Feuerstein Centrum Nederland. Katinka Hol

Save this PDF as:
 WORD  PNG  TXT  JPG

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Feuerstein Centrum Nederland. Katinka Hol"

Transcriptie

1 Feuerstein Centrum Nederland Katinka Hol

2 Doel van deze middag ( ): Kennismaken met de werkwijze van het Feuerstein Centrum Nederland; Inleiding in de Feuerstein methode; Kennismaken met de cognitieve functies; Kennismaken met de gemedieerde leerervaring.

3 Professor Reuven Feuerstein ( )

4

5 Directe en gemediëerde leerervaring (Feuerstein 1985)

6 Feuerstein Centrum Nederland,

7 Het geloof in ontwikkelingsmogelijkheden voor iedereen. Wat moet ík doen om dit kind, deze jongere, deze volwassene, een stap verder te helpen in zijn/haar ontwikkeling?

8 Ontwikkeling begint met een eerste stap...

9 Lichamelijk gehandicapt, niet kunnen spreken, waarschijnlijk doof: betekent nog niet dat je ook niet kunt leren, dat je ook intellectueel gehandicapt bent! Het is de taak van de leerkracht, of zelfs de plicht van de leerkracht, om ook voor dit kind wegen te vinden om hem te mediëren en het dit kind mogelijk te maken te leren.

10 Mediatiekenmerken: 1. Intentionaliteit/wederkerigheid 2. Transcendentie 3. Zingeving 4. Bekwaamheidsgevoelens 5. Gedragsregulering en controle 6. Deelgenootschap 7. Individuatie 8. Doelbewustheid 9. Openheid voor uitdagingen 10. Bewustzijn van veranderbaarheid 11. Optimisme 12. Bewustzijn van lidmaatschap

11 Natuurlijk kan een kind met autisme leren!

12 Bellen blazen is een mogelijkheid om wederkerigheid tot stand te brengen en is een fantastisch beginpunt van het leerproces.

13 Mediation...

14 Close mediation...

15 Cognitieve functies zijn als het huisje van een slak: al bij geboorte aanwezig. Door ze te voeden met het juiste voedsel ontwikkelen ze zich.

16 Cognitieve functies

17 Input Verwerking Output

18 29 cognitieve functies: * 8 in de inputfase * 13 in de verwerkingsfase * 8 in de outputfase

19 Input: Waarnemen Systematisch zoeken Benoemen Plaatsbepalingen zoeken Tijdsaanduidingen zoeken Constante kenmerken herkennen Nauwkeurig zijn Bronnen van informatie samenvoegen Verwerking: Het probleem zien en benoemen Relevante informatie selecteren Vergelijken Alle informatie bijhouden Relaties leggen Logisch bewijs zoeken Verinnerlijken Hypothesen stellen Teststrategieën gebruiken Oplossingskader bepalen Plannen Woordenschat gebruiken of uitbreiden Telstrategieën gebruiken Output: Je begrijpbaar uitdrukken Onderliggende verbanden zichtbaar maken Rustig blijven zoeken Niet gissen en missen De juiste woorden gebruiken Nauwkeurig zijn Foutloos transporteren Denken voor reageren 29 Cognitieve functies

20 Welke cognitieve functies moet je inzetten?

21 Input: Waarnemen Systematisch zoeken Benoemen Plaatsbepalingen zoeken Tijdsaanduidingen zoeken Constante kenmerken herkennen Nauwkeurig zijn Bronnen van informatie samenvoegen Verwerking: Het probleem zien en benoemen Relevante informatie selecteren Vergelijken Alle informatie bijhouden Relaties leggen Logisch bewijs zoeken Verinnerlijken Hypothesen stellen Teststrategieën gebruiken Oplossingskader bepalen Plannen Woordenschat gebruiken of uitbreiden Telstrategieën gebruiken Output: 29 Cognitieve functies Je begrijpbaar uitdrukken Onderliggende verbanden zichtbaar maken Rustig blijven zoeken Niet gissen en missen De juiste woorden gebruiken Nauwkeurig zijn Foutloos transporteren Denken voor reageren

22 De 14 instrumenten 1. Organisatie van stippen 2. Oriëntatie in de ruimte 1 3. Vergelijken 4. Analytisch waarnemen 5. Illustraties 6. Classificeren 7. Familie relaties Feuerstein Centrum Nederland,

23 De 14 instrumenten 8. Tijdsrelaties 9. Cijferreeksen 10. Oriëntatie in de ruimte Instructies 12. Syllogismen 13. Transitieve relaties 14. Sjablonen Feuerstein Centrum Nederland,

24 Doel van het Instrumenteel VerrijkingsProgramma (IVP): 1. Verbeteren/herstellen van deficiënte cognitieve functies; 2. Aanleren van concepten, labels en vaardigheden; 3. Door gewoonte vorming intrinsieke motivatie op gang brengen; 4. Ontwikkelen van intrinsieke motivatie om intellectueel verder te willen ontwikkelen; 5. Reflectief-, zelfinzicht- en introspectiefdenken ontwikkelen; 6. Een actieve leerhouding ontwikkelen.

25

26 Jo Lebeer Dynamisch onderzoek op het FCN.

27 A. 13 jaar Tobiasschool SO CITO: geen Praktijkschool-advies

28 G. 12 jaar CITO 536 Eerste klas VO VMBO-T

29 Feuerstein is maatwerk, dat is de kracht van de methode.

Kan niet bestaat niet. Workshop Slotdag Project Van Hinderpaal naar Mijlpaal Stichting Perspectief 31 mei 2014

Kan niet bestaat niet. Workshop Slotdag Project Van Hinderpaal naar Mijlpaal Stichting Perspectief 31 mei 2014 Kan niet bestaat niet Workshop Slotdag Project Van Hinderpaal naar Mijlpaal Stichting Perspectief 31 mei 2014 Agenda Workshop Invullen Vragenlijst met stellingen Opdracht Kruip in de huid van Tim Wat is

Nadere informatie

De Feuerstein methode verklaard

De Feuerstein methode verklaard Katinka Hol De Feuerstein methode verklaard Katinka Hol In oktober 2011 was het Feuerstein Centrum Nederland (FCN) uitgenodigd om tijdens het VBSP congres de Feuerstein methode te presenteren binnen het

