Controleplan Financial Audits. Bedrijfsvoering / Audit en Interne Controle

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Controleplan Financial Audits. Bedrijfsvoering / Audit en Interne Controle"

Transcriptie

1 Financial Audits Bedrijfsvoering / Audit en Interne Controle

2 Inleiding De afdeling Audit en Interne Controle (AIC) toetst in opdracht van het CvB de werking van de interne beheersingsmaatregelen. Deze controles dragen bij aan het in control zijn van de Universiteit Leiden. Goed werkende interne beheersing draagt bij aan betrouwbare financiele informatie, waarvan de jaarrekening het sluitstuk is. De werkzaamheden van AIC liggen in het verlengde van de werkzaamheden van de externe accountant. De doelstelling verschilt wel: AIC is intern gericht en geeft het CvB zekerheid, de accountant is extern gericht en geeft de gebruikers van de jaarrekening (bv het ministerie van OCW) zekerheid. De accountant zal gebruik maken van de werkzaamheden van AIC. Daarom dienen deze werkzaamheden te voldoen aan de daaraan te stellen eisen. In het vervolg van dit plan zal daar aandacht aan worden geschonken. Globale aanpak In grote lijnen ziet de controle aanpak er als volgt uit: 1) Permanente omgevingsanalyse. Dit is gericht op kennisvergaring voor de verdere planning en inrichting van het auditproces. De uitkomsten van de omgevingsanalyse zijn richtinggevend voor de vervolgens te verrichten procesanalyse. 2) Procesanalyse Per relevant proces verkrijgen van inzicht in de diverse subprocessen en de ondersteunende informatiesystemen, het per subproces in kaart brengen van de relevante risico s, het identificeren van de getroffen beheersingsmaatregelen. Vervolgens worden de systeemgerichte werkzaamheden (systeemtests) gepland en uitgevoerd en tot slot worden de specifieke vervolgwerkzaamheden voor het desbetreffende subproces bepaald. Dit wordt vastgelegd in het controleprogramma. 3) Controleprogramma, uitvoeren systeemtests Van de geïdentificeerde beheersingsmaatregelen wordt tijdens de interimcontrole met behulp van uit te voeren systeemgerichte werkzaamheden de werking vastgesteld via systeemtests. Op basis van de resultaten van de systeemtests wordt vastgesteld welke (aanvullende) gegevensgerichte werkzaamheden moeten worden verricht. Deze gegevensgerichte werkzaamheden concentreren zich rond de eindejaarscontrole. 4) Tenslotte wordt in hoofdstuk 4 aandacht geschonken aan de planning. 2

3 1 De omgevingsanalyse Inleiding 1.1 In dit hoofdstuk komen de uitgangspunten en doelstellingen aan de orde van de omgevingsanalyse die AIC verricht. De omgevingsanalyse is gericht op kennisvergaring voor de verdere planning en inrichting van het auditproces. De uitkomsten van de omgevingsanalyse zijn richtinggevend voor de vervolgens te verrichten procesanalyse. De omgevings- en de procesanalyse worden zodanig opgezet, dat zij de grondslag bieden voor de brede audittaak van AIC. 1.2 De omgevingsanalyse moet AIC inzicht bieden in: - de doelstellingen die de eenheid nastreeft en de omgeving waarin dit gebeurt; - de (interne en externe) risico s die het management onderkent ten aanzien van het realiseren van deze doelstellingen; - de gevolgen en de significantie van deze risico s voor het beleid c.q. de beleidsdoelstellingen, de activiteiten/prestaties, de bedrijfsvoering en het jaarverslag; - de belangrijkste beheersingsmaatregelen die de eenheid heeft getroffen om deze risico s af te dekken. De omgevingsanalyse wordt verricht per eenheid. Bij de procesanalyse zullen de in de omgevingsanalyse verkregen inzichten worden verdiept en toegespitst op de te onderscheiden afzonderlijke processen. Deze vormen immers het onderzoeksobject van de procesanalyse. 1.3 De omgevingsanalyse wordt zodanig ingericht en uitgevoerd dat naast het verkrijgen van inzicht in de risico s en interne beheersingsmaatregelen, ook inzicht wordt verkregen in het gevoerde financieel en materieelbeheer en de daartoe bijgehouden administraties. De omgevingsanalyse moet zijn gericht op het onderkennen, inschatten en evalueren van (materiële) risico s dat de interne beheersingsmaatregelen falen in het wegnemen of toereikend reduceren van factoren die het realiseren van gestelde beleids- en bedrijfsvoeringsdoelstellingen in de weg staan. Het gaat hier derhalve om meer dan het beoordelen van maatregelen van interne controle die specifiek gericht zijn op het voorkomen, ontdekken en doen corrigeren van fouten in de financiële stromen of standen. 1.4 De omgevingsanalyse omvat schematisch weergegeven de volgende stappen: 3

4 STAPPEN VAN DE OMGEVINGSANALYSE (PER EENHEID) Analyseren achtergrond van de beleidsterreinen In kaart brengen actuele ontwikkelingen Analyseren van de planning- & control-cyclus Beoordelen van het besturings- en beheersingskader Analyseren van de automatiseringsomgeving Inventariseren van de inhoud van de beschikbare rapportages Identificeren van de omgevings- en organisatierisico s Benoemen transactiestromen/saldi, vaststellen auditcriteria en inventariseren relevante niet-financiële informatiestromen Selectie en planning van de procesanalyse Deze negen stappen worden onderstaand achtereenvolgens toegelicht. Het verrichten van omgevingsanalyse moet overigens niet geïnterpreteerd worden als het éénmalig en in dwingende volgorde doorlopen van deze stappen. Omgevingsanalyse is een permanent beoordelingsproces. 1.5 De uitkomsten van de omgevingsanalyse worden gedocumenteerd vastgelegd. Stap 1: Analyseren achtergrond van de beleidsterreinen 1.6 Het analyseren van de achtergrond van de beleidsterreinen houdt in dat een inventariserende beschrijving wordt opgesteld van de beleidsdoelstellingen waarvoor de eenheid zich geplaatst ziet en de belangrijkste taken die de eenheid daartoe verricht. Het verkrijgen van inzicht in de achtergrond van de beleidsterreinen houdt normaliter een analyse in van: - de beleidsdoelstellingen en -strategieën en de instrumenten die worden gehanteerd om de operationele doelstellingen te bereiken; 4

5 - de organisatiestructuur en de organisatie-inrichting, de aard van de activiteiten, Controleplan - de primaire en ondersteunende beleids- en bedrijfsvoeringsprocessen op het terrein van de beleids- en begrotingsvoorbereiding, -uitvoering en -evaluatie; - de afhankelijkheden van relevante externe partijen (andere overheden, samenwerkingsverbanden). 1.7 AIC wint informatie in over de activiteiten van de organisatieonderdelen door middel van: interviews met leiding en personeel van het organisatieonderdeel; de kennisname van: - de begroting met inbegrip van de daarin opgenomen toelichting (met bijzondere aandacht voor de geformuleerde doelstellingen en prestatiegegevens); - beleidsplannen voor de lange(re) termijn; - de van toepassing zijnde uitvoeringswetten en regelgeving; - opgestelde procesbeschrijvingen (handboeken, flow charts, organogrammen ed); - besluiten CvB, faculteitsbestuur, directies; - beleids- en bedrijfsvoeringsnota's; - tussentijdse financiële overzichten (BFR s) alsmede interne jaarrekeningen - interne rapporten aan de leiding betreffende operationele en financiële informatie ter beoordeling van de beleids- en bedrijfsvoering. Stap 2: In kaart brengen actuele ontwikkelingen 1.8 Actuele ontwikkelingen kunnen het realiseren van bepaalde beleidsdoelstellingen beïnvloeden. Deze ontwikkelingen kunnen derhalve de significantie van een belangrijk risico beïnvloeden. Zo zal bijvoorbeeld na het plaatsvinden van een ramp de handhavingsprioriteit groter zijn. AIC zal moeten beoordelen of de eenheid dergelijke factoren voldoende in beeld heeft en zich voldoende rekenschap geeft van hun betekenis voor de beleids- en de bedrijfsvoering. Hierbij gaat het er vooral om dat AIC inspeelt op behoeften en deze behoeften in een zo vroeg mogelijk stadium signaleert. Stap 3: Analyseren van de planning- & control-cyclus 1.9 Het analyseren van de planning- & control-cyclus dient AIC inzicht te bieden in de wijze waarop het management: - het realiseren van de gestelde doelstellingen beheerst en daarbij de effectiviteit van het instrumentarium bewaakt; 5

6 - mensen en middelen aanstuurt, verdeelt en beheerst voor de diverse activiteiten; - de sterke en zwakke punten van de organisatie analyseert; Controleplan - risicoanalyse hanteert als beheersinstrument om de doelstellingen te realiseren en aan de uitkomsten van de verrichte risicoanalyse beheersingsmaategelen verbindt; - de IT-strategie bepaalt; - de beleidsontwikkeling c.q. de ontwikkeling van nieuwe instrumenten aanstuurt; - invulling geeft aan het redresseren van uit rapportages gebleken tekortkomingen in de planning- & control-cyclus Een wezenlijk element van de planning- & control-cyclus is het risicomanagement dat de (lijn)managers verrichten. AIC zal in dat verband binnen het te beoordelen proces van risicomanagement nagaan of sprake is van een onderbouwde risk policy voor het identificeren en analyseren van risicofactoren, wat daarvan de uitgangspunten zijn, of de risk policy is afgestemd op de te realiseren beleidsdoelstellingen en of er adequate interne richtsnoeren zijn geformuleerd ter invulling van de risk policy. Voorts is uiteraard van belang dat het (lijn)management aan gesignaleerde risicofactoren adequate maatregelen van interne beheersing koppelt. Ten slotte zal AIC nagaan op welke wijze de gekozen risicobeheersingsinstrumenten worden geïmplementeerd en hoe het hele proces van risicomanagement intern wordt geëvalueerd. Stap 4: Beoordelen van het besturings- en beheersingskader 1.11 Onder besturings- en beheersingskader wordt verstaan de algemene attitude en betrokkenheid van het (lijn)management ten opzichte van de beleids- en de bedrijfsvoering en de opstelling van het jaarverslag en het belang daarvan voor de eenheid. Een in opzet goede beleids- en bedrijfsvoering kan teniet worden gedaan door een zwak besturings- en beheersingskader AIC schenkt bij de beoordeling van het besturings- en beheersingskader aandacht aan de volgende aspecten: de organisatiestructuur, de verdeling van bevoegdheden en verantwoordelijkheden (inclusief beoordeling van taak- en deskundigheidsprofielen); de filosofie van de leiding en de stijl van werken; de positie van de control-functie; cultuuraspecten en ethiek (inclusief integriteit); profiel van het personeel en het personeelsbeleid; de communicatiestructuur (stijl en wijze van communiceren). 6

