en de elf overige helemaal niets. Klachten, zo gaf Jansen aan, betreffen meestal niet een bepaald standpunt van de verzekeraar, maar wel onvrede over de dienstverlening en het gevoel niet serieus te worden genomen. Hij zette uiteen hoe klachtbehandeling bij de Stichting Rechtsbijstand is georganiseerd en vervolgens, de kern van de zaak, hoe verzekeraars van klachten kunnen leren. Om klachten te voorkomen en niet in herhaling te vallen, is het raadzaam om na afronding van de klachtbehandeling nog eens een vaktechnische analyse uit te voeren (was het dossier goed opgezet?), evenals een procesmatige analyse (was de klant voldoende geïnformeerd en had hij het juiste verwachtingspatroon?). Vanuit die analyses en door terugkoppeling van de uitkomsten daarvan naar de medewerkers, ook individueel, ontstaan de nodige leereffecten voor de organisatie. Jansen besloot met aan te geven dat de Wfd weliswaar alleen voor complexe (leven)- producten een interne klachtbehandeling en registratie vereist, maar dat het verstandig is om dat evenzo voor schadeverzekeringen te doen. 12 De onderlinge december 2005

Tweede Kamer der Staten-Generaal

Tweede Kamer der Staten-Generaal Tweede Kamer der Staten-Generaal 2 Vergaderjaar 2005 2006 29 507 Regels voor de financiële dienstverlening (Wet financiële dienstverlening) Nr. 32 BRIEF VAN DE MINISTER VAN FINANCIËN Aan de Voorzitter

Nadere informatie

Algemene polisvoorwaarden iqlifezzpav-2014/01

Algemene polisvoorwaarden iqlifezzpav-2014/01 Algemene polisvoorwaarden iqlifezzpav-2014/01 U heeft bij iq Life een overlijdensrisicoverzekering, eventueel aangevuld met een risicodekking Ernstig Ziek Worden en/of Ongeval afgesloten. Bij deze verzekering

Nadere informatie

Dienstenwijzer. Bootverzekering en wonen op het water

Dienstenwijzer. Bootverzekering en wonen op het water Bootverzekering en wonen op het water Graag willen wij u laten zien wat onze werkwijze is. In dit document geven wij daaraan invulling en maken wij u wegwijs in de dienst verlening van Noord Nederland

Nadere informatie

Vrijstellingsregeling Wft. Grens vrijstelling van 50.000 naar 100.000 Aanbieders moeten een AFM-vergunning aanvragen voor 1 februari 2012

Vrijstellingsregeling Wft. Grens vrijstelling van 50.000 naar 100.000 Aanbieders moeten een AFM-vergunning aanvragen voor 1 februari 2012 Vrijstellingsregeling Wft Grens vrijstelling van 50.000 naar 100.000 Aanbieders moeten een AFM-vergunning aanvragen voor 1 februari 2012 In deze brochure leest u óf u iets moet doen en wat Charco & Dique

Nadere informatie

Reglement Klachtenmanagement. U heeft een klacht: wij helpen u graag

Reglement Klachtenmanagement. U heeft een klacht: wij helpen u graag Reglement Klachtenmanagement. U heeft een klacht: wij helpen u graag U heeft een klacht: wij helpen u graag U wilt weten wat u kunt doen als u een klacht heeft. Daarom vertellen wij u graag hoe en waar

Nadere informatie

Registeropleiding Financieel Recht Certified Specialist Financial Law (CSFL )

Registeropleiding Financieel Recht Certified Specialist Financial Law (CSFL ) Eggens Instituut Module 3: Goed Bestuur Registeropleiding Financieel Recht Certified Specialist Financial Law (CSFL ) Registeropleiding Financieel Recht Certified Specialist Financial Law (CSFL ) Module

Nadere informatie

Dienstenwijzer Verzekeren

Dienstenwijzer Verzekeren Dienstenwijzer Verzekeren U wilt iets verzekeren, privé of zakelijk. De ING helpt u daar graag bij. In deze Dienstenwijzer Verzekeren leest u wie wij zijn en hoe wij werken. Ook vertellen we u welke verzekeringen

Nadere informatie

Dit samenwerkingsconvenant vervangt het Samenwerkingsprotocol tussen de AFM en de NZa van 10 september 2007;

Dit samenwerkingsconvenant vervangt het Samenwerkingsprotocol tussen de AFM en de NZa van 10 september 2007; Samenwerkingsconvenant tussen de Stichting Autoriteit Financiële Markten (AFM) en de Nederlandse Zorgautoriteit (NZa) inzake de samenwerking en de uitwisseling van informatie met betrekking tot toezicht

Nadere informatie

Verzekeren Met advies. Goed om te weten

Verzekeren Met advies. Goed om te weten Verzekeren Met advies Goed om te weten Zoekt u de juiste verzekering, voor uzelf, voor uw bedrijf of voor uw personeel? De ING helpt u daar graag bij. In deze Dienstenwijzer Verzekeren leest u wie wij

Nadere informatie

Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Postbus 20018 2500 EA 's-gravenhage

Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Postbus 20018 2500 EA 's-gravenhage > Retouradres Postbus 20201 2500 EE Den Haag Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Postbus 20018 2500 EA 's-gravenhage Korte Voorhout 7 2511 CW Den Haag Postbus 20201 2500 EE Den Haag www.rijksoverheid.nl

Nadere informatie

Hoe verzeker je besluitvaardigheid? De Bestuurders- en Commissarissenaansprakelijkheidsverzekering. van Nassau

