Cover Page. The handle holds various files of this Leiden University dissertation

Save this PDF as:
 WORD  PNG  TXT  JPG

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Cover Page. The handle http://hdl.handle.net/1887/39795 holds various files of this Leiden University dissertation"

Transcriptie

1 Cover Page The handle holds various files of this Leiden University dissertation Author: Gast, Karin Title: Insulin resistance and atherosclerosis : the role of visceral fat Issue Date:

2 Nederlandse samenvatting

3

4 In 2013 hadden wereldwijd 2,1 miljard volwassenen overgewicht, gedefinieerd als een body mass index (BMI) van 25 kg/m 2 of hoger [1]. Dit aantal komt overeen met een wereldwijde prevalentie van 36,9% in mannen en 38% in vrouwen, gestandaardiseerd naar leeftijd op basis van de Wereldgezondheidsorganisatie standaardpopulatie [2]. In Nederland had in datzelfde jaar 45,4% van de mannen en 37,8% van de vrouwen overgewicht. Vrouwen hadden vaker obesitas, gedefinieerd als een BMI van 30 kg/m 2 of hoger, dan mannen (11,1% versus 9,1%) [3]. Overgewicht is een groot probleem voor de volksgezondheid, omdat het een risicofactor is voor het ontstaan van type 2 diabetes en hart- en vaatziekten [8]. Glucosemetabolisme en atherosclerose Observationele studies hebben aangetoond aan dat mensen met type 2 diabetes een 2- tot 3-maal verhoogd risico op hart- en vaatziekten hebben [12, 13]. Het optreden van een myocard- of herseninfarct is het gevolg van een geleidelijke proces van atherosclerose (aderverkalking). Ook type 2 diabetes is het eindresultaat van een geleidelijk ziekteproces. Voordat type 2 diabetes gediagnosticeerd wordt, zijn lichaamscellen vaak al jaren resistent voor het hormoon insuline [15] en dit leidt tot een verhoogde afgifte van insuline. Wanneer deze hyperinsulinemie niet meer kan compenseren voor insulineresistentie (i.e. bètaceldysfunctie), leidt dit tot hyperglykemie en uiteindelijk tot type 2 diabetes. Insulineresistentie, hyperinsulinemie en hyperglykemie kunnen dus beschouwd worden als een voorstadium van type 2 diabetes en kunnen jaren onopgemerkt aanwezig zijn. Het is echter onbekend of insulineresistentie, hyperinsulinemie en hyperglykemie risicofactoren zijn voor atherosclerose en hart- en vaatziekten voordat type 2 diabetes is gediagnosticeerd. In Hoofdstuk 2 van dit proefschrift werd dit onderzocht met een meta-analyse, waarin 65 studies werden geïncludeerd. In dit hoofdstuk observeerden wij dat in mensen zonder diabetes verhoogde nuchtere concentraties van glucose en insuline en de Homeostasis Model Assessment of Insulin Resistance (HOMA-IR), een maat voor insulineresistentie, samenhangen met een verhoogd risico op hart- en vaatziekten. Experimentele studies in dieren bevestigen dat zowel insulineresistentie, hyperinsulinemie als hyperglykemie atherosclerose kunnen veroorzaken [16-18]. De nadelige effecten van hyperglykemie op de vaatwand lijken alléén aanwezig te zijn in een vroeg stadium van atherosclerose, terwijl de nadelige effecten van hyperinsulinemie en met name insulineresistentie op de vaatwand zowel in een vroeg als laat stadium van atherosclerose aanwezig kunnen zijn [16]. Dit vormde de basis voor onze hypothese dat bij deze drie blootstellingen het risico op hart- en vaatziekten het hoogst zou zijn voor insulineresistentie. In een gestandaardiseerde meta-analyse kon de sterkte van het verband tussen bloedspiegels van glucose, insuline en de HOMA-IR met ischemische hartziekten onderling vergeleken worden. In overeenstemming met onze hypothese nam het risico op ischemische hartziekte met 46% toe bij een toename van één standaarddeviatie in HOMA-IR vergeleken met een toename van 21% voor nuchtere glucose- en 4% voor nuchtere N 145

5 insulineconcentratie. De studies die geïncludeerd werden in de meta-analyse hadden echter geen onderscheid gemaakt tussen de afzonderlijke bijdragen van HOMA-IR, hyperinsulinemie en hyperglykemie op het risico van hart- en vaatziekten. Het verband tussen HOMA-IR en ischemische hartziekte weerspiegelt waarschijnlijk de som van de directe effecten van insulineresistentie op de vaatwand en van hyperglykemie en hyperinsulinemie, welke gevolgen zijn van insulineresistentie. Om deze reden kon niet met zekerheid geconcludeerd worden dat insulineresistentie belangrijker is dan hyperglykemie of hyperinsulinemie in de etiologie van hart- en vaatziekten. Ook op subklinisch niveau van atherosclerose werd in verschillende studies gerapporteerd dat bij mensen zonder type 2 diabetes zowel insulineresistentie [20, 21] als hyperglykemie [21-23] samenhangen met intima-mediadikte van de A. carotis communis, een maat voor atherosclerose. Echter in deze studies was ook geen onderscheid gemaakt tussen de afzonderlijke bijdragen van insulineresistentie en hyperglykemie. Het is belangrijk om dit onderscheid te maken om de etiologie van atherosclerose te ontrafelen en om gerichte interventies te starten. In Hoofdstuk 3 werd dit onderzocht in de Nederlandse Epidemiologie van Obesitas (NEO) studie, een groot cohortonderzoek bij mannen en vrouwen tussen de 45 en 65 jaar. Daarnaast onderzochten we in hoeverre verbanden tussen insulineresistentie en hyperglykemie enerzijds en intima-mediadikte anderzijds verklaard konden worden door obesitas. Insulineresistentie en hyperglykemie bleken slechts zwak gerelateerd te zijn aan de intima-mediadikte. Dit suggereert dat insulineresistentie en hyperglykemie afzonderlijk niet veel bijdragen aan het ontstaan van atherosclerose bij mensen zonder diabetes en dit zou ook kunnen verklaren waarom glucoseverlaging in patiënten met pre-diabetes niet leidt tot een lagere incidentie van hart- en vaatziekten, zoals gevonden is in gerandomiseerde studies [122]. Een belangrijke observatie was dat middelomtrek, een maat voor buikvet, voor een groot deel de geobserveerde verbanden van insulineresistentie en hyperglykemie met intima-mediadikte verklaarde. Dit ondersteunt dat een stapeling van vetweefsel in en rondom de buik een gemeenschappelijke oorzaak is van insulineresistentie, hyperglykemie en atherosclerose. Visceraal vet Mensen met een grote hoeveelheid buikvet hebben een verhoogd risico op type 2 diabetes en hart- en vaatziekten [26-33]. Dit verhoogde risico wordt toegeschreven aan een grotere hoeveelheid visceraal vet: vet rondom de organen in de buik [38]. Middelomtrek is een maat voor buikvet, maar kan echter niet gebruik worden om onderscheid te maken tussen visceraal vet en onderhuids buikvet. In de NEO studie werd naast de middelomtrek de hoeveelheid visceraal vet en onderhuids buikvet met magnetic resonance imaging (MRI) gemeten. Op deze manier konden we verbanden onderzoeken tussen visceraal en onderhuids buikvet met insulineresistentie en insulinesecretie (Hoofdstuk 4) en met atherosclerose (Hoofdstuk 5). We 146

