Voorstel aan het AB. Van Dagelijks Bestuur Corsanr. porten/ Onderwerp Risicomanagement Agendapuntnr. 4 AB-vergadering

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Voorstel aan het AB. Van Dagelijks Bestuur Corsanr. porten/2014.05315. Onderwerp Risicomanagement 2013. Agendapuntnr. 4 AB-vergadering 2-4-2014"

Transcriptie

1 FPC Voorstel aan het AB Van Dagelijks Bestuur Corsanr. porten/ Onderwerp Risicomanagement 2013 Agendapuntnr. 4 AB-vergadering Besluit Voorgesteld wordt over te gaan tot: Vaststellen van het rapport over de risico-inventarisatie 2013 WBL. Op basis van de risico-inventarisatie 2013 de omvang van de algemene reserve (ingesteld om deze risico s te kunnen opvangen) te handhaven op de omvang van 2,7 mln, overeenkomend met het berekende bedrag verbonden aan de geïnventariseerde risico s. Financiële gevolgen Geen. Strategische relevantie/beleidsgevoeligheid Kadernota Risicomanagement Waterschapsbedrijf Limburg Risicomanagement is een onderwerp dat mede door het Waterschapsbesluit, de Regeling Beleidsvoorbereiding en Begroting Waterschappen door de nationale overheid hoog op de agenda is gezet. Het is in dezen van belang om als organisatie in control te zijn, hetgeen betekent dat de risico s in beeld zijn en voor zover gewenst adequaat worden beheerst. In 2011 heeft dit geleid tot een expliciete beschrijving van het risicomanagement en tot een besluitvormingstraject, resulterend in het op door het Algemeen Bestuur vaststellen van de Kadernota Risicomanagement Waterschapsbedrijf Limburg (zie bijlage). In deze aangeboden kadernota worden de beleidsuitgangspunten ten aanzien van het risicomanagement binnen WBL geschetst, waarbij voor het opstellen van deze kadernota de nota van WRO model heeft gestaan. In navolging van de procedure voor risicomanagement bij WRO, worden de geïnventariseerde risico s jaarlijks geactualiseerd en opnieuw beoordeeld. Vervolgstap is dat de aan de geïnventariseerde risico s verbonden beheersmaatregelen worden geëvalueerd. Ook hiervoor wordt aansluiting gezocht bij de door WRO gevolgde systematiek voor een effectiviteitenonderzoek van de maatregelen. Als zodanig wordt risicomanagement een tool met toegevoegde waarde voor het WBL. Toelichting Rapport over de risico-inventarisatie 2013 WBL Overeenkomstig voorgaande jaren is de aanpak voor risico-inventarisatie afgestemd op de aanpak die hiervoor bij WRO is gevolgd. De risico-inventarisatie bij het WBL heeft in de afgelopen maanden overeenkomstig de bij WRO gehanteerde systematiek plaatsgevonden. In het rapport wordt verslag gedaan van de uitkomsten van de (financiële) risico-inventarisatie volgens de methodiek van de kadernota risicomanagement WBL. Daarbij wordt het bedrag verbonden aan de geïnventariseerde risico s berekend op basis van het classificeren van die risico s naar de kans van optreden 1

2 FPC Besluit Van Unit Financiën, Planning, Concerncontrol (Wil Pörteners) Onderwerp Risicomanagement 2013 Datum Corsanr. porten/ Het Algemeen Bestuur van het Waterschapsbedrijf Limburg; Gelet op de Waterschapswet, het Waterschapsbesluit en op de bepalingen Beleidsvoorbereiding en Verantwoording Waterschappen (BBVW); Gezien het voorstel van het Dagelijks Bestuur van ; B E S L U I T : Over te gaan tot: Vaststellen van het rapport over de risico-inventarisatie 2013 WBL. Op basis van de risico-inventarisatie 2013 de omvang van de algemene reserve (ingesteld om deze risico s te kunnen opvangen) te handhaven op de omvang van 2,7 mln. overeenkomend met het berekende bedrag verbonden aan de geïnventariseerde risico s. Aldus vastgesteld in de vergadering van het Algemeen Bestuur van De directeur, De voorzitter, ing. E.M. Pelzer MMO dr. J.J. Schrijen

3 (klein, middelgroot, groot). Voor de categorie middelgrote risico s is daarbij uitgegaan van een kans van optreden van 10%. Tevens wordt informatie verstrekt over de bestaande weerstandscapaciteit. Het rapport is ter vaststelling bijgevoegd (zie bijlage). Weerstandsvermogen en weerstandscapaciteit Bij de besluitvorming in 2011 is de uitkomst van de financiële risico-inventarisatie alsmede de weerstandcapaciteit gebruikt ter bepaling van de hoogte van het weerstandvermogen WBL eind Besloten is daarbij om de hoogte van het weerstandsvermogen (algemene reserve) gelijk te stellen aan de hoogte van het berekende bedrag verbonden aan de geïnventariseerde risico s. Voor 2013 wordt deze lijn doorgezet. Ondanks dat er wat wijzigingen zijn in de geïnventariseerde risico s is de hoogte van het bedrag aan geïnventariseerde risico s nauwelijks gewijzigd ten opzichte van 2011 (in 2013 geïnventariseerd ,- tegen in 2011 geïnventariseerd ,-). De directeur, De voorzitter, ing. E.M. Pelzer MMO dr. J.J. Schrijen Bijlagen: - Besluit - Kadernota risicomanagement WBL - Rapport over de risico-inventarisatie

4 Biage B Unit risico risicogebeurtenis bruto netto bruto netto nr. risico risico bedrag bedrag B& R 7 Herstelbare ontwerpfout, functionaliteit kan worden gehaald door aanpassing van het ontwerp (buy, aanvullende maatregelen treffen/aanpassingen) 2C B& R 8 Verstrekking van onjuiste informatie van/aan derden in het kader van de WION (verstrekking gegevens ondergrondse infrastructuur) 3A 1A B&R 9 Faillissement van aannemer tijdens de uitvoering 2C B&R 10 Faïllissement/opheffen van aannemer/leverancier na oplevering of gereedkomen werk 2B 2B Legenda: kans van optreden wordt aangeduid met cijfer: 1. i dan lx in een mensenleven 2. minimaal lx in een mensenleven tot lx per jaar 3. 1 of meerdere keren per jaar bedrag van schade wordt aangeduid met letter: A. kleiner dan ,- B. tussen en C. tussen ,- en ,- D. meerdan e. Rekenwaarde 1% 10% 95% met covarianties is in deze robuuste benadering geen rekening gehouden Statement: de risicoreductie door het nemen van beheersmaatregelen beloopt tenminste Bruto risico Netto risico na beheersmaatregelen Vastgestelde Algemene Reserve Financieel weerstandsvermoaen % bladzijde 3 van 3

5

6 Bijlage 3 Unit risico risicogebeurtenis bruto netto bruto netto nr. risico risico bedrag bedrag OPR 12 Bij uitbesteden van de procesvoering, risico van faillissement van het 2B bedrijf (bijv. TDH Venlo, afzet slib naar SNB) OND 1 Visie voor met name de lange termijn ontbreekt. Onderhoud en/of vervangen van machines/installaties is niet gestructureerd afgestemd op een integrale visie tav. nieuwbouw en vervanging van installaties 2D 2C OND 2 Het streven naar continu verbeteren en HPO wordt belemmerd door het beperkt toepassen van de PDCA-cyclus en door het beperkt benutten van capaciteiten van de medewerkers 3B 3B OND 3 Plotselinge uitval en/of grote storingen van een installatie resp. van installatieonderdelen omdat niet voldoende bekend is hoeveel onderhoud nodig is om binnen de aanvaardbare grenzen van veiligheid, wet en regelgeving en milieu te opereren. Er is onvoldoende inzicht in wat de bedrijfskritieke onderdelen zijn, deels leidend tot ongestructureerd werken met onacceptabele risico s. 3B 2C OND 4 Door uitstroom van personeel optredend verlies van installatiekennis, met name door weinig aanbod van vervangend technisch personeel 10, OND 5 OND 6 Leidingbreuk van groot transportriool (voordat noodzakelijk onderhoud heeft plaatsgevonden) Onderlinge afstemming van de diverse IT applicaties vindt onvoldoende / niet plaats. Ongestructureerde informatie sluit niet aan bij de informatiebehoefte vanuit processen. HRM 1 Demografische ontwikkeling: 23 Vergrijzing van de samenleving leidt tot krapte op de arbeidsmarkt. 3D 3B 3B 2D HRM 2 (Financiële) gevolgen ten gevolge van implementatie CAO 3C 1A HRM 3 Vanuit streven naar continue verbetering en groei naar kwaliteitsorganisatie (HPO) ontstaat discrepantie tussen beschikbare potentiële menscapaciteit en benodigde menscapaciteit 3C 3A HRM 4 Bescherming huurders bij wijziging toekomstige bestemming kantoor WBL en/of opzegging huurcontract door BsGW 2C 2B HRM 5 Onbetrouwbare basis- of procesinformatie uit HRM - systemen 1A B&R la Medewerker (ook inhuur) is betrokken bij een ongeval tijdens werktijden. Als voorbeeld a) medewerker heeft een verkeersongeval tijdens het vervoer naar een projectlwerkllocatie 2B B&R 1 b Medewerker (ook inhuur) is betrokken bij een ongeval tijdens werktijden. Als voorbeeld b) medewerker krijgt een ongeval op een bouw/werklocatie 2C B&R 2 B&R 3 B&R 4 Medewerker fraudeert Uitloop van het werk/investeringsproject - Schades aan de omgeving/derden t.g.v. de uitvoering van een project (bijv. ten gevolge van heiwerkzaamheden, verzakking door een persing onder een weg door, tijdelijke voorzieningen functioneren niet) 3D B D 2B B&R 5 Kennis overdracht na realisatie van een installatie naar Operations/Onderhoud is onvoldoende 3D 1D schades t.g.v. de uitvoering van een project 2D - aan het werk zelf 23 25f bladzijde 2 van 3