Nadere informatie

Kan je een cognitieve reserve opbouwen? Jo Lebeer Faculteit Geneeskunde, Vakgroep Eerstelijns- en Interdisciplinaire Zorg, Universiteit Antwerpen

Kan je een cognitieve reserve opbouwen? Jo Lebeer Faculteit Geneeskunde, Vakgroep Eerstelijns- en Interdisciplinaire Zorg, Universiteit Antwerpen Kan je een cognitieve reserve opbouwen? Jo Lebeer Faculteit Geneeskunde, Vakgroep Eerstelijns- en Interdisciplinaire Zorg, Universiteit Antwerpen Salutogene kijk Salutogeen: salus (gezondheid) genese (ontstaan)

Nadere informatie

Jobcoaching. De Bakfiets. Onze diensten richten zich op de volgende programma s:

Jobcoaching. De Bakfiets. Onze diensten richten zich op de volgende programma s: Jobcoaching De Bakfiets Methodiek De Bakfiets Onze benadering begint altijd met het maken van persoonlijk contact. Door elkaar te leren kennen ontstaat een beeld van wat er leeft en wat het doel is. Vervolgens

Nadere informatie

Bouwstenen van het denken

Bouwstenen van het denken Werken met cognitieve bouwstenen heeft gegarandeerd resultaat Analyseren Veronderstellingen maken Logisch denken Breed denken Onveranderbaarheid inzien Verinnerlijken Niet egocentrisch communiceren Tijdsoriëntatie

Nadere informatie

Feuersteins gedachtegoed en de vertaling naar het onderw ijs Mediërend Leren /Activerende Interactie

Feuersteins gedachtegoed en de vertaling naar het onderw ijs Mediërend Leren /Activerende Interactie Feuersteins gedachtegoed en de vertaling naar het onderw ijs /Activerende Interactie Bent u de juf? Juf, ik neem goed waar, ik ben nauwkeurig en niet impulsief, maar ik kom er nog steeds niet uit. Dat

Nadere informatie

LEREN ZICHTBAAR MAKEN. Synergie Professor Reuven Feuerstein en John Hattie

LEREN ZICHTBAAR MAKEN. Synergie Professor Reuven Feuerstein en John Hattie LEREN ZICHTBAAR MAKEN Synergie Professor Reuven Feuerstein en John Hattie Doel van deze workshop Aan het eind van de workshop (her)ken je de synergie tussen Feuerstein en Hattie kun je een aantal interventies

Nadere informatie

Wat vraag ik aan mijn kind? 7 denkstappen om een probleem op te lossen

Wat vraag ik aan mijn kind? 7 denkstappen om een probleem op te lossen Wat vraag ik aan mijn kind? 7 denkstappen om een probleem op te lossen Inleiding Loremieke krijgt vier tekeningen naast elkaar geschikt op een blad. Onder elke tekening staat een cirkeltje, waarin ze de

Nadere informatie

Reuven Feuerstein. Feuerstein s Intellectuele Erfenis. Feuerstein's Intellectuele Erfenis. 6 maart 2015. jo.lebeer@uantwerpen.be

Reuven Feuerstein. Feuerstein s Intellectuele Erfenis. Feuerstein's Intellectuele Erfenis. 6 maart 2015. jo.lebeer@uantwerpen.be 6 maart 2015 INCENA Inclusion & Enablement Feuerstein s Intellectuele Erfenis jo.lebeer@uantwerpen.be INSIDE INCLUES www.inclues.org Clues to inclusive & cognitive education Daffodil Dynamic assessment

Nadere informatie

Ad 1: we stellen ons aan elkaar voor en geven antwoord op de vraag: wat is blijven hangen van de basiscursus?

Ad 1: we stellen ons aan elkaar voor en geven antwoord op de vraag: wat is blijven hangen van de basiscursus? EERSTE BIJEENKOMST PROGRAMMA 1. Rondje voorstellen 15 min 2. Verschillende citaten over leren: keuze + uitleg 20 min 3. Test: wat is mijn visie op leren? 30 min 4. Verschillen tussen onderwijskundige wetenschappers

Nadere informatie

Het Instrumentele Verrijkingsprogramma van Feuerstein ( FIE-Basic )

Het Instrumentele Verrijkingsprogramma van Feuerstein ( FIE-Basic ) Het Instrumentele Verrijkingsprogramma van Feuerstein ( FIE-Basic ) Dany Devooght, Jo Lebeer, Ann Neetens Project Leer- en Inclusiebevordering INCENA Inclusion & Enablement Het Instrumentele Verrijkingsprogramma

Nadere informatie

De ontwikkeling van een observatieformulier om de mediatie van drie kenmerken van gemedieerd leren te onderscheiden in de klas De mediatie van

De ontwikkeling van een observatieformulier om de mediatie van drie kenmerken van gemedieerd leren te onderscheiden in de klas De mediatie van De ontwikkeling van een observatieformulier om de mediatie van drie kenmerken van gemedieerd leren te onderscheiden in de klas De mediatie van intentionaliteit en wederkerigheid, transcendentie en zingeving

Nadere informatie

MISC: acroniem voor Mediational Intervention for Sensitizing Caregivers en More Intelligent* and Sensitive Child

MISC: acroniem voor Mediational Intervention for Sensitizing Caregivers en More Intelligent* and Sensitive Child MISC: acroniem voor Mediational Intervention for Sensitizing Caregivers en More Intelligent* and Sensitive Child * waarbij intelligent wordt opgevat als het goed gebruikmaken van de eigen cognitieve mogelijkheden.

Nadere informatie

zie Denk-ontwikkelend leren. Teamgerichte nascholing VVKBuO door Mieke Hagenaars, schooljaar 12-13

zie Denk-ontwikkelend leren. Teamgerichte nascholing VVKBuO door Mieke Hagenaars, schooljaar 12-13 LEREN LEREN 1. Beginsituatie 1.1.Visie De aanpak van leren leren zou zeer verscheiden moeten zijn, omdat elk kind een eigen gecompliceerde problematiek heeft. Daarom moeten we als multidisciplinair team.

