Uitgeschreven tekst bij hoofdstuk 8 Opdracht 5

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Uitgeschreven tekst bij hoofdstuk 8 Opdracht 5"

Transcriptie

1 Uitgeschreven tekst bij hoofdstuk 8 Opdracht 5 Doping voor het brein maart//doping-voor-het-brein.html NPO Wetenschap Duur fragment: 10:16 minuten (het fragment start automatisch bij 6:20 minuten en het onderwerp duurt tot 16:36 minuten) Duur uitzending: 25:32 minuten Datum uitzending: 30 maart 2014 André Kuipers (AK): Iedereen wil wel slimmer zijn of sneller en beter kunnen leren. Door de eeuwen heen hebben mensen van alles daarvoor gedaan: mediteren, veel sporten, bepaalde voeding, of zelfs pillen slikken, zoals ritalin. Of natuurlijk cafeïne. Veel mensen drinken koffie om langer wakker te blijven en zo beter te kunnen leren. Maar er is ook iets nieuws: tdcs. Hierbij stuur je stroom, elektriciteit, door de hersenen heen. En dit zou het leren kunnen verbeteren. TDCS, ofwel stroom door je brein. Ik wil weten wat het is, of het werkt en of het niet gevaarlijk is. In de ruimte moest ik soms ook uren achter elkaar presteren. Ik kon dan modafinil gebruiken, een stimulerend middel om alert te blijven. Ik drink liever thee, maar mijn collega s konden ook gewoon een kop sterke koffie zetten. Omdat ik nog steeds allerlei tests voor de Europese ruimtevaartorganisatie ESA moet doen, mag ik niet experimenteren met tdcs. Daarom heb ik Diederik meegenomen, als proefkonijn. We zijn op weg naar neuropsycholoog Dennis Schutter. Hij onderzoekt de werking van tdcs. tdcs staat voor Transcranial Direct Current Stimulation, ofwel gelijkstroomstimulatie. Diederik krijgt twee elektroden op zijn hoofd en die worden met een geleidingsgel aangebracht. Eigenlijk is het niet veel meer dan een batterij, stroomdraad, twee elektrodes en een schakelaar. De ene elektrode is negatief geladen en de andere positief. Wanneer de elektrodes op het hoofd zijn geplakt en de schakelaar wordt omgezet, stroomt elektriciteit van de batterij via de hersenen van de ene naar de andere elektrode. Afhankelijk van waar je de elektrodes plaatst, stimuleer je een bepaald hersengebied. Dennis Schutter (DS): En wat je dan eigenlijk kunt doen, is dat je dus die hersencellen flexibeler kunt maken waardoor ze ook gemakkelijker informatie doorgeven naar andere hersencellen, waardoor eigenlijk het brein beter gaat werken. Dus hij zit op 4 volt, staat er nu op je hoofd. 1 van 5

2 Diederik Jekel (JK): Ik voel het een heel klein beetje tintelen, maar ik weet niet of dat komt omdat ik zenuwachtig ben, weet je wel, en dan Hij is nu maximaal. In ons brein zitten miljarden zenuwcellen die met elkaar communiceren door elektrische stroompjes aan elkaar door te geven. Met elektriciteit van buitenaf kun je dit proces stimuleren. Waar voel je het? Ja, Mi-midden op mijn hoofd, en daar, daar, alsof je een beetje zeurderige spierpijn daar hebt of zo. Het zou niet pijnlijk moeten zijn. Nee, het is niet pijnlijk, het is, is Je hersenen zelf hebben geen gevoel. Dus je voelt gewoon de spieren zelf, aan de buitenkant, voel je ook. Diederik krijgt een stel complexe puzzels voorgelegd, waar hij zich verbazend goed doorheen slaat. In het echte onderzoek heeft een groot aantal proefpersonen dezelfde taak gekregen. En daaruit blijkt dat proefpersonen beter scoorden met tdcs dan zonder. Ik heb wel het gevoel dat ik meer erbij betrokken was of zo. Het is natuurlijk heel moeilijk, het is maar één momentopname natuurlijk. Maar leidde het niet af? Dat zijn best lastige testjes. Het, het zijn best lastige testjes, alleen, je bent wel, ja, het lijkt wel alsof je meer gefocust bent. De oude Romeinen wisten al dat elektriciteit op het hoofd een gunstig effect kan hebben. Wanneer iemand hoofdpijn had, kreeg hij het advies om een torpedovis op zijn hoofd te leggen. Die genereert van nature elektrische schokjes. In de achttiende eeuw werd door Giovanni Aldini en Alessandro Volta elektriciteit gebruikt voor de behandeling van patiënten die leden aan melancholie. Vanaf de jaren veertig van de vorige eeuw werd in de psychiatrie elektroshock toegepast. Met een hoog voltage werden de hersenen gereset en zelfs delen van het geheugen compleet gewist. Maar elektroshock kreeg een slecht imago en werd een tijdlang nauwelijks meer toegepast. De laatste jaren zijn er verfijndere manieren om met elektriciteit te werken op en zelfs in de hersenen, bijvoorbeeld met deep brain stimulation. En nu is er dus ook tdcs. Dat is juist een heel simpele manier om je hersenen te stimuleren. 2 van 5

3 Sterker nog, op internet wemelt het van de knutselaars die zelf een tdcs bouwen om hun brein te boosten. Om beter te kunnen gamen, beter te kunnen leren of gewoon voor de kick. Diederik gaat er ook een bouwen. Op internet zijn er tal van gebruiksaanwijzingen te vinden. En dit is de truc: een condensator. En wat het mooie is, die zorgt ervoor dat het langzaam de stroom naar binnenkomt en niet tak door je hoofd heen gaat. Ondertussen ga ik naar de medische wereld, waar voorzichtig met tdcs geëxperimenteerd wordt met mensen met Alzheimer, een depressie of een hersenbeschadiging. Ik ben in Rotterdam, bij het Rijndam revalidatiecentrum. Daar ontmoet ik Mario van Deursen. Mario kreeg vier maanden geleden een beroerte. Mario van Deursen (MvD): In het begin kon ik helemaal niet meer spreken, en ja, nu gaat het iets beter gelukkig. Dus ja. Mieke van de Sandt (MvdS): Rechts is de kathode. Het is de bedoeling dat daar stimulatie plaatsvindt, maar het moet ook ergens heen. Zit de stroom er al op? MvdS: Nu. Ah, nu zit de stroom erop. Voel je daar iets van? Nee. Helemaal niet. Nee. Vrouw: Tien nieuwe woorden vandaag. Mario kreeg een beroerte in zijn linkerhersenhelft, in het gebied van Wernicke, dat verantwoordelijk is voor taal. Een plek van zo n drie centimeter is beschadigd, en daardoor heeft hij afasie. Dat betekent dat hij moeite heeft met het vinden van woorden en het uitspreken ervan. Mario moet de onderwerpen benoemen die hij op papier ziet. Terwijl hij nadenkt, wordt een deel van het taalnetwerk dat niet beschadigd is, gestimuleerd met tdcs. Het is net alsof je gewoon een hele nieuwe taal moet leren. Ik Als ik er zo naar luister en kijk, is het net alsof ik voor mezelf als ik Russisch leer, dan maak je ook andere klanken, maar dat is een andere taal. Dus ik herken het heel erg. Maar dit is je eigen taal. 3 van 5