7 Procesverstoring - een - innovatie - onvoldoende eb Unit risico risicogebeurtenis bruto netto bruto netto nr. risico risico bedrag bedrag IPP 1 [plotseling wegvallen personeel leidt door hogere specialiatiegraad bij relatief beperkte bezetting tot problemen IPP 2 Project loopt vertraging op 6f het gestelde doel wordt niet bereikt door de toenemende mate van verwevenheid tussen de uitvoering van project, innovaties, begroting en MJR 3B 3B , IPP 3 Niet of niet tijdig realiseren van de voor innovatieprojecten gestelde doelen, doordat: innovatieproject niet tot een haalbare businesscase leidt eenzijdig wordt benaderd (teveel van binnen naar buiten wordt gedacht) rekening is gehouden met tegenvallers 3A IPP 4 Gedwongen worden om aan te sluiten op een centraal procesinformatiesysteem van de Unie resp. het Waterschapshuis, met gevolgen voor het WBL-systeem voor het verzamelen van procesinformatie 1 PP 1 PP FPC 5 6 Algehele stroomuitval op een locatie of op kantoor Uitval van Wide Area Netwerk Betaalverkeer: er wordt een verkeerde betaling uitgevoerd 2B A A A FPC FPC FPC Betaalverkeer: onderkennen nep-facturen Betaalverkeer: dubbele betaling factuur (bij dubbele ontvangst zelfde factuur) Betalingsverkeer: fraude, samenspanning gericht op financieel gewin 3A A D 1D FPC FPC FPC 7 Renterisico Niet rechtmatige inkoop- en aanbesteding op WBL-niveau RiSico dat een toegezegde subsidie! bijdrage van derden niet kan worden gedeclareerd, door onvolledige registratie FPC 8 Niet ontvangen van stukken gericht aan derden, op basis waarvan vorderingen gesteld moeten worden OPR 1 Onverwachte + onvoorziene stijging energieprijzen OPR OPR 5 6 Indexering van de chemicaliënprijzen Verstoring transport en behandeling afvalwater: bijv. calamiteit zoals leidingbreuk, stroomstoring, ongecontroleerde lozingen OPR 3b Verstoring transport en behandeling afvalwater: bijv. brand, uitval procesautomatisering OPR 4 Verlies van procesmatige kennis door grote uitstroom van personeel gelet op de huidige leeftijdsopbouw alsmede weinig aanbod van vervangend personeel met proceskennis OPR OPR 2 3a 5 6 Stagneren van de afzet van reststoffen Verstoring van de bedrijfsvoering als gevolg van toepassen niet beproefde technieken OPR 7 Een aanbesteding leidt niet tot de gewenste kwaliteit van het product resp. de dienst OPR 8 - veroorzaakt door andere units (bijv. vertraging bij de realisatie van investeringsprojecten, niet gepland of langer dan gepland onderhoud installaties of tct, allerlei zaken van strategisch personeelsmanagement van HRM en mate van ondersteuning bij inkoop en KAM door FPC) OPR 9 Contractbreuk ten gevolge van wanprestatie 3B 2B C C B 2B B 3A B 350O B 3A D C 2B C 3B B OPR 10 Verstoring van de bedrijfsvoering door explosie van biogas / gas 2C 1 B OPR 11 Onvoldoende beheer van in gebruik genomen informatie-systemen 38 3A ;(bijv. automatische ontiuchters zijn vervangen door afsluiters, maar de tekeningen zijn hiervoor niet geactualiseerd) bladzijde 1 van 3

8

9 Nr. Risicogebeurtenis Gevolgen Unit Risico Motivering van de Soort Soort Maatregelen Risico score risicoscore Risico maat- score regel (rest) B&R Ontwerpfouten 7. 2C kunnen optreden Operationeel Preventief Herstelbare ontwerpfout, door foutieve CAR verzekering, is de dekking goed functionaliteit kan worden gehaald Hogere investeringskosten informatieverstrekkin i.v.m. een foutief ontwerp zonder door aanpassing van het ontwerp g aan de adviseur of schade in de uitvoering? (bijv. aanvullende maatregelen fouten in het WA verzekering treffen/aanpassingen) ontwerpproces zelf, Contracten met adviseurs foutieve aannames Verstrekking van onjuiste B&R Vanuit Continu zorg voor de revisie van de 8. informatie van/aan derden in het verantwoordelijkheid leidingen ontstaan van herstelkosten/imago kader van de WION (verstrekking 1D als leidingbeheerder Operationeel Preventief Verplichting: graven van 1B schade gegevens ondergrondse proefsleuven, fouten in het systeem infrastructuur) worden hierdoor ondervangen 9. Aanbestedingseisen 10 Faillissement van aannemer Bankgarantie Onvoorziene financiële kosten B&R 2C Operationeel Preventief tijdens de uitvoering Betalingsregeling, betalen als er iets geleverd is. Faillissementfopheffen van Verborgen gebreken aannemer/leverancier na Onvoorziene financiële kosten B&R 2B moeten zelf opgelost Strategisch geen Geen 2B oplevering of gereedkomen werk worden Inventarisatie risicogebeurtenissen 2013 Bijlage A, pagina 9

10 Nr. Risicogebeurtenis Gevolgen Unit Risico Motivering van de Soort Soort Maatregelen Risico score risicoscore Risico maat- score regel (rest) 2. Medewerker (ook inhuur) is Nagaan bij HRM IT betrokken bij een ongeval tijdens hier statische werktijden. Als voorbeeld gegevens a) medewerker heeft een Medewerker en/of B&R 1 D beschikbaar zijn. verkeersongeval tijdens het verzekeringsmaatschappij van de Hoe hoog is het vervoer naar een medewerker legt schadeclaim eigen risico van de project/werk/locatie neen imago schade 2C WBL verzekering? b) medewerker krijgt een ongeval op een bouw/werklocatie Medewerker fraudeert 3. Uitloop van het wenk/investeringsproject KAM procedures Compliance Preventief Verzekering (HRM nog uitzoeken) 1A Operationeel Repressief Inspecties en toetsing volgens wet en regelgeving B&R Afhankelijk van het Mandaatbesluiten Financiële schadepost) imago mandaat van de Integriteitcontrole 3D (assessment) schade Compliance Preventief betreffende Sociale controle medewerker Hogere exploitatiekosten/ niet Aansluiten bij algemene kunnen voldoen aan 3B afspraken of contractvormen (UAV/UAVgc/) Operationeel Preventief contracten met derden Boeteclausules op nakomen levertijden B&R Bijv. ovenstorten op Technische 4. Schades aan de Rijkswater als gevolg voorschniften/normen/bestekseisen omgeving/derden t.g.v. de van werkzaamheden Vergunningen uitvoering van een project (bijv. t.b.v. een project Eisen aan kwalificatie aannemers ten gevolge van Schadeclaims van derden! imago 30 tijdens aanbesteding heiwerkzaamheden, verzakking schade/ontstaan van calamiteiten Operationeel Preventief Risicospreiding/verlegging naar door een persing onder een weg aannemers door, tijdelijke voorzieningen CAR en/of WA verzekering mcl. functioneren niet) primary clausule 1 D 2B Kennis overdracht na realisatie B&R 5. van een installatie naar Hogere exploitatiekosten/schade Instructies voor de overdracht Operations/Onderhoud is aan installatie onvoldoende Veiligheden aanbrengen Ontstaan B&R CAR verzekering 6. van ongedekte schades t.g.v. de uitvoering van Onvoorziene financiële een kosten/ 20 WA verzekering Operationeel Preventief project aan imagoschade het werk zelf Bouwrechtelijke verhoudingen in overeenkomsten met aannemers. B&R 30 Operationeel Preventief Bedienings- en bedrijfsvoorschriften 1 D 2B Inventarisatie risicogebeurtenissen 2013 Bijlage A, pagina 8

11 Nr. Risicogebeurtenis Gevolgen Unit Risico Motivering van de Soort Soort Maatregelen Risico score risicoscore Risico maat- score regel (rest) Onderzoek heeft uitgewezen Deze demografische ontwikkeling dat in Demografische ontwikkeling: zal leiden tot het weglekken Limburg de Vergrijzing van van de samenleving vergrijzing in specifieke leidt tot krapte kennis van de core HRM op de 2B vergelijking business en moeilijk vervulbare tot de arbeidsmarkt, rest van Nederland Effectief strategische personeelspianning in het kader van vergrijzing (rapport Berenschot) strategisch preventief duurzame inzetbaarheid medewerkers (levensfase bewust functies. personeelsbeleid); goed verhoudingsgewijs werkgeverschap meer voorkomt. Bindend opgelegde 2. CAO verplichtingen kunnen vergaande gevolgen hebben Implementatie financiële gevolgen in (Financiële) gevolgen ten gevolge Nadelige invloed op begroting (financieel, Correctief van implementatie HRM CAO 30 strategisch begroting, zonodig op basis van 1A en/of op bedrijfsvoering, processen, begrotingswijziging. werkwijzen) voor een bedrijfsmatig ingestelde organisatie. Kwaliteit van Toepassing mobiliteitsbeleid en 3. Vanuit streven naar continue management en instandhouding van verbetering en groei naar medewerkers zijn mobiliteitsbudget. kwaliteitsorganisatie (HPO) Leidt tot hogere kosten (werving, kritische Goede studiefaciliteiten voor borging ontstaat discrepantie tussen verplichte uitstroom, ontwikkeling HRM 3C succesfactoren voor strategisch preventief ontwikkeling organisatie. 3A beschikbare potentiële mensen) het realiseren van de Hantering POP instrument voor het menscapaciteit en benodigde groei naar een HPO zichtbaar maken van discrepanties menscapaciteit op het gebied van functioneren en gedrag. Gedwongen vertrek 4. Bescherming huurders bij Verdergaande bescherming van huurders leidt tot wijziging toekomstige bestemming huurders en aantasting van schadeclaims; kantoor WBL en/of opzegging 20 eigendomsrecht WBL kantoor Vroegtijdig vertrek 5. huurcontract door BsGW ingeval van fusie.. van BsGW leidt tot tekort in begroting Evaluatie en /of jaarlijkse bijstelling Compliance preventief van contracten: tijdige kennisgeving 2B aan huurders Onjuiste en/of onvolledige invoer Komt niet jaarlijks Dagelijkse back up van gegevens. Onbetrouwbare van datagegevens basisleidt of tot voor met beperkt Verbandsvergelijking datagegevens procesinformatie uit HRM onrechtmatige besluiten financieel gevolg Preventief door unit HRM. Controle - HRM door operationeel systemen (Juridische procedures en/of correctief management en medewerkers van schadeclaims) en management-- opgenomen informatie in systemen informatievoorziening. (YOUPP). 1A Inventarisatie risicogebeurtenissen 2013 Bijlage A, pagina 7

