Projectplan. Bewoners maken hun wijk gewoon leefbaar

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Projectplan. Bewoners maken hun wijk gewoon leefbaar"

Transcriptie

1 Projectplan Bewoners maken hun wijk gewoon leefbaar Behorende bij de aanvraag om subsidie uit hoofde van de Subsidieregeling Noord-Brabant Samenwerkingsverband NHTV (penvoerder) Wijkraad Brabantpark Bewonersstichting Theresia Bewonersplatform Kortendijk Breda, juni 2013 NHTV Peter Beijer Vincent Platenkamp Diana van Dijk

2 Inhoudsopgave SAMENVATTING INLEIDING AANLEIDING: LEEFBAARHEID IN DE WIJK, EEN ZAAK VAN IEDEREEN PROJECTAANPAK: HOREN EN BETREKKEN VAN IEDEREEN ANALYSE CONTEXT/ONTWIKKELINGEN DOELSTELLINGEN BEOOGDE RESULTATEN AANSLUITING BIJ DOELSTELLINGEN EN CRITERIA VAN DE REGELING SAMENWERKING SAMENWERKINGSVERBAND OVERIG NETWERK AANPAK, METHODIEK EN ACTIVITEITEN INTEGRALE AANPAK ACTIVITEITEN EN PLANNING METHODOLOGIE EN METHODOLOGISCHE VERANTWOORDING KENNISDELING INTERN EN EXTERN AANPAK EN DOELEN KENNISDELING ACTIVITEITEN KENNISDELING INTERACTIE PROVINCIE EN PON PROJECTORGANISATIE PROJECTMANAGEMENT IS PROFESSIONEEL VORMGEGEVEN PROJECTADMINISTRATIE EN RAPPORTAGE GEBRUIK BESTAANDE STRUCTUREN REFERENTIES BIJLAGE 1 BEGROTING: MILESTONEPLAN EN TOELICHTING Projectplan Bewoners maken hun wijk gewoon leefbaar 1

3 Samenvatting Directe aanleiding voor dit project is de wens uitgesproken door bewonersorganisaties van de wijken Brabantpark (Breda), Theresia (Tilburg) en Kortendijk (Roosendaal) om de leefbaarheid in de wijk te vergroten. Een samenwerkingsverband van deze drie wijkorganisaties met onderzoeksinstelling NHTV gaat met dit vraagstuk aan de slag door met name de zelfredzaamheid en eigen verantwoordelijkheid van de mensen in de wijk te vergroten. In dit project wordt een wijk die veerkracht heeft een leefbare wijk genoemd. Het zijn wijken waar de (sociale) structuur zo vitaal is dat verstoringen binnen die structuur kunnen worden opgevangen zonder dat de structuur wordt aangetast. Er wordt in dit project derhalve veel aandacht gegeven aan de vraag welke netwerken en sociale structuren in een wijk zijn te vinden. Sterke sociale netwerken geven bewoners de mogelijkheid zich bij hun omgeving betrokken te voelen, om op deze manier weerbaarder deel te nemen aan de samenleving. In het project worden formele en informele netwerken geïdentificeerd en ook de meer verborgen netwerken en worden de aanknopingspunten gezocht die deze structuren bieden om de zelfredzaamheid te vergroten. In het project worden van daaruit concrete leefbaarheidsinitiatieven bepaald, beproefd (pilots) en geëvalueerd/onderzocht. Het samenwerkingsverband beoogt: In de periode van 1 november 2013 t/m 30 oktober 2015, met de inzet van bewoners, onderzoekers en studenten, concrete mogelijkheden voor het verbeteren van de leefbaarheid in de wijken Brabantpark, Theresia en Kortendijk te identificeren en te beproeven en te onderzoeken op werkzaamheid en overdraagbaarheid. Projectresultaten zijn o.a. een nieuwe aanpak/nieuwe benaderingen om moeilijk bereikbare groepen meer bij de leefbaarheid van de wijk te betrekken, beproefde leefbaarheidsinitiatieven (pilots), gekoppeld aan een specifieke groep (jongeren, ouderen, allochtonen, in relatie tot de demografische ontwikkelingen) en een projectboek met de nieuwe inzichten, aanpakken en best practises. Daarnaast wordt publiciteit aan het project gegeven, is een website met informatie beschikbaar, wordt gepubliceerd en worden presentaties gehouden en wordt afgesloten met een studiedag met een openbare conferentie. Projectplan Bewoners maken hun wijk gewoon leefbaar 2

4 1. Inleiding 1.1 Aanleiding: leefbaarheid in de wijk, een zaak van iedereen Directe aanleiding voor dit project is de wens uitgesproken door bewonersorganisaties van de wijken Brabantpark (Breda), Theresia (Tilburg) en Kortendijk (Roosendaal) om de leefbaarheid in de wijk te vergroten. Dit wordt gedaan door met name de zelfredzaamheid en eigen verantwoordelijkheid van de mensen in de wijk te vergroten. De bewonersorganisaties geven aan dat bewoners: meer zelf kunnen doen; zelf aan de leefbaarheid van hun wijk willen bijdragen; overheden en instellingen zich blauw onderzoeken wat ze allemaal zouden kunnen doen, zonder dat daar om is gevraagd; zich eraan storen dat overheden aan de ene kant direct het voortouw nemen en initiatieven in de wijk overnemen zodra zij in de wijk komen én; zich eraan storen dat overheden aan de andere kant allerlei zaken in gang zetten en het dan weer laten vallen. Er zit geen bestendigheid in de aanpak, het lijkt alsof overheid en instellingen er geen verantwoordelijkheid bij voelen. De wijkraden hebben daarbij aangegeven, dat zij iedereen willen betrekken bij het vergroten van de leefbaarheid. Daar ligt een uitdaging in dit project: het betrekken van de zogenaamde moeilijk bereikbare groepen. Groepen als ouderen, jongeren en allochtonen haken niet aan en zij voelen zich onvoldoende aangesproken op wat zij willen en wat zij aan eigen kracht hebben. Het zijn moeilijk bereikbare groepen, terwijl zij wel een belangrijke stempel drukken op de leefbaarheid in wijken. In de volgende paragraaf wordt de aanpak geschetst die dit project voorstaat. In paragraaf 1.3 wordt de bredere ontwikkeling/context geschetst waarin deze wens van de wijkraden is ingebed. In hoofdstuk 2 worden de betrokken wijken, wijkraden en vraagstukken m.b.t. de leefbaarheid nader toegelicht. 1.2 Projectaanpak: horen en betrekken van iedereen Dit project kent als uitgangspunt dat de wens van de bewoners leidend is. Wat zij zelf kunnen en willen doen, draagt direct bij aan de betrokkenheid en zelfredzaamheid. Professionals hebben een faciliterende rol bij die zaken die zijn gewenst, maar die bewoners niet zelf kunnen realiseren. In dit project wordt een wijk die resilience kent, die veerkracht heeft, een leefbare wijk genoemd. Dat hoeven dus niet perse wijken te zijn waar volop activiteiten zijn, waar een druk openbaar leven is, cafés of restaurants zijn, het zijn wijken waar de (sociale) structuur zo vitaal is dat verstoringen binnen die structuur kunnen worden opgevangen zonder dat de structuur wordt aangetast. In alledaagse taal; het zijn wijken die tegen een stootje kunnen, waar bewoners zelf in staat zijn een ruzie op te lossen of een probleem aan te pakken, waar niet direct een beroep hoeft te worden gedaan op de sterke arm, op de woningbouw of op de gemeente. Er wordt in dit project derhalve veel aandacht gegeven aan de vraag welke netwerken en sociale structuren in een wijk zijn te vinden. Individuele burgers hebben het vermogen tot zelfredzaamheid niet, burgers met een netwerk waarop zij kunnen terugvallen hebben veel meer mogelijkheden tot zelfredzaamheid, tot het waar maken van eigen verantwoordelijkheid. Die netwerken kunnen een formeel karakter hebben (via werk, scholen, kerk e.d.), maar die netwerken kunnen ook informeel zijn (familie, vrienden, buren, straat). Mantelzorgsystemen behoren bijvoorbeeld ook tot de informele Projectplan Bewoners maken hun wijk gewoon leefbaar 3

5 netwerken. Sterke sociale netwerken geven bewoners de mogelijkheid zich bij hun omgeving betrokken te voelen, om op deze manier weerbaarder deel te nemen aan de samenleving. Wijken die in deze zin vitaal zijn, zijn wijken die het vermogen hebben tegenslagen op te vangen, feest te vieren en gezamenlijk op te trekken, het zijn wijken die leefbaar zijn. In het project worden formele en informele netwerken geïdentificeerd en ook de meer verborgen netwerken en worden de aanknopingspunten gezocht die deze structuren bieden om de zelfredzaamheid te vergroten. In het project worden van daaruit concrete leefbaarheidsinitiatieven bepaald, beproefd (pilots) en geëvalueerd/onderzocht. 1.3 Analyse context/ontwikkelingen Traditioneel zijn professionele partijen sterk sturend in de omgang met de wijk, in de wijze waarop bewoners hun leefomgeving kunnen inrichten en ook in het structureren van het dagelijks leven. Zij probeerden zo invulling te geven beleid, gericht op de alarmerende boodschappen over de staat van onze steden. Woningen moeten worden opgeknapt en de openbare ruimte is dringend aan vernieuwing toe. Daarnaast is er een grote sociale opgave voor wijken en buurten. De fysieke vernieuwing van wijken bleek niet het grootste probleem te zijn. In een flink tempo zijn woningen opgeknapt of vernieuwd en zijn (brede) scholen of MFA s (multifunctionele accommodaties) neergezet. Vervolgens bleken de sociale vraagstukken met die vernieuwingsslag niet te zijn opgelost. De maakbaarheid van de samenleving bleek heel wat taaier dan werd gedacht: de resultaten vallen tegen en het functioneren van de overheid wordt ter discussie gesteld. Als reactie hierop, maar ook aangespoord door de crisis, wordt gezocht naar mogelijkheden om de relatie tussen overheden en burgers anders vorm te geven. Politici zijn veel terughoudender geworden in het bepalen welke koers de samenleving zou moeten volgen en overheden zien dat hun invloed op de koers van de samenleving beperkingen kent. Aanbodsturing vanuit de overheid wordt ingewisseld voor vraagsturing. Burgers worden expliciet gevraagd hun betrokkenheid bij de samenleving te tonen en weer een actieve burger te worden. De overheid stimuleert dat burgers zelfstandig initiatieven nemen om bijvoorbeeld de leefbaarheid in hun wijk of dorp te versterken of om verantwoordelijkheid in de zorg te nemen. Die roep om eigen verantwoordelijkheid vindt op heel verschillende manieren haar weg naar burgers; het burgerschap is (her)ontdekt, vrijwilligers worden overal voor gevraagd en overheden zeggen nadrukkelijk dat zij een aantal taken niet langer uitvoeren. De manier waarop vraagsturing goed kan worden vormgegeven is nog niet helder. Huidige manieren waarop mensen bij hun omgeving worden betrokken zijn voor een belangrijk deel nog regulier : inspraakavonden, ronde tafel gesprekken, projectgroepen, enquêtes. In dit project wordt de bewoner centraal gesteld en wordt expliciet gezocht naar goede manieren om hun betrokkenheid te vergroten, van binnenuit, dat wil zeggen vanuit de wijk, niet gestimuleerd door of zelfs opgelegd door de overheid. Daarbij komt dan ook steeds de vraag op: wat kunnen bewoners zelf goed regelen en waar is een betrokkenheid van de overheid gewenst? Professionals moeten ondersteuning bieden waar nodig en moeten zich waar dat niet nodig is juist terughoudend opstellen. Ook daar wordt in het project aandacht aan besteed. Het zijn de bewoners die door hun betrokkenheid bij de wijk en bij elkaar een leefbare wijk maken. Die betrokkenheid uit zich in zelfredzaamheid, niet zozeer individueel, maar wel als buurt of als straat en die betrokkenheid uit zich ook door initiatieven die bewoners nemen, door verantwoordelijkheid te tonen. Projectplan Bewoners maken hun wijk gewoon leefbaar 4