Nadere informatie

Executieve en cognitieve functies versterken d.m.v. spellen

Executieve en cognitieve functies versterken d.m.v. spellen Executieve en cognitieve functies versterken d.m.v. spellen Metacognitieve kennis Metacognitieve vaardigheden Inzetten van de de Spel Analyse o.b.v. de de concrete educatieve taken transfer StiBCO/Emiel

Nadere informatie

Wendy Peerlings Coördinator Praktijk Explore Hasselt (België)

Wendy Peerlings Coördinator Praktijk Explore Hasselt (België) Wendy Peerlings Coördinator Praktijk Explore Hasselt (België) Uitgangspunt: Resultaten van klinisch onderzoek? Vragen van de ouders? Leerkrachten? Vraag van het kind? Een goede definiëring van de hulpvraag:

Nadere informatie

(7) Muur Bewust en samen onderzoekend leren

(7) Muur Bewust en samen onderzoekend leren INLEIDING Uit onderzoeksresultaten blijkt dat het leereffect bij kinderen die metacognitieve ondersteuning kregen veel groter was tijdens wetenschapsactiviteiten dan bij de kinderen die deze niet kregen.

Nadere informatie

(6) Raket Valkuilen bij wow-proefjes

(6) Raket Valkuilen bij wow-proefjes Praktijk-wijzer & oefeningen (6) Raket Valkuilen bij wow-proefjes INLEIDING Materiaal 1. Azijn (10cl) 2. Bakpoeder (50g) 3. Balans 4. Maatbeker 5. Plastic flesje 6. Kurk met zelfgemaakte raket Werkwijze

Nadere informatie

Bijlage 1: het wetenschappelijk denk- en handelingsproces in het basisonderwijs 1

Bijlage 1: het wetenschappelijk denk- en handelingsproces in het basisonderwijs 1 Bijlage 1: het wetenschappelijk denk- en handelingsproces in het basisonderwijs 1 Bijlage 1: Het wetenschappelijk denk- en handelingsproces in het basisonderwijs: Stadium van het instructie model Oriëntatiefase

Nadere informatie

Rapportage capaciteiten (strikt vertrouwelijk) Naam: Mevrouw Voorbeeld Adviseur: Mevrouw Even Datum: 3 december 2014

Rapportage capaciteiten (strikt vertrouwelijk) Naam: Mevrouw Voorbeeld Adviseur: Mevrouw Even Datum: 3 december 2014 Naam: Adviseur: Mevrouw Even Datum: 3 december 2014 Inleiding In dit rapport wordt ingegaan op de competenties zoals deze tijdens het onderzoek naar voren zijn gekomen. De scores op de competenties zijn

Nadere informatie

Wat te doen met zwakke begrijpend lezers?

Wat te doen met zwakke begrijpend lezers? Wat te doen met zwakke begrijpend lezers? Cor Aarnoutse Wat doe je met kinderen die moeite hebben met begrijpend lezen? In dit artikel zullen we antwoord geven op deze vraag. Voor meer informatie verwijzen

Nadere informatie

3. Wat betekent dat voor de manier waarop lesgegeven zou moeten worden in de - voor jou - moeilijke vakken?

3. Wat betekent dat voor de manier waarop lesgegeven zou moeten worden in de - voor jou - moeilijke vakken? Werkblad: 1. Wat is je leerstijl? Om uit te vinden welke van de vier leerstijlen het meest lijkt op jouw leerstijl, kun je dit simpele testje doen. Stel je eens voor dat je zojuist een nieuwe apparaat

Nadere informatie

De Kiezel en de Kei weektaken januari 2014 2

De Kiezel en de Kei weektaken januari 2014 2 BAS project Ontwikkelingslijn: 1 Ontwikkelingsveld 1:structuur Datum: januari 2014 Doel: Aanleren van een zelfstandige leerhouding waarbij tijdsbewustzijn en taakplanning worden ontwikkeld. Vanuit verantwoordelijkheid,

Nadere informatie

Schuilt er een onderzoeker in jou?

Schuilt er een onderzoeker in jou? Schuilt er een onderzoeker in jou? Bijlage: Lesdoelen en leerplandoelen INHOUD 1 Eerste kennismaking met Inagro en zijn activiteiten... 3 1.1 Lesdoelen... 3 1.2 Leerplandoelen... 3 1.2.1 Leerplan wereldoriëntatie

Nadere informatie

LEREN LEREN WAT? HOE?

LEREN LEREN WAT? HOE? LEREN LEREN WAT? Bij leren leren ondersteunt de school je schoolse leren en biedt de school je methodieken om toe te passen in leersituaties buiten de school. HOE? Als school hebben we gekozen voor het

Nadere informatie

KINDEREN DIE MEER KUNNEN

KINDEREN DIE MEER KUNNEN KINDEREN DIE MEER KUNNEN INLEIDING Op de IJwegschool staat het kind centraal. Het onderwijs wordt aangepast aan het kind en niet andersom. Doordat de leerkrachten handelingsgericht werken waarbij de onderwijsbehoeften

Nadere informatie

Didactiek. Didactiek. Algemeen gedeelte Initiator. Inleiding: Bouwstenen van het didactisch proces

Didactiek. Didactiek. Algemeen gedeelte Initiator. Inleiding: Bouwstenen van het didactisch proces Didactiek Algemeen gedeelte Initiator 1 Overzicht van de presentatie Didactiek Inleiding: Bouwstenen van het didactisch proces Bouwsteen 1: De context Bouwsteen 2: De sportbeoefenaars Bouwsteen 3: Doelen

Nadere informatie

Zorgboekje. Kindgegevens

Zorgboekje. Kindgegevens Zorgboekje De pedagogisch medewerker vult dit boekje behorende bij het overdrachtdocument peuter kleuter in als er een zorgbehoefte bij het kind is gesignaleerd. Zij/ hij vult in wat van toepassing is

Nadere informatie

BuBaO St-Elisabeth. Kleuterwerking Type 1 Type 2A en 2B Type 3 ASS-werking Type 8 WO leren leren SEO afgestemd op de klas Wordt per type bekeken

BuBaO St-Elisabeth. Kleuterwerking Type 1 Type 2A en 2B Type 3 ASS-werking Type 8 WO leren leren SEO afgestemd op de klas Wordt per type bekeken BuBaO St-Elisabeth Kleuterwerking Type 1 Type 2A en 2B Type 3 ASS-werking Type 8 WO leren leren SEO afgestemd op de klas Wordt per type bekeken Leerlingen Type 1 Type 2 Type 3 Type 8 GON lln Kleuters Kleuters

Nadere informatie

EINDTERMEN en ONTWIKKELINGSDOELEN Zoektocht in het Maascentrum. A. Eindtermen voor het basisonderwijs vanaf 01/09/2010