6 observeerden dat mannen minder totaal lichaamsvet hadden dan vrouwen, maar wel tweemaal zoveel visceraal vet. Daarnaast varieerde de hoeveelheid visceraal vet sterk tussen mensen met dezelfde hoeveelheid totaal lichaamsvet of met dezelfde middelomtrek. Wij vonden dat visceraal vet bijdroeg aan insulineresistentie en atherosclerose, bovenop het aandeel van totaal lichaamsvet. Deze resultaten suggereren dat visceraal vet een rol speelt bij het ontstaan van insulineresistentie én atherosclerose. Mogelijke mechanismen die dit kunnen verklaren zijn de verhoogde uitscheiding van vrije vetzuren [69] en pro-inflammatoire adipokines [70] door visceraal vet. Daarnaast worden deze vrije vetzuren en adipokines direct afgevoerd in de naastgelegen poortader waardoor de lever blootgesteld kan worden aan deze verhoogde concentraties [71, 72]. Dit kan tot vetopslag in de lever leiden. Vetopslag in de lever kan leiden tot een verminderde insuline gestimuleerde glucoseopname, glycogeensynthese, glucoseverbranding en uiteindelijk type 2 diabetes [50, 51, 267]. Daarnaast hangt vetopslag in de lever, in de afwezigheid van overmatig alcoholgebruik, ook samen met een dikkere vaatwand en een hoger risico op hart- en vaatziekten [268]. Echter, de afzonderlijke bijdragen van visceraal vet, levervet en totaal lichaamsvet op het ontstaan van insulineresistentie, atherosclerose, diabetes en hart- en vaatziekten zijn nog onduidelijk en dit zal onderzocht worden in toekomstige analyses van de NEO studie. Visceraal vet en geslachtsverschillen Een onverwachte bevinding in Hoofstuk 4 en 5 was dat bij mannen de verdeling van het vet niet belangrijk lijkt in relatie tot insulineresistentie en atherosclerose. Bij vrouwen echter hing met name visceraal vet sterk samen insulineresistentie en atherosclerose. De reden waarom sommige vrouwen vet visceraal opslaan, is onbekend. Mogelijk spelen geslachtshormonen of pro-inflammatoire factoren hierin een rol. Recente studies hebben aangetoond dat in premenopauzale vrouwen triglyceriden onder invloed van oestrogeenconcentraties met name worden opgeslagen in subcutaan vetweefsel rondom de billen en heupen, en dat dit beschermt tegen type 2 diabetes. Na de menopauze verschuift de opslag van triglyceriden naar vetweefsel in de buik, waarschijnlijk onder invloed van afnemende oestrogeenconcentraties [39, 188, 189]. In postmenopauzale vrouwen hangen testosteronconcentraties samen met een grotere hoeveelheid visceraal vet [190] en een verhoogd risico op type 2 diabetes [191]. Observationele studies rapporteren echter tegenstrijdige resultaten met betrekking tot testosteron- en oestradiolconcentraties op het ontstaan van hart- en vaatziekten [ ]. Toekomstige cohortstudies waar geslachtshormonen en pro-inflammatoire factoren gemeten worden, zijn nodig om de sterkte, richting en onderliggende mechanismen tussen visceraal vet en het ontstaan van type 2 diabetes en hart- en vaatziekten op te helderen. N 147

7 De NEO studie In dit proefschrift werden in Hoofdstuk 3 tot en met 6 de uitgangsmetingen van de NEO studie gebruikt. De NEO studie is een prospectieve cohortstudie van mensen tussen de 45 en 65 jaar, voornamelijk deelnemers met overgewicht of obesitas (BMI van 27 kg/m 2 of hoger). Alle deelnemers vulden een uitgebreide vragenlijst in en ondergingen verschillende metingen, waaronder antropometrie, bloedafname en een intima-mediadikte meting. In Hoofstuk 6 onderzochten we de reproduceerbaarheid van de intima-mediadikte meting in mensen met overgewicht. Onze hypothese was dat in mensen met overgewicht, meer vet in de nekregio mogelijk zou leiden tot een slechtere reproduceerbaarheid van de intima-mediadikte meting. We onderzochten de overeenstemming van twee intima-mediadikte metingen tussen twee dezelfde observatoren en twee verschillende observatoren. We toonden een goede intra-observator overeenstemming, en een matige inter-observator overeenstemming. In tegenstelling tot onze hypothese was er geen verband tussen BMI en de reproduceerbaarheid van de intima-mediadikte meting. Dit suggereert dat er geen systematische fout in de intimamediadikte meting zit en dat de intima-mediadikte meting valide te gebruiken is als maat in de NEO studie. In Hoofdstuk 7 worden de sterke en zwakke punten van het onderzoek in dit proefschrift besproken. Een sterk punt van de NEO studie is de gedetailleerde metingen in een grote studiepopulatie. Waar veel epidemiologische onderzoek gebaseerd is op vragenlijstonderzoek in combinatie met zelfgerapporteerd gewicht en BMI, onderscheidt de NEO studie zich van andere grote epidemiologische studies door de precieze metingen van het buikvet en glucosemetabolisme. Het observationele karakter van onze onderzoeken in Hoofdstuk 2 tot en met 5 en de dwarsdoorsnedeanalyses die wij gebruiken in Hoofdstuk 3 tot en met 5 bemoeilijken de causale interpretatie van onze resultaten. In Hoofdstuk 7 wordt hierop gereflecteerd en een aantal alternatieve verklaringen voor onze resultaten gegeven. Evengoed hebben onze resultaten meer kennis verschaft over de verbanden tussen obesitas, insulineresistentie, hyperglykemie en atherosclerose. Conclusies en interpretaties De resultaten van dit onderzoek benadrukken het belang van een gezond gewicht en met name een gezonde middelomtrek voor de preventie van type 2 diabetes en hart- en vaatziekten. Er wordt voorspeld dat wereldwijd de prevalentie van overgewicht onder volwassenen zal stijgen naar bijna 60% in 2030 [4]. In de Verenigde Staten zal dit naar verwachting leiden tot 5,5 tot 6,8 miljoen extra diabeten en 5,4 tot 6,8 miljoen extra gevallen van ischemische hartziekten en beroerte [9]. Interventies die leiden tot een daling van de prevalentie van overgewicht en de daaraan verbonden ziekten zijn hard nodig. 148

