Computernetwerken! SMTP Simple Mail Transfer Protocol, POP Post Ofice Procotol

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Computernetwerken! E-mail: SMTP Simple Mail Transfer Protocol, POP Post Ofice Procotol"

Transcriptie

1 Computernetwerken 1. Fundamentals Communicatie vereist regels, deze regels noemt met protocollen. Mensen kunnen met relatief losse regels (protocollen) communiceren, bij computers moet dit strikt vastliggen. Communicatieprotocollen bevatten vaak een zender, ontvanger, een manier van communiceren (telefoon, sms, mail,..), een overeengekomen gemeenschappelijke taal en een snelheid van communiceren alsook commando s ter bevestiging. De kwaliteit van communicatie is belangrijk bij netwerken, bij VOIP mogen er bv geen pakketen verliezen of in een verkeerde volgorde aankomen. Potentiële problemen: Intern: de groote van een bericht, de complexiteit van een bericht en de belangrijkheid an een bericht. Extern: kwaliteit van de weg tussen zender en ontvanger, omzetten van het formaat van het bericht, aantal keer dat het bericht van pad veranderd. Protocollen: HTTP: Hypertext Transport Protocol SMTP Simple Mail Transfer Protocol, POP Post Ofice Procotol Netwerkarchitectuur: Redundantie, schaalbaarheid, QoS (Quality of Service), beveiliging. Vroeger: circuit switched netwerken: eerst een verbinding maken dan deze blijven gebruiken, Nu: packet switched netwerken: elk pakket kan zijn eigen weg gaan, indien er ergens een probleem is pakt het gewoon een andere weg. Elk pakket bevat info ivbm verzender en ontvanger. Quality Of Service: sommige pakketen krijgen voorrang op andere, voip pakketen zijn bv belangrijker dan webpagina s.

2 2 OSI IP Model 3 belangrijke elementen van communicatie: bron, bestemming en kanaal, wie zal via welk kanaal iets verzenden naar iemand anders. Computers sturen zeer uiteenlopende berichten, kleine tot zeer groot. Een oplossing om het netwerk niet helemaal te bezetten is om berichten op te splitsen in kleinere segmenten. Hierdoor kunnen verschillende pakketen door elkaar heen verzonden worden en kunnen verschillende pakketen van dezelfde data een verschillend pad nemen. Berichten worden altijd naar een end device gestuurd ook wel een host genoemd. Elke host heeft een uniek fysiek adres (MAC-adres), het host adres. Een berichten passeert verschillende soorten apparaten doorheen zijn reis van verzender naar ontvanger, denk hierbij aan hubs, switchen, modems, routers, Deze apparaten hebben uiteenlopende functionaliteiten zoals het routeren van pakketen, versterken van de signalen en eventueel pakketen vertragen zodat andere pakketen (met een hogere prioriteit) eerder door mogen (QoS). Protocollen Voor communicatie op netwerken moeten er enkele dingen vastliggen in protocollen: - de structuur van pakketen, bv: pakketen van bits - de manier waarop route-informatie wordt uitgewisseld - hoe en wanneer fouten en systeemberichten worden gestuurd, bv: pakket verloren - hoe een datatransfer wordt opgezet en afgebroken, bv: datatransfers max 60 seconden Protocollen en standaarden worden vastgelegd door bv: - IEEE, Institute of Electrical and Electronics Engineers - IETF, Internet Engineering Task Force - IAB, Internet Architecture Board Protocollen bepalen niet in welke taal een webbrowser moet gemaakt zijn of hoe ze de uiteindelijke data moeten interpreteren. Protocollen bepalen enkel de vorm en structuur van de berichten die worden verzonden. Klein voorbeeld: webbrowser die communiceert met de server Application protocol (HTTP) legt vast op welke manier de client en server bestanden uitwisselen (GET/POST). Het Transport Protocol (TCP) zal de grotere berichten opsplitsen in kleinere gemakkelijk te versturen segmenten. Het Internet Protocol (IP) zal deze TCP segmenten in een IP enveloppe steken met informatie over verzender en ontvanger. Als laatste zal het Network Access Protocol deze IP pakketen versturen via het internet Gelaagde modellen Het lagen model bij netwerken zorgt ervoor dat er een bepaald niveau van abstractie is. Zo moeten lagen enkel kunnen communiceren met de laag boven en onder hun, hierdoor kunnen aanpassingen in 1 laag vrij gemakkelijk gebeuren. Elke laag legt uit hoe een apparaat dat die laag implementeert moet werken, zo kunnen verschillende fabrikanten producten maken die hetzelfde doen. Er zijn 2 soorten modellen:

3 - Protocol model: bv TCP/IP - Referentie modellen: bv OSI model Het TCP/IP model Het TCP/IP model is een open standaard die iedereen kan inkijken via RFC fiches (Request for Comments). In deze fiches staat beschreven hoe de protocols juist werken, aan de hand van deze fiches kunnen producenten apparaten maken. Het TCP/IP model bestaat uit 4 lagen : 1. Application layer 2. Transport layer 3. Internet layer 4. Network access layer Application layer: toont de data aan de gebruiker en zorgt voor de codering en decodering van de data. Transport layer: zorgt dat verschillende apparaten op verschillende netwerken met elkaar kunnen communiceren (bv Windows met Mac) Network layer: bepaald het beste/snelste pad dat een pakket kan afleggen Network access layer: controleert de hardware die zorgt voor de transmissie. Protocol Data Units (PDU) PDU s zijn de vormen die een stukje data aanneemt in een bepaalde laag. Bv: segment in laag 4, packet op laag 3 en een frame op laag 2. Bij het versturen van data wordt de ene PDU gestoken/ingepakt in een andere PDA, dit noemt men encapsulatie. De ontvanger zal de aangekomen PDU dan uitpakken tot we terug bij de data zitten, dit noemt met decapsulatie. Het OSI model Het OSI model is nooit echt gebruikt maar dient meer als een referentie, producenten verwijzen altijd naar dit model. Het OSI model definieert 7 lagen en welke functies in deze lagen zitten, het definieert ook hoe informatie doorheen het netwerk stroomt. De 7 lagen: 7. Applicatie 6. Presentatie 5. Sessie 4. Transport 3. Netwerk 2. Data link 1. Fysieke Laag 7: De applicatie laag Deze laag ligt het dichtste bij de gebruiker, het biedt netwerkservices aan, aan gebruikersapplicaties. Deze laag communiceert rechtstreeks met de applicatie en geeft commando s door aan de presentatie laag. Deze laag biedt zelf geen diensten aan in het OSI model. Voorbeelden: ftp, dns, telnet en http

4 Laag 6: De presentatie laag De presentatie laag zorgt ervoor dat de informatie die in de applicatie laag verzonden wordt gelezen kan worden door een ander systeem. Indien nodig vertaalt het tussen meerdere dataformaten tot een gemeenschappelijk formaat. Voorbeelden: encryptie, decryptie en compressie. Voorbeelden van standaarden: jpeg, png, midi, mpeg, Laag 5: De sessie laag De sessielaag stabiliseert, onderhoudt en beëindigt een sessie tussen 2 communicerende hosts. Deze laag synchroniseert het dialoog tussen beide presentatie lagen. De sessie laag maakt gebruik van de transport laag. Voorbeelden: nfs, asp, x-window Laag 4: De transport laag De transport laag zorgt voor het segmenteren van de data in kleinere stukken alsook het herassembleren van binnenkomende segmenten. De transport laag zet een virtuele verbinding op tussen beide hosts. Deze laag zorgt er ook voor dat pakketen in de juiste volgorde aankomen en eventuele fouten opgespoord worden. Voorbeelden: tcp (betrouwbaar), udp (onbetrouwbaar), spx, Laag 3: De netwerk laag De netwerk laag is verantwoordelijk voor de routering van de pakketen volgens het beste pad. Het stopt de tcp of udp pakketen van de transport laag in een IP pakket en verstuurt dit op het net. Een IP adres toekennen noemt men logisch adresseren. Laag 2: De datalink laag De datalink laag zorgt voor een betrouwbaar transport van data over een fysieke lijn. Het geeft pakketen een fysiek adres (MAC adres), signaleert fouten en zorgt voor een juiste flow. Pakketen met een fysiek adres worden frames genoemd. Voorbeelden: ethernet, token ring, ppp, isdn, frame relay, Laag 1: De fysieke laag De fysieke laag beschrijft de vertaling van binaire informatie naar een (elektrisch) signaal en omgekeerd. Ook beschrijft het de mechanische karakteristieken van kabels, connectoren (denk aan de maximale lengte van een kabel) en de signaal karakteristieken zoals het elektrisch signaal over koper, het optisch signaal bij glasvezel en de radiogolven bij WiFi

