7.1 Slavenhandel en abolitionisme.

Save this PDF as:
 WORD  PNG  TXT  JPG

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "7.1 Slavenhandel en abolitionisme."

Transcriptie

1 7.1 Slavenhandel en abolitionisme. Hieronder treffen jullie een aantal bronnen aan die betrekking hebben op de kwestie van zwarte Piet. Lees en bekijk de bronnen goed en probeer een antwoord te geven op de gestelde vragen.

2 Dame, geflankeerd door een blanke bediende en een zwarte negerpage, geschilderd door Egion van der neer in 1680 Gravure uit Een swarte moor wast de voeten van een vrouw. Foto verhuurbedrijf kostuums voor Zwarte Piet met roe. De negerpage in de 17 e eeuwse schilderkunst. Een schoorsteenveger Zwarte Piet (foto 2015) met kroeshaar en creolen.

3 Vraag 1. In welke tijd en hoe ontstond de knecht van Sinterklaas, de Zwarte Piet die we tot voor kort kenden? Vraag 2. De schrijver Jan Schenkman was een kind van zijn tijd. De tijd waarin hij leefde zal zeker van invloed zijn geweest op zijn verhaal over de goedheiligman en zijn knecht. Zoek in de bronnen naar zaken uit de 1 e helft van de 19 e eeuw die waarschijnlijk van invloed zijn geweest op zijn verhaal. Vraag 3. Leef je in in de gedachten van de tegenstanders van Zwarte piet. Bedenk met behulp van de bronnen een aantal argumenten waarom zij vinden dat Zwarte Piet en racisme wel degelijk iets met elkaar gemeen hebben. Vraag 4: Bekijk de krantenkoppen over moderne slavernij hieronder. Welk motief kun je bedenken voor deze vorm van moderne slavernij?

4 Vraag 5. WAAROM? Welke overeenkomst zou je kunnen zien tussen het handelen van Jose Janssen en het ontstaan van de trans-atlantische slavenhandel? Vraag 6. Bekijk de cijfers in de tabel hieronder. 6a. Hoeveel slaven zijn er in de periode van de trans-atlantische slavenhandel ( ) verscheept? 6b. Wanneer was het aandeel van de Nederlanders in de slavenhandel relatief het grootst? 6c. Kun je verklaren waarom dat in deze periode zo was? 6d. Welk woord zou je bij de letter X kunnen invullen? 6e. Welke conclusie zou je kunnen trekken uit kolom X? 6.a 6.b 6.c 6.d 6.e

5 Vraag 7. Lees de tekst Informatie over abolitionisme in Engeland hieronder en maak de vragen. a. Waarom zou het logo in die tijd zo n indruk hebben gemaakt? b. Welke cultureel-filosofische en intellectuele stroming in Europa uit de 18 e eeuw zou de geesten bij de mensen rijp hebben gemaakt voor afschaffing van de slavernij? c. Waarom denk je dat er nog heel wat jaren zaten tussen de start van de beweging en de uiteindelijke afschaffing? 7a. 7b. 7c. Informatie over abolitionisme in Engeland. In 1787 kwamen twaalf vastberaden mannen bijeen in Londen met een gemeenschappelijk einddoel: de afschaffing van de slavernij in Brits West-Indië. Belangrijke figuren in deze beweging: Thomas Clarkson, Olaudah Equiano en Lagerhuislid William Wilberforce. In een paar jaar tijd wisten deze abolitionisten de eerste mensenrechtenbeweging ter wereld vorm te geven en massale aanhang te winnen. Ze maakten gebruik van ooggetuigenverklaringen van o.a. scheepsartsen die op slavenschepen hadden gewerkt, en van een aangrijpend logo (Am I not a man and a brother?). Veel mensen lazen de autobiografie van Equiano, een zwarte ex-slaaf die zichzelf had vrijgekocht en veel indruk maakte met zijn beschrijving van de overtocht op een slavenschip. Deze beweging had uiteindelijk succes maar het lukte pas in 1807 om de slavenhandel en in 1833 om de slavernij verboden te krijgen in de Engelse overzeese gebieden? Einde slavernij in Nederland. In 1862 aanvaarden de Staten-Generaal in de Nederlanden het enigszins gewijzigde wetsvoorstel, waarmee de afschaffing van de slavernij wordt geregeld. In Suriname wordt voor per slaaf 300 gulden compensatie uitgekeerd. Op 1 juli 1863 was het feest in Paramaribo; de dag van de gebroken ketenen, of Keti Koti, was eindelijk aangebroken. De bevrijde slaven waren zo blij met hun vrijheid, dat ze voor even de werkelijke situatie vergaten. Ze hadden namelijk nog tien lange jaren voor de boeg waarin ze hetzelfde zware werk moesten verrichten. Vraag 8. a. a. Aan wie (en waarom) zou de compensatie van 300 gulden zijn uitgekeerd? b. Waarom zouden de slaven verplicht zijn om nog 10 jaren hetzefde werk te moeten doen? b.

6

7.1 Slavenhandel en abolitionisme.

7.1 Slavenhandel en abolitionisme. 7.1 Slavenhandel en abolitionisme. Hieronder treffen jullie een aantal bronnen aan die betrekking hebben op de kwestie van zwarte Piet. Lees en bekijk de bronnen goed en probeer een antwoord te geven op

Nadere informatie

Rijksuniversiteit Groningen Nameting kennis en argumentatie

Rijksuniversiteit Groningen Nameting kennis en argumentatie Rijksuniversiteit Groningen Nameting kennis en argumentatie Instructie onderdeel kennis: Hieronder staan 22 vragen over tijdvak 6 en 7. Probeer de vragen zo goed mogelijk te beantwoorden. Omcirkel met

Nadere informatie

Het echte verhaal van Sinterklaas

Het echte verhaal van Sinterklaas Het echte verhaal van Sinterklaas Inleiding Zoals jullie natuurlijk weten, is Sinterklaas weer in het land om alle kinderen blij te maken. Maar waar komt het Sinterklaasfeest eigenlijk vandaan? Wie is