8 Allereerst is het belangrijk om mensen te identificeren die een verhoogd risico hebben om obesitas gerelateerde ziekten te ontwikkelen. De resultaten van dit proefschrift onderstrepen dat middelomtrek in de eerstelijnszorg gebruikt moet worden om mensen met een verhoogd risico te identificeren en, indien nodig, het effect van interventies te evalueren. Ondanks dat vele eerdere studies het belang van het meten van middelomtrek hebben aangetoond [26-33, 280], is dit nog steeds geen routine in de eerstelijns zorg [281]. Daarnaast toonden wij aan dat de hoeveelheid visceraal vet varieert bij mensen met dezelfde middelomtrek. Metingen die op een eenvoudige manier onderscheid kunnen maken tussen visceraal en onderhuids buikvet zouden risicostratificatie in de klinische praktijk verder kunnen verbeteren. Onze resultaten suggereren dat visceraal vet, met name in vrouwen kan leiden tot insulineresistentie en atherosclerose. Toekomstig onderzoek is nodig om onderliggende mechanismen te ontrafelen zodat vrouwen met een hoog risico op cardiometabole ziekte tijdig geïdentificeerd kunnen worden en gerichte interventies toegepast kunnen worden. Gewichtsverlies kan worden bereikt met verschillende soorten interventies zoals een dieet, toename van lichaamsbeweging, gebruik van medicatie of een chirurgische ingreep; echter behoud van gewichtsverlies op de lange termijn is vaak niet succesvol. Of deze interventies het cardiometabole risicoprofiel verbeteren, lijkt gerelateerd te zijn aan de mate van het verlies van visceraal vet [141, 142]. Regelmatige lichaamsbeweging leidde bijvoorbeeld niet tot gewichtsverlies, maar wel tot een verminderde middelomtrek, minder visceraal vet en een verbeterd cardiometabool profiel [287]. Factoren in het dieet, zoals bijvoorbeeld verschillende typen vet, hebben ook invloed op de hoeveelheid visceraal vet [288]. Ondanks deze veelbelovende resultaten, moet eerst beantwoord worden in hoeverre de relatie tussen visceraal vet en cardiometabole gezondheid causaal is en vervolgens of een reductie in visceraal vet ook leidt tot een verminderd risico op type 2 diabetes en hart- en vaatziekten. Deze vragen zouden beantwoord kunnen worden door grote gerandomiseerde studies die het effect van de kwaliteit van het dieet en specifieke patronen van lichaamsbeweging op visceraal vetopslag onderzoeken. Daarnaast moet in deze studies onderzocht worden of een reductie in visceraal vet ook leidt tot een verminderd risico op type 2 diabetes en hart- en vaatziekten. In de tussentijd, zullen grote prospectieve cohortstudies met directe metingen van visceraal vet, zoals de NEO studie, bijdragen aan het begrip hoe buikvet tot ziekte leidt. N 149

9

Cover Page. The handle http://hdl.handle.net/1887/21978 holds various files of this Leiden University dissertation.

Cover Page. The handle http://hdl.handle.net/1887/21978 holds various files of this Leiden University dissertation. Cover Page The handle http://hdl.handle.net/1887/21978 holds various files of this Leiden University dissertation. Author: Goeij, Moniek Cornelia Maria de Title: Disease progression in pre-dialysis patients:

Nadere informatie

Cover Page. The handle http://hdl.handle.net/1887/35287 holds various files of this Leiden University dissertation

Cover Page. The handle http://hdl.handle.net/1887/35287 holds various files of this Leiden University dissertation Cover Page The handle http://hdl.handle.net/1887/35287 holds various files of this Leiden University dissertation Author: Poortvliet, Rosalinde Title: New perspectives on cardiovascular risk prediction

Nadere informatie

Cover Page. The handle holds various files of this Leiden University dissertation

Cover Page. The handle  holds various files of this Leiden University dissertation Cover Page The handle http://hdl.handle.net/1887/46137 holds various files of this Leiden University dissertation Author: Mulder, P.C.A. Title: The contribution of metabolic and adipose tissue inflammation

Nadere informatie

Samenvatting voor niet-ingewijden

Samenvatting voor niet-ingewijden Samenvatting 188 Samenvatting Samenvatting voor niet-ingewijden Diabetes mellitus type 2 (DM2), oftewel ouderdomssuikerziekte is een steeds vaker voorkomende aandoening. Dit heeft onder andere te maken

Nadere informatie

SAMENVATTING. 140 Samenvatting

SAMENVATTING. 140 Samenvatting Samenvatting 140 Samenvatting SAMENVATTING Diabetes mellitus, ofwel suikerziekte, is een veelvoorkomende stofwisselingsziekte die gekenmerkt wordt door hyperglykemie (verhoogde bloedsuikerspiegels) als

Nadere informatie

Samenvatting Dankwoord About the author

Samenvatting Dankwoord About the author Samenvatting Dankwoord About the author Samenvatting 177 Samenvatting Overgewicht en obesitas worden gedefinieerd op basis van de body mass index (BMI) (hoofdstuk 1). Deze index wordt berekend door het

Nadere informatie

Cover Page. The handle holds various files of this Leiden University dissertation.

Cover Page. The handle  holds various files of this Leiden University dissertation. Cover Page The handle http://hdl.handle.net/1887/38872 holds various files of this Leiden University dissertation. Author: Visser, Anna Willemina (Willemien) Title: Risk factors and outcome measures in

Nadere informatie

Cover Page. The handle holds various files of this Leiden University dissertation

Cover Page. The handle  holds various files of this Leiden University dissertation Cover Page The handle http://hdl.handle.net/1887/33063 holds various files of this Leiden University dissertation Author: Tan, Melanie Title: Clinical aspects of recurrent venous thromboembolism Issue

Nadere informatie

Samenvatting voor niet ingewijden

Samenvatting voor niet ingewijden Samenvatting Samenvatting voor niet ingewijden Diabetes mellitus, oftewel suikerziekte, is een van de meest voorkomende chronische ziekten. Wereldwijd hebben 346 miljoen mensen diabetes, en in Nederland

Nadere informatie

Cover Page. The handle holds various files of this Leiden University dissertation.

Cover Page. The handle  holds various files of this Leiden University dissertation. Cover Page The handle http://hdl.handle.net/1887/23449 holds various files of this Leiden University dissertation. Author: Roach, Rachel Elizabeth Jo Title: Sex-specific aspects of venous thrombosis Issue

Nadere informatie

Cover Page. Author: Musallam, Khaled Mousa Saleh and Taher, Ali Taher Title: β-thalassemia intermedia : morbidity uncovered Issue Date:

Cover Page. Author: Musallam, Khaled Mousa Saleh and Taher, Ali Taher Title: β-thalassemia intermedia : morbidity uncovered Issue Date: Cover Page The handle http://hdl.handle.net/1887/19124 holds various files of this Leiden University dissertation. Author: Musallam, Khaled Mousa Saleh and Taher, Ali Taher Title: β-thalassemia intermedia

Nadere informatie

Cover Page. The handle http://hdl.handle.net/1887/20945 holds various files of this Leiden University dissertation.

