Eenzaamheid. Naar een andere aanpak. Jeannette Rijks Jeannette Rijks. Ambachtenstraat RE Oudenbosch

Save this PDF as:
 WORD  PNG  TXT  JPG

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Eenzaamheid. Naar een andere aanpak. Jeannette Rijks. 2011 Jeannette Rijks. Ambachtenstraat 13 4731RE Oudenbosch 0165 316626"

Transcriptie

1 Eenzaamheid Naar een andere aanpak Jeannette Rijks Ambachtenstraat RE Oudenbosch

2 Eenzaamheid, sociaal isolement, alleen zijn Een probleem? De maatschappij maakt zich zorgen om eenzaamheid. Daarbij wordt meestal bedoeld: sociaal geïsoleerd. Mensen die een netwerk hebben doen een minder groot beroep op ons zorgsysteem. Dat systeem staat onder druk. Het vergroten van het netwerk lijkt dan ook een voor de hand liggende aanpak van eenzaamheid. Uit onderzoek * is bekend dat deze aanpak vrijwel niet werkt. Dat komt omdat de aanpak van eenzaamheid vaak gericht is op de problematiek van sociaal isolement. Het verschil kennen tussen deze fenomenen is cruciaal voor een goede aanpak van beide. Wat is sociaal isolement? Wat is het probleem? Sociaal isolement wil zeggen dat men een (te) klein aantal mensen in het persoonlijk netwerk heeft. Te weinig misschien om in geval van nood een beroep op te kunnen doen. Het gevolg is dat mensen in zo n geval een beroep doen op de samenleving. Betekent sociaal geïsoleerd dat mensen zich ook eenzaam voelen? Vaak niet. Bij sociaal isolement kan gedacht worden aan gebrek aan maatschappelijke samenhang, groter beroep op zorg door de overheid. Er komt al gauw iets in beeld als: buiten de maatschappij staand. Het isolement kan zelfgekozen zijn en lang niet altijd voelen mensen zich eenzaam. Het kan het gevolg zijn van omstandigheden zoals ziekte, geldgebrek, mantelzorg, etc. Hortulanus en Machielse hebben uitvoerig gepubliceerd over sociaal isolement. Wat is eenzaamheid? Eenzaamheid is een ander fenomeen. Vaak is aan mensen niet te zien dat ze lijden onder eenzaamheid. Toch is lijden het juiste woord. Meer en meer wordt duidelijk dat eenzaamheid het afweersysteem ondermijnt. Mensen die lijden onder eenzaamheid hebben een tien maal grotere sterftekans dan hun leeftijdgenoten die er niet onder lijden. Langdurige eenzaamheid is zeer ongezond. Langdurige eenzaamheid kan leiden tot sociaal isolement. * * * B.v. Fokkema en Van Tilburg, 2006, NIDI: Aanpak van eenzaamheid, helpt het?

3 Eenzaamheid is het signaal van het lichaam dat erop duidt dat iemand zich niet, onvoldoende of op een verkeerde manier verbonden voelt met anderen. (Rijks) Het gevoel dus geen contact te hebben, of niet het contact dat je zou willen hebben. In de definitie van De Jong-Gierveld: het subjectief ervaren verschil tussen aanwezige en gewenste contacten. Betekent eenzaam ook sociaal geïsoleerd? Vaak niet. Eenzaamheid en sociaal isolement zijn vaak verweven. Zo zal iemand die zich langdurig eenzaam voelt, teleurgesteld kunnen zijn in het vinden van hulp en van contacten. Zich als reactie terugtrekken van maatschappelijke deelneming en zo in een isolement geraken is een reële optie. Iemand die door omstandigheden geïsoleerd is geraakt (denk aan revalidatie van een single na een ongeluk) kan overvallen worden door gevoelens van eenzaamheid en ontdekken dat het lastig is daar goed mee om te gaan. Gebrek aan goede hulp kan zo leiden tot chronische eenzaamheid. T e n o n r e c h t e w o r d t v a a k g e d a c h t d a t o u d e n e e n z a a m b i j e l k a a r h o o r t. V e r r e w e g d e m e e s t e o u d e r e n v o e l e n z i c h n i e t e e n z a a m, o n d a n k s e e n k l e i n e r w o r d e n d n e t w e r k. Hoe ontstaat eenzaamheid? Het is van groot belang te begrijpen hoe eenzaamheid ontstaat om een goede aanpak te kunnen vinden voor dit probleem. Eenzaamheid is een volkomen natuurlijk signaal van het lichaam, een waarschuwing: let op, je bent te veel alleen!. Van kleins af aan hebben we met deze gevoelens te maken. Ermee leren omgaan is een normaal onderdeel van het leven. Als het goed is leren we in onze jeugd wat we kunnen doen als we ons eenzaam voelen. Niet ieder leert dat goed. Alleen leven is voor een mens niet gezond. We hebben nu eenmaal andere mensen nodig om ons heen, om ons prettig te voelen en om elkaar te steunen. Het is dan ook mooi dat we een ingebouwd waarschuwingssysteem hebben dat ons een seintje geeft als we te weinig mensen om ons heen hebben waar we een band mee hebben. Dat signaal onderdrukken door afleiding te zoeken, of te wachten tot het vanzelf overgaat is niet goed. Eenzaamheid is altijd een signaal dat je waarschuwt dat je meer contact nodig hebt. Welk soort contact we missen is een puur persoonlijke kwestie. Dat is precies waarom hulp bieden bij eenzaamheid zo moeilijk is: het is altijd een individuele kwestie.

4 Eenzaamheid kan op veel manieren een probleem worden Bijvoorbeeld: na pensionering van de één voelen beide partners zich plotseling eenzaam na die mooie promotie slaat eenzaamheid toe je kind is nu vijf maanden welke roze wolk? je verhuisde naar je droomhuis en je bent na een heupoperatie niet zo snel hersteld als je dacht sommige mensen hebben altijd al een probleem gehand met eenzaamheid. Vroege jeugdervaringen zijn vaak de oorzaak. Dit zijn normale levenservaringen die we allemaal kennen. Wie echter, door welke omstandigheid ook, niet in staat is voor zichzelf een leven te bouwen met passende contacten, zal langdurig last hebben van eenzaamheid. Bij gebrek aan kennis over dit onderwerp is hulp vrijwel niet beschikbaar. Gevolg is dat de meest geëigende methodes om eenzaamheid zelf aan te pakken bestaan uit TV kijken, eten, shoppen, internetten Het is uiteraard geen oplossing, slechts afleiding. Pas als de problemen al heel lang aanwezig zijn en mensen oud zijn en zelf niet meer in staat zijn om afleiding te zoeken, ontstaat er een hulpvraag. Aantallen Hulp bij eenzaamheid is heel vaak symptoombestrijding in een laat stadium Hoe groot is het probleem? Eenzaamheid in Nederland Bron: RIVM Eenzaamheid wordt al jaren gemeten door GGD s. Globaal worden de volgende cijfers gehanteerd: 40% van de Nederlanders voelt zich te vaak eenzaam 10% van de Nederlanders voelt zich (vrijwel) voortdurend eenzaam Sociaal isolement 6 % van de Nederlanders is sociaal geïsoleerd en voelt zich eenzaam 8% van de Nederlanders is sociaal geïsoleerd en voelt zich niet eenzaam