Nadere informatie

Toetsvragen Geschiedenis toelating Pabo. Tijdvak 7 Toetsvragen

Toetsvragen Geschiedenis toelating Pabo. Tijdvak 7 Toetsvragen Tijdvak 7 Toetsvragen 1 In de Tijd van Pruiken en Revoluties hielden kooplieden uit de Republiek zich bezig met de zogenaamde driehoekshandel. Tussen welke gebieden vond deze driehoekshandel plaats? A

Nadere informatie

Geschiedenis van Suriname : de slavenhandel

Geschiedenis van Suriname : de slavenhandel Geschiedenis van Suriname 1502-1808: de slavenhandel 1502: het begin van de Europese slavenhandel Na de ontdekking van Amerika werden er door de Spanjaarden en Portugezen al snel plantages aangelegd. Op

Nadere informatie

Suriname in de kijker

Suriname in de kijker 44 2012 Suriname in de kijker Dit boekje brengt jullie naar een land, ver hier vandaan. Een vliegtuig doet er ongeveer 9 uur over om van Schiphol (in Nederland) naar de hoofdstad Paramaribo te vliegen.

Nadere informatie

Slavernij en. Slavenhandel. Antwoorden. Hoofdstuk 1. Opdrachten. Antwoorden

Slavernij en. Slavenhandel. Antwoorden. Hoofdstuk 1. Opdrachten. Antwoorden Slavernij en Slavenhandel Hoofdstuk 1 1. Je ouders zeggen ook wel eens dat jij iets moet doen. Toch is dat geen slavernij. Wat is het verschil? 2. Ken je landen waar mensen niet vrij zijn? Waarom is daar

Nadere informatie

een zee van tijd een zee van tijd Werkblad 17 Ω Over Indië en Suriname Ω Les 1: Van Batavia tot Jakarta Naam:

een zee van tijd een zee van tijd Werkblad 17 Ω Over Indië en Suriname Ω Les 1: Van Batavia tot Jakarta Naam: Werkblad 7 Ω Over Indië en Suriname Ω Les : Van Batavia tot Jakarta VOC Schepen van de VOC varen naar Indië om specerijen te halen. Specerijen zijn bijvoorbeeld peper, kruidnagel en nootmuskaat. De reis

Nadere informatie

Klas 2: Revoluties en Slavernij

Klas 2: Revoluties en Slavernij Auteurs Laatst gewijzigd Licentie Webadres Joyce Landman ; ; 09 September 2015 CC Naamsvermelding 3.0 Nederland licentie http://maken.wikiwijs.nl/62754 Dit lesmateriaal is gemaakt met Wikiwijsleermiddelenplein.

Nadere informatie

Wij herdenken het verleden met het oog op de toekomst

Wij herdenken het verleden met het oog op de toekomst Wij herdenken het verleden met het oog op de toekomst Toespraak Eddy Campbell, voorzitter NiNsee ( Nationaal Instituut Nederlands slavernijverleden en erfenis) bij de nationale 1 juli Herdenking 2012 in

Nadere informatie

Excellenties, Dames en heren,

Excellenties, Dames en heren, Toespraak wethouder Andree van Es bij de Nationale Herdenking Nederlandse Slavernijverleden op vrijdag 1 juli 2011 bij het Slavernijmonument in het Oosterpark te Amsterdam. Excellenties, Dames en heren,

Nadere informatie

5.1 Monumenten. De leerkracht zorgt ervoor dat alle leerlingen een gatentekst en een ontdekkaart hebben.

5.1 Monumenten. De leerkracht zorgt ervoor dat alle leerlingen een gatentekst en een ontdekkaart hebben. Thema/ onderwerp: Ontdekkaart 5.1 Monumenten Korte samenvatting van de leeractiviteit: De leerlingen gaan een vrijheidsstandbeeld uitbeelden. Vervolgens bevragen de leerlingen de monumenten en maken op

Nadere informatie

Klas 2: Revoluties en Slavernij

Klas 2: Revoluties en Slavernij Auteurs Laatst gewijzigd Licentie Webadres Joyce Landman ; Hielke ter Veld; Jonne Lubbi; Joyce Landman 09 september 2015 CC Naamsvermelding 3.0 Nederland licentie https://maken.wikiwijs.nl/62754 Dit lesmateriaal

Nadere informatie

Nederland. Op welke dag is deze foto gemaakt?.. Welke bekende persoon is er altijd bij?

Nederland. Op welke dag is deze foto gemaakt?.. Welke bekende persoon is er altijd bij? Nederland Op welke dag is deze foto gemaakt?.. Waar? (vul in) Op de. in (plaats) Waarom zijn al die mensen daar?... Welke bekende persoon is er altijd bij?. Hoe heet het meisje rechts? Haar moeder viert

Nadere informatie

Een spirituele blik op Zwarte Piet (en waarom zijn critici een punt hebben)

Een spirituele blik op Zwarte Piet (en waarom zijn critici een punt hebben) Een spirituele blik op Zwarte Piet (en waarom zijn critici een punt hebben) Zwarte Piet is meer dan een negerkarikatuur. De Zwartepietfiguur is in feite niet uitgevonden door Jan Schenkman in 1850, maar

Nadere informatie

Geschiedenis van Suriname. De creolen na de afschaffing van de slavernij

Geschiedenis van Suriname. De creolen na de afschaffing van de slavernij Geschiedenis van Suriname De creolen na de afschaffing van de slavernij 1863-1873: het staatstoezicht Na de afschaffing van de slavernij in 1863 werden de Surinaamse slaven vrije burgers. Vanaf nu werden

Nadere informatie

TIJDVAK 7 Bepoederde pruiken, bruisende ideeën

TIJDVAK 7 Bepoederde pruiken, bruisende ideeën TIJDVAK 7 Bepoederde pruiken, bruisende ideeën Bepoederde pruiken, bruisende ideeën Tijd van Pruiken en Revoluties 1700-1800 Vroegmoderne Tijd Kenmerkende aspecten Uitbouw van de Europese overheersing,

Nadere informatie

Waarom kent de geschiedenis van Coronie geen marrons?