Cover Page. The handle http://hdl.handle.net/1887/20945 holds various files of this Leiden University dissertation. Cover Page The handle http://hdl.handle.net/1887/20945 holds various files of this Leiden University dissertation. Author: Wiria, Aprilianto Eddy Title: Helminth infections on Flores Island, Indonesia

Nadere informatie

Cover Page. The handle holds various files of this Leiden University dissertation.

Cover Page. The handle  holds various files of this Leiden University dissertation. Cover Page The handle http://hdl.handle.net/1887/20431 holds various files of this Leiden University dissertation. Author: Yusuf, Erlangga Title: On how obesity links with osteoarthritis Issue Date: 2013-01-16

Nadere informatie

Hoofdstuk 2 Hoofdstuk 3 Hoofdstuk 4. Hoofdstuk 3 Hoofdstuk 4

Hoofdstuk 2 Hoofdstuk 3 Hoofdstuk 4. Hoofdstuk 3 Hoofdstuk 4 Samenvatting SAMENVATTING 189 Depressie is een veelvoorkomende psychische stoornis die een hoge ziektelast veroorzaakt voor zowel de samenleving als het individu. De Wereldgezondheidsorganisatie (WHO)

Nadere informatie

Cover Page. The handle holds various files of this Leiden University dissertation.

Cover Page. The handle  holds various files of this Leiden University dissertation. Cover Page The handle http://hdl.handle.net/1887/20982 holds various files of this Leiden University dissertation. Author: Gierman, Lobke Marijn Title: Inflammation : a link between metabolic syndrome

Nadere informatie

Cover Page. Author: Slieker, Roderick Title: Charting the dynamic methylome across the human lifespan Issue Date:

Cover Page. Author: Slieker, Roderick Title: Charting the dynamic methylome across the human lifespan Issue Date: Cover Page The handle http://hdl.handle.net/1887/45888 holds various files of this Leiden University dissertation Author: Slieker, Roderick Title: Charting the dynamic methylome across the human lifespan

Nadere informatie

Samenvat ting en Conclusies

Samenvat ting en Conclusies Samenvat ting en Conclusies Samenvatting en Conclusies 125 SAMENVAT TING EN CONCLUSIES In dit proefschrift werd de invloed van viscerale obesitas en daarmee samenhangende metabole ontregelingen, en het

Nadere informatie

Cover Page. The handle http://hdl.handle.net/1887/33966 holds various files of this Leiden University dissertation.

Cover Page. The handle http://hdl.handle.net/1887/33966 holds various files of this Leiden University dissertation. Cover Page The handle http://hdl.handle.net/1887/3366 holds various files of this Leiden University dissertation. Author: Dijk, Marieke van Title: Type 1 diabetes and sleep : implications for glucoregulation

Nadere informatie

NEDERLANDSE SAMENVATTING (DUTCH SUMMARY)

NEDERLANDSE SAMENVATTING (DUTCH SUMMARY) NEDERLANDE AMENVATTING (DUTCH UMMARY) 189 Nederlandse amenvatting (Dutch ummary) trekking van proefschrift Patiënten met een chronische gewrichtsontsteking, waaronder reumatoïde artritis (RA), de ziekte

Nadere informatie

Cover Page. Author: Sala, Michiel Title: MR and CT evaluation of cardiovascular risk in metabolic syndrome Issue Date:

Cover Page. Author: Sala, Michiel Title: MR and CT evaluation of cardiovascular risk in metabolic syndrome Issue Date: Cover Page The handle http://hdl.handle.net/1887/45008 holds various files of this Leiden University dissertation Author: Sala, Michiel Title: MR and CT evaluation of cardiovascular risk in metabolic syndrome

Nadere informatie

Cover Page. The handle http://hdl.handle.net/1887/39582 holds various files of this Leiden University dissertation

Cover Page. The handle http://hdl.handle.net/1887/39582 holds various files of this Leiden University dissertation Cover Page The handle http://hdl.handle.net/1887/39582 holds various files of this Leiden University dissertation Author: Hegeman, Annette Title: Appearance of depression in later life Issue Date: 2016-05-18

Nadere informatie

gegevens van de mannen die aan het begin van het onderzoek nog geen HVZ en geen diabetes hadden.

gegevens van de mannen die aan het begin van het onderzoek nog geen HVZ en geen diabetes hadden. Samenvatting In hoofdstuk 1 hebben we het belang en het doel van het onderzoek in dit proefschrift beschreven. Wereldwijd vormen hart- en vaatziekten (HVZ) de belangrijkste oorzaak van sterfte. Volgens

Nadere informatie

Cover Page. The handle http://hdl.handle.net/1887/32551 holds various files of this Leiden University dissertation.

Cover Page. The handle http://hdl.handle.net/1887/32551 holds various files of this Leiden University dissertation. Cover Page The handle http://hdl.handle.net/1887/32551 holds various files of this Leiden University dissertation. Author: Krol, Charlotte Georgette Title: Pitfalls in the diagnosis and management of skeletal

Nadere informatie

SAMENVATTING. MVW_proefschrift_170x240_17042013.indd 172

SAMENVATTING. MVW_proefschrift_170x240_17042013.indd 172 SAMENVATTING MVW_proefschrift_170x240_17042013.indd 172 ALIFE@WORK DE EFFECTEN VAN EEN LEEFSTIJLPROGRAMMA MET BEGELEIDING OP AFSTAND VOOR GEWICHTSCONTROLE BIJ WERKNEMERS ACHTERGROND Overgewicht, waarvan

Nadere informatie

Cover Page. The handle holds various files of this Leiden University dissertation

Cover Page. The handle  holds various files of this Leiden University dissertation Cover Page The handle http://hdl.handle.net/1887/29692 holds various files of this Leiden University dissertation Author: Bonten, Tobias N. Title: Time for aspirin : blood pressure and reactivity Issue

Nadere informatie

Cover Page. The handle http://hdl.handle.net/1887/35756 holds various files of this Leiden University dissertation.

Cover Page. The handle http://hdl.handle.net/1887/35756 holds various files of this Leiden University dissertation. Cover Page The handle http://hdl.handle.net/1887/35756 holds various files of this Leiden University dissertation. Author: Hamid, Firdaus Title: Helminth infections, socio-economic status and allergies

Nadere informatie

Samenvatting Beloop van beperkingen in activiteiten bij oudere patiënten met artrose van heup of knie

Samenvatting Beloop van beperkingen in activiteiten bij oudere patiënten met artrose van heup of knie Beloop van beperkingen in activiteiten bij oudere patiënten met artrose van heup of knie Zoals beschreven in hoofdstuk 1, is artrose een chronische ziekte die vaak voorkomt bij ouderen en in het bijzonder

Nadere informatie

Cover Page. The handle http://hdl.handle.net/1887/35283 holds various files of this Leiden University dissertation

Cover Page. The handle http://hdl.handle.net/1887/35283 holds various files of this Leiden University dissertation Cover Page The handle http://hdl.handle.net/1887/35283 holds various files of this Leiden University dissertation Author: Charehbili, Ayoub Title: Optimising preoperative systemic therapy for breast cancer

Nadere informatie

Cover Page. The handle http://hdl.handle.net/1887/21025 holds various files of this Leiden University dissertation.