7 Stap 5: Analyseren van de automatiseringsomgeving 1.13 De processen worden veelal ondersteund door geautomatiseerde informatiesystemen. IT wordt steeds vaker ingezet om de effectiviteit en de efficiency te verbeteren. AIC zal de volgende werkzaamheden verrichten, gericht op het in kaart brengen van de risicofactoren die IT met zich brengt: analyseren in hoeverre het lijnmanagement risicoanalyse heeft toegepast ten aanzien van de informatiesystemen van de organisatie en analyseren wat het management heeft gedaan om te bepalen welke informatiesystemen belangrijk zijn voor de organisatie (hoe groot is de afhankelijkheid van de organisatie van deze systemen); bepalen van het belang voor de organisatie en de aandacht van de organisatie voor de beveiliging van informatie(systemen); bepalen van het belang voor de organisatie en de aandacht van de organisatie voor de betrouwbaarheid van de informatie(systemen); nagaan of de organisatie voldoende aandacht heeft voor de procesondersteunende kwaliteit van de informatiesystemen. Stap 6: Inventariseren van de inhoud van de beschikbare rapportages 1.14 AIC maakt een vastlegging van het doel en de inhoud van de door het management, de controlfunctie verrichte onderzoeken c.q. opgestelde rapportages die van betekenis zijn voor de invulling van de algemene controletaak. Belangrijke rapportages zijn de BFR s. Bij het inventariseren en beoordelen van rapportages kan het bijvoorbeeld ook gaan om onderzoeken met betrekking tot het gevoerde financieel en materieelbeheer, andere onderzoeken naar de bedrijfs- en beleidsvoering en beleidsevaluatieonderzoeken. In dat verband dient ook aandacht te worden besteed aan en de wijze waarop deze rapportages tot stand zijn gekomen, de manier waarop intern met deze rapportages is omgegaan en hoe aan de bevindingen follow up is gegeven. Stap 7: Identificeren van de omgevings- en organisatierisico s 1.15 De doelstelling van deze stap is het benoemen en omschrijven van de omgevings- en organisatierisico s en de mogelijke gevolgen daarvan voor de kwaliteit van de beleids- en de bedrijfsvoering, voor de deugdelijkheid van het jaarverslag (zowel ten aanzien van de daarin opgenomen financiële als niet-financiële informatie) en de rechtmatigheid van de verrichte beheershandelingen. Het belangrijkste aspect hierbij is het beoordelen van de wijze waarop het 7

8 management risicoanalyse verricht (het management is daarvoor immers primair Controleplan verantwoordelijk) en het kennisnemen van de resultaten daarvan. In de ideale situatie is deze stap derhalve beperkt tot de vaststelling dat het management zich op adequate wijze van deze taak heeft gekweten, zodat AIC kan steunen op de uitkomsten van de risicoanalyse die het management heeft uitgevoerd In concreto kan bij omgevings- en organisatierisico s bijvoorbeeld worden gedacht aan: de ervaring, kennis en integriteitsbewustzijn van het management; recente wijzigingen in de leiding; de mate waarin de leiding en het personeel bereid (verantwoordelijkheidsbesef) en in staat (niveau, opleiding, ervaring etc.) zijn om een correct verloop van de beleids- en bedrijfsvoeringsprocessen te realiseren; ongewone druk op de leiding (zijn er mogelijke tendenties om de uitkomsten van de begrotingsuitvoering te flatteren of te deflatteren?); de relevante aspecten van de activiteiten van de eenheid en de aard en complexiteit van de wet- en regelgeving die moet worden uitgevoerd; de stand van de automatisering: zijn de geautomatiseerde hulpmiddelen die worden gehanteerd bij de beleids- en bedrijfsvoeringsprocessen en bij de registratie van de uitkomsten daarvan betrouwbaar? voorbeeld: geautomatiseerde uitvoering suggereert een lager risico waar het leidt tot een grotere consistentie in de verwerking. Automatisering kan echter ook leiden tot een hoger risico als het computersysteem niet is getest en op een slechte manier is ingevoerd Bij het beschrijven van de omgevings- en organisatierisico s moet expliciet de koppeling worden aangegeven met het desbetreffende (sub)proces waarmee het onderkende risico wordt beheerst of zou moeten worden beheerst. Mede op basis hiervan kan in de volgende fase een selectie worden gemaakt van de processen die moeten worden beoordeeld in de procesanalyse. Stap 8: Benoemen transactiestromen/saldi, controlecriteria 1.18 Bij deze stap dienen de financiële stromen en saldi naar aard en omvang te worden vastgesteld en benoemd. Voor de beoordeling van de bedrijfsvoering en in het bijzonder het financieel beheer is kennis van deze stromen en saldi onmisbaar Nadat de te onderscheiden stromen en saldi in kaart zijn gebracht, stelt AIC per stroom/saldo vast welke controlecriteria hierop van toepassing zijn. De naar een bepaalde stroom/saldo 8

9 vertaalde controlecriteria worden aangeduid als specifieke controlecriteria. Het in kaart brengen van deze specifieke controlecriteria is nodig omdat de controle door de extern accountant van de financiële informatie in het jaarverslag wordt gepland en uitgevoerd per financiële stroom/saldo en voor ieder(e) stroom/saldo veelal verschillende controlecriteria gelden. Hierbij speelt de aard van de desbetreffende stromen en saldi een belangrijke rol AIC beoordeelt welke van de geïdentificeerde transactiestromen/saldi significant zijn. Dit gebeurt door na te gaan wat de betekenis van de onderscheiden transactiestromen/saldi is voor de controle van de totstandkoming en de inhoud van het jaarverslag en voor de beoordeling van het gevoerde financieel en materieelbeheer en de ten behoeve daarvan bijgehouden administraties. Bij de beoordeling daarvan spelen de van toepassing zijnde kritieke controlecriteria een belangrijke rol Voorts moet worden aangegeven welk (sub)proces aan elk van de omschreven transactiestromen/saldi verbonden is c.q. daarop van invloed is. Daarmee wordt de link gelegd naar de fase van de procesanalyse die na de omgevingsanalyse plaatsvindt. Stap 9: Selectie en planning van de procesanalyse 1.22 In de vorige twee stappen is een relatie gelegd tussen omgevings- en organisatierisico s respectievelijk transactiestromen/saldi enerzijds en de (sub)processen die daaraan gerelateerd zijn. Bij deze vervolgstap wordt gerecapituleerd welke processen van significant belang zijn voor de controle van de totstandkoming en de inhoud van het jaarverslag en voor de beoordeling van het gevoerde financieel en materieelbeheer en in dat kader bijgehouden administraties. Vervolgens wordt een onderbouwde conclusie getrokken welke van de geïdentificeerde processen zijn geselecteerd om te worden onderworpen aan procesanalyse in dit controlejaar. 2 De procesanalyse Inleiding 9

10 2.1 Volgend op de omgevingsanalyse verricht AIC een onderzoek per daarvoor geselecteerd beleids- of bedrijfsvoeringsproces. De hoofdlijnen van deze procesanalyse worden in dit hoofdstuk beschreven. De uitkomsten van de procesanalyse bepalen voor een belangrijk deel de aard en de omvang van de specifieke vervolgwerkzaamheden (de hierna volgende fase van de controleaanpak). De procesanalyse wordt zodanig opgezet en uitgevoerd dat de resultaten ervan niet alleen bruikbaar zijn voor de uitvoering van de algemene controletaak, maar eveneens van betekenis kunnen zijn ten behoeve van eventuele andere onderzoeken die AIC verricht. 2.2 De centrale doelstelling van het verrichten van procesanalyse is per proces inzichtelijk te maken hoe (een onderdeel van) de organisatie de beleids- en bedrijfsvoeringsprocessen beheerst. Het gaat hierbij net zoals bij omgevingsanalyse zowel om processen die verband houden met de opstelling van het jaarverslag en de saldibalans, als om processen die samenhangen met het voeren van het financiële en het materieelbeheer (en de daartoe bijgehouden administraties). De procesanalyse richt zich op de doeltreffendheid, doelmatigheid, ordelijkheid en controleerbaarheid van elk proces, de rechtmatigheid van de uitkomsten daarvan alsmede de betrouwbaarheid van de beheersinformatie over de werking van deze processen. Deze eisen zijn primair van belang voor het management, dat immers verantwoordelijk is voor het goed functioneren van de processen. 2.3 Met betrekking tot een proces en het getroffen stelsel van interne beheersingsmaatregelen dient een onderscheid gemaakt te worden tussen de opzet en de werking. De opzet van een proces of een beheersingsmaatregel heeft betrekking op het geheel van structurele en procedurele regels om het geheel van beschikbaar gestelde mensen en middelen overeenkomstig het vooraf vastgestelde doel te laten functioneren. De werking van een proces of beheersingsmaatregel heeft betrekking op de vraag of de mensen en middelen in een bepaalde periode overeenkomstig deze opzet functioneren (onder de werking wordt hierbij tevens het bestaan van de desbetreffende maatregelen begrepen). 2.4 Voorafgaand aan een beschrijving van de successievelijke stappen waaruit de procesanalyse is opgebouwd, wordt onderstaand eerst kort ingegaan op de relatie tussen de inherente beleids- en bedrijfsvoeringsrisico s en de interne beheersingsrisico s. Een goed begrip van de diverse risicobegrippen die daarbij een rol spelen is nodig voor het vervolg van dit hoofdstuk. De relatie tussen de inherente beleids- en bedrijfsvoeringsrisico s en de interne beheersing 2.5 Onderstaande toepassing van het risicoanalysemodel gaat uit van een brede benadering die zich niet enkel beperkt tot de controle van de financiële informatie in het jaarverslag en de saldibalans. 10