Waarom kent de geschiedenis van Coronie geen marrons? Waarom kent de geschiedenis van Coronie geen marrons? Toen ik in oktober 2012 voer over de uitgestrekte Coroniezwamp, moest ik terugdenken aan het leervak geschiedenis, onderwezen op de R.K Antoniusschool

Nadere informatie

Rijksuniversiteit Groningen Voormeting kennis en argumentatie

Rijksuniversiteit Groningen Voormeting kennis en argumentatie Rijksuniversiteit Groningen Voormeting kennis en argumentatie Instructie onderdeel kennis: Hieronder staan 22 vragen over tijdvak 6 en 7. Probeer de vragen zo goed mogelijk te beantwoorden. Omcirkel met

Nadere informatie

Schooljaar: 2013/2014. Groep: 7a. Makers: Jesse m, Lucas, Nikki, Näara, Nancy en Sem

Schooljaar: 2013/2014. Groep: 7a. Makers: Jesse m, Lucas, Nikki, Näara, Nancy en Sem De slavernij Schooljaar: 2013/2014 Groep: 7a Makers: Jesse m, Lucas, Nikki, Näara, Nancy en Sem Inhoud Inleiding... Nederland en Slavenhandel... Zeeland en Slavenhandel... slaven handel in cijfers... Driehoeks

Nadere informatie

INHOUD. Hoofdstukken

INHOUD. Hoofdstukken INHOUD Hoofdstukken 1 Onzichtbaar... 2-3 2 Kinderen op slavenschepen... 4-5 3 Ontvoerd of geruild... 6-7 4 Opgroeien in slavernij... 8-9 5 Je werk, je waarde... 10-11 6 Te koop... 12-13 7 Verliefd... 14-15

Nadere informatie

Tweede Kamer der Staten-Generaal

Tweede Kamer der Staten-Generaal Tweede Kamer der Staten-Generaal 2 Vergaderjaar 2014 2015 34 078 Voorstel van wet van de leden Bosma en Wilders ter bescherming van de culturele traditie van het sinterklaasfeest (Zwarte Piet-wet) Nr.

Nadere informatie

SELECTIE VAN TEKSTEN, INCLUSIEF DE OORSPRONKELIJKE TEKST

SELECTIE VAN TEKSTEN, INCLUSIEF DE OORSPRONKELIJKE TEKST SELECTIE VAN TEKSTEN, INCLUSIEF DE OORSPRONKELIJKE TEKST NU: OUD: Sinterklaasje, kom maar binnen Sinterklaasje, kom maar binnen met je Piet, want we zingen allemaal blij een lied. Misschien heeft u wel

Nadere informatie

Sint, mag ik u iets vragen?

Sint, mag ik u iets vragen? Sint, mag ik u iets vragen? inhoud Inleiding 3 1. Waar komt Sinterklaas vandaan? 4 2. Waarom vieren we pakjesavond op 5 5 december? 3. Waarom stopt Sint iets in je schoen? 6 4. Kwam Sinterklaas vroeger

Nadere informatie

LESPAKKET DE VLIEGENDE HOLLANDER

LESPAKKET DE VLIEGENDE HOLLANDER @ LESPAKKET DE VLIEGENDE HOLLANDER ! inleiding Ik zal de Kaap ronden, Al moet ik blijven varen tot het einde der tijden! DE VLIEGENDE HOLLANDER Deze opdracht gaat over de legende van de Vliegende Hollander,

Nadere informatie

De vele gezichten van Zwarte Piet

De vele gezichten van Zwarte Piet Zwarte Piet heeft deze dagen vele gezichten; van hele lichte tot diepduistere. Soms is hij de geketende zwarte die het lijden vertegenwoordigt van generaties slaven, dan weer de ondeugende zwartgeblakerde

Nadere informatie

: de komst van contractarbeiders

: de komst van contractarbeiders Geschiedenis van Suriname 1853-1939: de komst van contractarbeiders 1853-1890: de Chinezen als eerste contractarbeiders Vanaf 1853 werden de eerste Chinese contractarbeiders naar Suriname gebracht. In

Nadere informatie

Waarom kent de geschiedenis van Coronie geen marrons?

Waarom kent de geschiedenis van Coronie geen marrons? Waarom kent de geschiedenis van Coronie geen marrons? Toen ik in oktober 2012 voer over de uitgestrekte Coroniezwamp, moest ik terugdenken aan het leervak geschiedenis, onderwezen op de R.K Antoniusschool

Nadere informatie

( 1 (D(D 0J3 (D< I%J0. r+(d. -Ii 4_I. -

( 1 (D(D 0J3 (D< I%J0. r+(d. -Ii 4_I. - 4_I. - n - -ç 0J3 J. -Ii < I%J0 r+ -ç 0 0 1 0 0. 0 3 -ç ( 1 bescherming van de culturele traditie van het sinterklaasfeest (Zwarte Piet-wet) 34 Voorstel van wet van de leden Bosma en Wilders ter Vergaderj

Nadere informatie

Sinterklaas. Sinterklaas op school en thuis. In Nederland en België

Sinterklaas. Sinterklaas op school en thuis. In Nederland en België Sinterklaas Sinterklaas op school en thuis Op scholen, clubs en bij mensen thuis wordt aan het sinterklaas feest veel aandacht besteed. Sint en Piet gaan alle klassen langs. In de bovenbouw worden in de

Nadere informatie

6.1 Marron. Thema/ onderwerp: Drama

6.1 Marron. Thema/ onderwerp: Drama Thema/ onderwerp: Drama 6.1 Marron Korte samenvatting van de leeractiviteit: De leerlingen krijgen les over de marrons (weggelopen slaven) en gaan met elkaar communiceren zonder te praten. Vakgebied(en):

Nadere informatie

Digitale catalogus abonnees. Geschiedenis in de klas. Digitale catalogus. Niet-abonnees

Digitale catalogus abonnees. Geschiedenis in de klas. Digitale catalogus. Niet-abonnees Digitale catalogus abonnees Geschiedenis in de klas Digitale catalogus Niet-abonnees Publicaties Algemeen Facsimile-uitgaven van oude kranten 1848 en 1900 GidK heeft enkele kranten volledig en op ware

Nadere informatie

Spreekpunten mw Bijleveld Nationale herdenking Slavernijverleden 1 juli

Spreekpunten mw Bijleveld Nationale herdenking Slavernijverleden 1 juli Spreekpunten mw Bijleveld Nationale herdenking Slavernijverleden 1 juli 2009-06 Slavernij, dames en heren. Eén van de ergste dingen die mensen elkaar kunnen aandoen is proberen een ander te ontmenselijken.

