Rentevisie oktober 2009

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Rentevisie 2009-10. 23 oktober 2009"

Transcriptie

1 Rentevisie oktober 20 Economen van ING voorspellen einde van recessie in Nederland De Nederlandse economie is in het derde kwartaal waarschijnlijk uit de recessie gekomen. Het Economisch Bureau van ING doet deze voorspelling in haar maandbericht. De ING-onderzoekers voorzien dat de economie in het derde kwartaal een groei vertoont van 0,3% ten opzichte van het tweede kwartaal. Dit positieve groeicijfer zou na vijf kwartalen van krimp een officieel einde betekenen van de recessie. Maar de werkloosheid heeft zijn dieptepunt nog niet bereikt. De arbeidsmarkt ijlt na op de economische ontwikkelingen. Dit jaar komt de werkloosheid naar verwachting op 5,0% en volgend jaar op bijna 8,0%. De oplopende werkloosheid tempert voorlopig de loonstijgingen. De koopkracht zal in 2010 een daling laten zien. Weliswaar stijgen de lonen harder dan de prijzen, maar door hogere lasten gaan huishoudens er gemiddeld toch op achteruit. Bovendien is duidelijk dat de overheid de komende jaren de rekening voor de recessie moet gaan betalen. Dat betekent hogere lasten of bezuinigingen die het huishoudboekje van consumenten zullen treffen. Het Economisch Bureau gaat ervan uit dat de consumptie komend jaar gemiddeld 0,3% lager zal liggen dan in 20. De economen van ING denken niet dat het herstel van de huizenmarkt al is ingezet. Weliswaar is het consumentenvertrouwen aan de beterende hand, maar het oplopen van de werkloosheid en de zwakke inkomensontwikkeling volgend jaar tikken harder aan. Wel neemt het tempo van de prijsdaling af. In december zullen de prijzen van bestaande koopwoningen 6,5% lager liggen dan in december 20. Volgend jaar voorziet ING nog een prijsdaling van 3%. Beeld enigszins gemengd, trend blijft positief De recent gepubliceerde economische cijfers schetsten een enigszins gemengd beeld, al blijft de trend duidelijk positief. Hernieuwde spanningen in de financiële sector, bijvoorbeeld als gevolg van een nieuwe golf van betalingsproblemen rond Amerikaanse hypotheken of consumptieve kredieten, vormen een van die gevaren. Een ander risico is dat de Amerikaanse particuliere spaarquote veel sterker zal stijgen dan voorzien doordat gezinnen meer middelen willen of moeten uittrekken om hun financiële positie weer op orde te brengen. Het gebrek aan vooruitgang op de Amerikaanse arbeidsmarkt vormt eveneens een aanzienlijk risico, want ook langs die weg zou de Amerikaanse consument de groei in de komende periode kunnen drukken. Rentevisie Blad 1

2 Er werden goede cijfers voor de industriële productie bekendgemaakt. Nadat Azië in de voorgaande weken al V-vormige productiecijfers had laten zien, kwamen er nu ook goede cijfers uit de Verenigde Staten en de eurozone. De productie in de eurozone groeide in augustus met 0,9% maand op maand, terwijl de productiecijfers voor eerdere maanden naar boven werden bijgesteld. De productie in de eurozone is nu vier maanden op rij gestegen, al ligt het niveau nog altijd 15,4% onder dat van augustus 20. In de Verenigde Staten trok de productie in september met 0,7% maand op maand aan, na stijgingen van 1,2% in augustus en 0,9% in juli. Het Amerikaanse jaar op jaar cijfer kwam uit op 6,1%. In een normale cyclus zou dit zeer zorgwekkend zijn, maar op dit moment zorgt het voor opluchting. Het cijfer is immers veel beter dan de niveaus van rond de 15% die we eerder hebben gezien. In China lieten meerdere indices voor het ondernemersvertrouwen verbetering zien. In de eurozone vertoonden de handelscijfers over augustus een zwakke exportperformance. Ook de import daalde, zij het minder fors. Handelscijfers uit de eurozone kunnen grillig en moeilijk te interpreteren zijn; zo worden ze soms vertekend door valutaschommelingen. Hoe dan ook, zwakke exportcijfers zijn niet bemoedigend. Hoe zit het met de Amerikaanse consument? Deze heeft in de jaren voor de crisis disproportioneel aan de wereldwijde groei van de bestedingen bijgedragen. De prijs die hiervoor betaald moest worden, was de verzwakte financiële positie van de consument. Dit kwam pijnlijk aan het licht toen de aandelenkoersen en vastgoedwaarden inzakten. Dit heeft in vier van de zes voorbije kwartalen tot krimp van de Amerikaanse consumptieve bestedingen geleid. De Amerikaanse consument is uitgeput en zal niet de belangrijkste motor van het herstel zijn. Allesbepalend is in welke mate consumenten in de Verenigde Staten hun spaarquote verhogen. Recente tekenen zijn bemoedigend. De inmiddels beëindigde sloopregeling heeft ontegenzeglijk tot hogere autoverkopen bijgedragen. In de later deze maand te publiceren BBP-cijfers over het derde kwartaal zal zich dit vertalen in een positieve groei van de consumptieve bestedingen. De detailhandelsverkopen waren in september minder zwak dan verwacht. Hoewel het nog vroeg is, is het alleszins bemoedigend dat de detailhandelsverkopen tegen een achtergrond van economische onzekerheid en hoge en oplopende werkloosheid goed op peil blijven. Als deze trend doorzet, dan ondersteunt dit de visie dat consumenten hun spaarquote niet veel verder hoeven te verhogen dan ze al hebben gedaan. Veel zal afhangen van de arbeidsmarkt. De recente trends zijn minder ongunstig dan eerder dit jaar, maar voor ons optimisme is wel vereist dat in de komende maanden meer positieve ontwikkelingen op de arbeidsmarkt zichtbaar worden. Nu een herstel zich sneller en krachtiger aandient dan het bedrijfsleven had verwacht, zal relatief snel nieuw personeel moeten worden aangetrokken om aan een stijgende vraag tegemoet te kunnen komen. Volgens het meest recente rapport zijn de aanvragen voor een werkloosheidsuitkering licht verder gedaald. Rentevisie Blad 2