12 Nr. Risicogebeurtenis Gevolgen Unit Risico Motivering van de Soort Soort Maatregelen Risico score risicoscore Risico maat- score regel (rest) Door verlies van kennis minder Door uitstroom van personeel betrouwbaar beheer en optredend verlies van onderhoud van installaties en daardoor groter risico tav. het OP dit moment lx installatiekennis, met name door OND per jaar echter in de strategisch geen n.v.t. functioneren van de installaties! weinig aanbod van vervangend technisch personeel toekomst toenemend installatie onderdelen Leidingbreuk van groot Milieuschade compliance Onderzoeksmodel ter bepaling van 5. transportriool (voordat Financiele schade noodzakelijk onderhoud heeft (recente calamiteiten, raakvlakken OND 2D preventief kritische / mogelijke plekken van 38 operationeel leidingbreuk plaatsgevonden) met Maaskaden) 6. Onderlinge afstemming van de en de Informatiematrix zijn uitgevoerd Nadelen: Project Inrichten Beheer Organisatie Ongestructureerde informatie sluit langere doorlooptijden, onnodige OND 38 strategisch preventief WAUTER, MIP nieuwe stijl, OPEX en 2D voldoende mate) gemp!ementeerd. diverse IT applicaties vindt en opgesteld. Echter niet (in tegenstrijdigheden, onvoldoende! niet plaats De consequenties zijn: faalkosten, redundantie, ontoegankelijk, CAPEX zullen leiden tot het niet aan bij de informatiebehoefte kosten voor zoeken verhogen van betrouwbaarheid, verspreid, vanuit processen. toegankelijkheid en validiteit van de informatie(stromen). onbeheersbaar. Inventarisatie risicogebeurtenissen 2013 Bijlage A, pagina 6

13 E Risicogebeurtenis Gevolgen Unit Risico Motivering van de Soort Soort Maatregelen Risico score risicoscore Risico maat- score regel (rest) Visie voor met name de lange termijn ontbreekt Hogere kosten over de totale Onderhoud en/of vervangen van levenscyclus van een asset. machines/ installaties is niet Geen juiste balans tussen kosten, gestructureerd afgestemd op een prestaties, risico s gelet op het integrale visie t.a.v. nieuwbouw risicoprofiel en vervanging van installaties De score is Separaat van elkaar wordt MEP / gebaseerd op de MIP opgesteld. Dashboard op basis uitkomsten van een van KSF en KPI. lcc studie waarbij Technische innovaties zoals MDR en OND 2D diverse alternatieven strategisch Preventief WAUTER leiden tot het ontwikkelen 2C van een aantal van een model op basis van een (grote) projecten in integrale benadering (asset 2010/2011 zijn management), met als gevolg een doorgerekend beperking van risico s. Het streven naar continu Er wordt geen gebruik gemaakt 2. verbeteren en HPO wordt van verbeterpotentieel. belemmerd door het beperkt Kosten worden! blijven historisch toepassen van de PDCA-cyclus bepaald en zijn daardoor mogelijk en door het beperkt benutten van te hoog. capaciteiten van de medewerkers Processen die onderdeel uitmaken van AM (bouw, beheer, onderhoud, financiën) worden niet continu verbeterd, hierdoor worden de kwaliteitscriteria en functionaliteit van de assets niet geoptimaliseerd De score is een schatting afgeleid OND 3B van het jaarbudget strategisch geen n.v.t. 3B voor onderhoud (ca. 5% van het budget) Plotselinge uitval en/of grote 3. storingen van een installatie resp. van installatieonderdelen omdat Het operationele proces niet voldoende bekend is hoeveel stagneert, dus hogere kosten. onderhoud nodig is om binnen de Hogere kans op het niet voldoen aanvaardbare grenzen van veiligheid, wet en regelgeving en milieu te opereren. Er is aan wet- en regelgeving (milieu- preventief Komt meerdere vergunningen). OND 3B operationeel keren per jaar voor Het beperken, tot een acceptabel repressief onvoldoende inzicht in wat de niveau, en identificeren van de bedrijfskritieke onderdelen zijn, risico s is niet goed mogelijk deels leidend tot ongestructureerd (ATEX, Abees, WKK Roermond) werken met onacceptabele risico s. Onderhoudsconcept (periodiek onderhoud) o.b.v. risicoanalyse storingsdienst 2C Inventarisatie risicogebeurtenissen 2013 Bijlage A, pagina 5

14 Risicogebeurtenis Gevolgen Unit Risico Motivering van de Soort Soort Maatregelen Risico score risicoscore Risico maat- score regel (rest) Procesverstonng veroorzaakt door andere units (bijv. vertraging bij de realisatie van investerings- Verstoringen projecten, niet gepland of langer gebeuren meerdere keren per jaar en Kwaliteitsverlies + hogere kosten dan gepland onderhoud door inzet extra mensen en OPR 30 Operationeel Correctief Communicatie 3B 8. installaties of ICT, allerlei zaken hebben een van strategisch personeels- middelgroot tot groot middelen management van HRM en mate effect van ondersteuning bij inkoop en KAM door FPC) Kans is groot (klasse Kwaliteitsverlies + hogere kosten 2) en effect kan groot Contractmanagement en systematiek door inzet extra mensen en OPR 2B zijn indien niet Operationeel Preventief van opstellen contracten (bv. gele Contractbreuk ten gevolge van middelen geanticipeerd (klasse kaarten) 9. wanprestatie B) Verstoring van de bedrijfsvoering Des-investeringen en versnelde Kans is groot en Atex maatregelen, controle op OPR 20 effect is groot. Uitval Operationeel Preventief beheer en onderhoud ATEX 1 B door explosie van biogas / gas afschrijvingen; hogere kosten 10. installaties installaties Voor projecten wordt Onvoldoende beheer van in Actief beheer van documentatie in de meerdere malen per jaar informatie projectorganisatie. Maatregelen gebruik genomen informatie- Hogere kosten door extra gevraagd. Onjuiste systemen (bijv. automatische voorbereidingstijd en verstrekken 3A ontiuchters zijn vervangen door foutieve informatie bij documentatie. Zorg dragen voor het OPR 3B informatie leidt tot Operationeel Preventief treffen voor het goed beheren van afsluiters, maar de tekeningen zijn calamiteiten, naleven van de eerder gemaakte hiervoor niet geactualiseerd) incorrecte afspraken. opdrachtverstrekking met meerwerk tot gevolg. Bij uitbesteden van de Kwaliteitsverlies + hogere kosten Gezien de recessie is Aandacht bij aanbesteding procesvoering, risico van faillissement van het bedrijf (bijv. door inzet extra mensen en OPR 2B de kans in hogere Operationeel Preventief 12 Marktonderzoek middelen mate aanwezig. TDH Venlo, afzet slib naar SNB) Inventarisatie risicogebeurtenissen 2013 Bijlage A, pagina 4

15 E Risicogebeurtenis Gevolgen Unit Risico Motivering van de Soort Soort Maatregelen Risico score risicoscore Risico maat- score regel (rest) Onverwachte + onvoorziene stijging energieprijzen Indexering van de 2. chemicaliënprijzen 3a. Kans is groot (klasse 2) en effect kan groot Hogere kosten OPR 2C zijn indien niet Strategisch Preventief geanticipeerd (klasse 0) Kans is groot (klasse Hogere kosten omdat in de 2) en effect kan groot raming van de kosten geen OPR 2B zijn indien niet Strategisch Geen indexering is toegepast geanticipeerd (klasse B) Verstoring transport en Verstoringen behandeling afvalwater: bijv. Milieuschade gebeuren meerdere calamiteit zoals leidingbreuk, lmagoschade OPR 3B keren per jaar en stroomstoring, ongecontroleerde Hogere kosten hebben een lozingen middelgroot effect Verstoring transport en behandeling afvalwater: bijv. 3b. brand, uitval procesautomatisering Verlies van procesmatige kennis door grote uitstroom van personeel gelet op de huidige 4. leeftijdsopbouw alsmede weinig aanbod van vervangend personeel met proceskennis Milieuschade Kans kleiner dan bij Imagoschade OPR 2B 3a, effect idem als bij Hogere kosten 3a Meerjaren inkoopcontracten + tijdig inkoopmoment klikken In de begroting is bewust geen rekening gehouden met indexering van de chemicaliënprijzen vanwege de hieraan verbonden onzekerheden Strategisch Calamiteiten bestrijdingsplan voor de Correctief Compliance afvalwaterinfrastructuur Operationeel Extra achtervang: dubbele server Preventief Compliance WAUTER Door verlies van kennis minder Kans is groot (klasse betrouwbaar procesbeheer van 2) en effect kan groot installaties en daardoor groter OPR 2B zijn indien niet Operationeel Preventief Lidmaatschap MIT 2B risico t.a.v. de te behalen geanticipeerd (klasse procesresultaten B) Afzet stagnaties Geen afzetmogelijkheid, tijdelijke gebeuren meerdere Stagneren van de afzet van opslag reststoffen en mogelijk Spreiden risico door meerdere OPR 3B keren per jaar en Operationeel Preventief 3A 5. reststoffen stoppen van installaties, afzetkanalen en huren opslagruimte hebben een Hierdoor hogere kosten. middelgroot effect Kans is in kleine Verstoring van de bedrijfsvoering Des-investeringen en versnelde mate aanwezig en als gevolg van toepassen niet OPR 2D Operationeel Preventief Projectorganisatie 6. afschrijvingen; hogere kosten. effect kan dan groot beproefde technieken Een aanbesteding leidt niet tot de gewenste kwaliteit van het product resp. de dienst zijn Kans is door wijze van aanbesteden Compliance Geen Door kwaliteitsverlies extra kosten OPR 2C aanwezig en effect 2B bij het procesbeheer kan dan redelijk Operationeel Preventief Projectorganisatie groot zijn 2B 3A Inventarisatie risicogebeurtenissen 2013 Bijlage A, pagina 3