Cover Page. The handle http://hdl.handle.net/1887/21025 holds various files of this Leiden University dissertation. Cover Page The handle http://hdl.handle.net/1887/21025 holds various files of this Leiden University dissertation. Author: Louwe, Maria Cornelia (Mieke) Title: Inflammatory mediators in diet-induced cardiac

Nadere informatie

Het voorkomen van (ernstig) overgewicht of obesitas neemt wereldwijd ernstige vormen aan,

Het voorkomen van (ernstig) overgewicht of obesitas neemt wereldwijd ernstige vormen aan, Samenvatting voor de geïnteresseerde leek Het voorkomen van (ernstig) overgewicht of obesitas neemt wereldwijd ernstige vormen aan, met name door het overnemen van de zogenaamde Westerse leefstijl, dat

Nadere informatie

NEDERLANDSE SAMENVATTING

NEDERLANDSE SAMENVATTING NEDERLANDSE SAMENVATTING In de Westerse wereld vormen hart- en vaatziekten de belangrijkste oorzaken van ziekte en overlijden. Bij het ontstaan van hart- en vaatziekten speelt atherosclerose (slagaderverkalking)

Nadere informatie

Cover Page. The handle http://hdl.handle.net/1887/22739 holds various files of this Leiden University dissertation.

Cover Page. The handle http://hdl.handle.net/1887/22739 holds various files of this Leiden University dissertation. Cover Page The handle http://hdl.handle.net/1887/22739 holds various files of this Leiden University dissertation. Author: Barzouhi, Abdelilah el Title: Paradigm shift in MRI for sciatica Issue Date: 2013-12-03

Nadere informatie

Chapter 9. Dutch Summary

Chapter 9. Dutch Summary Chapter 9 Dutch Summary Samenvatting van het proefschrift GLP-1 en de neuroendocriene regulatie van voedsel inname in obesitas en type 2 diabetes: stof tot nadenken Chapter 9 Obesitas en type 2 diabetes

Nadere informatie

Cover Page. The handle http://hdl.handle.net/1887/28694 holds various files of this Leiden University dissertation.

Cover Page. The handle http://hdl.handle.net/1887/28694 holds various files of this Leiden University dissertation. Cover Page The handle http://hdl.handle.net/1887/28694 holds various files of this Leiden University dissertation. Author: Penning, Maria Elisabeth (Marlies) Title: Issue Date: 2014-09-10 Pre-eclampsie

Nadere informatie

Nederlandse samenvatting

Nederlandse samenvatting Nederlandse samenvatting Cardiovasculaire Beoordeling na Hypertensieve Afwijkingen van de Zwangerschap Hypertensieve zwangerschapscomplicaties rondom de uitgerekende datum zijn veelvoorkomende complicaties.

Nadere informatie

Nederlandse samenvatting

Nederlandse samenvatting Nederlandse samenvatting 138 Nederlandse samenvatting Nederlandse samenvatting Een belangrijke functie van de nier is het uitscheiden van afvalstoffen via de urine. Grote hoeveelheden water en kleine stoffen

Nadere informatie

(hoofdstuk 2) vatting Samen

(hoofdstuk 2) vatting Samen The Multiple Environmental and Genetic Assessment of risk factors for venous thrombosis (MEGA studie) is een groot patiënt-controle onderzoek naar risicofactoren voor veneuze trombose. In deze studie zijn

Nadere informatie

Koolhydraten en de preventie van welvaartsziekten

Koolhydraten en de preventie van welvaartsziekten Koolhydraten en de preventie van welvaartsziekten Evidence-based richtlijn van de German Nutrition Society Van vezels tot suikers: koolhydraten omvatten een brede range van voedingsstoffen. Wat is er precies

Nadere informatie

Preventie van type 2 diabetes bij volwassenen

Preventie van type 2 diabetes bij volwassenen Preventie van type 2 diabetes bij volwassenen Kernboodschappen Uitgave januari 2016 www.diabetes.be Diabetes mellitus Iemand met diabetes heeft een verhoogd bloedsuikergehalte omdat men niet voldoende

Nadere informatie

Het voorspellen van de kans op vallen de hoeveelheid en kwaliteit van het alledaags lopen als risicofactoren

Het voorspellen van de kans op vallen de hoeveelheid en kwaliteit van het alledaags lopen als risicofactoren amenvatting 123 amenvatting 125 Het voorspellen van de kans op vallen de hoeveelheid en kwaliteit van het alledaags lopen als risicofactoren Vallen is één van de meest belangrijke oorzaken van letsel

Nadere informatie

Cover Page. The handle holds various files of this Leiden University dissertation.

Cover Page. The handle  holds various files of this Leiden University dissertation. Cover Page The handle http://hdl.handle.net/1887/44385 holds various files of this Leiden University dissertation. Author: Ayata, C. Title: Spreading depolarizations : the missing link between mirgraine

Nadere informatie

Preventie consult. Huisartspraktijk J.B. Sanders

Preventie consult. Huisartspraktijk J.B. Sanders Preventie consult Het risico op ziekte is nooit precies te voorspellen. U kunt wel te weten komen of uw risico op bepaalde ziekten misschien hoger is. Suikerziekte, hartinfarcten en beroertes zijn ernstige

Nadere informatie

NEDERLANDSE SAMENVATTING

NEDERLANDSE SAMENVATTING NEDERLANDSE SAMENVATTING 188 Type 1 Diabetes and the Brain Het is bekend dat diabetes mellitus type 1 als gevolg van hyperglykemie (hoge bloedsuikers) kan leiden tot microangiopathie (schade aan de kleine

Nadere informatie

Cover Page. The handle http://hdl.handle.net/1887/28726 holds various files of this Leiden University dissertation

Cover Page. The handle http://hdl.handle.net/1887/28726 holds various files of this Leiden University dissertation Cover Page The handle http://hdl.handle.net/1887/28726 holds various files of this Leiden University dissertation Author: Klop, Boudewijn Title: Interplay between lipoproteins, the complement system and

Nadere informatie

Samenvatting 161 NEDERLANDSTALIGE SAMENVATTING

Samenvatting 161 NEDERLANDSTALIGE SAMENVATTING Samenvatting 161 NEDERLANDSTALIGE SAMENVATTING 162 Samenvatting NEDERLANDSTALIGE SAMENVATTING Diabetes mellitus, of suikerziekte, is een groep stofwisselingsziekten. De kenmerkende eigenschap van deze

Nadere informatie

Cover Page. The handle holds various files of this Leiden University dissertation.