6 1.4 Doelstellingen Het samenwerkingsverband beoogt: In de periode van 1 november 2013 t/m 30 oktober 2015, met de inzet van bewoners, onderzoekers en studenten, concrete mogelijkheden voor het verbeteren van de leefbaarheid in de wijken Brabantpark, Theresia en Kortendijk te identificeren en te beproeven en te onderzoeken op werkzaamheid en overdraagbaarheid. De subdoelen daarbij zijn: 1. het verbeteren van de leefbaarheid door het versterken van het zelforganiserend vermogen van de wijk; 2. daarbij aandacht te hebben voor: a. (de rol van) alle actoren in de wijk, zeker de moeilijk bereikbare groepen; b. specifieke groepen, namelijk jongeren, ouderen en allochtonen, mede in het licht van demografische ontwikkelingen; 3. innovatieve benaderingen te ontwikkelen om alle actoren in de wijk meer te betrekken; 4. het verkrijgen van inzicht in: a. factoren die het zelforganiserend vermogen stimuleren dan wel belemmeren; b. werkzaamheid en overdraagbaarheid van de aanpak, innovatieve benaderingen en leefbaarheidsinitiatieven. In het project wordt een integrale aanpak gehanteerd om te werken aan vernieuwing, beproeven van leefbaarheidsinitiatieven en het verkrijgen van het gewenste inzicht. Dit laatste is met name van belang om de projectresultaten breed overdraagbaar en toepasbaar te maken, zodat andere wijken ook van het project kunnen profiteren. In hoofdstuk 3 wordt de integrale aanpak nader toegelicht. 1.5 Beoogde resultaten De belangrijkste resultaten van het project zijn: 1. een nieuwe aanpak/nieuwe benaderingen om moeilijk bereikbare groepen meer bij de leefbaarheid van de wijk te betrekken; 2. per wijk een foto waarin o.a. alle formele en informele netwerken/structuren zijn weergegeven en een overzicht van door de bewoners gewenste leefbaarheidsinitiatieven, met een prioritering; 3. per wijk 5 beproefde leefbaarheidsinitiatieven (pilots), gekoppeld aan een specifieke groep (jongeren, ouderen, allochtonen); 4. in de 3 wijken zijn verschillende actoren in de wijk meer betrokken, is de zelfredzaamheid vergroot, de eigen verantwoordelijk toegenomen en is (daarmee) de leefbaarheid in de wijk vergroot; 5. bewoners van de 3 betrokken wijken hebben zelf ervaring op gedaan met de nieuwe aanpak/nieuwe benaderingen, hebben inzicht in mogelijke leefbaarheidsinitiatieven voor hun wijk en hebben zelf nieuwe leefbaarheidsinitiatieven beproefd; 6. per wijk 3 mini-conferenties; 7. per wijk een korte rapportage, met beschrijvingen van de uitgevoerde pilots en concrete aanbevelingen voor de verdere versterking van de leefbaarheid in de wijk, mede in het kader van demografische ontwikkelingen; 8. inzicht in: a. factoren die het zelforganiserend vermogen stimuleren dan wel belemmeren; b. werkzaamheid en overdraagbaarheid van de aanpak, innovatieve benaderingen en leefbaarheidsinitiatieven; 9. een projectboek met de nieuwe inzichten, aanpakken en best practises; 10. een afwegingskader voor professionals; Projectplan Bewoners maken hun wijk gewoon leefbaar 5

7 11. een website met informatie, producten en beschreven ervaringen; 12. persberichten en presentaties; 13. een publicatie over het onderzoek; 14. een studiedag voor het volledige samenwerkingsverband, met s middags een openbare slotconferentie. 1.6 Aansluiting bij doelstellingen en criteria van de regeling In dit projectplan worden het project, de doelstellingen en alle activiteiten uitgebreid beschreven. Daaruit blijkt dat het project past in de doelstellingen en criteria van de regeling. Kort samengevat: stimuleren van de leefbaarheid door het versterken van het zelforganiserend vermogen van samenwerkingsverbanden. In het project wordt ingezet op de netwerkvorming in de wijk (formele en informele/ verborgen netwerken), om die interne samenwerking te versterken en zo de zelfredzaamheid van alle betrokkenen en de leefbaarheid in de wijk te vergroten; innovatieve benaderingen. Het project kent een innovatieve aanpak om de wijk in te gaan, waarmee vervolgens nieuwe initiatieven in die wijk worden getriggerd. versterken van leefbaarheid en inzicht in wat werkt en wat niet. Er wordt in 3 wijken: o concreet gewerkt aan het versterken van de leefbaarheid voor, door en met bewoners én o onderzoek gedaan naar de factoren die zelforganiserend vermogen stimuleren dan wel belemmeren én o veel aandacht geschonken aan de overdraagbaarheid van zowel de aanpak als de leefbaarheidsinitiatieven én o ruim aandacht besteed aan kennisdeling en communicatie; starten vanuit het denken en handelen van burgers en ondernemers. In de aanpak en de activiteiten, staat de burger in de wijk centraal. De hele aanpak is erop gericht om diep in de wijk door te dringen en met onderzoekers én studenten van NHTV direct in de wijk betrokken te zijn. De burgers staan centraal. In hoofdstuk 3 wordt dit nader toegelicht; regionaal of bovenlokaal karakter om maatschappelijke vraagstukken op te lossen. Het project wordt uitgevoerd in drie wijken in drie steden in Brabant: Breda, Tilburg en Roosendaal. De bewonersorganisaties van die drie wijken signaleren hetzelfde probleem, namelijk de moeilijkheid om iedereen bij de leefbaarheid van de wijk te betrekken. Door allerlei, vaak demografische ontwikkelingen, kennen zij niet iedereen in de wijk meer en kunnen zij groepen niet bereiken. De samenhang en sociale cohesie dienen te worden verbeterd. Het samenwerkingsverband is ervan overtuigd dat dit alleen van binnenuit kan. Daarom is voor een interactieve, participatieve aanpak gekozen gericht op de netwerken/structuren in de wijk en het identificeren en benutten van de aanknopingspunten die die bieden om de zelfredzaamheid en leefbaarheid te vergroten. Het maatschappelijk vraagstuk is dus wijkoverstijgend en er wordt veel aandacht besteed aan de overdraagbaarheid van de aanpak en de oplossingen naar andere wijken en aan de kennisdeling met anderen over het project, de aanpak en de werkbare initiatieven; verbeteren van de leefbaarheid in relatie tot demografische ontwikkelingen. In de eerste fase van het project worden de demografische ontwikkelingen van de wijken geanalyseerd: samenstelling en veranderingen in de tijd en de relatie daarvan met de leefbaarheid van de wijk. In de tweede fase wordt aandacht besteed aan een specifieke groep: ouderen, jongeren en/of allochtonen, in aansluiting op de specifieke demografische ontwikkelingen in die wijk. Brabantpark kent bijvoorbeeld een grote groep allochtonen en toestroom van jonge gezinnen en studenten. Theresia kent een grote groep ouderen en er is veel overlast van o.a. jongeren. In Kortendijk speelt vergrijzing én ontgroening een rol. Projectplan Bewoners maken hun wijk gewoon leefbaar 6

8 2. Samenwerking 2.1 Samenwerkingsverband In het consortium werken de volgende partijen samen: 1. Wijkraad Brabantpark (Breda) 2. Wijkraad Theresia (Tilburg) 3. Bewonersplatform Kortendijk (Roosendaal) 4. NHTV (aanvrager) Wijkraad Brabantpark Met meer dan inwoners is Brabantpark de grootste buurt van Breda. Brabantpark is gebouwd in de jaren veertig en vijftig van de vorige eeuw. De wijk heeft in de loop der jaren een behoorlijk gemêleerde bevolkingssamenstelling gekregen. In de buurt wonen relatief veel allochtonen. De afgelopen jaren hebben veel jonge gezinnen Brabantpark ontdekt. Daarnaast is Brabantpark ook steeds meer ontdekt door studenten. Brabantpark heeft een wijkraad met actieve bewoners. De Wijkraad Brabantpark heeft als doelstelling dat zij open wil communiceren met wijkbewoners, gemeente en overige partners over de leefbaarheid in de wijk. Het signaleren van knelpunten, maar ook denken in oplossingen is een taak die de wijkraad serieus neemt. De inbreng en ideeën van wijkbewoners zijn hierbij erg belangrijk. De wijkraad wil mensen in de wijk zoveel mogelijk invloed geven in de eigen buurt. Zeggenschap van burgers hoort bij bestuurders van maatschappelijke instellingen in zorg, onderwijs, volkshuisvesting, media en pensioenen tussen de oren te zitten. Na dertig jaar van markt en professioneel management is het de hoogste tijd om de burger als bewoner, patiënt, student kijker en pensioengerechtigde zijn en haar recht op volwaardig zeggenschap te geven 1. Belangrijk thema voor leefbaarheid is ontmoeten en verbinden, met als doel in 2020 kent de wijk een verscheidenheid aan groepen die met elkaar een eenheid vormen. De groep die sociaal maatschappelijk niet meedoet is kleiner geworden. Mensen hebben met succes in zichzelf geïnvesteerd en daarbij gebruik kunnen maken van elkaars kennis, netwerken en coaching. De diversiteit wordt door veel wijkbewoners gewaardeerd. Toch lijken de verschillende groepen langs elkaar heen te leven. Er zijn weinig verbindingspunten. Er zijn diverse voorzieningen waar natuurlijke ontmoeting zou kunnen plaatsvinden (winkelcentrum, gemeenschapshuis, sportclubs, etc.). Toch wordt juist hier de kloof tussen de verschillende culturen (allochtoon en autochtoon) in de wijk zichtbaar. Ontmoeting en samen dingen doen kan uiteindelijk leiden tot meer verbinding, met een grotere kans op bereidheid om voor elkaar te zorgen als dat nodig is. Met dit project wil Brabantpark met name inzicht krijgen in de netwerken in de wijk, met name de verborgen netwerken, en de mogelijkheden die die bieden om meer bewoners te bereiken en bij de leefbaarheid van de wijk te betrekken. Andere belangrijke thema s zijn kamerbewoning, brede school, drugsoverlast en veiligheid(sgevoelens), groenbeheer en zwerfvuil, parkeeroverdruk en verkeersveiligheid en braakliggende terreinen. Bewonersstichting Theresia De wijk Theresia ligt in de Oude Stad van Tilburg en wordt begrensd door de Gasthuisring, het Wilhelminapark, de Veldhovenring, De Besterdring, het N.S. Plein en de Spoorlaan. Het grootste deel van Theresia is ontstaan rond WOII. Het meest karakteristiek voor deze buurt zijn het Wilhelminapark en het Theresiaplein. 1 Uit Wijkplan Brabantpark Welkom in mijn wijk, 2 april 2013 Projectplan Bewoners maken hun wijk gewoon leefbaar 7

