Nota Op afstand verbonden

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Nota Op afstand verbonden"

Transcriptie

1 A gemeente Eindhoven Nota Actualisering deelnemingenbeleid VB - Veiligheid en Bestuur, BJA - Bestuurlijk en Juridisch Advies december 2013 Inboeknummer:14BST00018

2 Colofon Uitgave Gemeente Eindhoven VB - Veiligheid en Bestuur, BJA - Bestuurlijk en Juridisch Advies Datum december 2013 Inboeknummer: 14BST00018 gemeente Eindhoven

3 Inhoudsopgave Colofon Inhoudsopgave Vooraf Deel I Algemeen Deel II Beleidsuitgangspunten Deel III Toelichting op beleidsuitgangspunten Deel IV Bijlagen gemeente EIndhoven 3

4 Vooraf Met de beleidsnota s Verantwoord deelnemen uit 2006 en de Verbonden partijen uit 2008 heeft de gemeente Eindhoven een besliskader vastgelegd met betrekking tot het aangaan van nieuwe publiekrechtelijke of privaatrechtelijke verbonden partijen. Sinds het vaststellen van dit beleid is de maatschappij veranderd. Burgers en maatschappij willen meer zelf initiatieven nemen en ontwikkelen waardoor de rol van de overheid een andere vorm aanneemt 12. Maar waar de overheid een rol heeft zal ze die ook nadrukkelijker spelen. Er is meer aandacht gekomen voor maatschappelijk verantwoord ondernemen. Beloningen van bestuurders is ook een belangrijk onderwerp. En financiële risico s die verbonden zijn aan verbonden partijen verdienen in deze tijd ook meer aandacht. Kortom: reden genoeg om het Eindhovens beleid te actualiseren. Met deze actualisering houden we de nog steeds relevante beleidsuitgangspunten van het eerder beleid overeind. Daarnaast wordt een aantal actuele inzichten vrij vertaald naar de term actief aandeelhouderschap. Inspiratiebron hiervoor is in het bijzonder het rijksdeelnemingenbeleid maar ook andere grote steden waaronder Amsterdam bieden aanknopingspunten voor Eindhoven. De in deze nota gebruikte afkortingen hebben de volgende betekenis: ALV algemene ledenvergadering; ASV Algemene Subsidie Verordening Eindhoven; AvA algemene vergadering van aandeelhouders; BBV Besluit begroting en verantwoording provincies en gemeenten. BV besloten vennootschap met beperkte aansprakelijkheid (naar Nederlands recht); BW het Nederlands Burgerlijk Wetboek; NV naamloze vennootschap met beperkte aansprakelijkheid (naar Nederlands recht); OR ondernemingsraad in de zin van de Wet op de Ondernemingsraden; PPS publiek-private-samenwerking RvT Raad van Toezicht RvC Raad van Commissarissen Wet gr Wet gemeenschappelijke regelingen WNT Wet normering bezoldiging topfunctionarissen in de publieke e semipublieke sector. 1 Dit verklaart mogelijk de opkomende populariteit van de rechtsvorm coöperatieve vereniging 2 Zie bijvoorbeeld advies Raad voor het openbaar bestuur, Loslaten in vertrouwen, Naar een nieuwe verhouding tussen overheid, markt en samenleving, december gemeente Eindhoven

5 Deel I Algemeen In de Gemeentewet staat dat het college slechts besluit tot oprichting van en deelneming in stichtingen, maatschappen, vennootschappen, verenigingen, coöperaties, en onderlinge waarborgmaatschappijen, indien dat in het bijzonder aangewezen moet worden geacht voor de behartiging van het daarmee te dienen openbaar belang (artikel 160 Gemeentewet). Deze bepaling geeft een beleidsvrijheid. Bovengenoemde kaders zijn in 2006 en 2008 door de raad vastgesteld als invulling van de beleidsruimte die de Gemeentewet biedt. Terugkijkend op de afgelopen periode kunnen we constateren dat het bestaand besliskader rondom de verbonden partijen een middel is dat goed helpt bij de beantwoording van de vraag of we in een verbonden partij moeten stappen. Via het kader is de bestuurlijke besluitvorming bij oprichting via ons en uw raad geborgd en worden de juiste vragen gesteld als het gaat om de oprichting en participatie in verbonden partijen. Het ambtelijke team verbonden partijen adviseert ons als het gaat om oprichtings- en beheersmatige aspecten van verbonden partijen. Belangrijkste gevolg van het beleid is dat met de bestaande nota s en het team verbonden partijen gemeentebreed een bewustwordingsproces in gang is gezet waardoor meer grip op verbonden partijen is gekregen. 1. Reden van de actualisering van het bestaande deelnemingenbeleid Sinds de vaststelling van het deelnemingenbeleid, is er door de wetgever een aantal wijzigingen doorgevoerd in het vennootschapsrecht (boek 2 Burgerlijk Wetboek). Per 1 oktober 2012 geldt het nieuwe BV-recht (flex-bv). Met deze belangrijke wetswijziging heeft de wetgever een aantal maatregelen genomen die het ondernemen vanuit een BV aantrekkelijker maken. De wetswijziging is relevant voor zowel bestaande als nieuwe BV s. Daarnaast is vanaf 1 januari 2013 de Wet bestuur en toezicht in werking getreden. Deze wijziging houdt in dat bij het toezicht op een BV of NV, een taak die traditioneel is weggelegd voor de RvC, nu ook gekozen kan worden voor een 'one-tier board'. Verder is de tegenstrijdig belang regeling aangescherpt. De maatschappelijke en politieke aandacht voor topinkomens is eveneens toegenomen. In de WNT is vastgelegd dat topfunctionarissen in die sector niet meer dan 130% van een ministersalaris mogen verdienen. Wij wijken op dit punt echter af van de WNT. Wij komen hierop in het navolgende terug. Er is steeds meer aandacht voor de rol van toezichthouders (RvC of RvT). Steeds vaker zien we dat, daar waar het financieel mis gaat, de rol die toezichthouders hebben gespeeld onder de loep komt te liggen. Van commissarissen wordt ook meer verwacht dat zij meedenken over strategische beslissingen van ondernemingen. Het gemeente EIndhoven 5

6 kabinet heeft recentelijk ook initiatieven genomen om te kijken hoe de kwaliteit op het toezicht van het bestuur van instellingen in semipublieke sectoren kan verbeteren. 3 De rol en invulling van het aandeelhouderschap is aan verandering onderhevig. Wij streven actief aandeelhouderschap na. Wij doen dit omdat een verbonden partij een publiek belang nastreeft. Daarbij past een actieve rol van de gemeente. De gemeente wordt in de regel in AvA s en ALV s vertegenwoordigd door de wethouder Financiën. In de afgelopen periode is een praktijk ontstaan, waarbij in strategische sessies met de verbonden partij ook de beleidsinhoudelijke wethouder aansloot. Dit geeft de verandering weer dat niet alleen financieel naar de betrokken partij wordt gekeken maar dat ook sturing via de inhoud vereist is. Financiën en inhoud worden verbonden. Redenen waarom het tijd is om, met het behoud van het goede van de bestaande nota s, die nota s te actualiseren. 2. Afbakening: verbonden partij In het BBV wordt een definitie gegeven van de termverbonden partij. Een verbonden partij is een privaatrechtelijke of publiekrechtelijke organisatie waarin de gemeente een bestuurlijk en financieel belang heeft (artikel 1 BBV). Dit beleid is van toepassing op organisaties die aan deze definitie voldoen 4. Verbonden partij waarmee de gemeente te maken krijgt zijn de privaatrechtelijke rechtspersonen zoals BV, NV, stichting, vereniging en coöperatieve vereniging (geregeld in het BW). Daarnaast is er de publiekrechtelijke rechtsvorm: de gemeenschappelijke regeling (geregeld in de Wet gr). 3. Instrumenten en rol raad De raad stuurt het college en het college stuurt de verbonden partij. De raad heeft een aantal instrumenten om haar kaderstellende en controlerende taak uit te oefenen. Deze instrumenten kan de raad ook inzetten als het gaat om (kaderstelling en controle op) verbonden partijen. De belangrijkste instrumenten zijn: 3 Brief Kabinet aan Tweede Kamer d.d. 12 november 2013 met als titel Aansprakelijkheid van bestuurders en toezichthouders in semipublieke sectoren. 4 Partijen waaraan alleen een financieel risico kleeft, worden opgenomen in de paragraaf weerstandsvermogen. Partijen waarmee een bestuurlijk belang gediend is en waaraan geen juridisch afdwingbare financiële verplichtingen kleven, maken onderdeel uit van een programma. 6 gemeente Eindhoven

7 Beleidsvorming De raad kan via het deelnemingenbeleid kaders voor het college stellen, waarbinnen het college dient te opereren als het om verbonden partijen gaat. Onderzoekscommissie De raad kan op voorstel van een of meer van zijn leden een onderzoek naar het door het college of de burgemeester gevoerde beleid instellen (artikel 115a van de Gemeentewet). Raadsvoorhangprocedure bij oprichting Het besluit van het college tot oprichting van en deelneming in een privaatrechtelijke rechtspersoon wordt niet genomen dan nadat de raad een ontwerpbesluit is toegezonden en in de gelegenheid is gesteld zijn wensen en bedenkingen ter kennis van het college te brengen (artikel 160 Gemeentewet). Bij de oprichting van en deelneming in private rechtspersonen mag het college in de regel volstaan met het toezenden van het ontwerpbesluit aan de commissie bestuurlijke pijler. Informatie vragen aan college of aan eigen lid algemeen bestuur of gemeenschappelijk orgaan van een gemeenschappelijke regeling Het college en elk van zijn leden zijn afzonderlijk aan de raad verantwoording schuldig over het door het college gevoerde bestuur. Het college geeft de raad alle inlichtingen die de raad voor de uitoefening van zijn taak nodig heeft (artikel 169 Gemeentewet). Rekenkamer De rekenkamer onderzoekt de doelmatigheid, de doeltreffendheid en de rechtmatigheid van het door het gemeentebestuur gevoerde bestuur (artikel 182 van de Gemeentewet). Vaststellingbegroting en jaarrekening In de begroting en de jaarrekening wordt een paragraaf verbonden partijen opgenomen. Deze paragraaf bevat een aantal gegevens over de verbonden partij (artikel 15 BBV). De raad stelt de begroting en de jaarrekening en het jaarverslag vast. Informele setting De verbonden partij kan de raad rechtstreeks informeren over strategie, resultaten e.d. In de praktijk gebeurt dit reeds middels bijvoorbeeld werkbezoeken aan verbonden partijen of presentaties in de raad of de raadscommissie. gemeente EIndhoven 7