EINDTERMEN en ONTWIKKELINGSDOELEN Zoektocht in het Maascentrum. A. Eindtermen voor het basisonderwijs vanaf 01/09/2010 EINDTERMEN en ONTWIKKELINGSDOELEN Zoektocht in het Maascentrum Derde graad LO A. Eindtermen voor het basisonderwijs vanaf 01/09/2010 Lichamelijke opvoeding Motorische competenties 1.1 De motorische basisbewegingen

Nadere informatie

Realiseren van VOET in Geschiedenis: leren leren I II III Leren leren

Realiseren van VOET in Geschiedenis: leren leren I II III Leren leren Realiseren van VOET in Geschiedenis: leren leren I II III Leren leren Welke afspraken worden gemaakt om geschiedenis te studeren? Wordt dit opgevolgd per graad en van graad tot graad? Leren leren blijft

Nadere informatie

Educatief arrangeren rond LOB

Educatief arrangeren rond LOB Educatief arrangeren rond LOB Vorige week Contact met de docent deze week NAW-gegevens via CF Afspraken met begeleider Maken van het Werkplan Voorbereiden van het interview Vragen naar aanleiding van vorig

Nadere informatie

Boys & Girls strategieën voor onderwijs aan jongens en meisjes in het basisonderwijs. Martijn Smoors Onderwijs Maak Je Samen

Boys & Girls strategieën voor onderwijs aan jongens en meisjes in het basisonderwijs. Martijn Smoors Onderwijs Maak Je Samen Boys & Girls strategieën voor onderwijs aan jongens en meisjes in het basisonderwijs Martijn Smoors Onderwijs Maak Je Samen Eindrapport MOOJ-onderzoek: Verschillen tussen meisjes en jongens bij het vak

Nadere informatie

Zelfgestuurd leren kun je niet zelfgestuurd leren. Emmy Vrieling

Zelfgestuurd leren kun je niet zelfgestuurd leren. Emmy Vrieling Zelfgestuurd leren kun je niet zelfgestuurd leren Emmy Vrieling Overzicht presentatie Wat is zelfgestuurd leren? Aanleiding Doelen Zeven ontwerpprincipes Diagnostisch instrument Interventies op basis van

Nadere informatie

LEREN LEREN WAT? HOE?

LEREN LEREN WAT? HOE? LEREN LEREN Bij leren leren ondersteunt de school je schoolse leren en biedt de school je methodieken om toe te passen in leersituaties buiten de school. Als school hebben we gekozen voor het VELOO-programma,

Nadere informatie

Samenvatting. Samenvatting

Samenvatting. Samenvatting Samenvatting Op grond van klinische ervaring en wetenschappelijk onderzoek, is bekend dat het gezamenlijk voorkomen van een pervasieve ontwikkelingsstoornis en een verstandelijke beperking tot veel bijkomende

Nadere informatie

DANS ZWEMMEN BASEBALL HANDBAL

DANS ZWEMMEN BASEBALL HANDBAL 25.03.2015 DANS ZWEMMEN BASEBALL HANDBAL BVLO NASCHOLING - TURNHOUT i.s.m. Thomas More WWW.BVLO.BE PRAKTISCHE INFORMATIE Op woendag 25 maart 2015 organiseert de BVLO in samenwerking met Thomas More tijdens

Nadere informatie

Kwaliteitsgericht omgaan met kinderen denken vanuit mogelijkheden zien van kernkwaliteiten handelen vanuit respect voor ieders eigenheid

Kwaliteitsgericht omgaan met kinderen denken vanuit mogelijkheden zien van kernkwaliteiten handelen vanuit respect voor ieders eigenheid POWer: Kwaliteitsgericht omgaan met kinderen Leerkrachten ervaren dat kinderen zich anders gedragen dan vroeger. Steeds vaker mondiger, meer intuïtief, zelfbewust en minder genegen gewoon te doen wat van

Nadere informatie

VERANTWOORDING: ETEN IS LESTIJD

VERANTWOORDING: ETEN IS LESTIJD VERANTWOORDING: ETEN IS LESTIJD VISIE EN WERKWIJZE Op De Schatgraver werken we met een continurooster. Een continurooster houdt bij onze school in dat alle kinderen de hele dag op school zijn. De leerkrachten

Nadere informatie

groep 1 en 2 informatieboekje

groep 1 en 2 informatieboekje groep 1 en 2 informatieboekje "De St. Nicolaasschool is een professionele leergemeenschap. Zij streeft ernaar een positieve, veilige en stimulerende leeromgeving te bieden waar, met betrokkenheid van en

Nadere informatie

DEEL 2: Leerdoelenoverzicht (groep 3-4)

DEEL 2: Leerdoelenoverzicht (groep 3-4) Excellente gespreksvoering met excellente leerlingen DEEL 2: Leerdoelenoverzicht (groep 3-4) Deze uitgave maakt onderdeel uit van het product Excellente gespreksvoering met excellente leerlingen. Dit product

Nadere informatie

KIJK! Lijst van: Schooljaar: Groep: Leraar: Datum gesprek 1e rapport: Datum gesprek 2e rapport: KIJK! 1-2 Bazalt Educatieve Uitgaven www.bazalt.

KIJK! Lijst van: Schooljaar: Groep: Leraar: Datum gesprek 1e rapport: Datum gesprek 2e rapport: KIJK! 1-2 Bazalt Educatieve Uitgaven www.bazalt. KIJK! Lijst van: Schooljaar: Groep: Leraar: Datum gesprek : Datum gesprek : KIJK! Lijst 1. Basiskenmerken Een kind dat lekker in zijn vel zit, zal zich goed en vlot ontwikkelen. Het is van nature nieuwsgierig

Nadere informatie

Protocol Kleuterverlenging

Protocol Kleuterverlenging ONDERWIJS IN BEWEGING Protocol Kleuterverlenging pagina 1 Protocol Kleuterverlenging Inhoud Inleiding... 3 Opzet van het protocol... 3 Algemene uitgangspunten... 3 Criteria voor verlenging groep 2... 3

Nadere informatie

Leerjaar 2: Lesopbouw en suggesties (incl. bewijzenblad) voor leerroute A

Leerjaar 2: Lesopbouw en suggesties (incl. bewijzenblad) voor leerroute A Leerjaar 2: Lesopbouw en suggesties (incl. bewijzenblad) voor leerroute A Thema 11: Mijn vrije tijd besteden c: Kiezen van een vrijetijdsbesteding Thema 1 Introles De leerling benoemt clubs, verenigingen