11 Het is evenwel van belang dat AIC er tijdig in het controleproces voor zorgt dat sprake is van een voldoende focus op deze financiële informatie. Dit is vooral nodig omdat de oordeelsvorming daarover ondersteunt bij de afgifte van een accountantsverklaring door de externe accountant. Het inherent beleids- en bedrijfsvoeringsrisico 2.6 Het inherent beleids- en bedrijfsvoeringsrisico is de kans dat de gestelde beleids- en bedrijfsvoeringsdoelstellingen niet worden gerealiseerd onder de veronderstelling dat daarop geen maatregelen van interne beheersing van toepassing zouden zijn. Dit risico heeft te maken met proces- en activiteitgebonden factoren die het bereiken van de gestelde beleids- en bedrijfsvoeringsdoelstellingen in gevaar (kunnen) brengen en met de omgeving waarin de desbetreffende processen en activiteiten zich afspelen. Deze omgeving is reeds in kaart gebracht en beoordeeld in het kader van de omgevingsanalyse. Inherente beleids- en bedrijfsvoeringsrisico s kunnen betrekking hebben op de effectiviteit en efficiency van de processen en activiteiten, de kwaliteit van de informatievoorziening en de rechtmatigheid van de (financiële) beheershandelingen. 2.7 AIC kan het inherent beleids- en bedrijfsvoeringsrisico inschatten. Het is echter op korte termijn niet te beïnvloeden en geldt derhalve voorshands als een gegeven. Factoren die de omvang van het inherent beleids- en bedrijfsvoeringsrisico beïnvloeden zijn onder andere de complexiteit van de desbetreffende processen (bijvoorbeeld de ingewikkeldheid van 3e geldstroom uitvoeringsregelingen), de kwaliteit van de met de uitvoering van deze processen belaste functionarissen alsmede de aard en kwaliteit van de hen ter beschikking staande (technische) hulpmiddelen. Als er bijvoorbeeld sprake is van een gecompliceerde subsidieregeling, terwijl er op de uitvoerende eenheid sprake is van kwalitatieve en kwantitatieve onderbezetting, is de kans dat zich in de uitvoering van een proces een tekortkoming voordoet aanmerkelijk groter dan op een adequaat bezette eenheid die een meer eenvoudige regeling uitvoert. Het interne beheersingsrisico 2.8 Het interne beheersingsrisico is het risico dat het management door ontoereikende beheersingsmaatregelen aanwezige inherente beleids- en bedrijfsvoeringsrisico s niet afdoende weet te beheersen. Dit betekent dat het niet behalen van een beleids- of bedrijfsvoeringsdoelstelling niet tijdig wordt voorkomen of ontdekt en daarop geen herstelactie volgt. 2.9 Eén van de doelstellingen van interne beheersing is uiteraard het waarborgen van een rechtmatige begrotingsuitvoering en een deugdelijke (betrouwbare) rapportage daarover in het jaarverslag. Het risico dat er materiële fouten in het jaarverslag zitten maakt aldus deel uit van het inherent beleids- en bedrijfsvoeringsrisico. De begrippen interne beheersing en inherent - 11

12 beleids- en bedrijfsvoeringsrisico zijn evenwel ruimer omdat ze zijn gericht op het bereiken van alle beleids- en bedrijfsvoeringsdoelstellingen. Onder meer de doeltreffendheid en de doelmatigheid van de bedrijfsvoering (in het bijzonder het financieel en materieelbeheer) vallen daar ook onder Het niveau van het bestaande besturings- en beheersingskader en de kwaliteit van de getroffen interne beheersingssystemen bepalen de hoogte van het interne beheersingsrisico. Het besturings- en beheersingskader bestaat globaal uit de organisatiestructuur, de houding en het toezicht van de leiding en de bekwaamheid en attitude van het personeel. Het besturings- en beheersingskader moet de voorwaarden scheppen voor een effectief stelsel van maatregelen van interne beheersing; het bepaalt de atmosfeer waarin en de condities waaronder de functionarissen hun werk doen Bij het inschatten van het interne beheersingsrisico gaat het, evenals bij de inherente beleids- en bedrijfsvoeringsrisico s, niet om een exacte benadering van de werkelijkheid. De betekenis van de getroffen beheersingsmaatregelen kan doorgaans niet exact, doch slechts globaal worden ingeschat De combinatie van het inherent beleids- en bedrijfsvoeringsrisico en het interne beheersingsrisico bepaalt het risico dat er bij de uitvoering van processen iets mis gaat waardoor de gestelde beleids- of bedrijfsvoeringsdoelstellingen niet bereikt worden. Het verantwoordelijke (lijn)management dient er voor te zorgen dat dit samengestelde risico zo laag mogelijk is. Het is de taak van AIC te constateren dat dit inderdaad zo is c.q. dat dit zeer waarschijnlijk is. De stappen waaruit de procesanalyse bestaat 2.13 De procesanalyse omvat schematisch weergegeven de volgende stappen STAPPEN VAN DE PROCESANALYSE (PER PROCES) Opstellen plan van aanpak Verkrijgen van algemeen inzicht in het proces Uitvoeren van de procesanalyse 12

13 Plannen van de te verrichten systeemgerichte werkzaamheden Uitvoeren systeemgerichte werkzaamheden en evalueren uitkomsten daarvan Rapporteren over de bevindingen naar aanleiding van de verrichte procesanalyse Controleprogramma Uitkomsten procesanalyse In het vervolg van dit hoofdstuk komt elk van deze stappen achtereenvolgens in nader detail aan bod. Het plan van aanpak voor de procesanalyse (stap 1), de planning van de te verrichten systeemgerichte werkzaamheden (stap 4) en de vaststelling van de uit te voeren specifieke vervolgwerkzaamheden (stap 7) kunnen gezamenlijk beschouwd worden als het controleprogramma Kort samengevat komt de procesanalyse neer op het per proces verkrijgen van inzicht in de diverse subprocessen en de ondersteunende informatiesystemen, het per subproces in kaart brengen van de relevante risico s, het identificeren van de getroffen beheersingsmaatregelen en als uitkomst het bepalen van de omvang van het zogeheten restrisico. Vervolgens worden de systeemgerichte werkzaamheden (systeemtests) gepland en uitgevoerd en tot slot worden de specifieke vervolgwerkzaamheden voor het desbetreffende subproces bepaald. Van de geïdentificeerde beheersingsmaatregelen worden derhalve allereerst de opzet en het bestaan vastgesteld. In de conclusie met betrekking tot de uit te voeren systeemgerichte werkzaamheden (stap 4) moet worden aangegeven van welke beheersingsmaatregelen aansluitend de werking moet worden vastgesteld via systeemtests. Op basis van de geëvalueerde restrisico s en de resultaten van de systeemtests wordt vastgesteld welke (aanvullende) gegevensgerichte werkzaamheden in de volgende fase van de controleaanpak moeten worden verricht. Stap 1: Opstellen plan van aanpak 2.15 De procesanalyse vangt aan met het kennisnemen van de uitkomsten van de omgevingsanalyse. Vervolgens wordt per proces een plan van aanpak voor de procesanalyse opgesteld. Dit plan van aanpak voor de procesbeoordeling bevat in elk geval een omschrijving van: - de doelstellingen van het onderzoek (hangt mede af van het type audit); 13

14 - het onderzoeksobject en de daaraan te stellen eisen; - de scope en beperkingen van het onderzoek; - de aanpak van het onderzoek; - de uitvoering van het onderzoek; Controleplan - de manier waarop de (concept)bevindingen met de gecontroleerde zullen worden afgestemd; - de wijze van rapportering over de uitkomsten van het onderzoek; - de ten aanzien van het onderzoek geldende randvoorwaarden. Stap 2: Verkrijgen van algemeen inzicht in het proces 2.16 Bij deze stap wordt bezien of en op welke wijze het management het geselecteerde proces in hoofdlijnen in kaart heeft gebracht en wordt inzicht verkregen in de doelstellingen van het proces en de daarbij te onderkennen subprocessen (inclusief hun input en output), de ondersteunende informatiesystemen en de afhankelijkheid daarvan, de omspannende procescontroles, de kritieke succesfactoren, de meetindicatoren en de getroffen beheersingsmaatregelen. Daarbij worden de risico s geanalyseerd die de realisatie van de onderkende doelstellingen bedreigen. Informatie wordt hiervoor verkregen door interviews met betrokken functionarissen, bestudering van de aanwezige documentatie en waarnemingen welke beheersingsmaatregelen daadwerkelijk door het management zijn getroffen. AIC maakt hierbij in beginsel zoveel mogelijk gebruik van beschrijvingen die het (lijn)management zelf reeds heeft opgesteld, zoals het handboek Financiën. Het is niet de bedoeling dat AIC zelf de processen nog eens (gedeeltelijk) gaat beschrijven. In zekere zin kan deze stap beschouwd worden als een procesgerichte uitwerking c.q. verdieping van de omgevingsanalyse Indien sprake is van belangrijke geautomatiseerde informatiesystemen moet worden vastgesteld of bij deze stap de inzet van IT-deskundigheid wenselijk is voor het verkrijgen van inzicht in de getroffen beheersingsmaatregelen (general controls en application controls). Dat zal sterker het geval zijn wanneer het gaat om complexe systemen, indien er sprake is van een grote afhankelijkheid en wanneer de omvang van de financiële stromen of saldi waarvoor deze systemen van belang zijn relatief groot is. AIC werkt bij dit onderdeel samen met de afdeling Informatiemanagement van Bedrijfsvoering. Stap 3: Uitvoeren van procesanalyse 14