8 4. Governance Governance is het waarborgen van de onderlinge samenhang van de wijze van sturen, beheersen en toezicht houden van een organisatie, gericht op een efficiënte en effectieve realisatie van doelstellingen, alsmede het daarover op een open wijze communiceren en verantwoording afleggen ten behoeve van belanghebbenden. De vier deelprocessen van governance -sturen, beheersen, toezicht houden en verantwoording- zijn te verdelen over twee oriëntatierichtingen: een interne (verbonden partij) en externe organisatie, voor de korte of lange termijn. In een model laat zich dat goed zien. In elk kwadrant kan een van de vier deelprocessen worden geplaatst. Aan de hand van dit theoretische model willen wij duidelijk maken dat de verbonden partij (interne organisatie) de nadruk legt op het zelf sturen op en beheersen van de activiteiten met een publiek belang: de verbonden partij draagt zorg voor de afgesproken dienstverlening en informatievoorziening. Aan de ene kant heeft de gemeente vanuit haar opdrachtgeverrol invloed op het sturen van de uitvoering van de taak met een publiek belang, in die zin dat onze invloed vooral ziet op het zorgdragen voor de invulling van de sturing (beleidsmatige aspecten). Aan de andere kant kan de gemeente als externe stakeholder van de verbonden partij verantwoording verlangen (informatie ontvangen) en aldus het toezicht houden op de continuïteit van de activiteiten (beheersmatige aspecten). Hierbij geldt dat de verbonden partij zorg draagt voor continuïteit door een goede financiële positie. Een dimensie die door dit schema heenloopt en alle vier de deelprocessen raakt, is die van risicomanagement. Risicomanagement is het proces dat risico s in kaart brengt, risico s volgt en up-to-date houdt, beheersmaatregelen implementeert en evalueert. De onderlinge samenhang is te zien in onderstaande figuur: Externe organisatie Nadruk ligt op: - Verantwoording - Toezicht en - Transparantie Externe Stakeholders Aan onder meer: - Gemeente(n) - Provincie - Rijk Toezicht Verantwoorden Governance Sturen Beheersen Interne organisatie Nadruk ligt op: - Prestatiemanagement - Planning en Control Verbonden partij Nadruk ligt op: - AO/IC - Risicomanagement - Planning en Control Lange termijn Korte termijn 8 gemeente Eindhoven

9 5. Team verbonden partijen In de afgelopen periode is de adviesrol van het team verbonden partijen zichtbaar bij de volgende onderwerpen: integrale advisering bij AVA s en AB s van de verbonden partijen (collegebesluiten); paragraaf verbonden partijen in begroting en jaarrekening, ten behoeve van inzicht in resultaten, financiële positie, aandelenbelang en continuïteit van de verbonden partijen (college- en raadbesluit); benoemingen leden van de RvC, en bestuursleden van de verbonden partijen (collegebesluiten); verkoop aandelen Bedrijvencentra Regio Eindhoven B.V. (collegebesluit en RIB); oprichting Stichtingen parkmanagement Flight Forum en Stichting Essent Sustainability Development (raadsvoorhangbrief), alsmede Meerhoven Meerrijk B.V. en de nieuwe gemeenschappelijke regeling CURE (raadsbesluit); opheffing Gemeenschappelijke Regeling Industrieschap Ekkersrijt (raadsbesluit); opheffing Wonen Boven Winkels N.V. (kadernota, collegebesluit en RIB) een onderzoek Risicobeheersing verbonden partijen (RIB). Naar aanleiding van de rapportages inzake de accountantscontrole door Price Waterhouse Coopers Accountants kan worden gesteld dat de betrokkenheid van het team verbonden partijen als voldoende is aan te merken. De advisering van het team verbonden partijen is vanuit het aandeelhoudersbelang met name gericht op risico s en de continuïteit van de verbonden partijen. gemeente EIndhoven 9

10 Deel II Beleidsuitgangspunten A. Uitgangspunten met betrekking tot het aangaan van verbonden partijen 1. De gemeente participeert alleen in verbonden partijen indien het gaat om het uitvoeren van een taak die het publiek belang dient en wanneer betrokkenheid van de gemeente doelmatig is. 2. Bij de keuze voor te participeren in een verbonden partij hanteert het college het besliskader aangaan verbonden partij 3. Een verbonden partij geschiedt op basis van een door het college goedgekeurd businessplan van de verbonden partij waarin is opgenomen: - inzicht in het risicoprofiel van de businesscase om de mate van risicobereidheid door College en Raad transparant in de besluitvorming te laten meewegen; - verbinden van de verschillende rollen, die aan de orde zijn bij verbonden partijen (aandeelhouder, verhuurder vastgoed, subsidierelatie) en de rolvastheid die dat vraagt, maar ook bij de behandeling van stukken in het college de samenhang tussen de thema s die verbonden zijn aan deze rollen te bespreken, onder meer ter voorkoming van een verhoogd (financieel) risico voor de gemeente. 4. Bij de oprichting van elke nieuwe BV of NV weegt de gemeente telkenmale af of het wenselijk is om one-tier board in te stellen in plaats van een RvC. In de bestuurlijke besluitvorming wordt hier specifiek aandacht aan besteed. Ten aanzien van bestaande verbonden partijen, wil de gemeente de situatie vooralsnog handhaven. 5. De gemeente hanteert een benoemingenbeleid gericht op (her)benoeming van kwalitatief hoogwaardige bestuurders en commissarissen (in beginsel buitenstaanders). 6. Bij de oprichting van en deelneming in private rechtspersonen mag het college in de regel volstaan met het toezenden van het ontwerpbesluit aan de commissie Financiën en Bestuur. B. Uitgangspunten met betrekking tot het beheer 7. Uitgangspunt voor goed bestuur is de Code Corporate Governance. Daar waar er sprake is van branche gerelateerde Codes waaronder de cultuursector, worden deze aanvullend toegepast. 8. Aan het begin van elke collegeperiode maken wij inzichtelijk hoe wij de eigenaars- en opdrachtgeversrol inrichten en verbinden. Een functiescheiding ten aanzien van de eigenaarsrol en de opdrachtgeversrol is daarbij vertrekpunt. 10 gemeente Eindhoven

11 9. Bij de uitoefening van haar rol in de verbonden partij stelt de gemeente zich als actief aandeelhouder op. 10. Bestuurders, commissarissen, medewerkers en externe inhuurkrachten worden ordentelijk betaald. Ordentelijk betekent: evenwichtig, consistent, transparant, maatschappelijk verantwoord, passend bij de functie en niet exorbitant. 11. Indien de gemeente, rechtstreeks dan wel als aandeelhouder, gerechtigd is een bestuurder van een vennootschap te benoemen of voor te dragen, geschiedt de benoeming of voordracht door het college. 12. Als bestuurder van een BV, NV, stichting of coöperatieve vereniging kan niet worden benoemd of voorgedragen een lid van het college of een lid van de gemeenteraad. In uitzonderlijke gevallen kan een ambtenaar worden benoemd of voorgedragen. 13. In de statuten van de verbonden partij en de tekst van de gemeenschappelijke regeling dient te worden bepaald dat de goedkeuring van de AvA respectievelijk het algemeen bestuur van de gemeenschappelijke regeling is vereist voor koersbepalende besluiten van het bestuur en besluiten tot investeringen en andere uitgaven boven een door de verbonden partij vast te stellen plafond. 14. Hoofdregel is dat alleen gekwalificeerde buitenstaanders als kandidaatcommissaris worden voorgedragen. Met uitzondering van bestuurders van gemeenschappelijke regelingen, geldt dit beleidsuitgangspunt eveneens voor bestuurders. 15. De voordracht of de benoeming van commissarissen of toezichthouders in de RvC of de RvT geschiedt op basis van een door en voor de RvC of RvT en zijn individuele commissarissen opgestelde profielschets. Een commissaris of toezichthouder kan maximaal twee periodes van elk vier jaar zitting hebben in een RvC of RvT. 16. In de statuten van stichtingen en coöperatieve verenigingen en de tekst van de gemeenschappelijke regeling dienen bepalingen over het beloningsbeleid te worden opgenomen. 17. Een bestuurder (of commissaris) die in een situatie raakt waarin het behartigen van de belangen van de verbonden partij in ernstige mate conflicteert met zijn bestuurlijk of ambtelijk functioneren, meldt dit aan het college. Hij onthoudt zich van deelname aan de beraadslaging en de besluitvorming. 18. De gemeente wordt in de AvA en de ALV van verbonden partijen vertegenwoordigd door de portefeuillehouder die verantwoordelijk is voor verbonden partijen. 19. De gemeentelijke vertegenwoordiger in stichtingsbesturen houdt zo goed mogelijk rekening met het publieke, gemeentelijk belang. 20. Er is een centraal gepositioneerd Deelnemingenoverleg, het Team Verbonden partijen. Dit team bewaakt en verbindt de financieel, juridische, bestuurlijke, organisatorische en de beleidsinhoudelijke aspecten. gemeente EIndhoven 11

12 21. Periodiek (jaarlijks) vindt een onderzoek plaats naar de risico s die de gemeente loopt bij het deelnemen in verbonden partijen. Hierbij wordt tevens de vraag meegenomen of de verbonden partij nog ondersteunend is aan de actuele doelstellingen van de gemeente en of de gekozen vorm nog passend is bij de positie van de verbonden partij. 22. De gemeente bevordert maatschappelijk verantwoord ondernemen bij de verbonden partijen. Onderdeel hiervan is in ieder geval social return. 23. De gemeente stelt ten aanzien van het eigen vermogen bij de verbonden partijen als uitgangspunten dat de verbonden partij als organisatie zelf verantwoordelijk is voor een inventarisatie van de bedrijfsrisico s van de onderneming, en de vertaalslag ervan naar de omvang van het eigen vermogen. De accountant van de verbonden partij dient de aannemelijkheid van het benodigd eigen vermogen vast te stellen. 24. Bij de begrotingen van gemeenschappelijke regelingen gelden de volgende uitgangspunten: b vooraf de (taakstellende) financiële randvoorwaarden per gemeenschappelijke regeling (bijvoorbeeld bezuiniging of indexering) meegeven aan de portefeuillehouders; b de (financiële) uitgangspunten voor nieuwe ontwerpbegroting van een gemeenschappelijke regeling transparant in beeld laten brengen; b de consequenties van een nieuwe ontwerpbegroting van een gemeenschappelijke regeling laten doorrekenen naar bijvoorbeeld tarieven. Onderdeel C. Uitgangspunten met betrekking tot beëindiging verbonden partij 25. De verbonden partij wordt beëindigd indien de doelstellingen zijn bereikt en het publiek belang is verwezenlijkt. Onderdeel D. Actualisatie Deelnemingenbeleid 26. Elke vier jaar wordt het beleid geactualiseerd. 12 gemeente Eindhoven