Cover Page. The handle  holds various files of this Leiden University dissertation. Cover Page The handle http://hdl.handle.net/1887/19941 holds various files of this Leiden University dissertation. Author: Jonker, Jacqueline Thérèse Title: Ectopic fat depositions in obesity and diabetes

Nadere informatie

hoofdstuk 1 hoofdstuk 2 hoofdstuk 3

hoofdstuk 1 hoofdstuk 2 hoofdstuk 3 SAMENVATTING Dit proefschrift is gewijd aan Bouwen aan Gezondheid : een onderzoek naar de effectiviteit van een leefstijlinterventie voor werknemers in de bouwnijverheid met een verhoogd risico op hart

Nadere informatie

Cover Page. Author: Beuzekom, Martie van Title: Latent risk factors in operating theatres and intensive care units Issue Date:

Cover Page. Author: Beuzekom, Martie van Title: Latent risk factors in operating theatres and intensive care units Issue Date: Cover Page The handle http://hdl.handle.net/1887/19916 holds various files of this Leiden University dissertation. Author: Beuzekom, Martie van Title: Latent risk factors in operating theatres and intensive

Nadere informatie

Cover Page. The handle holds various files of this Leiden University dissertation.

Cover Page. The handle  holds various files of this Leiden University dissertation. Cover Page The handle http://hdl.handle.net/1887/40073 holds various files of this Leiden University dissertation. Author: Schat, A. Title: Clinical epidemiology of commonly occurring anxiety disorders

Nadere informatie

Nederlandse samenvatting

Nederlandse samenvatting Dit proefschrift richt zich op statinetherapie in type 2 diabetespatiënten; hiervan zijn verschillende aspecten onderzocht. In Deel I worden de effecten van statines op LDLcholesterol en cardiovasculaire

Nadere informatie

Samenvatting. Opvoeding en thuis omgeving als aangrijpingspunten in de preventie van overgewicht bij kinderen: resultaten van de ChecKid studie

Samenvatting. Opvoeding en thuis omgeving als aangrijpingspunten in de preventie van overgewicht bij kinderen: resultaten van de ChecKid studie Opvoeding en thuis omgeving als aangrijpingspunten in de preventie van overgewicht bij kinderen: resultaten van de ChecKid studie Overgewicht is een snel groeiend wereldwijd probleem en is geassocieerd

Nadere informatie

Overgewicht en Obesitas op Curaçao

Overgewicht en Obesitas op Curaçao MINISTERIE VAN Gezondheid, Milieu & Natuur Volksgezondheid Instituut Curaçao Persbericht Overgewicht en Obesitas op Curaçao In totaal zijn 62,6% van de mannen en 67,3% van de vrouwen op Curaçao te zwaar,

Nadere informatie

CHAPTER 9. Summary in Dutch Samenvatting in het Nederlands

CHAPTER 9. Summary in Dutch Samenvatting in het Nederlands CHAPTER 9 Summary in Dutch Samenvatting in het Nederlands 167 168 CHAPTER 9 Summary in Dutch Samenvating in het Nederlands Introductie Depressie op latere leeftijd heeft negatieve gevolgen zoals een hogere

Nadere informatie

Cover Page. The handle holds various files of this Leiden University dissertation.

Cover Page. The handle  holds various files of this Leiden University dissertation. Cover Page The handle http://hdl.handle.net/1887/26110 holds various files of this Leiden University dissertation. Author: Raps, Marjolein Title: Effectiveness and side effects of hormonal contraceptives

Nadere informatie

Samenvatting Samenvatting hoofdstuk 1 127

Samenvatting Samenvatting hoofdstuk 1 127 125 Samenvatting Het metabool syndroom is een clustering van risicofactoren, zoals overgewicht/obesitas, verhoogd cholesterol, hoge bloeddruk (hypertensie) en metabole insulineresistentie (verminderde

Nadere informatie

Nederlandse samenvatting voor medisch niet-ingewijden

Nederlandse samenvatting voor medisch niet-ingewijden Nederlandse samenvatting voor medisch niet-ingewijden Chapter 8 Vitamine D, ter preventie van type 2 diabetes Dit proefschrift bevat de resultaten van enkele wetenschappelijke studies over vitamine D in

Nadere informatie

Cover Page. The handle holds various files of this Leiden University dissertation.

Cover Page. The handle  holds various files of this Leiden University dissertation. Cover Page The handle http://hdl.handle.net/1887/20566 holds various files of this Leiden University dissertation. Author: Wit, Frank R.C. de Title: The paradox of intragroup conflict Issue Date: 2013-02-28

Nadere informatie

Cover Page. The handle http://hdl.handle.net/1887/32608 holds various files of this Leiden University dissertation.

Cover Page. The handle http://hdl.handle.net/1887/32608 holds various files of this Leiden University dissertation. Cover Page The handle http://hdl.handle.net/1887/32608 holds various files of this Leiden University dissertation. Author: Ellenbroek, Johanne Hendrike (Rianne) Title: Pancreatic β- and α-cell adaptation

Nadere informatie

Samenvatting. Samenvatting

Samenvatting. Samenvatting Samenvatting 178 Samenvatting Samenvatting Hoofdstuk 1. Ouder worden is geassocieerd met een toenemend verlies van spiermassa (sarcopenie) en spierkracht, hetgeen kan bijdragen aan lichamelijke achteruitgang

Nadere informatie

Cover Page. The handle http://hdl.handle.net/1887/21953 holds various files of this Leiden University dissertation.

Cover Page. The handle http://hdl.handle.net/1887/21953 holds various files of this Leiden University dissertation. Cover Page The handle http://hdl.handle.net/1887/21953 holds various files of this Leiden University dissertation. Author: Schalkwijk, Daniël Bernardus van Title: Computational modeling of lipoprotein

Nadere informatie

Cover Page. The handle holds various files of this Leiden University dissertation.

Cover Page. The handle  holds various files of this Leiden University dissertation. Cover Page The handle http://hdl.handle.net/1887/35155 holds various files of this Leiden University dissertation. Author: Hussaarts, Leonie Title: Immune modulation by schistosomes : mechanisms of T helper

Nadere informatie

hoofdstuk 3 Hoofdstuk 4 Hoofdstuk 5

hoofdstuk 3 Hoofdstuk 4 Hoofdstuk 5 SAMENVATTING 117 Pas kortgeleden is aangetoond dat ADHD niet uitdooft, maar ook bij ouderen voorkomt en nadelige gevolgen kan hebben voor de patiënt en zijn omgeving. Er is echter weinig bekend over de

Nadere informatie

Cover Page. The handle holds various files of this Leiden University dissertation

Cover Page. The handle  holds various files of this Leiden University dissertation Cover Page The handle http://hdl.handle.net/1887/35176 holds various files of this Leiden University dissertation Author: Lindenburg, Irene Title: Intrauterine blood transfusion : indications, risks, quality

Nadere informatie

Cover Page. The handle holds various files of this Leiden University dissertation.

Cover Page. The handle  holds various files of this Leiden University dissertation. Cover Page The handle http://hdl.handle.net/1887/28736 holds various files of this Leiden University dissertation. Author: Debeij, Jan Title: The effect of thyroid hormone on haemostasis and thrombosis

Nadere informatie

Hoofdstuk 1 Hoofdstuk 2 Hoofdstuk 3

Hoofdstuk 1 Hoofdstuk 2 Hoofdstuk 3 Samenvatting S 146 In vitro fertilizatie (IVF) is in de loop van de jaren wereldwijd uitgegroeid tot een routine procedure binnen de voortplantingsgeneeskunde voor koppels met vruchtbaarheidsproblemen.