Hoe verzeker je besluitvaardigheid? De Bestuurders- en Commissarissenaansprakelijkheidsverzekering. van Nassau Hoe verzeker je besluitvaardigheid? De Bestuurders- en Commissarissenaansprakelijkheidsverzekering van Nassau Als het ingewikkeld wordt, zijn wij op ons best. De BCA-verzekering houdt rekening met de complexe

Nadere informatie

DIENSTENWIJZER / DIENSTVERLENINGSDOCUMENT

DIENSTENWIJZER / DIENSTVERLENINGSDOCUMENT DIENSTENWIJZER / DIENSTVERLENINGSDOCUMENT Deze Dienstenwijzer wordt u aangeboden door P.I.M. Professionals In Maatwerk B.V. tevens handelend onder de naam Financieel Helder. Onze gegevens luiden: (P.I.M.)

Nadere informatie

In deze paragraaf treft u de belangrijkste gegevens aan van de onderneming:

In deze paragraaf treft u de belangrijkste gegevens aan van de onderneming: Dienstenwijzer 2013 Inleiding. Op de activiteiten van Stengs Assurantie Management is de Wet Financiële Dienstverlening van toepassing. Eén van de eisen die uit deze wet volgt is dat wij u op tijd informeren

Nadere informatie

Uw zakelijke verzekeringsadvies bij de Rabobank. Samen sterker

Uw zakelijke verzekeringsadvies bij de Rabobank. Samen sterker Uw zakelijke verzekeringsadvies bij de Rabobank Samen sterker U wilt inzicht in de risico s die u loopt en de financiële consequenties daarvan. U wilt weten hoe u met deze risico s kunt omgaan, of het

Nadere informatie

Inhoudsopgave. Beëindiging van de relatie... 9 Algemene info... 10. liberforte.nl Dienstenwijzer 2015 Pagina 2 van 10

Inhoudsopgave. Beëindiging van de relatie... 9 Algemene info... 10. liberforte.nl Dienstenwijzer 2015 Pagina 2 van 10 Dienstenwijzer 2015 Inhoudsopgave Inleiding...................... 3 Wie zijn wij?...................... 4 Deskundigheid & Kwaliteit...................... 4 Contactgegevens...................... 4 Onze

Nadere informatie

1. Inleiding. Geacht bestuur, geachte directie,

1. Inleiding. Geacht bestuur, geachte directie, De Nederlandsche Bank N.V. Toezicht horizontale functies en integriteit Expertisecentrum markttoegang Onderwerp Verzoek om reactie vanwege de vrijstelling van kleine schadeverzekeraars Postbus 98 1000

Nadere informatie

MODEL ALL FINANCE BV. Checklist Administratieve Organisatie en Interne Controle AO/IC

MODEL ALL FINANCE BV. Checklist Administratieve Organisatie en Interne Controle AO/IC MODEL ALL FINANCE BV Checklist Administratieve Organisatie en Interne Controle AO/IC WET OP HET FINANCIEEL TOEZICHT Versie 1: 8 maart 2012 1 INHOUDSOPGAVE Checklist administratieve organisatie en interne

Nadere informatie

Inleiding. TKA Verzekeringen biedt u deskundig advies en bemiddelingsdiensten aan op het gebied van:

Inleiding. TKA Verzekeringen biedt u deskundig advies en bemiddelingsdiensten aan op het gebied van: Inleiding Hierbij overhandigen wij u het dienstverleningsdocument (tevens dienstenwijzer) van Assurantiekantoor TKA Verzekeringen, Gronausestraat 65, 7533 BW te Enschede. Het dienstverleningsdocument heeft

Nadere informatie

HM PENSIOENADVIES BV. Wie zijn wij?

HM PENSIOENADVIES BV. Wie zijn wij? HM PENSIOENADVIES BV Ons kantoor is gespecialiseerd in financiële diensten. Graag willen wij u laten zien hoe onze werkwijze is. In onze werkwijze staat uw bedrijf centraal. In deze dienstenwijzer geven

Nadere informatie

Dienstenwijzer. Wij informeren u over het volgende:

Dienstenwijzer. Wij informeren u over het volgende: Dienstenwijzer Ons kantoor heeft zich gespecialiseerd in financiële diensten. Graag willen wij u laten zien hoe onze werkwijze is. Daarin staat u als klant centraal. In deze dienstenwijzer treft u een

Nadere informatie

Hierna vind je, kort en bondig, onze algemene gegevens, informatie over onze dienstverlening en waar je terecht kunt met klachten.

Hierna vind je, kort en bondig, onze algemene gegevens, informatie over onze dienstverlening en waar je terecht kunt met klachten. Dienstenwijzer A. Inleiding De verzekeringsbedrijfstak hecht waarde aan goede voorlichting op het gebied van verzekeringen. Conform de eisen van de Wft (Wet financieel toezicht) heeft ons kantoor een dienstenwijzer

Nadere informatie

Dienstverleningsdocument

Dienstverleningsdocument Dienstverleningsdocument CAN Assurantiën B.V. Molukkenstraat 68 3531 WE UTRECHT Tel: 030 296 14 81 Fax: 030 296 42 87 www.canassurantien.nl KvK: 30181022 1 P a g i n a Dienstverleningsdocument ten behoeve