Nadere informatie

!"#$%&'&(%)*#+&,-#./##

!#$%&'&(%)*#+&,-#./## Brandaan samenvatting groep 6 Mijn Malmberg!"$%&'&(%)*+&,-./ :%$)-%330); (%)*+&0)&1$23.*%$!"$%&%'%"()%"$%%%*++%,$-%$%,./"$%%",)01%"2%./"3,)014/"$%.5./"$6785(%,$/8+/54%( 9%"(,*8'/"$%4/"$%.67.'/"/:;11%"1>>?.)%$%"*)($%4%.%+%,%.$"//,$%&%5(/$6

Nadere informatie

http://eksamensarkiv.net/

http://eksamensarkiv.net/ Opdracht 1 Lees de tekst in bijlage 1 en beantwoord de vragen in het Nederlands. a. Uit welke woorden of zinnen blijkt dat de omstandigheden voor de slaven in Suriname slecht waren? Noem er tenminste drie.

Nadere informatie

Conferentie over 150 jaar slavernijverleden in Mennorode van 19-21 oktober 2012

Conferentie over 150 jaar slavernijverleden in Mennorode van 19-21 oktober 2012 Conferentie over 150 jaar slavernijverleden in Mennorode van 19-21 oktober 2012 Begin jaren tachtig was ik aanwezig op het eerste Moravial georganiseerd in Hernhut. (Het Moravial is een internationale

Nadere informatie

Les 10 Sinterklaas voor de rechter

Les 10 Sinterklaas voor de rechter Les 10 Sinterklaas voor de rechter PresentatieOpdracht 1 Hoe Sinterklaas Kerstman werd De Kerstman is ontstaan uit Sinterklaas, maar hij zier er anders uit, heeft rendieren en een slee i.p.v. een paard,

Nadere informatie

Preek Witte Donderdag 2017

Preek Witte Donderdag 2017 Lieve Gemeente, Vanavond is een bijzondere avond. We vieren Avondmaal, zo maar op een doordeweekse avond. We denken daarbij aan de laatste maaltijd die Jezus heeft gehouden met zijn leerlingen. En in de

Nadere informatie

SCENARIO PRODUCTIE: SLAVERNIJ Tessa Jansen

SCENARIO PRODUCTIE: SLAVERNIJ Tessa Jansen SCENARIO PRODUCTIE: SLAVERNIJ Tessa Jansen Inhoud scène Beeld Geluid Korte inhoud van de scène. Scènes worden doorlopend genummerd Hier komt de beeldomschrijving Typeer de shots naar wat we zien( actie,

Nadere informatie

Slavernij vroeger en nu

Slavernij vroeger en nu Slavernij vroeger en nu Symposium College voor de Mensenrechten mr. J.E. Overdijk-Francis 26 November 2013 Geachte aanwezigen Slavernij ontmenselijkt. Slavernij neemt iets van mensen af dat alleen aan

Nadere informatie

Slavernij en. Slavenhandel

Slavernij en. Slavenhandel Slavernij en Slavenhandel In Nederland wonen veel mensen met een Surinaamse of Antilliaanse achtergrond. Niet iedereen weet dat veel van deze mensen afstammelingen zijn van slaven die door Nederlanders

Nadere informatie

Zwarte Piet en Witte Klaas

Zwarte Piet en Witte Klaas Zwarte Piet en Witte Klaas Onderzoek naar beeldvorming in de sinterklaastraditie Bianca Berends Kunst en Cultuurwetenschappen Vrije Opleiding Voorwoord Dit is een scriptie over een, volgens velen, oer-

Nadere informatie

Slavernij. CC Naamsvermelding 3.0 Nederland licentie.

Slavernij. CC Naamsvermelding 3.0 Nederland licentie. Auteur Laatst gewijzigd Licentie Webadres E i Kiwijs 08 September 2011 CC Naamsvermelding 3.0 Nederland licentie http://maken.wikiwijs.nl/32539 Dit lesmateriaal is gemaakt met Wikiwijs Maken van Kennisnet.

Nadere informatie

Driehoekshandel hv123. CC Naamsvermelding-GelijkDelen 3.0 Nederland licentie. https://maken.wikiwijs.nl/61315

Driehoekshandel hv123. CC Naamsvermelding-GelijkDelen 3.0 Nederland licentie. https://maken.wikiwijs.nl/61315 Auteur VO-content Laatst gewijzigd Licentie Webadres 15 december 2016 CC Naamsvermelding-GelijkDelen 3.0 Nederland licentie https://maken.wikiwijs.nl/61315 Dit lesmateriaal is gemaakt met Wikiwijs van

Nadere informatie

Spreekbeurten.info Spreekbeurten en Werkstukken http://spreekbeurten.info

Spreekbeurten.info Spreekbeurten en Werkstukken http://spreekbeurten.info Suriname Voorwoord Ik houd mijn werkstuk over het land Suriname. Ik heb het onderwerp gekozen omdat mijn oom uit Suriname komt en ik het daarom ook een heel interessant land vind waar ik graag meer over

Nadere informatie

Het huis van de angst en het huis van de liefde Preek van Jos Douma over Romeinen 8:15

Het huis van de angst en het huis van de liefde Preek van Jos Douma over Romeinen 8:15 Het huis van de angst en het huis van de liefde Preek van Jos Douma over Romeinen 8:15 U hebt de Geest niet ontvangen om opnieuw als slaven in angst te leven, u hebt de Geest ontvangen om Gods kinderen

Nadere informatie

Driehoekshandel hv123. CC Naamsvermelding-GelijkDelen 3.0 Nederland licentie.