5 3 Application Layer De applicatielaag is de 7de laag in het OSI model en de 4de laag in het TCP/IP model. In het TCP/IP model bevat de laag eigenlijk de info van de application, presentation en session layer uit het OSI model. De applicatielaag maakt vooral het uitwisselen van data mogelijk, denk hierbij aan: DNS (Domain Naming System) om van een naam naar een ip adres te gaan, HTTP (Hyper Text Transfer Protocol) om webpagina s te tonen, SMTP (Simple Mail Transfer Protocol) om mails te versturen en FTP (File Transfer Protocol) om bestanden uit te wisselen. Elk van deze protocols liggen vast in een RFC (ready for comment). De 6de laag is de presentatie laag, deze heeft 3 primaire functies: coderen en converteren van data, (de)compresseren van data en encrypteren van de data. Denk hierbij aan bestandsformaten zoals mp3, jpeg, gif, De sessielayer zorgt voor een stabiele verbinding tussen source en destination. Meestal voorzien applicaties zelf de functionaliteiten van de presentation en sessie laag. Software in de applicatielaag Dit is de software die ons toestaat om via het netwerk te werken, 2 soorten applicaties: Network aware applications zoals browsers, mail clients, torrent programma s, (typisch met een grafische user interface) en Application layer service diensten die worden aangeboden via het netwerk zoals netwerkprinters, netwerkschijven, (diensten zonder grafische user interface). De applicatielaag zorgt ervoor dat zender en ontvanger dezefde berichten versturen en deze lezen. Het client server model De client is de computer die informatie vraag aan een andere computer, de server is de computer die hierop antwoord. Servers Een server is een apparaat dat antwoordt op de request van een client maar deze kan ook extra functies bevatten zoals authenticatie of encryptie. Meestal draait er op een server een luisterend achtergrondprocess (deamon genoemd), een server kan meerdere diensten (deamons) aanbieden zoals http, ftp, smtp, Een server kan meerdere client tegelijkertijd voorzien van antwoorden. Een server is een single point of failure (SPoF), als er iets misgaat kan niemand de server nog bereiken. Het peer to peer model In het peer to peer model werkt men niet echt met servers, elke computer is zowel server als client. Iedereen kan communicatie initiëren naar elke andere computer, zo is het netwerk gedecentraliseerd en is het geen SPoF meer. Typisch zijn ook hybride netwerken waarbij servers instaan voor het zoeken naar een client om mee te communiceren en ze dan de rest overlaten aan de computers.

6 Poortnummers De transportlayer zal een poortnummer gebruiken om een service aan te bieden (deamons zijn dus te bereiken via hun poortnummer). Enkele bekende poortnummers: DNS - 53, HTTP - 80, SMTP - 25, POP - 110, DHCP - 67, FTP - 20 en 21. DNS Domain Naming Service Een ip adres is niet gemakkelijk te onthouden, daarom dat we websites een naam geven. Een DNS server zet deze namen om in ip adressen waarmee de browser dan de juiste bestanden van de juiste servers kunnen gaan halen. DNS is een gedecentraliseerd systeem, overal in de wereld staan DNS servers voor toplevel namen (.be.com.nl), deze servers weten alle informatie (hetzij rechtstreeks hetzij via een andere server) van de onder hun liggende namen om te zetten in ip adressen (kuleuven.be facebook.com google.nl). DNS werkt volgens het client server model, maar een client kan zelf gezien worden als service aan de browser. Wanneer een browser een DNS request doet geeft hij dit door aan de interne DNS module. De interne module zal dan kijken of hij de query in zijn cache heeft zitten en direct antwoorden of hij zal de vraag doorsturen naar een gekende DNS server. Een DNS server die een request krijgt zal eerst kijken of hij de query zelf kan oplossen, indien ja zal hij het antwoord terug sturen, indien niet zal hij de client verdersturen door een link te sturen naar een andere DNS server die het mogelijk wel weet. Helemaal bovenaan in de boom structuur van DNS servers staan root servers, deze servers hebben de IP adressen van alle top-level servers (.be.com ). Deze top level servers bevatten links naar de second-level servers die meestal de juiste antwoorden weten, ze bevatten records met ip adres en naam. Een second-level DNS server kan ook het ip adres bevatten naar een third-level DNS server (punten.khleuven.be) enzovoort. In de link kobe.isawesome.kdg.be zouden we dus 4 servers moeten overlopen. Eerst wordt de root server gecontacteerd om de.be server te vinden, deze.be server zal info hebben over.kdg.be enzovoort. HTTP: HyperText Transfer Protocol HTTP heeft 4 belangrijke berichten, GET om een webpagina op te vragen, POST om dingen in te voeren op de server, HEAD om enkel de header op te vragen en PUT om bestanden op de server te zetten. HTTP zelf is niet beveiligd (geencryteerd), HTTPS wel. SMTP en POP POP Post Office Protocol wordt gebruikt om s van de server binnen te halen. SMTP Simple Mail Transfer Protocol wordt gebruikt om mails te verzende. MUA s : Mail Server Agent zijn de programma s zoals Outlook, Gmail, Thunderbird, Op een mailserver draaien 2 services, de Mail Transfer Agent (MTA) om mails te forwarden naar de juist server en de Mail Delivery Agent (MDA) voor het afleveren van de mail naar de clients. Soms bevat een mailserver extra functies zoals anti virus,

7 FTP: File Transfer Protocol FTP zorgt voor de bestandsoverdracht over het netwerk, de deamon op poort 21 initieert de verbinding en zal hierop commando s doorsturen, de daadwerkelijke data van het bestand wordt over een verbinding naar poort 20 gestuurd. DHCP DHCP zorgt voor het dynamisch toekennen van ip adressen aan computers. Het stelt ook andere dingen in zoals default gateaway, dns server, subnetmasker, DHCP leent cleints een ip adres voor een bepaalde tijd, het kan draaien op zeer verschillende machines (routers, isp routers, dhcp servers, ). 4 Transport Layer Het doel van de transportlayer is het segmenteren en herassembleren van data. Ook voegt het een header toe zodat men weet tot welke communicatie het segment behoort. Ook beheert de transportlayer de verbindingen tussen clients en servers. Het identificeert verschillende applicaties door ze elk een uniek poortnummer toe te kennen. De transportlaag is de link tussen de applicaties en de daadwerkelijke versturing op het netwerk. Doel van de transportlaag Enkele vereisten van de transportlaag: Segementen moeten in de juiste volgorde aankomen, er mogen geen segmenten missen, sommige segmenten mogen met een vertraging komen en andere moeten sneller gaan. Rollen van de transporlaag De meeste netwerken hebben een maximale groote van een paket daarom moeten grote bestanden (datastukken) soms worden opgedeeld in kleinere segmenten. Als een andere computer zo een segment aankrijgt is het zijn taak om alle segmenten terug aan elkaar te plakken. Doordat een bestand in verschillende segmenten wordt gekapt kunnen verschillende bestanden tegelijk worden verstuurd, zo kunnen sommige pakketen met een hogere prioriteit eerder worden verstuurd. De transportlaag zal een sessie openzetten tussen de client en de server en zorgt ervoor dat alle pakketen op de juiste moment aankomen in de juiste volgorde. Ook zorgt deze laag ervoor dat het netwerk niet overbelast wordt met pakketjes. De transportlaag houdt een lijst bij van reeds verzonden pakketen en bevestigd als er data aangekomen is zo kunnen beide computers weten wat ze al dan niet opnieuw moeten versturen. Er bestaan 2 belangrijke protocollen in de transportlaag: TCP en UPD. TCP en UDP