13 Deel III Toelichting op beleidsuitgangspunten Onderdeel A: aangaan verbonden partij 1. Het behartigen van publieke belangen met verbonden partijen De gemeente neemt alleen deel in verbonden partijen, indien de activiteiten die de verbonden partij gaat verrichten, een publiek belang betreffen. De term publiek belang is geen vastomlijnd begrip. Het is een begrip waarvan de inkleuring voorbehouden is aan de politiek. De overheid heeft verschillende middelen om een publiek belang te behartigen. Zij kan dit doen door middel van wet- en regelgeving. Daarnaast is het mogelijk om via een subsidie of een overeenkomst ervoor te zorgen dat continuïteit van publieke belangen blijft geborgd. De overheid kan ook met verbonden partijen die continuïteit van publieke belangen borgen. In dat geval gebruikt de overheid dus een op afstand geplaatste zelfstandige of verzelfstandigde organisatie om het publiek belang te behartigen. Schematisch: Samenwerkingsvormen (blauw) De Gemeentewet zegt dat het college slechts besluit tot de oprichting van en de deelneming in stichtingen, maatschappen, vennootschappen, verenigingen, coöperaties en onderlinge waarborgmaatschappijen, indien dat in het bijzonder aangewezen moet worden geacht voor de behartiging van het daarmee te dienen openbaar belang. In de Gemeentewet lijkt een voorkeur voor de gebruikmaking van het publieke instrument te liggen (zie onderstreping) 5. 5 Soms schrijft de wet een verbonden partij voor (bijvoorbeeld artikel 9 Wet Veiligheidsregio s waarin staat dat de college s een gemeenschappelijke regeling met openbaar lichaam treffen genaamd: veiligheidsregio). gemeente EIndhoven 13

14 Wij zijn echter van mening dat dit niet strookt met de dagelijkse praktijk. Die praktijk van gemeenten is dat er geen hiërarchie is in de keuze van het instrument. Bij een veranderende rol van de overheid en de maatschappij en gelet op het bijzondere karakter van de Brainportregio welk karakter wordt gekenmerkt door samenwerking tussen overheid, kennisinstellingen, bedrijfsleven en burgers- menen wij dat de keuze van het instrument (zie schema samenwerkingsrelaties) om die samenwerking vorm te geven afhankelijk is van de specifieke casus. Wij hebben daarbij geen voorkeur voor publiekrechtelijke instrumenten boven privaatrechtelijke instrumenten. Hoe dan ook, de belangrijkste vraag die gesteld moet worden is of sprake is van de uitvoering van een taak van publiek belang? Indien deze vraag ontkennend wordt beantwoord, dan is er voor gemeentelijke bemoeienis geen plaats. Is deze vraag bevestigend beantwoord dan komt de vraag aan de orde op welke manier de overheid dat publieke belang het beste kan behartigen. Het antwoord op deze vraag is zoals gezegd- sterk afhankelijk van de specifieke casus. Omstandigheden die afgewogen kunnen worden zijn: doelmatigheid, efficiëncy, slagkracht, effectiviteit, gewenste democratische controle,klantgerichtheid, minder begrotingsschokken, samenwerking, zeggenschap en invloed. Soms kan volstaan worden met het sluiten van een overeenkomst of het aangaan van een subsidierelatie om publieke doelen te bereiken. In andere gevallen ligt het meer voor de hand om te kiezen voor een verbonden partij. Dit laatste zal zich vooral voordoen als er sprake is van zogenaamde niet-contracteerbare dynamische publieke belangen. Niet-contracteerbare publieke belangen laten zich moeilijk vastleggen in een subsidierelatie of een overeenkomst. Er is een noodzaak voor samenwerking en voor meer op maat gesneden vormen van zeggenschap. Een voorbeeld hiervan is de triple helix samenwerking die tot uitdrukking komt in Brainport Development B.V. Het behoud van deze triple helix samenwerking is niet of zeer moeilijk vast te leggen in meer statische instrumenten als wetgeving, een contract of een subsidierelatie. Het afwegingskader samenwerking en het besliskader aangaan verbonden partijen geven de belangrijkste stappen en vragen weer. Deze kaders zijn als bijlage 1 en 2 aan deze nota gehecht. 14 gemeente Eindhoven

15 2. Samenwerking met andere gemeenten/overheden De samenwerking met andere gemeenten/overheden neemt een bijzondere plaats in. Net als veel andere gemeenten werkt Eindhoven met een groot aantal overheden en private partijen samen. Voor een belangrijk deel krijgt deze vorm in formele en informele samenwerkingsverbanden. De afgelopen jaren is de samenwerking van gemeenten in heel Nederland alsmaar toegenomen. Belangrijke aanleiding voor deze toenemende samenwerking is de verzwaring van het gemeentelijk takenpakket door een groot aantal decentralisaties van rijkstaken. Omdat dit veelal gepaard gaat met efficiencykortingen en dus beperktere financiële middelen, is het bundelen van krachten een natuurlijke reactie. Tegelijkertijd worden de wettelijke en professionele kwaliteitseisen waaraan gemeenten moeten voldoen trendmatig hoger. Ook verwachten burgers een hogere kwaliteit aan dienstverlening en service. Dit is tevens een belangrijke aanleiding voor toenemende samenwerking. In dit verband rijst de vraag of de gemeente, wanneer zij de samenwerking tussen (uitsluitend) publieke partijen wil vormgeven in een verbonden partij, er een ander afwegingskader geldt dan wanneer er private of semiprivate partners bij zijn betrokken. In beginsel geldt naar onze mening geen ander afwegingskader: is er sprake van een publiek belang en, zo ja, op welke wijze kan dit publiek belang het meest doelmatig worden uitgevoerd. Onderdeel B: beheer van verbonden partijen 3. Sturing en verantwoording Wij beseffen dat, wanneer de gemeente gaat deelnemen in een verbonden partij, de aard en wijze van sturing en verantwoording afleggen (democratische controle) verandert. Dit is inherent aan de keuze om publieke belangen met op afstand geplaatste verbonden partijen te realiseren. Het is dan zaak de governance (voor een uitleg van dit begrip: zie hierboven) goed en bij de oprichting te regelen (bijvoorbeeld in de statuten of de tekst van de gemeenschappelijke regeling). In het duale stelsel is een scheiding aangebracht tussen raad en college. De raad heeft een kaderstellende en controlerende taak en het college een besturende en uitvoerende taak. De uitvoering vindt feitelijk plaats door de ambtelijke organisatie en de daaraan verbonden partijen. Het college krijgt bij de verbonden partij een vergelijkbare rol, als de raad heeft ten opzichte van het college. De gemeente is eigenaar van de verbonden partij en in die gemeente EIndhoven 15

16 hoedanigheid heeft zij in de verbonden partij een kaderstellende en controlerende rol en staat zij meer afstand bij de uitvoeringstaken van de verbonden partij. Schematisch weergegeven: RAAD COLLEGE VERBONDEN PARTIJ (Let op: de raad stuurt het college en niet de verbonden partij) Richting de verbonden partij stelt het college (door tussenkomst van de ambtelijke organisatie) kaders voor de uitvoering. De wijze waarop het college beheersmatig stuurt op de verbonden partij, is van invloed op de realisatie van gemeentelijke doelen en op de wijze waarop de raad hierover verantwoording ontvangt. Het zijn de (beheersmatige) afspraken tussen college en verbonden partij over verantwoordingsinformatie, die bepalen hoe de verantwoording van de verbonden partij over de te bereiken gemeentelijke doelen er uitziet. De verantwoordingsinformatie die de raad (van het college) ontvangt, bepaalt in veel gevallen de raadsperceptie over de verbonden partij. Op basis van de ontvangen informatie onder meer in de paragraaf verbonden partijen (begroting en jaarrekening), vindt de raad de deelname in de verbonden partij al of niet passen en oordeelt over de wijze waarop het college de verbonden partij aanstuurt. Dat maakt het voor de raad van groot belang dat de algemene kaders over sturing en beheersing van verbonden partijen (deelnemingenbeleid) adequaat zijn ingericht. Het vorenstaande ligt genuanceerder bij gemeenschappelijke regeling waarin raadsbevoegdheden zijn ondergebracht. Daarbij is sprake van vertegenwoordiging in het algemeen bestuur en het dagelijks bestuur van de gemeenschappelijke regeling door leden van de raad. Bij dergelijke gemeenschappelijke regelingen is er een rechtstreekse informatie- en verantwoordingslijn Sturing als eigenaar of als opdrachtgever De gemeente dient vanuit haar verantwoordelijkheid voor het totale resultaat van het hele netwerk als publieke regisseur de onderlinge relatie met verbonden partijen 6 Artikel 16 Wet gr 16 gemeente Eindhoven

17 zodanig in te richten, dat elke partij een optimale bijdrage levert aan het eindresultaat 7. Een belangrijke factor bij de inrichting van de regiefunctie is de organisatorische scheiding van de gemeentelijke rollen: enerzijds als eigenaar en anderzijds als opdrachtgever van de verbonden partij. De gemeente heeft als eigenaar er belang bij dat de continuïteit van de organisatie stabiel is en dat deze dus geen structureel verlies lijdt. Hiervoor zijn goede bedrijfsvoering, voldoende omzet, kostenbeheersing, marketing en innovatie nodig. Dit zijn allemaal beheersmatige aspecten die de efficiency van de op afstand gezette taak raken. Vanuit de opdrachtgeverrol wil de gemeente de kwaliteit, aard en omvang van de dienstverlening (welke een directe relatie heeft met het publiek belang) borgen. Dit zijn beleidsmatige aspecten. Ze raken de effectiviteit van de uitvoering van de op afstand gezette taak. Tussen deze rollen en aspecten kan een spanningsveld ontstaan. In het bijzonder indien de opdrachtgeverrol wordt ingevuld met een overeenkomst of subsidie. Wij zijn bijvoorbeeld bij het Muziekcentrum N.V. en het Parktheater N.V. vanuit meerdere rollen betrokken (eigenaar/aandeelhouder, subsidieverlener, vastgoedverhuurder). Beheersmatige en beleidsmatige aspecten kunnen hier door elkaar gaan lopen. Onze rol in Eindhoven Airport N.V. is echter voornamelijk een beheersmatige rol met ook een stevige aandacht voor het strategische karakter van deze verbonden partij. Bij gemeenschappelijke regelingen zijn beheersmatige en beleidsmatige aspecten echter niet goed te scheiden. Dit is het gevolg van de specifieke aard van de rechtsvorm gemeenschappelijke regeling. Het is zaak om de governance en het eigene van de diverse rollen inzichtelijk te maken en richting de verbonden partij duidelijk en transparant zijn hoe wij de diverse rollen invullen en verbinden. Wij zullen daarom aan het begin van elke collegeperiode inzichtelijk maken hoe wij met de diverse rollen omgaan. Een functiescheiding ten aanzien van de eigenaarsrol (wethouder Financiën en Bestuur) en de opdrachtgeverrol (wethouder betreffende beleidsterrein) is daarbij vertrekpunt. 3.2 Sturing en verantwoording binnen privaatrechtelijke rechtspersonen Een privaatrechtelijke rechtspersoon kent organen. Deze organen zijn de AvA (bij BV s en NV s) en de ALV (bij verenigingen en coöperatieve verenigingen). Dit zijn de hoogste organen binnen de privaatrechtelijke rechtspersonen. De aandeelhouders en de leden zijn de eigenaren van de verbonden partij 8. 7 Bij een minderheidsbelang is de sturing afhankelijk van de wijze waarop de andere stakeholders hun zeggenschap en rol invullen 8 Voor stichtingen geldt wettelijk gezien een ledenverbod. De stichting heeft een monistisch karakter gemeente EIndhoven 17