9 Theresia kent een gemengde voorraad van huur- en koopwoningen, merendeels eengezinswoningen. Door de ligging tussen de, bovengenoemde merendeels drukke straten, is het niet eenvoudig er in en er uit te komen. Dit betekent dat er relatief weinig autoverkeer is. Door de aanwezigheid van zowel het Fratershuis aan de Gasthuisring als verzorgingstehuis de Bijsterstede, samen met de aanleunwoningen Bijsterhof, is het aantal ouderen sterk vertegenwoordigd in de wijk. Theresia is een aandachtsgebied, omdat het op de veiligheidsindex 2011 onvoldoende (5,82) scoort. Met name de plannen voor het Spoorzone-gebied zorgen voor onzekerheid. Maar ook de aanwezigheid van Traverse zorgt voor overlast van rondhangende jongeren, zwervers en drugsgebruikers. Ook het leef- en verblijfsklimaat in het Wilhelminapark blijft aandacht vragen. In het Wilhelminapark en de directe omgeving is sprake van overlast door alcohol- en drugsverslaafden en straatprostitutie, mede vanwege de aanwezigheid van het dienstencentrum aan de Gasthuisring. Ontwikkelingen rond de spoorzone aan de zuidzijde van de wijk zorgen de komende jaren voor veranderingen in de wijk. Invulling van het voormalige MTS-terrein loopt op deze ontwikkelingen vooruit. Het bouwplan Theresia's Rozen en de nieuwbouw van het Fraterhuis zijn gerealiseerd. Ook de nieuwe MFA is in 2011 geopend. Andere ontwikkelingen in de komende jaren zijn de nieuwbouw van de moskee, de verdere professionalisering van de kinderboerdeij Maria Goretti en de bouwplannen op het terrein van de voormalige basisschool de Stappen. Ook wordt de speelplek op het Energieplein opgewaardeerd. Bewonersstichting Theresia is opgericht in maart 2006 als opvolger van de oude wijkvertegenwoordiging "Theresia Vooruit". De belangrijkste doelstelling van de stichting is het behartigen van de bewonersbelangen in de wijk Theresia. De stichting houdt contact met bewoners, de gemeente, politiek en alle andere maatschappelijke organisaties. De Stichting geeft (gevraagd en ongevraagd) haar mening over wat er zoal speelt en van belang is in de wijk. Dit kan gaan over heel uiteenlopende zaken. Bijvoorbeeld over grote ingrijpende projecten in de wijk (Spoorzone, moskee), over het onderhoud van groen en de straten, over kunst en cultuur, (drugs-) overlast, etc.. Hiernaast is het bevorderen van de leefbaarheid en sociale cohesie een belangrijke doelstelling van Bewonersstichting Theresia. Simpel gezegd: "zorgen dat we de wijk samen leuker maken en leuk houden!" Gegeven de geschetste wensen, problematiek en ontwikkelingen in de wijk, wil de Bewonersstichting met dit project een (verdere) versterking van de betrokkenheid van verschillende bewonersgroepen bereiken en concrete voorstellen voor gewenste verbeteringen van de leefbaarheid boven tafel krijgen. Bewonersplatform Kortendijk De wijk Kortendijk ligt in het oosten van Roosendaal en bestaat uit vier buurten: Kortendijk A, Kortendijk C, Kortendijk L en Landerije. Kortendijk is met ongeveer een-zesde van de oppervlakte van Roosendaal en ca. 15% van het totaal aantal bewoners, na Tolberg, de grootste wijk met het grootste aantal inwoners. Kortendijk is een relatief jonge wijk in Roosendaal, die vanaf de jaren zeventig is gebouwd. De onoverzichtelijke ruimtelijke structuur (bloemkoolwijk) die de wijk kenmerkt, was in die tijd in zwang. De bouw van de woningen in de buurten Kortendijk A en Kortendijk C is grotendeels gestart in de jaren 70. In Kortendijk L is men later gaan bouwen in de jaren 80. De Landerije is de jongste buurt met woningen die zijn gebouwd na Projectplan Bewoners maken hun wijk gewoon leefbaar 8

10 In Kortendijk wonen vooral gezinnen, veelal met een vergelijkbare levensstijl. Kortendijk heeft momenteel ongeveer inwoners. Op basis van prognoses van Pronexus (2008) wordt verwacht in dat het inwonertal in de periode in beperkte mate daalt tot De bevolking is relatief jong en er wonen veel gezinnen met kinderen, die deels in de tienerleeftijd zijn. In de leeftijdsgroep van 13 tot 18 jaar scoort Kortendijk van heel Roosendaal het hoogst. En ook het aantal kinderen in de leeftijd tot 13 jaar is na Tolberg het hoogste van Roosendaal. Het aantal 55+-ers in de wijk ligt onder het gemeentelijk gemiddelde. In de periode tot 2020 neemt de groep 0 tot en met 18 jarige en 19 tot en met 64 jarige in omvang af met respectievelijk 7 en 9 procent. De groep 65-plussers neemt flink in omvang toe: van in 2009 naar in 2020 (69%). Enkele belangrijke aandachtspunten in het kader van de leefbaarheid voor de komende jaren zijn 2 : Vergrijzing en ouderenhuisvesting Sociale cohesie; groep die niet bereikt wordt Concentratie bewoners uit aandachtsgroepen in B-dijken (sociale inpassing in de wijk) Met dit project wil het bewonersplatform investeren in manieren om de sociale cohesie te versterken, het wél bereiken van alle groepen, om daarmee de leefbaarheid te verbeteren. NHTV Het project wordt uitgevoerd vanuit het lectoraat Cross-Cultural Understanding. Dit lectoraat heeft als uitgangspunt te zoeken naar verborgen kennis in diverse netwerken van onze globaliserende samenleving en die kennis op de agenda te zetten van academische en professionele discussies. Stadsen wijkontwikkeling en de zorgvraag zijn hier voorbeelden van. Lector Vincent Platenkamp: "We leven in een global village. Verschillende culturen leven steeds dichter bij elkaar. Het is belangrijk dat we elkaar blijven begrijpen, naar elkaar luisteren en ieders eigenheid respecteren." Bij het project zijn onderzoekers en studenten betrokken van de Academie voor Toerisme en de Academie voor Stedenbouw, Logistiek en Mobiliteit. Binnen de Academie SLM nemen de onderwerpen wijkontwikkeling, leefbaarheid en zorg een belangrijke plaats in. Dit is zichtbaar in het curriculum en bij verschillende stage- en projectopdrachten. Bij de Academie Management en Toerisme staat onderzoek naar stadsbestemmingen hoog op de agenda. Zo wordt al geruime tijd gewerkt aan onderwijsprogramma s over verborgen kennis in internationale bestemmingen, zoals steden. 2.2 Overig netwerk Binnen de betrokken wijken, zijn vele contacten met andere vertegenwoordigingen van (groepen van) bewoners, zoals ook scholen, sport- en cultuurverenigingen, buurtcentra, zorgcentra, etc. De drie gemeenten waar het project plaatsvindt, zijn op de hoogte van het project en hebben aangegeven het project een warm hart toe te dragen. De gemeenten zijn, vanuit hun wens/opdracht meer vraaggestuurd te werken, zeer geïnteresseerd in de resultaten van het project en de aanbevelingen voor hun rol en handelen. De gemeenten hebben een adhesieverklaring getekend. Ten behoeve van het project is NHTV een samenwerking aangegaan met PON. Het PON is een kennisinstituut op het sociale en culturele domein. Het levert een actieve bijdrage aan de ontwikkeling van een sociaal duurzame samenleving. Van oudsher heeft het PON een bijzondere relatie met de provincie Noord-Brabant: het vervult de rol van planbureau op het sociale en culturele terrein, dat feiten ter inspiratie en ondersteuning van het beleid verzamelt, beschrijft en analyseert. Daarbij wordt de verbinding gelegd met andere domeinen, zoals ruimte en economie. Naast de provincie bedient het 2 Uit Wijkperspectief Kortendijk, 12 juli 2011 Projectplan Bewoners maken hun wijk gewoon leefbaar 9

11 PON vele andere opdrachtgevers, in en buiten Brabant. PON is partner bij de uitbouw en ontwikkeling van het provinciaal programma leefbare wijken, leefbare dorpen. PON is projectleider voor gemeenten en corporaties bij het betrekken van burgers en bewoners bij hun leefomgeving. PON doet onderzoek in de provincie, in wijken en dorpen en leggen de resultaten ervan ook vast voor derden. PON deelt in dit project die inzichten en is daarbij zeer benieuwd naar de mogelijkheden en resultaten van de participatieve aanpak die in dit project wordt gehanteerd. PON treedt gedurende het hele project op als critical friend. Projectplan Bewoners maken hun wijk gewoon leefbaar 10

12 3. Aanpak, methodiek en activiteiten 3.1 Integrale aanpak De aanpak kent een aantal elementen: 1) de aanpak is gefaseerd. Eerst wordt de volledige wijk in kaart gebracht, inclusief de demografische ontwikkelingen. Vervolgens worden aanknopingspunten voor versterking bepaald en ten slotte worden pilots van concrete maatregelen uitgevoerd en geëvalueerd; 2) er is verschillende casuïstiek - het project wordt in 3 wijken uitgevoerd, waarbij per wijk een verschillende specifieke groep bewoners (jongeren, ouderen, allochtonen) wordt betrokken, in aansluiting op de kenmerken, demografische ontwikkelingen en specifieke problematiek van de wijken (zie hoofdstuk 2); 3) de aanpak is participatief en interactief. Bewoners, onderzoekers en studenten werken intensief samen (zie ook paragraaf 3.3); 4) het project wordt uitgevoerd in gewone wijken, representatief voor veel wijken in Nederland. De sociale structuur in deze wijken is intact, de wijken zijn redelijk vitaal, de leefbaarheid is redelijk, er is enig vorm van zelfredzaamheid en vormen van eigen verantwoordelijkheid zijn er in de alledaagse praktijk terug te vinden. Dit biedt de mogelijkheid op zoek te gaan naar wat deze wijken vitaal houdt, welke signalen voor terugval zijn te herkennen en op welke wijze inwoners in deze wijken zichzelf organiseren en de wijk vitaal houden en welke mogelijkheden er zijn om vanuit deze bestaande structuren de leefbaarheid verder te versterken; 5) het identificeren en beproeven van concrete leefbaarheidsinitiatieven en de reflectie daarop, wordt integraal uitgevoerd: continu wordt getracht de leefbaarheid in de wijk te verbeteren en wordt direct dit proces en de uitkomsten onderzocht. Met name voor de overdraagbaarheid is dit zeer van belang. 3.2 Activiteiten en planning Voor de uitvoering van het project is een zogenoemd milestoneplan opgesteld, volgens de methodiek van Doeltreffend Projectmanagement (DPM). Het volledige milestoneplan is als bijlage 1 bijgevoegd. Alle uit te voeren activiteiten staan hierin vermeld, met per partner de tijdinspanning, de kosten en de eigen bijdragen (begroting). De planning is in onderstaande figuur weergegeven Nr. Principles / Milestones M1 Als de projectorganisatie is ingericht D1 Als uitvoering in de wijken nader is voorbereid P1 Als de huidige situatie van de wijken is vastgesteld P2 Als goede praktijken en aanknopingspunten voor versterking zijn bepaald, P3 Als versterking leefbaarheid in en met de wijken is beproefd P4 Als kennis binnen en buiten het samenwerkingsverband is gedeeld D2 Als overdraagbare aanpakken en goede praktijken zijn bepaald en beschreven M2 Als het dossier controleerbaar is opgeleverd De communicatie en kennisdeling activiteiten zijn opgenomen in mijlpaal P4. Deze activiteiten worden beschreven in hoofdstuk 4. De activiteiten in de management mijlpalen, M1 en M2, worden beschreven in hoofdstuk 5. Navolgend worden de activiteiten van de andere mijlpalen beschreven. Projectplan Bewoners maken hun wijk gewoon leefbaar 11

13 Nadere voorbereiding uitvoering in de wijken (mijlpaal D1) Dit betreft een korte fase (2 maanden), waarin de volgende activiteiten worden verricht: 1) ontwikkelen formats voor dataverzameling in de wijken bepalen aanpak inventarisatie, opstellen enquêtes en interviewformats; 2) opstellen van een instructie voor de dataverzameling voor de onderzoekers en met name voor de in te zetten studenten/studentassistenten; 3) organiseren van een mini-conferentie per wijk. Tijdens deze bijeenkomsten wordt de voorgestelde aanpak gepresenteerd en toegelicht en vindt een eerste inventarisatie van en afstemming met de wijk plaats. Vaststellen van de huidige situatie per wijk (mijlpaal P1) Deze fase duurt 7 maanden en is bedoeld om diep in de haarvaten van de wijk door te dringen : formele en informele netwerken (c.q. structuren) in kaart te brengen en de wensen van de verschillende actoren en hun bereidheid m.b.t. zelfredzaamheid en eigen verantwoordelijkheid te identificeren. De uitdaging is om alle actoren te bereiken, ook de bewoners die moeilijk zijn te bereiken en niet deelnemen aan de gebruikelijke overlegstructuren in de wijk van bewoners onderling en/of van overheden, instellingen en burgers. De volgende activiteiten worden verricht: 1) een inventarisatie in de wijken bepalen karakteristieken, samenstelling, groepen, formele netwerken en de relevante demografische ontwikkelingen; 2) afnemen van enquêtes onder bewoners om na te gaan: a. van welke netwerken zij deel uitmaken (formeel en informeel). Om hier inzicht in te krijgen wordt bewoners onder meer gevraagd wie zij kennen in de wijk, op wie zij kunnen terugvallen wanneer hen iets overkomt, wie zij helpen en door wie zij geholpen worden, welke ontmoetingsplekken zij in de wijk hebben, wie zij ontmoeten, e.d.; b. welke vormen van zelfredzaamheid en eigen verantwoordelijkheid nu (al) worden toegepast en in welke mate; c. hoe de bereidheid is om de zelfredzaamheid en eigen verantwoordelijkheid te vergroten; d. welke belemmeringen bewoners nu ervaren; e. welke concrete wensen op het gebied van leefbaarheid er zijn, gethematiseerd naar ruimtelijke ordening en zorg in de wijk ; 3) houden van (semigestructureerde) interviews met een representatieve groep mensen uit de wijk. In aanvulling op de enquête wordt nader ingezoomd op structuren, belemmeringen, wensen en bereidheid; 4) het opstellen van een foto van de wijk een overzicht van actoren/groepen, netwerken en lacunes daarin; 5) reflectie op de foto door een geselecteerde groep per wijk identificeren mogelijke omissies en hiaten; 6) organiseren van een mini-conferentie per wijk. Tijdens deze bijeenkomsten worden de inzichten en resultaten van deze fase gepresenteerd en toegelicht en vindt discussie daarover plaats met de wijk. Bepalen goede praktijken en aanknopingspunten voor versterking (mijlpaal P2) Deze fase duurt 10 maanden en kent een gedeeltelijke overlap met de vorige fase. De fase is bedoeld om de casuïstiek van de wijk voor een specifieke groep, in aansluiting op de demografische ontwikkelingen en de specifieke problematiek/karakteristieken van de wijk, nader in te kleuren en concrete aanknopingspunten voor het versterken van de zelfredzaamheid en leefbaarheid te identificeren. Dit kan zijn vernieuwing voor het leggen van contacten (bereiken van deze specifieke Projectplan Bewoners maken hun wijk gewoon leefbaar 12