8 UDP is de minst betrouwbare van de 2, er wordt geen verbinding opgezet tussen beide hosts en pakketen worden op goed geluk naar de destination gestuurd. Wel zijn er maar 8 bytes overhead. Bij TCP is er wel een verbinding tussen beide hosts, het voorziet de juiste volgorde van berichten en kan pakketen opnieuw versturen indien er iets mis is gegaan. Maar er is meer overhead (20 bytes). Zowel UDP als TCP moeten weten aan welke applicatie ze de data moeten doorsturen, beide werken met poortnummers. Ze sturen zowel de poortnummer van zender als die van de ontvanger mee met het packet. De combinatie van een ip adres met een poortnummer zorgt voor een unieke wijze om de verbinding te identificeren. (vb: :80) Betrouwbaarheid bij TCP Indien men via TCP werkt zal voor elk binnengekomen segment een berichten worden teruggestuurd om te melden dat dat segmenten goed is aangekomen, indien de zender niet binnen de zoveel tijd een bericht krijgt zal het het bericht opnieuw sturen. (Dit bericht noemt men een acknowledgement). UDP, niet te vertrouwen.. #sneakybitch UDP voorziet geen mogelijkheid om bestanden opnieuw te verzenden, het bevat enkel de socket van de zender en ontvanger, applicaties die deze manier gebruiken moeten zelf zien dat alle bestanden juist aankomen. Protocollen op UDP gebaseerd: DNS, DHCP, RIP, SNMP, Ook bij UDP worden bestanden opgedeeld in verschillende segmenten, maar de juiste volgorde kan niet worden gegarandeerd (Oplossen in een laag hoger). 5 Network Layer De netwerklaag voorziet transport van end-to-end over een netwerk. Het heeft verschillende functies: adressering, encapsulatie, decauplatie en routering. Adressering: zorgen dat pakketten een ip adres meekrijgen Encapsulatie: informatie toevoegen voor laag 3 (onder andere source en destination ip). Decapsulatie: de header van het paket halen en de data doorgeven aan de volgende laag. Routing: source en destination zitten niet altijd op hetzelfde netwerk, soms is routing nodig tussen beide. Routing is het selecteren van een pas van source naar destination, vooral bepalen wat de next-hop is. IPv4 IPv4 is een netwerklaag protocol, het is het enigste protocol in deze laag dat berichten over het internet kan versturen. IPv6 is de opvolger hiervan. IP pakketen vervoeren pakketen van de transportlaag (L4). IP heeft een zeer lage overhead, het bevat enkel informatie van source en destination. Het voert geen controle uit of pakketen aankomen of niet.

9 Het is verbindingsloos, het zal geen verbinding opstellen tussen source en destination maar het pakketje gewoon op het net zetten, hierna zal dit zelf zijn weg vinden naar destination. hogere lagen zullen ervoor zorgen dat alle pakketten aankomen. Het los laten van dit pakketje wordt Best effort service genoemt. IP kan werken op zeer verschillende L2 en L1 protocollen. De Package Data Unit (PDU) van de transportlaag wordt ingepakt in een ip packet en er wordt een ip header toegevoegd. Deze encapsulatie trekt zich niets aan van wat er in het ip packet zit. Routers werken op de netwerklaag en ontleden dus alles van L1 tot L3. Netwerken in hosts verdelen Netwerken worden in hosts onderverdeeld voor performantie, veiligheid en gemakkelijk adres management. Performantie: een broadcast zou naar heel de wereld moeten worden gestuurd, beter enkel naar het eigen netwerk. Security: Men kan bepaalde groepen van het internet (netweken van hosts) beveiligen met een paswoord of andere dingen. Adresmanagment: elke computer moet een uniek ip-adres hebben elke computer kan niet al de computers in de hele wereld herkennen, 1 ip adres naar buiten en binnen het netwerk andere ip-adressen. Een ip adres bestaat uit 32 bits en wordt onderverdeelt in 2 delen, het netwerkgedeelte en het hostgedeeldte. Voor hosts binnen hetzelfde netwerk is het netwerkgedeelte gelijk en het host gedeelte binnen het netwerk uniek. Het onderverdelen van een ip adres doen we aan de hand van een subnetmasker, dit is een rij 1-en en 0-en van 32 lang. Het subnetmask waar 1-en staan toont hoe groot het netwerk deel is, waar 0-en staan laat het hostgedeelte zien. Routing, afhandeling van datapakketten Binnen een subnetwerk kunnen host rechtstreeks (dus zonder router) met elkaar communiceren. Indien ze iets naar een ander subnetwerk willen sturen komt er een router aan te pas. De computers in een netwerk bevatten altijd het ip-adres van de defaultgateaway (gateaway == router). Dit is de eerste router die op het netwerk aangesloten is en die is verbonden met andere netwerken. Indien een zender een pakket wilt verzenden kijkt hij of het ip adres binnen het netwerk ligt, zo ja verstuurt hij het rechtstreeks. Ligt het niet binnen het netwerk dan zal hij het pakket versturen naar de default-gateaway, deze zal kijken wat de volgende hop is dat dit pakket moet afleggen. Routers halen pakketten helemaal open tot op laag 3 om te kijken wat het bestemings ip adres is, aan de hand hiervan kan de router kijken of hij het pakket rechtstreeks kan afleveren of dat hij het moet doorsturen naar een andere router. Een router bevat een route tabel met records waarin info staat zoals: naar welk netwerk is dit een route, wat is de next-hop en metriek info (snelheid, kost, lengte, ). Hosts hebben ook een route tabel die gelijkaardig is. De next hop is het apparaat (met ip adres) waar het pakket als volgende naartoe moet (een router of een eindbesteming). Wanneer een pakket aankomt in een router zal de router zijn

10 route lijst afgaan, van zodra er een match gevonden is zal hij het pakketje hierop doorsturen. Packet forwarding is een packet verdersturen, er zijn zoals gezegd 3 mogelijkheden: forwarden naar de next-hop router, forwarden naar de destination of het bericht vernietigen (indien het al te lang op het net zit). Hoe weet een router hoelang een pakket al op het net zit? Een pakket krijgt in het begin (bij creatie) een Time To Live (TTL) mee, elke keer dat het pakket bij een router passeert zal de router deze TTL verminderen met 1 indien de TTL bij een router 0 wordt zal dit pakket vernietigd worden. Elke router moet een next hop hebben voor elke pakket, anders wordt het vernietigd. Het is niet mogelijk om elke router manueel in te stellen, dit zou veel, heel veel werk zijn Daarom zijn er ook routing protocols. Wanneer een router nieuwe informatie ontvangt van een andere router zal hij hierop alle andere routers waarmee hij verbonden is ook informeren over deze informatie, op die manier blijven alle routers up to date. Enkele bekende protocols zijn RIP (Routing Information Protocol), EIGRP en OSPF. Het nadeel van het dynamisch up to date houden is dat routers cpu en geheugen nodig hebben en dat er extra netwerkbelasting komt. Hoe routers routes leren 6 IPv4 7 Datalink Layer 8 Physical Layer

1. inleiding. Dit werk is gelicenseerd onder een Creative Commons Naamsvermelding NietCommercieel GelijkDelen 3.0 Unported licentie

1. inleiding. Dit werk is gelicenseerd onder een Creative Commons Naamsvermelding NietCommercieel GelijkDelen 3.0 Unported licentie 1. inleiding Misschien zonder het te beseffen, maak je dagelijks gebruik van computernetwerken. Of je nu WhatsApp gebruikt om je vrienden een bericht te sturen of Google Chrome om iets op te zoeken, je

Nadere informatie

4IP = Internet Protocol 4Protocol gebruikt op netwerk laag in het internet 4Geen betrouwbaarheid

4IP = Internet Protocol 4Protocol gebruikt op netwerk laag in het internet 4Geen betrouwbaarheid Internet Protocol Telematica Quality Of Service (Netwerk laag) Hoofdstuk 5 4IP = Internet Protocol 4Protocol gebruikt op netwerk laag in het internet 4Geen betrouwbaarheid n Pakketten kunnen verloren raken

Nadere informatie

computernetwerken F. Vonk versie 4 21-11-2015

computernetwerken F. Vonk versie 4 21-11-2015 2015 computernetwerken F. Vonk versie 4 21-11-2015 inhoudsopgave 1. inleiding... - 2-2. datacommunicatie... - 3-3. het TCP/IP model... - 6-4. protocollen... - 8-5. computernetwerken... - 15-6. netwerkapparatuur...