18 Daarnaast kennen privaatrechtelijke rechtspersonen een bestuur en, in sommige gevallen 9, een RvC of RvT. Aan de AvA en de ALV behoort, binnen de door de wet en de statuten gestelde grenzen, alle bevoegdheid die niet aan het bestuur of aan anderen is toegekend. Het bestuur en de RvC verschaffen de AvA alle verlangde inlichtingen, tenzij een zwaarwegend belang zich daartegen verzet. In zekere zin kan worden gesteld dat de AvA en de ALV als uiteindelijke eigenaren van de verbonden partij de uiteindelijke macht hebben. Wat de AvA en de ALV echter niet mogen, is zich begeven op het terrein van het bestuur van de verbonden partij. Als het gaat om de invulling van de verhoudingen tussen de organen van verbonden partijen, hanteren wij zo veel als mogelijk de Corporate Governance Code 10 of een eventuele sectorspecifieke governance code. Hoewel deze Code is geschreven voor beursgenoteerde vennootschappen, kunnen de principes en best practices in die Code grotendeels ook worden toegepast bij andere rechtspersonen. De verhouding tussen de vennootschap en haar werknemers(vertegenwoordigers) is elders geregeld. Dit neemt niet weg dat bij de naleving van de Code in het kader van de integrale weging van alle betrokken belangen ook belangen van werknemers dienen te worden meegewogen. 3.3 Sturing en verantwoording binnen publiekrechtelijke rechtspersonen De gemeenschappelijke regeling kent een viertal verschijningsvormen: de zogeheten lichte regeling (bestuursovereenkomst), het gemeenschappelijke orgaan, de centrumgemeente constructie en het openbaar lichaam. De veelheid van vormen maken het mogelijk de zwaarte van het organisatorisch verband af te stemmen op de aard van de gezamenlijk te behartigen taken. Ook komen combinaties van varianten voor. We beperken ons uitsluitend tot de uitwerking van het openbaar lichaam, omdat deze als juridische rechtsvorm voor deze nota relevant is. Alleen deze rechtsvorm heeft zelfstandige rechtspersoonlijkheid en wordt aangemerkt als verbonden partij. Deze gemeenschappelijke regeling kent drie organen: het algemeen bestuur, het dagelijks bestuur en de voorzitter. Het algemeen bestuur staat aan het hoofd van het openbaar lichaam. De voorzitter is tevens voorzitter van het algemeen en van het dagelijks bestuur. Het algemeen bestuur van een openbaar lichaam, ingesteld bij een regeling die is getroffen of mede is getroffen door gemeenteraden, bestaat uit leden, die per deelnemende gemeente door de raad uit zijn midden, en uit de wethouders worden aangewezen. 9 In sommige gevallen schrijft de wet een toezichthoudend orgaan voor bijvoorbeeld bij grote vennootschappen. Soms is het de keuze van een verbonden partij om een toezichthoudend orgaan in te stellen. 10 Voor meer informatie: commissiecorporategovernance.nl 18 gemeente Eindhoven

19 De regeling houdt bepalingen in over de wijze waarop het dagelijks bestuur en een of meer leden daarvan aan het algemeen bestuur de gevraagde inlichtingen verstrekken. De regeling houdt tevens bepalingen in over de wijze waarop de leden van het dagelijks bestuur door het algemeen bestuur ter verantwoording kunnen worden geroepen. 3.4 Sturing als eigenaar via stemrecht binnen verbonden partijen Naast beïnvloeding door meepraten en meedenken, vindt zeggenschap binnen verbonden partijen door uitoefening van het stemrecht. Dit stemrecht wordt uitgeoefend in de organen van de verbonden partij. Het kapitaal van de BV en NV is verdeeld in aandelen. Er zijn verschillende soorten aandelen: normale aandelen, prioriteitsaandelen, preferente aandelen en letteraandelen. Het soort aandeel bepaalt de mate van zeggenschap. Bij de vereniging en de coöperatieve vereniging heeft elk lid van de vereniging in beginsel één stem. De statuten kunnen echter een afwijkende regeling bevatten. Bij stichtingen wordt het stemrecht uitgeoefend in het bestuur. Elk bestuurslid heeft één stem, tenzij in de statuten anders wordt bepaald. Bij een gemeenschappelijke regeling is het stemrecht geregeld in de tekst van de regeling. Elk lid heeft in de regel één stem, tenzij in de regeling een andere stemverhouding is overeengekomen. Het verdelen van zeggenschap is maatwerk en hangt er in hoge mate vanaf over welke onderwerpen de gemeente zeggenschap wil uitoefenen. Wij vinden wel dat wanneer de gemeente een groot financieel belang heeft binnen een verbonden partij het stemrecht in beginsel wordt bepaald naar rato van de financiële inbreng (en het daarmee gepaard gaande financiële risico). Bij BV s en NV s kan dit worden bereikt door meer aandelen of aandelen van een bijzondere soort te nemen. Bij verenigingen, coöperatieve verenigingen en gemeenschappelijke regelingen kan dit worden bereikt door in de statuten of in de gemeenschappelijke regeling hierover bepalingen op te nemen. 3.5 Sturing en tegenstrijdig belang bij vertegenwoordiging in privaatrechtelijke verbonden partijen De vraag op welke wijze en in welke omvang wij ons willen (en ook mogen) inlaten met het beleid van de verbonden partij en de wijze waarop wij daarop toezicht kunnen uitoefenen is niet alleen een vraag die zich langs de lijn van de verbonden partij zelf laat beantwoorden. Evenzeer gaat het om (gedrags)regels die verbonden zijn aan het ambt of de functie van de gemeentelijke functionarissen. Het verlangt van onszelf vooral (aanvullende) waarborgen om rolconflicten of discussies over functievermenging te voorkomen. Is vertegenwoordiging geïndiceerd, dan is gemeente EIndhoven 19

20 vervolgens de uitspraak van belang welke functionaris de gemeente dan vertegenwoordigt en welk besluitvormingsproces ten behoeve van de vertegenwoordiging van het gemeentelijke standpunt in de deelneming doorlopen moet worden (procesbeschrijving). Het voorkomen van rolconflicten en discussies over functievermenging vraagt telkens van ons om een risicoanalyse vooraf. Een dergelijke analyse is nodig op het punt van de (beoogde) relatie met de verbonden partij zelf als ook wie de gemeente daarin vertegenwoordigt. Zo kunnen rolconflicten zich gauw voordoen bij verbonden partijen, waarmee tevens een structurele subsidierelatie of anderszins financiële relatie bestaat. Maar eveneens is bezinning op het voorgestane publieke belang van de verbonden partij nodig: rechtvaardigt deze überhaupt gemeentelijke vertegenwoordiging? Zijn er bovendien geen betere methoden of instrumenten voorhanden om het gemeentelijke belang te dienen? En, heeft deze vertegenwoordiging wel voldoende toegevoegde waarde? Tot slot, op het niveau van de functionaris zelf, verdient de vraag beantwoording of de vertegenwoordiging een onverenigbaarheid van functies oplevert? In onze opvatting wordt met de goede beantwoording van al deze vragen rolconflicten of discussies over functievermenging zoveel mogelijk voorkomen. Reden waarom wij deze in een beslisschema hebben vervat en als leidraad hanteren om verantwoord te komen tot een besluit tot gemeentelijke vertegenwoordiging in een verbonden partij. Dit besliskader is als bijlage 3 bijgevoegd. Bij aanvang van elke nieuwe collegeperiode wordt de gemeentelijke vertegenwoordiging aan de hand van het besliskader opnieuw tegen het licht gehouden. Wij gaan ervan uit dat in het bestuur van een verbonden partij nooit gemeentelijke bestuurders kunnen zitten. Bij uitzondering, bijvoorbeeld bij PPS-constructies, is het mogelijk dat ambtenaren plaatsnemen in het bestuur. Verder benoemen wij in beginsel alleen gekwalificeerde buitenstaanders kunnen plaatsnemen. Indien van dit beginsel wordt afgeweken, dan dient dit middels een raadsvoorhangbrief aan de raadscommissie te worden voorgelegd. Achterliggende gedachte is het voorkomen van rolvermenging en tegenstrijdige belangen. 4. Taken en verantwoordelijkheden toezichthouders Taken De taak van de RvC is: toezicht houden op het beleid van het bestuur en op de algemene gang van zaken in de rechtspersoon en de daarmee verbonden onderneming en adviseren van het bestuur. De statuten van een vennootschap kunnen aanvullende bepalingen bevatten. Voor stichtingen is een raad van toezicht niet wettelijk geregeld. In de statuten van de stichting kan echter een bepaling worden opgenomen dat de stichting een raad 20 gemeente Eindhoven

Dit reglement is opgesteld en vastgesteld ingevolge artikel 5.5. van de statuten van Stichting Vocallis.

Dit reglement is opgesteld en vastgesteld ingevolge artikel 5.5. van de statuten van Stichting Vocallis. BESTUURSREGLEMENT Vastgesteld door het bestuur op 6 mei 2015. Hoofdstuk I. Algemeen. Artikel 1. Begrippen en terminologie. Dit reglement is opgesteld en vastgesteld ingevolge artikel 5.5. van de statuten

Nadere informatie

REGLEMENT VOOR DE RAAD VAN COMMISSARISSEN VAN SOURCE GROUP N.V. (de Vennootschap ) Vastgesteld door de raad van commissarissen

REGLEMENT VOOR DE RAAD VAN COMMISSARISSEN VAN SOURCE GROUP N.V. (de Vennootschap ) Vastgesteld door de raad van commissarissen REGLEMENT VOOR DE RAAD VAN COMMISSARISSEN VAN SOURCE GROUP N.V. (de Vennootschap ) Vastgesteld door de raad van commissarissen Versie 1.1 dd. 15 januari 2014 Artikel 1 - Algemene taak 1.1 De raad van commissarissen

Nadere informatie

samenwerking regie verbonden partijen

samenwerking regie verbonden partijen Geacht raadslid, U bepaalt de hoofdlijnen van het beleid. U controleert het college. U vertegenwoordigt daarin de inwoners van Delft. Geen gemakkelijke taak. Vraagstukken zijn vaak niet binnen de eigen

Nadere informatie

4. Bij voorkeur zal de raad van toezicht van Stichting P60 bij de werving van nieuwe toezichthouders buiten het eigen netwerk zoeken.