14 moeilijk bereikbare groep) en voor het benutten van verborgen structuren in de wijk daarbij, maar ook enkele concrete activiteiten/interventies op het gebied van ruimtelijke ordening en zorg in de wijk. Deze en de vorige fase geven generiek inzicht in de wijze waarop zelfredzaamheid en eigen verantwoordelijkheid bijdragen aan het versterken van (sociale) netwerken en aan de leefbaarheid in steden en wijken. De volgende activiteiten worden verricht: 1) onderzoeken/inventariseren van vergelijkbare studies en leefbaarheidsinitiatieven in relatie tot zelfredzaamheid. Dit wordt gedaan door desk-studie en gesprekken met en bezoeken aan andere initiatiefnemers in Brabant en daarbuiten. Ook zijn gesprekken met de Provincie en PON voorzien; 2) vergaande interactie met de specifieke groep per wijk. Dit wordt gedaan door mee te lopen en te observeren, vragen te stellen, e.d.. Hierbij worden studenten ingezet en specialisten die zelf een bepaalde achtergrond hebben (wegnemen culturele drempels). Hierbij wordt nader ingegaan op de vraagpunten uit de eerste fase en met name de specifieke situatie/ontwikkelingen van de betrokken bewoners en de manieren waarop de zelfredzaamheid kan worden versterkt. Er wordt o.a. gekeken naar: a. randvoorwaarden en condities; b. de feitelijk functionerende vormen van zelforganisatie; c. gebeurtenissen of activiteiten waar burgers hun eigen verantwoordelijkheid hebben genomen; d. de rol/gevolgen van de demografische ontwikkelingen in de wijk voor de zelfredzaamheid en leefbaarheid van deze groep; 3) nadere analyse van de dagelijkse praktijk van professionals in het omgaan met de wijk : wat doen zij, met wie en waarom? Wie bereiken zij wel en niet? Op basis waarvan handelen zij en wat doen ze niet? Ook dit gebeurt in vergaande interactie door mee te lopen, te observeren en direct op het handelen te reflecteren; 4) nadere analyse en het opstellen van een lijst met gewenste versterkingen, prioritering en aanknopingspunten die zijn geïdentificeerd (in de wijk en in vergelijkbare initiatieven elders) om de versterkingen concreet in te vullen; 5) reflectie op deze lijst door een geselecteerde groep per wijk identificeren mogelijke omissies en hiaten; 6) organiseren van een mini-conferentie per wijk. Tijdens deze bijeenkomsten worden de inzichten en resultaten van deze fase gepresenteerd en toegelicht en vindt discussie daarover plaats met de wijk. Beproeven versterking leefbaarheid in en de wijken (mijlpaal P3) Deze fase duurt 7 maanden en is bedoeld om enkele concrete leefbaarheidsinitiatieven per wijk te beproeven pilots. De pilots worden uitgebreid geëvalueerd om na te gaan wat werkt en wat niet, waarom wel/niet en wat dit betekent voor toepassing ervan in andere wijken. Een aantal initiatieven zal gaan om bewoners onderling (zoals de wijze waarop bepaalde groepen/individuen meer met elkaar in contact kunnen komen en elkaar kunnen helpen) en bij een aantal zullen professionals van gemeenten of lokale (zorg)instellingen een rol spelen. Het betreft in die gevallen een confrontatie tussen de nieuwe inzichten uit de eerdere fasen van het project met de manier waarop de overheid c.q. instellingen nu met de wijk omgaan. Wat hoort nog tot de verantwoordelijkheden van overheden en instellingen en wat tot de eigen verantwoordelijkheid en wat zijn de mogelijkheden voor de overheid ruimte te maken voor al dan niet georganiseerde burgers? De volgende activiteiten worden verricht: 1) uitvoeren concrete leefbaarheidsinitiatieven per wijk (pilots), waarbinnen direct wordt gereflecteerd op het handelen van de betrokkenen (bewoners en professionals); Projectplan Bewoners maken hun wijk gewoon leefbaar 13

15 2) volgen van de pilots en evaluatie van proces en resultaten: a. evaluatie met betrokken bewoners; b. evaluatie met betrokken professionals (waar van toepassing); 3) reflectie op de evaluaties door een geselecteerde groep per wijk. De algehele resultaten en eindconclusies en aanbevelingen worden vervolgens in een studiedag besproken. Dit staat in hoofdstuk 4 beschreven. Bepalen en beschrijven overdraagbare aanpakken en goede praktijken (mijlpaal D2) Deze fase duurt 5 maanden en kent een gedeeltelijke overlap met de vorige fase. De fase is bedoeld om de overdraagbare inzichten, ervaringen en voorbeelden te beschrijven en de eindproducten op te leveren. De volgende activiteiten worden verricht: 1) maken van een korte rapportage per wijk, met beschrijvingen van de uitgevoerde pilots en concrete aanbevelingen voor de verdere versterking van de leefbaarheid in de wijk; 2) maken van een projectboek met een beschrijving van de nieuwe inzichten, aanpakken (waaronder hoe een bewonersorganisatie zelf participatief en interactief in de wijk kan optreden om alle groepen te bereiken) en voorbeelden van goede praktijken uit de 3 wijken; 3) opstellen van een afwegingskader voor professionals, met aanbevelingen hoe om te gaan met de zelfredzaamheid en eigen verantwoordelijkheid van burgers in wijken in het kader van de leefbaarheid in de wijk en de rol die overheden en instellingen daarbij hebben; 4) opstellen van een publicatie over het onderzoek dat in het project is verricht. 3.3 Methodologie en methodologische verantwoording Voor dit project is ervoor gekozen handelingsonderzoek 3 (action research) als methode te gebruiken. Dit sluit het beste aan bij wat gewenst is in de wijken: vernieuwing, hulp daarbij in het proces en inzicht in wat werkt en waarom, ook naar de toekomst toe. Kenmerkend voor dit type onderzoek is dat onderzoek van het handelen en verbetering/innovatie van dat handelen geïntegreerd plaatsvindt. Het onderzoek is participatief (on the job) en interactief. In de praktijk betekent dit dat de onderzoekers tijdens het onderzoek actief zijn in de wijk en betrokken zijn bij de uitvoering van het werk door te observeren en reflectie te geven. Dat betekent dat bij alle voorgestelde stappen wordt getracht de leefbaarheid in de wijk te verbeteren en tegelijkertijd onderzoek wordt gedaan. Met deze onderzoeksmethode wordt precies gevolgd hoe processen in de wijk vorm krijgen. Wanneer zich afwijkingen voordoen, zoals in geval van overlast veroorzaakt door jongeren, is met deze methode zeer precies te volgen wat er in het proces van samen handelen vervolgens is gebeurd en hoe dat valt te begrijpen. Deze werkwijze biedt een antwoord op de vraag hoe door alle betrokkenen in en rond de wijk, gedegen kennis van de betreffende wijk kan worden verkregen. In een wijk is veel verborgen kennis aanwezig. Het is kennis die verborgen zit achter culturele - of taalbarrières, kennis die niet tijdens de gebruikelijke bijeenkomsten in wordt gebracht. Om daar achter te komen zal binnen het handelingsonderzoek een scala van kwalitatieve communicatiemethoden worden ingezet en waar nodig ontwikkeld, zoals participerende observatie, visuele technieken en storytelling. Een recent en goed voorbeeld van de effectiviteit van deze werkwijze is te vinden in Atlas Westelijke Tuinsteden (Nio e.a., 2008). 3 zie o.m.: Boog e.a. [2000] Projectplan Bewoners maken hun wijk gewoon leefbaar 14

16 Omdat NHTV zowel onderzoeks- als onderwijsinstelling is, is het goed mogelijk studenten in te zetten in het handelingsonderzoek: zij gaan de wijk in om samen met bewoners en (waar van toepassing) professionals te werken aan de leefbaarheid en dit vast te leggen. Methodologische verantwoording De methode die wordt gebruikt (handelingsonderzoek) doet recht aan de gecompliceerde werkelijkheid in wijken, aan de ideeën en denkbeelden van bewoners. De gekozen benadering sluit direct aan bij een meer kwalitatieve traditie die als sinds de jaren dertig van de vorige eeuw vorm heeft gekregen in het symbolisch interactionisme met vanaf het ontstaan belangrijke sociale wetenschappers als Goffman, Blumer, GH Mead, Denzin, Lincoln, Gergen en vele anderen. Bekend voorbeeld waren de professoren van de Chicago-school in de jaren dertig van de vorige eeuw, die hun studenten de straat op stuurden om zich te mengen onder allerlei groeperingen om vanuit hun dagelijkse praktijken inzicht te krijgen in bepaalde uitingen van vooral afwijkend gedrag. In dit type onderzoek werden geen begrippen geoperationaliseerd en via indicatoren vervolgens getoetst, maar werd uitgegaan van een organische onderzoeksmethode waarbij losjes sensitizing concepts werden aangenomen, die tijdens dat onderzoeksproces gaandeweg een steeds concretere en rijkere betekenis kregen (Blumer, 1954:6.). Volgens Blumer schrijven geoperationaliseerde concepten de onderzoeker voor wat hij moet doen en suggereren sensitizing concepts louter de richting waarin moet worden gezocht. Op deze manier wordt in dit project ook omgegaan met begrippen als zelfredzaamheid, eigen verantwoordelijkheid, zelforganisatie. Pas aan het eind van een organisch onderzoeksproces zal duidelijk worden wat deze begrippen inhouden, onder welke omstandigheden ze vorm krijgen en hoe bewoners en professionals daar dan mee om kunnen gaan. Een uitgesproken uitgangspunt van deze stroming is aldus dat de onderzoeker zich concentreert op de interactie tussen mensen, het samen handelen van mensen zoals dat in een organisch, sociaal proces tot uiting komt. Daarom moet in het onderzoek ook niet van vooraf vastgelegde begrippen worden uitgegaan, maar worden begrippen zoals zelfredzaamheid in hun organische context gevolgd. Wat stelt zo n begrip voor in de wijk? Hoe krijgt het betekenis voor de groeperingen die ermee te maken hebben? Welke voorwaarden zijn eraan verbonden en wat betekent dat voor de betrokken partijen, zoals de overheid? Bij de beantwoording van deze vragen wordt de onderzoeker zelf ook gezien als iemand, die mee handelt als betrokken partij. Het handelen van alle relevante betrokkenen is van invloed op het resultaat van wat zelfredzaamheid in de context van een wijk impliceert. Een belangrijk onderdeel van het onderzoek is dat de beelden en verwachtingen die mensen hebben, worden getoetst aan wat zich feitelijk in de wijk aandient. Ideeën en meningen worden voortdurend geconfronteerd met het feitelijk handelen van mensen. Projectplan Bewoners maken hun wijk gewoon leefbaar 15