Nadere informatie

Les D-02 Datacommunicatie op Ethernet en Wifi netwerken

Les D-02 Datacommunicatie op Ethernet en Wifi netwerken Les D-02 Datacommunicatie op Ethernet en Wifi netwerken In deze les staan we stil bij datacommunicatie op Ethernet netwerken en Wifi netwerken. 2.1 Wat is datacommunicatie? We spreken van datacommunicatie

Nadere informatie

The OSI Reference Model

The OSI Reference Model Telematica Applicatielaag Hoofdstuk 16, 17 Applicatielaag 4Bevat alle toepassingen die van het netwerk gebruik maken n E-mail n Elektronisch nieuws n WWW n EDI (Electronic Data Interchange) n Napster,

Nadere informatie

LAN, MAN, WAN. Telematica. Schakeltechnieken. Circuitschakeling. 4Wordt vooral gebruikt in het telefoonnetwerk 4Communicatie bestaat uit 3 fasen:

LAN, MAN, WAN. Telematica. Schakeltechnieken. Circuitschakeling. 4Wordt vooral gebruikt in het telefoonnetwerk 4Communicatie bestaat uit 3 fasen: LAN, MAN, WAN Telematica Networking (Netwerk laag) Hoofdstuk 11, 12 Schakeltechnieken 4Circuitschakeling: tussen zender en ontvanger wordt een verbinding gelegd voor de duur van de communicatie 4Pakketschakeling:

Nadere informatie

Computernetwerken Deel 2

Computernetwerken Deel 2 Computernetwerken Deel 2 Beveiliging Firewall: toegang beperken IDS: inbraak detecteren en alarmeren Encryp>e: gegevens verbergen Firewall Waarom? Filteren van pakkeben Wildcard mask: omgekeerd subnetmasker

Nadere informatie

Revisie geschiedenis. [XXTER & KNX via IP]

Revisie geschiedenis. [XXTER & KNX via IP] Revisie geschiedenis [XXTER & KNX via IP] Auteur: Freddy Van Geel Verbinding maken met xxter via internet met de KNX bus, voor programmeren of visualiseren en sturen. Gemakkelijk, maar niet zo eenvoudig!

Nadere informatie

Zelftest Internet concepten en technieken

Zelftest Internet concepten en technieken Zelftest Internet concepten en technieken Document: n0832test.fm 10/02/2010 ABIS Training & Consulting P.O. Box 220 B-3000 Leuven Belgium TRAINING & CONSULTING INTRODUCTIE ZELFTEST INTERNET CONCEPTEN EN

Nadere informatie

Infrastructuur Samengesteld door Leon Wetzel

Infrastructuur Samengesteld door Leon Wetzel Infrastructuur Samengesteld door Leon Wetzel Protocollen Protocol Netwerkprotocollen Een protocol is een stelsel afspraken waarin het formaat en de volgorde van de berichten wordt gedefinieerd die tussen

Nadere informatie

Wat basiskennis... IPv4, is het einde nabij? Applicatie. Sessie. Fysiek

Wat basiskennis... IPv4, is het einde nabij? Applicatie. Sessie. Fysiek Wat basiskennis... TCP/IP model Applicatie Transport Internet Fysiek OSI model Applicatie Presentatie Sessie Transport Netwerk Data Link Fysiek MAC (bv: 90:fb:a6:ae:b3:5a) IPv4 (bv: 127.0.0.1) (R)ARP TCP,

Nadere informatie

Netwerken. 6 januari 2014 David N. Jansen

Netwerken. 6 januari 2014 David N. Jansen Netwerken 6 januari 2014 David N. Jansen Huiswerkopdracht 2 donderdag 9 januari al inleveren! Leerstof voor vandaag. Stallings hoofdst 17 www.williamstallings.com /OS/OS6e.html M17_STAL6329_06_SE_C17.QXD

Nadere informatie

OP6800/ OP6810: C-programmeerbare besturingscontrollers: OP6800-serie.

OP6800/ OP6810: C-programmeerbare besturingscontrollers: OP6800-serie. OP6800/ OP6810: C-programmeerbare besturingscontrollers: OP6800-serie. Besturingscontrollers met operatorinterface uit de OP6800-serie zijn een multifunctioneel concept, waarbij de combinatie van digitale

Nadere informatie

Laten we eens beginnen met de mouwen op te stropen en een netwerk te bouwen.

Laten we eens beginnen met de mouwen op te stropen en een netwerk te bouwen. Practicum Filius In deze proefles gaan we jullie kennis laten maken met computernetwerken. Na afloop van dit practicum heb je een goede basis van waar een netwerk uit kan bestaan, hoe je een netwerk bouwt

Nadere informatie

Communicatienetwerken

Communicatienetwerken Communicatienetwerken Oefeningen 4 : ALGEMEEN (niet voor MTI) Woensdag 2 december 2009 1 VRAAG 1 : MAC/IP adressen toekennen 2 VRAAG 1 : MAC/IP adressen toekennen Scenario Link 1 Link 2 Link 3 Link 4 Link

Nadere informatie

1945, eerste DC. Eigen logo

1945, eerste DC. Eigen logo 1945, eerste DC Eigen logo Doelstelling: Binnen uw computer ruimte verzamelt u diverse informatie over bijvoorbeeld stroomverbruik van uw apparatuur. Via welk netwerk kunt u deze data verwerken. Welk

Nadere informatie

Hoofdstuk 15. Computernetwerken

Hoofdstuk 15. Computernetwerken Hoofdstuk 15 Computernetwerken 1 Figuur 15.1: Bustopologie. Figuur 15.2: Stertopologie. Figuur 15.3: Ringtopologie. Transport layer Network layer Datalink layer Physical layer OSI model 4 3 2 1 TCP IP

Nadere informatie

Gigaset pro VLAN configuratie

Gigaset pro VLAN configuratie Gigaset pro VLAN configuratie Hogere betrouwbaarheid door gebruik van VLAN s. De integratie van spraak en data stelt eisen aan de kwaliteit van de klanten infrastructuur. Er zijn allerlei redenen waarom

Nadere informatie

Inhoud Het netwerk verkennen 1 2 Confi gureren van het IOS 41

Inhoud Het netwerk verkennen 1 2 Confi gureren van het IOS 41 v Inhoud 1 Het netwerk verkennen 1 1.1 Netwerk-resources 1 1.1.1 Netwerken van verschillende grootten 1 1.1.2 Clients en servers 2 1.1.3 Peer-to-peer 3 1.2 LAN s, WAN s en Internet 4 1.2.1 Netwerkcomponenten

Nadere informatie

Presentatie TCP/IP voor LPCB Nederland 20 en 28 juni 2011

Presentatie TCP/IP voor LPCB Nederland 20 en 28 juni 2011 Van Dusseldorp Training Presentatie TCP/IP voor LPCB Nederland 20 en 28 juni 2011 Van Dusseldorp Training Programma 1. Activiteiten Van Dusseldorp Training 2. Alarmcommunicatie algemeen 3. LAN-WAN 4. Toegangsnetwerken

Nadere informatie

Part 17-A INTERNET: basisbegrippen techniek & beveiliging

Part 17-A INTERNET: basisbegrippen techniek & beveiliging Part 17-A INTERNET: basisbegrippen techniek & beveiliging Fridoline van Binsbergen Stierum KPN AUDIT vrije Universiteit amsterdam 7 April 2003 File 17-A Internet techniek & beveiliging 2003 Programma PROGRAMMA

Nadere informatie

Datacommunicatie Computercommunicatie

Datacommunicatie Computercommunicatie Datacommunicatie Computercommunicatie ir. Patrick Colleman Inhoud Afkortingen Voorwoord 1 Hoofdstuk 1: Inleiding tot de lokale netwerken 1 1.1 Definitie en ontwerpdoelstellingen. 3 1.2 Voordelen van lokale

Nadere informatie

Hoofdstuk 15. Computernetwerken

Hoofdstuk 15. Computernetwerken Hoofdstuk 15 Computernetwerken 1 Figuur 15.1 Bustopologie Figuur 15.2 Stertopologie Figuur 15.3 Ringtopologie isolatie kern afscherming Figuur 15.4 Coaxkabel Figuur 15.5 Tweeaderige UTP Coating Core Cladding

Nadere informatie

OSI-model. Mogelijke toepassingen van netwerken. Protocollen. Eenvoudig MS-DOS netwerk (LAN) Novell, IPX / SPX. Applicatie laag.