4. Bij voorkeur zal de raad van toezicht van Stichting P60 bij de werving van nieuwe toezichthouders buiten het eigen netwerk zoeken. REGLEMENT RAAD VAN TOEZICHT Opgesteld door de voorzitter op 25.03.2013 Vastgesteld door de raad van toezicht op: 27.05.2013 te Amstelveen HOOFDSTUK I. ALGEMEEN Artikel 1. Begrippen en terminologie Dit

Nadere informatie

Nr. 2011009348. Actielijst Nota Verbonden Partijen Bloemendaal 2011-2015

Nr. 2011009348. Actielijst Nota Verbonden Partijen Bloemendaal 2011-2015 1 Nr. 2011009348 Actielijst Nota Verbonden Partijen Bloemendaal 2011-2015 1. Deze nota is bedoeld als basis voor concrete voorstellen. Daartoe is het gewenst dat de betrokken raadscommissie regelmatig,

Nadere informatie

REGLEMENT VAN DE RAAD VAN COMMISSARISSEN VAN BEVER HOLDING N.V.

REGLEMENT VAN DE RAAD VAN COMMISSARISSEN VAN BEVER HOLDING N.V. REGLEMENT VAN DE RAAD VAN COMMISSARISSEN VAN BEVER HOLDING N.V. Definities de Vennootschap de RVC de voorzitter Directie : Bever Holding N.V. : De raad van commissarissen van de vennootschap : De voorzitter

Nadere informatie

Directiestatuut. Waterleidingmaatschappij Drenthe

Directiestatuut. Waterleidingmaatschappij Drenthe Directiestatuut Waterleidingmaatschappij Drenthe Inhoud Directiestatuut van de NV Waterleidingmaatschappij Drenthe Artikel 1 Definities 3 Artikel 2 Inleiding 3 Artikel 3 Taken van de directie 3 Artikel

Nadere informatie

Nota Verbonden Partijen

Nota Verbonden Partijen Nota Verbonden Partijen 1 2 Inhoud 1 Visie 5 1.1 Visie en doelstellingen 6 2 Wettelijk kader 7 2.1 2.2 2.3 Wettelijk kader Indeling verbonden partijen Beleidsruimte 8 8 9 3 Beleid 11 3.1 3.2 3.3 3.4 3.5

Nadere informatie

Het Algemeen Bestuur van de Gemeenschappelijke Regeling Veiligheidsregio Fryslân

Het Algemeen Bestuur van de Gemeenschappelijke Regeling Veiligheidsregio Fryslân Het Algemeen Bestuur van de Gemeenschappelijke Regeling Veiligheidsregio Fryslân gelet op: - artikel 24 van de Wet Gemeenschappelijke Regelingen; - artikel 17 van de Gemeenschappelijke Regeling Veiligheidsregio

Nadere informatie

HEIJMANS N.V. REGLEMENT AUDITCOMMISSIE

HEIJMANS N.V. REGLEMENT AUDITCOMMISSIE HEIJMANS N.V. REGLEMENT AUDITCOMMISSIE Vastgesteld door de RvC op 10 maart 2010 1 10 maart 2010 INHOUDSOPGAVE Blz. 0. Inleiding... 3 1. Samenstelling... 3 2. Taken en bevoegdheden... 3 3. Taken betreffende

Nadere informatie

Corporate governance code Caparis NV

Corporate governance code Caparis NV Corporate governance code Caparis NV De brancheorganisatie sociale werkgelegenheid en arbeidsintegratie Cedris heeft in het voorjaar van 2010 een branchecode aangenomen. In de inleiding van deze branchecode

Nadere informatie

Nr. 2011-046 Houten, 30 augustus 2011

Nr. 2011-046 Houten, 30 augustus 2011 Raadsvoorstel Nr. 2011-046 Houten, 30 augustus 2011 Onderwerp: Wijzigen bestuursmodel Stichting Openbaar Onderwijs Houten Beslispunten: 1. In te stemmen met de invoering van een College van Bestuur met

Nadere informatie

Profielschets Raad van Commissarissen

Profielschets Raad van Commissarissen Profielschets Raad van Commissarissen Vastgesteld door de Raad van Commissarissen op 18 maart 2009 en laatstelijk gewijzigd in 2014. 1. Doel profielschets 1.1 Het doel van deze profielschets is om uitgangspunten

Nadere informatie

Code Goed Bestuur in het Primair Onderwijs (versie 2012)

Code Goed Bestuur in het Primair Onderwijs (versie 2012) Code Goed Bestuur in het Primair Onderwijs (versie 2012) I. Algemene bepalingen Artikel 1 - Begripsbepalingen In deze code wordt verstaan onder: a) Wet: de Wet op het Primair Onderwijs dan wel de Wet op

Nadere informatie

Specifiek Kader Gemeenschappelijke Regeling Veiligheidsregio Gelderland-Zuid

Specifiek Kader Gemeenschappelijke Regeling Veiligheidsregio Gelderland-Zuid Specifiek Kader Gemeenschappelijke Regeling Veiligheidsregio Gelderland-Zuid Gemeente Nijmegen Opgesteld door: Afdeling Veiligheid, Koen Delen Laatst geactualiseerd: 18 december 2011 Uiterste datum volgende

Nadere informatie

REGLEMENT VOOR DE AUDIT, COMPLIANCE EN RISICO COMMISSIE VAN PROPERTIZE B.V.

REGLEMENT VOOR DE AUDIT, COMPLIANCE EN RISICO COMMISSIE VAN PROPERTIZE B.V. REGLEMENT VOOR DE AUDIT, COMPLIANCE EN RISICO COMMISSIE VAN PROPERTIZE B.V. Datum: 11 mei 2015 Artikel 1. Definities AvA: Commissie: Reglement: RvB: RvC: Vennootschap: de algemene vergadering van aandeelhouders

Nadere informatie

REGLEMENT VAN ORDE VOOR DE VERGADERINGEN EN ANDERE WERKZAAMHEDEN VOOR DE RAAD VAN COMMISSARISSEN VAN BERKEL MILIEU NV

REGLEMENT VAN ORDE VOOR DE VERGADERINGEN EN ANDERE WERKZAAMHEDEN VOOR DE RAAD VAN COMMISSARISSEN VAN BERKEL MILIEU NV REGLEMENT VAN ORDE VOOR DE VERGADERINGEN EN ANDERE WERKZAAMHEDEN VOOR DE RAAD VAN COMMISSARISSEN VAN BERKEL MILIEU NV Artikel 1. Begripsbepalingen De raad: De Raad van Commissarissen zoals bedoeld in artikel

Nadere informatie

Overzicht van de afwijkingen van PGGM N.V. ten opzichte van de Nederlandse Corporate Governance Code

Overzicht van de afwijkingen van PGGM N.V. ten opzichte van de Nederlandse Corporate Governance Code Overzicht van de afwijkingen van PGGM N.V. ten opzichte van de Nederlandse Corporate Governance Code De Nederlandse Corporate Governance Code ( Code ) is van toepassing op alle Nederlandse beursgenoteerde

Nadere informatie

Best Practice-bepalingen 0.1 Met enige regelmaat wordt een zorgvuldige analyse gemaakt van het gewenste besturingsmodel.

Best Practice-bepalingen 0.1 Met enige regelmaat wordt een zorgvuldige analyse gemaakt van het gewenste besturingsmodel. Bijlage Code Cultural Goverance: Principes en uitwerkingen Nummer Principe De organen van de culturele instelling zijn verantwoordelijk voor de keuze van het besturingsmodel en de naleving van deze code.

Nadere informatie

Verbindingenstatuut Stichting Wonen Zuid

Verbindingenstatuut Stichting Wonen Zuid Verbindingenstatuut Stichting Wonen Zuid Vastgesteld door bestuurder op d.d. 10-3-2015 Goedgekeurd door Raad van Commissarissen op d.d. 26-03-2015 INHOUD VERBINDINGENSTATUUT 1. INLEIDING... 2 1.1 INTERNE

Nadere informatie

De Raad van Toezicht voert tenminste jaarlijks met de Raad van Bestuur een functionering en beoordelingsgesprek. (in de maand september)

De Raad van Toezicht voert tenminste jaarlijks met de Raad van Bestuur een functionering en beoordelingsgesprek. (in de maand september) TAKEN EN BEVOEGDHEDEN RAAD VAN TOEZICHT ALERIMUS 1. Taak en werkwijze: De Raad van Toezicht heeft tot taak toezicht te houden op het besturen door de Raad van Bestuur en op de algemene gang van zaken in

Nadere informatie

Hoofdlijnen Corporate Governance Structuur

Hoofdlijnen Corporate Governance Structuur Hoofdlijnen Corporate Governance Structuur 1. Algemeen Deugdelijk ondernemingsbestuur is waar corporate governance over gaat. Binnen de bedrijfskunde wordt de term gebruikt voor het aanduiden van hoe een

Nadere informatie

PROFIELSCHETS RVC ALLIANDER N.V.