Driehoekshandel hv123. CC Naamsvermelding-GelijkDelen 3.0 Nederland licentie. Auteur VO-content Laatst gewijzigd Licentie Webadres 22 July 2016 CC Naamsvermelding-GelijkDelen 3.0 Nederland licentie http://maken.wikiwijs.nl/61315 Dit lesmateriaal is gemaakt met Wikiwijsleermiddelenplein.

Nadere informatie

Bette Westera met illustraties van Barbara de Wolf

Bette Westera met illustraties van Barbara de Wolf Sinterklaas is in het land en Mees heeft een heleboel vragen: Hoe oud is Sinterklaas? Waarom zijn de Pieten niet meer allemaal zwart? Is het paard waarop Sinterklaas rijdt niet gewoon Bingo van de manege?

Nadere informatie

Redactieteam De Wissel. De slavernij. Milan, Demian, Esperanza en Robin. K l e i w e g 1 5-1 7, V l i s s i n g e n

Redactieteam De Wissel. De slavernij. Milan, Demian, Esperanza en Robin. K l e i w e g 1 5-1 7, V l i s s i n g e n Redactieteam De Wissel De slavernij Milan, Demian, Esperanza en Robin 2014 K l e i w e g 1 5-1 7, V l i s s i n g e n Inhoud Inhoud... 2 Inleiding... 4 Slavenhandel in cijfers... 5 Inleiding... 5 De eerste

Nadere informatie

TIJD VAN PRUIKEN EN REVOLUTIES

TIJD VAN PRUIKEN EN REVOLUTIES TIJD VAN PRUIKEN EN REVOLUTIES Hoofdstuk 4 PARAGRAAF 4.1 Pruikentijd Standenmaatschappij De verlichting VERVAL EN RIJKDOM In de 17 e eeuw was Nederland het rijkste land ter wereld Van stilstand komt achteruitgang

Nadere informatie

2 Eeuw van het Verstand

2 Eeuw van het Verstand 2 Eeuw van het Verstand Caravaggio, 1600 Veranderingen Het vorige werkboek eindigde met de barok in Zuid-Europa en de Gouden Eeuw in Nederland. Zowel in de 16e als de 17e eeuw leefden een aantal van de

Nadere informatie

Pizza Verdi. Opdrachtenblad. Regie: Gary Nadeau Jaar: 2011 Duur: 8 minuten

Pizza Verdi. Opdrachtenblad. Regie: Gary Nadeau Jaar: 2011 Duur: 8 minuten Pizza Verdi Regie: Gary Nadeau Jaar: 2011 Duur: 8 minuten Opdrachtenblad Lesuurpakket Pizza Verdi (thema s: sociale verschillen, stereotyperingen/vooroordelen; verdiepingsopdracht Amerikaanse burgerrechten)

Nadere informatie

Noot 12 Voorbeeldselectie van thema s en vragen voor zeven groepsgesprekken

Noot 12 Voorbeeldselectie van thema s en vragen voor zeven groepsgesprekken Noot 12 Voorbeeldselectie van thema s en vragen voor zeven groepsgesprekken Bijeenkomst 1: Kennismaking 1 Bijeenkomst 2: Familie en vrienden Gesprek over subthema 1: Ouders en Grootouders : Wie was uw

Nadere informatie

Slavernij of lijfeigenschap is een vorm van onvrijwillige dienst waarin een persoon wordt behandeld als het eigendom van een ander persoon.

Slavernij of lijfeigenschap is een vorm van onvrijwillige dienst waarin een persoon wordt behandeld als het eigendom van een ander persoon. Wat betekent slavernij eigenlijk? Slavernij of lijfeigenschap is een vorm van onvrijwillige dienst waarin een persoon wordt behandeld als het eigendom van een ander persoon. Geschiedenis van de slavernij

Nadere informatie

1. Wat is vervuld worden met de Geest? 2. Wat is het verschil tussen een christen die wel met de Geest vervuld is en een christen die niet met de

1. Wat is vervuld worden met de Geest? 2. Wat is het verschil tussen een christen die wel met de Geest vervuld is en een christen die niet met de Efeze 5:15-20 Let er dan op dat u nauwgezet wandelt, niet als dwazen, maar als wijzen, en buit de geschikte tijd uit, omdat de dagen vol kwaad zijn. Wees daarom niet onverstandig, maar begrijp wat de wil

Nadere informatie

OORLOG IN OVERIJSSEL 2015

OORLOG IN OVERIJSSEL 2015 OORLOG IN OVERIJSSEL 2015 Opdrachten bij de film Naam Groep.. BEZETTING duur: ca. 15 minuten In de film zie je beelden van Hitler. Wie was hij? In welk jaar kwam Hitler aan de macht en welke plannen had

Nadere informatie

NiNsee intensiveert slavernij onderzoek in Suriname

NiNsee intensiveert slavernij onderzoek in Suriname NiNsee intensiveert slavernij onderzoek in Suriname Tekst: Rosita Leeflang Beeld: Claudio Barker 29/10/2010 Er moet nu actief onderzoek komen naar het slavernijverleden in Suriname. Rond 1800 waren er

Nadere informatie

De trans-atlantische slavenhandel

De trans-atlantische slavenhandel De trans-atlantische slavenhandel Slaven op weg naar de kust D e trans-atlantische slavenhandel is een gevoelig onderwerp. Tijdens de eeuwen dat de handel duurde, waren zowel Europeanen als Afrikanen betrokken

Nadere informatie

Schrijf een goede betogende brief bij geschiedenis

Schrijf een goede betogende brief bij geschiedenis Schrijf een goede betogende brief bij geschiedenis Een aantal aanwijzingen voor het aangeven van het historisch belang van een persoon of gebeurtenis. Betoog (uit Topniveau) Mening (standpunt) van de schrijver

Nadere informatie

THE A21 CAMPAIGN AFSCHAFFEN VAN ONRECHT IN DE 21E EEUW

THE A21 CAMPAIGN AFSCHAFFEN VAN ONRECHT IN DE 21E EEUW THE A21 CAMPAIGN AFSCHAFFEN VAN ONRECHT IN DE 21E EEUW FEITEN MENSENHANDEL is de illegale handel van mensen, met als voornaamste doel gedwongen arbeid en seksuele uitbuiting. Het is de snelst groeiende

Nadere informatie

Antwoorden bij Hoofdstuk 7 Tijd van pruiken en revoluties

Antwoorden bij Hoofdstuk 7 Tijd van pruiken en revoluties Antwoorden bij Hoofdstuk 7 Tijd van pruiken en revoluties Oriëntatie op het tijdvak a Bron 1: Niemand sprak. Bron 2: Men raakte in gesprek. Bron 3: Iedereen praatte. Bron 4: Het was lawaaiig in het huis.