OSI-model. Mogelijke toepassingen van netwerken. Protocollen. Eenvoudig MS-DOS netwerk (LAN) Novell, IPX / SPX. Applicatie laag. 5.1 5.2 OSI-model Applicatie laag Presentatie laag Sessie laag Transport laag Netwerk afhankelijk Netwerk laag Datalink laag Fysieke laag 5.3 5.4 Mogelijke toepassingen van netwerken Protocollen Fileserver-systems

Nadere informatie

Aan de slag met DNS Jeroen van Herwaarden, Robbert-Jan van Nugteren en Yannick Geerlings 19-3-2010

Aan de slag met DNS Jeroen van Herwaarden, Robbert-Jan van Nugteren en Yannick Geerlings 19-3-2010 Aan de slag met DNS Jeroen van Herwaarden, Robbert-Jan van Nugteren en Yannick Geerlings 19-3-2010 Inhoud Hoofdstuk 1 Inleiding... 3 Hoofdstuk 2 Algemene informatie over DNS... 4 Hoofdstuk 3 Verschillende

Nadere informatie

Webrelais IPIO-4A8I-M

Webrelais IPIO-4A8I-M Webrelais IPIO-4A8I-M Met 4 analoge inputs 0-10V / 0-20mA Specificatie 4 analoge Inputs 0-10V / 0-20mA 8 Opto input 0-12V of potentiaalvrij maakkontakt. (geen 230V input) (kan gebruikt worden voor oa Manuaal

Nadere informatie

Tentamen Telematica Systemen en Toepassingen (261000) 3 november 2010, 8.45 12.15

Tentamen Telematica Systemen en Toepassingen (261000) 3 november 2010, 8.45 12.15 Page 1 of 14 Naam Initialen Studentnummer Studierichting Tentamen Telematica Systemen en Toepassingen (261000) 3 november 2010, 8.45 12.15 Opmerkingen: Alleen 1 dubbelzijdig blad met aantekeningen / samenvatting

Nadere informatie

Practicum Netwerken CISCO: Deel 1. Philippe Dellaert

Practicum Netwerken CISCO: Deel 1. Philippe Dellaert Practicum Netwerken CISCO: Deel 1 Philippe Dellaert 17-03-2007 Hoofdstuk 1 Inleiding Dit is de oplossing die ik heb samen gesteld voor het eerste practicum van het vak Computernetwerken met de CISCO routers.

Nadere informatie

Communications and Networking: An Introduction

Communications and Networking: An Introduction Communications and Networking: An Introduction Hoofdstuk 7 Internet Application Layer Protocols 1. a) Op het moment van schrijven:.eu (Europese Unie). b) B.v.:.au (Australië),.at (Oostenrijk > Austria)

Nadere informatie

IPv6 @ NGN. Wageningen, 30 oktober 2008. Iljitsch van Beijnum

IPv6 @ NGN. Wageningen, 30 oktober 2008. Iljitsch van Beijnum IPv6 @ NGN Wageningen, 30 oktober 2008 Iljitsch van Beijnum Blok 3+4: Routering & adressering When is the tube empty? HD ratio: in hierarchical system never possible to use every single address: HD = log(addresses

Nadere informatie

DEEL II. Teletechniek

DEEL II. Teletechniek Standaardbestek 270 DEEL II Hoofdstuk 48 Teletechniek Deel II Hoofdstuk 48 - Teletechniek INHOUDSTAFEL 1 HET GEBRUIK VAN HET IP TELEMATICANETWERK... 1 1.1 Inleiding... 1 1.2 Algemeen... 1 1.3 Verantwoordelijkheden

Nadere informatie

Met 32 ingangen potentiaal vrij Input 1 t/m Input 32

Met 32 ingangen potentiaal vrij Input 1 t/m Input 32 Webrelais IPIO-32I-M Met 32 ingangen potentiaal vrij Input 1 t/m Input 32 Algemene informatie Configuratie versie 8.0 DHCP/STATIC Wanneer u de 12V= en de Netwerkkabel heeft aangesloten zal het moduul een

Nadere informatie

voorbeeldexamen Network and Datacommunication Foundation editie maart 2008 inhoud 2 inleiding 3 voorbeeldexamen 9 antwoordindicatie 19 beoordeling NDF

voorbeeldexamen Network and Datacommunication Foundation editie maart 2008 inhoud 2 inleiding 3 voorbeeldexamen 9 antwoordindicatie 19 beoordeling NDF voorbeeldexamen NDF Network and Datacommunication Foundation editie maart 2008 inhoud 2 inleiding 3 voorbeeldexamen 9 antwoordindicatie 19 beoordeling EXIN Hét exameninstituut voor ICT ers Janssoenborch,

Nadere informatie

Aandachtspunten voor installatie suse in vmware server

Aandachtspunten voor installatie suse in vmware server Aandachtspunten voor installatie suse in vmware server Voorbereiden van vware virtueel machine: 1. Select linux Suse linux 2. Maak disksize 5Gb Denk er als je virtual machine wilt draaien op FAT32 vink

Nadere informatie

Onder het menu LAN General Setup kunt Settings wijzigen die te maken hebben met de DHCP en TCP/IP instelling voor het LAN segment (interne netwerk).

Onder het menu LAN General Setup kunt Settings wijzigen die te maken hebben met de DHCP en TCP/IP instelling voor het LAN segment (interne netwerk). LAN General Setup LAN General Setup Onder het menu LAN General Setup kunt Settings wijzigen die te maken hebben met de DHCP en TCP/IP instelling voor het LAN segment (interne netwerk). Hieronder ziet u

Nadere informatie

De volgende MTA s installeren in een groepje van 4 studenten: Onderzoek van vorig jaar naar gebruikte mail software evalueren.

De volgende MTA s installeren in een groepje van 4 studenten: Onderzoek van vorig jaar naar gebruikte mail software evalueren. Hoofdstuk 4 Mail Transfer Agents Email is een van de belangrijkste services die je als systeembeheer voor je gebruikers moet verzorgen. Als er geen mail verstuurd of ontvangen kan worden, kunnen de gebruikers

Nadere informatie

4Logical Link Control: 4Medium Access Control

4Logical Link Control: 4Medium Access Control Opdeling Datalink Laag Telematica LANs Hoofdstuk 15 4Logical Link Control: n Error handling n Flow Control 4Medium Access Control: n Framing n Access Control n Addressing LLC en MAC sublagen MAC 4Medium

Nadere informatie

256Kb (Standaard) Geen. 1 M ohm, 12- bit resolutie, ±10 VDC, Sampling-rate 4,3 KHz. Vier 12-bit resolutie, 0-10 V DC, update rate 10 KHz

256Kb (Standaard) Geen. 1 M ohm, 12- bit resolutie, ±10 VDC, Sampling-rate 4,3 KHz. Vier 12-bit resolutie, 0-10 V DC, update rate 10 KHz Nummer 6. C-programmeerbare besturingscontrollers met veel digitale en analoge in- en uitgangen, div. seriële poorten, Ethernet poort optie, display/keypad optie, etc. : BL2100-serie. De besturingscontrollers

Nadere informatie

Webrelais IPIO-32R-M-v8.0 Compacte modul met 32 Relais Outputs.

Webrelais IPIO-32R-M-v8.0 Compacte modul met 32 Relais Outputs. Webrelais IPIO-32R-M-v8.0 Compacte modul met 32 Relais Outputs. Algemene informatie Configuratie versie 8.0 DHCP / STATIC Wanneer u de 12V= en de Netwerkkabel heeft aangesloten zal het moduul een IP-adres,

Nadere informatie

Installatie & Configuratiehandleiding. Socket Server. OpenAT applicatie

Installatie & Configuratiehandleiding. Socket Server. OpenAT applicatie Installatie & Configuratiehandleiding Socket Server OpenAT applicatie 2009 / 05 / 29 2 ! OPGEPAST! GEVAAR VOOR ELECTRISCHE SCHOKKEN BIJ VERWIJDERING BESCHERMEND DEKSEL VAN INDUBOX GSM IV ONDERHOUD ENKEL

Nadere informatie

NAT (Network Address Translation)

NAT (Network Address Translation) Technical Note #019 Auteur: Olaf Suchorski Gemaakt op: 11 juli 2000 Bijgewerkt op: 11 juli 2000 NAT (Network Address Translation) In deze Technical Note worden de meest voorkomende situaties met NAT doorgelicht.