5 22% van de Nederlanders is niet sociaal geïsoleerd en voelt zich wel eenzaam 64% van de Nederlanders is niet sociaal geïsoleerd en voelt zich niet eenzaam Bron: Hortulanus Eenzaamheid neem tiets toe met de leeftijd, waarbij boven de 85 een sterke toename is te zien. Het aantal mensen dat zich eenzaam voelt is echter het grootst in de leeftijdgroep van 35 tot 45 jaar. Anders gezegd: achter elke eenzame bejaarde staan tien mensen in de beroepsbevolking die zich eenzaam voelen. Velen van hen leven niet geïsoleerd. Sensoor (voorheen vertrouwenstelefoon) noteert landelijk veel gesprekken waarin eenzaamheid als onderwerp wordt genoemd. Het feit dat al deze mensen bellen met een volstrekte vreemde om te praten over hun diepste problemen doet al vermoeden dat er sprake is van eenzaamheid, ook als dat niet wordt benoemd. Is het een groeiend probleem? Nee, dat niet. Eenzaamheid neemt langzaamaan iets af, gemeten over de afgelopen dertig jaar. (Van Tilburg, 2011). Maar met anderhalf miljoen mensen die zich ernstig eenzaam voelen is er geen reden tot juichen. Als je niets doet, wat dan? Eenzaamheid is een signaal, een waarschuwing van het lichaam dat zegt: je loopt risico, je bent te veel alleen!. Wie dat signaal negeert loopt werkelijk risico. Niet alleen is het leven lastiger zonder een netwerk om op terug te vallen en zonder een partner om het leven mee te delen. Mensen zijn sociale wezens die in veel opzichten lijden onder gebrek aan contacten. Uitgebreid onderzoek wijst uit dat eenzaamheid onder meer samenhangt met verhoogde cortisol-waarden, grotere kans op overlijden door hartproblemen, grotere kans op het optreden van Alzheimers. Te lang eenzaam maakt zeer ongezond. Hoe langer die situatie van eenzaamheid duurt, des te meer negatieve gevolgen er ontstaan. Hoe langer eenzaamheid duurt, des te lastiger is het ook er iets aan te doen. Eenzaamheid moet daarom aangepakt zodra het zich aandient. Helaas is het onder de mensen komen vaak net niet de juiste aanpak. Het is gebruikelijk om mensen die zich eenzaam voelen aan te raden vrijwilligerswerk te gaan doen. Echter, daarmee is hun probleem niet opgelost. Steker nog, er is wetenschappelijk bewijs voor het fenomeen dat zij anderen aansteken met hun eenzaamheid. Langdurige eenzaamheid gaat samen met gevoelens van teleurstelling, cynisme, angst, spanning Eigenschappen die het niet makkelijker maken contacten aan te gaan en vast te houden, maatschappelijke participatie wordt er niet eenvoudiger door. Sociaal isolement op termijn is niet denkbeeldig. De groeiende groep ouderen en de eveneens groter wordende groep alleenstaanden zullen zeker een extra beroep gaan doen op hulp. Eenzaamheid komt meer voor onder alleenstaanden en als mensen niet leren omgaan met eenzaamheid lopen zij groot risico op latere leeftijd geïsoleerd te raken. Niets doen betekent op termijn een probleem waarbij de huidige situatie verbleekt.

6 Uit onderzoek blijkt dat projecten om eenzaamheid te verminderen of op te lossen in de regel dit doel niet bereiken. 95% Van de interventies mislukt. Bij 5% zijn mensen er na de hulp beroerder aan toe dan voorheen. (Onderzoeken uit 2005, 2009). * De meeste interventies zijn gericht op ouderen. Het merendeel van de mensen die last hebben van eenzaamheid bevindt zich echter in de groep 30- tot 50- jarigen. De meeste interventies zijn gericht op het aanpakken van sociaal isolement. Sociaal isolement vormt echter maar een zeer klein deel van deze problematiek. Eenzaamheid aanpakken gaat vooraf aan sociaal isolement aanpakken Uit onderzoek blijkt dat eenzaamheid besmettelijk is: mensen steken elkaar aan. Lotgenotengroepen zijn dan ook niet werkzaam bij verminderen van eenzaamheid. Sociaal isolement aanpakken Sociaal isolement is een gegeven, een situatie. De situatie veranderen is dan ook een voor de hand liggende actie bij de aanpak van sociaal isolement. Mensen bezoeken, buddysystemen, een booschappenplusbus, allemaal voorbeelden van de aanpak van sociaal isolement. Toch worden deze activiteiten vaak gezien als manieren om eenzaamheid te verminderen. Voor eenzaamheid werken ze in de regel echter niet. Het biedt slechts afleiding en werkt dus alleen zo lang de interventie duurt. Sociaal isolement is van oudsher een probleem dat organisaties van welzijn en grote maatschappelijke organisaties als de Zonnebloem tot hun werkterrein rekenen. Zij maken daar het verschil voor vele mensen die zonder die vrijwilligers vrijwel niemand zien. Eenzaamheid aanpakken Eenzaamheid is een probleem van individuele mensen dat door gebrek aan kennis niet door hen zelf wordt opgelost. Gevolgen zijn: verminderde gezondheid, afstand nemen tot anderen, grotere overlijdenskans, negatieve effecten op de persoon. Zo zijn mensen die zich langdurig eenzaam voelen als gevolg hiervan angstiger, cynischer en wantrouwender dan anderen. Maatschappelijke participatie ligt dan ook minder voor de hand. Kort door de bocht: hoe eenzamer iemand zich voelt, des te minder zal zij meedoen in de samenleving. Om de meest effectieve methode te bepalen voor het verminderen van eenzaamheid, onderzochten Cacioppo en een team van onderzoekers van de Universiteit van Chicago de lange geschiedenis van het onderzoek over het onderwerp. Uit hun kwantitatieve evaluatie is gebleken dat de meeste interventies zijn gericht op sociale vaardigheden of mogelijkheden voor sociale interactie, terwijl het probleem ligt in de sociale cognitie. Anders gezegd, het gaat meestal niet om het verbeteren van sociale vaardigheden of het mogelijk maken van contact, maar meer om hoe mensen zichzelf waarderen. * * B.v. Fokkema en Van Tilburg, 2006, NIDI: Aanpak van eenzaamheid, helpt het?