4 Ja, dat klopt, ik moet weer naar school eigenlijk hiervoor, om dit te doen, ja. Ondertussen is Diederik al een behoorlijk eind op weg met het in elkaar zetten van zijn doe-het-zelf-tdcs. Ook de geleidingsvloeistof wordt helemaal zelf gemaakt. En dan, het moment suprême: zou het echt werken? Het moment van de schakelaar Het is wel spannend, want ik weet helemaal niet hoeveel weerstand er op dit moment op mijn hoofd zit. Dus ik ga even met een wat rustige setting beginnen en kijken hoe dat gaat lopen. Ik heb een stroommeter, dus ik weet wanneer het gevaarlijk wordt, en nou ja, ik zet gewoon eerst de schakelaar aan. En dan voel ik dezelfde hele lichte tinteling die ik ook in het lab voelde. Diederik heeft de gamer Ken Harmsen bereid gevonden om proefkonijn te zijn. Ken is een paar jaar geleden tweede geworden bij de World Cyber Games. Speelt hij met tdcs nog beter? Ik zet hem eerst zachtjes en dan kunnen we altijd later hem nog wat harder zetten. Ben je er klaar voor? Ken Harmsen (KH): Ik ben er klaar voor. KH: Vind je het spannend? Tuurlijk. All right. Ik zet hem aan. Bij Mario lijkt tdcs effect te hebben. Zijn hersenen reorganiseren zich onder invloed van stroom beter, zo meent klinisch taalkundige Mieke van de Sandt. MvdS: Als je nou dat stroompje toedient, dan maak je de cellen gevoeliger voor informatieoverdracht, en als je dat nou net in dat taalnetwerk doet, dan hoop je dus dat dat taalnetwerk zich gemakkelijker reorganiseert doordat alle cellen die in aanmerking komen ook bereikt worden. In deze grafiek is te zien dat Mario tussen week 5 en 6 en tussen week 9 en 10 tdcs heeft gehad. Dat zijn precies de weken waarin zijn spraak enorm vooruitging. De vooruitgang zonder tdcs gaat trager. MvdS: Dus eigenlijk is het een soort hulpmotortje; we duwen een beetje extra, we maken de cellen meer gevoelig voor die oefeningen die we aan het doen zijn. Vrouw: Wat ga je ermee doen? Je kan ermee zwemmen. En dat doe je met een Mario: Ehm, met een zwem broek. 4 van 5

5 Is het een beetje bekend wat er op celniveau gebeurt door die stroompjes? MvdS: Ja, uit dieronderzoek blijkt dat er een bepaald eiwit vrijkomt en dat is een eiwit wat heel belangrijk is voor de plasticiteit in de hersenen, maar ook voor groei van de hersenen. Dus we denken dat dat invloed heeft op de reorganisatie in het brein. Het is onlangs ook bekend geworden dat dat eiwit zelfs ook bij hardlopen extra vrijkomt in de hersenen. Terug bij Diederik en Ken. Ken had zonder tdcs slechts zevenendertig kills. Met de zelfgebouwde tdcs van Diederik zijn dat er ineens vijftig. Hij heeft het spel inderdaad beter gespeeld. Dus, in plaats van cafeïne, ritalin of andere middelen lijkt het erop dat je ook tdcs kan gebruiken om beter te kunnen presteren. Voor mensen met hersenletsel ziet het ernaar uit dat het een prachtig hulpmiddel is bij het herstel, en dat is natuurlijk een hele goede ontwikkeling. 5 van 5

Hier brandt de lamp. Klas:.. Hier brandt de lamp Blz 1 / 13 Cremers François, Boutsen Ingrid, Kenens Hilde

Hier brandt de lamp. Klas:.. Hier brandt de lamp Blz 1 / 13 Cremers François, Boutsen Ingrid, Kenens Hilde Hier brandt de lamp. Naam: Klas:.. Hier brandt de lamp Blz 1 / 13 Opdracht 1. Wat werkt met elektriciteit. 1. Welk toestel heeft elektriciteit nodig om de kunnen werken? Zet een kruisje onder JA of NEEN.

Nadere informatie

Afasie. Logopedie. Beter voor elkaar

Afasie. Logopedie. Beter voor elkaar Afasie Logopedie Beter voor elkaar Afasie In deze folder leest u wat afasie is en krijgt u adviezen hoe u de communicatie met iemand met afasie kan verbeteren. Ook staat beschreven wat de logopedist kan

Nadere informatie

INFORMATIE OVER tcs versie 1.2

INFORMATIE OVER tcs versie 1.2 INFORMATIE OVER tcs versie 1.2 Algemeen Transcraniële zwakke stroom stimulatie (in het Engels: transcranial current stimulation, tcs) is een techniek die het mogelijk maakt om de hersenen van buitenaf

Nadere informatie

Carpaal Tunnel Syndroom. Onderzoek en uitslag op één dagdeel op de CTS-polikliniek

Carpaal Tunnel Syndroom. Onderzoek en uitslag op één dagdeel op de CTS-polikliniek Carpaal Tunnel Syndroom Onderzoek en uitslag op één dagdeel op de CTS-polikliniek Inleiding U heeft een afspraak op de CTS-polikliniek op: Locatie Dordwijk Locatie Zwijndrecht op: dag om uur. De CTS-polikliniek

Nadere informatie

[PILOT] Aan de slag met de Hoofdzaken Ster

[PILOT] Aan de slag met de Hoofdzaken Ster [PILOT] Aan de slag met de Hoofdzaken Ster! Hoofdzaken Ster Copyright EffectenSter BV 2014 Hoofdzaken Ster SOCIALE VAARDIGHEDEN VERSLAVING DOELEN EN MOTIVATIE 10 9 8 10 9 8 7 6 4 3 2 1 7 6 4 3 2 1 10 9

Nadere informatie

Kwaliteit van Leven vragenlijst

Kwaliteit van Leven vragenlijst Patient registration label Kwaliteit van Leven Vragenlijst 3 4 weken na randomisatie In te vullen door geincludeerde patiënt Patient Identification Number Datum van invullen 1 SF-36 GEZONDHEIDSTOESTAND