16 ie Risicogebeurtenis Gevolgen Unit Risico Motivering van de Soort Soort Maatregelen Risico score risicoscore Risico maat- score regel (rest) Komt meerdere AO-IC maatregel (accorderen Betaalverkeer: er wordt een Kans op het niet terugontvangen FPC 3A keren per jaar voor; Operationeel Preventief facturen door zowel de ontvanger als Intern verkeerde betaling uitgevoerd van betaald bedrag kleine bedragen de budgethouder) Komt meerdere AO-lC maatregel (accorderen Intern FPC 3A keren per jaar voor; Operationeel Preventief facturen door zowel de ontvanger als kleine bedragen de budgethouder) Betaalverkeer onderkennen nep- Kans op het niet terugontvangen facturen van betaald bedrag Betaalverkeer: dubbele betaling Komt meerdere dubbel factuurnummer + AO-lC Controle financieel systeem op FPC 3A keren per jaar voor; Operationeel Preventief maatregel (accorderen facturen door Kans op het niet terugontvangen factuur (bij dubbele ontvangst Intern zelfde factuur) kleine bedragen zowel de ontvanger als de van betaald bedrag budgethouder) Kans op optreden is Het financieringsstatuut met daarop 4. Betalingsverkeer: fraude, klein; vergt gebaseerde AO-lC maatregelen 1D samenspanning gericht op Kans op financieel verlies FPC 2D samenspannen en Compliance Preventief (toepassen van functiescheiding + Intern financieel gewin moet om flink gewin het vier ogen principe) gaan voor inkoop en Kans op: - bij de Preventief aanbesteding opmerkingen beleid - AO-IC 5. - maatregelen + Kans op optreden is jaarrekening of geen verantwoordingsplicht verwoord in meerdere keren per Niet rechtmatige inkoop- en goedkeurende verklaring bij de FPC 3A jaar; echter de Oom pliance handboek inkoop en aanbesteding Intern aanbesteding jaarrekening bedragen bij FPC zijn klein - magoschade van concurrerende Repressief - - claims - check Check door accountant, interne leveranciers audit aan welke Risico dat een toegezegde Beperkt aantal verantwoordirigsplicht moet worden Kans op financieel verlies FPC 2C projecten: echter dan Oompliance Preventief voldaan bij ontvangen van subsidies Intern 6. subsidiel bijdrage van derden niet kan worden gedeclareerd, door van maatregelen om aan wel grote bedragen - onvolledige registratie verantwoordingsplicht_te_voldoen kwartaal opstellen van een Operationeel - Is in verleden 7. Kans op sterke rentefluctuaties liquiditeitsprognose, conform het Preventief financieringsstatuut; Renterisico moment dat nieuwe lening moet FPC voorgekomen; echter Extern de marges zijn nu worden aangetrokken Oompliance - Niet ontvangen van stukken Komt regelmatig AO-lC maatregel waarbij is gesteld renterisiconorm klein nemen per wettelijke dat van elke uitgaand document met waarvan vorderingen gesteld relatief kleine een financieel effect een afschrift Intern terug; gaat echter om Operationeel Geen 8. gericht aan derden, op basis Financieel verlies FPC moeten worden bedragen dient te worden verstrekt aan FPC Inventarisatie risicogebeurtenissen 2013 Bijlage A, pagina 2

17 E Risicogebeurtenis Gevolgen Unit Risico Motivering van de Soort Soort 1Maatregelen Risico score risicoscore Risico maat- score regel (rest) - Inhuren externe ondersteuning Plotseling Dit kan leiden tot door specialistische bedrijven wegvallen van Kans op discontinuiteit stijgt uitval van systemen - Redundant uitvoeren personeel leidt door een hogere (kwetsbaarheid voor uitval IPP en tot traagheid bij Operationeel Preventief automatisering daar waar mogelijk specialisatiegraad bij een relatief Extern personeel) inspelen op vragen - Inhuur extra (tijdelijke) capaciteit beperkte bezetting tot problemen - vanuit de operatie Opstellen transitieproject met ondersteuni9g_door_pwc Project loopt vertraging op ôf het lnefficiënt: kans op dubbel werk 2. gestelde doel wordt niet bereikt en niet efficiënte inzet van Kan leiden tot Er wordt gebruik gemaakt van een door de toenemende mate van 2B mensen neemt toe IPP 3B onnodige hogere Strategisch Preventief onvikkelprogramma en van verwevenheid tussen de Intern Ineffectief: het bereiken van de netto kosten programmamanagement uitvoering van project, innovaties, gestelde doelen staat onder druk begroting en MJR Niet of niet tijdig realiseren van de van low-risk projecten Kans op: - 3. voor innovatieprojecten gestelde opstellen van een businesscase - onvoldoende vernieuwende Kan leiden tot missen doelen, doordat: voor risicovolle en innovatieve impulsen van kansen om projecten - een innovatieproject niet tot een - hogere kosten en ondoelmatige kwaliteit. - haalbare businesscase leidt training van medewerkers voor het 28 inzet van mensen IPP 38 arbeidsbeleving of Strategisch Preventief inventariseren van + het omgaan Intern - innovatie eenzijdig wordt - een slechtere nette kosten te benaderd (teveel van binnen met risicos concurrentiepositie verhogen of te naar buiten wordt gedacht) wordt gebruik gemaakt van een - niet realiseren van de verlagen ontwikkelprogramma en van - onvoldoende rekening is strategische doelen gehouden_met_tegenvallers programmamanagement Kwaliteitsverlies en extra kosten Kan leiden tot 1A Algehele stroomuitval op een door beperkte besturing IPP kwaliteitsverlies en Operationeel Preventief noodstroomvoorziening locatie of op kantoor Extern installaties hogere netto kosten Kwaliteitsverlies en extra kosten Kan leiden tot redundant netwerk van 1A 5. Uitval van Wide Area Netwerk door beperkte besturing PP kwaliteitsverlies en Operationeel Preventief koperbekabeling of gsm-netwerk Extern installaties hogere netto kosten Inventarisatie risicogebeurtenissen 2013 Bijlage A, pagina 1 - identificeren - er

18 FPC Algemeen Algemeen ISO 9001 ISO OHSAS WATERSCHAPSBEDRIJF LIMBURG Maria Theresialaan 99 Postbus KH Roermond KvK-nr Bank: Tel: Fax: VAN : W.A.S. Pörteners CORSANR. : porten/ ONDERWERP : Kadernota Risicomanagement WBL Kadernota Risicomanagement Waterschapsbedrijf Limburg Algemeen Bestuur WBL vergadering * *

19 Inhoudsopgave 1 Uitgangspunten en samenvatting 3 2 Inleiding 5 3 Kaders en definities Kaders Definities 7 4 Proces risicomanagement Cyclisch proces Identificatie van risico s Analyse en beoordeling van risico s Beheersing van risico s 12 Kadernota Risicomanagement WBL 2

20 1 Uitgangspunten en samenvatting In de Kadernota Risicomanagement worden het doel en de uitgangspunten voor risicomanagement bij het Waterschapsbedrijf Limburg (WBL) beschreven. Het doel van deze nota is bestuur en ambtelijke organisatie op korte termijn met hetzelfde begrippenkader te laten werken en dit systematisch toe te passen. Belangrijkste doelstelling hierbij is dat op korte termijn het risico denken automatisch wordt meegenomen in het bestuurlijk en ambtelijk handelen. Het gaat dus vooral om een verandering in het denken over taken en projecten. Centraal staan niet meer alleen de vragen Wat willen we bereiken?, Wat gaan we daarvoor doen? en Wat gaat het kosten?. Belangrijke aanvullende vragen zijn: Wat gebeurt er als we iets niet doen?, Wat kan er mis gaan?, Welke maatregelen kunnen worden getroffen? en Wat gaan die maatregelen kosten?. Om dit te bereiken is een relatief eenvoudig kader geformuleerd zodat de basis wordt gelegd om heldere keuzes te maken over risico s. Zo kan systematisch gewerkt worden aan de beheersing van risico s en kan hierover verantwoording worden afgelegd. In de praktijk worden voor waterschappen twee typen risicomanagement onderscheiden: 1. Veiligheidsrisicomanagement De primaire taak van het WBL is zorg voor goede waterkwaliteit. Hieruit volgt de taak om de burgers te beschermen tegen de invloeden van calamiteiten waardoor het oppervlaktewater onmiddellijk en ernstig in gevaar komt. Kenmerkend voor deze veiligheidsrisico s is dat de oorzaken van buitenaf komen. Voorbeelden zijn natuurrampen en terroristische aanslagen. Normaal gesproken vormt dit een onderdeel van integraal risicomanagement. Veiligheid is echter een primaire taak van het WBL en daarom is het wenselijk de risico s en de daarop gebaseerde beheersingsmaatregelen afzonderlijk in kaart te brengen. Bij WBL is dit onderdeel ondergebracht bij de calamiteitenorganisatie. 2. Bedrijfsvoering risicomanagement Het WBL wordt gefinancierd met publieke gelden welke worden geïnd door de beide waterschappen WRO en WPM en middels een bijdrage aan WBL beschikbaar worden gesteld. Voor de besteding van de beschikbaar gestelde gelden dient het waterschapsbedrijf aantoonbaar in control te zijn en verantwoording af te leggen. Het aspect van in control te zijn zal de komende tijd steeds meer aandacht vragen. Vanaf 2009 worden de jaarstukken door de accountant getoetst op rechtmatigheid. In de Regeling Beleidsvoorbereiding en Verantwoording Waterschappen is bepaald dat WBL een verplichte paragraaf weerstandsvermogen opneemt in de begroting waarin de beleidslijnen zijn vastgelegd. Dit is uitgewerkt in de vastgestelde WBL-verordeningen inzake de beleids- en verantwoordingsfunctie (ex artikel 108 en 109 van de Waterschapswet). In deze kadernota worden deze beleidslijnen beschreven. Om op korte termijn in het risicomanagement een duidelijke stap voorwaarts te zetten, wordt voorgesteld het onderscheid in deze twee typen risicomanagement als uitgangspunt voor het risicomanagementbeleid te hanteren. Omdat aan het veiligheidsrisicomanagement (calamiteitenorganisatie) al veel aandacht is besteed, ligt in 2011 het zwaartepunt op het bedrijfsvoering risicomanagement. Kadernota Risicomanagement WBL 3

Graag vernemen wij uw advies ter zake. Het dagelijks bestuur, 120138/LUT 4/4

Graag vernemen wij uw advies ter zake. Het dagelijks bestuur, 120138/LUT 4/4 Het bijgevoegde rapport geeft u een beeld van de berekening van de omvang van de (financiële) risico s 2011 volgens de vastgestelde methodiek. Ook verschaft het rapport informatie over de opbouw van de

Nadere informatie

WATERSCHAPSBEDRIJF LIMBURG Maria Theresialaan 99 Postbus 1315 6040 KH Roermond KvK-nr. 504.534.83 Bank: 63.67.60.464. - «ifpl NO. 2012.