7 De bewezen effectieve interventies bij eenzaamheid bij ouderen (die vijf procent die wel werkt) zijn zeer arbeidsintensief. Effectief blijkt vooral het activerend begeleiden van ouderen gedurende minimaal één jaar. (Soms uitgebreid naar drie jaar) en het bieden van vriendschapsbemiddeling, of zg. ; buddydienst. Waarbij opgemerkt moet worden dat het daarbij vaak gaat om afleiding. Zodra de vriend of buddy niet meer komt, is het probleem weer aanwezig. Het zal duidelijk zijn dat beide vormen van interventie voor de groeiende groep ouderen geen optie is. Versterken van de eigen kracht in de loop van het leven moet daarom voorop staan bij de aanpak van eenzaamheid. Daarbij moet de ondersteuning worden geboden door professionals met voldoende deskundigheid. Het is op zich al een vreemd gegeven dat we mensen pas gaan helpen als ze door ouderdom geen afleiding meer kunnen vinden voor hun gevoelens van eenzaamheid. Bij geen enkel ander probleem proberen we pas in een zo laat stadium de boel recht te zetten. Het valt te betwijfelen of hulp bij eenzaamheid aan (zeer) oude mensen wel gewenst is. Als de effectiviteit vrijwel nihil is, ligt het voor de hand de aanwezige middelen elders in te zetten. Zo worden vrijwilligers ook niet belast met eisen waaraan zij niet kunnen voldoen. De aandacht kan dan gericht worden op het geven van ondersteuning zonder dat verwachtingen worden gewekt over verminderen van eenzaamheid. Macro niveau Wat moet er gebeuren? De beeldvorming veranderen rond eenzaamheid is opdracht één. Nog te vaak wordt gesproken van de eenzamen, zoals vroeger over de leprozen werd gesproken Een goede aanpak, of dat nu door de particulier of door hulpverlening is, begint bij kennis. Meso niveau Deskundigheidsbevordering bij onder meer welzijnsorganisaties en gemeenten dient verbeterd. De kennis van eenzaamheid bij huisartsen en therapeuten moet vergroot worden. Vrijwilligers (organisaties) moeten weten wat ze kunnen en beter niet kunnen doen. Micro niveau Hulpverleners (levenscoaches, maatschappelijk werkenden) met kennis van zaken die laagdrempelige hulp kunnen bieden en in staat zijn te verwijzen indien nodig, moeten lokaal aanwezig zijn. Zo kunnen mensen hulp en steun vinden in hun eigen omgeving. Meer informatie en literatuurlijst: Eenzaamheid.info Jeannette Rijks Ambachtenstraat RE Oudenbosch Het auteursrecht van deze publicatie berust bij Jeannette Rijks. Gehele of gedeeltelijke overname van teksten is toegestaan, mits daarbij de bron wordt vermeld. Vermenigvuldiging en publicatie in een andere vorm dan dit rapport is slechts toegestaan na schriftelijke toestemming.

Eenzaamheid. Gerben van Voorden

Eenzaamheid. Gerben van Voorden Eenzaamheid Gerben van Voorden Eenzaamheid (klik op de afbeelding om het filmpje te bekijken) Definitie Eenzaamheid is het subjectief ervaren van een onplezierig of ontoelaatbaar gemis aan (kwaliteit van)

Nadere informatie

Nationale Coalitie tegen Eenzaamheid. Kom Erbij

Nationale Coalitie tegen Eenzaamheid. Kom Erbij Nationale Coalitie tegen Eenzaamheid Kom Erbij Meer dan een miljoen Nederlanders sterk eenzaam Meer dan een miljoen Nederlanders voelt zich sterk eenzaam. De invloed van eenzaamheid is groot en leidt

Nadere informatie

Factsheet. Eenzaamheid. Gelderland-Zuid. Onderzoek onder volwassenen en ouderen

Factsheet. Eenzaamheid. Gelderland-Zuid. Onderzoek onder volwassenen en ouderen Gelderland-Zuid Factsheet Eenzaamheid Onderzoek onder volwassenen en ouderen Onderzoek naar eenzaamheid De Volwassenen- en ouderenmonitor is eind 2012 onder ruim 22.000 zelfstandig wonende inwoners van

Nadere informatie

Onkundig en onaangepast: eenzaamheid en sociaal isolement

Onkundig en onaangepast: eenzaamheid en sociaal isolement Onderwerpen Onkundig en onaangepast: eenzaamheid en sociaal isolement Wat is sociaal isolement? Oorzaken en gevolgen De leefsituatie van sociaal geïsoleerden Wat kunnen we doen aan sociaal isolement? Conclusies

Nadere informatie

Eenzaamheid en sociaal isolement: ambities en mogelijkheden

Eenzaamheid en sociaal isolement: ambities en mogelijkheden Eenzaamheid en sociaal isolement: ambities en mogelijkheden Prof. dr. Anja Machielse 25 februari 2016 Foto: Eamonn Doyle Onderwerpen Wat is eenzaamheid en waarom is het een probleem? Wat kunnen we doen

Nadere informatie

Do s en don ts bij aanpak van eenzaamheid bij thuiswonende senioren. Leen Heylen

Do s en don ts bij aanpak van eenzaamheid bij thuiswonende senioren. Leen Heylen Do s en don ts bij aanpak van eenzaamheid bij thuiswonende senioren Leen Heylen Inhoud Oud en eenzaam? Een situatieschets Definitie eenzaamheid Sociale en emotionele eenzaamheid Wat maakt ouderen kwetsbaar

Nadere informatie

'Voor mekaar, actieprogramma gericht op het bestrijden van eenzaamheid'

'Voor mekaar, actieprogramma gericht op het bestrijden van eenzaamheid' 'Voor mekaar, actieprogramma gericht op het bestrijden van eenzaamheid' Voor Mekaar is de titel van het Rotterdamse actieprogramma gericht op het bestrijden van eenzaamheid (december 2014). Het volledige

Nadere informatie

21 augustus 2015. Onderzoek: Een naaste met dementie

21 augustus 2015. Onderzoek: Een naaste met dementie 21 augustus 2015 Onderzoek: Over het EenVandaag Opiniepanel Het EenVandaag Opiniepanel bestaat uit ruim 50.000 mensen. Zij beantwoorden vragenlijsten op basis van een online onderzoek. De uitslag van de

Nadere informatie

De Eenzaamheid voorbij..? Conferentie 1 juni 2017 Mieke Mes, specialist eenzaamheid

De Eenzaamheid voorbij..? Conferentie 1 juni 2017 Mieke Mes, specialist eenzaamheid De Eenzaamheid voorbij..? Conferentie 1 juni 2017 Mieke Mes, specialist eenzaamheid Even voorstellen Mijn naam is Mieke Mes, deskundige op het gebied van aanpakken Eenzaamheid Vanuit mijn bedrijf MM-adviesburo

Nadere informatie

STAPPENPLAN PREVENTIE VAN EENZAAMHEID IN DE EERSTE LIJN

STAPPENPLAN PREVENTIE VAN EENZAAMHEID IN DE EERSTE LIJN STAPPENPLAN PREVENTIE VAN EENZAAMHEID IN DE EERSTE LIJN Doelen Het voorkomen, oplossen en/of verwerken van eenzaamheid bij ouderen: 1. Het vaststellen van de mate van eenzaamheid; 2. Het onderscheiden

Nadere informatie

Waarom is eenzaamheid een probleem?

Waarom is eenzaamheid een probleem? Ik heb nooit kunnen denken dat ik, na zo n gelukkig leven, zo verdrietig zou zijn. Ik heb Den Helder, 7 juni 2017 nooit gedacht dat mensen zo ongelukkig kunnen zijn als ik de laatste jaren. Prof. Dr. Anja

Nadere informatie

Hulp voor vluchtelingenkinderen en hun ouders. Wat kan Altra bieden?