Nadere informatie

DIENSTVERLENINGSDOCUMENT inclusief dienstenwijzer versie 1.0, 26 april 2013

DIENSTVERLENINGSDOCUMENT inclusief dienstenwijzer versie 1.0, 26 april 2013 DIENSTVERLENINGSDOCUMENT inclusief dienstenwijzer versie 1.0, 26 april 2013 Met dit Dienstverleningsdocument (DVD) maken wij u wegwijs bij Dierks Financieel Advies. Naast algemene informatie over ons kantoor

Nadere informatie

Registeropleiding Financieel Recht Certified Specialist Financial Law (CSFL )

Registeropleiding Financieel Recht Certified Specialist Financial Law (CSFL ) Eggens Instituut Module 2: Toegang tot financiële markten Registeropleiding Financieel Recht Certified Specialist Financial Law (CSFL ) Registeropleiding Financieel Recht Certified Specialist Financial

Nadere informatie

WFD Dienstenwijzer Versie april 2007. Inleiding. Wie zijn wij? Geachte relatie,

WFD Dienstenwijzer Versie april 2007. Inleiding. Wie zijn wij? Geachte relatie, WFD Dienstenwijzer Versie april 2007 Inleiding Geachte relatie, Met ingang van 1 januari 2006 is binnen de assurantiebranche de Wet Financiële Dienstverlening (Wfd) van kracht. De Wfd eist dat consumenten,

Nadere informatie

Hierna vindt u, kort en bondig, onze algemene gegevens, openingstijden, informatie over onze dienstverlening en waar u terecht kunt met klachten.

Hierna vindt u, kort en bondig, onze algemene gegevens, openingstijden, informatie over onze dienstverlening en waar u terecht kunt met klachten. Dienstenwijzer Hessels & Hessels Adviesgroep Ons kantoor is gespecialiseerd in financiële diensten. Graag willen wij u laten zien wat onze werkwijze is. In onze werkwijze staat u als klant centraal. Uw

Nadere informatie

HM BEDRIJFSADVIES UTRECHT BV

HM BEDRIJFSADVIES UTRECHT BV HM BEDRIJFSADVIES UTRECHT BV Ons kantoor is gespecialiseerd in financiële diensten. Graag willen wij u laten zien hoe onze werkwijze is. In onze werkwijze staat uw bedrijf centraal. In deze dienstenwijzer

Nadere informatie

Informatiedocument. info@ikink-koenders.nl www.ikink-koenders.nl

Informatiedocument. info@ikink-koenders.nl www.ikink-koenders.nl Informatiedocument Hoofdstraat 6 6916 AC TOLKAMER Tel : 0316-541847 Fax : 0316-542444 E-mail : Internet: info@ikink-koenders.nl www.ikink-koenders.nl Ons kantoor hecht aan een goede voorlichting op het

Nadere informatie

Bochane Services Dienstenwijzer Biedt helderheid over de dienstverlening van Bochane Services B.V.

Bochane Services Dienstenwijzer Biedt helderheid over de dienstverlening van Bochane Services B.V. Bochane Services Dienstenwijzer Biedt helderheid over de dienstverlening van De verschillende bedrijfstakken van financiële dienstverlening en in het bijzonder hechten grote waarde aan goede voorlichting

Nadere informatie

Dienstverleningsdocument:

Dienstverleningsdocument: Dienstverleningsdocument: Algemene informatie Het Bespaarhuis is een financiële dienstverlener met een breed aanbod van diensten en producten. Een belangrijk onderdeel van onze dienstverlening is de verzekeringsbemiddeling.

Nadere informatie

Concept Praktijkhandreiking 1119 Nadere toelichtingen in de goedkeurende controleverklaring

Concept Praktijkhandreiking 1119 Nadere toelichtingen in de goedkeurende controleverklaring Nadere toelichtingen in de goedkeurende controleverklaring maart 2012 Concept Praktijkhandreiking 1119 Inleiding Binnen de huidige wet- en regelgeving kan de accountant reeds uitdrukkelijk inspelen op

Nadere informatie

Leden van de FORUMVAST Belangenvereniging Aanbieders Vastgoedbeleggingsproducten

Leden van de FORUMVAST Belangenvereniging Aanbieders Vastgoedbeleggingsproducten Minimumeisen Gedragscode FORUMVAST 2013 Doel Leden van de FORUMVAST Belangenvereniging Aanbieders Vastgoedbeleggingsproducten (hierna:forumvast) zijn aanbieders van vastgoedbeleggingsproducten die zich

Nadere informatie

Dienstverleningsdocument

Dienstverleningsdocument Dienstverleningsdocument Inleiding Vaes Finance is een onafhankelijke bemiddelaar op het gebied van hypotheken, verzekeringen en pensioenen. Wij dienen uitsluitend en alleen de belangen van onze klanten

Nadere informatie

Speciale nieuwsbrief over personentoetsingen

Speciale nieuwsbrief over personentoetsingen Speciale nieuwsbrief over personentoetsingen Beste relatie, Hierbij ontvangt u de digitale nieuwsbrief van de Autoriteit Financiële Markten (AFM). Deze speciale nieuwsbrief over personentoetsingen is opgesteld

Nadere informatie

Wie zijn wij? Ons kantoor behartigt uw belangen op het gebied van financiële diensten.

Wie zijn wij? Ons kantoor behartigt uw belangen op het gebied van financiële diensten. Ons kantoor is gespecialiseerd in financiële diensten. In onze werkwijze staat u als klant centraal. Uw persoonlijke situatie en uw persoonlijke wensen zijn onze leidraad. Graag willen wij u laten zien

Nadere informatie

De Commissie heeft vastgesteld dat tussenkomst van de Ombudsman Financiële Dienstverlening niet tot oplossing van het geschil heeft geleid.