WATERSCHAPSBEDRIJF LIMBURG Maria Theresialaan 99 Postbus 1315 6040 KH Roermond KvK-nr. 504.534.83 Bank: 63.67.60.464. - «ifpl NO. 2012. W A T E R S C H A P S B E D R I J F L I M B U R G ISO 9001 ISO 14001 OHSAS 18001 WATERSCHAPSBEDRIJF LIMBURG Maria Theresialaan 99 Postbus 1315 6040 KH Roermond KvK-nr. 504.534.83 Bank: 63.67.60.464 Waterschap

Nadere informatie

Wie bewaakt mijn geld? Financiële controle en risicobeheersing binnen de gemeente Nuth

Wie bewaakt mijn geld? Financiële controle en risicobeheersing binnen de gemeente Nuth Wie bewaakt mijn geld? Financiële controle en risicobeheersing binnen de gemeente Nuth De taak van de raad onder het dualisme Kaders stellen (WMO, Jeugdwet, handhaving) Budgetteren (begroting) Lokale wetgeving

Nadere informatie

Aan de raad van de gemeente Lingewaard

Aan de raad van de gemeente Lingewaard 6 Aan de raad van de gemeente Lingewaard *14RDS00194* 14RDS00194 Onderwerp Nota Risicomanagement & Weerstandsvermogen 2014-2017 1 Samenvatting In deze nieuwe Nota Risicomanagement & Weerstandsvermogen

Nadere informatie

o i. CCD oniï É. 1 JU. LUIt»

o i. CCD oniï É. 1 JU. LUIt» W A T E R S C H A P S B E D R I J F L I M B U R G 13 ISO 9001 ISO 14001 OHSAS 18001 WATERSCHAPSBEDRIJF LIMBURG Maria Theresialaan 99 Postbus 1315 6040 KH Roermond KvK-nr. 504.534.83 Bank: 63.67.60.464

Nadere informatie

Beleidsnotitie reserves en voorzieningen (inclusief risicomanagement / weerstandsvermogen)

Beleidsnotitie reserves en voorzieningen (inclusief risicomanagement / weerstandsvermogen) Beleidsnotitie reserves en voorzieningen (inclusief risicomanagement / weerstandsvermogen) 2 januari 2014 2 Beleidsnotitie reserves en voorzieningen (inclusief risicomanagement / weerstandsvermogen) Inhoudsopgave

Nadere informatie

Voorstel aan het AB. Van Dagelijks Bestuur Corsanr. pjmans/2015.05668. Onderwerp Vaststellen kredieten en uitgavenbudget 2015

Voorstel aan het AB. Van Dagelijks Bestuur Corsanr. pjmans/2015.05668. Onderwerp Vaststellen kredieten en uitgavenbudget 2015 FPC Voorstel aan het AB Van Dagelijks Bestuur Corsanr. pjmans/2015.05668 Onderwerp Vaststellen kredieten en uitgavenbudget 2015 Agendapuntnr. 13 AB-vergadering 27-5-2015 Besluit 1. Ten aanzien van het

Nadere informatie

Een OVER-gemeentelijke samenwerking tussen Oostzaan en Wormerland

Een OVER-gemeentelijke samenwerking tussen Oostzaan en Wormerland OVER OOSTZAAN Een OVER-gemeentelijke samenwerking tussen Oostzaan en Wormerland WORMERLAND. GESCAND OP 13 SEP. 2013 Gemeente Oostzaan Datum : Aan: Raadsleden gemeente Oostzaan Uw BSN : - Uw brief van :

Nadere informatie

FINANCIËLE VERORDENING RECREATIESCHAP DOBBEPLAS

FINANCIËLE VERORDENING RECREATIESCHAP DOBBEPLAS FINANCIËLE VERORDENING RECREATIESCHAP DOBBEPLAS Het Algemeen Bestuur van het recreatieschap Dobbeplas; Gezien het voorstel van het Dagelijks Bestuur van 13 oktober 2014; Gelet op het bepaalde in de artikelen

Nadere informatie

Nota reserves, weerstandsvermogen en solvabiliteit 2015. RAD Hoeksche Waard

Nota reserves, weerstandsvermogen en solvabiliteit 2015. RAD Hoeksche Waard Nota reserves, weerstandsvermogen en solvabiliteit 2015 Inhoud Samenvatting... 3 Inleiding Risicomanagement... 4 Doel risicomanagement Stappen risicomanagement Risicobeheersing Taken en verantwoordelijkheden

Nadere informatie

CONCEPT!! *2011.07782* Waterschap Roer en Overmaas Algemeen Bestuur t.a.v. Postbus 185 6130 AD SITTARD DIR. (MARAP) t/m juni 2011.

CONCEPT!! *2011.07782* Waterschap Roer en Overmaas Algemeen Bestuur t.a.v. Postbus 185 6130 AD SITTARD DIR. (MARAP) t/m juni 2011. Waterschap Roer en Overmaas Algemeen Bestuur t.a.v. Postbus 185 6130 AD SITTARD CONCEPT!! WATERSCHAPSBEDRIJF LIMBURG Maria Theresialaan 99 Postbus 314 6040 AH Roermond KvK-nr. 504.534.83 Bank: 63.67.60.464

Nadere informatie

Risicomanagement Transities

Risicomanagement Transities Risicomanagement Transities 1. Inleiding In deze rapportage worden de risico s en de mogelijke beheersmaatregelen benoemd die verband houden met de te realiseren transities rondom Jeugdzorg, Participatie

Nadere informatie

(Proces)voorstel aanpak opstellen Nota Risicomanagement

(Proces)voorstel aanpak opstellen Nota Risicomanagement (Proces)voorstel aanpak opstellen Nota Risicomanagement Aanleiding Het college heeft de opdracht een Nota Risicomanagement op te stellen. Hiertoe heeft de raad besloten bij de rapportage Financiële Strategie.

Nadere informatie

Kadernota Risicomanagement provincie Groningen

Kadernota Risicomanagement provincie Groningen Kadernota Risicomanagement provincie Groningen Provincie Groningen December 2014 1. Inleiding Op basis van de Financiële Verordening Provincie Groningen dienen Gedeputeerden Staten (GS) ten minste eenmaal

Nadere informatie

2042' Waterschap Roer en Overmaas 0 7 JUNI 2012. Cc. aen 1.. BEHANDELD DOOR TELEFOONNUMMER E-MAIL DATUM

2042' Waterschap Roer en Overmaas 0 7 JUNI 2012. Cc. aen 1.. BEHANDELD DOOR TELEFOONNUMMER E-MAIL DATUM W A T E R S C H A P S B E D R I J F L I M B U R G 2042' P, WATERSCHAPSBEDRIJF LIMBURG Maria Theresialaan 99 Postbus 1315 ISO 9001 ISO 14001 OHSAS 18001 6040 KH Roermond KvK-nr. 504.534.83 Bank: 63.67.60.464

Nadere informatie

Risicomanagement en NARIS gemeente Amsterdam

Risicomanagement en NARIS gemeente Amsterdam Risicomanagement en NARIS gemeente Amsterdam Robert t Hart / Geert Haisma 26 september 2013 r.hart@risicomanagement.nl / haisma@risicomanagement.nl 1www.risicomanagement.nl Visie risicomanagement Gemeenten

Nadere informatie

Regeling Financieel Beheer Belastingsamenwerking Gouwe- Rijnland

Regeling Financieel Beheer Belastingsamenwerking Gouwe- Rijnland Regeling Financieel Beheer Belastingsamenwerking Gouwe- Rijnland Het Algemeen Bestuur van de Gemeenschappelijke regeling Gouwe-Rijnland (BSGR), gelet op: Artikel 212 van de Gemeentewet; Het Waterschapsbesluit;

Nadere informatie

gezien het voorstel van de Tijdelijke Commissie ingesteld door de Drechtraad van 21 augustus 2006 en 13 november 2006; b e s l u i t :

gezien het voorstel van de Tijdelijke Commissie ingesteld door de Drechtraad van 21 augustus 2006 en 13 november 2006; b e s l u i t : De Drechtraad gezien het voorstel van de Tijdelijke Commissie ingesteld door de Drechtraad van 21 augustus 2006 en 13 november 2006; gelet op artikel 212 van de Gemeentewet, alsmede artikel 30, eerste

Nadere informatie

Generieke systeemeisen

Generieke systeemeisen Bijlage Generieke Systeem in kader van LAT-RB, versie 27 maart 2012 Generieke systeem NTA 8620 BRZO (VBS elementen) Arbowet Bevb / NTA 8000 OHSAS 18001 ISO 14001 Compliance competence checklist 1. Algemene

Nadere informatie

Kadernota Risicomanagement HHNK 2014

Kadernota Risicomanagement HHNK 2014 Kadernota Risicomanagement HHNK 2014 Auteur K. Kalez Registratienummer 14.25134 Datum 28 augustus 2014 Versie 2.0 Status Definitief Inhoudsopgave 1. Samenvatting 2 2. Inleiding 2 2.1 Visie en Doelstellingen

Nadere informatie

Ons kenmerk C100/05.0016522. Aantal bijlagen 1

Ons kenmerk C100/05.0016522. Aantal bijlagen 1 Directie Bestuur & Organisatie Directie Algemeen Aan de Commissie AB Korte Nieuwstraat 6 65 PP Nijmegen Telefoon (024) 329 9 Telefax (024) 329 22 92 E-mail gemeente@nijmegen.nl Postadres Postbus 905 6500

Nadere informatie

Voorstel aan het Algemeen Bestuur:

Voorstel aan het Algemeen Bestuur: DIRECTIE Maria Theresialaan 99 Postbus 314 6040 AH Roermond 0BDIRECTIE Tel: 0475-394240 Fax: 0475-311605 www.wbl.nl info@wbl.nl Corsanr. UNIT STAF STAF WH ZVB P&C P&O pc/ps-2010.09160 Voorstel aan het

Nadere informatie

Voorstel aan het AB. Van Dagelijks Bestuur Corsanr. pjmans/2012.10858. Onderwerp Afsluiten kredieten + kredietvotering nieuwe projecten 2013

Voorstel aan het AB. Van Dagelijks Bestuur Corsanr. pjmans/2012.10858. Onderwerp Afsluiten kredieten + kredietvotering nieuwe projecten 2013 FPC Voorstel aan het AB Van Dagelijks Bestuur Corsanr. pjmans/2012.10858 Onderwerp Afsluiten kredieten + kredietvotering nieuwe projecten 2013 Agendapuntnr. 7 AB-vergadering 6-12-2012 Besluit 1. Ten aanzien

Nadere informatie

Nota Weerstandsvermogen 2013 - Gemeente Olst-Wijhe 1 van 10

Nota Weerstandsvermogen 2013 - Gemeente Olst-Wijhe 1 van 10 Nota Weerstandsvermogen 2013 Gemeente Olst-Wijhe Olst-Wijhe, maart 2013 doc. nr.: 13.014804 Nota Weerstandsvermogen 2013 - Gemeente Olst-Wijhe 1 van 10 Inhoudsopgave Samenvatting 3 Hoofdstuk indeling 1.

Nadere informatie

Nota Weerstandsvermogen en Risicomanagement Omgevingsdienst West- Holland

Nota Weerstandsvermogen en Risicomanagement Omgevingsdienst West- Holland Nota Weerstandsvermogen en Risicomanagement Omgevingsdienst West- Holland 1 Inhoud Management Samenvatting... 3 Hoofdstuk 1 Inleiding... 4 Hoofdstuk 2 Weerstandsvermogen... 5 Hoofdstuk 3 Begrippenkader...

Nadere informatie

Financiële verordening RUD Zuid-Limburg

Financiële verordening RUD Zuid-Limburg Financiële verordening RUD Zuid-Limburg 1 Inhoud Hoofdstuk 1 Algemene bepalingen... 3 Artikel 1 Begrippenkader... 3 Hoofdstuk 2 Begroting en verantwoording... 4 Artikel 2 Opstellen begroting en verantwoording...