Hulp voor vluchtelingenkinderen en hun ouders. Wat kan Altra bieden? Hulp voor vluchtelingenkinderen en hun ouders Wat kan Altra bieden? Problemen & Risico s Beschermende factoren Bouwstenen jeugdhulp van Altra Verlies familie en verlatingsangst Veilige basis, vertrouwen

Nadere informatie

Verlies, verdriet en rouw

Verlies, verdriet en rouw Verlies, verdriet en rouw Albert Schweitzer ziekenhuis november 2013 pavo 0233 Inleiding Iemand die u dierbaar was, waar uw zorg naar uitging, is overleden. Het wegvallen van de overledene brengt wellicht

Nadere informatie

Samenvatting Eenzaamheidsonderzoek Coalitie Erbij

Samenvatting Eenzaamheidsonderzoek Coalitie Erbij Samenvatting Eenzaamheidsonderzoek Coalitie Erbij Door TNS/NIPO oktober/november 2008 1. Inleiding Eenzaamheid is een groot maatschappelijk probleem en treft veel Nederlanders direct in hun welzijn. Het

Nadere informatie

Online Psychologische Hulp Depressie

Online Psychologische Hulp Depressie Online Psychologische Hulp Depressie 2 Online Psychologische Hulp In deze brochure maak je kennis met de online behandeling Depressie van. Je krijgt uitleg over wat een depressie is en hoe jou kan helpen

Nadere informatie

Eenzaamheid bij ouderen: Ambities en mogelijkheden

Eenzaamheid bij ouderen: Ambities en mogelijkheden Eenzaamheid bij ouderen: Ambities en mogelijkheden Prof. dr. Anja Machielse Cliëntenbelang Amsterdam 27 september 2016 Foto: Eamonn Doyle Het project van de UvH 1 Onderwerpen Wat is eenzaamheid en waarom

Nadere informatie

Denkt u. dat u mentaal. vastloopt?

Denkt u. dat u mentaal. vastloopt? Denkt u dat u mentaal vastloopt? Wat is Denk? Het leven kan veel van u vragen. Soms misschien teveel. Zeker als u langdurig onder druk staat of een tegenslag te verwerken krijgt. U heeft bijvoorbeeld al

Nadere informatie

Eenzaamheid. Aanleiding. Beschrijving. Eenzaamheid

Eenzaamheid. Aanleiding. Beschrijving. Eenzaamheid Eenzaamheid Aanleiding In het beleidsplan Wmo 2008-2011 is toegezegd specifieke aandacht te schenken aan de aanpak van eenzaamheid. Daartoe is op 30 maart 2011 een werkconferentie gehouden. Daarbij is

Nadere informatie

Eenzaamheid bij ouderen. Marieke van Schie, huisarts.

Eenzaamheid bij ouderen. Marieke van Schie, huisarts. Eenzaamheid bij ouderen Marieke van Schie, huisarts. Een literatuur verkenning Pubmed 2000-2007 2007 Eenzaamheid komt in alle leeftijdsgroepen voor A.Rokach,, van het instituut voor studie en behandeling

Nadere informatie

Meer informatie MRS 0610-2

Meer informatie MRS 0610-2 Meer informatie Bij de VGCt zijn meer brochures verkrijgbaar, voor volwassenen bijvoorbeeld over depressie en angststoornissen. Speciaal voor kinderen zijn er brochures over veel piekeren, verlatingsangst,

Nadere informatie

De aanpak van armoede

De aanpak van armoede De aanpak van armoede Wat we kunnen leren van empowerment en de psychologie van de schaarste Wat werkt bij de aanpak van armoede WAT IS HET PROBLEEM? Groepen met een verhoogd armoederisico: WAT ZIJN DE

Nadere informatie

Beleid mantelzorg en vrijwilligers Fener Zorg

Beleid mantelzorg en vrijwilligers Fener Zorg P a g i n a 1 Inhoudsopgave 1. Inleiding 1 2. Begrippen 1-2 3. Verschillen tussen mantelzorg en vrijwilligerswerk 2 4. Mantelzorg in Rotterdam 2-3 5. Visie van Fener Zorg op mantelzorg en vrijwilligers

Nadere informatie

Eenzaamheid nader beschouwd. Informatiebijeenkomst Gouda 1 oktober 2016

Eenzaamheid nader beschouwd. Informatiebijeenkomst Gouda 1 oktober 2016 Eenzaamheid nader beschouwd Informatiebijeenkomst Gouda 1 oktober 2016 Programma Deel 1 Deel 2 Kennismaking over en weer Signaleren Coalitie Erbij & Quiz Bespreekbaar maken Cijfers, oorzaken en gevolgen

Nadere informatie

Het project van de UvH 1

Het project van de UvH 1 Onderwerpen Eenzaamheid, daar wen je nooit aan Prof. dr. Anja Machielse Wat is eenzaamheid en waarom is het een probleem? Hoe kunnen we eenzame mensen bereiken en wat kunnen we voor hen doen? Wat is eenzaamheid

Nadere informatie

Signaleren en aanpak van. eenzaamheid. www.cvo.vu.nl

Signaleren en aanpak van. eenzaamheid. www.cvo.vu.nl Signaleren en aanpak van eenzaamheid www.cvo.vu.nl Meer informatie over deze brochure vindt u op de website www.cvo.vu.nl. Op deze site kunt u exemplaren van de brochure bestellen of een PDF-bestand downloaden.

Nadere informatie

Hoogbegaafdheid en onderpresteren

Hoogbegaafdheid en onderpresteren Hoogbegaafdheid en onderpresteren Onderwijs Praktijk Texel Hoogbegaafdheid en onderpresteren Veel kinderen weten niet dat leren leuk kan zijn en weten niet wat ze nodig hebben om zich minder ellendig te

Nadere informatie

Feiten en cijfers mantelzorg

Feiten en cijfers mantelzorg Feiten en cijfers mantelzorg Hieronder leest u de meest belangrijke feiten en cijfers op het gebied van mantelzorg in Nederland uit het SCP-rapport 'Informele hulp: wie doet er wat?' (2015). Aantal mantelzorgers

Nadere informatie

Manifest. voor de intensieve vrijwilligerszorg

Manifest. voor de intensieve vrijwilligerszorg Manifest voor de intensieve vrijwilligerszorg Manifest voor de intensieve vrijwilligerszorg Meer dan 15.000 mensen zijn vrijwilliger bij een Waarom dit manifest? organisatie voor Vrijwillige Thuishulp,

Nadere informatie

Sociale relaties en welzijn

Sociale relaties en welzijn EENZAAMHEID EN SOCIAAL ISOLEMENT: ACHTERGRONDEN EN AANPAK Onderwerpen Functies van sociale relaties Sociale kwetsbaarheid Achtergronden en gevolgen Knelpunten in de aanpak Elementen van een succesvolle

Nadere informatie

Lezing, 10 december 2004. Relatie tussen sociaal isolement en psychiatrische ziekte

Lezing, 10 december 2004. Relatie tussen sociaal isolement en psychiatrische ziekte Lezing, 10 december 2004 Relatie tussen sociaal isolement en psychiatrische ziekte Dr. Ludwien Meeuwesen, Sociaal psychologe verbonden aan de Universiteit Utrecht, Afdeling Algemene Sociale Wetenschappen,

Nadere informatie

Zorg na de diagnose. Emete Solmaz, specialist ouderengeneeskunde, Royaal Thuis Brian Sinnema, casemanager dementie, HWW Zorg

Zorg na de diagnose. Emete Solmaz, specialist ouderengeneeskunde, Royaal Thuis Brian Sinnema, casemanager dementie, HWW Zorg Zorg na de diagnose Emete Solmaz, specialist ouderengeneeskunde, Royaal Thuis Brian Sinnema, casemanager dementie, HWW Zorg Disclosure belangen sprekers Potentiële belangenverstrengeling Voor bijeenkomst

Nadere informatie

Ik heb een vraag over: Voorwoord. Ik voel me thuis niet prettig, kan ik met iemand praten?