Nadere informatie

Nooit meer gestresst. José van der Sman (Elsevier) redactie.emedia@reedbusiness.nl

Nooit meer gestresst. José van der Sman (Elsevier) redactie.emedia@reedbusiness.nl Nooit meer gestresst Nooit meer nerveus of opgejaagd? Volgens de Amerikaan Robert Epstein kan het, als we onszelf vier vaardigheden aanleren om stress te vermijden. José van der Sman (Elsevier) redactie.emedia@reedbusiness.nl

Nadere informatie

Doe Gelukkiger. Marco Honkoop NLP coaching & training

Doe Gelukkiger. Marco Honkoop NLP coaching & training 1 Inhoudsopgave 1. Introductie... 3 2. Je goed voelen om niets... 5 2.1 Gevoel trainen... 6 2.2 Strategie goed voelen... 7 3. Goede beslissingen nemen... 9 3.1 Strategie goede beslissingen nemen... 10

Nadere informatie

Afasie en logopedie informatie voor naasten/familie

Afasie en logopedie informatie voor naasten/familie Afasie en logopedie informatie voor naasten/familie Inhoud Afasie, wat is dat en hoe kunt u er mee om gaan? 5 Taalproblemen 6 Hoe ervaren afasiepatiënten de moeilijkheden zelf? 7 Hoe kunt u het beste omgaan

Nadere informatie

2010 Marco Honkoop NLP coaching & training

2010 Marco Honkoop NLP coaching & training 2010 Marco Honkoop NLP coaching & training Introductie Dit ebook is gemaakt voor mensen die meer geluk in hun leven kunnen gebruiken. We kennen allemaal wel van die momenten dat het even tegen zit. Voor

Nadere informatie

KIJK IN JE BREIN LESMODULE VMBO LEERLING

KIJK IN JE BREIN LESMODULE VMBO LEERLING LESMODULE VMBO LEERLING 1. DE HERSENEN 1.1 WAT ZIJN HERSENEN? VRAAG WAT ZIJN HERSENEN PRECIES? 1.2 WANNEER GEBRUIK JE ZE? DENKOEFENING WAAR- VOOR GEBRUIK JE OP DÍT MOMENT JE HERSENEN? DENKOEFENING KUN

Nadere informatie

Neurostimulatie is bijna als een bezoekje aan de kapper

Neurostimulatie is bijna als een bezoekje aan de kapper INTERVIEW Neuropsychiater Filip Vandenbroeck Neurostimulatie is bijna als een bezoekje aan de kapper Depressie, migraine, oorsuizen, burn-out, parkinson, alzheimer, chronisch vermoeidheidssyndroom. De

Nadere informatie

Communicatie is meer dan spreken: Over communicatie met mensen met cognitieve gevolgen na niet aangeboren hersenletsel

Communicatie is meer dan spreken: Over communicatie met mensen met cognitieve gevolgen na niet aangeboren hersenletsel Communicatie is meer dan spreken: Over communicatie met mensen met cognitieve gevolgen na niet aangeboren hersenletsel Communicatie en hersenletsel: begrijpen wij elkaar? September 2010 Voorstellen Vakantie

Nadere informatie

Vlinder en Neushoorn

Vlinder en Neushoorn Vlinder en Neushoorn Hoi, zei Vlinder. Hoi, zei Neushoorn, hoewel hij meestal niets zei. Maar hij was in een goede bui. Vlinder streek neer op de hoorn van Neushoorn en leek erg zenuwachtig. Hoi! zei Vlinder

Nadere informatie

Comparison of Cousin Biotech Adhesix versus conventional mesh in open anterior inguinal hernia repair: a multi- centre RCT. Formulier Vragenlijsten

Comparison of Cousin Biotech Adhesix versus conventional mesh in open anterior inguinal hernia repair: a multi- centre RCT. Formulier Vragenlijsten Comparison of Cousin Biotech Adhesix versus conventional mesh in open anterior inguinal hernia repair: a multi- centre RCT Trial identificatienummer Datum - - Short Form 36, VAS pain score, VAS discomfort

Nadere informatie

Mastocytose klachten lijst

Mastocytose klachten lijst Datum:.. /.. /.... Studie nr Mastocytose klachten lijst In de tabel hieronder kunt u aankruisen hoe vaak u last heeft van bepaalde mastocytose klachten, bij 0 zijn de klachten afwezig en bij vakje 10 zijn

Nadere informatie

Deze gevoelens en emoties blijven bestaan totdat jij er aan toe bent om ze te uiten.

Deze gevoelens en emoties blijven bestaan totdat jij er aan toe bent om ze te uiten. Ik wil EmoKnallen. Sjoelen en uiten van emoties en gevoelens met jongeren en volwassenen. Benodigdheden: een sjoelbak en sjoelschijven. Te spelen op school, in jongeren en opvangcentra, in het gezin, bij

Nadere informatie

Wat is afasie? Afasie is een taalstoornis ontstaan door hersenletsel.

Wat is afasie? Afasie is een taalstoornis ontstaan door hersenletsel. Afasie Wat is afasie? Afasie is een taalstoornis ontstaan door hersenletsel. Hoe ontstaat afasie? Afasie ontstaat door hersenletsel. Dit letsel ontstaat meestal ten gevolge van een CVA, soms wordt het

Nadere informatie

Een kijkje in je hersenen

Een kijkje in je hersenen Brein in beeld Een kijkje in je hersenen Je brein ziet eruit als een uit de kluiten gewassen walnoot, niet veel groter dan twee gebalde vuisten tegen elkaar. Wat de hersenen doen, het is teveel om op te

Nadere informatie

Uitstekend... 1. Zeer goed... 2. Goed... 3. Matig... 4. Slecht... 5

Uitstekend... 1. Zeer goed... 2. Goed... 3. Matig... 4. Slecht... 5 SF-36 GEZONDHEIDSTOESTAND VRAGENLIJST INSTRUCTIE: Deze vragenlijst gaat over uw standpunten t.a.v. uw gezondheid. Met behulp van deze gegevens kan worden bijgehouden hoe u zich voelt en hoe goed u in staat

Nadere informatie

Verbale en bucco-faciale apraxie

Verbale en bucco-faciale apraxie Verbale en bucco-faciale apraxie Inleiding De logopedist heeft bij u een verbale- of bucco-faciale apraxie geconstateerd (spraakstoornis). Spreken is bij gezonde mensen een activiteit die automatisch verloopt:

Nadere informatie

Methoden hersenonderzoek

Methoden hersenonderzoek Methoden hersenonderzoek Beschadigingen Meting van individuele neuronen Elektrische stimulatie Imaging technieken (Pet, fmri) EEG Psychofarmaca/drugs TMS Localisatie Voorbeeld: Het brein van Broca s patient

Nadere informatie

CQ-index Afasie. Ervaringen met de afasiezorg

CQ-index Afasie. Ervaringen met de afasiezorg CQ-index Afasie Ervaringen met de afasiezorg Vragenlijst voor interviews met personen van 18 jaar en ouder die zorg (hebben) ontvangen voor afasie Versie 2.0 (januari 2015) Deze vragenlijst is ontwikkeld

Nadere informatie

Inhoud. 1 Wil je wel leren? 2 Kun je wel leren? 3 Gebruik je hersenen! 4 Maak een plan! 5 Gebruik trucjes! 6 Maak fouten en stel vragen!