17 4. Kennisdeling intern en extern 4.1 Aanpak en doelen kennisdeling Gedurende de gehele looptijd van het project wordt een set van activiteiten verricht t.b.v. de communicatie en deling van kennis tussen de betrokken partijen in het samenwerkingsverband en met partijen daarbuiten. Alle partijen zijn actief bij deze activiteiten betrokken. In het milestoneplan staan deze activiteiten in mijlpaal P4 aangegeven. Het doel van de activiteiten gericht op kennisdeling: 1) informatie en ervaringen onderling te delen; 2) betrokkenen in de wijken van elkaar te laten leren; 3) een zo groot mogelijke bekendheid aan het project te geven; 4) belanghebbenden te informeren over de resultaten; 5) een brede toepassing van de nieuwe benaderingen, inzichten en leefbaarheidsinitiatieven te stimuleren. De activiteiten worden gedurende de gehele looptijd van het programma uitgevoerd, zodat het bereik en de aandacht zo groot mogelijk kunnen zijn. Het zwaartepunt van de kennisdeling extern ligt in het tweede deel van het project, als er resultaten en ervaringen kunnen worden gedeeld. 4.2 Activiteiten kennisdeling De volgende instrumenten worden voor kennisdeling ingezet: 1) projectmeetings van het volledige samenwerkingsverband. Deze meetings vinden per half jaar plaats en zijn aanvullend op de mini-conferenties per wijk; 2) er wordt een website gemaakt en bijgehouden over het project. Op de websites van alle betrokken partijen wordt ook beknopt informatie over het project gegeven en worden koppelingen naar de projectwebsite geplaatst; 3) op de website wordt een forum geplaatst, waarop alle betrokkenen met elkaar kunnen discussiëren; 4) genereren van publiciteit: enkele persberichten in de lokale/regionale pers, gebruik van social media; 5) geven van presentaties voor andere wijken (wijkraden) in de betrokken en andere steden in Noord-Brabant; 6) een afsluitende studiedag voor het gehele samenwerkingsverband om de conclusies en aanbevelingen te bediscussiëren, (laatste) ervaringen te bespreken en afspraken te maken over vervolgactiviteiten. Het laatste deel van deze dag is een openbare conferentie waarbij relevante stakeholders worden uitgenodigd om deel te nemen. Op deze conferentie worden de eindproducten en belangrijkste resultaten gepresenteerd. Ook wordt een vergelijking gemaakt met onderzoek van PON. Als het gebruik van overige middelen voor communicatie en kennisdeling tijdens het project meer geschikt of opportuun lijken, dan worden die aangewend. 4.3 Interactie Provincie en PON Het project is vernieuwend in aanpak. Naast concrete innovatie is veel aandacht voor de werking en de overdraagbaarheid. Het samenwerkingsverband hecht er daarom aan om gedurende de uitvoering van het project korte lijnen met de Provincie en PON te onderhouden om kennis en ervaringen van/met andere initiatieven te delen, onderzoeksresultaten uit te wisselen en de verschillende aanpakken in en Projectplan Bewoners maken hun wijk gewoon leefbaar 16

18 met wijken te evalueren. Bij de start van het project neemt het samenwerkingsverband het initiatief om hierover met zowel de Provincie als met PON concrete afspraken te maken, bijvoorbeeld over periodiek overleg, momenten van informeren/(tussen) evaluatie en over gebruik van informatiekanalen van Provincie en/of PON in de kennisdeling naar en met andere initiatiefnemers en relevante actoren in de Provincie Noord-Brabant. Projectplan Bewoners maken hun wijk gewoon leefbaar 17

19 5. Projectorganisatie 5.1 Projectmanagement is professioneel vormgegeven NHTV heeft ruime ervaringen met het uitvoeren en leiden van projecten die qua omvang en complexiteit vergelijkbaar zijn. In onderstaand figuur wordt de organisatiestructuur voor dit project weergegeven: Directies/besturen Projectleider en projectgroep Projectondersteuning Team Brabantpark Team Theresia Team Kortendijk Het project wordt uitgevoerd onder verantwoordelijkheid van Vincent Platenkamp, lector van NHTV, de aanvrager. Hij/zij heeft periodiek (per half jaar) overleg met de directies/besturen van de andere partijen over de voortgang. De partijen hebben al een samenwerkingsovereenkomst voor het project afgesloten. Projectleider Peter Beijer is de projectleider. Hij wordt voor de dagelijkse gang van zaken ondersteund door het secretariaat en door de afdeling financiën van NHTV. De belangrijkste taken van de projectleider zijn: het realiseren van de projectdoelstellingen; oplossen van knelpunten / problemen die eindresultaten in de weg staan; de voortgangsbewaking van het project en rapportage aan de directie; aansturen van de projectgroep en teams in de wijken; het (laten) zorgen voor een adequate administratieve organisatie en het tijdig voldoen aan alle rapportageverplichtingen. Projectgroep Er wordt een centrale projectgroep geformeerd voor de duur van het gehele project, bestaande uit: Peter Beijer (NHTV) stadssocioloog, gedurende een groot aantal jaren werkzaam geweest in stedelijke en wijkvernieuwing. Vincent Platenkamp (NHTV) lector cross-cultural understanding. Socioloog en filosoof. Diana van Dijk (NHTV) is expert in communicatieve vaardigheden en zorg(logistiek). Roger Jongen (Brabantpark) Peter Vermeijs (Theresia) Walter Wamsteker (Kortendijk) De teams bestaan uit betrokkenen uit de wijken, studenten en onderzoekers. Projectplan Bewoners maken hun wijk gewoon leefbaar 18

20 In het milestoneplan staan de activiteiten gericht op projectmanagent benoemd in mijlpalen M1 en M2. Kortweg betreft het de volgende activiteiten: 1. startbijeenkomst om de projectstructuur en verdeling van taken te bespreken; 2. inrichten procedures voor verantwoording en rapportage (zie 5.2) en opstellen overlegschema s; 3. overleg directieniveau; 4. projectleiding (1 dag per maand); 5. ondersteuning en centrale projectadministratie; 6. evaluatie, tussenrapportage, eindrapportage en eindafrekening. 5.2 Projectadministratie en rapportage NHTV houdt namens het samenwerkingsverband een administratie bij van aan het project verbonden uitgaven en inkomsten als bedoeld in artikel 4:37, eerste lid, onder b, van de Algemene wet bestuursrecht en overlegt deze desgevraagd aan Gedeputeerde Staten. De partners voeren een administratie voor het project die eveneens aan voornoemde eisen voldoet. NHTV levert na één projectjaar een tussentijds voortgangsverslag aan de Provincie Brabant en na afloop van de projectperiode een eindrapportage aan de Provincie Brabant. De partners leveren hiervoor de benodigde informatie aan NHTV. Dit is in lijn met de voorwaarden van de Subsidieregeling en is zo in de samenwerkingsovereenkomst tussen de partijen vastgelegd. Er wordt hiertoe een AO/IC (administratieve organisatie en maatregelen voor interne controle) opgesteld voor het project waarin de procedures en afspraken met betrekking tot administratie, registratie, rapportage en verantwoording worden vastgelegd. De administratie wordt zodanig ingericht dat daaruit gemakkelijk de vereiste rapportages kunnen worden opgesteld. Er worden in ieder geval aparte projectspecifieke kostenposten aangemaakt en een (integrale) urenregistratie gevoerd. De bepalingen uit de beschikking tot subsidieverlening die NHTV worden in deze AO/IC verwerkt. 5.3 Gebruik bestaande structuren De organisatiestructuur en de verdeling van taken is voorgaand beschreven. Het project is ingebed in het lectoraat cross-cultural understanding van NHTV en maakt gebruik van bestaande structuren, namelijk de beschikbare secretariële, administratieve en financiële ondersteuning en systemen van NHTV. Daarnaast wordt gebruik gemaakt van bestaande communicatiekanalen en middelen en van de vele bestaande contacten van alle betrokkenen. Projectplan Bewoners maken hun wijk gewoon leefbaar 19

FRYSLÂN FOAR DE WYN. Plan van aanpak. Finale versie, 14 november 2013

FRYSLÂN FOAR DE WYN. Plan van aanpak. Finale versie, 14 november 2013 FRYSLÂN FOAR DE WYN Plan van aanpak Finale versie, 14 november 2013 Albert Koers, Comité Hou Friesland Mooi Hans van der Werf, Friese Milieu Federatie Johannes Houtsma, Platform Duurzaam Friesland FRYSLÂN

Nadere informatie

Projectplan Herinrichting van het Zuidelijk Stationsgebied Gouda

Projectplan Herinrichting van het Zuidelijk Stationsgebied Gouda Projectplan Herinrichting van het Zuidelijk Stationsgebied Gouda Bewonersinitiatief Versie 1.1 augustus 2013 Inhoudsopgave A Inleiding... 2 B Aanpak van het project... 2 1 Vaststellen plangebied en uitgangssituatie...

Nadere informatie

Gelezen het voorstel van gedeputeerde staten van 12 februari 2008, nr. 2008int217572

Gelezen het voorstel van gedeputeerde staten van 12 februari 2008, nr. 2008int217572 PS2008WMC06 bijlage2 Verordening van Provinciale Staten van Utrecht van 31 maart 2008, 2008int217674 tot subsidiëring van kleinschalige woonvormen voor mensen met dementie (Subsidieverordening kleinschalig

Nadere informatie

Eerder en Dichtbij. Projectplan

Eerder en Dichtbij. Projectplan Eerder en Dichtbij Projectplan Bussum, augustus september 2012 1. Inleiding De pilot Eerder en Dichtbij is een verlening van de eerste pilot Meer preventie minder zorg. Het doel van de pilot was oorspronkelijk

Nadere informatie

Functieprofiel: Projectleider Functiecode: 0302

Functieprofiel: Projectleider Functiecode: 0302 Functieprofiel: Projectleider Functiecode: 0302 Doel Voorbereiden en opzetten van en bijbehorende projectorganisatie, alsmede leiding geven aan de uitvoering hiervan, binnen randvoorwaarden van kosten,

Nadere informatie

Rekenkamercommissie Wijdemeren

Rekenkamercommissie Wijdemeren Rekenkamercommissie Wijdemeren Protocol voor het uitvoeren van onderzoek 1. Opstellen onderzoeksopdracht De in het werkprogramma beschreven onderzoeksonderwerpen worden verder uitgewerkt in de vorm van

Nadere informatie

1. De Vereniging - in - Context- Scan... 2. 2. Wijk-enquête... 3. 3. De Issue-scan en Stakeholder-Krachtenanalyse... 4. 4. Talentontwikkeling...

1. De Vereniging - in - Context- Scan... 2. 2. Wijk-enquête... 3. 3. De Issue-scan en Stakeholder-Krachtenanalyse... 4. 4. Talentontwikkeling... Meetinstrumenten De meetinstrumenten zijn ondersteunend aan de projecten van De Sportbank en ontwikkeld met de Erasmus Universiteit. Deze instrumenten helpen om op een gefundeerde manier te kijken naar

Nadere informatie

Aan de raad van de gemeente LEIDSCHENDAM-VOORBURG

Aan de raad van de gemeente LEIDSCHENDAM-VOORBURG Aan de raad van de gemeente LEIDSCHENDAM-VOORBURG Datum 20 december 2011 Onderwerp Raadsbrief: Sociale structuurvisie Categorie B Verseonnummer 668763 / 681097 Portefeuillehouder De heer Rensen en de heer

Nadere informatie

Bijeenkomst inwoners op 13 mei 2014 in Alphen aan den Rijn (Locatie Oude Wereld)

Bijeenkomst inwoners op 13 mei 2014 in Alphen aan den Rijn (Locatie Oude Wereld) Memo Wijken en Kernen Aan : De aanwezigen van de bewonersbijeenkomst 13 mei 2014 Van : Annelise Bosscha Telefoonnummer : Datum : 21 mei 2014 Onderwerp : Verslag en rode draad bewonersbijeenkomst 13 mei

Nadere informatie

Projectplan. Cultuur als middel om onderwijs en omgeving te verbinden Mw. N. Remerie, P. Holland, M. Jakubowski en dhr. C. van Herkhuizen(penvoerder)

Projectplan. Cultuur als middel om onderwijs en omgeving te verbinden Mw. N. Remerie, P. Holland, M. Jakubowski en dhr. C. van Herkhuizen(penvoerder) Projectplan Titel van het project: Naam van de lokale projectleiders: Betrokken partijen binnen het project: Cultuur als middel om onderwijs en omgeving te verbinden Mw. N. Remerie, P. Holland, M. Jakubowski

Nadere informatie

Langer thuis in eigen huis

Langer thuis in eigen huis Langer thuis in eigen huis Hoe passen we de bestaande woningbouw aan voor de senioren van nu en de toekomst? 14 januari 2016 Programma 10:00 Welkom en korte inleiding op de ontwerpstudie: Jutta Hinterleitner,

Nadere informatie

Basisgegevens. Algemene karakteristieken

Basisgegevens. Algemene karakteristieken Basisgegevens Functiebenaming: Beleidsmedewerker Dienstonderdeel/post: Ambassade Washington Functieniveau: 09 Aantal uren: Min/Max AO 2040 uur per week Formatieplaatsnr: bovenformatief (tijdelijke functie

Nadere informatie

Opleidingsprogramma DoenDenken

Opleidingsprogramma DoenDenken 15-10-2015 Opleidingsprogramma DoenDenken Inleiding Het opleidingsprogramma DoenDenken is gericht op medewerkers die leren en innoveren in hun organisatie belangrijk vinden en zich daar zelf actief voor

Nadere informatie

Programma Zelfbouw Rotterdam 2015-2018

Programma Zelfbouw Rotterdam 2015-2018 Programma Zelfbouw Rotterdam 2015-2018 2 Programma Zelfbouw Rotterdam 2015-2018 pakjeruimte.nl zelfbouw@rotterdam.nl facebook.com/zb010 pinterest.com/pakjeruimte Programma zelfbouw rotterdam 2015-2018

Nadere informatie

Programma Kinderen Maken Muziek

Programma Kinderen Maken Muziek Programma Kinderen Maken Muziek Periode 2015-2017 Inleiding Kinderen Maken Muziek wil een bijdrage leveren aan het versterken van de sociale cohesie door kinderen samen een instrument te leren bespelen.