Ik heb een vraag over: Voorwoord. Ik voel me thuis niet prettig, kan ik met iemand praten? Ik heb een vraag...... over zorg, huiselijk geweld en kindermishandeling, hulp en ondersteuning, opvoeding en jeugdhulp, ziekenhuisopname, beschermd wonen, schulden, werkloosheid, mijn arbeidsbeperking

Nadere informatie

Eenzaamheid onder mantelzorgers Jolanda Elferink, Expertisecentrum Mantelzorg

Eenzaamheid onder mantelzorgers Jolanda Elferink, Expertisecentrum Mantelzorg Eenzaamheid onder mantelzorgers Jolanda Elferink, Expertisecentrum Mantelzorg 4-06-13 Inhoud - In welke mantelzorgsituaties kom je eenzaamheid tegen? - Welke drie stappen kun je zetten om eenzaamheid te

Nadere informatie

Essay. Essay Sociaal Ondernemen. Soufyan Abbassi Top Ondernemen: Essay

Essay. Essay Sociaal Ondernemen. Soufyan Abbassi Top Ondernemen: Essay Essay Essay Sociaal Ondernemen Soufyan Abbassi 500734542 Top Ondernemen: Essay Sport als middel voor mensen in de bijstand Eigen Socialisatie Veel mensen die in de bijstand zitten ervaren gezondheidsklachten

Nadere informatie

3. Wat betekent dat voor de manier waarop lesgegeven zou moeten worden in de - voor jou - moeilijke vakken?

3. Wat betekent dat voor de manier waarop lesgegeven zou moeten worden in de - voor jou - moeilijke vakken? Werkblad: 1. Wat is je leerstijl? Om uit te vinden welke van de vier leerstijlen het meest lijkt op jouw leerstijl, kun je dit simpele testje doen. Stel je eens voor dat je zojuist een nieuwe apparaat

Nadere informatie

MEE. Ondersteuning bij leven met een beperking. Voor cliënten

MEE. Ondersteuning bij leven met een beperking. Voor cliënten MEE Ondersteuning bij leven met een beperking Voor cliënten Ik red me prima, maar nu mijn zoontje zich niet normaal ontwikkelt weet ik het even niet meer. Mijn beperking vraagt om aanpassingen in huis.

Nadere informatie

Voor iedereen de juiste hulphond! Hulphond Nederland

Voor iedereen de juiste hulphond! Hulphond Nederland Voor iedereen de juiste hulphond! Hulphond Nederland Voor een betere kwaliteit van leven 3 Ruim 30 jaar ervaring Een nieuw perspectief Hulphond Nederland reikt mensen met een fysieke beperking of geestelijke

Nadere informatie

Eenzaamheid aanpakken doe je zo!

Eenzaamheid aanpakken doe je zo! Eenzaamheid aanpakken doe je zo! Jeannette Rijks Eenzaamheid. Iedereen kent het en weet wat het is: dat rotgevoel als je je alleen en verlaten voelt. Simpel. Minder simpel is het als je er niet in slaagt

Nadere informatie

Steunpunten vrijwilligers en mantelzorg

Steunpunten vrijwilligers en mantelzorg Steunpunten vrijwilligers en mantelzorg Welkom De steunpunten algemeen Stand van zaken steunpunt vrijwilligers Stand van zaken steunpunt mantelzorg Vragen Contactgegevens De steunpunten Startbijeenkomst

Nadere informatie

Mindfulness voor mensen met longkanker en naasten

Mindfulness voor mensen met longkanker en naasten Mindfulness voor mensen met longkanker en naasten De diagnose longkanker is ingrijpend en roept vaak veel emoties en reacties op. Niet alleen bij uzelf maar ook bij uw naasten. Uit wetenschappelijk onderzoek

Nadere informatie

Pieternel van Giersbergen & Dieke de Koning EENZAAMHEID / 1

Pieternel van Giersbergen & Dieke de Koning EENZAAMHEID / 1 EENZAAMHEID Pieternel van Giersbergen & Dieke de Koning EENZAAMHEID / 1 Partners 'Aanpak eenzaamheid Hatert' EENZAAMHEID / 2 Programma Wat is eenzaamheid? Signalen Omgaan met EENZAAMHEID / 3 Wat is eenzaamheid?

Nadere informatie

Samen tegen eenzaamheid

Samen tegen eenzaamheid Samen tegen eenzaamheid Van 25 september tot en met 4 oktober is de Week tegen de Eenzaamheid. Het thema dit jaar is: Herken eenzaamheid en handel op tijd. Hoe eerder eenzaamheid wordt gesignaleerd en

Nadere informatie

Bedankt voor het meedoen aan deze peiling. Het invullen duurt ongeveer 10 minuten. Succes!

Bedankt voor het meedoen aan deze peiling. Het invullen duurt ongeveer 10 minuten. Succes! Peiling: uw mening over de aanpak van eenzaamheid Welkom Bedankt voor het meedoen aan deze peiling. Het invullen duurt ongeveer 10 minuten. Succes! Vraag 1 Ik ben werkzaam bij / zet mij in voor de volgende

Nadere informatie

RESULTATEN NATIONALE PIJNMETING: PIJNPATIENTEN SIGNALEREN ERNSTIG GEBREK AAN ERKENNING EN GOEDE ZORG

RESULTATEN NATIONALE PIJNMETING: PIJNPATIENTEN SIGNALEREN ERNSTIG GEBREK AAN ERKENNING EN GOEDE ZORG Verslag bijeenkomst 21 januari 2011 Erasmus MC RESULTATEN NATIONALE PIJNMETING: PIJNPATIENTEN SIGNALEREN ERNSTIG GEBREK AAN ERKENNING EN GOEDE ZORG Partners Mijnpijn.nl vinden dat chronische pijn prioriteit

Nadere informatie

Aan de netwerkpartners van het CJG, Betreft Start KIES cursus basisschoolkinderen en ouderbijeenkomsten

Aan de netwerkpartners van het CJG, Betreft Start KIES cursus basisschoolkinderen en ouderbijeenkomsten Aan de netwerkpartners van het CJG, Betreft Start KIES cursus basisschoolkinderen en ouderbijeenkomsten Een scheiding is ingrijpend. Voor ouders én voor kinderen. CJG Zutphen heeft daarom samen met de

Nadere informatie

Dé mantelzorger bestaat niet

Dé mantelzorger bestaat niet Dé mantelzorger bestaat niet Deze notitie over mantelzorg is opgesteld is samenwerking met: Stichting Pulse, Plaatselijk Overleg Gehandicapten, het Nederlandse Rode Kruis, de Zonnebloem IJsselstein, de

Nadere informatie

Ruim baan voor informele zorg

Ruim baan voor informele zorg Ruim baan voor informele zorg Henk Nies Vilans, Kenniscentrum Langdurende Zorg, Utrecht - Zonnehuis Leerstoel Organisatie en beleid van zorg Vrije Universiteit Amsterdam 17 e Regionale Zorgconferentie

Nadere informatie

Sociale netwerken. Waarom en hoe?

Sociale netwerken. Waarom en hoe? Sociale netwerken Waarom en hoe? Opbouw verhaal Zorg in Nederland -recente ontwikkelingen en hun achtergronden Verschijningsvormen en omvang informele zorg Zorg voor de informele zorg De kracht van netwerken

Nadere informatie

Zelfmoordgedachten. Praat over wat je denkt, voelt, ervaart. Praten lucht op.