PROFIELSCHETS RVC ALLIANDER N.V. BIJLAGE B BIJ DE TOELICHTING OP DE AGENDA VOOR DE EERSTE ALGEMENE VERGADERING VAN AANDEELHOUDERS VAN ALLIANDER N.V. TE HOUDEN OP 12 MEI 2011 PROFIELSCHETS RVC ALLIANDER N.V. 1. OMVANG EN SAMENSTELLING

Nadere informatie

2) Instemmen met de benoeming van de voorgedragen leden van de Raad van Toezicht van de Stichting openbaar onderwijs Marenland;

2) Instemmen met de benoeming van de voorgedragen leden van de Raad van Toezicht van de Stichting openbaar onderwijs Marenland; Gemeente Appingedam Raadsvoorstel Raadsagenda d.d.: 14 maart 2016 Voorstel nummer : 8 Behandelend ambtenaar : Willem van der Oest Telefoonnummer : 0596 691194 E-mailadres : w.vanderoest@appingedam.nl Portefeuillehouder

Nadere informatie

Rv. nr.: B&W-besluit d.d.: 5-2-2013 B&W-besluit nr.: 13.0096. Aanleiding: Actualisering van het in 2005 vastgestelde beleidskader Verbonden Partijen

Rv. nr.: B&W-besluit d.d.: 5-2-2013 B&W-besluit nr.: 13.0096. Aanleiding: Actualisering van het in 2005 vastgestelde beleidskader Verbonden Partijen RAADSVOORSTEL Rv. nr.: B&W-besluit d.d.: 5-2-2013 B&W-besluit nr.: 13.0096 Naam programma +onderdeel: Algemene dekkingsmiddelen Onderwerp: Beleidskader verbonden partijen Aanleiding: Actualisering van

Nadere informatie

Governancestructuur WonenBreburg. januari 2012, geactualiseerd augustus 2015

Governancestructuur WonenBreburg. januari 2012, geactualiseerd augustus 2015 Governancestructuur WonenBreburg januari 2012, geactualiseerd augustus 2015 1 Inhoud 1. Inleiding 3 2. Bestuur 3 2.1 Taak en werkwijze 3 2.2 Rechtspositie en bezoldiging bestuur 4 2.3 Tegenstrijdige belangen

Nadere informatie

governance code kinderopvang preambule

governance code kinderopvang preambule governance code kinderopvang preambule Commissie Governance Kinderopvang in opdracht van NVTK en bdko Utrecht, oktober 2009 11 PREAMBULE Achtergrond Kinderopvangorganisaties zijn private ondernemingen

Nadere informatie

Toegepast in 2014. Principe 1. Het bestuur is verantwoordelijk voor het in acht nemen van de Governance Code Cultuur

Toegepast in 2014. Principe 1. Het bestuur is verantwoordelijk voor het in acht nemen van de Governance Code Cultuur Appendi 105 Het Nieuwe Instituut Jaarverslag Verantwoording Governance Code Cultuur Toegepast in Principe 1 Het bestuur is verantwoordelijk voor het in acht nemen van de Governance Code Cultuur De organisatie

Nadere informatie

Raadsvoorstel. Onderwerp Gemeenschappelijke Regeling Projectbureau Herstructurering Glastuinbouw en Paddenstoelenteelt Bommelerwaard

Raadsvoorstel. Onderwerp Gemeenschappelijke Regeling Projectbureau Herstructurering Glastuinbouw en Paddenstoelenteelt Bommelerwaard Gemeenteraad 25 november 2010 13 Kerkdriel, 27 september 2010 Onderwerp Gemeenschappelijke Regeling Projectbureau Herstructurering Glastuinbouw en Paddenstoelenteelt Bommelerwaard Beslispunten 1. Ingevolge

Nadere informatie

Ons kenmerk C100/05.0016522. Aantal bijlagen 1

Ons kenmerk C100/05.0016522. Aantal bijlagen 1 Directie Bestuur & Organisatie Directie Algemeen Aan de Commissie AB Korte Nieuwstraat 6 65 PP Nijmegen Telefoon (024) 329 9 Telefax (024) 329 22 92 E-mail gemeente@nijmegen.nl Postadres Postbus 905 6500

Nadere informatie

Collegebesluit. Onderwerp: herstructurering Paswerk BBV nr: 2014/426241

Collegebesluit. Onderwerp: herstructurering Paswerk BBV nr: 2014/426241 Collegebesluit Onderwerp: herstructurering Paswerk BBV nr: 2014/426241 1. Inleiding Naar aanleiding van de invoering van de Participatiewet per 1 januari 2015 hebben drie van de vijf deelnemende gemeenten

Nadere informatie

COMPLIANCE MET DE NEDERLANDSE CORPORATE GOVERNANCE CODE

COMPLIANCE MET DE NEDERLANDSE CORPORATE GOVERNANCE CODE COMPLIANCE MET DE NEDERLANDSE CORPORATE GOVERNANCE CODE Corporate Governance Novisource streeft naar een organisatiestructuur die onder meer recht doet aan de belangen van de onderneming, haar klanten,

Nadere informatie

Onderwerp: Statutenwijziging Stichting openbaar onderwijs Marenland.

Onderwerp: Statutenwijziging Stichting openbaar onderwijs Marenland. Raadsvergadering 22 februari 2016 Nr.: 10 AAN de gemeenteraad Onderwerp: Statutenwijziging Stichting openbaar onderwijs Marenland. Portefeuillehouder: Wethouder B. Schollema. Ter inzage liggende stukken:

Nadere informatie

Aan de Gemeenteraad. Raadsvoorstel nr. 694681

Aan de Gemeenteraad. Raadsvoorstel nr. 694681 meppel.nl Raadsvoorstel Agendapunt: VII/9. Meppel, 2 juni 2015 Aan de Gemeenteraad. Raadsvoorstel nr. 694681 Onderwerp: Invoering Model Raad van Toezicht Stichting Promes Voorgesteld besluit 1. In te stemmen

Nadere informatie

Profielschets Raad van Toezicht. juni 14

Profielschets Raad van Toezicht. juni 14 Profielschets Raad van Toezicht juni 14 : De Raad van Toezicht van de stichting Caransscoop is het in de statuten verankerd orgaan dat belast is met het intern toezicht op het beleid van de Bestuurder

Nadere informatie

Whitepaper Verbonden Partijen

Whitepaper Verbonden Partijen Whitepaper Verbonden Partijen Om meer aandacht te kunnen besteden aan hun kernactiviteiten zijn steeds meer lokale overheden geneigd om organisatieonderdelen te verzelfstandigen al dan niet in samenwerking

Nadere informatie

Subsidiëring Investerings- en Ontwikkelingsmaatschappij voor Noord-Nederland ten behoeve van de Drentse Participatie Maatschappij

Subsidiëring Investerings- en Ontwikkelingsmaatschappij voor Noord-Nederland ten behoeve van de Drentse Participatie Maatschappij 2004-98 Subsidiëring Investerings- en Ontwikkelingsmaatschappij voor Noord-Nederland ten behoeve van de Drentse Participatie Maatschappij Voorgestelde behandeling: - Statencommissie Bestuur, Financiën

Nadere informatie

S a t de d Ad A vi v es BV B V Kw K al a ite t i e t tva v n n same m nl n eve v n

S a t de d Ad A vi v es BV B V Kw K al a ite t i e t tva v n n same m nl n eve v n Directie Reglement Stade Advies BV Kwaliteit van samenleven Artikel 1. Structuur 1. De directie is belast met de dagelijkse leiding van de W&MD-onderneming en de door het bestuur aan de directie gedelegeerde

Nadere informatie

PROFIEL VOOR DE RAAD VAN COMMISSARISSEN EN ZIJN LEDEN

PROFIEL VOOR DE RAAD VAN COMMISSARISSEN EN ZIJN LEDEN PROFIEL VOOR DE RAAD VAN COMMISSARISSEN EN ZIJN LEDEN PROFIEL VAN DE RAAD De RvC van Pré Wonen hecht grote waarde aan het werken conform de principes van good governance, waarbij de Governance code een

Nadere informatie

REGELING AMBTELIJKE ORGANISATIE GEMEENTE HILLEGOM. Vastgesteld in vergadering van het college van de gemeente Hillegom op 5 oktober 2004, B&W nummer..

REGELING AMBTELIJKE ORGANISATIE GEMEENTE HILLEGOM. Vastgesteld in vergadering van het college van de gemeente Hillegom op 5 oktober 2004, B&W nummer.. REGELING AMBTELIJKE ORGANISATIE GEMEENTE HILLEGOM Vastgesteld in vergadering van het college van de gemeente Hillegom op 5 oktober 2004, B&W nummer.. HOOFDSTUK 1 Artikel 1 De structuur van de ambtelijke

Nadere informatie

Corporate governance. Ten aanzien van een drietal specifieke Best Practice bepalingen uit de Code doet Neways als volgt verslag:

Corporate governance. Ten aanzien van een drietal specifieke Best Practice bepalingen uit de Code doet Neways als volgt verslag: Corporate governance De Raad van Commissarissen en de Raad van Bestuur onderschrijven de belangrijkste principes van corporate governance. Goed ondernemingsbestuur is voor Neways een belangrijk uitgangspunt.

Nadere informatie

REGLEMENT DIRECTIE/RAAD VAN BESTUUR FONDS VOOR CULTUURPARTICIPATIE

REGLEMENT DIRECTIE/RAAD VAN BESTUUR FONDS VOOR CULTUURPARTICIPATIE REGLEMENT DIRECTIE/RAAD VAN BESTUUR FONDS VOOR CULTUURPARTICIPATIE Vastgesteld door het bestuur op: 4 juni 2014 Goedgekeurd door de raad van toezicht op: 4 juni 2014 HOOFDSTUK I. ALGEMEEN Artikel 1. Begrippen

Nadere informatie

Dit reglement is vastgesteld door de raad van commissarissen van Woningbouwvereniging Habeko wonen op 8 juli 2008.

Dit reglement is vastgesteld door de raad van commissarissen van Woningbouwvereniging Habeko wonen op 8 juli 2008. Bestuursreglement Dit reglement is vastgesteld door de raad van commissarissen van Woningbouwvereniging Habeko wonen op 8 juli 2008. Artikel 1 Status en inhoud van het reglement 1. Dit reglement is opgesteld

Nadere informatie

Profielschets Raad van Commissarissen Wonion

Profielschets Raad van Commissarissen Wonion Profielschets Raad van Commissarissen Wonion Uitgangspunten 1. Deze profielschets wordt gehanteerd: bij de werving en selectie van nieuwe leden van de Raad van Commissarissen; bij de discussie over de

Nadere informatie

Huishoudelijk reglement Raad van Toezicht dr. Aletta Jacobs College

Huishoudelijk reglement Raad van Toezicht dr. Aletta Jacobs College Huishoudelijk reglement Raad van Toezicht dr. Aletta Jacobs College 1. Reikwijdte van het reglement Dit reglement geeft, in aanvulling op de statutaire bepalingen, regels met betrekking tot aangelegenheden

Nadere informatie

Reglement Raad van Toezicht. Stichting Hogeschool Leiden CONCEPT 140331 ALGEMEEN

Reglement Raad van Toezicht. Stichting Hogeschool Leiden CONCEPT 140331 ALGEMEEN Reglement Raad van Toezicht Stichting Hogeschool Leiden ALGEMEEN Artikel 1. Algemene bepalingen 1. Dit reglement is het Huishoudelijk Reglement van de Raad van Toezicht, bedoeld in artikel 15 van de Statuten

Nadere informatie

Compliance- verklaring

Compliance- verklaring Compliance- verklaring 23 januari 2013 1 van 6 Inleiding Spaarnelanden en de Code Goed Bestuur Publieke Dienstverleners Spaarnelanden wenst haar governance in lijn te brengen met de laatste inzichten op