Nadere informatie

Les D-03 Internet. 2011, David Lans

Les D-03 Internet. 2011, David Lans Les D-03 Internet In deze les staan we stil bij internet. Het gebruik van internet met al haar mogelijkheden is niet meer weg te denken in ons dagelijks leven. We verzamelen informatie, leren, communiceren

Nadere informatie

1 "log-file": "/var/log/pilight.log" 2 "log-file": "c:/pilight/pilight.log"

1 log-file: /var/log/pilight.log 2 log-file: c:/pilight/pilight.log Instellingen Instellingen...1 Introductie...2 Basis...2 port...2 standalone...2 pid-file...2 log-file...2 log-level...2 whitelist...3 stats-enable...3 watchdog-enable...3 Module paden...4 action-root...4

Nadere informatie

Telenet Home Gateway. Instellingen, portforwarding. Instellen van de Home Gateway Docsis 3.0 Telenet met verbinding naar eigen router.

Telenet Home Gateway. Instellingen, portforwarding. Instellen van de Home Gateway Docsis 3.0 Telenet met verbinding naar eigen router. Telenet Home Gateway Instellingen, portforwarding Instellen van de Home Gateway Docsis 3.0 Telenet met verbinding naar eigen router. Ignace 31-1-2011 Home Gateway Telenet... 3 Aanpassing thuisrouter...

Nadere informatie

Hoe werkt een thuisnetwerk

Hoe werkt een thuisnetwerk Hoe werkt een thuisnetwerk Als je thuis met meer dan één PC werkt zal je vroeg of laat de behoefte hebben om data van de ene PC naar de andere PC over te brengen. Maar de meeste gebruikers willen het Internet

Nadere informatie

Veilig e-mailen. Waarom e-mailen via een beveiligde verbinding? U vertrouwt de verbinding met de e-mailserver van InterNLnet niet

Veilig e-mailen. Waarom e-mailen via een beveiligde verbinding? U vertrouwt de verbinding met de e-mailserver van InterNLnet niet Veilig e-mailen E-mail heeft zich inmiddels ruimschoots bewezen als communicatiemiddel. Het is een snelle en goedkope manier om met anderen waar ook ter wereld te communiceren. Als gevolg hiervan vindt

Nadere informatie

High Availability Services

High Availability Services High Availability Services Arjan Dekker en Remco Hobo 06-07-2005 Inhoud in 20 seconden Uitleg High Availability Proprietary en Open source systemen Ons project Conclusie 1 Wat is HA? High Availability

Nadere informatie

Security bij de European Registry for Internet Domain Names

Security bij de European Registry for Internet Domain Names Security bij de European Registry for Internet Domain Names Peter Janssen Technical Manager EURid vzw/asbl Computable Security Seminar 25/09/2008 Wie is EURid? Not for profit organisatie Naar Belgische

Nadere informatie

Central Station. Handleiding e-mail configuratie Exchange / Central Station

Central Station. Handleiding e-mail configuratie Exchange / Central Station Central Station Handleiding e-mail configuratie Exchange / Central Station Versie 1.0, september 2011 Inhoudsopgave 1 Inleiding... 3 1.1 Doel van de handleiding... 3 1.2 Afkortingen... 3 1.3 Meer informatie...

Nadere informatie

Met 4 temperatuur meetingangen voor sensor DS18x20

Met 4 temperatuur meetingangen voor sensor DS18x20 Webrelais IPIO-4R4I4T Met 4 temperatuur meetingangen voor sensor DS18x20 Algemene informatie Configuratie versie 8.0 DHCP/STATIC Wanneer u de 12V= en de Netwerkkabel heeft aangesloten zal het moduul een

Nadere informatie

we secure YOUR network Versleuteling voice en data verkeer voor optimale beveiliging verbindingen

we secure YOUR network Versleuteling voice en data verkeer voor optimale beveiliging verbindingen we secure YOUR network Versleuteling voice en data verkeer voor optimale beveiliging verbindingen 2connect-IT informatiedag 2012 Agenda Introductie Mobiele communicatie Combinatie met 2connect-IT Introductie

Nadere informatie

Je eigen Mailserver. Evert Mouw 2007-11-16. StuVa 2007 - Je eigen Mailserver 1 / 16

Je eigen Mailserver. Evert Mouw 2007-11-16. StuVa 2007 - Je eigen Mailserver 1 / 16 Je eigen Mailserver Evert Mouw 2007-11-16 StuVa 2007 - Je eigen Mailserver 1 / 16 Je wilt overal bij je mail kunnen, dus op je eigen PC opslaan is onhandig. Maar is dat voldoende reden om al je bij gmail,

Nadere informatie

Module VIII - DNS. Stefan Flipkens - Cursus: Internet - Intranet (2004-2005)

Module VIII - DNS. Stefan Flipkens - Cursus: Internet - Intranet (2004-2005) Module VIII - DNS Wanneer we de url van een webpagina ingeven in de adresbalk van onze browser dan moet ons computersysteem weten op welk IP adres de webpagina te vinden is. DNS servers helpen ons computersysteem

Nadere informatie

Optibel Breedband Telefonie Installatie- en Gebruikershandleiding SPA-2102

Optibel Breedband Telefonie Installatie- en Gebruikershandleiding SPA-2102 Optibel Breedband Telefonie Installatie- en Gebruikershandleiding SPA-2102 Gefeliciteerd met uw keuze voor Optibel telefonie. We hopen dat u tevreden zult zijn met onze service en zien er naar uit de komende

Nadere informatie

Wat is internet? Hüseyin Uçar 3B

Wat is internet? Hüseyin Uçar 3B Wat is internet? Hüseyin Uçar 3B Internet is een netwerk dat bestaat uit computer netwerken over het algemeen alleen beschikbaar binnen een organisatie of gebouw. T r i v i u m c o l l e g e Wat is Internet?

Nadere informatie

Tentamen Telematica Systemen en Toepassingen (261000) 7 november 2007, 9.00 12.30

Tentamen Telematica Systemen en Toepassingen (261000) 7 november 2007, 9.00 12.30 Page 1 of 12 Naam Initialen Studentnummer Studierichting Tentamen Telematica Systemen en Toepassingen (261000) 7 november 2007, 9.00 12.30 Opmerkingen: Alleen 1 dubbelzijdig blad met aantekeningen / samenvatting

Nadere informatie

Aan de slag met het e-mailadres van uw nieuwe Website

Aan de slag met het e-mailadres van uw nieuwe Website Aan de slag met het e-mailadres van uw nieuwe Website Handleiding Inhoud 03 Basisinformatie e-mail 04 E-mailprogramma's 07 SMTP controleren als u geen e-mails kunt versturen 10 Veranderen van SMTP-poort

Nadere informatie

Firewallpolicy VICnet/SPITS

Firewallpolicy VICnet/SPITS Ministerie van Verkeer en Waterstaat opq Rijkswaterstaat Firewallpolicy VICnet/SPITS 16 Februari 2005 Eindverantwoordelijkheid Goedgekeurd Naam Datum Paraaf Security Manager SPITS E.A. van Buuren Geaccepteerd

Nadere informatie

ipact Installatiehandleiding CopperJet 816-2P / 1616-2P Router

ipact Installatiehandleiding CopperJet 816-2P / 1616-2P Router ipact Installatiehandleiding CopperJet 816-2P / 1616-2P Router Stap 1: Het instellen van uw computer Instellen netwerkkaart om de modem te kunnen bereiken: Windows 98/ME: Ga naar Start Instellingen Configuratiescherm

Nadere informatie

B-Logicx op het computernetwerk voor Mac gebruikers

B-Logicx op het computernetwerk voor Mac gebruikers Automatisatie voor uw woning of KMO B-Logicx op het computernetwerk voor Mac gebruikers www.b-logicx.be IG_Netwerk_MAC_NL Okt 2013 Inhoudstabel Voorwoord Stappenplan Router of switch? p4 p5 p6 Verklarende

Nadere informatie

Uitwerking 1 Netwerken, toets 3 (INFONW) 31 januari 2005

Uitwerking 1 Netwerken, toets 3 (INFONW) 31 januari 2005 Informatica Instituut, Faculteit Wiskunde en Informatica, UU. In elektronische vorm beschikbaar gemaakt door de TBC van A Eskwadraat. Het college INFONW werd in 2004/2005 gegeven door Piet van Oostrum.