Zelfmoordgedachten. Praat over wat je denkt, voelt, ervaart. Praten lucht op. Zelfmoordgedachten Praat over wat je denkt, voelt, ervaart. Praten lucht op. Alles over zelfmoordgedachten Zelfmoordlijn 1813 Die kan je bellen, chatten of mailen als je aan zelfdoding denkt. Op de website

Nadere informatie

Het gebruik en belang van dagbesteding voor mensen met dementie Resultaten peiling mei 2013

Het gebruik en belang van dagbesteding voor mensen met dementie Resultaten peiling mei 2013 Het gebruik en belang van dagbesteding voor mensen met dementie Resultaten peiling mei 2013 Gebruik Volgens de laatste cijfers van het CIZ (peildatum 1 januari 2013) maken 12.590 mensen met dementie gebruik

Nadere informatie

Wat is eenzaamheid en waarom is het een probleem? 8-10-2015. Het project van de UvH 1. Programma. Sociale verbondenheid.

Wat is eenzaamheid en waarom is het een probleem? 8-10-2015. Het project van de UvH 1. Programma. Sociale verbondenheid. Programma Samen tegen eenzaamheid Dr. Anja Machielse Deel 1: Wat is eenzaamheid en waarom is het een probleem? Achtergronden, verschijningsvormen Mini-conferentie Tilburg, 30 september 2015 Deel 2: Wat

Nadere informatie

Ich bön d r väör dich!

Ich bön d r väör dich! Ich bön d r väör dich! Wie zijn wij? NaoberzorgPunt is een vereniging van betrokken inwoners en ondernemers in Roggel. Wij zijn een netwerkorganisatie en werken samen met de huisartsenzorg, ondernemersvereniging,

Nadere informatie

Toeleg Meedoen & Samenwerken in Breda

Toeleg Meedoen & Samenwerken in Breda Toeleg Meedoen & Samenwerken in Breda 2012-2013 Inleiding M&S Breda bestaat uit acht organisaties die er voor willen zorgen dat de kwetsbare burger in Breda mee kan doen. De deelnemers in M&S Breda delen

Nadere informatie

Zelfbeschadiging; wat kun jij doen om te helpen?

Zelfbeschadiging; wat kun jij doen om te helpen? Zelfbeschadiging; wat kun jij doen om te helpen? Familie of naaste zijn van iemand die zichzelf beschadigt kan erg moeilijk zijn. Iemand van wie je houdt doet zichzelf pijn en het lijkt alsof je niks kunt

Nadere informatie

MEE. Ondersteuning bij leven met een beperking. Voor cliënten

MEE. Ondersteuning bij leven met een beperking. Voor cliënten MEE Ondersteuning bij leven met een beperking Voor cliënten Ik red me prima, maar nu mijn zoontje zich niet normaal ontwikkelt weet ik het even niet meer. Mijn beperking vraagt om aanpassingen in huis.

Nadere informatie

MEE. Ondersteuning bij leven met een beperking. Vrienden & Relaties

MEE. Ondersteuning bij leven met een beperking. Vrienden & Relaties MEE Ondersteuning bij leven met een beperking Vrienden & Relaties s Avonds en in het weekend zit ik vaak alleen thuis. Ik bel dan wel eens met mijn vrienden, maar ze bellen me nooit terug. Ik heb verkering,

Nadere informatie

Rijangst en angststoornissen

Rijangst en angststoornissen 1 Rijangst Veel mensen zijn bang wanneer ze in de auto zitten. De mate van de angst varieert sterk. Soms treedt de angst alleen maar op in zeer specifieke situaties, situaties die zich bijna nooit voordoen.

Nadere informatie

Startnotitie nota mantelzorg en vrijwilligerswerk Hellevoetsluis 2015

Startnotitie nota mantelzorg en vrijwilligerswerk Hellevoetsluis 2015 Startnotitie nota mantelzorg en vrijwilligerswerk Hellevoetsluis 2015 Datum: maart 2015 Afdeling: Samenlevingszaken In- en aanleiding Voor u ligt de startnotitie voor de aankomende beleidsnota van de gemeente

Nadere informatie

DE AANPAK VAN SOCIAAL ISOLEMENT. KNELPUNTEN EN DILEMMA S.

DE AANPAK VAN SOCIAAL ISOLEMENT. KNELPUNTEN EN DILEMMA S. DE AANPAK VAN SOCIAAL ISOLEMENT. KNELPUNTEN EN DILEMMA S. Presentatie DAK bijeenkomst 16 juni 2014 Dr. Marina Jonkers ONDERWERPEN Wat doet LESI? Aanpak sociaal isolement in gemeenten Beleidsurgentie en

Nadere informatie

Wij verzoeken u vriendelijk om bijgaande brief onder de aandacht te brengen b de fracties van de politieke partijen binnen uw gemeente.

Wij verzoeken u vriendelijk om bijgaande brief onder de aandacht te brengen b de fracties van de politieke partijen binnen uw gemeente. Geachte heer, mevrouw, Wij verzoeken u vriendelijk om bijgaande brief onder de aandacht te brengen b de fracties van de politieke partijen binnen uw gemeente. Wilt u zo vriendelijk zijn om ons een ontvangst-

Nadere informatie

Revalidatieprogramma

Revalidatieprogramma Revalidatiegeneeskunde Revalidatieprogramma Chronische pijn Deze folder geeft u algemene informatie over revalidatie bij chronische pijn. Uiteraard komt de folder niet in plaats van een gesprek met uw

Nadere informatie

Tranzo, 17 juni Dr. Anja Machielse

Tranzo, 17 juni Dr. Anja Machielse Eenzame ouderen: ambities en mogelijkheden Tranzo, 17 juni 2010 Dr. Anja Machielse Onderwerpen Begripsverkenning en cijfers Complexiteit van de problematiek Profielen en interventies Conclusies Begrippen

Nadere informatie

Manifest. van de mantelzorger

Manifest. van de mantelzorger Manifest van de mantelzorger Manifest van de Mantelzorger Mantelzorgers zijn mensen die onbetaald en vanuit een persoonlijke band zorgen voor een hulpbehoevende oudere, chronische zieke of gehandicapte

Nadere informatie

GGZ aanpak huiselijk geweld

GGZ aanpak huiselijk geweld GGZ aanpak huiselijk geweld Wat is er nodig en wat helpt Jeannette van Borren Mei 2011 Film moeder en zoon van Putten Voorkomen van problemen is beter en goedkoper dan genezen Preventieve GGZ interventies

Nadere informatie

Probleem? Geen probleem. Met de vaardigheden die Humanitas je aanreikt, verander je je leven. Helemaal zelf. En het mooie is: iedereen kan het.

Probleem? Geen probleem. Met de vaardigheden die Humanitas je aanreikt, verander je je leven. Helemaal zelf. En het mooie is: iedereen kan het. ONTMOET HUMANITAS Probleem? Geen probleem. Met de vaardigheden die Humanitas je aanreikt, verander je je leven. Helemaal zelf. En het mooie is: iedereen kan het. Zonder uitzondering. Lukt het je niet alleen,

Nadere informatie

Wat doet Thuisbegeleiding? Informatie over Thuisbegeleiding

Wat doet Thuisbegeleiding? Informatie over Thuisbegeleiding Wat doet Thuisbegeleiding? Informatie over Thuisbegeleiding Informatie over Thuisbegeleiding Thuisbegeleiding biedt hulp aan multiproblemgezinnen en risicogezinnen, en aan volwassenen met psychiatrische

Nadere informatie

Psychologie Inovum. Informatie en productenboek voor cliënten, hun naasten en medewerkers

Psychologie Inovum. Informatie en productenboek voor cliënten, hun naasten en medewerkers Psychologie Inovum Informatie en productenboek voor cliënten, hun naasten en medewerkers Waarom psychologie Deze folder is om bewoners, hun naasten en medewerkers goed te informeren over de mogelijkheden

Nadere informatie

Wat is er dan wel mogelijk?