Nadere informatie

7. Samenwerking t.b.v. infrastructuur exameninstrumenten

7. Samenwerking t.b.v. infrastructuur exameninstrumenten 7. Samenwerking t.b.v. infrastructuur exameninstrumenten Opdrachtgever OCW Projectaannemer SBB Projectleider Nog te bevestigen Contactpersoon Lisette van Loon Start en einde deelproject Fase 1: juni 2012

Nadere informatie

Parels voor de Kunst. Netwerk Programma Ouderen. Projectplan (kort)

Parels voor de Kunst. Netwerk Programma Ouderen. Projectplan (kort) Parels voor de Kunst Netwerk Programma Ouderen Projectplan (kort) Korte introductie Parels voor de Kunst Parels voor de Kunst is een samenwerkingsproject voor en door ouderen (60+). Muzehof Centrum voor

Nadere informatie

Krimp in Fryslân. Inwonertal

Krimp in Fryslân. Inwonertal Krimp in Fryslân Bevolkingsdaling, lokaal en regionaal, is een vraagstuk van nu én de komende jaren. Hoewel pas over enkele decennia de bevolking van Fryslân als geheel niet meer zal groeien, is in sommige

Nadere informatie

Het memo wordt afgesloten met een advies aan het Bestuurlijk Provinciaal handhavingsoverleg van 20 december 2012.

Het memo wordt afgesloten met een advies aan het Bestuurlijk Provinciaal handhavingsoverleg van 20 december 2012. B-PHO 20 december 12; agendapunt 5 MEMO Noties ter beoordeling van de voortzetting en positionering van de PHO werkgroepen Kwaliteit en Handhaving Bouwstoffen en Ketenbeheer in relatie tot de ontwikkeling

Nadere informatie

Maatschappelijk aanbesteden

Maatschappelijk aanbesteden Maatschappelijk aanbesteden in vogelvlucht Mark Waaijenberg B&A Groep Maatschappelijk aanbesteden IN PERSPECTIEF 2 Samenleving Terugtreden is vooruitzien Raad voor Maatschappelijke Ontwikkeling Verstikkende

Nadere informatie

= = Besluitvormende raadsvergadering d.d. 28 mei 2013 Agendanr. 7.

= = Besluitvormende raadsvergadering d.d. 28 mei 2013 Agendanr. 7. *ZE946A470E0* = = Besluitvormende raadsvergadering d.d. 28 mei 2013 Agendanr. 7. Aan de Raad No.ZA.13-22432/DV.13-190, afdeling Ruimte. Sellingen, 16 mei 2013 Onderwerp: Beleidsvisie Wonen en Leven Inleiding

Nadere informatie

Plan van Aanpak Format. Pilot functiecreatie gemeente/provincie SW bedrijf

Plan van Aanpak Format. Pilot functiecreatie gemeente/provincie SW bedrijf Plan van Aanpak Format Pilot functiecreatie gemeente/provincie SW bedrijf Inhoudsopgave 1 Naar een inclusieve arbeidsorganisatie met functiecreatie. 1 2 Plan van aanpak pilot functiecreatie... 2 3 Projectstructuur

Nadere informatie

Achtergrondinformatie. Man 2.0. Programma ter bevordering van emancipatie en participatie van sociaal geïsoleerde mannen

Achtergrondinformatie. Man 2.0. Programma ter bevordering van emancipatie en participatie van sociaal geïsoleerde mannen Achtergrondinformatie Man 2.0 Programma ter bevordering van emancipatie en participatie van sociaal geïsoleerde mannen April 2010 1 Inleiding Het is het Oranje Fonds gebleken dat veel maatschappelijke

Nadere informatie

Is Haaren ouderenproof? Aanvullingen van ouderen op de DOP s

Is Haaren ouderenproof? Aanvullingen van ouderen op de DOP s Is Haaren ouderenproof? Aanvullingen van ouderen op de DOP s Is Haaren ouderenproof? Aanvullingen van ouderen op de DOP s Drs. Sj. Cox PON Instituut voor advies, onderzoek en ontwikkeling in Noord-Brabant

Nadere informatie

Functieprofiel: Adviseur Functiecode: 0303

Functieprofiel: Adviseur Functiecode: 0303 Functieprofiel: Adviseur Functiecode: 0303 Doel (Mede)zorgdragen voor de vormgeving en door het geven van adviezen bijdragen aan de uitvoering van het beleid binnen de Hogeschool Utrecht kaders en de ter

Nadere informatie

Gelet op artikel 3, van de Algemene subsidieverordening gemeente Haarlem,

Gelet op artikel 3, van de Algemene subsidieverordening gemeente Haarlem, Uitvoeringsregeling Subsidiëring innovatieve projecten algemene voorzieningen en integratie algemene voorzieningen met specialistisch aanbod ingaande 1 april 2015 Het college van Burgemeester en Wethouders

Nadere informatie

Plan van Aanpak. Servicepunt Vrijwilligerswerk Hengelo. Onderdeel. Maatschappelijke Stage

Plan van Aanpak. Servicepunt Vrijwilligerswerk Hengelo. Onderdeel. Maatschappelijke Stage Plan van Aanpak Servicepunt Vrijwilligerswerk Hengelo Onderdeel Maatschappelijke Stage 2012 Concept 0.2 Inhoud Deel I Kaders 1. Inleiding 2. Doelgroep 3. Doelstelling 4. Kerntaken 4.1 Makelen en verbinden

Nadere informatie

Jaar van de Ruimte 2015

Jaar van de Ruimte 2015 Jaar van de Ruimte 2015 Meedoen Het motto voor het Jaar van de Ruimte 2015 is Wie maakt Nederland. Van heinde en verre komt men onze polders, nieuwe steden, stadsvernieuwing en waterwerken bekijken. God

Nadere informatie

Rapport 833 Derriks, M., & Kat, E. de. (2020). Jeugdmonitor Zeeland Amsterdam: Kohnstamm Instituut.

Rapport 833 Derriks, M., & Kat, E. de. (2020). Jeugdmonitor Zeeland Amsterdam: Kohnstamm Instituut. Samenvatting Rapport 833 Derriks, M., & Kat, E. de. (2020). Jeugdmonitor Zeeland Amsterdam: Kohnstamm Instituut. De Jeugdmonitor Zeeland De Jeugdmonitor Zeeland is een plek waar allerlei informatie bij

Nadere informatie

Activiteiten Jaarverslag 2013

Activiteiten Jaarverslag 2013 Activiteiten Jaarverslag 2013 Inhoudsopgave 1 Een bezoek van de wethouder 2 Project Kunst en Cohesie 3 Bewonersdag 4 Bijeenkomst met de wijkbewoners 5 Burendag 6 Culturele thee avonden 7 De tafel van één

Nadere informatie

Werkbladen Workshop zelfonderzoek project Hybride Leeromgevingen in het Beroepsonderwijs (14 Oktober 2010)

Werkbladen Workshop zelfonderzoek project Hybride Leeromgevingen in het Beroepsonderwijs (14 Oktober 2010) Werkbladen Workshop zelfonderzoek project Hybride Leeromgevingen in het Beroepsonderwijs (14 Oktober 010) Ilya Zitter & Aimée Hoeve Versie 5 oktober 010 Vooraf Vertrekpunt voor de monitor & audit van de

Nadere informatie

Stuurgroep Nieuw Hydepark

Stuurgroep Nieuw Hydepark Voortgangsrapportage 1 Stuurgroep Nieuw Hydepark Periode januari t/m mei 2013 4 juni 2013 Kleine Synode 21 juni 2013 OZ 13-06 Bestuur Dienstenorganisatie Pagina 3 van 7 Inhoud 1. Inleiding 5 2. Projectkaders

Nadere informatie

Gaan we professionaliseren of aan onderzoek (mee)doen?

Gaan we professionaliseren of aan onderzoek (mee)doen? Gaan we professionaliseren of aan onderzoek (mee)doen? Sanneke Bolhuis emeritus lector Fontys Lerarenopleiding senior onderzoeker Radboudumc zetel praktijkgericht wetenschappelijk onderzoek Stuurgroep

Nadere informatie

Beweegvriendelijke Wijken in Rotterdam

Beweegvriendelijke Wijken in Rotterdam Beweegvriendelijke Wijken in Rotterdam Naar een beweegvriendelijke omgeving: van theorie naar oplossingen? Ir.Otto Trienekens Veldacademie Veldacademie Ambities Rotterdamse Woonservicegebieden Een betrokken

Nadere informatie

Projectplan Ouderen en Levensvragen / Zingeving Cuijk.

Projectplan Ouderen en Levensvragen / Zingeving Cuijk. Projectplan Ouderen en Levensvragen / Zingeving Cuijk. Levens- / en zingevingvragen zijn op de achtergrond geraakt in onze samenleving, soms ook in het welzijnswerk. Toch zijn kwetsbaarheid en eenzaamheid

Nadere informatie

SAMENWERKINGSVERBAND AMSTELLAND EN DE MEERLANDEN

SAMENWERKINGSVERBAND AMSTELLAND EN DE MEERLANDEN OPZET ACTIEONDERZOEK SCHOOLVERZUIM AANLEIDING Het samenwerkingsverband VO Amstelland en de Meerlanden heeft tot augustus 2013 de tijd om zich voor te bereiden op de uitvoering van de wet op de zorgplicht.

Nadere informatie

Nieuwsflits. Evaluatieonderzoek naar de Regeling palliatieve terminale zorg

Nieuwsflits. Evaluatieonderzoek naar de Regeling palliatieve terminale zorg Nieuwsflits Inhoud Evaluatieonderzoek naar de Regeling palliatieve terminale zorg 1. Adviesrapport bureau HHM is openbaar gemaakt Pagina 1 2. Conclusies en advies HHM voor toekomst Pagina 1 3. Kamerbrief

Nadere informatie

Ik heb hersenletsel, zie je het aan mij?

Ik heb hersenletsel, zie je het aan mij? Ik heb hersenletsel, zie je het aan mij? Projectplan voor een werkplaats deskundigheidsbevordering sociale wijkteams voor & door mensen met niet aangeboren hersenletsel. Almere, november 2014 Onderzoekslijn

Nadere informatie

Maatschappelijke structuurvisie 2013-2025. Projectopdracht / Plan van Aanpak

Maatschappelijke structuurvisie 2013-2025. Projectopdracht / Plan van Aanpak Maatschappelijke structuurvisie 2013-2025 Projectopdracht / Plan van Aanpak Afdeling Beleid, cluster Maatschappij januari 2013 Inhoudsopgave Aanleiding... 3 Doelstelling... 3 Resultaat... 3 Afbakening...