Nadere informatie

DENKVAARDIGHEDEN bron: The Parallel Curriculum

DENKVAARDIGHEDEN bron: The Parallel Curriculum DENKVAARDIGHEDEN bron: The Parallel Curriculum In 'The Parallel Curriculum' van Tomlinson et al. (2009) worden de 'Habits of Mind' van mensen die intelligent handelen beschreven, op basis van onderzoek

Nadere informatie

De Schoolwerkplaats school van nu

De Schoolwerkplaats school van nu 2015 De Schoolwerkplaats school van nu Visie en uitgangspunten Manon van der Linde Ilse Overzier Marjan van Baekel- Kan 1. Waar de Schoolwerkplaats voor staat Missie Wat we willen is dat alle kinderen

Nadere informatie

Au-tomutilatie. Een groot probleem, een grote uitdaging. Carmen van Bussel Orthopedagoog/GZ-psycholoog

Au-tomutilatie. Een groot probleem, een grote uitdaging. Carmen van Bussel Orthopedagoog/GZ-psycholoog Au-tomutilatie Een groot probleem, een grote uitdaging Carmen van Bussel Orthopedagoog/GZ-psycholoog Inhoud Waarom verwonden cliënten zichzelf? Handelingsverlegenheid en machteloosheid bij begeleiders

Nadere informatie

Psycholog isch rapporfi Competenties (stri kt veérouwel ij k) Naam: De heer P.A. Blankman Adviseur: Mevrouw Van 't Veer

Psycholog isch rapporfi Competenties (stri kt veérouwel ij k) Naam: De heer P.A. Blankman Adviseur: Mevrouw Van 't Veer Psycholog isch rapporfi Competenties (stri kt veérouwel ij k) Naam: De heer P.A. Blankman Adviseur: Mevrouw Van 't Veer Datum: 7 mei 2013 lnleiding ln dit rapport wordt ingegaan op de competenties zoals

Nadere informatie

CBS De Holtenhoek. Plusgroep 2012-2013

CBS De Holtenhoek. Plusgroep 2012-2013 Plusgroep 2012-2013 Wanneer hoogbegaafd? CITO A of A+ scores na zes of twaalf maanden doortoetsen op Cito begrijpend lezen en rekenen De leerling voldoet aan een aantal kenmerken van hoogbegaafdheid Kenmerken

Nadere informatie

Training Resultaatgericht Coachen

Training Resultaatgericht Coachen Training Resultaatgericht Coachen met aandacht voor zingeving Herken je dit? Je bent verantwoordelijk voor de gang van zaken op je werk. Je hebt alle verantwoordelijkheid, maar niet de bijbehorende bevoegdheden.

Nadere informatie

Wielewoelewool, ik ga naar school! Toelichting

Wielewoelewool, ik ga naar school! Toelichting Zwijsen Wielewoelewool, ik ga naar school! Toelichting Inhoud Inleiding 3 Materialen 3 Voor het eerst naar school 4 Doelstelling 4 Opbouw prentenboek en plakboek 4 Werkwijze 5 Ouders 5 2 Inleiding Voor

Nadere informatie

JoAnn Deak, Ph.D. illustraties: ies: Sarah Ackerley. Lesplan. Lessuggesties voor leerkrachten. en begeleiders van kinderen vanaf 4 jaar.

JoAnn Deak, Ph.D. illustraties: ies: Sarah Ackerley. Lesplan. Lessuggesties voor leerkrachten. en begeleiders van kinderen vanaf 4 jaar. Je JoAnn Deak, Ph.D. illustraties: ies: Sarah Ackerley Lesplan Lessuggesties voor leerkrachten en begeleiders van kinderen vanaf 4 jaar Bazalt Wat bijzonder! Rekken en groeien. inhoud Inleiding 2 Activiteitenset

Nadere informatie

Klinisch Pedagogische praxis: onderdeel Vakgroep Orthopedagogiek. Onderwerp: intelligentie problemen oplossen competentie

Klinisch Pedagogische praxis: onderdeel Vakgroep Orthopedagogiek. Onderwerp: intelligentie problemen oplossen competentie Klinisch Pedagogische praxis: onderdeel Vakgroep Orthopedagogiek Onderwerp: intelligentie problemen oplossen competentie Basisgegevens op internet : website Vakgroep Orthopedagogiek, persoonlijke website

Nadere informatie

Beperkt leervermogen? Foutloos Leren! Dr. D. Boelen Klinisch neuropsycholoog

Beperkt leervermogen? Foutloos Leren! Dr. D. Boelen Klinisch neuropsycholoog Beperkt leervermogen? Foutloos Leren! Dr. D. Boelen Klinisch neuropsycholoog Leren en leervermogen Voor leren is nodig. Gezonde hersenen? Meest belemmerend voor het leren bij hersenaandoening: Geheugen-

Nadere informatie

Hieronder volgt een beknopte uitleg van de begrippen die u in het rapport zult tegenkomen.

Hieronder volgt een beknopte uitleg van de begrippen die u in het rapport zult tegenkomen. Onderbouwrapport In het onderbouwrapport waarderen wij alle genoemde aspecten ten opzichte van de leeftijd. Een waardering wordt uitgedrukt in een cijfer. U kunt via de beknopte omschrijvingen in het rapport

Nadere informatie

Zakelijk Professioneel (PROF) - B2

Zakelijk Professioneel (PROF) - B2 Zakelijk Professioneel (PROF) - B2 Voor wie? Voor hogeropgeleiden die hun taalvaardigheid in het Nederlands zullen moeten bewijzen op de werkvloer in Vlaanderen, Nederland of in een buitenlands bedrijf

Nadere informatie

Stap 1 Doelen vaststellen

Stap 1 Doelen vaststellen Stap 1 Doelen vaststellen! Lesdoelen staan altijd in relatie tot langere termijn doelen. Zorg dat je de leerlijn of opbouw van doelen op schoolniveau helder hebt! Groepsdoelen staan altijd in relatie tot

Nadere informatie

1 Waarover gaat natuuronderwijs? 1.1 Natuuronderwijs op school 1.2 Waarom natuur en techniek? 1.3 De centrale doelstelling van natuuronderwijs