15 2.18 Op basis van de verkregen kennis van het proces, de geformuleerde procesdoelstellingen, de gedefinieerde risico s en de getroffen beheersingsmaatregelen voert AIC in deze fase daadwerkelijk de procesanalyse uit Het uitvoeren van procesanalyse kan gebeuren door het opstellen van bijvoorbeeld een procesanalysematrix. Deze zou kunnen bestaan uit de volgende acht kolommen die per subproces/activiteit (een regel in de matrix) zouden moeten worden ingevuld: - omschrijving van het onderscheiden subproces c.q. de activiteit; - beschrijving van de input; - beschrijving van de output; - omschrijving van de inherente beleids- en bedrijfsvoeringsrisico s; - inschatting van deze inherente risico s (hoog, gemiddeld, laag); - omschrijving van de van toepassing zijnde normen/eisen (controlecriteria); - beschrijving van de getroffen beheersingsmaatregelen; - inschatting van het interne beheersingsrisico; 2.20 De procesanalysematrix zorgt voor standaardisatie van de beoordelingen Bovendien dwingt het gebruik van de procesanalysematrix tot het doorlopen van alle bovengenoemde punten. Het staat AIC evenwel vrij te kiezen voor een andere wijze van het verrichten van procesanalyse en het vastleggen van de uitkomsten daarvan dan door het opstellen van een procesanalysematrix. Stap 4: Plannen systeemgerichte werkzaamheden 2.21 Systeemgerichte werkzaamheden worden uitgevoerd om zekerheid te krijgen over de effectiviteit van de werking van de interne beheersingsmaatregelen (waarbij de controle op de werking wordt geacht tevens te zijn gericht op de vaststelling van het bestaan van de desbetreffende beheersingsmaatregelen). AIC dient door middel van deze werkzaamheden bewijsmateriaal te verkrijgen ter bevestiging van de gemaakte inschatting van het interne beheersingsrisico op een gemiddeld dan wel op een laag niveau. Systeemtests worden verricht door het toepassen van lijncontroles of proceduretests, waarbij ten aanzien van een geselecteerde transactie het gehele proces wordt gevolgd. Er wordt nagegaan of alle met die transactie samenhangende handelingen in overeenstemming met de beschreven opzet zijn verricht Voor het vaststellen van de werking van geprogrammeerde beheersingsmaatregelen zal vooral ten aanzien van application controls overleg moeten plaatsvinden met de externe accountant. 15

Algemene toelichting Intern controleplan 2012

Algemene toelichting Intern controleplan 2012 Algemene toelichting Intern controleplan 2012 Inhoudsopgave: 1. Algemeen 3 2. Uitgangspunten interne controleplan 2012 3 2.1 Waarom een intern controleplan? 3 2.2 Controleaanpak 3 2.3 Uitvoering van de

Nadere informatie

Een OVER-gemeentelijke samenwerking tussen Oostzaan en Wormerland

Een OVER-gemeentelijke samenwerking tussen Oostzaan en Wormerland OVER OOSTZAAN Een OVER-gemeentelijke samenwerking tussen Oostzaan en Wormerland WORMERLAND. GESCAND OP 13 SEP. 2013 Gemeente Oostzaan Datum : Aan: Raadsleden gemeente Oostzaan Uw BSN : - Uw brief van :

Nadere informatie

Gemeente Doetinchem. Clientserviceplan voor het boekjaar 2013

Gemeente Doetinchem. Clientserviceplan voor het boekjaar 2013 Clientserviceplan voor het boekjaar 2013 oktober 2013 Inhoud 1. Inleiding 4 2. Controleopdracht 4 2.1 Opdracht 4 2.2 Materialiteit en tolerantie 5 2.3 Fraude 6 3. Planning 6 3.1 Inleiding 6 3.2 Algemene

Nadere informatie

SiSa cursus 2013. Gemeente en accountant. 21 november 2013

SiSa cursus 2013. Gemeente en accountant. 21 november 2013 SiSa cursus 2013 Gemeente en Welkom Even voorstellen EY: Stefan Tetteroo RA Page 1 Agenda Doelstelling Accountant en gemeente Onze visie inzake de betrokken actoren Coördinatie- en controlefunctie binnen

Nadere informatie

Controleprotocol Het Waterschapshuis vanaf boekjaar 2013

Controleprotocol Het Waterschapshuis vanaf boekjaar 2013 Controleprotocol Het Waterschapshuis vanaf boekjaar 2013 Versie 1.1 21 mei 2013 Adrie-Jan de Korte Kenmerk: V0050/H1516 Inhoud 1. Inleiding 3 1.1 Doelstelling 3 1.2 Wettelijk kader 3 2. Algemene uitgangspunten

Nadere informatie

Controleplan Project- verantwoordingen. Bedrijfsvoering / Audit en Interne Controle

Controleplan Project- verantwoordingen. Bedrijfsvoering / Audit en Interne Controle Controleplan Project- verantwoordingen Bedrijfsvoering / Audit en Interne Controle Inleiding De afdeling Audit en Interne Controle (AIC) controleert in opdracht van het College van Bestuur de projectverantwoordingen

Nadere informatie

Object van controle is de jaarrekening 2013. Tevens geeft de accountant aan of het jaarverslag met de jaarrekening verenigbaar is.

Object van controle is de jaarrekening 2013. Tevens geeft de accountant aan of het jaarverslag met de jaarrekening verenigbaar is. CONTROLEPROTOCOL VOOR DE ACCOUNTANTSCONTROLE OP DE JAARREKENING 2013 VAN DE GEMEENTE KRIMPEN AAN DEN IJSSEL 1. Inleiding Bij besluit van 06 november 2003 heeft de gemeenteraad Deloitte Accountants aangewezen

Nadere informatie

Verordening controle op het financieel beheer en op de inrichting van de financiële organisatie van Wetterskip Fryslân.

Verordening controle op het financieel beheer en op de inrichting van de financiële organisatie van Wetterskip Fryslân. Verordening controle op het financieel beheer en op de inrichting van de financiële organisatie van Wetterskip Fryslân. Het algemeen bestuur van Wetterskip Fryslân besluit, gelet op artikel 109 van de

Nadere informatie

Controleprotocol Jaarrekening Gemeente De Bilt 2014

Controleprotocol Jaarrekening Gemeente De Bilt 2014 Behoort bij raadsbesluit d.d. 29 januari 2015 tot vaststelling van het 'Controleprotocol 2014'. Controleprotocol Jaarrekening 2014 Inhoudsopgave 1. Samenvatting... 3 2. Inleiding... 3 2.1 Doelstelling...

Nadere informatie

Hellendoom. Aan de raad. III II III IIII IIII III III II (code voor postverwerking)

Hellendoom. Aan de raad. III II III IIII IIII III III II (code voor postverwerking) Punt 11. : Controleprotocol jaarrekeningen G 6 m 6 6 R T 6 2011 tot en met 2014 _- sa. Hellendoom Aan de raad Samenvatting: De accountant geeft bij de jaarrekening een controleverklaring af waarin zowel

Nadere informatie

CONTROLEPROTOCOL VOOR DE ACCOUNTANTSCONTROLE OBJECT VAN CONTROLE: JAARREKENING 2014 EN 2015

CONTROLEPROTOCOL VOOR DE ACCOUNTANTSCONTROLE OBJECT VAN CONTROLE: JAARREKENING 2014 EN 2015 CONTROLEPROTOCOL VOOR DE ACCOUNTANTSCONTROLE OBJECT VAN CONTROLE: JAARREKENING 2014 EN 2015 Voor de gemeenten Tubbergen, Dinkelland en het Openbaar lichaam Noaberkracht Dinkelland Tubbergen September 2014

Nadere informatie

Controleprotocol subsidies gemeente Alkmaar voor verantwoording subsidies > 250.000

Controleprotocol subsidies gemeente Alkmaar voor verantwoording subsidies > 250.000 Controleprotocol subsidies gemeente Alkmaar voor verantwoording subsidies > 250.000 1 Algemeen Op grond van de Kaderverordening Subsidieverstrekking van de gemeente Alkmaar kunnen subsidies worden verstrekt.

Nadere informatie

Controleverklaring van de onafhankelijke accountant

Controleverklaring van de onafhankelijke accountant Controleverklaring van de onafhankelijke accountant Aan: de algemene vergadering van Nederlandse Waterschapsbank N.V. Verklaring over de jaarrekening 2014 Ons oordeel Wij hebben de jaarrekening 2014 van

Nadere informatie

INTERNATIONALE CONTROLESTANDAARD 402 IN OVERWEGING TE NEMEN FACTOREN BIJ DE CONTROLE VAN ENTITEITEN DIE GEBRUIKMAKEN VAN SERVICE-ORGANISATIES

INTERNATIONALE CONTROLESTANDAARD 402 IN OVERWEGING TE NEMEN FACTOREN BIJ DE CONTROLE VAN ENTITEITEN DIE GEBRUIKMAKEN VAN SERVICE-ORGANISATIES INTERNATIONALE CONTROLESTANDAARD 402 IN OVERWEGING TE NEMEN FACTOREN BIJ DE CONTROLE VAN ENTITEITEN DIE GEBRUIKMAKEN VAN SERVICE-ORGANISATIES INHOUDSOPGAVE Paragrafen Inleiding... 1-3 Door de auditor in

Nadere informatie

MEMO AAN DE GEMEENTERAAD

MEMO AAN DE GEMEENTERAAD MEMO AAN DE GEMEENTERAAD Aan T.a.v. Datum Betreft Van Ons kenmerk CC De gemeenteraad - 23 maart 2012 Interim-controle 2011 Deloitte Het college 112623 Paraaf Datum Controller RP 22-3-2012 Directie Geachte

Nadere informatie

Intern controleplan gemeente Venray. Boekjaar 2011

Intern controleplan gemeente Venray. Boekjaar 2011 Intern controleplan gemeente Venray Boekjaar 2011 Een onderzoeksplan om verder in control te komen Nicole Peeters Trifunovski en Henk Mijnster, adviseurs AO/IC gemeente Venray ICP 2011DEF Pagina 1 van

Nadere informatie

Controleprotocol provincie Utrecht

Controleprotocol provincie Utrecht Controleprotocol provincie Utrecht Controleprotocol voor de accountantscontrole bij door de provincie Utrecht gesubsidieerde instellingen Januari 2010 Controleprotocol provincie Utrecht 1 van 7 Controleprotocol

Nadere informatie

Verordening 217 Concept aangeboden aan de Provinciale Staten

Verordening 217 Concept aangeboden aan de Provinciale Staten Verordening 217 Concept aangeboden aan de Provinciale Staten Controleverordening Randstedelijke Rekenkamer De Randstedelijke Rekenkamer besluit: overwegende dat: op grond van de wet van 2 juli 2003, Stb.