Nadere informatie

NIET-CHIRURGISCHE BEHANDELING VAN OVERGEWICHT EN OBESITAS. Algemene Abdominale Chirurgie SFZ

NIET-CHIRURGISCHE BEHANDELING VAN OVERGEWICHT EN OBESITAS. Algemene Abdominale Chirurgie SFZ NIET-CHIRURGISCHE BEHANDELING VAN OVERGEWICHT EN OBESITAS Algemene Abdominale Chirurgie SFZ Welkom Beste Mevrouw/Mijnheer, Welkom in het obesitascentrum van het SFZ Heusden-Zolder. Deze brochure bevat

Nadere informatie

Cover Page. The handle holds various files of this Leiden University dissertation.

Cover Page. The handle  holds various files of this Leiden University dissertation. Cover Page The handle http://hdl.handle.net/1887/38701 holds various files of this Leiden University dissertation. Author: Visschedijk, Johannes Hermanus Maria (Jan) Title: Fear of falling in older patients

Nadere informatie

Cover Page. The handle holds various files of this Leiden University dissertation.

Cover Page. The handle  holds various files of this Leiden University dissertation. Cover Page The handle http://hdl.handle.net/1887/43013 holds various files of this Leiden University dissertation. Author: Hofstede, S.N. Title: Optimization of care in orthopaedics and neurosurgery Issue

Nadere informatie

Transcriptome analysis to investigate the link between obesity and its metabolic complications Wolfs, Marcel Guillaume Maria

Transcriptome analysis to investigate the link between obesity and its metabolic complications Wolfs, Marcel Guillaume Maria University of Groningen Transcriptome analysis to investigate the link between obesity and its metabolic complications Wolfs, Marcel Guillaume Maria IMPORTANT NOTE: You are advised to consult the publisher's

Nadere informatie

Risk factors for renal function abnormalities

Risk factors for renal function abnormalities Risk factors for renal function abnormalities Nederlandse samenvatting Dit proefschrift probeert mogelijke risicofactoren voor progressief nierfunctieverlies te identificeren in een niet-diabetische populatie.

Nadere informatie

Chapter 10. Samenvatting

Chapter 10. Samenvatting Chapter 10 Samenvatting 1 Hoofdstuk 1 beschrijft de achtergrondinformatie van de relatie tussen intrauteriene groeivertraging, waarvan het lage geboortegewicht een uiting kan zijn, en de gevolgen in de

Nadere informatie

Niet-technische samenvatting 2015245. 1 Algemene gegevens. 2 Categorie van het project

Niet-technische samenvatting 2015245. 1 Algemene gegevens. 2 Categorie van het project Niet-technische samenvatting 2015245 1 Algemene gegevens 1.1 Titel van het project De rol van Nucleaire Hormoon Receptoren in de regulatie van het glucose- en lipidemetabolisme en de ontwikkeling van type

Nadere informatie

Cover Page. Author: Willemse, Peter-Paul M. Title: Skeletal and metabolic complications of testicular germ cell tumours Issue Date: 2014-03-06

Cover Page. Author: Willemse, Peter-Paul M. Title: Skeletal and metabolic complications of testicular germ cell tumours Issue Date: 2014-03-06 Cover Page The handle http://hdl.handle.net/1887/24412 holds various files of this Leiden University dissertation Author: Willemse, Peter-Paul M. Title: Skeletal and metabolic complications of testicular

Nadere informatie

Samenvatting. Gezond zijn of je gezond voelen: veranderingen in het oordeel van ouderen over de eigen gezondheid Samenvatting

Samenvatting. Gezond zijn of je gezond voelen: veranderingen in het oordeel van ouderen over de eigen gezondheid Samenvatting Samenvatting Gezond zijn of je gezond voelen: veranderingen in het oordeel van ouderen over de eigen gezondheid 2 2 3 4 5 6 7 8 Samenvatting 161 162 In de meeste Westerse landen neemt de levensverwachting

Nadere informatie

BELGISCHE CARDIOLOGISCHE LIGA ZWAARLIJVIGHEID. Blaine Stiger - FOTOLIA DUIDELIJKE ANTWOORDEN

BELGISCHE CARDIOLOGISCHE LIGA ZWAARLIJVIGHEID. Blaine Stiger - FOTOLIA DUIDELIJKE ANTWOORDEN BELGISCHE CARDIOLOGISCHE LIGA ZWAARLIJVIGHEID Blaine Stiger - FOTOLIA DUIDELIJKE ANTWOORDEN Globaal Cardiovasculair Risico Sommige gedragingen in ons dagelijks leven vergroten de kans dat we vroeg of laat

Nadere informatie

Cover Page. The handle http://hdl.handle.net/1887/21796 holds various files of this Leiden University dissertation.

Cover Page. The handle http://hdl.handle.net/1887/21796 holds various files of this Leiden University dissertation. Cover Page The handle http://hdl.handle.net/1887/21796 holds various files of this Leiden University dissertation. Author: Bruggink, Sjoerd Cristoffel Title: Transmission and treatment of cutaneous warts

Nadere informatie

C H A P T E R Dutch Summary Nederlandse samenvatting van het proefschrift: De darm-hersenen as en de regulatie van voedselinname.

C H A P T E R Dutch Summary Nederlandse samenvatting van het proefschrift: De darm-hersenen as en de regulatie van voedselinname. CHAPTER Dutch Summary Nederlandse samenvatting van het proefschrift: De darm-hersenen as en de regulatie van voedselinname. De rol van GLP-1, van fysiologie tot farmacotherapie DUTCH SUMMARY Het aantal

Nadere informatie

Cover Page. The handle holds various files of this Leiden University dissertation

Cover Page. The handle  holds various files of this Leiden University dissertation Cover Page The handle http://hdl.handle.net/1887/40167 holds various files of this Leiden University dissertation Author: Mooijman, Marlon Title: On the determinants and consequences of punishment goals

Nadere informatie

Cover Page. The handle holds various files of this Leiden University dissertation

Cover Page. The handle  holds various files of this Leiden University dissertation Cover Page The handle http://hdl.handle.net/1887/38704 holds various files of this Leiden University dissertation Author: Shafiei Sabet, Saeed Title: The noisy underwater world : the effect of sound on

Nadere informatie

Samenvatting. Chapter 8

Samenvatting. Chapter 8 Samenvatting Chapter 8 154 Het dopaminerge systeem is betrokken bij de controle over een heel scala aan fysiologische functies, variërend van motorische activiteit tot de productie van hormonen en het

Nadere informatie

Hoe ziek word je van zitten?