Nadere informatie

Actieplan naar aanleiding van BDO-onderzoek. Raad van Commissarissen GVB Holding N.V. Woensdag 13 juni 2012

Actieplan naar aanleiding van BDO-onderzoek. Raad van Commissarissen GVB Holding N.V. Woensdag 13 juni 2012 Actieplan naar aanleiding van BDO-onderzoek Raad van Commissarissen GVB Holding N.V. Woensdag 13 juni 2012 Inhoudsopgave - Actieplan GVB Raad van Commissarissen GVB Holding N.V. n.a.v. BDO-rapportage 13

Nadere informatie

Onderwerp Concept AB-voorstel inzake frictiekosten in relatie tot de fusie / frictiekosten ICT / informatievoorziening

Onderwerp Concept AB-voorstel inzake frictiekosten in relatie tot de fusie / frictiekosten ICT / informatievoorziening Concept AB-voorstel inzake frictiekosten in relatie tot de fusie / frictiekosten ICT / informatievoorziening schriftelijk GEEN Venlo, Sittard, 14 september 2015 AAN DE VOORBEREIDINGSCOMMISSIE FUSIE Onderwerp

Nadere informatie

b Onvermijdelijk Er moeten keuzes worden gemaakt ten aanzien van de investeringsportefeuille.

b Onvermijdelijk Er moeten keuzes worden gemaakt ten aanzien van de investeringsportefeuille. gemeente Eindhoven Raadsnummer Inboeknummer 12BST02184 Beslisdatum B&W Dossiernummer RaadsvoorstelMeerjaren Investeringsprogramma 2013 na MKBA Inleiding De gemeente Eindhoven wil blijvend investeren in

Nadere informatie

Verordening controle op het financieel beheer en op de inrichting van de financiële organisatie van Wetterskip Fryslân.

Verordening controle op het financieel beheer en op de inrichting van de financiële organisatie van Wetterskip Fryslân. Verordening controle op het financieel beheer en op de inrichting van de financiële organisatie van Wetterskip Fryslân. Het algemeen bestuur van Wetterskip Fryslân besluit, gelet op artikel 109 van de

Nadere informatie

Voorstel aan dagelijks bestuur

Voorstel aan dagelijks bestuur Voorstel aan dagelijks bestuur Datum vergadering 14-01-2014 Agendapunt 4 Steller / afdeling N. Rossel / Stafunit Algemene Dienst Openbaar Ja Bestuurder J.J. Schrijen Bijlage(n) 3 Programma Bedrijfsvoering

Nadere informatie

Olde Bijvank Advies Organisatieontwikkeling & Managementcontrol. Datum: dd-mm-jj

Olde Bijvank Advies Organisatieontwikkeling & Managementcontrol. Datum: dd-mm-jj BUSINESS CASE: Versie Naam opdrachtgever Naam opsteller Datum: dd-mm-jj Voor akkoord: Datum: LET OP: De bedragen in deze business case zijn schattingen op grond van de nu beschikbare kennis en feiten.

Nadere informatie

MEMO AAN DE GEMEENTERAAD

MEMO AAN DE GEMEENTERAAD MEMO AAN DE GEMEENTERAAD Aan T.a.v. Datum Betreft Van Ons kenmerk CC De gemeenteraad - 23 maart 2012 Interim-controle 2011 Deloitte Het college 112623 Paraaf Datum Controller RP 22-3-2012 Directie Geachte

Nadere informatie

1 8 DEC. 2013 BEHANDELD DOOR TELEFOONNUMMER E-MAIL DATUM. 1. Inleiding Op 11 december 2013 is de Managementrapportage (MARAP) t/m september 2013 (3 e

1 8 DEC. 2013 BEHANDELD DOOR TELEFOONNUMMER E-MAIL DATUM. 1. Inleiding Op 11 december 2013 is de Managementrapportage (MARAP) t/m september 2013 (3 e W A T E R S C H A P S B E D R I J F L I M B U R G Waterschap Roer en Overmaas het Algemeen Bestuur Postbus 185 6130 AD SITTARD 1 8 DEC. 2013 ISO 9001 iso 14001 OHSAS 18001 r WATERSCHAPSBEDRIJF LIMBURG

Nadere informatie

Voorstel aan dagelijks bestuur

Voorstel aan dagelijks bestuur Voorstel aan dagelijks bestuur Datum vergadering 26-08-2014 Agendapunt 8 Steller / afdeling P. Daelmans / Middelen Openbaar Ja Bestuurder R.L.M. Sleijpen Bijlage(n) 1 Programma Bedrijfsvoering Registratiecode

Nadere informatie

Onderwerp: Aanpassing Financiële Verordening

Onderwerp: Aanpassing Financiële Verordening Onderwerp: Aanpassing Financiële Verordening In Algemeen Bestuur van 21 december 2011 is de Financiële Verordening (FV) vastgesteld. In de FV is in artikel 13 de bepaling opgenomen dat een inventarisatie

Nadere informatie

Wij stellen de volgende data voor de oplevering van de planning en controlproducten 2010:

Wij stellen de volgende data voor de oplevering van de planning en controlproducten 2010: Planning en controlcyclus 2010 Samenvatting In dit voorstel is de planning opgenomen van de planning- en controlproducten 2010: de jaarrekening 2009, de voorjaarsnota 2010, de kadernota 2011, de programmabegroting

Nadere informatie

afdeling: iedere organisatorische eenheid binnen de omgevingsdienst met een eigen rechtstreekse verantwoordelijkheid

afdeling: iedere organisatorische eenheid binnen de omgevingsdienst met een eigen rechtstreekse verantwoordelijkheid o Financiële verordening Omgevingsdienst Veluwe IJssel Het algemeen bestuur van de Omgevingsdienst Veluwe IJssel, gelet op artikel 212 van de Gemeentewet; gelet op artikel 216 van de Provinciewet; gelet

Nadere informatie

Voorstel aan het AB. llllllllllllllllll IIIMI. Van Dagelijks Bestuur Corsanr. zander/2016.05872

Voorstel aan het AB. llllllllllllllllll IIIMI. Van Dagelijks Bestuur Corsanr. zander/2016.05872 W A T E R S C H A P S B E D R J F L I M B U R G Voorstel aan het AB Van Dagelijks Bestuur Corsanr. zander/2016.05872 Onderwerp Werkbegroting 2016; 1e Begrotingswijziging 2016 Agendapuntnr. 5.1 AB-vergadering

Nadere informatie

Algemeen Bestuur. De commissie heeft geadviseerd het voorstel door te geleiden voor besluitvorming in het Algemeen Bestuur

Algemeen Bestuur. De commissie heeft geadviseerd het voorstel door te geleiden voor besluitvorming in het Algemeen Bestuur Algemeen Bestuur Onderwerp: Jaarstukken 2014 Portefeuillehouder: B. de Jong Vertrouwelijk: nee Vergaderdatum: 8 juli 2015 Afdeling: MO Medewerker: A Peek Dossiernummer: 927419 versie 7 Behandeld in Datum

Nadere informatie

Hoogheemraadschap van Delfland

Hoogheemraadschap van Delfland J^tA/ü4U^ Beleidsveld: Aard voorstel: Besluitvormend Vergaderdatum: 18 december 2008 Kenmerk VV: 710059 Aantal bijlagen: 1 Aan de verenigde vergadering van Delfland, Besluit: - het geactualiseerde normenkader

Nadere informatie

VOORSTEL AB AGENDAPUNT :

VOORSTEL AB AGENDAPUNT : VOORSTEL AB AGENDAPUNT : PORTEFEUILLEHOUDER : T.J. Boersma AB VERGADERING D.D. : 25 juni 2013 NUMMER : WM/MFI/NKu/7725 OPSTELLER : N. Kuper, 0522-276740 FUNCTIE : Afdelingshoofd Financiën VERGADERING MT

Nadere informatie

Verordening op het financiële beleid en beheer van de gemeente Hengelo

Verordening op het financiële beleid en beheer van de gemeente Hengelo GEMEENTEBLAD Officiële uitgave van gemeente Hengelo. Nr. 70808 2 december 2014 Verordening op het financiële beleid en beheer van de gemeente Hengelo De raad van de gemeente Hengelo; gelezen het voorstel

Nadere informatie

SAP Risk-Control Model. Inzicht in financiële risico s vanuit uw SAP processen

SAP Risk-Control Model. Inzicht in financiële risico s vanuit uw SAP processen SAP Risk-Control Model Inzicht in financiële risico s vanuit uw SAP processen Agenda 1.Introductie in Risicomanagement 2.SAP Risk-Control Model Introductie in Risicomanagement Van risico s naar intern

Nadere informatie

Datum voorstel Datum raadsvergadering Bijlagen Ter inzage 17 juli 2012 17 juli 2012 1 5 vertrouwelijke bijlages

Datum voorstel Datum raadsvergadering Bijlagen Ter inzage 17 juli 2012 17 juli 2012 1 5 vertrouwelijke bijlages Raadsvoorstel Agendapunt: 16 Onderwerp risicomanagement grondexploitaties Datum voorstel Datum raadsvergadering Bijlagen Ter inzage 17 juli 2012 17 juli 2012 1 5 vertrouwelijke bijlages Aan de gemeenteraad,

Nadere informatie

Risicomanagement: Veel kansen zijn nog niet benut!

Risicomanagement: Veel kansen zijn nog niet benut! Risicomanagement: Veel kansen zijn nog niet benut! Inleiding In 1995 deed risicomanagement bij gemeenten zijn intrede doordat deze verplicht werden gesteld een risicoparagraaf in hun begroting op te nemen.