De Commissie heeft vastgesteld dat tussenkomst van de Ombudsman Financiële Dienstverlening niet tot oplossing van het geschil heeft geleid. Uitspraak Geschillencommissie Financiële Dienstverlening nr. 21 d.d. 2 april 2009 (mr. M.M. Mendel, voorzitter, mr. E.M. Dil - Stork en mr. B. Sluijters) 1. Procedure De Commissie beslist met inachtneming

Nadere informatie

In deze paragraaf treft u de belangrijkste gegevens aan van onze onderneming:

In deze paragraaf treft u de belangrijkste gegevens aan van onze onderneming: Caesar adviseurs DIENSTENWIJZER December 2012 Inleiding Op de activiteiten van onze onderneming is de Wet op het Financieel Toezicht van toepassing. Eén van de eisen die uit deze wet volgt is dat wij u

Nadere informatie

Dienstenwijzer Hakze Verzekeringen. Introductie

Dienstenwijzer Hakze Verzekeringen. Introductie Dienstenwijzer Hakze Verzekeringen Introductie U overweegt een beroep te doen op de dienstverlening van Hakze Verzekeringen. In dit document leggen wij u graag uit wie wij zijn, hoe wij werken en hoe wij

Nadere informatie

Voorwaarden Schadeverzekering

Voorwaarden Schadeverzekering Polisvoorwaarden PP 8000-01 Voorwaarden Schadeverzekering Algemene voorwaarden (PP 8000-01) Wie behandelt mijn zaken? In principe behandelt Nationale-Nederlanden al uw schades. Maar heeft u bij ons een

Nadere informatie

Wij Willem Alexander, bij de gratie Gods, Koning der Nederlanden, Prins van Oranje-Nassau, enz. enz. enz.

Wij Willem Alexander, bij de gratie Gods, Koning der Nederlanden, Prins van Oranje-Nassau, enz. enz. enz. Wijziging van de Wet toezicht accountantsorganisaties, het Burgerlijk Wetboek en enige andere wetten op het terrein van accountantsorganisaties en het accountantsberoep (Wet aanvullende maatregelen accountantsorganisaties)

Nadere informatie

REMAIL B.V. Dienstverleningdocument. Bij ons bent u VERZEKERD van het juiste advies

REMAIL B.V. Dienstverleningdocument. Bij ons bent u VERZEKERD van het juiste advies REMAIL B.V. Dienstverleningdocument Bij ons bent u VERZEKERD van het juiste advies Pagina 1 van 6 Dienstverleningdocument Remail B.V. 2013 WIE ZIJN WIJ? Remail B.V. Statutair gevestigd: Dr. Jan van Breemenlaan

Nadere informatie

Dienstenwijzer. All e s ov e r on z e. f i n a n c i ë l e di e n s t v e r l e n i n g

Dienstenwijzer. All e s ov e r on z e. f i n a n c i ë l e di e n s t v e r l e n i n g Dienstenwijzer All e s ov e r on z e f i n a n c i ë l e di e n s t v e r l e n i n g Wie zijn wij: Financiële Meesters is een onafhankelijk landelijk werkende financiële dienstverlener, gespecialiseerd

Nadere informatie

Arbeidsongeschiktheid van 15 tot 35% in de Metalektro Verzekerd tegen inkomensverlies met WIA-Bodemverzekering Ruime dekking, eerlijke premie

Arbeidsongeschiktheid van 15 tot 35% in de Metalektro Verzekerd tegen inkomensverlies met WIA-Bodemverzekering Ruime dekking, eerlijke premie Arbeidsongeschiktheid van 15 tot 35% in de Metalektro Verzekerd tegen inkomensverlies met WIA-Bodemverzekering Ruime dekking, eerlijke premie Premies en voorwaarden 2012 WIA Exclusief voor de Metalektro

Nadere informatie

Dienstverleningsdocument. Lidmaatschappen en registraties. Ons kantoor is bij verschillende organisaties geregistreerd. De belangrijkste zijn:

Dienstverleningsdocument. Lidmaatschappen en registraties. Ons kantoor is bij verschillende organisaties geregistreerd. De belangrijkste zijn: Dienstverleningsdocument Graag willen wij u middels dit document laten zijn wie wij zijn, wat voor u kunnen betekenen en wat u van ons mag verwachten. Wie zijn wij? Van Den Hoek Verzekeringen Hilsestraat

Nadere informatie

Informatie over toezicht. Toezicht

Informatie over toezicht. Toezicht Informatie over toezicht Toezicht Wilt u geld sparen, pensioen opbouwen of uzelf verzekeren tegen een risico? Dan moet u kunnen vertrouwen op financiële instellingen. Wat banken, verzekeraars en pensioen

Nadere informatie

Dienstenwijzer Ass.kntr. van der Salm BV

Dienstenwijzer Ass.kntr. van der Salm BV Dienstenwijzer Ass.kntr. van der Salm BV Ons kantoor is gespecialiseerd in financiële diensten. Graag willen wij u laten zien hoe onze werkwijze is. In onze werkwijze staat u als klant centraal. Uw persoonlijke

Nadere informatie

Kamer van Koophandel In het handelsregister van de Kamer van Koophandel staan wij geregistreerd onder nummer 60717602.