1 Waarover gaat natuuronderwijs? 1.1 Natuuronderwijs op school 1.2 Waarom natuur en techniek? 1.3 De centrale doelstelling van natuuronderwijs 1 Inhoud Inleiding Deel A Achtergronden 1 Waarover gaat natuuronderwijs? 1.1 Natuuronderwijs op school 1.2 Waarom natuur en techniek? 1.3 De centrale doelstelling van natuuronderwijs 2 Doen en denken 2.1

Nadere informatie

Ko observatielijst/ Kern(tussen)doelen TULE SLO Van November 2006

Ko observatielijst/ Kern(tussen)doelen TULE SLO Van November 2006 1 Ko observatielijst/ Kern(tussen)doelen TULE SLO Van November 2006 Mondeling onderwijs Kerndoel 1 Kerndoel 2 Kerndoel 3 Schriftelijk onderwijs Kerndoel 4 Bijlage kerndoel 4 leestechniek Kerndoel 5 Kerndoel

Nadere informatie

Speerpunt 2 Gevoelig oog. Kim Idenburg Oktober 2013

Speerpunt 2 Gevoelig oog. Kim Idenburg Oktober 2013 Speerpunt 2 Gevoelig oog Kim Idenburg Oktober 2013 1 Welkom! Vandaag: Utrechts kwaliteitskader Speerpunt 2: gevoelig oog 2 Utrechts Kwaliteitskader Het jonge kind -> toekomstig (school)succes VEEL ontwikkelingen

Nadere informatie

Lesgeven aan kinderen

Lesgeven aan kinderen Lesgeven aan kinderen Lesopbouw en les voorbereiding improvisatie voorbereiding Een goede planning is het halve werk!!!!! Omdat: Planning over langere termijn ( FNRS ruiterplan) Doelgericht te werk gaan

Nadere informatie

Eerste graad A-stroom

Eerste graad A-stroom EINDTERMEN en ONTWIKKELINGSDOELEN Vijverbiotoopstudie Eerste graad A-stroom Vakgebonden eindtermen aardrijkskunde Het natuurlijk milieu Reliëf 16* De leerlingen leren respect opbrengen voor de waarde van

Nadere informatie

Voorlichting Voortgezet Onderwijs

Voorlichting Voortgezet Onderwijs Voorlichting Voortgezet Onderwijs Onderwerpen die besproken worden: Onderbouw VO Bovenbouw VO LWOO vmbo havo/vwo En daarna? Factoren voor schoolkeuze Scholen in de regio Aanmeldingsprocedure Belangrijke

Nadere informatie

Training met persolog profielen

Training met persolog profielen Training met persolog profielen Verkrijg de beste resultaten op het werk en in uw dagelijks leven Ontdek een praktische manier om uw persoonlijkheid te ontwikkelen: U leert verschillende gedragstendensen

Nadere informatie

POLIKLINIEK JONGVOLWASSENEN

POLIKLINIEK JONGVOLWASSENEN POLIKLINIEK JONGVOLWASSENEN Transitie van kind naar volwassene Mw.dr. Jetty van Meeteren revalidatiearts, Erasmus MC Waarom aandacht voor transitie? Zowel uit de klinische praktijk als uit het wetenschappelijk

Nadere informatie

Taalvaardigheid Preventie en remediëring. -betrokkenheid verhogende werkvormen creëren -een maximale -herformuleren de lln het probleem

Taalvaardigheid Preventie en remediëring. -betrokkenheid verhogende werkvormen creëren -een maximale -herformuleren de lln het probleem Vlaams Verbond van het Katholiek Secundair Onderwijs Guimardstraat 1, 1040 Brussel VOET LEREN LEREN EN GOK Voet@2010 leren leren en thema s gelijke onderwijskansen Socio-emotionele ontwikkeling (1ste graad)

Nadere informatie

LEREN LEREN WAT? HOE?

LEREN LEREN WAT? HOE? LEREN LEREN WAT? Bij leren leren ondersteunt de school je schoolse leren en biedt de school je methodieken om toe te passen in leersituaties buiten de school. HOE? Als school hebben we gekozen voor het

Nadere informatie

Verslag denktank 2013/2014

Verslag denktank 2013/2014 Verslag denktank 2013/2014 Deelnemers: HKU team: Salome Nobel, Jolanda Schouten, Nelly van de Geest; UCK: Haike de Visser; Culturele partners: KOPA: Manja Eland en Linda Rosink; Click F1: Alice Erens.

Nadere informatie

Wetenschappelijke verantwoording Mediërend Leren heeft een wetenschappelijke basis. Het concept behoort tot de positieve ontwikkelingspsychologie,

Wetenschappelijke verantwoording Mediërend Leren heeft een wetenschappelijke basis. Het concept behoort tot de positieve ontwikkelingspsychologie, ... mediërend leren... passend onderwijs team Dit artikel bestaat uit twee delen. In dit eerste deel wordt ingegaan op de inoud en actergronden van Mediërend Leren. In et tweede deel, dat verscijnt in

Nadere informatie

Voorlichting Voortgezet Onderwijs

Voorlichting Voortgezet Onderwijs Voorlichting Voortgezet Onderwijs Onderwerpen die besproken worden: Onderbouw VO Bovenbouw VO LWOO vmbo havo/vwo En daarna? Factoren voor schoolkeuze Scholen in de regio Aanmeldingsprocedure Belangrijke

Nadere informatie

Activiteit Doel Beschrijving doel Planning Uitvoering

Activiteit Doel Beschrijving doel Planning Uitvoering Hier vind je een overzicht van de lesdoelen die worden aangeboden in dit project. Houd er rekening mee dat je tijdens de uitvoering van de lessen waarschijnlijk met méér doelen bezig zult zijn, voortkomend

Nadere informatie

3.1 Tips voor leerkrachten in het middelbaar beroepsonderwijs Met dank aan Heleen Schoots, KPC-groep

3.1 Tips voor leerkrachten in het middelbaar beroepsonderwijs Met dank aan Heleen Schoots, KPC-groep 3.1 Tips voor leerkrachten in het middelbaar beroepsonderwijs Met dank aan Heleen Schoots, KPC-groep Leerproces Onderwijs aan kinderen met een aan autisme verwante stoornis, vraagt om een ongewone aanpak