3 Aan de andere kant wijzen de werkgelegenheidscomponenten van de verschillende indicatoren voor het ondernemersvertrouwen erop dat de arbeidsmarkt positiever op het herstel reageert dan in de vorige cyclus. Eurozone Hoewel de meeste Europese stemmingsindicatoren in september verder verbeterden, bestaat er nog steeds twijfel aan de duurzaamheid van het herstel. Tijdens de bijeenkomst van de ministers van Financiën leken de meeste EU-landen de mening toegedaan dat budgettaire stimuleringsmaatregelen pas moeten worden opgeheven als het herstel goed op gang is gekomen, maar uiterlijk in Dit houdt waarschijnlijk in dat het begrotingsbeleid in 2010 relatief expansief zal blijven. Frankrijk verwacht een begrotingstekort van 8,5% van het bbp onder invloed van de nieuwe stimuleringsmaatregelen, terwijl de nieuwe Duitse coalitie de kiezers extra belastingverlagingen in het vooruitzicht heeft gesteld, ook al zijn die van beperkte omvang. Zou dit kunnen betekenen dat Duitsland, door het stimuleren van de binnenlandse vraag, eindelijk een rol gaat spelen bij het herstellen van het mondiale evenwicht? De Europese autoverkopen gingen in september flink omhoog; zelfs in Spanje werd een forse stijging van de autoverkopen op jaarbasis genoteerd. Daar komt bij dat het consumentenvertrouwen in de EU-16 vorige maand tot het hoogste niveau in een jaar is gestegen. Frankrijk en Italië hebben aangekondigd hun sloopregeling tot in 2010 te verlengen, zij het in afgeslankte vorm. Hoewel de werkloosheid in de eurozone verder oploopt, neemt de vrees voor het verdwijnen van arbeidsplaatsen op dit moment langzaam af. Dit kan de Europese consument ertoe aanzetten om minder te sparen en meer te gaan besteden. Het is voorbarig om nu reeds te spreken van een consumptiehausse (de detailhandelsverkopen blijven immers achter), maar de recente berichten zijn wel bemoedigend. Bedrijven in de EU-16 meldden in september dat hun voorraadniveaus weer in overeenstemming waren met de historische gemiddelden. Dit steunt de visie dat voorraadafbouw de komende kwartalen niet langer een rem zal zetten op de economische groei. Gezien de historisch lage bezettingsgraad zullen de bedrijfsinvesteringen waarschijnlijk tot ver in 2010 zwak blijven, al kan een stijging van de hypothecaire kredietverlening een signaal zijn voor een eerdere omslag in de woningbouw. Desalniettemin heeft de EU-16 nog steeds last van tegenwind. Hoewel Europa rekent op export als aanjager van het economisch herstel, biedt de sterke euro in dit opzicht zeker geen helpende hand. Industriële bedrijven in de EU-16 omschrijven hun concurrentiepositie buiten de EU als het zwakst sinds de aanvang van de monetaire unie. Dit vormt een ernstige beperking voor een mogelijke positieve groeibijdrage van het uitvoersaldo in de komende kwartalen. Omdat de inflatie evenwel geen grote reden tot zorg lijkt te zijn, denken analisten dat de ECB mogelijk zal proberen de euro naar beneden te praten. Jean-Claude Trichet heeft al gerefereerd aan de negatieve effecten van wanordelijke wisselkoersbewegingen. Rentevisie Blad 3