Kamer van Koophandel In het handelsregister van de Kamer van Koophandel staan wij geregistreerd onder nummer 60717602. Dienstenwijzer Oranjeland Ltd Ons kantoor heeft een adviserende en bemiddelende functie op het gebied van hypotheken, pensioenen en assurantiën voor zowel de particuliere als zakelijke relatie. Daarbij

Nadere informatie

Update ' toezicht op bestuur in relatie tot de rol van participatiemaatschappijen in hun portefeuillebedrijven'

Update ' toezicht op bestuur in relatie tot de rol van participatiemaatschappijen in hun portefeuillebedrijven' Update ' toezicht op bestuur in relatie tot de rol van participatiemaatschappijen in hun portefeuillebedrijven' 1 Toezicht op bestuur Op 31 mei 2011 is het wetsvoorstel bestuur en toezicht (het "Wetsvoorstel")

Nadere informatie

Dienstenwijzer THEO RIETVELD FINANCES vastgoed-verzekeringen-hypothekenpensioenen

Dienstenwijzer THEO RIETVELD FINANCES vastgoed-verzekeringen-hypothekenpensioenen Dienstenwijzer THEO RIETVELD FINANCES vastgoed-verzekeringen-hypothekenpensioenen Ons kantoor is gespecialiseerd in financiële diensten. Graag willen wij u laten zien wat onze werkwijze is. In onze werkwijze

Nadere informatie

Aan de leden van de FOV. Geachte dames en heren,

Aan de leden van de FOV. Geachte dames en heren, CFL 27.086, 16 juni 2009 Aan de leden van de FOV Geachte dames en heren, Hierbij zend ik u informatie over een drietal externe bijeenkomsten/cursussen op het gebied van bovenmatige/passende provisie, beheerst

Nadere informatie

Toenemende aandacht voor toezicht niet-oob accountantskantoren

Toenemende aandacht voor toezicht niet-oob accountantskantoren Toenemende aandacht voor toezicht niet-oob accountantskantoren De Autoriteit Financiële Markten (AFM) houdt sinds 2006 toezicht op accountantsorganisaties. De niet-oob vergunninghouders voeren uitsluitend

Nadere informatie

Een klacht over een financiële onderneming?

Een klacht over een financiële onderneming? Consumenteninformatie van de Autoriteit Financiële Markten Weet wat je kunt doen Een klacht over een financiële onderneming? Voor wie is deze folder? Deze folder is voor iedereen met klachten over een

Nadere informatie

DIENSTENWIJZER / DIENSTVERLENINGSDOCUMENT Nationale Financiële Adviesgroep bv

DIENSTENWIJZER / DIENSTVERLENINGSDOCUMENT Nationale Financiële Adviesgroep bv DIENSTENWIJZER / DIENSTVERLENINGSDOCUMENT Nationale Financiële Adviesgroep bv Dit document wordt u aangeboden door Nationale Financiële Adviesgroep bv, gevestigd Laan op Zuid 196-198 te 3071 AA Rotterdam.

Nadere informatie

Nadere voorschriften inzake de continuïteit van de beroepsuitoefening door de openbaar accountant

Nadere voorschriften inzake de continuïteit van de beroepsuitoefening door de openbaar accountant Nadere voorschriften inzake de continuïteit van de beroepsuitoefening door de openbaar accountant Het bestuur van de Orde Koninklijk Nederlands Instituut van Registeraccountants, Gelet op artikel 25, derde

Nadere informatie

MANTELOVEREENKOMST. De ondergetekenden:

MANTELOVEREENKOMST. De ondergetekenden: MANTELOVEREENKOMST De ondergetekenden: 1. IFA bedrijfsadvies, onderdeel van IFA verzekeringen B.V., gevestigd aan Lübeck 2, Postbus 504 2990 AM Barendrecht, ten deze rechtsgeldig vertegenwoordigd door

Nadere informatie

DIENSTENWIJZER versie 2015.11

DIENSTENWIJZER versie 2015.11 DIENSTENWIJZER versie 2015.11 Dit document wordt u aangeboden door Van Ekeren financieel advies BV. Wij willen ons graag aan u voorstellen en u informeren over onze werkwijze. Als u besluit van onze dienstverlening

Nadere informatie

Dienstverleningsdocument

Dienstverleningsdocument Dienstverleningsdocument Inleiding Gedurende de afgelopen jaren is er in de financiële branche veel veranderd. Mede als gevolg van deze veranderingen zijn de eisen, gesteld aan financiële dienstverleners,

Nadere informatie

Dienstenwijzer Mediair Roosendaal tevens handelend onder de naam HypotheekCompany Roosendaal

Dienstenwijzer Mediair Roosendaal tevens handelend onder de naam HypotheekCompany Roosendaal Dienstenwijzer Mediair Roosendaal B.V. Financiële dienstverlening is een kwestie van vertrouwen! Dienstenwijzer Mediair Roosendaal tevens handelend onder de naam HypotheekCompany Roosendaal U bent van

Nadere informatie

WFT Pensioen, bedreiging of kans?! Sander Sanders mpla

WFT Pensioen, bedreiging of kans?! Sander Sanders mpla WFT Pensioen, bedreiging of kans?! Sander Sanders mpla Programma Aanleiding: AFM rapport Maatregel: WFT Pensioen Keuze? Conclusie Aanleiding (1) AFM-rapport Kwaliteit Advies Tweedepijler Pensioen uit april

Nadere informatie

Arbeidsongeschikt. En dan?