Nadere informatie

INTERNATIONALE CONTROLESTANDAARD 610 HET IN AANMERKING NEMEN VAN DE INTERNE AUDITWERKZAAMHEDEN

INTERNATIONALE CONTROLESTANDAARD 610 HET IN AANMERKING NEMEN VAN DE INTERNE AUDITWERKZAAMHEDEN INTERNATIONALE CONTROLESTANDAARD 610 HET IN AANMERKING NEMEN VAN DE INTERNE AUDITWERKZAAMHEDEN INHOUDSOPGAVE Paragrafen Inleiding... 1-4 Reikwijdte en doelstellingen van de interne audit... 5 Verhouding

Nadere informatie

Hoofdlijnen Corporate Governance Structuur

Hoofdlijnen Corporate Governance Structuur Hoofdlijnen Corporate Governance Structuur 1. Algemeen Deugdelijk ondernemingsbestuur is waar corporate governance over gaat. Binnen de bedrijfskunde wordt de term gebruikt voor het aanduiden van hoe een

Nadere informatie

Gemeenschappelijke Regeling Maasveren Limburg Noord. Accountantsverslag 2014 april 2015

Gemeenschappelijke Regeling Maasveren Limburg Noord. Accountantsverslag 2014 april 2015 Gemeenschappelijke Regeling Maasveren Limburg Noord Accountantsverslag 2014 april 2015 Inhoudsopgave 1. Inleiding 2. Aard en reikwijdte van de werkzaamheden 3. Bevindingen naar aanleiding van de eindejaarscontrole

Nadere informatie

Deelplan IC Memoriaalboekingen 2014. Gemeente Lingewaard

Deelplan IC Memoriaalboekingen 2014. Gemeente Lingewaard Deelplan IC Memoriaalboekingen 2014 Gemeente Lingewaard Inhoudsopgave 1. Aanleiding 2 2. Structureel / incidenteel 2 3. Opdrachtgever 2 4. Opdrachtnemer 2 5. Relevante wet- en regelgeving 2 6. Rapportage

Nadere informatie

Gemeenschappelijke Regeling RUD Drenthe. Managementletter 2014

Gemeenschappelijke Regeling RUD Drenthe. Managementletter 2014 Gemeenschappelijke Regeling RUD Drenthe Managementletter 2014 Aan het dagelijks bestuur van de Gemeenschappelijke Regeling RUD Drenthe T.a.v. J.J. Vogelaar, directeur Postbus 1017 9400 BA ASSEN E.J. Jongsma

Nadere informatie

Deelplan IC Treasury 2014. Gemeente Lingewaard

Deelplan IC Treasury 2014. Gemeente Lingewaard Deelplan IC Treasury 2014 Gemeente Lingewaard 1 Inhoudsopgave 1. Aanleiding 3 2. Structureel / incidenteel 3 3. Opdrachtgever 3 4. Opdrachtnemer 3 5. Relevante wet- en regelgeving 3 6. Rapportage 4 7.

Nadere informatie

MPGR12011042014440279 GR1 20.04.2011 0279. drs. F.P. Smilde

MPGR12011042014440279 GR1 20.04.2011 0279. drs. F.P. Smilde MPGR12011042014440279 GR1 20.04.2011 0279 ^Ó^ Deloitte Accountants B.V. Wilhelminakade 1 3072 AP Rotterdam Postbus 2031 3000 CA Rotterdam Tel: (088) 2882888 Fax: (088) 2889830 www.deloitte.nl Aan de directie

Nadere informatie

Vast te stellen het volgende in artikel 14 van de Subsidieverordening Rotterdam 2014 bedoelde SVR2014-subsidiecontroleprotocol.

Vast te stellen het volgende in artikel 14 van de Subsidieverordening Rotterdam 2014 bedoelde SVR2014-subsidiecontroleprotocol. Bijlage bij Subsidieverordening Rotterdam 2014 Het college van Burgemeester en Wethouders van de gemeente Rotterdam, Gelet op artikel 14 van de Subsidieverordening Rotterdam 2014; Besluiten: Vast te stellen

Nadere informatie

2 Algemene uitgangspunten voor de controle (getrouwheid én rechtmatigheid)

2 Algemene uitgangspunten voor de controle (getrouwheid én rechtmatigheid) Controleprotocol voor de accountantscontrole 2013 van de gemeente Sliedrecht 1. Inleiding Voor het jaar 2013 heeft de gemeenteraad aan Deloitte Accountants B.V. opdracht verstrekt om de accountantscontrole

Nadere informatie

Cliëntnaam: Cliëntnummer: Jaar: Verantwoordelijk accountant: Ja Nee Opmerkingen OPDRACHTGERICHTE KWALITEITSBEOORDELING

Cliëntnaam: Cliëntnummer: Jaar: Verantwoordelijk accountant: Ja Nee Opmerkingen OPDRACHTGERICHTE KWALITEITSBEOORDELING Cliëntnaam: Cliëntnummer: Jaar: Verantwoordelijk accountant: Ja Nee Opmerkingen OPDRACHTGERICHTE KWALITEITSBEOORDELING Algemeen: De beoordeling van de werking van het kwaliteitsbeheersingssysteem omvat

Nadere informatie

Stichting Bewaarder Robeco

Stichting Bewaarder Robeco Stichting Bewaarder Robeco Jaarrekening over het boekjaar 2013 Stichting Bewaarder Robeco INHOUDSOPGAVE Pagina Algemene informatie 1 Verslag van het Bestuur 2 Algemeen 2 Ontwikkelingen gedurende het verslagjaar

Nadere informatie

Deelplan IC Investeringen en kredieten 2014. Gemeente Lingewaard

Deelplan IC Investeringen en kredieten 2014. Gemeente Lingewaard Deelplan IC Investeringen en kredieten 2014 Gemeente Lingewaard Inhoudsopgave 1. Aanleiding 2 2. Structureel / incidenteel 2 3. Opdrachtgever 2 4. Opdrachtnemer 2 5. Relevante wet- en regelgeving 2 6.

Nadere informatie

REGLEMENT AUDITCOMMISSIE WONINGBOUWVERENIGING OUDEWATER

REGLEMENT AUDITCOMMISSIE WONINGBOUWVERENIGING OUDEWATER REGLEMENT AUDITCOMMISSIE WONINGBOUWVERENIGING OUDEWATER Auditcommissie reglement def Pag. 1 Missie / doelstellingen De auditcommissie is een vaste commissie van de Raad van Toezicht. De auditcommissie

Nadere informatie

Controleverklaring van de onafhankelijke accountant Aan: de directie en de raad van toezicht van Stichting Paradiso Amsterdam Verklaring betreffende de jaarrekening Wij hebben de in dit rapport opgenomen

Nadere informatie

REGLEMENT AUDITCOMMISSIE TELEGRAAF MEDIA GROEP N.V.

REGLEMENT AUDITCOMMISSIE TELEGRAAF MEDIA GROEP N.V. REGLEMENT AUDITCOMMISSIE TELEGRAAF MEDIA GROEP N.V. Dit Reglement is goedgekeurd door de Raad van Commissarissen van Telegraaf Media Groep N.V. op 17 september 2013. 1. Inleiding De Auditcommissie is een

Nadere informatie

CONTROLEPROTOCOL PROJECTSUBSIDIE IN HET KADER VAN DE DEELREGELING CULTUUREDUCATIE MET KWALITEIT IN HET PRIMAIR ONDERWIJS FONDS VOOR

CONTROLEPROTOCOL PROJECTSUBSIDIE IN HET KADER VAN DE DEELREGELING CULTUUREDUCATIE MET KWALITEIT IN HET PRIMAIR ONDERWIJS FONDS VOOR CONTROLEPROTOCOL PROJECTSUBSIDIE IN HET KADER VAN DE DEELREGELING CULTUUREDUCATIE MET KWALITEIT IN HET PRIMAIR ONDERWIJS FONDS VOOR CULTUURPARTICIPATIE 2013 2016 2013-2016 Aangepaste versie februari 2015,

Nadere informatie

Bent u klaar voor de interimcontrole

Bent u klaar voor de interimcontrole Bent u klaar voor de interimcontrole van uw accountant? BMC levert aan opdrachtgevers in de hele publieke sector verschillende diensten en producten die met (verbijzonderde) interne controle te maken hebben.