Inhoud. 1 Wil je wel leren? 2 Kun je wel leren? 3 Gebruik je hersenen! 4 Maak een plan! 5 Gebruik trucjes! 6 Maak fouten en stel vragen! 1 Wil je wel leren? Opdracht 1a Wat heb jij vanzelf geleerd? 7 Opdracht 1b Van externe naar interne motivatie 7 Opdracht 1c Wat willen jullie graag leren? 8 2 Kun je wel leren? Opdracht 2a Op wie lijk

Nadere informatie

Slaapstoornissen bij ouderen

Slaapstoornissen bij ouderen Slaapstoornissen bij ouderen Een goede nachtrust is belangrijk. Tijdens de slaap krijgt het lichaam de tijd om te herstellen. Daarnaast lijkt slaap ook invloed te hebben op het geheugen. Met het ouder

Nadere informatie

Rouw- en verliesverwerking bij hersenletsel

Rouw- en verliesverwerking bij hersenletsel Rouw- en verliesverwerking bij hersenletsel Niet Aangeboren Hersenletsel is schade aan de hersenen ontstaan door een ongeval of ziekte. Kenmerkend is de breuk in de levenslijn, wat wil zeggen dat het leven

Nadere informatie

van delen tot het geheel. Hij kan bijvoorbeeld zijn kleding binnenstebuiten aantrekken, of zijn kopje naast de tafel zetten.

van delen tot het geheel. Hij kan bijvoorbeeld zijn kleding binnenstebuiten aantrekken, of zijn kopje naast de tafel zetten. Afasie Als iemand een beroerte krijgt gebeurt dat bijna altijd plotseling. De schok is groot. Men heeft zich niet kunnen voorbereiden en men weet niet wat hen overkomt. Het dagelijkse leven wordt verstoord.

Nadere informatie

BURN- OUT RISICO CHECK

BURN- OUT RISICO CHECK BURN- OUT RISICO CHECK Vul onderstaande vragenlijst in door ja of nee aan te kruisen. VRAAG JA NEE 1 Nemen jij en je gezin s ochtends rustig de tijd om op te staan en goed te ontbijten? 2 Zie je vaak tegen

Nadere informatie

Teksten bewerkt uit het gezinsboek Ons Dagelijks Brood veertigdagentijd van pastoor M. Hagen door EBP voor www.kinderenbiddenvoorkinderen.

Teksten bewerkt uit het gezinsboek Ons Dagelijks Brood veertigdagentijd van pastoor M. Hagen door EBP voor www.kinderenbiddenvoorkinderen. Bidden Teksten bewerkt uit het gezinsboek Ons Dagelijks Brood veertigdagentijd van pastoor M. Hagen door EBP voor www.kinderenbiddenvoorkinderen.nl en kinderactiviteiten www.lambertuskerk-rotterdam.nl

Nadere informatie

Ziekte van Parkinson. 'shaking palsy' ofwel 'schudverlamming

Ziekte van Parkinson. 'shaking palsy' ofwel 'schudverlamming Ziekte van Parkinson 'shaking palsy' ofwel 'schudverlamming Aantal patienten Naar schatting zijn er op dit moment tussen de 40.000 en 45.000 mensen in Nederland die aan de ziekte van Parkinson lijden.

Nadere informatie

Bertha Middendorp MIGRAINE. De oorzaak van jouw migraine en Leer in 6 weken je pijn te beheersen tijdens een aanval

Bertha Middendorp MIGRAINE. De oorzaak van jouw migraine en Leer in 6 weken je pijn te beheersen tijdens een aanval Bertha Middendorp MIGRAINE De oorzaak van jouw migraine en Leer in 6 weken je pijn te beheersen tijdens een aanval Inhoud Deel 1 12 Inleiding 15 Mijn migraine 21 Hypnose 26 Verhalen uit de praktijk Deel

Nadere informatie

Researchverslag: rituelen Joanna Siccama GAR1-B 11-10-2014 leraar: Harald Warmelink

Researchverslag: rituelen Joanna Siccama GAR1-B 11-10-2014 leraar: Harald Warmelink Researchverslag: rituelen Joanna Siccama GAR1-B 11-10-2014 leraar: Harald Warmelink Inleiding Om onderzoek te doen naar rituelen is het in eerste plaats belangrijk om te definiëren wat een ritueel is.

Nadere informatie

Strakke Buik Geheimen Marijke Helswieg

Strakke Buik Geheimen Marijke Helswieg Download De Nieuwste Versie! Dit is versie 1.1, download nu direct de nieuwste versie op: http://www.afslankenmetmarijke.nl Stop Met Alleen Je Buik Trainen Als Je Van Je Buik Vet Af Wilt!! Tot nu toe zijn

Nadere informatie

Bootcamp voor het brein

Bootcamp voor het brein Bootcamp voor het brein José van der Sman (Elsevier) redactie.emedia@reedbusiness.nl Door ze goed te verzorgen en ze almaar uit te dagen, kunnen we onze hersenen beter laten werken. Acht manieren om slimmer

Nadere informatie

gedragsregel in verhaal: blessures

gedragsregel in verhaal: blessures gedragsregel in verhaal: blessures Hallo allemaal! zegt Henk Haai terwijl hij de zaal binnenwandelt voor de volgende bijeenkomst. Hallo trainer! antwoordt iedereen. Henk Haai kijkt de zaal rond en ziet

Nadere informatie

1Wat is examenvrees eigenlijk?

1Wat is examenvrees eigenlijk? 8 1Wat is examenvrees eigenlijk? Lars is bang voor spinnen. Toen hij de foto op dit werkboek zag, kreeg hij kippenvel en ging hij anders ademhalen. Toen we Lars vroegen of de spin hem kon bijten, riep

Nadere informatie

Het Afasieteam. Afasie. Denken. Spraak. Communicatie. Taal. Revalidatie

Het Afasieteam. Afasie. Denken. Spraak. Communicatie. Taal. Revalidatie Revalidatie Het Afasieteam Spraak Denken Afasie Communicatie Taal Het Afasieteam Afasie is een taalstoornis die veroorzaakt wordt door een hersenbeschadiging. De beschadiging treedt op door een beroerte

Nadere informatie

Afasie Informatie voor familieleden. Ziekenhuis Gelderse Vallei

Afasie Informatie voor familieleden. Ziekenhuis Gelderse Vallei Afasie Informatie voor familieleden Ziekenhuis Gelderse Vallei Een van uw naasten is in de afgelopen periode opgenomen in Ziekenhuis Gelderse Vallei. Er is door de logopedist een afasie geconstateerd.