Nadere informatie

Treasurystatuut voor de Veiligheidsregio Utrecht

Treasurystatuut voor de Veiligheidsregio Utrecht Treasurystatuut voor de Veiligheidsregio Utrecht Versie: AB VRU 21 juni 2010 INHOUDSOPGAVE 1. Inleiding 2 Algemeen 2 Wettelijke voorschriften 2 Opbouw statuut 2 2. Uitgangspunten en doelstellingen 3 Uitgangspunten

Nadere informatie

Rapportage Risicomanagement

Rapportage Risicomanagement Rapportage Risicomanagement Nederlands Adviesbureau Risicomanagement Ervaar zelf de voordelen van NARIS Gratis demo Neem direct contact met ons op! 1 Maak zelf ook kennis met NARIS Risicomanagement Deze

Nadere informatie

b e s l u i t : 1 Inleidende bepaling 2 Begroting en verantwoording Nr: 07-104a De raad van de gemeente Barneveld;

b e s l u i t : 1 Inleidende bepaling 2 Begroting en verantwoording Nr: 07-104a De raad van de gemeente Barneveld; Nr: 07-104a De raad van de gemeente Barneveld; gelezen het voorstel van burgemeester en wethouders, nr. 07-104; gelet op artikel 212 van de Gemeentewet; overwegende dat de verordening op de uitgangspunten

Nadere informatie

6. Project management

6. Project management 6. Project management Studentenversie Inleiding 1. Het proces van project management 2. Risico management "Project management gaat over het stellen van duidelijke doelen en het managen van tijd, materiaal,

Nadere informatie

Aan de raad AGENDAPUNT 6.9

Aan de raad AGENDAPUNT 6.9 Aan de raad AGENDAPUNT 6.9 Treasurystatuut 2010 Voorstel: het Treasurystatuut 2010 vaststellen. Inleiding In februari 2009 hebben wij u geïnformeerd over de treasury bij onze gemeente. Aanleiding hiervoor

Nadere informatie

5 Methode. 5.1 Uitgangspunten

5 Methode. 5.1 Uitgangspunten 5 Methode In dit hoofdstuk wordt het risicomanagementsysteem 1 waarmee de in het vorige hoofdstuk genoemde doelstellingen van risicomanagement wordt bereikt toegelicht. Een eenmalige risicoanalyse uitvoeren

Nadere informatie

Vergadering d.d. : 23 november 2011 Onderwerp. : Kaderstelling uitvoering werkzaamheden

Vergadering d.d. : 23 november 2011 Onderwerp. : Kaderstelling uitvoering werkzaamheden A L G E M E E N B E S T U U R Vergadering d.d. : 23 november 2011 Onderwerp : Kaderstelling uitvoering werkzaamheden Agendapunt: 16a KORTE SAMENVATTING: Naar aanleiding van een aantal investeringsvoorstellen

Nadere informatie

Functieprofiel: Manager Functiecode: 0202

Functieprofiel: Manager Functiecode: 0202 Functieprofiel: Manager Functiecode: 0202 Doel Zorgdragen voor de vorming van beleid voor de eigen functionele discipline, alsmede zorgdragen voor de organisatorische en personele aansturing van een of

Nadere informatie

(pagina 3) (pagina 6)

(pagina 3) (pagina 6) JAARREKENING 2014 Tijdigheid Is de jaarrekening op tijd (voor 15 april) ontvangen? Accountantsverklaringen Is de verklaring aanwezig (ja /nee) en welke soort verklaring? Weerstandsvermogen Hoogte algemene

Nadere informatie

HAN Jaarverslag 2013 8. Bestuur en management. Risicomanagement

HAN Jaarverslag 2013 8. Bestuur en management. Risicomanagement Risicomanagement Het College van Bestuur rapporteert jaarlijks aan de Raad van Toezicht over de belangrijkste risico s die de HAN bedreigen. Per risico worden kans, effect en beïnvloedbaarheid annex maatregelen

Nadere informatie

advies Jaarrekening 2013 Gemeenschappelijke Regeling Breed

advies Jaarrekening 2013 Gemeenschappelijke Regeling Breed advies Jaarrekening 2013 Gemeenschappelijke Regeling Breed Gemeente Nijmegen Adviesfunctie Gemeenschappelijke Regelingen Danny Ederveen Peggy van Gemert RA/AA Mei 2014 1 2 Inhoudsopgave 1. Inleiding...

Nadere informatie

Documentenanalyse Veiligheidsvisitatiebezoek

Documentenanalyse Veiligheidsvisitatiebezoek Ingevuld door: Naam Instelling: Documentenanalyse Veiligheidsvisitatiebezoek In de documentenanalyse wordt gevraagd om verplichte documentatie en registraties vanuit de NTA 8009:2007 en HKZ certificatieschema

Nadere informatie

Controleprotocol Jaarrekening Gemeente De Bilt 2014

Controleprotocol Jaarrekening Gemeente De Bilt 2014 Behoort bij raadsbesluit d.d. 29 januari 2015 tot vaststelling van het 'Controleprotocol 2014'. Controleprotocol Jaarrekening 2014 Inhoudsopgave 1. Samenvatting... 3 2. Inleiding... 3 2.1 Doelstelling...

Nadere informatie

Controleprotocol Het Waterschapshuis vanaf boekjaar 2013

Controleprotocol Het Waterschapshuis vanaf boekjaar 2013 Controleprotocol Het Waterschapshuis vanaf boekjaar 2013 Versie 1.1 21 mei 2013 Adrie-Jan de Korte Kenmerk: V0050/H1516 Inhoud 1. Inleiding 3 1.1 Doelstelling 3 1.2 Wettelijk kader 3 2. Algemene uitgangspunten

Nadere informatie

4.2 Weerstandsvermogen

4.2 Weerstandsvermogen 4.2 Weerstandsvermogen 4.2.1 Inleiding Deze paragraaf handelt over de hoogte van de algemene reserve en andere weerstandscapaciteit waarover de gemeente Spijkenisse beschikt om calamiteiten en andere tegenvallers

Nadere informatie

Gemeente fi Bergen op Zoom

Gemeente fi Bergen op Zoom Gemeente fi Bergen op Zoom Voorlegger Onderwerp Nummer voorstel Datum voorstel Portefeuillehouder(s) Contactpersoon Afdeling Contactpersoon Email Contactpersoon Telefoon Programmanummer en -naam Nota Investeren

Nadere informatie

Intern controleplan gemeente Venray. Boekjaar 2011

Intern controleplan gemeente Venray. Boekjaar 2011 Intern controleplan gemeente Venray Boekjaar 2011 Een onderzoeksplan om verder in control te komen Nicole Peeters Trifunovski en Henk Mijnster, adviseurs AO/IC gemeente Venray ICP 2011DEF Pagina 1 van

Nadere informatie

ISO 9000:2000 en ISO 9001:2000. Een introductie. Algemene informatie voor medewerkers van: SYSQA B.V.

ISO 9000:2000 en ISO 9001:2000. Een introductie. Algemene informatie voor medewerkers van: SYSQA B.V. ISO 9000:2000 en ISO 9001:2000 Een introductie Algemene informatie voor medewerkers van: SYSQA B.V. Organisatie SYSQA B.V. Pagina 2 van 11 Inhoudsopgave 1 INLEIDING... 3 1.1 ALGEMEEN... 3 1.2 VERSIEBEHEER...

Nadere informatie

NOTA WEERSTANDSVERMOGEN EN RISICOMANAGEMENT

NOTA WEERSTANDSVERMOGEN EN RISICOMANAGEMENT NOTA WEERSTANDSVERMOGEN EN RISICOMANAGEMENT Vastgesteld in de gemeenteraad 25 januari 2011 Nota weerstandsvermogen en risicomanagement Pagina 1 van 9 Weerstandsvermogen en risicomanagement 1. Inleiding.

Nadere informatie

Statenvoorstel nr. PS/2013/8733

Statenvoorstel nr. PS/2013/8733 Statenvoorstel nr. PS/2013/8733 Nota Risicomanagement Datum GS-kenmerk Inlichtingen bij 29.10.2013 2013/0350680 Dhr. R. Anderson telefoon 038 499 8744 e-mail R.Anderson@overijssel.nl Aan Provinciale Staten

Nadere informatie

22 april 2015 OPENBAAR LICHAAM CREMATORIA TWENTE

22 april 2015 OPENBAAR LICHAAM CREMATORIA TWENTE 22 april 2015 OPENBAAR LICHAAM CREMATORIA TWENTE ONTWERPBEGROTING 2016 Inhoudsopgave Bladz. 1. Aanbieding begroting 2016 1 2. Beleidsbegroting 2016 3 2.1 Programma 2.2 Paragrafen 3. Financiële begroting

Nadere informatie

VOORDRACHT ALGEMEEN BESTUUR RECREATIESCHAP ROTTEMEREN

VOORDRACHT ALGEMEEN BESTUUR RECREATIESCHAP ROTTEMEREN DB 3 DECEMBER 2015 RM 2015-535832881 VOORDRACHT ALGEMEEN BESTUUR RECREATIESCHAP ROTTEMEREN Onderwerp : Normenkader Rechtmatigheid 2015 Kenmerk : RM 2015-535832881 Bijlagen : -1- Besluitdatum : 24 september

Nadere informatie

Raadsvergadering van 1 november 2012 Agendanummer: 5

Raadsvergadering van 1 november 2012 Agendanummer: 5 RAADSVOORSTEL Verseon kenmerk: 368891 Raadsvergadering van 1 november 2012 Agendanummer: 5 Onderwerp: Beleidsbegroting 2013-2016 Verantwoordelijk portefeuillehouder: Drs. F.P. Fakkers SAMENVATTING Vanuit

Nadere informatie

Voorstel aan het AB. Van Dagelijks Bestuur Corsanr. vaasen/2015.10125. Onderwerp. Project revisie en actualisatie ATEX (P11162)

Voorstel aan het AB. Van Dagelijks Bestuur Corsanr. vaasen/2015.10125. Onderwerp. Project revisie en actualisatie ATEX (P11162) W A Ï E R S C H A P S B E D R L I M B U R G Voorstel aan het AB Van Dagelijks Bestuur Corsanr. vaasen/2015.10125 Onderwerp Project revisie en actualisatie ATEX (P11162) Agendapuntnr. 3.5 AB-vergadering

Nadere informatie

Financiële Verordening Gemeenschappelijke Regeling Meerstad

Financiële Verordening Gemeenschappelijke Regeling Meerstad Financiële Verordening Gemeenschappelijke Regeling Meerstad Vastgesteld bij besluit van het Algemeen Bestuur van 18 december 2012. Datum inwerktreding: 18 december 2012 Pagina 2 (10) Financiële Verordening

Nadere informatie

Checklist voor controle (audit) NEN 4000

Checklist voor controle (audit) NEN 4000 Rigaweg 26, 9723 TH Groningen T: (050) 54 45 112 // F: (050) 54 45 110 E: info@precare.nl // www.precare.nl Checklist voor controle (audit) NEN 4000 Nalooplijst hoofdstuk 4 Elementen in de beheersing van

Nadere informatie

Notitie weerstandsvermogen gemeente Ten Boer

Notitie weerstandsvermogen gemeente Ten Boer Notitie weerstandsvermogen gemeente Ten Boer 1. Inleiding In 2008 heeft Aniek Geerts, student Master of Business Administration met begeleiding vanuit de Rijksuniversiteit Groningen door de heer B.J.W.Pennink

Nadere informatie

documentnr.: INT/C/16/24902 zaaknr.: Z/C/16/27528 Raadsvoorstel

documentnr.: INT/C/16/24902 zaaknr.: Z/C/16/27528 Raadsvoorstel *Z01633AB306* documentnr.: INT/C/16/24902 zaaknr.: Z/C/16/27528 Raadsvoorstel Onderwerp : Jaarrekening 2015 en begroting 2017 ODBN Datum college : 21 juni 2016 Portefeuillehouder : G.M.P. Stoffels Afdeling

Nadere informatie

Deelplan IC Investeringen en kredieten 2014. Gemeente Lingewaard

Deelplan IC Investeringen en kredieten 2014. Gemeente Lingewaard Deelplan IC Investeringen en kredieten 2014 Gemeente Lingewaard Inhoudsopgave 1. Aanleiding 2 2. Structureel / incidenteel 2 3. Opdrachtgever 2 4. Opdrachtnemer 2 5. Relevante wet- en regelgeving 2 6.