Arbeidsongeschikt. En dan? Arbeidsongeschikt. En dan? Inhoud Voor wie is deze folder bedoeld? 5 Ik heb een aanvraag tot uitkering ingediend. Wat gebeurt er nu? 5 Beroepsarbeidsongeschiktheid 5 Passende arbeid 5 Gangbare arbeid

Nadere informatie

Even voorstellen. Frits de Vries. Hypothecair Planner/Erkend Hypotheekadviseur

Even voorstellen. Frits de Vries. Hypothecair Planner/Erkend Hypotheekadviseur Contactgegevens GeldXpert Heerenveen BV Breedpad 13 8442 AA HEERENVEEN Tel: 0513-610006 www.geldxpert.nl/heerenveen receptie@gxheerenveen.nl KvK: 01087338 Even voorstellen Menno de Vries Geboren 1969 Meer

Nadere informatie

.VASTGOEDCENTER. Advieswijzer

.VASTGOEDCENTER. Advieswijzer .VASTGOEDCENTER. Advieswijzer Advieswijzer U bent van plan de zorg voor uw financiële zaken / verzekeringen toe te vertrouwen aan ons kantoor. Een goede beslissing. U kunt er zeker van zijn dat uw financiële

Nadere informatie

Directoraat-Generaal Rechtspleging en Rechtshandhaving

Directoraat-Generaal Rechtspleging en Rechtshandhaving ϕ1 Ministerie van Justitie Directoraat-Generaal Rechtspleging en Rechtshandhaving Directie Juridische en Operationele Aangelegenheden Postadres: Postbus 20301, 2500 EH Den Haag Aan de Voorzitter van de

Nadere informatie

Protocol. de Inspectie voor de Gezondheidszorg. de Nederlandse Zorgautoriteit

Protocol. de Inspectie voor de Gezondheidszorg. de Nederlandse Zorgautoriteit Protocol tussen de Inspectie voor de Gezondheidszorg en de Nederlandse Zorgautoriteit inzake samenwerking en coördinatie op het gebied van beleid, regelgeving, toezicht & informatieverstrekking en andere

Nadere informatie

Wie zijn wij? Muurling Assurantiën BV (Muurling Het Financiële Hart)

Wie zijn wij? Muurling Assurantiën BV (Muurling Het Financiële Hart) Wie zijn wij? Muurling Assurantiën BV (Muurling Het Financiële Hart) Hermesweg 15 8861 VN Harlingen T:0517-414590 F:0517-415958 a.muurling@muurling.eu www.muurling.eu KVK Leeuwarden 01089938 Wij zijn adviseurs

Nadere informatie

UWPLUS DIENSTENWIJZER

UWPLUS DIENSTENWIJZER UWPLUS DIENSTENWIJZER UWPLUS DIENSTENWIJZER OVER ONZE DIENSTVERLENING Op grond van de Wet Financieel Toezicht zijn wij verplicht u voorafgaand aan de totstandkoming van een overeenkomst onderstaande informatie

Nadere informatie

G.G.V. Assurantiën en Hypotheken B.V. Dienstenwijzer. Dienstverleningsdocument G.G.V. assurantiën en hypotheken bv. Pagina 1

G.G.V. Assurantiën en Hypotheken B.V. Dienstenwijzer. Dienstverleningsdocument G.G.V. assurantiën en hypotheken bv. Pagina 1 G.G.V. Assurantiën en Hypotheken B.V. Dienstenwijzer Dienstverleningsdocument G.G.V. assurantiën en hypotheken bv Pagina 1 Dienstenwijzer Op grond van de Wet op het financieel toezicht zijn wij verplicht

Nadere informatie

Algemene voorwaarden Verzekering van periodieke uitkering van pensioen

Algemene voorwaarden Verzekering van periodieke uitkering van pensioen Algemene voorwaarden Verzekering van periodieke uitkering van pensioen Inhoud 1. Algemeen 2. Wie zijn de verzekeringnemer, verzekerde, medeverzekerde en begunstigde? 3. Wat gebeurt er als we verkeerde

Nadere informatie

Dit document wordt u aangeboden door Acturance Financiële Diensten, Kamille 29, 8607 DE te Sneek.

Dit document wordt u aangeboden door Acturance Financiële Diensten, Kamille 29, 8607 DE te Sneek. DIENSTENWIJZER / DIENSTVERLENINGSDOCUMENT Dit document wordt u aangeboden door Acturance Financiële Diensten, Kamille 29, 8607 DE te Sneek. Wij willen ons graag aan u voorstellen en u informeren over onze

Nadere informatie

Onze bereikbaarheid U kunt ons op een aantal manieren bereiken voor vragen, advies, mutaties of meldingen.