Nadere informatie

Omgaan met een taalstoornis bij hersenbeschadiging

Omgaan met een taalstoornis bij hersenbeschadiging Logopedie Omgaan met een taalstoornis bij hersenbeschadiging www.catharinaziekenhuis.nl Patiëntenvoorlichting: patienten.voorlichting@catharinaziekenhuis.nl LOG007 / Omgaan met een taalstoornis bij hersenbeschadiging

Nadere informatie

Neuropsychologisch onderzoek Op de afdeling Medische Psychologie

Neuropsychologisch onderzoek Op de afdeling Medische Psychologie Neuropsychologisch onderzoek Op de afdeling Medische Psychologie Albert Schweitzer ziekenhuis Medische Psychologie februari 2014 pavo 0356 Inleiding U bent door uw specialist verwezen naar de afdeling

Nadere informatie

Elektrische techniek

Elektrische techniek AOC OOST Almelo Groot Obbink 01-09-2013 . Zowel in huis als bij voertuigen heb je met elektriciteit te maken. Hoe zit een meterkast in elkaar? Hoe werkt een elektrisch ontstekingssysteem van een motor?

Nadere informatie

Inleiding. Wat is afasie?

Inleiding. Wat is afasie? Afasie Inleiding De logopedist heeft bij u afasie geconstateerd. Afasie is een taalstoornis. In deze folder wordt u uitgelegd wat afasie is en hoe het ontstaat. Daarnaast kunt u lezen wat u, maar ook uw

Nadere informatie

Burn-out: een geluk bij een ongeluk

Burn-out: een geluk bij een ongeluk Burn-out: een geluk bij een ongeluk Als ik Els (39) voor het eerst spreek, is zij al bijna een jaar thuis vanwege een burn-out. Ze werkt zeven jaar als communicatiemedewerker voor een sportbond wanneer

Nadere informatie

De volgende vragen gaan over uw gezondheidstoestand

De volgende vragen gaan over uw gezondheidstoestand De volgende vragen gaan over uw gezondheidstoestand De volgende vragen gaan over uw standpunten t.a.v. uw gezondheid. Met behulp van deze gegevens kan worden bijgehouden hoe u zich voelt en hoe goed u

Nadere informatie

Vragenlijst Depressie

Vragenlijst Depressie Vragenlijst Depressie Deze vragenlijst bestaat uit een aantal uitspraken die in groepen bij elkaar staan (A t/m U). Lees iedere groep aandachtig door. Kies dan bij elke groep die uitspraak die het best

Nadere informatie

1Help: faalangst! 1.1 Verkenningen

1Help: faalangst! 1.1 Verkenningen 11 1Help: faalangst! Karel heeft moeite met leren. Dat zal wel faalangst zijn! zegt iemand. Een gemakkelijk excuus, want Karel is wel erg snel klaar met zijn huiswerk. Ellen, die ook moeite heeft met leren,

Nadere informatie

!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!! Uitgave van Stichting Be Aware Januari 2015 WIL JE MINDER GAMEN?

!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!! Uitgave van Stichting Be Aware Januari 2015 WIL JE MINDER GAMEN? Uitgave van Stichting Be Aware Januari 2015 WIL JE MINDER GAMEN? Je vindt dat je teveel tijd doorbrengt met het spelen van games. Je beseft dat je hierdoor in de problemen kunt raken: je huiswerk lijdt

Nadere informatie

Ze moet wel twee keer zo veel eten als Anne, en altijd weer die pillen vooraf.

Ze moet wel twee keer zo veel eten als Anne, en altijd weer die pillen vooraf. 1. Susan Susan ligt op een bed in haar tuinhuisje. De twee deuren van het huisje staan wijd open, zodat er frisse lucht naar binnen komt. Vanuit haar bed kan Susan precies tussen de struiken door de achterdeur

Nadere informatie

Theorieboek. leeftijd, dezelfde hobby, of ze houden van hetzelfde. Een vriend heeft iets voor je over,

Theorieboek. leeftijd, dezelfde hobby, of ze houden van hetzelfde. Een vriend heeft iets voor je over, 3F Wat is vriendschap? 1 Iedereen heeft vrienden, iedereen vindt het hebben van vrienden van groot belang. Maar als we proberen uit te leggen wat vriendschap precies is staan we al snel met de mond vol

Nadere informatie

En? zegt mijn moeder, die haar nieuwe zomerjurkje laat zien: Wat vind je ervan? Mooi. Ik zeg niets meer dan dat, want ik weet dat ik er geen verstand

En? zegt mijn moeder, die haar nieuwe zomerjurkje laat zien: Wat vind je ervan? Mooi. Ik zeg niets meer dan dat, want ik weet dat ik er geen verstand En? zegt mijn moeder, die haar nieuwe zomerjurkje laat zien: Wat vind je ervan? Mooi. Ik zeg niets meer dan dat, want ik weet dat ik er geen verstand van heb. De vorige keer zei ik dat de nieuwe broek

Nadere informatie

Carol Dweck en andere knappe koppen

Carol Dweck en andere knappe koppen Carol Dweck en andere knappe koppen in de (plus)klas 2011 www.lesmateriaalvoorhoogbegaafden.com 2 http://hoogbegaafdheid.slo.nl/hoogbegaafdheid/ theorie/heller/ 3 http://www.youtube.com/watch?v=dg5lamqotok

Nadere informatie

Mentale Veerkracht. Presentatie Mentale Veerkracht SAM Netwerk. Ella van Toorn & Chrissie Schoonhoven

Mentale Veerkracht. Presentatie Mentale Veerkracht SAM Netwerk. Ella van Toorn & Chrissie Schoonhoven Mentale Veerkracht Presentatie Mentale Veerkracht SAM Netwerk Ella van Toorn & Chrissie Schoonhoven Zorg van de Zaak Chrissie Schoonhoven Ella van Toorn Nieuw in het netwerk: Verwachtingen Doel bijeenkomst:

Nadere informatie

vacurex het einde van uw erectieprobleem handleiding elektrische pomp Gebruiksvriendelijk en succes verzekerd! vacuüm erectie systemen

vacurex het einde van uw erectieprobleem handleiding elektrische pomp Gebruiksvriendelijk en succes verzekerd! vacuüm erectie systemen het einde van uw erectieprobleem Gebruiksvriendelijk en succes verzekerd! handleiding elektrische pomp hoe gebruikt u de Vacurex elektrische pomp? Lees voor gebruik de handleiding goed door Inhoud van

Nadere informatie

U kunt zich voorstellen dat plotseling wakker worden in Frankrijk iets minder grote problemen veroorzaakt voor het

U kunt zich voorstellen dat plotseling wakker worden in Frankrijk iets minder grote problemen veroorzaakt voor het Afasie Inleiding Als gevolg van een hersenbeschadiging kan een patiënt te maken krijgen met communicatieproblemen. Deze beperken hem/haar in het uitwisselen van gedachten, wensen en gevoelens. Op de afdeling

Nadere informatie

Interviewfragmenten. Vraag 1: Heeft u een zeer goede, goede, redelijke of slechte gezondheid?