Nadere informatie

Sinterklaas. Lees het verhaal en beantwoord de vragen.

Sinterklaas. Lees het verhaal en beantwoord de vragen. Sinterklaas Lees het verhaal en beantwoord de vragen. Sinterklaas is geboren aan het begin van de vierde eeuw. Hij is dus ongeveer 1700 jaar oud. Hij komt uit Myra, dat is een plaats in wat tegenwoordig

Nadere informatie

Gemeente van onze HEER Jezus Christus, gasten, luisteraars,

Gemeente van onze HEER Jezus Christus, gasten, luisteraars, Preek over Galaten 4:21-5:1 Gemeente van onze HEER Jezus Christus, gasten, luisteraars, Wie van jullie heeft er wel eens stamboomonderzoek gedaan in de familie? In onze familie heeft iemand dat wel eens

Nadere informatie

geschiedenis en staatsinrichting CSE KB

geschiedenis en staatsinrichting CSE KB Examen VMBO-KB 2011 tijdvak 1 maandag 23 mei 9.00-11.00 uur geschiedenis en staatsinrichting CSE KB Bij dit examen hoort een bijlage. Dit examen bestaat uit 37 vragen. Voor dit examen zijn maximaal 54

Nadere informatie

Afschaffing slavernij hv123. CC Naamsvermelding-GelijkDelen 3.0 Nederland licentie.

Afschaffing slavernij hv123. CC Naamsvermelding-GelijkDelen 3.0 Nederland licentie. Auteur VO-content Laatst gewijzigd 15 December 2016 Licentie CC Naamsvermelding-GelijkDelen 3.0 Nederland licentie Webadres http://maken.wikiwijs.nl/61316 Dit lesmateriaal is gemaakt met Wikiwijs Maken

Nadere informatie

Galaten 1. Begin van de brief

Galaten 1. Begin van de brief Galaten 1 Begin van de brief Paulus groet de christenen in Galatië 1-3 Dit is een brief van Paulus aan de christenen in de provincie Galatië. Allereerst dit: Ik ben niet door mensen aangesteld als apostel,

Nadere informatie

HOOFDDOEL LEZEN. Je leert in deze les hoofdletters en leestekens op de juiste plek in een zin te plaatsen.

HOOFDDOEL LEZEN. Je leert in deze les hoofdletters en leestekens op de juiste plek in een zin te plaatsen. 45 2016 HOOFDDOEL LEZEN Je leert in deze les hoofdletters en leestekens op de juiste plek in een zin te plaatsen. NEDERLANDS Strijd tegen kindbruiden A Bekijk de twee hulpschema s over hoofdletters en

Nadere informatie

Slavenhandel in de Atlantische wereld. Handleiding docent

Slavenhandel in de Atlantische wereld. Handleiding docent Slavenhandel in de Atlantische wereld Handleiding docent Stephan Klein, Utrecht augustus 2013 1. Introductie In de website 'Slavenhandel in de Atlantische wereld' kunnen leerlingen zelf ontdekken wat slavenhandel

Nadere informatie

Vragen voor Sint. met werkblad, puzzels en filmpjes. groep 5/6

Vragen voor Sint. met werkblad, puzzels en filmpjes. groep 5/6 Vragen voor Sint met werkblad, puzzels en filmpjes groep 5/6 inhoud Inleiding 3 1. Zes vragen voor Sint 4 2. Zoek de 10 verschillen 11 4. Sintpuzzel 12 5. Superwoordzoeker 13 inleiding December, feestmaand!

Nadere informatie

HANDEL LES 2. De Oostzeevaart of de Sontvaart. Aangenaam. De naam is Bicker, Jacob Bicker, directeur bij de Oostzeevaart.

HANDEL LES 2. De Oostzeevaart of de Sontvaart. Aangenaam. De naam is Bicker, Jacob Bicker, directeur bij de Oostzeevaart. Regenten en vorsten LES 2 HANDEL 1600 Aangenaam. De naam is Bicker, Jacob Bicker, directeur bij de Oostzeevaart. 1700 JE LEERT waarom de moederhandel zo belangrijk is; hoe de VOC werkt; hoe de WIC werkt.

Nadere informatie

ABDIJKERK 4 DECEMBER 2011

ABDIJKERK 4 DECEMBER 2011 OPEN PODIUM ABDIJKERK 4 DECEMBER 2011 Sinterklaasliederen zingen met Gregor Bak Medewerkenden: Gregor Bak Zwarte Piet Alle stoute kinderen Alle lieve kinderen Alle stoute ouderen Alle lieve ouderen Zie

Nadere informatie

Doorbraak.eu In twee afgeladen zalen van het Amsterdamse stadhuis woonden gisteren enkele honderden mensen de hoorzitting

Doorbraak.eu In twee afgeladen zalen van het Amsterdamse stadhuis woonden gisteren enkele honderden mensen de hoorzitting Drie van de insprekers. In twee afgeladen zalen van het Amsterdamse stadhuis woonden gisteren enkele honderden mensen de hoorzitting bij over Zwarte Piet. Nadat de kunstenaar en activist Quinsy Gario in

Nadere informatie

SO 2 Tijdvak I AVONDMAVO 2012-2013. Staat en Natie. Dit SO bestaat uit 37 vragen. 29 openvragen en 8 meerkeuze vragen.