Onze bereikbaarheid U kunt ons op een aantal manieren bereiken voor vragen, advies, mutaties of meldingen. WFT Dienstenwijzer Inleiding U bent van plan de zorg voor uw financiële zaken/verzekeringen toe te vertrouwen aan ons kantoor. Een goede beslissing. U kunt er zeker van zijn dat uw financiële belangen

Nadere informatie

DIENSTVERLENINGSDOCUMENT

DIENSTVERLENINGSDOCUMENT DIENSTVERLENINGSDOCUMENT Snoek & Schepman Hypotheken en Pensioenen Hogewal 1 bis 2514 HA Den Haag Wij willen ons graag aan u voorstellen en u informeren over onze werkwijze. Als u besluit van onze dienstverlening

Nadere informatie

Dienstenwijzer Kostons Assurantiën

Dienstenwijzer Kostons Assurantiën versie 1.1 particulier Dienstenwijzer Kostons Assurantiën Ons kantoor is gespecialiseerd in financiële diensten. Graag willen wij u laten zien hoe onze werkwijze is. In onze werkwijze staat u als klant

Nadere informatie

Hoe verzeker je besluitvaardigheid? De Bestuurders- en Toezichthoudersaansprakelijkheidsverzekering. van Nassau

Hoe verzeker je besluitvaardigheid? De Bestuurders- en Toezichthoudersaansprakelijkheidsverzekering. van Nassau Hoe verzeker je besluitvaardigheid? De Bestuurders- en Toezichthoudersaansprakelijkheidsverzekering van Nassau Als het ingewikkeld wordt, zijn wij op ons best. De BTA-verzekering houdt rekening met de

Nadere informatie

De Commissie heeft vastgesteld dat tussenkomst van de Ombudsman Financiële Dienstverlening niet tot oplossing van het geschil heeft geleid.

De Commissie heeft vastgesteld dat tussenkomst van de Ombudsman Financiële Dienstverlening niet tot oplossing van het geschil heeft geleid. Uitspraak Geschillencommissie Financiële Dienstverlening nr. 17 d.d. 24 januari 2011 (mr. R.J. Verschoof, voorzitter, prof. mr. M.L. Hendrikse, mr. B.F. Keulen, drs. A.I. Kool, drs. L.B. Lauwaars) Samenvatting

Nadere informatie

Deze Dienstenwijzer wordt u aangeboden door Adviescentrum EverCare Eindhoven, Fransebaan 590 a-c, 5627 JM Eindhoven.

Deze Dienstenwijzer wordt u aangeboden door Adviescentrum EverCare Eindhoven, Fransebaan 590 a-c, 5627 JM Eindhoven. DIE STE WIJZER / DIE STVERLE I GSDOCUME T Deze Dienstenwijzer wordt u aangeboden door Adviescentrum EverCare Eindhoven, Fransebaan 590 a-c, 5627 JM Eindhoven. Wij willen ons graag aan u voorstellen en

Nadere informatie

Algemene informatie. In dit document vindt u de volgende onderwerpen: Voor wie bemiddelen wij?

Algemene informatie. In dit document vindt u de volgende onderwerpen: Voor wie bemiddelen wij? Algemene informatie EZA verzekeringen is een financiële dienstverlener met een breed aanbod van diensten en producten. Een belangrijk onderdeel van onze dienstverlening is de verzekeringsbemiddeling. EZA

Nadere informatie

arbeidsongeschiktheidsverzekering Informatie voor de ondernemer Arbeidsongeschikt Hoe nu verder

arbeidsongeschiktheidsverzekering Informatie voor de ondernemer Arbeidsongeschikt Hoe nu verder arbeidsongeschiktheidsverzekering Informatie voor de ondernemer Arbeidsongeschikt Hoe nu verder 2 Arbeidsongeschikt Hoe nu verder Deze brochure is voor u van belang als u een aanvraag tot uitkering wilt

Nadere informatie

CONVENANT. De Stichting Autoriteit Financiële Markten (hierna: AFM) en

CONVENANT. De Stichting Autoriteit Financiële Markten (hierna: AFM) en CONVENANT Inzake de samenwerking tussen de Stichting Autoriteit Financiële Markten en de Stichting Dutch Securities Institute ter bevordering van het integriteittoezicht en de handhaving van de deskundigheid

Nadere informatie

Inleiding. WFT Dienstenwijzer. Ons kantoor

Inleiding. WFT Dienstenwijzer. Ons kantoor Dienstenwijzer Inleiding Onze bedrijfstak en de overheid hechten veel waarde aan goede voorlichting over onze dienstverlening, werkwijze en beloning. Op de activiteiten van ons kantoor is de Wet op het

Nadere informatie

Convenant inzake de samenwerking bij het tegengaan van ontoelaatbaar gedrag van (i) externe

Convenant inzake de samenwerking bij het tegengaan van ontoelaatbaar gedrag van (i) externe Convenant inzake de samenwerking bij het tegengaan van ontoelaatbaar gedrag van (i) externe accountants, accountantsorganisaties en (mede)beleidsbepalers daarvan en (ii) financiële ondernemingen en (mede)beleidsbepalers

Nadere informatie

Van Munnen en De Haan DIENSTENWIJZER

Van Munnen en De Haan DIENSTENWIJZER Van Munnen & De Haan DIENSTENWIJZER Statutaire naam Van Munnen & De Haan Handelsnamen kantoor Van Munnen en De Haan Passendhypotheekadvies.nl Passendpensioenadvies.nl Van Munnen & De Haan Consultancy Van

Nadere informatie

Dienstenwijzer Van der Veen Financieel Advies B.V., Hypotheekcompany Rijssen en Vincent Assurantien.