Interviewfragmenten. Vraag 1: Heeft u een zeer goede, goede, redelijke of slechte gezondheid? Interviewfragmenten Onderstaande fragmenten zijn uitsuitend bedoeld voor gebruik bij het boek Onderzoek doen met vragenlijsten. Het is niet toegestaan deze fragmenten te publiceren of anderszins te verspreiden.

Nadere informatie

Dagonderzoek atriumfibrilleren

Dagonderzoek atriumfibrilleren Dagonderzoek atriumfibrilleren Ziekenhuis Gelderse Vallei U bent door uw huisarts verwezen voor verder onderzoek naar de ritmestoornis atriumfibrilleren ook wel boezemfibrilleren genoemd. Het atrium is

Nadere informatie

EUROPESE DAG VAN DE BEROERTE VAN HARTE WELKOM

EUROPESE DAG VAN DE BEROERTE VAN HARTE WELKOM EUROPESE DAG VAN DE BEROERTE VAN HARTE WELKOM Programma Welkomstwoord door Anja van Enckevort, ketenregisseur Film: CVA-keten Noord-Limburg Vermoeidheid na CVA door Anja Kuperus, geriatriefysiotherapeut

Nadere informatie

Deel 12/12. Ontdek die ene aanpak waarmee je al je problemen oplost

Deel 12/12. Ontdek die ene aanpak waarmee je al je problemen oplost Beantwoord eerst de volgende vragen: 1. Welke inzichten heb je gekregen n.a.v. het vorige deel en de oefeningen die je hebt gedaan? 2. Wat heb je er in de praktijk mee gedaan? 3. Wat was het effect op

Nadere informatie

Benzo de baas. Succesvol zelf uw slaap- en kalmeringsmiddelen afbouwen

Benzo de baas. Succesvol zelf uw slaap- en kalmeringsmiddelen afbouwen Werkboek van Benzo de baas Succesvol zelf uw slaap- en kalmeringsmiddelen afbouwen Dit werkboek helpt u om stap voor stap te stoppen met slaap- en kalmeringsmiddelen. Over zes weken kunt u weer zonder

Nadere informatie

Mensen met afasie hebben moeite met taal, maar zij zijn niet gek!

Mensen met afasie hebben moeite met taal, maar zij zijn niet gek! Afasie Logopedie Afasie is een taalstoornis die ontstaat door schade aan de hersenen, bijvoorbeeld na een beroerte of CVA (hersenbloeding, herseninfarct). In deze folder leest u hoe afasie ontstaat en

Nadere informatie

Dialogen website Motiveren tot rookstop

Dialogen website Motiveren tot rookstop Dialogen website Motiveren tot rookstop Dialoog verandertaal uitlokken en versterken Goedemorgen. Heeft u problemen gehad sinds uw vorige controle? Ja, eigenlijk wel. Mijn tanden zijn sterk verkleurd.

Nadere informatie

Beeld Hoofdstuk 5. Uitgeschreven tekst. NL test

Beeld Hoofdstuk 5. Uitgeschreven tekst. NL test Beeld Hoofdstuk 5 Uitgeschreven tekst NL test www.ncrv.nl/ncrvgemist/8-1-2011/nl-test-2011-afl-1 (fragment tot 8:53 min.) NL test (NCRV) Duur fragment: 8:53 min. Duur uitzending: 24:49 min. Datum uitzending:

Nadere informatie

RAND 36 Vragenlijst (Kwaliteit van leven)

RAND 36 Vragenlijst (Kwaliteit van leven) RAND 36 Vragenlijst (Kwaliteit van leven) Toelichting In deze vragenlijst wordt naar uw gezondheid gevraagd. Wilt U elke vraag beantwoorden door het juiste hokje aan te kruisen. Wanneer U twijfelt over

Nadere informatie

Allereerst moeten we de letters kunnen zien

Allereerst moeten we de letters kunnen zien Leren lezen doe je met je lijf We hebben vroeger allemaal met meer of minder moeite leren lezen. We gaan ervan uit dat ieder mens met een normale intelligentie kan leren lezen. Toch zijn er in ons land

Nadere informatie

Niet-Aangeboren Hersenletsel (NAH) De Wielingen, Lindenhof en Reigerbos

Niet-Aangeboren Hersenletsel (NAH) De Wielingen, Lindenhof en Reigerbos Niet-Aangeboren Hersenletsel (NAH) De Wielingen, Lindenhof en Reigerbos Niet-Aangeboren Hersenletsel (NAH) De Wielingen, Lindenhof en Reigerbos Wat is de definitie van Niet-Aangeboren Hersenletsel (NAH)?

Nadere informatie

Heeft Transcraniële Direct Current Stimulatie (tdcs) een toegevoegd effect op de afasie behandeling in de sub-acute fase?

Heeft Transcraniële Direct Current Stimulatie (tdcs) een toegevoegd effect op de afasie behandeling in de sub-acute fase? Heeft Transcraniële Direct Current Stimulatie (tdcs) een toegevoegd effect op de afasie behandeling in de sub-acute fase? Kerstin Spielmann dr. W.M.E. van de Sandt-Koenderman Prof. Dr. G.M. Ribbers R o

Nadere informatie

Dementie is een van de ingewikkeldste en meest ingrijpende

Dementie is een van de ingewikkeldste en meest ingrijpende Inleiding Dementie is een van de ingewikkeldste en meest ingrijpende ziektes. Dementie uit zich bij iedereen anders. Dit komt mede doordat dementie altijd een combinatie is van geheugenproblematiek, gedrags-

Nadere informatie

Verschil tussen Alzheimer en Dementie

Verschil tussen Alzheimer en Dementie Verschil tussen Alzheimer en Dementie Vaak wordt de vraag gesteld wat precies het verschil is tussen dementie en Alzheimer. Kort gezegd is dementie een verzamelnaam voor een aantal verschijnselen. Deze