Wat is er dan wel mogelijk? Tinnitus oorsuizen 2 U heeft een KNO-arts geconsulteerd in verband met tinnitusklachten. Mogelijk heeft u na dit consult nog vragen. Deze brochure is bedoeld om u iets meer te vertellen over tinnitus en

Nadere informatie

DE VIJF FUNCTIES BINNEN HET VERNIEUWDE MODEL GEESTELIJKE GEZONDHEID

DE VIJF FUNCTIES BINNEN HET VERNIEUWDE MODEL GEESTELIJKE GEZONDHEID DE VIJF FUNCTIES BINNEN HET VERNIEUWDE MODEL GEESTELIJKE GEZONDHEID Functie 1 Activiteiten op het vlak van preventie; geestelijke gezondheidszorgpromotie; vroegdetectie, -interventie en -diagnosestelling

Nadere informatie

DESKUNDIG AAN HET WERK OUDEREN. Trainingen op het gebied van psychische problemen of psychiatrische stoornissen

DESKUNDIG AAN HET WERK OUDEREN. Trainingen op het gebied van psychische problemen of psychiatrische stoornissen DESKUNDIG AAN HET WERK OUDEREN Trainingen op het gebied van psychische problemen of psychiatrische stoornissen 2 3 INHOUDSOPAVE PAGINA Kennis over psychische problemen bij ouderen nodig?! 4 Praktische

Nadere informatie

Wij helpen elkaar. Hulp vragen, hulp bieden. gemeente Heumen gemeente Heumen

Wij helpen elkaar. Hulp vragen, hulp bieden. gemeente Heumen gemeente Heumen Wij helpen elkaar Hulp vragen, hulp bieden gemeente Heumen gemeente Heumen Je hebt je arm gebroken en kunt zelf geen boodschappen doen. Je bent net weduwnaar en je kunt nooit weg vanwege de kinderen. Je

Nadere informatie

Multi Systeem Therapie bij gedragsproblemen Sterker in de samenleving.

Multi Systeem Therapie bij gedragsproblemen Sterker in de samenleving. Multi Systeem Therapie bij gedragsproblemen Sterker in de samenleving. Powered by Pluryn Jeroen raakte al op jonge leeftijd verslaafd aan drugs. Om aan geld te komen, zet hij iedereen in zijn omgeving

Nadere informatie

Onderwerpen/deelprojecten regionaal uitvoeringsprogramma depressiepreventie 2008 t/m 2011 Gelderse Roos

Onderwerpen/deelprojecten regionaal uitvoeringsprogramma depressiepreventie 2008 t/m 2011 Gelderse Roos Bijlage 2 Onderwerpen/deelprojecten regionaal uitvoeringsprogramma depressiepreventie 2008 t/m 2011 Gelderse Roos A1 Uitbrengen jaarkrant A2 Advertentie huis aan huis bladen A3 Consultatie B1 Brochures

Nadere informatie

Samen voor een sociale stad

Samen voor een sociale stad Samen voor een sociale stad 2015-2018 Samen werken we aan een sociaal en leefbaar Almere waar iedereen naar vermogen meedoet 2015 Visie VMCA 2015 1 Almere in beweging We staan in Almere voor de uitdaging

Nadere informatie

Persoonlijkheidsstoornissen Kortdurend Behandelaanbod

Persoonlijkheidsstoornissen Kortdurend Behandelaanbod Persoonlijkheidsstoornissen Kortdurend Behandelaanbod U bent niet de enige Een op de tien Nederlanders heeft te maken met een persoonlijkheidsstoornis of heeft trekken hiervan. De Riagg Maastricht is gespecialiseerd

Nadere informatie

Workshop: Coach je kind zet allochtone ouders in hun kracht.

Workshop: Coach je kind zet allochtone ouders in hun kracht. Vierde nationaal congres opvoedingsondersteuning Workshop: Coach je kind zet allochtone ouders in hun kracht. Ede,1 juni 2012 1 Opbouw workshop Coach je kind Kort voorstellen, warming up Presentatie van

Nadere informatie

Eenzaamheid bij Ouderen. Dr. Martin G. Kat Psychiater-psychotherapeut MCAlkmaar/Amsterdam psykat@hetnet.nl

Eenzaamheid bij Ouderen. Dr. Martin G. Kat Psychiater-psychotherapeut MCAlkmaar/Amsterdam psykat@hetnet.nl Eenzaamheid bij Ouderen Dr. Martin G. Kat Psychiater-psychotherapeut MCAlkmaar/Amsterdam psykat@hetnet.nl Eenzaamheid: definitie Het gevoel dat de contacten met anderen in aard en/of intensiteit minder

Nadere informatie

EVEN VOORSTELLEN. Met Cardea kun je verder!

EVEN VOORSTELLEN. Met Cardea kun je verder! EVEN VOORSTELLEN Met Cardea kun je verder! Als we over cliënten praten, bedoelen we kinderen, jongeren en hun ouders. Als we over ouders praten, bedoelen we ook eenoudergezinnen, verzorgers, voogden en/of

Nadere informatie

27 juni 2015. Onderzoek: Maatregelen tegen eenzaamheid

27 juni 2015. Onderzoek: Maatregelen tegen eenzaamheid 27 juni 2015 Onderzoek: Maatregelen tegen eenzaamheid Over het EenVandaag Opiniepanel Het EenVandaag Opiniepanel bestaat uit ruim 45.000 mensen. Zij beantwoorden vragenlijsten op basis van een online onderzoek.

Nadere informatie

Doorbreek eenzaamheid. De integrale aanpak Jolanda Kroes (HG) en Job van t Veer (NHL)

Doorbreek eenzaamheid. De integrale aanpak Jolanda Kroes (HG) en Job van t Veer (NHL) Doorbreek eenzaamheid. De integrale aanpak Jolanda Kroes (HG) en Job van t Veer (NHL) Doorbreek eenzaamheid en sociaal isolement Landelijke samenwerking tussen Hogeschool Arnhem Nijmegen, Saxion, Hogeschool

Nadere informatie

Zelfdoding. en depressie Praat over wat je denkt, voelt, ervaart. Praten lucht op.

Zelfdoding. en depressie Praat over wat je denkt, voelt, ervaart. Praten lucht op. Zelfdoding en depressie Praat over wat je denkt, voelt, ervaart. Praten lucht op. Alles over zelfdoding De Zelfmoordlijn tel. 02 649 95 55 www.zelfmoordlijn.be Werkgroep Verder Voor wie achterblijft na

Nadere informatie

DEEL 1. WERKBOEK 5 Eigen keuze. 2015 Monique van Dam YOU: De keuze is aan jou!