Nadere informatie

Tussenrapportage project professionaliseren functioneel beheer instellingssystemen September 2011

Tussenrapportage project professionaliseren functioneel beheer instellingssystemen September 2011 Universitair Informatiemanagement Kenmerk: SECR/UIM/11/0914/FS Datum: 14-09-11 Tussenrapportage project professionaliseren functioneel beheer instellingssystemen September 2011 1. Inleiding Begin 2011

Nadere informatie

Op 10 oktober heeft u ons schriftelijk vragen gesteld met betrekking tot de stand van zaken pilot Sociaal Wijkteam Ospel.

Op 10 oktober heeft u ons schriftelijk vragen gesteld met betrekking tot de stand van zaken pilot Sociaal Wijkteam Ospel. Gemeentehuis Raadhuisplein 1, Nederweert PvdA fractie Nederweert Postbus 2728 6030 AA Nederweert T 14 0495 of (0495) 677 111 F (0495) 633 245 E info@nederweert.nl www.nederweert.nl NL08 BNGH 028.50.05.804

Nadere informatie

CULTUREEL ERFGOED EN DE VERTALING NAAR RUIMTELIJKE PLANNEN

CULTUREEL ERFGOED EN DE VERTALING NAAR RUIMTELIJKE PLANNEN CULTUREEL ERFGOED EN DE VERTALING NAAR RUIMTELIJKE PLANNEN Onderzoek naar cultuurhistorische structuren, landschappen en panden Aansluitend op Belvedere- (Behoud door ontwikkeling) en het MoMo-beleid (Modernisering

Nadere informatie

Voor en met elkaar : burgerinitiatieven worden beloond

Voor en met elkaar : burgerinitiatieven worden beloond Voor en met elkaar : burgerinitiatieven worden beloond Verenigingen, stichtingen en instellingen barsten doorgaans van de ambities en toekomstplannen. Maar om ze te realiseren heb je financiële middelen

Nadere informatie

Kleine scholen en leefbaarheid

Kleine scholen en leefbaarheid Kleine scholen en leefbaarheid Een samenvatting van de resultaten van een praktijkonderzoek onder scholen en gemeenten in Overijssel over de toekomst van kleine scholen in relatie tot leefbaarheid Inleiding

Nadere informatie

Bijlage 4b. Communicatie en participatie

Bijlage 4b. Communicatie en participatie Bijlage 4b Communicatie en participatie INHOUD 1 Op weg naar een Definitief Ontwerp voor Kerckebosch... 3 2 Informeren en betrekken... 3 3 Participatie... 4 Communicatie en participatie 2 Op weg naar een

Nadere informatie

Nadat je projectvoorstel goedgekeurd is, kun je je projectvoorstel uitwerken in een projectplan.

Nadat je projectvoorstel goedgekeurd is, kun je je projectvoorstel uitwerken in een projectplan. Projectplan Nadat je projectvoorstel goedgekeurd is, kun je je projectvoorstel uitwerken in een projectplan. Het is van belang dat de portefeuillehouder en de projectleider gedurende het gehele project

Nadere informatie

GEMEENTERAADSVERKIEZINGEN 2014

GEMEENTERAADSVERKIEZINGEN 2014 GEMEENTERAADSVERKIEZINGEN 2014 BEÏNVLOEDING TOEKOMSTIG GEMEENTELIJK BELEID In maart 2014 zijn er weer gemeenteraadsverkiezingen. Het is daarom van belang dat u nu al begint met het uitoefenen van belangenbehartiging

Nadere informatie

Rapportage resultaat enquête "Brouwerijplein-dorpsstraat, hoe verder?"

Rapportage resultaat enquête Brouwerijplein-dorpsstraat, hoe verder? Rapportage resultaat enquête "Brouwerijplein-dorpsstraat, hoe verder?" Samenstellers: Aangeboden aan: Projectgroep Dorpsstraat van de Dorpsraad Chaam Inwoners van Chaam NV De Eekelaar Politieke partijen

Nadere informatie

Initiatieven, Participatie en Communicatie Plan van Aanpak (20141107)

Initiatieven, Participatie en Communicatie Plan van Aanpak (20141107) Initiatieven, Participatie en Communicatie Plan van Aanpak (20141107) 1. Achtergrond De ontwikkelstrategie ASW is een strategie van aanpakken en verbinden. Bewoners, ondernemers, eigenaren van panden én

Nadere informatie

Traject Tilburg. Aanvragers: Gemeente Tilburg. Adviseur: Monique Postma, Alleato, CMO-net

Traject Tilburg. Aanvragers: Gemeente Tilburg. Adviseur: Monique Postma, Alleato, CMO-net Traject Tilburg Aanvragers: Gemeente Tilburg Adviseur: Monique Postma, Alleato, CMO-net Opgave: Beantwoorde ondersteuningsvraag In Tilburg is het traject Welzijn Nieuwe Stijl onderdeel van een groter programma

Nadere informatie

Beleidsregels subsidieverlening arbeidsmarkt - onderwijs - sociale innovatie

Beleidsregels subsidieverlening arbeidsmarkt - onderwijs - sociale innovatie Beleidsregels subsidieverlening arbeidsmarkt - onderwijs - sociale innovatie (geconsolideerde versie, geldend vanaf 29-4-2010 tot 1-1-2011) Gegevens van de regeling Overheidsorganisatie provincie Drenthe

Nadere informatie

PROJECT INITIATION DOCUMENT

PROJECT INITIATION DOCUMENT PROJECT INITIATION DOCUMENT Versie: Datum: x.x dd-mm-jj DOCUMENTATIE Versie Naam opdrachtgever Naam opsteller Datum: dd-mm-jj Voor akkoord: Datum:. INHOUDSOPGAVE 1. Managementsamenvatting

Nadere informatie

Hoofdlijnen van de landelijke monitoring en evaluatie van de matchingsregeling

Hoofdlijnen van de landelijke monitoring en evaluatie van de matchingsregeling Matchingsregeling Cultuureducatie met kwaliteit in het primair onderwijs Hoofdlijnen van de landelijke monitoring en evaluatie van de matchingsregeling Waarom monitoren en evalueren? Het Fonds voor Cultuurparticipatie

Nadere informatie

Onderwerp: Onderzoek naar de overschrijding van de raming Brandweerkazerne Cothen-Langbroek

Onderwerp: Onderzoek naar de overschrijding van de raming Brandweerkazerne Cothen-Langbroek Raadsvergadering, 22 april 2008 Voorstel aan de Raad Nr: 228 Agendapunt: 6 Datum: 9 april 2008 Onderwerp: Onderzoek naar de overschrijding van de raming Brandweerkazerne Cothen-Langbroek Onderdeel raadsprogramma:

Nadere informatie

Functieprofiel: Beleidsmedewerker Functiecode: 0301

Functieprofiel: Beleidsmedewerker Functiecode: 0301 Functieprofiel: Beleidsmedewerker Functiecode: 0301 Doel Ontwikkelen, implementeren, evalueren en bijstellen van beleid op één of meerdere aandachtsgebieden/beleidsterreinen ten behoeve van de instelling,

Nadere informatie

Call Gebiedsgerichte gezondheidsaanpakken fase 1 voor Programma Gezonde Toekomst Dichterbij

Call Gebiedsgerichte gezondheidsaanpakken fase 1 voor Programma Gezonde Toekomst Dichterbij Call Gebiedsgerichte gezondheidsaanpakken fase 1 voor Programma Gezonde Toekomst Dichterbij Aanleiding Fonds NutsOhra heeft met het programma Gezonde Toekomst Dichterbij de ambitie om de gezondheidsachterstanden

Nadere informatie

Ook de wensen en eisen aan de professionele organisaties veranderen door de kanteling.

Ook de wensen en eisen aan de professionele organisaties veranderen door de kanteling. Welzijn nieuwe stijl in gemeente Apeldoorn. Maatschappelijk agenderen gericht op de kanteling van formele naar informele zorg en het versterken van de zelfredzaamheid bewoners. Wat is interessant aan deze

Nadere informatie

Thema maatschappelijke participatie

Thema maatschappelijke participatie Naam organisatie Jongerenvereniging KPJ Limburg 1. Activiteitnaam (en nummer) LimburgPaviljoen 2. Korte omschrijving Jongeren hebben verfrissende ideeën en weten hoe ze andere jongeren kunnen enthousiasmeren.

Nadere informatie

OCW, provincie Zuid-Holland, provincie Noord-Holland, gemeente Leiden, gemeente Haarlem

OCW, provincie Zuid-Holland, provincie Noord-Holland, gemeente Leiden, gemeente Haarlem Cultuurconvenant 2005 2008 OCW, provincie Zuid-Holland, provincie Noord-Holland, gemeente Leiden, gemeente Haarlem De Staatssecretaris van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap, mevrouw mr. M.C. van der Laan

Nadere informatie

Startnotitie Visie winkelcentra Heemstede (eerste fase)

Startnotitie Visie winkelcentra Heemstede (eerste fase) Startnotitie Visie winkelcentra Heemstede (eerste fase) 1. Inleiding In het collegeakkoord voor de periode 2014-2018 is als één van de doelstellingen geformuleerd: Het college zet zich in voor een florerende

Nadere informatie

s-gravenhage, 14 januari 2000 De Minister van Volksgezondheid, Welzijn en Sport, E. Borst-Eilers

s-gravenhage, 14 januari 2000 De Minister van Volksgezondheid, Welzijn en Sport, E. Borst-Eilers Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal s-gravenhage, 14 januari 2000 Onderwerp: Beleidsvisie landelijk kennis/behandelcentrum eetstoornissen Hierbij doe ik u een mijn «beleidsvisie voor

Nadere informatie

Voorstel voor een Maatschappelijke Verkenning naar de beleving van het begrip Veiligheid door de inwoners van Maassluis

Voorstel voor een Maatschappelijke Verkenning naar de beleving van het begrip Veiligheid door de inwoners van Maassluis Voorstel voor een Maatschappelijke Verkenning naar de beleving van het begrip Veiligheid door de inwoners van Maassluis Het instrument Een Maatschappelijke Verkenning is een instrument voor de gemeenteraad

Nadere informatie

FUNCTIEFAMILIE 1.3 Technisch specialist

FUNCTIEFAMILIE 1.3 Technisch specialist FUNCTIEFAMILIE 1.3 Technisch specialist Doel van de functiefamilie Vanuit de eigen technische specialisatie voorbereiden en opmaken van plannen, ontwerpen of studies en de uitvoering ervan opvolgen specialistische

Nadere informatie

Plan van aanpak versnellingsvraag: Versie: 28 09 2015. De versnellingsvraag. Versnellingsvraag Stichting Klasse:

Plan van aanpak versnellingsvraag: Versie: 28 09 2015. De versnellingsvraag. Versnellingsvraag Stichting Klasse: Plan van aanpak versnellingsvraag: Versie: 28 09 2015 De versnellingsvraag Versnellingsvraag Stichting Klasse: Hoe kunnen we met de learning analytics vanuit dashboards, zoals dat van Snappet, in combinatie

Nadere informatie

Functieprofiel: Medewerker Marketing en Communicatie Functiecode: 0602

Functieprofiel: Medewerker Marketing en Communicatie Functiecode: 0602 Functieprofiel: Communicatie Functiecode: 0602 Doel Verzorgen van activiteiten op het gebied van communicatie en/of voorlichting voor Hogeschool Utrecht of onderdelen daarvan, aan verschillende in- en

Nadere informatie

Stadskanaal Noord Projectenagenda 2014-2015

Stadskanaal Noord Projectenagenda 2014-2015 Stadskanaal Noord Projectenagenda 2014-2015 Programma / Projectenagenda Stadskanaal Noord 2014-2015 Dit stuk beschrijft het programma en de projectenagenda van Stadskanaal Noord. Het programma vloeit voort

Nadere informatie

NEDERLAND WORDT ANDERS LEARNING FROM LOWLANDS

NEDERLAND WORDT ANDERS LEARNING FROM LOWLANDS NEDERLAND WORDT ANDERS LEARNING FROM LOWLANDS LEARNING FROM LOWLANDS Dank voor je interesse in Learning from Lowlands. In dit document vind je meer informatie over de Expeditie; waarom we het organiseren,

Nadere informatie

Samenvatting projectplan Versterking bevolkingszorg

Samenvatting projectplan Versterking bevolkingszorg Aanleiding en projectdoelstellingen Aanleiding In 2011 werd door de (toenmalige) portefeuillehouder Bevolkingszorg in het DB Veiligheidsberaad geconstateerd dat de nog te vrijblijvend door de gemeenten

Nadere informatie

Verbinden van Duurzame Steden

Verbinden van Duurzame Steden Verbinden van Duurzame Steden Managen van verwachtingen Jan Klinkenberg, Netwerkmanager VerDuS Startbijeenkomst URD2-projecten 11 oktober 2012 Programma vanmiddag 13.00-13.15 uur Introductie VerDuS 13.15-15.15

Nadere informatie

Students Voices (verkorte versie)

Students Voices (verkorte versie) Lectoraat elearning Students Voices (verkorte versie) Onderzoek naar de verwachtingen en de ervaringen van studenten, leerlingen en jonge, startende leraren met betrekking tot het leren met ICT in het

Nadere informatie

Communicatieaanpak herziening subsidiebeleid

Communicatieaanpak herziening subsidiebeleid Communicatieaanpak herziening subsidiebeleid INLEIDING De gemeenten Cuijk, Grave en Mill en Sint Hubert gaan het gemeentelijke subsidiebeleid herzien. Het subsidiebeleid wordt opnieuw bekeken en aangepast.