Hoe ziek word je van zitten? Hoe ziek word je van zitten? Evi van Ekris EMGO + Instituut afd. Sociale Geneeskunde VU Medisch Centrum Er is altijd wat te doen Naast het stimuleren van sporten is het belangrijk bewegen meer te integreren

Nadere informatie

Doorbloeding van het hart tijdens dieetblootstelling en sevofluraan anesthesie

Doorbloeding van het hart tijdens dieetblootstelling en sevofluraan anesthesie 9 Samenvatting Samenvatting 3 Dit proefschrift beschrijft de invloed van dieetsamenstelling op de effecten van het dampvormige anestheticum sevofluraan op de doorbloeding en pompfunctie van het hart,

Nadere informatie

Cover Page. Author: Netten, Anouk Title: The link between hearing loss, language, and social functioning in childhood Issue Date:

Cover Page. Author: Netten, Anouk Title: The link between hearing loss, language, and social functioning in childhood Issue Date: Cover Page The handle http://hdl.handle.net/1887/47848 holds various files of this Leiden University dissertation Author: Netten, Anouk Title: The link between hearing loss, language, and social functioning

Nadere informatie

Cover Page. The handle holds various files of this Leiden University dissertation

Cover Page. The handle  holds various files of this Leiden University dissertation Cover Page The handle http://hdl.handle.net/1887/39720 holds various files of this Leiden University dissertation Author: Hafkemeijer, Anne Title: Brain networks in aging and dementia Issue Date: 2016-05-26

Nadere informatie

Nederlandse samenvatting

Nederlandse samenvatting Bij de ontwikkeling van metabole ziekten zoals overgewicht, type 2 diabetes en Anorexia Nervosa spelen omgevingsfactoren zoals dieet en fysieke activiteit een belangrijke rol. Er zijn echter grote individuele

Nadere informatie

Samenvatting. Samenvatting

Samenvatting. Samenvatting 12 Samenvatting Hoofdstuk 1 is een algemene inleiding en beschrijft de achtergronden en het doel van dit proefschrift. Met het stijgen van de leeftijd nemen de incidentie en prevalentie van hart- en vaatziekten

Nadere informatie

Opportunistic targeted screening for for type type 2 2 diabetes in in primary care care

Opportunistic targeted screening for for type type 2 2 diabetes in in primary care care Opportunistic targeted screening for for type type 2 2 diabetes in in primary care care The The Diabscreen study study Erwin Erwin P. Klein P. Klein Woolthuis 142 Samenvatting Dit proefschrift richt zich

Nadere informatie

Cover Page. The handle holds various files of this Leiden University dissertation.

Cover Page. The handle  holds various files of this Leiden University dissertation. Cover Page The handle http://hdl.handle.net/1887/33299 holds various files of this Leiden University dissertation. Author: Stralen, Giel van Title: The aberrant third stage of labour Issue Date: 2015-06-16

Nadere informatie

Er zijn verschillende meetmethodes waarmee u kunt vaststellen of u een gezond gewicht hebt:

Er zijn verschillende meetmethodes waarmee u kunt vaststellen of u een gezond gewicht hebt: Een gezond gewicht Een gezond gewicht Hebt u een gezond gewicht? Energiebalans Bewegen Hoe behoudt u een gezond gewicht? Tips voor het behouden van een gezond gewicht Tips voor het bereiken van een gezond

Nadere informatie

Koolhydraatbeperking S, M, L. Welke maat heeft je cliënt? Welkom Waarschuwing

Koolhydraatbeperking S, M, L. Welke maat heeft je cliënt? Welkom Waarschuwing Koolhydraatbeperking S, M, L. Welke maat heeft je cliënt? Welkom Waarschuwing 9 november 2015 Gent HarriëtVerkoelen.nl Insuline resistentie Achtergrond van insuline resistentie, de invloed hiervan op de

Nadere informatie

Cover Page. The handle http://hdl.handle.net/1887/19074 holds various files of this Leiden University dissertation.

Cover Page. The handle http://hdl.handle.net/1887/19074 holds various files of this Leiden University dissertation. Cover Page The handle http://hdl.handle.net/1887/19074 holds various files of this Leiden University dissertation. Author: Suwannalai, Parawee Title: ACPA response in evolution of rheumatoid arthritis

Nadere informatie

Chapter 10 Samenvatting

Chapter 10 Samenvatting Chapter 10 Samenvatting Chapter 10 De laatste jaren is de mortaliteit bij patiënten met psychotische aandoeningen gestegen terwijl deze in de algemene populatie per leeftijdscategorie is gedaald. Een belangrijke

Nadere informatie

ANTROPOMETRIE (BMI, BUIKOMTREK EN BUIKOMTREK/LENGTE VERHOUDING) AUTEUR Thérésa LEBACQ

ANTROPOMETRIE (BMI, BUIKOMTREK EN BUIKOMTREK/LENGTE VERHOUDING) AUTEUR Thérésa LEBACQ ANTROPOMETRIE (BMI, BUIKOMTREK EN BUIKOMTREK/LENGTE VERHOUDING) AUTEUR Thérésa LEBACQ Dankwoord Dit werk kon niet worden gerealiseerd zonder de medewerking van een aantal personen. Onze bijzondere dank

Nadere informatie

Samenvatting voor de geïnteresseerde leek

Samenvatting voor de geïnteresseerde leek Chapter 10 Samenvatting voor de geïnteresseerde leek Gedurende de laatste decades is diabetes mellitus type 2 (DM2) veranderd van een relatief onschuldige aandoening van de, met name de oudere, mens in

Nadere informatie

NEDERLANDSTALIGE SAMENVATTING

NEDERLANDSTALIGE SAMENVATTING NEDERLANDSTALIGE SAMENVATTING Nederlandstalige samenvatting Naar schatting lijdt één miljoen Nederlanders aan diabetes mellitus, oftewel suikerziekte. Diabetes ontstaat door een absoluut of relatief tekort

Nadere informatie

Cover Page. The handle holds various files of this Leiden University dissertation.

Cover Page. The handle  holds various files of this Leiden University dissertation. Cover Page The handle http://hdl.handle.net/1887/32009 holds various files of this Leiden University dissertation. Author: Wilde, Jeroen Alexander de Title: Does one size fit all? The case for ethnic specific

Nadere informatie

.192. Etnische ongelijkheid in hart- en vaatziekterisico:

.192. Etnische ongelijkheid in hart- en vaatziekterisico: Samenvatting Etnische ongelijkheid in hart- en vaatziekterisico: de aanwezigheid van risicofactoren onder Amsterdammers met een Turkse en Marokkaanse etnische achtergrond. De incidentie van hart- en vaatziekten

Nadere informatie

SAMENVATTING SAMENVATTING

SAMENVATTING SAMENVATTING HbA 1c ontstaat door de versuikering van hemoglobine, het belangrijkste bestanddeel van rode bloedcellen. In het bloed bindt een glucosemolecuul (niet-enzymatisch) met een aminozuur van de β-keten van

Nadere informatie

Cover Page. The handle holds various files of this Leiden University dissertation.

Cover Page. The handle  holds various files of this Leiden University dissertation. Cover Page The handle http://hdl.handle.net/1887/43602 holds various files of this Leiden University dissertation. Author: Fenema, E.M. van Title: Treatment quality in times of ROM Issue Date: 2016-09-15

Nadere informatie