SO 2 Tijdvak I AVONDMAVO 2012-2013. Staat en Natie. Dit SO bestaat uit 37 vragen. 29 openvragen en 8 meerkeuze vragen. SO 2 Tijdvak I AVONDMAVO 2012-2013 Staat en Natie Dit SO bestaat uit 37 vragen. 29 openvragen en 8 meerkeuze vragen. In de 17 e en de 18 e eeuw ontstond er in Europa een politieke en filosofische stroming,

Nadere informatie

Overzicht lessen. vmbo - havo/vwo

Overzicht lessen. vmbo - havo/vwo P 1 Overzicht lessen INDELING Voor de lessen hebben we de strip in vier delen opgedeeld. 1 De ontvoering (pagina 1-13) 2 De stad en de plantages (pagina 14-31) 3 Met Stedman op militaire missie Slavernij

Nadere informatie

zeeland en slavenhandel driehoeksreizen 2013-2014 overtocht naar Amerika.

zeeland en slavenhandel driehoeksreizen 2013-2014 overtocht naar Amerika. Alles over slavernij Hoofdredacteur: Milo Brasser Redacteuren: Jesse Bliek, Fenna de Meulmeester, Rowen Wiggelinkhuyzen, Fleur van Dalen en Babet de Voogd zeeland en slavenhandel De eerste bekende Zeeuwse

Nadere informatie

Nieuwsbrief 10 Schooljaar

Nieuwsbrief 10 Schooljaar Nieuwsbrief 10 Schooljaar 2017-2018 23 11 2017 23? 24 toch! En daar komt de sidecar uit Spanje weer aan Nee, nee helemaal niet correct. Sinterklaas en zijn Zwarte Pieten zijn soms wel ondeugend en deugnietig

Nadere informatie

Zwarte Piet en de ontstane commotie

Zwarte Piet en de ontstane commotie Van: Verzonden: woensdag 7 december 2016 16:08 Aan: de gemeenteraad Onderwerp: Zwarte Piet en de ontstane commotie Geachte Gemeenteraad, Graag vernemen ik uw standpunt met motivatie op onderstaande. Met

Nadere informatie

geschiedenis (nieuwe stijl)

geschiedenis (nieuwe stijl) Examen HAVO 2007 tijdvak 1 dinsdag 22 mei 9.00-12.00 uur geschiedenis (nieuwe stijl) Bij dit examen hoort een bijlage. Dit examen bestaat uit 27 vragen. Voor dit examen zijn maximaal 84 punten te behalen.

Nadere informatie

Amerika. Inleiding. Inhoud. Geschiedenis

Amerika. Inleiding. Inhoud. Geschiedenis Amerika Inleiding Ik hou mijn spreekbeurt over Amerika omdat ik er geboren ben en ik het een mooie staat vind met een interessante geschiedenis. Verder staat Amerika ook om veel dingen bekend, zoals het

Nadere informatie

CPN. Manifest der Communistische Partij

CPN. Manifest der Communistische Partij CPN Manifest der Communistische Partij Een spook waart door Nederland het spook van het communisme. Alle machten van het oude Nederland hebben zich tot een heilige drijfjacht tegen dit spook verbonden,

Nadere informatie

- Welkomstwoord en opening: Arnold Koot (locatiedirecteur).

- Welkomstwoord en opening: Arnold Koot (locatiedirecteur). Verslag van de bijeenkomst Slavernijverleden en Onderwijs voor docenten Datum: 22 april 2014 Locatie: Wolfert Tweetalig, Rotterdam Aantekeningen: Wim Reijnierse Uitwerking: Koert Sauer Dit is een verslag

Nadere informatie

Kinderombudsman: Zwarte Piet vraagt om aanpassing

Kinderombudsman: Zwarte Piet vraagt om aanpassing Kinderombudsman: Zwarte Piet vraagt om aanpassing 1. De aanleiding voor dit standpunt De Kinderombudsman is de afgelopen maanden door verschillende verzoekers benaderd met klachten over de figuur van Zwarte

Nadere informatie

Geschiedenis van Suriname : Suriname van Engelse naar Nederlandse landbouwkolonie

Geschiedenis van Suriname : Suriname van Engelse naar Nederlandse landbouwkolonie Geschiedenis van Suriname 1667-1683: Suriname van Engelse naar Nederlandse landbouwkolonie 581-1795: De Republiek In de 17e en 18e eeuw spraken we nog niet van één Nederland maar, van de Republiek der

Nadere informatie

2 Er begint een nieuwe periode in de geschiedenis als er veel verandert

2 Er begint een nieuwe periode in de geschiedenis als er veel verandert Antwoordkernen bij Eureka 2mavo-de herziene druk, Amersfoort 2009-2010 Antwoordkernen zijn vrijwel nooit volledige zinnen. Antwoordkernen geven alleen aan, wat er beslist in het antwoord moet staan. De

Nadere informatie

Als bij een vraag een verklaring of uitleg gevraagd wordt, worden aan het antwoord geen punten toegekend als deze verklaring of uitleg ontbreekt.

Als bij een vraag een verklaring of uitleg gevraagd wordt, worden aan het antwoord geen punten toegekend als deze verklaring of uitleg ontbreekt. Examen HAVO 2010 tijdvak 2 woensdag 23 juni 9.00-12.00 uur geschiedenis (pilot) Bij dit examen hoort een bijlage. Dit examen bestaat uit 24 vragen. Voor dit examen zijn maximaal 78 punten te behalen. Voor

Nadere informatie

Klee. en Cobra. Opnieuw beginnen

Klee. en Cobra. Opnieuw beginnen Klee Lesmateriaal groep 5 en 6 deel 1: klassikale les op school bij de tentoonstelling Klee en Cobra Het begint als kind 28.01-22.04 2012 en Cobra Opnieuw beginnen Dit is Paul Klee En dit ook. En dit is

Nadere informatie

Tijdvakken en kenmerkende aspecten.