Nadere informatie

Mini Handleiding over Elektronica-onderdelen

Mini Handleiding over Elektronica-onderdelen Mini Handleiding over Elektronica-onderdelen Deze handleiding is speciaal geschreven voor kinderen vanaf 10 jaar. Op een eenvoudige manier en in begrijpelijke tekst leer je stapsgewijs wat elk elektronica-onderdeel

Nadere informatie

OptimaleGezondheid.com Training: Mini stress cursus 101, deel 1! Mini Cursus Anti-stress 101: Deel 1. Door Jack Boekhorst

OptimaleGezondheid.com Training: Mini stress cursus 101, deel 1! Mini Cursus Anti-stress 101: Deel 1. Door Jack Boekhorst Mini Cursus Anti-stress 101: Deel 1 Door Jack Boekhorst klantenservice@optimalegezondheid.com Pagina 1 Inleiding Zoals ik reeds in het artikel heb verteld, komen we er niet onderuit. Een stukje theorie

Nadere informatie

U ontvangt deze folder, omdat bij een familielid of bekende afasie is geconstateerd. Afasie is een taalstoornis die ontstaat door niet aangeboren

U ontvangt deze folder, omdat bij een familielid of bekende afasie is geconstateerd. Afasie is een taalstoornis die ontstaat door niet aangeboren Neurologie Afasie 1 U ontvangt deze folder, omdat bij een familielid of bekende afasie is geconstateerd. Afasie is een taalstoornis die ontstaat door niet aangeboren hersenletsel. Bijvoorbeeld door een

Nadere informatie

Rianne haalt haar hand door Jochems haar terwijl ze naar de kamer loopt. Kijk eens wie we daar hebben? roept ze als ze uit het raam kijkt.

Rianne haalt haar hand door Jochems haar terwijl ze naar de kamer loopt. Kijk eens wie we daar hebben? roept ze als ze uit het raam kijkt. Hoofdstuk 1 Zullen we deze ballonnen nog aan de lamp hangen? Vragend kijkt Rianne Jochem aan. Is goed, mompelt haar stiefbroertje zacht. Hé, wat is er? vraagt Rianne verbaasd. Vind je de slingers niet

Nadere informatie

De tijd van je leven

De tijd van je leven De tijd van je leven Dementie Het verschil tussen dementie en alzheimer. Dementie is een verzamelnaam voor een aantal verschijnselen, die verschijnselen worden veroorzaakt door een ziekte. Er zijn ruim

Nadere informatie

WIE DE MOLLII PAST, TREKKE M AAN

WIE DE MOLLII PAST, TREKKE M AAN 62 VEINE WIE DE MOLLII PAST, TREKKE M AAN TEKST: RENÉE RUISCH FOTO S: CAWE FOTOGRAFIE/EIGEN BEZIT HOEWEL JE HET VERSTANDELIJK WEL BEGRIJPT, BEN JE TOCH VERRAST ALS JE ZIET DAT EEN UUR HET PAK DRAGEN METEEN

Nadere informatie

Chorea: het meest kenmerkende motorische symptoom binnen de ziekte van Huntington

Chorea: het meest kenmerkende motorische symptoom binnen de ziekte van Huntington Wetenschappelijk nieuws over de Ziekte van Huntington. In eenvoudige taal. Geschreven door wetenschappers. Voor de hele ZvH gemeenschap. HDBuzz Prijs winnaar 2012: Diepe hersenstimulatie voor de Ziekte

Nadere informatie

Lees eerst bij Uitleg leerlingen, proef 1 alles over de onderdelen van de elektrische kringloop. stroomkring 1 stroomkring 2

Lees eerst bij Uitleg leerlingen, proef 1 alles over de onderdelen van de elektrische kringloop. stroomkring 1 stroomkring 2 Lees eerst bij Uitleg leerlingen, proef 1 alles over de onderdelen van de elektrische kringloop. Bekijk de twee stroomkringen op de foto s hieronder. stroomkring 1 stroomkring 2 Noem voor beide stroomkringen

Nadere informatie

Een land waar. mensen goed geïnformeerd zijn over handicaps

Een land waar. mensen goed geïnformeerd zijn over handicaps Een land waar mensen goed geïnformeerd zijn over handicaps Lilian (48) vraagt haar zoontje om even een handje te komen geven. Dat doet hij en dan gaat hij weer lekker verder spelen. Wij nemen plaats aan

Nadere informatie

7 Tips om je brein te trainen om minder op je mobiel te kijken!

7 Tips om je brein te trainen om minder op je mobiel te kijken! 7 Tips om je brein te trainen om minder op je mobiel te kijken! Door Ingrid Depyper 20 augustus 2016 Ken jij ook van die mensen die continu op hun mobiele telefoon kijken? Zit je ook wel eens met iemand

Nadere informatie

Wil jij minderen met social media?

Wil jij minderen met social media? Wil jij minderen met social media? Uitgave van Stichting Be Aware Januari 2016 Hulpboekje social media 1 Hoe sociaal zijn social media eigenlijk? Je vindt dat je teveel tijd doorbrengt op social media.

Nadere informatie

Beter leven, meer plezier

Beter leven, meer plezier Rob van Ginkel Training en Coaching Beter leven, meer plezier NLP strategieën voor een leven met plezier Inhoudsopgave Wat is NLP...3 De logica van angst...3 Vrijkomen van angst...3 Negatieve gevoelens

Nadere informatie

Beginnerslessen. Lesbrief 42. Het inburgeringsexamen

Beginnerslessen. Lesbrief 42. Het inburgeringsexamen Beginnerslessen Lesbrief 42. Het inburgeringsexamen Wat leert u in deze les? Gesprekken over het inburgeringsexamen begrijpen. Welke examens bij het inburgeringsexamen horen. Waar u kunt oefenen met de

Nadere informatie

Susanne Hühn. Het innerlijke kind. angst loslaten

Susanne Hühn. Het innerlijke kind. angst loslaten Susanne Hühn Het innerlijke kind angst loslaten Inhoud Inleiding 7 Hoe ontstaat angst? 11 Wegen uit de angst 19 Het bange innerlijke kind leren kennen 35 Meditatie Het bange innerlijke kind leren kennen

Nadere informatie

Afasie. Wat is afasie? Hoe ontstaat afasie?