Nadere informatie

februari 2012 De volgende vormen van verbonden partijen kunnen worden onderscheiden.

februari 2012 De volgende vormen van verbonden partijen kunnen worden onderscheiden. februari 2012 Verbonden partijen en aanbesteding 1. Algemeen Het takenpakket van gemeenten en provincies is groot. Deze taken worden niet altijd door de eigen ambtelijke organisatie van de gemeenten en

Nadere informatie

Reglement College van Bestuur. Onderwijsstichting Esprit

Reglement College van Bestuur. Onderwijsstichting Esprit Reglement College van Bestuur Onderwijsstichting Esprit Amsterdam, vastgesteld, na goedkeuring door de Raad van Toezicht op 4 december 2015, door het College van Bestuur in haar vergadering van 7 december

Nadere informatie

Handreiking voor het inrichten van een adequate governance van verbonden partijen

Handreiking voor het inrichten van een adequate governance van verbonden partijen Handreiking voor het inrichten van een adequate governance van verbonden partijen Colofon Handreiking voor het inrichten van een adequate governance van verbonden partijen Uitgave: Rekenkamercommissie

Nadere informatie

1 oktober 2015 1 2015/AH/098

1 oktober 2015 1 2015/AH/098 Aan de leden van de commissie Bestuur Datum Bijlage Uw kenmerk Ons kenmerk 1 oktober 2015 1 2015/AH/098 Onderwerp Voorbeelden verbetermogelijkheden Verbonden partijen Geachte leden van de commissie Bestuur,

Nadere informatie

Verordening cliëntenparticipatie sociaal domein gemeente Mook

Verordening cliëntenparticipatie sociaal domein gemeente Mook Verordening cliëntenparticipatie sociaal domein gemeente Mook en Middelaar 2016 Wetstechnische informatie Gegevens van de regeling Overheidsorganisatie Officiële naam regeling Citeertitel Besloten door

Nadere informatie

Commissiereglement NBA

Commissiereglement NBA Commissiereglement NBA 1. Grondslag 1.1 Dit reglement kent als grondslag artikel 11, eerste lid, van de Wet op het accountantsberoep. Daarin is bepaald dat het bestuur de NBA bestuurt. 2. Overwegingen

Nadere informatie

Wijziging statuten Stichting openbaar onderwijs Marenland

Wijziging statuten Stichting openbaar onderwijs Marenland AAN DE RAAD VAN DE GEMEENTE TEN BOER Raadsvergadering: 24 februari 2016 Registratienummer: TB16.5527469 Agendapunt: 10 Onderwerp: Wijziging statuten Stichting openbaar onderwijs Marenland Voorstel: I.

Nadere informatie

RAADSVOORSTEL. Aan de Raad van de gemeente Hattem, Inhoud Onderwerp. : Nieuwe governance-structuur Openbaar Onderwijs Zwolle Indiener

RAADSVOORSTEL. Aan de Raad van de gemeente Hattem, Inhoud Onderwerp. : Nieuwe governance-structuur Openbaar Onderwijs Zwolle Indiener RAADSVOORSTEL Inhoud Onderwerp : Nieuwe governance-structuur Openbaar Onderwijs Zwolle Indiener : College van B en W Voorstel behandeling : Ter vaststelling door gemeenteraad Bevoegd orgaan : Gemeenteraad

Nadere informatie

het bevorderen van de kwaliteit van DVN, door realisering van de doelen van DVN, juiste besteding van middelen en efficiënte bedrijfsvoering;

het bevorderen van de kwaliteit van DVN, door realisering van de doelen van DVN, juiste besteding van middelen en efficiënte bedrijfsvoering; Code Goed Bestuur DVN vastgesteld in de Ledenraad van 6 oktober 2012 Vooraf DVN heeft een aantal kernwaarden vastgelegd rondom de houding, gedragingen en cultuur van de vereniging DVN. Deze zijn uitgewerkt

Nadere informatie

Specifiek Kader voor de Verbonden Partij Waalfront BV

Specifiek Kader voor de Verbonden Partij Waalfront BV Specifiek Kader voor de Verbonden Partij Waalfront BV Gemeente Nijmegen Opgesteld door: DWS, P110, Diana van Eldik Datum: 13 januari 2011 Uiterste datum van actualisatie: 13 januari 2012 Inhoudsopgave

Nadere informatie

Verordening cliëntenparticipatie adviesraad sociaal domein Ede 2015.

Verordening cliëntenparticipatie adviesraad sociaal domein Ede 2015. De raad van de gemeente Ede; gelezen het voorstel van burgemeester en wethouders van 11 november 2014; gelet op artikel 47 van de Participatiewet artikel 2.1.3, derde lid, van de Wet maatschappelijke ondersteuning

Nadere informatie

Aanbevelingen Rekenkamer Breda in relatie tot nota Verbonden Partijen

Aanbevelingen Rekenkamer Breda in relatie tot nota Verbonden Partijen Bijlage 5 Aanbevelingen Rekenkamer Breda in relatie tot nota Verbonden Partijen Aanbevelingen rapport Rekenkamer Breda 1. Geef als raad opdracht aan het college om samen met de raad een nieuwe Nota Verbonden

Nadere informatie

Een OVER-gemeentelijke samenwerking tussen Oostzaan en Wormerland

Een OVER-gemeentelijke samenwerking tussen Oostzaan en Wormerland OVER OOSTZAAN Een OVER-gemeentelijke samenwerking tussen Oostzaan en Wormerland WORMERLAND. GESCAND OP 13 SEP. 2013 Gemeente Oostzaan Datum : Aan: Raadsleden gemeente Oostzaan Uw BSN : - Uw brief van :

Nadere informatie

Reglement Raad van Toezicht Stichting Openbaar Onderwijs Amsterdam Noord

Reglement Raad van Toezicht Stichting Openbaar Onderwijs Amsterdam Noord Reglement Raad van Toezicht Stichting Openbaar Onderwijs Amsterdam Noord Inleiding Dit reglement Raad van Toezicht is een aanvulling op de statuten van de Stichting Openbaar Onderwijs Amsterdam Noord.

Nadere informatie

Toezichtkader Raad van toezicht van De Haagse Scholen, stichting voor primair en speciaal openbaar onderwijs

Toezichtkader Raad van toezicht van De Haagse Scholen, stichting voor primair en speciaal openbaar onderwijs Toezichtkader Raad van toezicht van De Haagse Scholen, stichting voor primair en speciaal openbaar onderwijs Inleiding. Vanaf 1 augustus 2011 zijn bij De Haagse Scholen, stichting voor primair en speciaal

Nadere informatie

REGLEMENT DIRECTIE VAN ZLM VERZEKERINGEN

REGLEMENT DIRECTIE VAN ZLM VERZEKERINGEN REGLEMENT DIRECTIE VAN ZLM VERZEKERINGEN Pagina 1 van 7 Artikel 1 Definities 1.1. Maatschappij : ZLM Verzekeringen (OVM ZLM U.A.) Directie : directie van de maatschappij RvC : Raad van Commissarissen van

Nadere informatie

Hoofdlijnen Corporate Governance Structuur Stek

Hoofdlijnen Corporate Governance Structuur Stek Hoofdlijnen Corporate Governance Structuur Stek 1 Algemeen Deugdelijk ondernemingsbestuur is waar corporate governance over gaat. Binnen de bedrijfskunde wordt de term gebruikt voor het aanduiden van hoe

Nadere informatie

REGLEMENT RAAD VAN BESTUUR WONINGSTICHTING ROCHDALE

REGLEMENT RAAD VAN BESTUUR WONINGSTICHTING ROCHDALE REGLEMENT RAAD VAN BESTUUR WONINGSTICHTING ROCHDALE 1 Dit reglement is goedgekeurd door de Raad van Commissarissen op 19 april 2010 en vastgesteld door de Raad van Bestuur op 26 april 2010. Algemeen Status

Nadere informatie

Profielschets raad van commissarissen

Profielschets raad van commissarissen Profielschets raad van commissarissen 1. Algemeen De raad van commissarissen (rvc) heeft tot taak toezicht te houden op het bestuur en op de algemene gang van zaken in de woningcorporatie en de met haar

Nadere informatie

Reglement voor de Raad van Commissarissen

Reglement voor de Raad van Commissarissen Reglement voor de Raad van Commissarissen Artikel 1. Vaststelling en reikwijdte 1.1 Dit Reglement ( het Reglement ) is vastgesteld en goedgekeurd in de vergadering van de Raad van Commissarissen (RvC)

Nadere informatie

Intern toezicht in het onderwijs. 10-12 juni 2014 Judith Wintgens en Peter Brouns

Intern toezicht in het onderwijs. 10-12 juni 2014 Judith Wintgens en Peter Brouns Intern toezicht in het onderwijs 10-12 juni 2014 Judith Wintgens en Peter Brouns 1 Verscherpte aandacht voor good governance in de (semi)publieke sector 2 Raad van toezicht Wettelijke instelling RvT en

Nadere informatie

Samen aan de IJssel Inleiding

Samen aan de IJssel Inleiding Samen aan de IJssel Samenwerking tussen de gemeenten Capelle aan den IJssel en Krimpen aan den IJssel, kaders voor een intentieverklaring en voor een onderzoek. Inleiding De Nederlandse gemeenten bevinden

Nadere informatie

Burger en Bestuur in november 2012. December 2012

Burger en Bestuur in november 2012. December 2012 BIJLAGENUMMER Agendapunt Omvorming gemeenschappelijke regeling Openbaar Speciaal en Voortgezet Speciaal Onderwijs West- Friesland tot openbare Stichting Leerzaam. Onderwerp Ter advisering aan de commissie

Nadere informatie

Dienstverlening W. van den Beucken

Dienstverlening W. van den Beucken Raadsvoorstel GEMEENTEBESTUUR onderwerp ICT samenwerking Roermond, Venlo en Weert raadsnummer 2013 65 collegevergadering d.d. 20-08-2013 raadsvergadering d.d. 25-09-2013 fatale termijn programma portefeuillehouder

Nadere informatie

Doel cliëntenparticipatie (Bergeijk, Bladel, Eersel en Oirschot)

Doel cliëntenparticipatie (Bergeijk, Bladel, Eersel en Oirschot) Verordening cliëntenparticipatie ISD de Kempen 2015 Artikel 1 Begripsbepalingen 1. Alle begrippen die in deze verordening worden gebruikt en die niet nader worden omschreven hebben dezelfde betekenis als