Nadere informatie

d. Het controleprotocol is geen werkprogramma, maarde geeft een aantal minimale eisen ten aanzien van de verplicht uit te voeren controlepunten.

d. Het controleprotocol is geen werkprogramma, maarde geeft een aantal minimale eisen ten aanzien van de verplicht uit te voeren controlepunten. CONTROLEPROTOCOL AANGAANDE HET GEVEN VAN AANWIJZINGEN OVER DE REIKWIJDTE EN INTENSITEIT VAN DE ACCOUNTANTSCONTROLE IN HET KADER VAN INVESTERINGPROGRAMMA S AGENDA VAN TWENTE EN INNOVATIE PROGRAMMA TWENTE

Nadere informatie

Controleverordening gemeente Papendrecht 2015

Controleverordening gemeente Papendrecht 2015 Controleverordening gemeente Papendrecht 2015 Verordening voor de controle op het financieel beheer en op de inrichting van de financiële organisatie van de gemeente Papendrecht Inhoudsopgave Controleverordening

Nadere informatie

De10itte. Erfgoedcentru m Achterhoek en Liemers. Accountantsverslag voor het boekjaar eindigend op 31 december 2013. 20 maart 2014

De10itte. Erfgoedcentru m Achterhoek en Liemers. Accountantsverslag voor het boekjaar eindigend op 31 december 2013. 20 maart 2014 De10itte. Deloitte Accountants B.V. Meander 551 6825 MD Am hem Postbus 30265 6803 AG Am hem Nederland Tel: (088) 288 2888 Fax: (088) 288 9777 www. deloitte.nl Erfgoedcentru m Achterhoek en Liemers Accountantsverslag

Nadere informatie

Aan het bestuur en de directie van Stichting Katholiek Basisonderwijs Haarlem-Schoten Reviusstraat 1-3 2026 SJ HAARLEM

Aan het bestuur en de directie van Stichting Katholiek Basisonderwijs Haarlem-Schoten Reviusstraat 1-3 2026 SJ HAARLEM Aan het bestuur en de directie van Stichting Katholiek Basisonderwijs Haarlem-Schoten Reviusstraat 1-3 2026 SJ HAARLEM CONTROLEVERKLARING VAN DE ONAFHANKELIJKE ACCOUNTANT Verklaring betreffende de jaarrekening

Nadere informatie

Accountantsprotocol declaratieproces. revalidatiecentra fase 2 : bestaan en

Accountantsprotocol declaratieproces. revalidatiecentra fase 2 : bestaan en Accountantsprotocol declaratieproces revalidatiecentra fase 2 : bestaan en werking Versie 29 september 2015 Inhoud 1. Inleiding en uitgangspunten 3 2. Onderzoeksaanpak accountant 4 2.1 Doel en reikwijdte

Nadere informatie

Plan van Aanpak Verbijzonderde Interne controle 2010-2013 Gemeente Zaltbommel

Plan van Aanpak Verbijzonderde Interne controle 2010-2013 Gemeente Zaltbommel Plan van Aanpak Verbijzonderde Interne controle 2010-2013 Gemeente Zaltbommel Inleiding en doelstelling Plan van Aanpak Interne controle Rechtmatigheid De visie en missie van de organisatie is : Bestuurders

Nadere informatie

CONTROLEPLAN 2014-2015. Controleplan 2014-2015 Concerncontrol/Interne Audit Status concept vs 3

CONTROLEPLAN 2014-2015. Controleplan 2014-2015 Concerncontrol/Interne Audit Status concept vs 3 CONTROLEPLAN 2014-2015 Controleplan 2014-2015 Concerncontrol/Interne Audit Status concept vs 3 Index 1. Algemeen... 3 1.1 Inleiding... 3 1.2 Doel... 3 1.3 Rechtmatigheidcontrole.... 3 2. Opzet van de controle...

Nadere informatie

Behandeld door D, Nederveen RA

Behandeld door D, Nederveen RA Deloitte Accountants B.V. Wllgenbos 4 33 JX Dordrecht Postbus65 3300 BD Dordrecht Tel: (078) 62500 Fax:(078)62577 www.deloitte.nl Aan het Drechtstedenbestuur van de gemeenschappelijke regeling Drechtsteden

Nadere informatie

Hoofdlijnen Corporate Governance Structuur Stek

Hoofdlijnen Corporate Governance Structuur Stek Hoofdlijnen Corporate Governance Structuur Stek 1 Algemeen Deugdelijk ondernemingsbestuur is waar corporate governance over gaat. Binnen de bedrijfskunde wordt de term gebruikt voor het aanduiden van hoe

Nadere informatie

1. Inleiding 2 1.1. De opdracht die u ons hebt verstrekt 2 1.2. Onze onafhankelijkheid is gewaarborgd 3 1.3. Frauderisico-analyse en beheersing 3

1. Inleiding 2 1.1. De opdracht die u ons hebt verstrekt 2 1.2. Onze onafhankelijkheid is gewaarborgd 3 1.3. Frauderisico-analyse en beheersing 3 Aan het algemeen bestuur van Gemeenschappelijke regeling Gemeenschappelijk Belastingkantoor Lococensus-Tricijn t.a.v. de heer B. Groeneveld Postbus 1098 8001 BB ZWOLLE drs. M.C. van Kleef RA Accountantsverslag

Nadere informatie

Vacature Hoofd Financiën

Vacature Hoofd Financiën Vacature Hoofd Financiën Gezocht: Krachtig Hoofd Financiële en Salarisadministratie Voelt u zich aangetrokken tot de dynamische ontwikkelingen binnen Voortgezet Onderwijs? Bent u de krachtige, financiële

Nadere informatie

REGLEMENT AUDITCOMMISSIE RAAD VAN COMMISSARISSEN STICHTING WOONSTAD ROTTERDAM

REGLEMENT AUDITCOMMISSIE RAAD VAN COMMISSARISSEN STICHTING WOONSTAD ROTTERDAM REGLEMENT AUDITCOMMISSIE RAAD VAN COMMISSARISSEN STICHTING WOONSTAD ROTTERDAM 25 april 2012 pagina 2 Artikel 1 Doelstelling De Auditcommissie maakt onderdeel uit van de Raad van Commissarissen van de Stichting

Nadere informatie

Tweede Kamer der Staten-Generaal

Tweede Kamer der Staten-Generaal Tweede Kamer der Staten-Generaal 2 Vergaderjaar 1987-1988 Rijksbegroting voor het jaar 1988 20 200 Hoofdstuk X Ministerie van Defensie Nr. 34 BRIEF VAN DE STAATSSECRETARIS VAN DEFENSIE Aan de Voorzitter

Nadere informatie

Deloitte. Openbaar Lichaam Afvalstoffenverwijdering Zeeland. Rapport van bevindingen voor het boekjaar eindigend op 31 december 2014.

Deloitte. Openbaar Lichaam Afvalstoffenverwijdering Zeeland. Rapport van bevindingen voor het boekjaar eindigend op 31 december 2014. Deloitte Accountants B.V. Park Veidzigt 25 4336 DR Middelburg Postbus 7056 4330 GB Middelburg Nederland Tel: 088 288 2888 Fax 088 288 9895 www.deloitte.n1 Openbaar Lichaam Afvalstoffenverwijdering Zeeland

Nadere informatie

Reglement audit committee

Reglement audit committee Reglement audit committee Artikel 1. Vaststelling en wijziging reglement 1. Dit reglement is vastgesteld door de raad van commissarissen op 19 augustus 2013, gewijzigd op 2 december 2013 en laatstelijk

Nadere informatie

Financiële verordening RUD Zuid-Limburg

Financiële verordening RUD Zuid-Limburg Financiële verordening RUD Zuid-Limburg 1 Inhoud Hoofdstuk 1 Algemene bepalingen... 3 Artikel 1 Begrippenkader... 3 Hoofdstuk 2 Begroting en verantwoording... 4 Artikel 2 Opstellen begroting en verantwoording...

Nadere informatie

FINANCIËLE VERORDENING RECREATIESCHAP DOBBEPLAS

FINANCIËLE VERORDENING RECREATIESCHAP DOBBEPLAS FINANCIËLE VERORDENING RECREATIESCHAP DOBBEPLAS Het Algemeen Bestuur van het recreatieschap Dobbeplas; Gezien het voorstel van het Dagelijks Bestuur van 13 oktober 2014; Gelet op het bepaalde in de artikelen

Nadere informatie

Beleidsregel Kaderregeling Administratieve Organisatie en Interne Controle inzake DBC-registratie en facturering

Beleidsregel Kaderregeling Administratieve Organisatie en Interne Controle inzake DBC-registratie en facturering Beleidsregel Kaderregeling Administratieve Organisatie en Interne Controle inzake DBC-registratie en facturering 1. ALGEMEEN a. Deze beleidsregel is van toepassing op organen voor gezondheidszorg als vermeld

Nadere informatie

Controleverordening DCMR Milieudienst Rijnmond 2014

Controleverordening DCMR Milieudienst Rijnmond 2014 Controleverordening DCMR Milieudienst Rijnmond 2014 DCMR Milieudienst Rijnmond Parallelweg 1 3112 NA Schiedam telefoon: (010) 2468 000 telefax : (010) 2468 283 Web: http://www.dcmr.nl/ 1 van 5 Het algemeen

Nadere informatie

Administrateur. Context. Doel. Rapporteert aan/ontvangt hiërarchische richtlijnen van: Directeur dienst Afdelingshoofd

Administrateur. Context. Doel. Rapporteert aan/ontvangt hiërarchische richtlijnen van: Directeur dienst Afdelingshoofd Administrateur Doel Realiseren van beheersmatige, adviserende en managementondersteunende administratieve werkzaamheden ten behoeve van de instelling, dan wel onderdelen daarvan, binnen vastgestelde procedures

Nadere informatie

INTERNATIONALE CONTROLESTANDAARD 501 CONTROLE-INFORMATIE AANVULLENDE BESCHOUWINGEN VOOR SPECIFIEKE ASPECTEN

INTERNATIONALE CONTROLESTANDAARD 501 CONTROLE-INFORMATIE AANVULLENDE BESCHOUWINGEN VOOR SPECIFIEKE ASPECTEN INTERNATIONALE CONTROLESTANDAARD 501 CONTROLE-INFORMATIE AANVULLENDE BESCHOUWINGEN VOOR SPECIFIEKE ASPECTEN INHOUDSOPGAVE Paragrafen Inleiding... 1-3 Het fysiek bijwonen van voorraadopnames... 4-18 Dit

Nadere informatie

1. FORMAT PLAN VAN AANPAK

1. FORMAT PLAN VAN AANPAK INHOUDSOPGAVE 1. FORMAT PLAN VAN AANPAK 1.1. Op weg naar een kwaliteitsmanagementsysteem 1.2. Besluit tot realisatie van een kwaliteitsmanagementsysteem (KMS) 1.3. Vaststellen van meerjarenbeleid en SMART

Nadere informatie

Reglement audit committee van de raad van commissarissen

Reglement audit committee van de raad van commissarissen Reglement audit committee van de raad van commissarissen Vaststelling en wijziging reglement. Artikel 1. 1.1. Dit reglement is vastgesteld door de raad van commissarissen met ingang van 1 januari 2016.