Nadere informatie

Secundair onderwijs - Tweede graad ASO/KSO/TSO - Natuurwetenschappen - Vakgebonden eindtermen

Secundair onderwijs - Tweede graad ASO/KSO/TSO - Natuurwetenschappen - Vakgebonden eindtermen Eindtermen educatief project Korstmossen, snuffelpalen van ons milieu 2 de en 3 de graad SO Secundair onderwijs - Tweede graad ASO/KSO/TSO - Natuurwetenschappen - Vakgebonden eindtermen I. Gemeenschappelijke

Nadere informatie

Deel 1 Gebruik van het computerprogramma Behandeldoelen tos. 2 Stappen bij het opstellen van een behandelplan 29

Deel 1 Gebruik van het computerprogramma Behandeldoelen tos. 2 Stappen bij het opstellen van een behandelplan 29 Inhoud Inleiding 15 Deel 1 Gebruik van het computerprogramma Behandeldoelen tos 1 Het computerprogramma 23 1.1 Inleiding 23 1.2 Doel van het computerprogramma Behandeldoelen tos 23 1.3 Doelgroep en gebruikers

Nadere informatie

Inhoud. Voorwoord... 10

Inhoud. Voorwoord... 10 Voorwoord................................................................... 10 Hoofdstuk 1 Wat weten we over leren? Wat is het nut van verrijking?.....................................................................

Nadere informatie

Mijn kind heeft een LVB

Mijn kind heeft een LVB Mijn kind heeft een LVB Wat betekent een licht verstandelijke beperking nu precies? Informatie voor ouders van kinderen en jongeren met een licht verstandelijke beperking in de leeftijd van 6 tot 23 jaar

Nadere informatie

Overgangscriteria doubleren versnelde doorgang

Overgangscriteria doubleren versnelde doorgang Overgangscriteria doubleren versnelde doorgang Bij het vaststellen of een leerling door kan gaan naar de volgende groep of doubleert, houden we rekening met het volgende: Uitgangspunten: - De school beslist

Nadere informatie

9. Een educatief computerspel voor rekenen bij kleuters

9. Een educatief computerspel voor rekenen bij kleuters 9. Een educatief computerspel voor rekenen bij kleuters It s all-in the game Femke Kirschner, Evelyn Kroesbergen, Patricia van Soest & Marielle van Vliet Een educatief computerspel voor getalbegrip bij

Nadere informatie

Zelfstandig werken = actief en zelfstandig leren van een leerling. Het kan individueel of in een groep van maximaal 6 leerlingen.

Zelfstandig werken = actief en zelfstandig leren van een leerling. Het kan individueel of in een groep van maximaal 6 leerlingen. Zelfstandig werken Zelfstandig werken = actief en zelfstandig leren van een leerling. Het kan individueel of in een groep van maximaal 6 leerlingen. Visie Leerlinggericht: gericht op de mogelijkheden van

Nadere informatie

RTI: een prachtig instrument om zicht te krijgen op het effect van je instructie. Beurs Beter begeleiden, 17 april 2012, 15.15-16.

RTI: een prachtig instrument om zicht te krijgen op het effect van je instructie. Beurs Beter begeleiden, 17 april 2012, 15.15-16. RTI: een prachtig instrument om zicht te krijgen op het effect van je instructie Beurs Beter begeleiden, 17 april 2012, 15.15-16.00 uur Vragen die beantwoord worden: Wat is RTI, wat zijn het doel en de

Nadere informatie

Stress-vrij paard lichaamstaal herkennen en benoemen

Stress-vrij paard lichaamstaal herkennen en benoemen Stress-vrij paard lichaamstaal herkennen en benoemen Aan de hand van een hindernissenparcours; paraplu s, lawaai, plastic, water, enz., ons paard verkennen. Lichaamstaal kunnen benoemen en herkennen. Situering

Nadere informatie

Erfgoedonderwijs. 1. Wat is erfgoed? 2. Waarom erfgoedonderwijs? 3. Erfgoedonderwijs en 21e eeuws leren. 4. Erfgoed in de klas voorbeelden

Erfgoedonderwijs. 1. Wat is erfgoed? 2. Waarom erfgoedonderwijs? 3. Erfgoedonderwijs en 21e eeuws leren. 4. Erfgoed in de klas voorbeelden Erfgoedonderwijs 1. Wat is erfgoed? 2. Waarom erfgoedonderwijs? 3. Erfgoedonderwijs en 21e eeuws leren 4. Erfgoed in de klas voorbeelden ERFGOED DOEN! Wat is erfgoed? Wat is erfgoed? Definitie Materiële

Nadere informatie

29/05/2013. ICF en indicering ICF

29/05/2013. ICF en indicering ICF en indicering 1 = International Classification of Functioning, disability and health World Health Organisation (2001) is complementair met ICD-10 Wat? Classificatie van gezondheids en gezondheidsgerelateerde

Nadere informatie

Leren lezen en praten via de vijf leesfasen van Leespraat

Leren lezen en praten via de vijf leesfasen van Leespraat Leren lezen en praten via de vijf leesfasen van Leespraat De Cambier werkt sinds 2009 met Leespraat. Leespraat is een geïntegreerde weg naar lezen en praten, waarbij communicatie en motivatie centraal

Nadere informatie

MRI. fmrt. HELP mijn kind heeft huiswerk! 30-11-2015. Frontaal kwab. In het lichaam kijken zonder het te hoeven openen. Hersenen

MRI. fmrt. HELP mijn kind heeft huiswerk! 30-11-2015. Frontaal kwab. In het lichaam kijken zonder het te hoeven openen. Hersenen HELP mijn kind heeft huiswerk! MRI In het lichaam kijken zonder het te hoeven openen. Hersenen fmrt Frontaal kwab Groei rond het 12e jaar Hersenen bereiden zich voor op snelle groei in puberteit. Use it

Nadere informatie

Observeren en herkennen van kinderen met execu3eve func3eproblemen in de (klas- )prak3jk. Wendy Peerlings

Observeren en herkennen van kinderen met execu3eve func3eproblemen in de (klas- )prak3jk. Wendy Peerlings Observeren en herkennen van kinderen met execu3eve func3eproblemen in de (klas- )prak3jk Wendy Peerlings Heb ik die ook? Hoe begin je aan een aanpak hiervoor? Execu3eve func3es?? Maar hij is toch slim?