Nadere informatie

Benchmark Burgerparticipatie Participatiemonitor

Benchmark Burgerparticipatie Participatiemonitor Benchmark Burgerparticipatie Participatiemonitor meten en vergelijken, leren en ontwikkelen Brochure 2012 Contact www.benchmarkburgerparticipatie.nl info@benchmarkburgerparticipatie.nl 020 5141 340 Aan

Nadere informatie

Kennis- en experimentenprogramma Langer Thuis

Kennis- en experimentenprogramma Langer Thuis Kennis- en experimentenprogramma Langer Thuis Vervolg 2016 2017 Platform31 In samenwerking met Aedes-Actiz Kenniscentrum Wonen-Zorg Den Haag, 21 maart 2016 Inhoudsopgave Langer Thuis in eigen buurt: activiteiten

Nadere informatie

College van Burgemeester en wethouders en werkgroep Oosteind Datum juni 2008

College van Burgemeester en wethouders en werkgroep Oosteind Datum juni 2008 Plan van Aanpak Autonome groei+ Oosteind Aan van Burgemeester en wethouders en werkgroep Oosteind Datum juni 2008 Inleiding Het kerkdorp Oosteind krijgt de mogelijkheid uit te breiden ten behoeve van de

Nadere informatie

Call 1: Meer Veerkracht, Langer Thuis

Call 1: Meer Veerkracht, Langer Thuis Call 1: Meer Veerkracht, Langer Thuis Programma voor alleenstaande ouderen met een beperking om hen langer zelfstandig te kunnen laten wonen, zonder verlies van kwaliteit van leven. Oproep tot het indienen

Nadere informatie

Verslag van de bijeenkomst Eenzaamheid en sociaal isolement bij ouderen: de inzet van vrijwilligers, 8 april 2014.

Verslag van de bijeenkomst Eenzaamheid en sociaal isolement bij ouderen: de inzet van vrijwilligers, 8 april 2014. Verslag van de bijeenkomst Eenzaamheid en sociaal isolement bij ouderen: de inzet van vrijwilligers, 8 april 2014. Programma: 09.30 uur - Inloop met koffie en thee 10.00 uur - Eenzaamheid en sociaal isolement:

Nadere informatie

Meedoen& Meetellen. Wat betekent het voor mensen met een verstandelijke beperking? Trainingsmodules voor professionals

Meedoen& Meetellen. Wat betekent het voor mensen met een verstandelijke beperking? Trainingsmodules voor professionals Meedoen& Meetellen Wat betekent het voor mensen met een verstandelijke beperking? Trainingsmodules voor professionals Samenstelling trainingsmodule Eline Roelofsen Roel Schulte www.verwondering.nu Illustratie

Nadere informatie

Communicatie verenigingen KNVB 2014

Communicatie verenigingen KNVB 2014 1 Communicatie verenigingen KNVB 2014 1. Achtergrond van de notitie: veranderde rollen De kern van de bestuurlijke vernieuwing is het realiseren van een efficiëntere besluitvorming in het amateurvoetbal.

Nadere informatie

De student kan vanuit een eigen idee en artistieke visie een concept ontwikkelen voor een ontwerp en dat concept tot realisatie brengen.

De student kan vanuit een eigen idee en artistieke visie een concept ontwikkelen voor een ontwerp en dat concept tot realisatie brengen. Competentie 1: Creërend vermogen De student kan vanuit een eigen idee en artistieke visie een concept ontwikkelen voor een ontwerp en dat concept tot realisatie brengen. Concepten voor een ontwerp te ontwikkelen

Nadere informatie

Profiel personal coach WelSlagen Diversiteit

Profiel personal coach WelSlagen Diversiteit Datum 23-07- 2012 Versie: 1.0 Profiel personal coach WelSlagen Diversiteit Inleiding: De personal coach wordt ingezet om deelnemers van WelSlagen Diversiteit met een relatief grote afstand tot de arbeidsmarkt

Nadere informatie

Samenvatting Leefbaarheid in kaart voor sociale wijkteams Land van Cuijk

Samenvatting Leefbaarheid in kaart voor sociale wijkteams Land van Cuijk Samenvatting Leefbaarheid in kaart voor sociale wijkteams Land van Cuijk Onderzoek naar de wensen, behoeften en bijdragen van inwoners uit Padbroek, Cuijk Alex de Veld, Daniëlle Damoiseaux MSc., dr. Martha

Nadere informatie

Manifeste lokale woningbehoefte. Vraag zoekt locatie

Manifeste lokale woningbehoefte. Vraag zoekt locatie Manifeste lokale woningbehoefte Vraag zoekt locatie 10-3-2015 Inleiding In de gemeentelijke Visie op Wonen en Leefbaarheid (2012) is uitgesproken dat de gemeente in principe in alle kernen ruimte wil zoeken

Nadere informatie

Leernetwerkgroep Eigen regie en vertrouwen

Leernetwerkgroep Eigen regie en vertrouwen Werken in het Westen Leernetwerkgroep Eigen regie en vertrouwen HRM ers als wegbereiders van de Gemeente als partner in de netwerksamenleving Foto: blog.eventish.com Er is op dit moment een mega-transitie

Nadere informatie

RAADSVOORSTEL. TITEL Toekomstgerichte media-agenda

RAADSVOORSTEL. TITEL Toekomstgerichte media-agenda RAADSVOORSTEL Van : Burgemeester en Wethouders Reg.nr. : 3802123v2 Aan : Gemeenteraad Datum : 14 juni 2011 Portefeuillehouder : Wethouder M.C. Barendregt Agendapunt : HB-6 B&W-vergadering : 31-05-2011

Nadere informatie

Portefeuillehouder: M.A.P. Michels Behandelend ambtenaar J. van der Meer, 0595 447719 gemeente@winsum.nl (t.a.v. J. van der Meer)

Portefeuillehouder: M.A.P. Michels Behandelend ambtenaar J. van der Meer, 0595 447719 gemeente@winsum.nl (t.a.v. J. van der Meer) Vergadering: 11 december 2012 Agendanummer: 12 Status: Besluitvormend Portefeuillehouder: M.A.P. Michels Behandelend ambtenaar J. van der Meer, 0595 447719 E mail: gemeente@winsum.nl (t.a.v. J. van der

Nadere informatie

Wijkvereniging Westeinde

Wijkvereniging Westeinde 2014 Wijkvereniging Westeinde Beleidsplan Wijkvereniging Westeinde 23-3-2014 Wijkvereniging Westeinde Beleidsplan 2014/2015-2 - INHOUD Inhoud... - 2 - Bestuursorganisatie & vergaderingen... - 3 - Algemeen

Nadere informatie

Adviesraad Sociaal Domein ADVIESRAAD GILZE EN RIJEN

Adviesraad Sociaal Domein ADVIESRAAD GILZE EN RIJEN Adviesraad Sociaal Domein ADVIESRAAD GILZE EN RIJEN Inleiding De Adviesraad Sociaal Domein is in de huidige opzet gestart sinds eind 2013. De wijze waarop voorheen de WMO raad was ingericht voldeed voor

Nadere informatie

Dynamische en bruisende Spoorzone dromen realiseren achter het spoor, we gaan ervoor

Dynamische en bruisende Spoorzone dromen realiseren achter het spoor, we gaan ervoor Dynamische en bruisende Spoorzone dromen realiseren achter het spoor, we gaan ervoor Ambitie en Aanleiding Activiteiten Te realiseren waarden Onze werkwijze Ambitie Spoorzone met allure * Kwaliteitsverbetering

Nadere informatie

9. Gezamenlijk ontwerpen

9. Gezamenlijk ontwerpen 9. Gezamenlijk ontwerpen Wat is het? Gezamenlijk ontwerpen betekent samen aan een nieuw product werken, meestal op een projectmatige manier. Het productgerichte geeft richting aan het proces van kennis

Nadere informatie

Gemeenschapstuinen. RadarGroep. Duurzaam instrument voor integrale wijkaanpak, sociale cohesie, participatie en re-integratie.

Gemeenschapstuinen. RadarGroep. Duurzaam instrument voor integrale wijkaanpak, sociale cohesie, participatie en re-integratie. RadarGroep Gemeenschapstuinen Duurzaam instrument voor integrale wijkaanpak, sociale cohesie, participatie en re-integratie. Bureau voor sociale vraagstukken Wie zaait zal oogsten is een veelgehoord gezegde.

Nadere informatie

Instructie cliëntprofielen

Instructie cliëntprofielen Bijlage 4 Instructie cliëntprofielen Dit document beschrijft: 1. Inleiding cliëntprofielen 2. Proces ontwikkeling cliëntprofielen 3. Definitie cliëntprofielen 4. De cliëntprofielen op hoofdlijnen 5. De

Nadere informatie

Aanpak projectaudits

Aanpak projectaudits Aanpak projectaudits 1. Inleiding Veel lokale overheden werken op basis van een standaardmethodiek Projectmatig Werken. Op die manier wordt aan de voorkant de projectfasering, besluitvorming en control

Nadere informatie

PROJECTOVEREENKOMST Regionale Arbeidsmarkt Regio FoodValley REGIOCONTRACT REGIO FOODVALLEY

PROJECTOVEREENKOMST Regionale Arbeidsmarkt Regio FoodValley REGIOCONTRACT REGIO FOODVALLEY PROJECTOVEREENKOMST Regionale Arbeidsmarkt Regio FoodValley REGIOCONTRACT REGIO FOODVALLEY PROJECT: 1. Projectnaam: Regionale Arbeidsmarkt Regio FoodValley (regionale arbeidsmarktbewerking) 2. Speerpunt

Nadere informatie

Vernieuwing geeft méér waarde aan medezeggenschap

Vernieuwing geeft méér waarde aan medezeggenschap 10 Vernieuwing geeft méér waarde aan medezeggenschap Vernieuwing geeft méér waarde aan medezeggenschap Kim van der Hoeven 1. Inleiding Ontwikkelingen in maatschappij en samenleving denk met name aan de

Nadere informatie

Profielschets Raad van Commissarissen Woningstichting Omnivera

Profielschets Raad van Commissarissen Woningstichting Omnivera Profielschets Raad van Commissarissen Woningstichting Omnivera 1 Uitgangspunten Het toezicht richt zich vooral op het bewaken van de maatschappelijke doelstellingen van de rechtspersoon. Continuïteit bij

Nadere informatie

FUNCTIEFAMILIE 5.3 Projectmanagement

FUNCTIEFAMILIE 5.3 Projectmanagement Doel van de functiefamilie Leiden van projecten en/of deelprojecten de realisatie van de afgesproken projectdoelstellingen te garanderen. Context: In lijn met de overgekomen normen in termen van tijd,

Nadere informatie

Kaderafspraken Alliantie Eemvallei - VHB projecten Amersfoort vernieuwt

Kaderafspraken Alliantie Eemvallei - VHB projecten Amersfoort vernieuwt Kaderafspraken Alliantie Eemvallei - VHB projecten Amersfoort vernieuwt Bijlage bij de samenwerkingsovereenkomst. De kaderafspraken waarborgen een goed proces van overleg tussen de Alliantie en de VHB

Nadere informatie

Toeleg Meedoen & Samenwerken in Breda

Toeleg Meedoen & Samenwerken in Breda Toeleg Meedoen & Samenwerken in Breda 2012-2013 Inleiding M&S Breda bestaat uit acht organisaties die er voor willen zorgen dat de kwetsbare burger in Breda mee kan doen. De deelnemers in M&S Breda delen

Nadere informatie