DEEL 1. WERKBOEK 5 Eigen keuze. 2015 Monique van Dam YOU: De keuze is aan jou! DEEL 1 1 WERKBOEK 5 Eigen keuze Inhoud 2 1. Hoe zit het met je keuzes? 3 2. Hoe stap je uit je automatische piloot? 7 3. Juiste keuzes maken doe je met 3 vragen 9 4. Vervolg & afronding 11 1. Hoe zit het

Nadere informatie

Wat werkt bij aanpak van Eenzaamheid Haarlemse conferentie 2 maart 2017

Wat werkt bij aanpak van Eenzaamheid Haarlemse conferentie 2 maart 2017 Wat werkt bij aanpak van Eenzaamheid Haarlemse conferentie 2 maart 2017 Theo van Tilburg Sociologie Vrije Universiteit Amsterdam Theo.van.Tilburg@vu.nl 1 Onderwerpen Wat is eenzaamheid Hoe vaak komt het

Nadere informatie

Coalitie Erbij. De gezichten van eenzaamheid Amsterdam, 24 november 2015

Coalitie Erbij. De gezichten van eenzaamheid Amsterdam, 24 november 2015 Coalitie Erbij De gezichten van eenzaamheid Amsterdam, 24 november 2015 1. De landelijke Coalitie Erbij in 2 minuten 2. Wat is eenzaamheid? 3. De gezichten van eenzaamheid 4. De lokale aanpak van eenzaamheid

Nadere informatie

Informele zorg in Eindhoven, nu en in de toekomst

Informele zorg in Eindhoven, nu en in de toekomst Informele zorg in Eindhoven, nu en in de toekomst Netwerk Informele Zorg en Netwerk Mantelzorg Eindhoven Contact adres secretariaat: Mw. Marijke van der Zanden tel: 040-238 27 97 m.vd.zanden@eindhoven.nl

Nadere informatie

UMC St Radboud. Mindfulness voor mensen met MS

UMC St Radboud. Mindfulness voor mensen met MS UMC St Radboud Mindfulness voor mensen met MS Patiënteninformatie De diagnose MS is ingrijpend voor u en uw omgeving. Uit wetenschappelijk onderzoek blijkt dat bij ziekte angst, depressie en andere psychologische

Nadere informatie

MANTELZORG Presentatie voor Netwerk Informeel Overleg Oudewater Ellen Joormann, trainer Mezzo 15 november 2016

MANTELZORG Presentatie voor Netwerk Informeel Overleg Oudewater Ellen Joormann, trainer Mezzo 15 november 2016 MANTELZORG Presentatie voor Netwerk Informeel Overleg Oudewater Ellen Joormann, trainer Mezzo 15 november 2016 Mezzo Landelijke vereniging voor iedereen die voor een naaste zorgt Mezzo: Wij vinden het

Nadere informatie

Inleiding. Doelen en uitgangspunten van het gemeentebestuur

Inleiding. Doelen en uitgangspunten van het gemeentebestuur Inleiding TRILL is een methodiek die de verantwoordelijkheden en de te leveren prestaties van betrokken partijen in kaart brengt. Zo moet de ambtenaar de beleidsdoelstellingen die door het gemeentebestuur

Nadere informatie

Verslaving. Deze folder is voor doven en slechthorenden die meer willen weten over verslaving. Als iemand niet meer zonder... kan

Verslaving. Deze folder is voor doven en slechthorenden die meer willen weten over verslaving. Als iemand niet meer zonder... kan ggz voor doven & slechthorenden Verslaving Als iemand niet meer zonder... kan Deze folder is voor doven en slechthorenden die meer willen weten over verslaving Herkent u dit? Veel mensen gebruiken soms

Nadere informatie

Stap 6. Stap 6: Deel 1. Changes only take place through action Dalai Lama. Wat ga je doen?

Stap 6. Stap 6: Deel 1. Changes only take place through action Dalai Lama. Wat ga je doen? Stap 6. Changes only take place through action Dalai Lama Wat ga je doen? Jullie hebben een ACTiePlan voor het experiment gemaakt. Dat betekent dat je een nieuwe rol en andere ACTies gaat uitproberen dan

Nadere informatie

MEE. Ondersteuning bij leven met een beperking. Voor verwijzers

MEE. Ondersteuning bij leven met een beperking. Voor verwijzers MEE Ondersteuning bij leven met een beperking Voor verwijzers Voor verwijzers Werkt u als professional in het onderwijs, de kinderopvang, bij Bureau Jeugdzorg, gemeente of justitie? Of bent u arts, bijvoorbeeld

Nadere informatie

Denk jij dat je. vastloopt tijdens. je studie?

Denk jij dat je. vastloopt tijdens. je studie? Denk jij dat je vastloopt tijdens je studie? Soms loopt het leven niet zoals jij zou willen. Misschien ben je somber, twijfel je erover wie je bent, loopt het niet zo met contacten of worstel je met je

Nadere informatie

Dierbare Aandacht Transformatie met paarden

Dierbare Aandacht Transformatie met paarden Dierbare Aandacht Transformatie met paarden Na vele jaren in de zorg te werken, heb ik al heel veel eenzaamheid gezien. Het is soms bijna ondragelijk voor mij om daar naar te kijken. Ook met de wetenschap

Nadere informatie

Een goede behandeling. begint bij de juiste diagnose. Gewichtstoename is te vergelijken met koorts

Een goede behandeling. begint bij de juiste diagnose. Gewichtstoename is te vergelijken met koorts Een goede behandeling begint bij de juiste diagnose U zou heel raar staan te kijken als u bij uw huisarts binnenkwam en uw arts zei, nog voor u ging zitten: U krijgt van mij een ontstekingsremmer, zonder

Nadere informatie

Mantelzorgbeleid AYA Thuiszorg B.V.

Mantelzorgbeleid AYA Thuiszorg B.V. 1 Inhoudsopgave Hoofdstuk 1 : Visie op werken met mantelzorgers Hoofdstuk 2 : Wat kunnen mantelzorgers doen bij AYA Thuiszorg? Hoofdstuk 3 : Ondersteuning van mantelzorgers Hoofdstuk 4 : Mantelzorg en

Nadere informatie

Behoefte aan verbondenheid

Behoefte aan verbondenheid Eenzaamheid aanpakken? Nan Stevens Psychogerontologie Radboud Universiteit Nijmegen Behoefte aan verbondenheid Een basale behoefte aan een aantal mensen waarbij er sprake is van Regelmatig contact Wederzijdse

Nadere informatie

Een handreiking voor vrijwilligers

Een handreiking voor vrijwilligers Waarschijnlijk overkomt het u wel eens dat u vermoedt dat een oudere eenzaam is. Eenzaamheid is lastig te herkennen en niet altijd makkelijk te bespreken. Deze brochure legt in vogelvlucht uit wat eenzaamheid

Nadere informatie

jongeren vanaf 12 jaar

jongeren vanaf 12 jaar Na de schok... de draad weer oppakken Informatie voor jongeren vanaf 12 jaar die betrokken zijn geweest bij een schokkende of ingrijpende gebeurtenis. Na de schok de draad weer oppakken Informatie voor

Nadere informatie

24 uurshulp. Met Cardea kun je verder!

24 uurshulp. Met Cardea kun je verder! 24 uurshulp Met Cardea kun je verder! Met Cardea kun je verder! 24 UURSHULP De meeste kinderen en jongeren wonen thuis bij hun ouders totdat ze op zichzelf gaan wonen. Toch kunnen er omstandigheden zijn,

Nadere informatie

Trainingen eenzaamheid en sociaal isolement

Trainingen eenzaamheid en sociaal isolement Trainingen eenzaamheid en sociaal isolement Dr. Anja Machielse Dr. Marina Jonkers Coalitie Erbij 5 maart 2015 Foto: Eamonn Doyle Programma Introductie: Visie op eenzaamheid en sociaal isolement Achtergronden

Nadere informatie