Nadere informatie

1 Wat is Dns? 2 Logische Structuur van DNS. 3 Fysische structuur van DNS. 4 Records. 5 Hoe werkt nu DNS. 6 DNS in windows 2008

1 Wat is Dns? 2 Logische Structuur van DNS. 3 Fysische structuur van DNS. 4 Records. 5 Hoe werkt nu DNS. 6 DNS in windows 2008 Deel 5 DNS 1 Wat is Dns? 2 Logische Structuur van DNS 3 Fysische structuur van DNS 4 Records 5 Hoe werkt nu DNS 6 DNS in windows 2008 We hebben allemaal een adres. Huppeldepupstraat 25 1111 Oostrozebeke

Nadere informatie

Vigor 2860 serie Multi PVC/EVC - RoutIT

Vigor 2860 serie Multi PVC/EVC - RoutIT Vigor 2860 serie Multi PVC/EVC - RoutIT PPPoA en NAT + PPPoA en routing RoutIT maakt gebruik van 2 keer PPPoA, waarbij de eerste PPPoA wordt gebruikt voor NAT en de tweede PPPoA wordt toegepast voor routing.

Nadere informatie

Werken zonder zorgen met uw ICT bij u op locatie

Werken zonder zorgen met uw ICT bij u op locatie Werken zonder zorgen met uw ICT bij u op locatie Naast de mogelijkheden om uw programmatuur en gegevens bij Drie-O via Evy 2.0 in de cloud te hosten hebt u ook de mogelijkheid om uw ICT omgeving bij u

Nadere informatie

S u b n e t t e n. t h e t r u e s t o r y 1100 0000. 1010 1000. 0000 0001. 0000 0001 1111 1111. 1111 1111. 1111 1111. 0000 0000.

S u b n e t t e n. t h e t r u e s t o r y 1100 0000. 1010 1000. 0000 0001. 0000 0001 1111 1111. 1111 1111. 1111 1111. 0000 0000. S u b n e t t e n t h e t r u e s t o r y 1100 0000. 1010 1000. 0000 0001. 0000 0001 1111 1111. 1111 1111. 1111 1111. 0000 0000 Part 1 Inhoud Wat is een subnet?... 2 Waarom?... 3 Het begin.... 3 Een voorbeeld...

Nadere informatie

Basis communicatie netwerk

Basis communicatie netwerk Basis communicatie netwerk In het Hypotheken Data Netwerk communiceert een tussenpersoon direct met een maatschappij. De tussenpersoon gebruikt hiervoor het pakket HDN Basic. De maatschappij gebruikt het

Nadere informatie

b-logicx handleiding INHOUDSOPGAVE Toegang op afstand via extern IPadres UG_NoIP.pdf

b-logicx handleiding INHOUDSOPGAVE Toegang op afstand via extern IPadres UG_NoIP.pdf Toegang op afstand via extern IPadres INHOUDSOPGAVE 1. Inleiding 2 2. Werking 3 2.1 Systeemvereisten 3 2.2 Werkwijze 3 3. DNS Service 4 3.1 No-IP aanmelden en registreren 4 3.2 Software 5 4. Routeren van

Nadere informatie

voorbeeldvragen Informatietechnologie Foundation ITF.NL editie april 2011 inhoud inleiding 2 voorbeeldexamen 3 antwoordindicatie 8 evaluatie 19

voorbeeldvragen Informatietechnologie Foundation ITF.NL editie april 2011 inhoud inleiding 2 voorbeeldexamen 3 antwoordindicatie 8 evaluatie 19 voorbeeldvragen Informatietechnologie Foundation ITF.NL editie april 2011 inhoud inleiding 2 voorbeeldexamen 3 antwoordindicatie 8 evaluatie 19 EXIN Hét exameninstituut voor ICT ers Janssoenborch, Hoog

Nadere informatie

IP/LAN dienst Aansluitpolicy VICnet/SPITS

IP/LAN dienst Aansluitpolicy VICnet/SPITS Ministerie van Verkeer en Waterstaat opq Rijkswaterstaat IP/LAN dienst Aansluitpolicy VICnet/SPITS 15 februari 2005 Eindverantwoordelijkheid Goedgekeurd Naam Datum Paraaf Security Manager SPITS E.A. van

Nadere informatie

Transport Layer Security. Presentatie Security Tom Rijnbeek

Transport Layer Security. Presentatie Security Tom Rijnbeek Transport Layer Security Presentatie Security Tom Rijnbeek World Wide Web Eerste webpagina: 30 april 1993 Tegenwoordig: E-mail Internetbankieren Overheidszaken (DigiD) World Wide Web Probleem: World Wide

Nadere informatie

Computerarchitectuur en netwerken. TCP congestion control Netwerklaag

Computerarchitectuur en netwerken. TCP congestion control Netwerklaag Computerarchitectuur en netwerken 10 TCP congestion control Netwerklaag Lennart Herlaar 6 oktober 2015 Inhoud Congestiebeheer TCP congestiebeheer Netwerk laag principes van de netwerklaag IP adressen IP

Nadere informatie

HANDLEIDING Proxyinstellingen Windows OS Macintosh OS Linux OS

HANDLEIDING Proxyinstellingen Windows OS Macintosh OS Linux OS blad: 1 van 5 Inhoudsopgave Blad 1 UITEENZETTING...1 2 WINDOWS OS INTERNET & NETWERKEN - BROWSERS...1 3 WINDOWS OS BEVEILIGING - ANTISPYWARE & ANTIVIRUS...2 4 MACINTOSH OS INTERNET & NETWERKEN - BROWSERS...3

Nadere informatie

INLEIDING: THEMA, DOELSTELLINGEN en ORGANISATIE

INLEIDING: THEMA, DOELSTELLINGEN en ORGANISATIE Draadloos WiFi Mijn eigen thuisnetwerk leren configureren en beveiligen Handleiding-syllabus. INLEIDING: THEMA, DOELSTELLINGEN en ORGANISATIE Thema: Een draadloze verbinding met WiFi In deze handleiding

Nadere informatie

E-mail, SMTP, TLS & S/MIME

E-mail, SMTP, TLS & S/MIME E-mail, SMTP, TLS & S/MIME Inhoudsopgave Inhoudsopgave... 2 1. Inleiding... 3 1.1. E-mail via het internet... 3 2. E-mail transport... 4 2.1. Kwetsbaarheden van het e-mail transport via het internet...

Nadere informatie

IP & Filtering. philip@pub.telenet.be

IP & Filtering. philip@pub.telenet.be IP & Filtering philip@pub.telenet.be Inleiding Wie ben ik en waar hou ik me mee bezig? Un*x hacker, uitgesproken voorkeur voor BSD varianten Paranoide security freak Ervaring als systems en network administrator

Nadere informatie

Taxis Pitane. Transporter. Censys BV Eindhoven

Taxis Pitane. Transporter. Censys BV Eindhoven Taxis Pitane Transporter Censys BV Eindhoven Inhoud Communicatie, ongeacht software pakket dat u gebruikt... 3 Kenmerken van de communicatie software... 3 Ontwikkelomgeving... 4 Installatie van de software...

Nadere informatie

Vigor 2850 serie Dual PPPoA/PVC - RoutIT

Vigor 2850 serie Dual PPPoA/PVC - RoutIT Vigor 2850 serie Dual PPPoA/PVC - RoutIT PPPoA en NAT + PPPoA en routing RoutIT maakt gebruik van 2 keer PPPoA, waarbij de eerste PPPoA wordt gebruikt voor NAT en de tweede PPPoA wordt toegepast voor routing.