Dienstenwijzer Van der Veen Financieel Advies B.V., Hypotheekcompany Rijssen en Vincent Assurantien. Hotmail.versie 4.0 particulier Dienstenwijzer Van der Veen Financieel Advies B.V., Hypotheekcompany Rijssen en Vincent Assurantien. Ons kantoor is gespecialiseerd in financiële diensten. Graag willen wij

Nadere informatie

Dienstenwijzer Kraan Assurantiën

Dienstenwijzer Kraan Assurantiën Dienstenwijzer Kraan Assurantiën Ons kantoor is gespecialiseerd in financiële diensten. Graag willen wij u laten zien hoe onze werkwijze is. In onze werkwijze staat uw bedrijf centraal. In deze dienstenwijzer

Nadere informatie

_SFPA_ Smit Financiële Planning & Advies

_SFPA_ Smit Financiële Planning & Advies DIENSTVERLENINGSDOCUMENT ALGEMEEN In dit document stelt het kantoor zich graag aan u voor en wordt de werkwijze die gehanteerd wordt beschreven. Tevens treft u een beschrijving van de diensten aan en wordt

Nadere informatie

DIENSTENWIJZER. Wie zijn wij?

DIENSTENWIJZER. Wie zijn wij? DIENSTENWIJZER U overweegt een beroep te doen op de dienstverlening van ons kantoor. In deze Dienstenwijzer vindt u informatie over ons kantoor, onze dienstverlening, onze werkwijze en de beloning die

Nadere informatie

Dienstverleningsdocument

Dienstverleningsdocument Dienstverleningsdocument Ons kantoor is gespecialiseerd in financiële dienstverlening. Graag willen wij u laten zien wat onze werkwijze is. In onze werkwijze staat u als klant centraal. Uw persoonlijke

Nadere informatie

Dienstverleningsdocument

Dienstverleningsdocument Dienstverleningsdocument Ons kantoor is gespecialiseerd in financiële diensten. In onze werkwijze staat u als klant centraal. Uw persoonlijke situatie en wensen zijn onze leidraad. Graag willen wij u laten

Nadere informatie

Ombudsman Verzekeringen. Raad van Toezicht Verzekeringen. Klachteninstituut Verzekeringen

Ombudsman Verzekeringen. Raad van Toezicht Verzekeringen. Klachteninstituut Verzekeringen Ombudsman Verzekeringen Raad van Toezicht Verzekeringen Klachteninstituut Verzekeringen Postbus 93560 2509 AN Den Haag Telefoon: (070) 333 8 999 Fax: (070) 333 8 900 Internet: www.klachteninstituut.nl

Nadere informatie

Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Postbus 20018 2500 EA Den Haag

Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Postbus 20018 2500 EA Den Haag > Retouradres Postbus 20201 2500 EE Den Haag Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Postbus 20018 2500 EA Den Haag Korte Voorhout 7 2511 CW Den Haag Postbus 20201 2500 EE Den Haag www.rijksoverheid.nl

Nadere informatie

Dienstenwijzer Assurantiekantoor De Smale, Assurantiekantoor S. de Smale

Dienstenwijzer Assurantiekantoor De Smale, Assurantiekantoor S. de Smale Dienstenwijzer Assurantiekantoor De Smale, Assurantiekantoor S. de Smale Ons kantoor is gespecialiseerd in financiële diensten. Graag willen wij u laten zien wat onze werkwijze is. In onze werkwijze staat

Nadere informatie

Stel & Toes Assurantiën

Stel & Toes Assurantiën Stel & Toes Assurantiën Dienstenwijzer Particulieren Ons kantoor is gespecialiseerd in financiële diensten. Graag willen wij u laten zien wat onze werkwijze is. In onze werkwijze staat u als klant centraal.

Nadere informatie

Deze Dienstenwijzer wordt u aangeboden door Korsten Van Dieperbeek Groep B.V., Prof. Oppenheimstraat 16, 5463 ED VEGHEL.

Deze Dienstenwijzer wordt u aangeboden door Korsten Van Dieperbeek Groep B.V., Prof. Oppenheimstraat 16, 5463 ED VEGHEL. DIENSTENWIJZER / DIENSTVERLENINGSDOCUMENT Deze Dienstenwijzer wordt u aangeboden door Korsten Van Dieperbeek Groep B.V., Prof. Oppenheimstraat 16, 5463 ED VEGHEL. Wij willen ons graag aan u voorstellen

Nadere informatie

Gedragscode Persoonlijk Onderzoek. 21 december 2011

Gedragscode Persoonlijk Onderzoek. 21 december 2011 Gedragscode Persoonlijk Onderzoek 21 december 2011 Inleiding Verzekeraars leggen gegevens vast die nodig zijn voor het sluiten van de verzekeringsovereenkomst en die van belang zijn voor het nakomen van

Nadere informatie

DIENSTVERLENINGSDOCUMENT ANCORA ADVIESGROEP V.O.F.

DIENSTVERLENINGSDOCUMENT ANCORA ADVIESGROEP V.O.F. Ancora Adviesgroep V.O.F. Baron S. de L. Wyborghstraat 1 2225 TD KATWIJK Tevens opererend onder de handelsnamen Ancora Verzekeringen, Ancora Financiële Diensten, Ancora Internet Verzekeringen, Kooyman

Nadere informatie

Dienstenwijzer. Financieel dienstverlener met vergunning Nationaal Regime MiFID Wet op het financieel toezicht Maart 2011 Versie 1.

Dienstenwijzer. Financieel dienstverlener met vergunning Nationaal Regime MiFID Wet op het financieel toezicht Maart 2011 Versie 1. Dienstenwijzer Financieel dienstverlener met vergunning Nationaal Regime MiFID Wet op het financieel toezicht Maart 2011 Versie 1.1 Op alle diensten die door Fundament worden geleverd, zijn de Algemene

Nadere informatie