Afasie. Wat is afasie? Hoe ontstaat afasie? LOGOPEDIE Afasie Afasie Afasie is een taalstoornis die ontstaat door schade aan de hersenen, bijvoorbeeld na een beroerte. In deze folder leest u hoe afasie ontstaat en wat de effecten ervan zijn op het

Nadere informatie

Als papa of mama een bolletje in het hoofd heeft Informatie voor kinderen van 8 tot 12 jaar over brughoektumor bij hun papa of mama

Als papa of mama een bolletje in het hoofd heeft Informatie voor kinderen van 8 tot 12 jaar over brughoektumor bij hun papa of mama Als papa of mama een bolletje in het hoofd heeft Informatie voor kinderen van 8 tot 12 jaar over brughoektumor bij hun papa of mama Deze folder legt uit wat er gebeurt als je papa of mama een bolletje

Nadere informatie

Lessuggesties energie Ter voorbereiding van GLOW. Groep 3, 4, 5

Lessuggesties energie Ter voorbereiding van GLOW. Groep 3, 4, 5 Lessuggesties energie Ter voorbereiding van GLOW Groep 3, 4, 5 Eindhoven, 8 september 2011 In het kort In deze lesbrief vind je een aantal uitgewerkte lessen waarvan je er één of meerdere kunt uitvoeren.

Nadere informatie

Neuropsychologisch onderzoek. Op de afdeling Medische Psychologie

Neuropsychologisch onderzoek. Op de afdeling Medische Psychologie Neuropsychologisch onderzoek Op de afdeling Medische Psychologie Inleiding Uw specialist heeft u verwezen naar de afdeling Medische Psychologie van het Albert Schweitzer ziekenhuis. In deze folder leest

Nadere informatie

http://www.nietbangvoorangst.nl Stress en Overmatige Stress wat kun je er aan doen? Stress alleen is niet slecht en kan je helpen goed te presteren. Zolang stress wordt afgewisseld door voldoende perioden

Nadere informatie

Eh, de spreekbeurt is al over twee weken. Er is wel een beetje haast bij.

Eh, de spreekbeurt is al over twee weken. Er is wel een beetje haast bij. Van: Jelle Huygens Datum: 12 juni 2012 Onderwerp: Spreekbeurt Aan: Dick Swaab Hoogedelgeleerde heer Swaab, Mijn zus Ionica en ik hebben binnenkort een spreekbeurt. We hebben het brein als onderwerp gekozen.

Nadere informatie

TENS. Pijncentrum Tel. 011 826 227. mensen zorgen voor mensen

TENS. Pijncentrum Tel. 011 826 227. mensen zorgen voor mensen Infobrochure TENS Pijncentrum Tel. 011 826 227 mensen zorgen voor mensen Wat is TENS? TENS staat voor Transcutane Elektrische zenuw (Nerve) Stimulatie. Een TENS-apparaat is een toestel dat zachte elektrische

Nadere informatie

STELLING HET SOCIALE LEVEN VAN JONGEREN ER IS NIKS MIS MEE OM VEEL OVER HET IS NIET GEVAARLIJK OM JE JEZELF OP MSN TE ZETTEN.

STELLING HET SOCIALE LEVEN VAN JONGEREN ER IS NIKS MIS MEE OM VEEL OVER HET IS NIET GEVAARLIJK OM JE JEZELF OP MSN TE ZETTEN. HET IS NIET GEVAARLIJK OM JE EMAILADRES DOOR TE GEVEN. ER IS NIKS MIS MEE OM VEEL OVER JEZELF OP MSN TE ZETTEN. IK ZOU, NAAST MIJN NAAM OOK DE STRAAT WAAR IK WOON DOORGEVEN. DAT IS GEEN GEHEIM! IK VIND

Nadere informatie

Ruggenmergstimulatie. Pijnpoli. mca.nl

Ruggenmergstimulatie. Pijnpoli. mca.nl Ruggenmergstimulatie Pijnpoli mca.nl Inhoudsopgave Wat is ruggenmergstimulatie? 3 Voorbereiding op de ingreep 3 De ingreep 4 Na de ingreep 7 Uw vragen 7 Colofon Redactie: pijnpolikliniek afdeling communicatie

Nadere informatie

Communicatie bij afasie

Communicatie bij afasie Communicatie bij afasie Informatie voor patiënten en naasten F0802-3560 februari 2011 Medisch Centrum Haaglanden www.mchaaglanden.nl MCH Antoniushove, Burgemeester Banninglaan 1 Postbus 411, 2260 AK Leidschendam

Nadere informatie

Afasie is een communicatiestoornis die voor de betrokkene en zijn omgeving ingrijpende sociale gevolgen heeft.

Afasie is een communicatiestoornis die voor de betrokkene en zijn omgeving ingrijpende sociale gevolgen heeft. Afasie Logopedie Beste familie, Afasie is een communicatiestoornis die voor de betrokkene en zijn omgeving ingrijpende sociale gevolgen heeft. Een gedeelte van deze problemen kan opgelost worden als de

Nadere informatie

gedragsregel in verhaal: inspannen en ontspannen

gedragsregel in verhaal: inspannen en ontspannen gedragsregel in verhaal: inspannen en ontspannen Henk Haai is erachter gekomen dat zwemmen niet alleen maar zwemmen is, maar dat de omgeving en de intrinsieke motivatie van een zwemmer ook heel veel invloed

Nadere informatie

Titel van deze les: Tristan Logeer à la Flip de Beer

Titel van deze les: Tristan Logeer à la Flip de Beer Titel van deze les: Tristan Logeer à la Flip de Beer Uitdaging: alle Denkwolk onderwerp: alle Vakgebied(en): pshycho educatie en SEO Doelgroep (OB/MB/BB): OB/MB Maker: Katy Lips, Janieke van den Brink

Nadere informatie

Gezonde Leefstijl: Stress

Gezonde Leefstijl: Stress Gezonde Leefstijl: Stress 1 Onderwerpen Cijfers en feiten Wat is stress? Stressoren Gevolgen van teveel stress Tips bij stress Vragen 2 Cijfers en feiten 1) Jaarlijks worden 30.000 mensen afgekeurd wegens

Nadere informatie

Taal in het Kleuterbrein EEG in de praktijk

Taal in het Kleuterbrein EEG in de praktijk Taal in het Kleuterbrein EEG in de praktijk Nina Davids & Judith Pijnacker - senior onderzoekers Petra van Alphen - projectleider Expertise & Innovatie, PonTeM Taal in het Kleuterbrein Waarom EEG? Wat

Nadere informatie

2. Wat is ALS? 3. Welke delen van het lichaam worden aangetast? 4. Hoe kom je erachter? 5. Wat zijn de klachten?

2. Wat is ALS? 3. Welke delen van het lichaam worden aangetast? 4. Hoe kom je erachter? 5. Wat zijn de klachten? Ik doe mijn spreekbeurt over ALS. Ik ga dadelijk uitleggen wat ALS is. Waarom doe ik mijn spreekbeurt over ALS? Mijn opa is aan deze ziekte overleden en daarom wil ik jullie hier iets over vertellen en

Nadere informatie