Nadere informatie

DJANAH, EEN TOTAL CONVERSATION VIDEO TELEFOON IN DE WEB BROWSER TECHNISCHE EISEN VOOR TOLK OP AFSTAND OP LOCATIE, NETWERK EN COMPUTERS

DJANAH, EEN TOTAL CONVERSATION VIDEO TELEFOON IN DE WEB BROWSER TECHNISCHE EISEN VOOR TOLK OP AFSTAND OP LOCATIE, NETWERK EN COMPUTERS DJANAH, EEN TOTAL CONVERSATION VIDEO TELEFOON IN DE WEB BROWSER TECHNISCHE EISEN VOOR TOLK OP AFSTAND OP LOCATIE, NETWERK EN COMPUTERS V.0 Arnoud van Wijk arnoud@greengiraffe.nl INTRODUCTIE INTERNET EISEN

Nadere informatie

Internet: geschiedenis organisatie werking zoekmachines. Vakdidactiek informatica : praktijkgerichte seminaries

Internet: geschiedenis organisatie werking zoekmachines. Vakdidactiek informatica : praktijkgerichte seminaries Faculteit Psychologische en Pedagogische Wetenschappen ACADEMISCHE INITIËLE LERARENOPLEIDING Academiejaar 2001-2002 Vakdidactiek informatica : praktijkgerichte seminaries Lesgevers : Prof. A. Hoogewijs

Nadere informatie

Voorbeeld. SMTP relaydienst uitschakelen Microsoft Exchange 2007/2010

Voorbeeld. SMTP relaydienst uitschakelen Microsoft Exchange 2007/2010 Voorbeeld SMTP relaydienst uitschakelen Microsoft Exchange 2007/2010 Voorbeeld STMP relaydienst uitschakelen Microsoft Exchange 2007/2010 In dit document treft u een instructie voor het uitschakelen van

Nadere informatie

Configureren van de Wireless Breedband Router.

Configureren van de Wireless Breedband Router. Configureren van de Wireless Breedband Router. 1.1 Opstarten en Inloggen Activeer uw browser en de-activeer de proxy of voeg het IP-adres van dit product toe aan de uitzonderingen. Voer vervolgens het

Nadere informatie

Thinking of development

Thinking of development Thinking of development Netwerken en APIs Arjan Scherpenisse HKU / Miraclethings Thinking of Development, semester II 2012/2013 Agenda voor vandaag Netwerken Protocollen API's Opdracht Thinking of Development,

Nadere informatie

Basis communicatie netwerk

Basis communicatie netwerk Basis communicatie netwerk In het Hypotheken Data Netwerk communiceert een tussenpersoon direct met een maatschappij. De tussenpersoon gebruikt hiervoor het pakket HDN Client. De maatschappij gebruikt

Nadere informatie

Zelftest Informatica-terminologie

Zelftest Informatica-terminologie Zelftest Informatica-terminologie Document: n0947test.fm 01/07/2015 ABIS Training & Consulting P.O. Box 220 B-3000 Leuven Belgium TRAINING & CONSULTING INTRODUCTIE Deze test is een zelf-test, waarmee u

Nadere informatie

Webrelais IPIO-8R8I-8TSX v7.x

Webrelais IPIO-8R8I-8TSX v7.x Webrelais IPIO-8R8I-8TSX v7.x Met 8 schakelklokken 5-250V~ (max 3 ampere induktief ) Specificatie 8 Relais Output 5A-250V~ (max 3 ampere induktief ) 8 Opto input 0-12V of potentiaalvrij maakkontakt. (geen

Nadere informatie

Welkom. De fysieke beveiliging van uw industriële netwerk. Sjoerd Hakstege van Eekhout Network & Security Specialist Phoenix Contact B.V.

Welkom. De fysieke beveiliging van uw industriële netwerk. Sjoerd Hakstege van Eekhout Network & Security Specialist Phoenix Contact B.V. Welkom De fysieke beveiliging van uw industriële netwerk Sjoerd Hakstege van Eekhout Network & Security Specialist Phoenix Contact B.V. In-Depth Security = meerdere lagen Security Aanpak 1. Fysieke beveiliging

Nadere informatie

Infosessie Systeembeheerders. 26 juni 2002. VPN aan de KULeuven

Infosessie Systeembeheerders. 26 juni 2002. VPN aan de KULeuven Infosessie Systeembeheerders VPN aan de KULeuven Doel (1) vertrouwelijke informatie ter beschikking stellen van 'KUL-vreemde' netwerken thuiswerkers mobiele gebruikers externe contracten kotnet constante

Nadere informatie

VoIP Netwerking Configuratie Gids. Vox Davo VoIP Netwerking Configuratie Gids

VoIP Netwerking Configuratie Gids. Vox Davo VoIP Netwerking Configuratie Gids VoIP Netwerking Configuratie Gids Vox Davo VoIP Netwerking Configuratie Gids 1 VoIP Netwerking Configuratie gids Specificaties kunnen wijzigen zonder voorgaande. DM-983 NL Draft 2 VoIP Netwerking Configuratie

Nadere informatie

Modem en Codec. Telematica. Amplitude-modulatie. Frequentie-modulatie. Soorten modems. Fase-modulatie

Modem en Codec. Telematica. Amplitude-modulatie. Frequentie-modulatie. Soorten modems. Fase-modulatie Modem en Codec Telematica Data Transmissie (Fysieke laag) Hoofdstuk 6 t/m 8 Een modem gebruikt analoge signalen om digitale signalen te versturen Een codec gebruikt digitale signalen om analoge signalen

Nadere informatie

DMX512 over Ethernet (2)

DMX512 over Ethernet (2) DMX512 over Ethernet (2) In het tweede deel van deze serie gaan we dieper in op ethernet. Eerst de hardware, dan de adressering. Het deel over de adressering heeft een hoog ICT-gehalte. Maar weten hoe

Nadere informatie

Temperatuur logger synchronisatie

Temperatuur logger synchronisatie Temperatuur logger synchronisatie Juni 10, 2010 1 / 7 Temperatuur logger synchronisatie Introductie Twee of meerdere ontvangers van het Multilogger systeem kunnen met de temperature logger synchronisatie

Nadere informatie

Optibel Breedband Telefonie Installatie- en Gebruikershandleiding

Optibel Breedband Telefonie Installatie- en Gebruikershandleiding Optibel Breedband Telefonie Installatie- en Gebruikershandleiding SPA-2000 Gefeliciteerd met uw keuze voor Optibel telefonie. We hopen dat u tevreden zult zijn met onze service en zien er naar uit de komende

Nadere informatie

http://www.playgarden.com/ Hoofdstuk 1: Inleiding 7

http://www.playgarden.com/ Hoofdstuk 1: Inleiding 7 http://www.playgarden.com/ Hoofdstuk 1: Inleiding 7 1. Inleiding Je kan er vandaag niet meer langs kijken. Het internet bestaat, en dat zal geweten zijn. Je hoort in het nieuws iets over een virus dat

Nadere informatie

EnGenius/Senao ECB/SCB-8610S HANDLEIDING Firmware 1.9.8.02

EnGenius/Senao ECB/SCB-8610S HANDLEIDING Firmware 1.9.8.02 EnGenius/Senao ECB/SCB-8610S HANDLEIDING Firmware 1.9.8.02 1 Inhoudsopgave: Stap 1.1: IP-adres veranderen met Windows Vista 3 Stap 1.2: IP-adres veranderen met Windows XP 6 Stap 2: De EnGenius ECB/SCB-8610S

Nadere informatie

1. Introductie netwerken

1. Introductie netwerken 13 1. Introductie netwerken Een netwerk is simpel gezegd een verzameling computers die met elkaar verbonden zijn. De realiteit is wat complexer, omdat de computers met elkaar verbonden zijn met behulp

Nadere informatie

Installatie How-to Kodak Scanstation 100 t.b.v. Factuurscanning TBlox

Installatie How-to Kodak Scanstation 100 t.b.v. Factuurscanning TBlox Installatie How-to Kodak Scanstation 100 t.b.v. Factuurscanning TBlox Introductie Het Kodak Scan Station 100 welke gebruikt wordt t.b.v. TBlox factuurscanning is een zelfstandige oplossing, waarvoor geen

Nadere informatie

Goedkope DSL aansluitingen hebben voor de bewaking op afstand een belangrijk nadeel:

Goedkope DSL aansluitingen hebben voor de bewaking op afstand een belangrijk nadeel: Wereldwijd beelden beschikbaar Kosteloze service Goedkope DSL aansluitingen hebben voor de bewaking op afstand een belangrijk nadeel: Wisselende IP adressen. Alleen via een dynamische nameserver kunt u

Nadere informatie

Handleiding DSL Access Versatel

Handleiding DSL Access Versatel Handleiding DSL Access Versatel INHOUDSOPGAVE 1. 1.1. INSTALLATIE...3 Installatie door monteur...3 1.2. Doe-het-zelf installatie...3 1.2.1 Het doe-het-zelf pakket... 3 1.2.2 Installatie splitter... 4 1.2.3

Nadere informatie