Nadere informatie

Raadsinformatiebrief Nr. :

Raadsinformatiebrief Nr. : Raadsinformatiebrief Nr. : Onderwerp: Risicomanagement Reg.nr. : 12.0693 B&W verg. : 19 juni 2012 : 1) Status In het licht van de actieve informatieplicht informeren wij U over de stand van zaken met betrekking

Nadere informatie

Bijlage 05 Stad en Regio Sleutelprojecten

Bijlage 05 Stad en Regio Sleutelprojecten Bijlage 05 Stad en Regio Sleutelprojecten Toelichting sleutelprojecten programma Stad en Regio 2012-2015/17 1 1 Inlichtingen bij dhr. A.J.H.P. Elferink, (026) 3599756, e-mailadres a.elferink@gelderland.nl

Nadere informatie

Investeringsstatuut STICHTING PLAVEI

Investeringsstatuut STICHTING PLAVEI Investeringsstatuut STICHTING PLAVEI Inhoudsopgave 1. Inleiding... 3 1.1. Algemeen... 3 1.2. Wettelijk kader Investeringsstatuut... 3 1.3. Doel Investeringsstatuut... 4 1.4. Doelstellingen investeringen...

Nadere informatie

DOORSTAAT UW RISICOMANAGEMENT DE APK?

DOORSTAAT UW RISICOMANAGEMENT DE APK? WHITEPAPER DOORSTAAT UW RISICOMANAGEMENT DE APK? DOOR M. HOOGERWERF, SENIOR BUSINESS CONS ULTANT Risicomanagement is tegenwoordig een belangrijk onderdeel van uw bedrijfsvoering. Dagelijks wordt er aandacht

Nadere informatie

VOORSTEL AAN HET ALGEMEEN BESTUUR

VOORSTEL AAN HET ALGEMEEN BESTUUR datum vergadering 17 juni 2010 auteur Daniëlle Vollering telefoon 033-43 46 133 e-mail dvollering@wve.nl afdeling Staf behandelend bestuurder drs. J.M.P. Moons onderwerp agendapunt Uitkomst en benutting

Nadere informatie

Drs. J. (Jaap) Bergman RA vestigingsdirecteur - partner. Hartelijk welkom

Drs. J. (Jaap) Bergman RA vestigingsdirecteur - partner. Hartelijk welkom Adequate AO/IB Drs. J. (Jaap) Bergman RA vestigingsdirecteur - partner Hartelijk welkom Onderwerpen 1. Basis AO/IB 2. Toegepast op SWV 3. Risicomanagement 4. Vragen 1. Basis AO/IB 1. Basistheorie AO/IB

Nadere informatie

Nota weerstandsvermogen. gemeente Leeuwarderadeel

Nota weerstandsvermogen. gemeente Leeuwarderadeel Nota weerstandsvermogen gemeente Leeuwarderadeel Inhoudsopgave Inleiding...3 Wet- en regelgeving en huidig beleid...4 2.1 Besluit begroting en Verantwoording...4 2.2 Financiële verordening gemeente Leeuwarderadeel...4

Nadere informatie

Verordening op het financiële beleid en beheer van de gemeente Hengelo

Verordening op het financiële beleid en beheer van de gemeente Hengelo Verordening op het financiële beleid en beheer van de gemeente Hengelo Hoofdstuk I Artikel 1 Hoofdstuk II Artikel 2 Artikel 3 Artikel 3 Artikel 4 Artikel 5 Artikel 6 Artikel 7 Hoofdstuk III Artikel 8 Artikel

Nadere informatie

Naam Financiële verordening Gemeenschappelijke Regeling Bijsterhuizen (2006)

Naam Financiële verordening Gemeenschappelijke Regeling Bijsterhuizen (2006) Gemeenteblad Nijmegen Jaartal / nummer 2006 / 85 Naam Financiële verordening Gemeenschappelijke Regeling Bijsterhuizen (2006) Publicatiedatum 25 oktober 2006 Opmerkingen - Vaststelling van de verordening

Nadere informatie

Bijlage 4. WORDT WAS Verschillen. Financiële verordening Gemeente Ridderkerk 2014 Ridderkerk 2012. Financiële verordening

Bijlage 4. WORDT WAS Verschillen. Financiële verordening Gemeente Ridderkerk 2014 Ridderkerk 2012. Financiële verordening Hoofdstuk 1 inleidende bepalingen Artikel 1. Definities art. 1 Niet meer opgenomen: - afdeling - Administratieve organisatie - Financieel beheer Deze definities hebben betrekking op de GR-BAR en zijn daarom

Nadere informatie

Hoofdlijnen Corporate Governance Structuur Stek

Hoofdlijnen Corporate Governance Structuur Stek Hoofdlijnen Corporate Governance Structuur Stek 1 Algemeen Deugdelijk ondernemingsbestuur is waar corporate governance over gaat. Binnen de bedrijfskunde wordt de term gebruikt voor het aanduiden van hoe

Nadere informatie

Gemeente Breda ~Q~ ~,,~ Registratienr: [ 40523] Raadsvoorstel

Gemeente Breda ~Q~ ~,,~ Registratienr: [ 40523] Raadsvoorstel ~,,~ Raadsvoorstel Agendapuntnummer: Registratienr: [ 40523] Onderwerp Instemmen met het doonoeren van een stelselwijziging voor de verantwoording- en dekkingswijze van investeringen met maatschappelijk

Nadere informatie

SEMINAR PRAKTISCH RISICOMANAGEMENT d.d. 1 juni 2010 in De Meern

SEMINAR PRAKTISCH RISICOMANAGEMENT d.d. 1 juni 2010 in De Meern SEMINAR PRAKTISCH RISICOMANAGEMENT d.d. 1 juni 2010 in De Meern Programma 13.30 uur Opening 13.40 uur Risicomanagement in het onderwijs door Marien Rozendaal RA 14.30 uur Pauze 15.00 uur Risicomanagement

Nadere informatie

DATUM BEHANDELING IN D&H 12 febľ"uaľï 2013. COMMISSIE 0 MBH (6 maart 2013)

DATUM BEHANDELING IN D&H 12 febľuaľï 2013. COMMISSIE 0 MBH (6 maart 2013) DATUM VERGADERING 21 maart 2013 BIJLAGE(N) 1 AGENDAPUNTNUMMER j į) DATUM BEHANDELING IN D&H 12 febľ"uaľï 2013 COMMISSIE 0 MBH (6 maart 2013) AAN DE VERENIGDE VERGADERING AANVRAAG PROJECTINVESTERINGSKREDIET

Nadere informatie

Doen of laten? Een dag zonder risico s is een dag niet geleefd

Doen of laten? Een dag zonder risico s is een dag niet geleefd Doen of laten? Een dag zonder risico s is een dag niet geleefd Wie, wat en hoe Eric Lopes Cardozo & Rik Jan van Hulst sturen naar succes Doel Delen van inzichten voor praktisch operationeel risico management

Nadere informatie

SiSa cursus 2013. Gemeente en accountant. 21 november 2013

SiSa cursus 2013. Gemeente en accountant. 21 november 2013 SiSa cursus 2013 Gemeente en Welkom Even voorstellen EY: Stefan Tetteroo RA Page 1 Agenda Doelstelling Accountant en gemeente Onze visie inzake de betrokken actoren Coördinatie- en controlefunctie binnen

Nadere informatie

Welkom allemaal! VNG Congres Gemeentefinanciën

Welkom allemaal! VNG Congres Gemeentefinanciën Welkom allemaal! Bij de sessie Gemeenschappelijke regelingen; meer effect, minder risico Door Jan Minnaard Financieel adviseur, controller en docent Manager Concerncontrol gemeente H-S 1 Samenwerken is

Nadere informatie

Energie management Actieplan

Energie management Actieplan Energie management Actieplan Conform niveau 3 op de CO 2 -prestatieladder 2.2 Auteur: Mariëlle de Gans - Hekman Datum: 30 september 2015 Versie: 1.0 Status: Concept Inhoudsopgave 1 Inleiding... 2 2 Doelstellingen...

Nadere informatie

De waterschappen als publieke opdrachtgever

De waterschappen als publieke opdrachtgever De waterschappen als publieke opdrachtgever (periode 2014-2016) Voor iedereen die met de waterschappen te maken krijgt als opdrachtgever voor de realisatie van, of het beheer en onderhoud aan, (waterschaps)werken,

Nadere informatie

8 2009-078 Programmaverantwoording 2008, herzien programmabegroting 2009, begroting 2010 en meerjarenraming 2009-2013 van de GGD Hollands Noorden.

8 2009-078 Programmaverantwoording 2008, herzien programmabegroting 2009, begroting 2010 en meerjarenraming 2009-2013 van de GGD Hollands Noorden. r^aacte Cfy Agendanr. Voorstelnr Onderwerp *w* 'WvA^ My? 8 2009-078 Programmaverantwoording 2008, herzien programmabegroting 2009, begroting 2010 en meerjarenraming 2009-2013 van de GGD Hollands Noorden.

Nadere informatie

Handboek EnergieManagementSysteem

Handboek EnergieManagementSysteem Handboek EnergieManagementSysteem Bedrijfsgegevens: Naam ALFEN bv Adres Hefbrugweg 28 Plaats 1332AP Almere Tel 036 549 3400 website www.alfen.com KvK nr. 3903 7364 Pagina 1 van 6 INHOUDSOPGAVE 1. INLEIDING...

Nadere informatie

Digital Independence. Plan Today to be ready for Tomorrow. Grip op uw continuïteit! Information Security and Continuity Services

Digital Independence. Plan Today to be ready for Tomorrow. Grip op uw continuïteit! Information Security and Continuity Services Digital Independence Grip op uw continuïteit! Plan Today to be ready for Tomorrow Information Security and Continuity Services Digital Independence Grip op uw continuïteit! Weet u welke risico s uw bedrijf

Nadere informatie

Communicatieplan t.a.v. energiebeleid. Peek Bouw & Infra BV

Communicatieplan t.a.v. energiebeleid. Peek Bouw & Infra BV Communicatieplan t.a.v. energiebeleid Peek Bouw & Infra BV Peek Bouw & Infra BV Wayensedijk 27 3992 LN HOUTEN Inhoudsopgave Inhoudsopgave 1.0 Inleiding 1.1 Inleiding 1.2 Doelstellingen 2.0 Doelgroepen

Nadere informatie