Nadere informatie

CONTROLE VERORDENING GEMEENSCHAPPELIJKE REGELING REINIGINGSBEDRIJF AVALEX.

CONTROLE VERORDENING GEMEENSCHAPPELIJKE REGELING REINIGINGSBEDRIJF AVALEX. CONTROLE VERORDENING GEMEENSCHAPPELIJKE REGELING REINIGINGSBEDRIJF AVALEX. Blz. 1 van 6 Controleverordening Avalex art 213 gemeentewet 2014 Inhoud Artikel 1 Definities... 3 Artikel 2 Opdrachtverlening

Nadere informatie

Accountantsrapport. 1 Inleiding 1. 2 Beheersinstrumentarium 1

Accountantsrapport. 1 Inleiding 1. 2 Beheersinstrumentarium 1 Gemeente Den Haag RIS115659s_17-MEI-2004 ACCOUNTANTSRAPPORT EN ACCOUNTANTSVERKLARING BIJ DE JAARREKENING 2003 VAN DE GRIFFIE VAN DE GEMEENTE DEN HAAG INHOUDSOPGAVE Accountantsrapport blz. 1 Inleiding 1

Nadere informatie

INTERNATIONALE CONTROLESTANDAARD 230 CONTROLEDOCUMENTATIE

INTERNATIONALE CONTROLESTANDAARD 230 CONTROLEDOCUMENTATIE INTERNATIONALE CONTROLESTANDAARD 230 CONTROLEDOCUMENTATIE INHOUDSOPGAVE Paragrafen Inleiding...1-5 Definities... 6 Aard van de controledocumentatie...7-8 Vorm, inhoud en omvang van de controledocumentatie...9-24

Nadere informatie

Datum Behandeld door Ons kenmerk 3 juni 2008 drs. A.P.W.M. Scheepers RA 81027-103744- 385490/HD/mj

Datum Behandeld door Ons kenmerk 3 juni 2008 drs. A.P.W.M. Scheepers RA 81027-103744- 385490/HD/mj Deloitte Accountants B.V. Flight Forum 1 5657 DA Eindhoven Postbus 376 5600 AJ Eindhoven Tel: (040) 2345000 Fax: (040) 2345014 www.deloitte.nl Aan de gemeenteraad van de gemeente Helmond t.a.v. de raadsgriffie/secretaris

Nadere informatie

PROGRAMMA VAN EISEN (CONTROLEPROTOCOL) VOOR DE ACCOUNTANTSCONTROLE VAN DE JAARREKENING VAN DE OMGEVINGSDIENST GRONINGEN

PROGRAMMA VAN EISEN (CONTROLEPROTOCOL) VOOR DE ACCOUNTANTSCONTROLE VAN DE JAARREKENING VAN DE OMGEVINGSDIENST GRONINGEN PROGRAMMA VAN EISEN (CONTROLEPROTOCOL) VOOR DE ACCOUNTANTSCONTROLE VAN DE JAARREKENING VAN DE OMGEVINGSDIENST GRONINGEN Algemeen Bestuur Veendam 29 oktober 2013 Het Algemeen Bestuur van de Omgevingsdienst

Nadere informatie

Drs. J. (Jaap) Bergman RA vestigingsdirecteur - partner. Hartelijk welkom

Drs. J. (Jaap) Bergman RA vestigingsdirecteur - partner. Hartelijk welkom Adequate AO/IB Drs. J. (Jaap) Bergman RA vestigingsdirecteur - partner Hartelijk welkom Onderwerpen 1. Basis AO/IB 2. Toegepast op SWV 3. Risicomanagement 4. Vragen 1. Basis AO/IB 1. Basistheorie AO/IB

Nadere informatie

gezien het voorstel van de Tijdelijke Commissie ingesteld door de Drechtraad van 21 augustus 2006 en 13 november 2006; b e s l u i t :

gezien het voorstel van de Tijdelijke Commissie ingesteld door de Drechtraad van 21 augustus 2006 en 13 november 2006; b e s l u i t : De Drechtraad gezien het voorstel van de Tijdelijke Commissie ingesteld door de Drechtraad van 21 augustus 2006 en 13 november 2006; gelet op artikel 212 van de Gemeentewet, alsmede artikel 30, eerste

Nadere informatie

WIJZE VAN VERANTWOORDING Regiocontract Achterhoek 2012-2015 Versie april 2012 Voortgangsrapportage De subsidievrager dient jaarlijks uiterlijk 1 maart een voortgangsrapportage over het project in bij de

Nadere informatie

Controleprotocol Projecten Partnership STW KWF Technology for Oncology. Versie d.d. 2 september 2015

Controleprotocol Projecten Partnership STW KWF Technology for Oncology. Versie d.d. 2 september 2015 Controleprotocol Projecten Partnership STW KWF Technology for Oncology Versie d.d. 2 september 2015 1 UITGANGSPUNTEN 3 2 ONDERZOEKSAANPAK 4 3 ACCOUNTANTSPRODUCT 6 2 1 UITGANGSPUNTEN Achtergrond STW en

Nadere informatie

Controle- en rapportageprotocol Tijdelijke stimuleringsregeling SUWI- Bedrijfsverzamelgebouw 2002

Controle- en rapportageprotocol Tijdelijke stimuleringsregeling SUWI- Bedrijfsverzamelgebouw 2002 Controle- en rapportageprotocol Tijdelijke stimuleringsregeling SUWI- Bedrijfsverzamelgebouw 2002 1 ALGEMEEN 1.1 Doel en reikwijdte van het controle- en rapportageprotocol Dit controle- en rapportageprotocol

Nadere informatie

Burgemeester en Wethouders

Burgemeester en Wethouders Burgemeester en Wethouders Aan de gemeenteraad Datum 17 mei 2011 Contactpersoon V. van der Heide Ons kenmerk DIV-2011-8785 Doorkiesnummer 5165212 Onderwerp Reactie verslag van bevindingen externe accountant

Nadere informatie

Gemeente Lelystad Ingekomen 16 JUN 2015. Kopie aan:

Gemeente Lelystad Ingekomen 16 JUN 2015. Kopie aan: 0^=> \d ju^va.' lot's OLJ&rje^oeUi naarcs 150014156 Gemeente Lelystad Ingekomen 16 JUN 2015 Kopie aan: Orteliuslaan 982 3528 BD Utrecht Postbus 3180 3502 GD Utrecht Nederland Tel: 088 288 2888 Fax: 088

Nadere informatie

Controleverordening gemeente Wijk bij Duurstede

Controleverordening gemeente Wijk bij Duurstede Controleverordening gemeente Wijk bij Duurstede 2006 Gegevens van de regeling Overheidsorganisatie: Officiële naam regeling: Citeertitel: Vastgesteld door: Onderwerp: Deze versie is geldig tot(als de vervaldatum

Nadere informatie

Regeling Financieel Beheer Belastingsamenwerking Gouwe- Rijnland

Regeling Financieel Beheer Belastingsamenwerking Gouwe- Rijnland Regeling Financieel Beheer Belastingsamenwerking Gouwe- Rijnland Het Algemeen Bestuur van de Gemeenschappelijke regeling Gouwe-Rijnland (BSGR), gelet op: Artikel 212 van de Gemeentewet; Het Waterschapsbesluit;

Nadere informatie

Toezichtkader Raad van toezicht van De Haagse Scholen, stichting voor primair en speciaal openbaar onderwijs

Toezichtkader Raad van toezicht van De Haagse Scholen, stichting voor primair en speciaal openbaar onderwijs Toezichtkader Raad van toezicht van De Haagse Scholen, stichting voor primair en speciaal openbaar onderwijs Inleiding. Vanaf 1 augustus 2011 zijn bij De Haagse Scholen, stichting voor primair en speciaal

Nadere informatie

Steunstichting SBWU. Boekjaar 2014. Steunstichting SBWU Utrecht. 2 april 2015

Steunstichting SBWU. Boekjaar 2014. Steunstichting SBWU Utrecht. 2 april 2015 Steunstichting SBWU Boekjaar 2014 Steunstichting SBWU Utrecht 2 april 2015 Inhoud Blad Jaarrekeningverslag over boekjaar 2014 3 Jaarrekening 2014 4 Balans per 31 december 2014 5 Winst-en verliesrekening

Nadere informatie

Accountantsdienst RIS144874_12-APR-2007

Accountantsdienst RIS144874_12-APR-2007 Gemeente Den Haag Accountantsdienst RIS144874_12-APR-2007 ACCOUNTANTSRAPPORT EN C.2007.322 ACCOUNTANTSVERKLARING BIJ DE JAARREKENING 2006 VAN DE DIENST BURGERZAKEN VAN DE GEMEENTE DEN HAAG INHOUDSOPGAVE

Nadere informatie

gelet op het bepaalde in artikel 213 van de Gemeentewet en het Besluit accountantscontrole gemeenten;

gelet op het bepaalde in artikel 213 van de Gemeentewet en het Besluit accountantscontrole gemeenten; Vergadering d.d. : 4 oktober 2011 Agendapunt : 9A Registratienummer : 351887 Onderwerp : Verordening voor de controle op het financieel beheer en op de inrichting van de financiële organisatie van de gemeente

Nadere informatie

Het Algemeen Bestuur van de Veiligheidsregio Brabant-Noord, bijeen in vergadering d.d. 28 februari 2007; overwegende:

Het Algemeen Bestuur van de Veiligheidsregio Brabant-Noord, bijeen in vergadering d.d. 28 februari 2007; overwegende: Controle verordening Veiligheidsregio Brabant-Noord 2007 Het Algemeen Bestuur van de Veiligheidsregio Brabant-Noord, bijeen in vergadering d.d. 28 februari 2007; overwegende: 1. dat de Veiligheidsregio

Nadere informatie

CONTROLEPROTOCOL VOOR DE ACCOUNTANTS- CONTROLE OP DE JAARREKENINGEN 2011 TOT EN MET 2014 VAN DE GEMEENTE BOXTEL

CONTROLEPROTOCOL VOOR DE ACCOUNTANTS- CONTROLE OP DE JAARREKENINGEN 2011 TOT EN MET 2014 VAN DE GEMEENTE BOXTEL Pagina 1 van 5 CONTROLEPROTOCOL VOOR DE ACCOUNTANTS- CONTROLE OP DE JAARREKENINGEN 2011 TOT EN MET 2014 VAN DE GEMEENTE BOXTEL Artikel 1 Te hanteren goedkeuringstolerantie De in het hierna opgenomen schema

Nadere informatie

Het algemeen bestuur van het stadsgewest Haaglanden,

Het algemeen bestuur van het stadsgewest Haaglanden, Het algemeen bestuur van het stadsgewest Haaglanden, gezien het voorstel van het dagelijks bestuur d.d. 16 februari 2005, gelet op artikel 213 van de Gemeentewet, BESLUIT: vast te stellen de bijgevoegde:

Nadere informatie

MID 30 oktober 2003 Verordening op basis van artikel 213 Gemeentewet

MID 30 oktober 2003 Verordening op basis van artikel 213 Gemeentewet Verordening op basis van artikel 213 Gemeentewet Heemstede, 21 oktober 2003 Aan de raad, Samenvatting In de Wet dualisering gemeentebestuur is opgenomen dat gemeenteraden drie verordeningen vaststellen

Nadere informatie

Controleverklaring jaarrekening 2013. Geacht bestuur,

Controleverklaring jaarrekening 2013. Geacht bestuur, Deloitte Accountants B.V. Schenkkade 47 2595 AR Den Haag Postbus 90721 2509 LS Den Haag Nederland Tel: 088 288 2888 Fax: 088 288 9815 www.deloitte.nl Aan het dagelijks bestuur van de gemeenschappelijke

Nadere informatie

Controleprotocol. Regionale Investeringssteun Groningen 2014 (RIG 2014) Regionale Investeringssteun Groningen 2015 (RIG 2015) Versie 1.

Controleprotocol. Regionale Investeringssteun Groningen 2014 (RIG 2014) Regionale Investeringssteun Groningen 2015 (RIG 2015) Versie 1. Controleprotocol Regionale Investeringssteun Groningen 2014 (RIG 2014) Regionale Investeringssteun Groningen 2015 (RIG 2015) Versie 1.1 Controleprotocol 1 Inleiding Dit controleprotocol bevat informatie

Nadere informatie

(financiële) verantwoording passend onderwijs

(financiële) verantwoording passend onderwijs (financiële) verantwoording passend onderwijs Conferentie Naoberschap - Meesterschap, vrijdag 10 oktober 2014 Start with why? Waarom is verantwoording van belang? Hoe geef ik handen en voeten aan verantwoording?

Nadere informatie

CONTROLEPROTOCOL voor de accountantscontrole op de jaarrekening 2013 van de gemeente Hengelo

CONTROLEPROTOCOL voor de accountantscontrole op de jaarrekening 2013 van de gemeente Hengelo CONTROLEPROTOCOL voor de accountantscontrole op de jaarrekening 2013 van de gemeente Hengelo 0 Inleiding De Gemeentewet(GW), art. 213, schrijft voor dat de gemeenteraad één of meer accountants aanwijst

Nadere informatie

Medewerker administratieve processen en systemen

Medewerker administratieve processen en systemen processen en systemen Doel Voorbereiden, analyseren, ontwerpen, ontwikkelen, beheren en evalueren van procedures en inrichting van het administratieve proces en interne controles, rekening houdend met

Nadere informatie

Wie bewaakt mijn geld? Financiële controle en risicobeheersing binnen de gemeente Nuth

Wie bewaakt mijn geld? Financiële controle en risicobeheersing binnen de gemeente Nuth Wie bewaakt mijn geld? Financiële controle en risicobeheersing binnen de gemeente Nuth De taak van de raad onder het dualisme Kaders stellen (WMO, Jeugdwet, handhaving) Budgetteren (begroting) Lokale wetgeving

Nadere informatie

Global Opportunities (GO) Capital Asset Management BV gevestigd te AMSTERDAM. Rapport inzake de jaarrekening 2013

Global Opportunities (GO) Capital Asset Management BV gevestigd te AMSTERDAM. Rapport inzake de jaarrekening 2013 Global Opportunities (GO) Capital Asset Management BV gevestigd te AMSTERDAM Rapport inzake de jaarrekening 2013 Inhoudsopgave Pagina Opdracht 1 Algemeen 1 Resultaten 1 Financiële positie 2 Kengetallen

Nadere informatie

CONTROLEPLAN. Controleplan Delfland 2016

CONTROLEPLAN. Controleplan Delfland 2016 CONTROLEPLAN 2016 Controleplan 2016 Concerncontrol/Interne Audit Status concept dec 2015 1 Index 1. Algemeen... 3 1.1 Inleiding... 3 1.2 Doel& vaststelling... 3 1.3 Rechtmatigheidcontrole.... 3 2. Opzet

Nadere informatie

Controleprotocol 2009 Waterschap Peel en Maasvallei

Controleprotocol 2009 Waterschap Peel en Maasvallei Controleprotocol 2009 Waterschap Peel en Maasvallei voor de accountantscontrole op de jaarrekening Opgesteld door: Lando Welters, adviseur planning en control, Waterschap Peel en Maasvallei Versie: Algemeen

Nadere informatie

Procedure Na afronding van de controle vindt er (afstemming-)overleg plaats tussen de accountant en de directeur van de RAD Hoeksche Waard.

Procedure Na afronding van de controle vindt er (afstemming-)overleg plaats tussen de accountant en de directeur van de RAD Hoeksche Waard. 1. Inleiding Ter voorbereiding en ondersteuning van de uitvoering van de accountantscontrole dient het algemeen bestuur een aantal zaken op hoofdlijnen nader regelen. In dit controleprotocol vindt dat

Nadere informatie

Ons kenmerk C100/05.0016522. Aantal bijlagen 1

Ons kenmerk C100/05.0016522. Aantal bijlagen 1 Directie Bestuur & Organisatie Directie Algemeen Aan de Commissie AB Korte Nieuwstraat 6 65 PP Nijmegen Telefoon (024) 329 9 Telefax (024) 329 22 92 E-mail gemeente@nijmegen.nl Postadres Postbus 905 6500

Nadere informatie

Financiële verordening gemeente Achtkarspelen

Financiële verordening gemeente Achtkarspelen Financiële verordening gemeente Achtkarspelen De raad van de gemeente Achtkarspelen; gezien het voorstel van het college van burgemeester en wethouders van @; gelet op artikel 212 van de gemeentewet en

Nadere informatie

3 e Voortgangsrapportage dienst

3 e Voortgangsrapportage dienst 3 e Voortgangsrapportage dienst Inleiding De dienst OCW heeft een plan van aanpak verbetering kwaliteit jaarrekening opgesteld. Over de uitvoering van dit plan van aanpak is twee maal eerder via voortgangsrapportages

Nadere informatie

jaar bijlagenr. commissie(s) categorie/agendanr. 2003 156 Bestuur en Middelen B 2 onderwerp

jaar bijlagenr. commissie(s) categorie/agendanr. 2003 156 Bestuur en Middelen B 2 onderwerp Raadsvoorstel jaar bijlagenr. commissie(s) categorie/agendanr. 2003 156 Bestuur en Middelen B 2 onderwerp Controleverordening gemeente Emmen Aan de raad De Wet dualisering gemeentebestuur heeft de functie

Nadere informatie

oktober 2012 H.J.H. Maas MSc Concept/HM

oktober 2012 H.J.H. Maas MSc Concept/HM Aan het auditcomité van de gemeente Waalwijk t.a.v. de heer G. Kocken, raadsgriffier Postbus 10150 5140 GB WAALWIJK oktober 2012 H.J.H. Maas MSc Concept/HM Controleplan 2012 gemeente Waalwijk Geachte leden

Nadere informatie

Investeringsstatuut STICHTING PLAVEI

Investeringsstatuut STICHTING PLAVEI Investeringsstatuut STICHTING PLAVEI Inhoudsopgave 1. Inleiding... 3 1.1. Algemeen... 3 1.2. Wettelijk kader Investeringsstatuut... 3 1.3. Doel Investeringsstatuut... 4 1.4. Doelstellingen investeringen...

Nadere informatie

Jaarverslaggeving onderwijs

Jaarverslaggeving onderwijs Jaarverslaggeving onderwijs Input Evaluatie invoering RJ 660 Brief CFI d.d. 16 december 2009 Afstudeerproject Johan Berkouwer Samenvatting in MAB en Het jaar verslagen Actuele ontwikkelingen Knelpunten

Nadere informatie

Reglement Auditcommissie WormerWonen

Reglement Auditcommissie WormerWonen Reglement Auditcommissie WormerWonen Vastgesteld in de Auditcommissie van WormerWonen Ter goedkeuring voorgelegd aan de Raad van Toezicht op 29 oktober 2014 14 oktober 2014 1 1. INHOUD 1. Doelstelling

Nadere informatie

Functieprofiel: Controller Functiecode: 0304

Functieprofiel: Controller Functiecode: 0304 Functieprofiel: Controller Functiecode: 0304 Doel Bijdragen aan de formulering van het strategische en tactische (financieel-)economische beleid van de instelling of onderdelen daarvan, alsmede vorm en

Nadere informatie