Tijdvakken en kenmerkende aspecten. Tijdvakken en kenmerkende aspecten. Tijdvak 1: Tijd van Jagers en Boeren. Periode: Prehistorie 1 De levenswijze van jagers-verzamelaars (Hoe zag deze samenleving eruit?) 2 Het ontstaan van landbouw en

Nadere informatie

Eindexamen geschiedenis en staatsinrichting vmbo gl/tl II

Eindexamen geschiedenis en staatsinrichting vmbo gl/tl II Meerkeuzevragen Schrijf alleen de hoofdletter van het goede antwoord op. Staatsinrichting van Nederland 1p 1 In 1848 werd de grondwet in Nederland veranderd. Dit had gevolgen voor de machtsverhouding tussen

Nadere informatie

Vrienden van onze Heer Jezus Christus,

Vrienden van onze Heer Jezus Christus, Overdenking 24 maart 2016, Witte Donderdag, in de Sixtuskerk 1 e lezing Ex. 12: 1-14 We zingen als antwoordpsalm 81: 1, 4, 7, 8, 9 2 e lezing Lucas 22: 7-20 We zingen Lied 558: 1, 2, 4 Door Ds A.J. Wouda

Nadere informatie

Naam: DE GOUDEN EEUW en Rembrandt

Naam: DE GOUDEN EEUW en Rembrandt Naam: DE GOUDEN EEUW en Rembrandt De Gouden Eeuw duurde niet precies honderd jaar. Hij begon aan het eind van de 16de eeuw, beleefde zijn hoogtepunt rond 1675 en was in de 18de eeuw voorbij. De Gouden

Nadere informatie

Eindexamen geschiedenis pilot havo 2009 - II

Eindexamen geschiedenis pilot havo 2009 - II Door de tijd heen De volgende historische verdragen staan in willekeurige volgorde: 1 Door de Vrede van Brest-Litovsk tussen het Duitse keizerrijk en het communistische Rusland kunnen de Duitse generaals

Nadere informatie

Lesbrief bij het kinderboek

Lesbrief bij het kinderboek Lesbrief bij het kinderboek Groep 1 t/m 4 van het basisonderwijs Beste leerkracht, 1 juli is de dag dat de afschaffing van de slavernij wordt gevierd. Dit jaar is het feest extra groot, omdat het precies

Nadere informatie

Vragen voor Sint. met werkblad, puzzels en filmpjes. groep 5/6

Vragen voor Sint. met werkblad, puzzels en filmpjes. groep 5/6 Vragen voor Sint met werkblad, puzzels en filmpjes groep 5/6 inhoud Inleiding 3 1. Zeven vragen voor Sint 4 2. Werkblad 12 3. Zoek de 10 verschillen 13 4. Sintpuzzel 14 5. Superwoordzoeker 15 inleiding

Nadere informatie

Leuke wetenswaardigheden over taal

Leuke wetenswaardigheden over taal Prisma Taalbeheersing Leuke wetenswaardigheden over taal Jenny van der Toorn-Schutte Uitgeverij Unieboek Het Spectrum bv, Houten - Antwerpen ISBN: 978 90 00 32216 9 NUR: 240 2012 Jenny van der Toorn-Schutte

Nadere informatie

31 augustus Onderzoek: Aanbevelingen VN Zwarte Piet

31 augustus Onderzoek: Aanbevelingen VN Zwarte Piet 31 augustus 2015 Onderzoek: Aanbevelingen VN Zwarte Piet Over het EenVandaag Opiniepanel Het EenVandaag Opiniepanel bestaat uit ruim 45.000 mensen. Zij beantwoorden vragenlijsten op basis van een online

Nadere informatie

Sint-Nicolaas. Gedicht van sint en piet. Elk jaar komt sinterklaas met hem pieten. Sint weet niet zo goed

Sint-Nicolaas. Gedicht van sint en piet. Elk jaar komt sinterklaas met hem pieten. Sint weet niet zo goed Sint-Nicolaas Gedicht van sint en piet Sint weet niet zo goed Wat hij voor jou kopen moet Piet weer in de bocht Hij had het verkeerde gekocht Sint zat te balen Hij moest weer iets anders halen De sint

Nadere informatie

Eindexamen geschiedenis en staatsinrichting vmbo gl/tl 2005 - II

Eindexamen geschiedenis en staatsinrichting vmbo gl/tl 2005 - II Meerkeuzevragen Schrijf alleen de hoofdletter van het goede antwoord op. DE KOUDE OORLOG + NEDERLAND EN DE VERENIGDE STATEN NA DE TWEEDE WERELDOORLOG Gebruik bron 1. 1p 1 De bron maakt duidelijk dat de

Nadere informatie

Welke wapens worden voor het eerst gebruikt in de Eerste Wereldoorlog? 1. Geweren en gifgas. 2. Machinegeweren en gifgas. 3. Gifgas en pistolen.

Welke wapens worden voor het eerst gebruikt in de Eerste Wereldoorlog? 1. Geweren en gifgas. 2. Machinegeweren en gifgas. 3. Gifgas en pistolen. Tussen welke twee landen is de Eerste Wereldoorlog begonnen? 1. Engeland en Frankrijk 2. Duitsland en Frankrijk 3. Duitsland en Engeland Nederland blijft neutraal. Wat betekent dat? 1. Nederland kiest

Nadere informatie

Zwarte Piet: een conflict?

Zwarte Piet: een conflict? Zwarte Piet: een conflict? Hoe om te gaan met de discussie over Zwarte Piet? Suggesties en een toolkit voor (professionele) opvoeders in vreedzame scholen en vreedzame wijken Leo Pauw Inhoudsopgave TER

Nadere informatie

Islam en slavernij Hfdst 4

Islam en slavernij Hfdst 4 Islam en slavernij Hfdst 4 Slavernij is vrijheid! Hoofdstuk 4 (Vrouwen) bevat een nogal dwangmatig schurkengedrag. Slechts 30% van soera predikt haat en geweld tegen de ongelovige. Een groot deel van de

Nadere informatie