Nadere informatie

KENNISBANK - ORGANISATIE

KENNISBANK - ORGANISATIE KENNISBANK - ORGANISATIE MODEL DIRECTIEREGLEMENT STICHTING MEER DAN VOETBAL Samenvatting Het bestuur stelt een profiel voor de directie op, waarin de omvang van de directie en de vereiste kwaliteiten van

Nadere informatie

REGLEMENT BESTUURSRAAD (RAAD VAN TOEZICHT) STICHTING DE KEMPEL

REGLEMENT BESTUURSRAAD (RAAD VAN TOEZICHT) STICHTING DE KEMPEL REGLEMENT BESTUURSRAAD (RAAD VAN TOEZICHT) STICHTING DE KEMPEL Dit reglement is op 12 december 2005 door de bestuursraad van Stichting De Kempel, statutair gevestigd te Helmond, kantoorhoudende te 5709

Nadere informatie

Portefeuillehouder: M.A.P. Michels Behandelend ambtenaar J. van der Meer, 0595 447719 gemeente@winsum.nl (t.a.v. J. van der Meer)

Portefeuillehouder: M.A.P. Michels Behandelend ambtenaar J. van der Meer, 0595 447719 gemeente@winsum.nl (t.a.v. J. van der Meer) Vergadering: 11 december 2012 Agendanummer: 12 Status: Besluitvormend Portefeuillehouder: M.A.P. Michels Behandelend ambtenaar J. van der Meer, 0595 447719 E mail: gemeente@winsum.nl (t.a.v. J. van der

Nadere informatie

De Wet goed onderwijs, goed bestuur: vormen van toezicht

De Wet goed onderwijs, goed bestuur: vormen van toezicht 3 De Wet goed onderwijs, goed bestuur: vormen van toezicht Op 1 augustus 2010 is de Wet goed onderwijs, goed bestuur in werking getreden. Een van de elementen uit deze wettelijke regeling is de verplichting

Nadere informatie

Reglement voor de Raad van Bestuur (Beleid)

Reglement voor de Raad van Bestuur (Beleid) De Raad van Bestuur van de stichting Van Neynselgroep, gevestigd te s-hertogenbosch, besluit, met inachtneming van de statuten van de stichting zoals gewijzigd bij akte tot statutenwijziging op 28 december

Nadere informatie

Concept. Reglement voor de raad van toezicht Stichting PROO

Concept. Reglement voor de raad van toezicht Stichting PROO Begripsbepalingen Artikel 1 Concept Reglement voor de raad van toezicht Stichting PROO In dit reglement wordt verstaan onder: a. Raad van toezicht: de raad van toezicht van de Stichting Proo Noord-Veluwe

Nadere informatie

Raadsvergadering van 7 februari 2013 Agendanummer: 10.3

Raadsvergadering van 7 februari 2013 Agendanummer: 10.3 RAADSVOORSTEL Verseon kenmerk: 376695 Raadsvergadering van 7 februari 2013 Agendanummer: 10.3 Onderwerp: Wijziging Gemeenschappelijke Regeling Raad van Toezicht Openbaar Basisonderwijs West-Brabant (OBO

Nadere informatie

TOELICHTING op de Verordening op de rekenkamercommissie Wassenaar, Voorschoten en Oegstgeest.

TOELICHTING op de Verordening op de rekenkamercommissie Wassenaar, Voorschoten en Oegstgeest. TOELICHTING op de Verordening op de rekenkamercommissie Wassenaar, Voorschoten en Oegstgeest. Algemeen Ingevolge de Gemeentewet dient elke gemeente per 1 januari 2006 te beschikken over een rekenkamer

Nadere informatie

Update ' toezicht op bestuur in relatie tot de rol van participatiemaatschappijen in hun portefeuillebedrijven'

Update ' toezicht op bestuur in relatie tot de rol van participatiemaatschappijen in hun portefeuillebedrijven' Update ' toezicht op bestuur in relatie tot de rol van participatiemaatschappijen in hun portefeuillebedrijven' 1 Toezicht op bestuur Op 31 mei 2011 is het wetsvoorstel bestuur en toezicht (het "Wetsvoorstel")

Nadere informatie

Raadsstuk. Onderwerp: Actualisatie financiële verordening Haarlem BBV nr: 2015/98823

Raadsstuk. Onderwerp: Actualisatie financiële verordening Haarlem BBV nr: 2015/98823 Raadsstuk Onderwerp: Actualisatie financiële verordening Haarlem BBV nr: 2015/98823 1. Inleiding De gemeenteraad stelt kaders vast o.a. in de vorm van gemeentelijke verordeningen. De financiële beheersverordening

Nadere informatie

Dit reglement is vastgesteld op 20 november 2015 en geldt met ingang van 1 januari 2016.

Dit reglement is vastgesteld op 20 november 2015 en geldt met ingang van 1 januari 2016. Stichting VUmc Reglement van de Raad van Toezicht Dit reglement is vastgesteld op 20 november 2015 en geldt met ingang van 1 januari 2016. INLEIDING O.1 Dit Reglement is opgesteld ingevolge artikel 14

Nadere informatie

Werkveld Datum Instemming/Advies GMR Vastgesteld R v T

Werkveld Datum Instemming/Advies GMR Vastgesteld R v T Werkveld Datum Instemming/Advies GMR Vastgesteld R v T Organisatie Januari 2012 nvt 18 Januari 2012 Zelfevaluatie Raad van Toezicht Organisatie/Zelfevaluatie Inhoudsopgave 1. PROCEDURE ZELFEVALUATIE RAAD

Nadere informatie

REGLEMENT VAN DE DIRECTIE

REGLEMENT VAN DE DIRECTIE REGLEMENT VAN DE DIRECTIE DIT REGLEMENT ("reglement") is vastgesteld door de directie (de "Directie") van de Holding Nationale Goede Doelen Loterijen Nederland N.V. (de "vennootschap") en goedgekeurd door

Nadere informatie

Bevoegdheden en verantwoordelijkheden Raad van Toezicht.

Bevoegdheden en verantwoordelijkheden Raad van Toezicht. 6. Raad van Toezicht 14-04-2014 Versie 6.02 Huishoudelijk reglement Raad van Toezicht Status Definitief Artikel 1: Positionering Raad van Toezicht Ingevolge de statuten bestuurt het College van Bestuur

Nadere informatie

Naar een Raad van Toezicht. Vereniging voor Gereformeerd Voortgezet Onderwijs voor Westelijk Nederland

Naar een Raad van Toezicht. Vereniging voor Gereformeerd Voortgezet Onderwijs voor Westelijk Nederland Naar een Raad van Toezicht Vereniging voor Gereformeerd Voortgezet Onderwijs voor Westelijk Nederland April 2011 0 Inhoud Naar een Raad van Toezicht... 0 1. Waarom een Raad van Toezicht- model?... 2 2.

Nadere informatie

Controleverordening gemeente Wijk bij Duurstede

Controleverordening gemeente Wijk bij Duurstede Controleverordening gemeente Wijk bij Duurstede 2006 Gegevens van de regeling Overheidsorganisatie: Officiële naam regeling: Citeertitel: Vastgesteld door: Onderwerp: Deze versie is geldig tot(als de vervaldatum

Nadere informatie

Op basis van de huidige statuten dient een dergelijke wijziging goedgekeurd te worden door u als gemeenteraad.

Op basis van de huidige statuten dient een dergelijke wijziging goedgekeurd te worden door u als gemeenteraad. Adviesnota Raad Raadsvergadering d.d. : 19 februari 2014 Agendapunt : 15 Onderwerp : Voorstel tot instemming met de statutenwijziging van Stichting PrimAH Portefeuillehouder : wethouder H.J. Dijkstra Datum

Nadere informatie

Notitie Pas toe of leg uit

Notitie Pas toe of leg uit Notitie Pas toe of leg uit Deze notitie is vastgesteld in de gezamenlijke vergadering Bestuur en RvT d.d.10 april 2015. Gelijk met de vaststelling van deze notitie is ook de Governancecode Het Grootslag

Nadere informatie

FINANCIËLE VERORDENING RECREATIESCHAP DOBBEPLAS

FINANCIËLE VERORDENING RECREATIESCHAP DOBBEPLAS FINANCIËLE VERORDENING RECREATIESCHAP DOBBEPLAS Het Algemeen Bestuur van het recreatieschap Dobbeplas; Gezien het voorstel van het Dagelijks Bestuur van 13 oktober 2014; Gelet op het bepaalde in de artikelen

Nadere informatie

Gemeente Rotterdam 2 6 JAN 2010. College van Burgemeester en Wethouders. Gemeenteraad Rotterdam

Gemeente Rotterdam 2 6 JAN 2010. College van Burgemeester en Wethouders. Gemeenteraad Rotterdam Gemeente Rotterdam College van Burgemeester en Wethouders College van Burgemeester en Wethouders Bezoekadres: Stadhuis Coolsingel 40 Rotterdam Postadres: Postbus 70012 3000 KP Rotterdam Website: www.rotterdam.nl

Nadere informatie

Bundel. 'Wijziging gemeenschappelijke regeling' Kenmerk: 1014314-040

Bundel. 'Wijziging gemeenschappelijke regeling' Kenmerk: 1014314-040 Bundel 'Wijziging gemeenschappelijke regeling' Kenmerk: 1014314-040 Inhoud: Voorstel OLAZ wijziging GR Besluit wijziging gemeenschappelijke regeling Notitie voor de raden en colleges van B&W van de Zeeuwse

Nadere informatie

VERTROUWELIJK. Reglement Raad van Toezicht Stichting Spine & Joint Centre

VERTROUWELIJK. Reglement Raad van Toezicht Stichting Spine & Joint Centre VERTROUWELIJK Reglement Raad van Toezicht Stichting Spine & Joint Centre Versieblad Versie Status Datum Wijzigingen 0.1 Concept 24-11-2014 startnotitie 0.2 Concept 4-12-2014 Review bestuurder 0.3 Concept

Nadere informatie

REGLEMENT RAAD VAN TOEZICHT FULDAUERSTICHTING

REGLEMENT RAAD VAN TOEZICHT FULDAUERSTICHTING REGLEMENT RAAD VAN TOEZICHT FULDAUERSTICHTING ARTIKEL 1 DEFINITIES In dit reglement wordt verstaan onder: - Bestuur : het bestuur van de Stichting, zijnde het orgaan dat de dagelijkse en algemene leiding

Nadere informatie

Voorbeeld directiereglement bij het BV met Raad van Commissarissen-model

Voorbeeld directiereglement bij het BV met Raad van Commissarissen-model Voorbeeld directiereglement bij het BV met Raad van Commissarissen-model Begripsbepaling Artikel 0 In dit reglement wordt verstaan onder: 0.1 De vennootschap : De vennootschap voor XX in XX; 0.2 De statuten

Nadere informatie