Nadere informatie

ICT-MENTALITY UITKOMSTEN & FOLLOW-UP HANNEKE HÖVELS & JORIS SCHUURMAN 25 NOVEMBER

ICT-MENTALITY UITKOMSTEN & FOLLOW-UP HANNEKE HÖVELS & JORIS SCHUURMAN 25 NOVEMBER ICT-MENTALITY UITKOMSTEN & FOLLOW-UP HANNEKE HÖVELS & JORIS SCHUURMAN 25 NOVEMBER 1. ONDERZOEK 2. ICT-MENTALITY 3. FOLLOW-UP INLEIDING PROGRAMMA 1. ONDERZOEK DOELSTELLINGEN Handvatten bieden om een bredere

Nadere informatie

Maat in de shit Studievoormiddag vvsg 17 juni 2009

Maat in de shit Studievoormiddag vvsg 17 juni 2009 Maat in de shit Studievoormiddag vvsg 17 juni 2009 Christophe Kino Preventiewerker CAT Infopunt, deelwerking CGG ECLIPS Gent vzw Maat in de shit Situering CGG Eclips vzw CAT Infopunt Preventiehuis Curatiehuis

Nadere informatie

Symposium Zorg en onderwijs. Annemarie Tadema 8 april 2008

Symposium Zorg en onderwijs. Annemarie Tadema 8 april 2008 Symposium Zorg en onderwijs Annemarie Tadema 8 april 2008 Aanleiding onderzoek Burgerschapsparadigma: participeren in de samenleving KDC: segregatie Onderwijs: integratie/ inclusie Wet op de leerlinggebonden

Nadere informatie

INHOUDSOPGAVE 1. WAT IS SPEL

INHOUDSOPGAVE 1. WAT IS SPEL 7 INHOUDSOPGAVE 1. WAT IS SPEL 1.1 Wat is spelen eigenlijk? 1.2 Theorieën die van invloed zijn op ideeën over spel en opvoeding 1.2.1 Friedrich Fröbel (1782-1852) 1.2.2 Maria Montessori (1870-1952) 1.2.3

Nadere informatie

Bij het huiswerk is het niet de kwantiteit die telt maar de kwaliteit. Huiswerk moet zinvol zijn.

Bij het huiswerk is het niet de kwantiteit die telt maar de kwaliteit. Huiswerk moet zinvol zijn. Huiswerk ligt in het verlengde van het leerproces dat in de klas is gestart. Het is geschikt om vaardigheden uit de klas toe te passen buiten de schoolse context. Zelfstandig werken en leren bijvoorbeeld.

Nadere informatie

EINDTERMEN Bosbiotoopstudie

EINDTERMEN Bosbiotoopstudie EINDTERMEN Bosbiotoopstudie Eerste graad A-stroom Vakgebonden eindtermen aardrijkskunde De mens en het landschap Het landelijk landschap 22 milieueffecten opnoemen die in verband kunnen gebracht worden

Nadere informatie

Vragen bij hoofdstuk 1 t/m 5. Toetsen op School Primair onderwijs. www.toetsenopschool.nl. Toetsen op School Primair onderwijs

Vragen bij hoofdstuk 1 t/m 5. Toetsen op School Primair onderwijs. www.toetsenopschool.nl. Toetsen op School Primair onderwijs Vragen bij hoofdstuk 1 t/m 5 Toetsen op School Primair onderwijs www.toetsenopschool.nl Hoofdstuk 1 Het doel van toetsen Vraag 1 De Drempeltest van Boom test uitgevers is een klassikaal af te nemen aanlegtest

Nadere informatie

Kader voor ontwikkeling - Vaardigheden

Kader voor ontwikkeling - Vaardigheden Kader voor ontwikkeling - Vaardigheden Zelfsturing Zelfsturing - Onderbouw O: Ik begin uit mezelf met mijn werk en houd mijn aandacht erbij -19-0 O: Ik vraag op tijd hulp als ik ergens zelf niet uit kom

Nadere informatie

Doelstellingen van PAD

Doelstellingen van PAD Beste ouders, We kozen er samen voor om voor onze school een aantal afspraken te maken rond weerbaarheid. Aan de hand van 5 pictogrammen willen we de sociaal-emotionele ontwikkeling van onze leerlingen

Nadere informatie

Intake assessment. Indra Newton Psycholoog/adviseur NOA. Masterclass Studiekeuzegesprekken 18 November 2010. www.noa-vu.nl

Intake assessment. Indra Newton Psycholoog/adviseur NOA. Masterclass Studiekeuzegesprekken 18 November 2010. www.noa-vu.nl Intake assessment Indra Newton Psycholoog/adviseur NOA Masterclass Studiekeuzegesprekken 18 November 2010 Wat doet NOA? Online tests en vragenlijsten Advies en productontwikkeling Training en coaching

Nadere informatie

Peuters Groep 1 Groep 2 Groep 3 BP MP EP M1 E1 M2 E2 M3

Peuters Groep 1 Groep 2 Groep 3 BP MP EP M1 E1 M2 E2 M3 1. Omgaan met jezelf, met en met volwassenen Peuters Groep 1 Groep 2 Groep 3 BP MP EP M1 E1 M2 E2 M3 Zelfbeeld Sociaal gedrag belangstelling voor andere kinderen, maar houden weinig rekening met de ander

Nadere informatie

Bestaat enkelvoudige dyslexie? Frank Wijnen & Elise de Bree Universiteit Utrecht SDN congres, Dyslexie 2.0

Bestaat enkelvoudige dyslexie? Frank Wijnen & Elise de Bree Universiteit Utrecht SDN congres, Dyslexie 2.0 Bestaat enkelvoudige dyslexie? Frank Wijnen & Elise de Bree Universiteit Utrecht SDN congres, Dyslexie 2.0 Situatieschets PDDB: vergoeding van behandeling enkelvoudige dyslexie Enkelvoudig: bij het kind

Nadere informatie

Zelfgestuurd leren kun je niet zelfgestuurd leren. Emmy Vrieling

Zelfgestuurd leren kun je niet zelfgestuurd leren. Emmy Vrieling Zelfgestuurd leren kun je niet zelfgestuurd leren Emmy Vrieling Overzicht presentatie Ø Waarom zelfgestuurd leren? Ø Wat is zelfgestuurd leren? Ø Instrumenten voor de praktijk Ø Aan de slag met modelleren

Nadere informatie