4 Dat is een wijziging van beleid ten opzichte van de zomer van 20, toen de euro uitkwam op 1,60 ten opzichte van de dollar, maar de ECB geen krimp gaf omdat het nog steeds het spook van inflatie bestreed. Intussen zijn grote Europese banken onderworpen aan een stresstest. Volgens het basisscenario (bbp-groei -4,0% in 20, -0,1% in 2010) blijft de totale Tier 1 ratio van de banken boven 9%, terwijl in een ongunstiger scenario de gemiddelde Tier 1 ratio boven 8% blijft; geen bank komt onder 6% uit. Hoewel analisten van mening zijn dat banken voorzichtig zullen blijven in hun kredietbeslissingen, lijkt een kredietschaarste, veroorzaakt door onvoldoende solvabiliteit bij banken, niet erg reëel te zijn. De inflatie was in september nog steeds negatief en ook de prijsverwachtingen bleven gematigd. Met het oog op de sterke euro hebben analisten de inflatieprognose verlaagd tot 1,2% voor 2010, naar 0,3% dit jaar. Tegen deze achtergrond blijven zij bij hun prognose van een eerste renteverhoging met 25 basispunten in het laatste kwartaal van Omdat de ECB overtollige liquiditeit in het financiële stelsel heeft aangehouden, is de marktrente nu zelfs tot onder de refi-rente gedaald. Dat verklaart tevens waarom banken slechts voor 75 miljard intekenden op de laatste liquiditeitsverruimende transactie met een looptijd van 12 maanden en een rente van 1,0%, vergeleken met 442 miljard in juni. Analisten denken dat de ECB in de eerste helft van 2010 geleidelijk liquiditeit wil afromen van de markt om zo de marktrente weer in lijn met de refi-rente te brengen. De marktrente kan dan ook iets eerder dan de refi-rente beginnen te stijgen. Zorgen voor balans De omvang van de balans van de Amerikaanse centrale bank, de Federal Reserve, is de afgelopen twaalf maanden fors vergroot. Sinds vorig jaar oktober is het niet langer de prijs van geld (rente) die bepalend is, maar is het juist de hoeveelheid geld die de doorslag geeft bij de monetaire verruiming. In december 20 verlaagde de Fed haar rentetarieven naar iets boven de nul procent. Een lagere, negatieve, rente is in praktijk moeilijk te bewerkstellen. Toch zou dit wel op zijn plaats zijn. Rekenregels die de Fed gebruikt om de beleidsrente te verbinden met de economische vooruitzichten, geven de noodzaak van een negatief renteniveau duidelijk aan. Balansverlenging is vanuit dit perspectief dan ook op zijn plaats. Nu de Amerikaanse economie vrij snel herstelt, richt de focus zich op de exit-strategie van de Fed. Op welke manier zullen ze hun beleid weer normaliseren? Over deze belangrijke vraag wordt momenteel hard nagedacht. Maar als de verruiming te snel wordt teruggedraaid, kan het herstel van de economie weer de kop worden ingedrukt. Vast staat dat het terugdraaien van de maatregelen een hele uitdaging zal worden, waarbij alle voor- en nadelen zorgvuldig afwogen moeten worden. De eerste uitdaging voor de Fed is echter niet het afbouwen qua omvang van de genomen maatregelen, maar om de activa- en passivazijde in balans te houden. Rentevisie Blad 4

5 De activazijde van de balans omvat alle bezittingen van de Fed. Het gaat hier in normale omstandigheden vooral om schuldtitels die gebruikt worden om het monetaire beleid te implementeren (open markt operaties). Deze schuldtitels bestaan overigens vooral uit Amerikaanse staatsobligaties. De bezittingen van de Fed omvatten verder diverse beleningsfaciliteiten voor commerciële banken. Ook staan er nog diverse andere bezittingen, zoals de goudvoorraad, op de balans. In de normale situatie bedragen de totale activa van de Fed iets meer dan $ 800 miljard. Sinds het uitbreken van de kredietcrisis hebben diverse nieuwe posten hun intrede gedaan op de balans van de Fed. Hieronder valt vrijwel het hele alfabet vol liquiditeitsfaciliteiten en andere noodregelingen om het financiële systeem overeind te houden. Het voert te ver om deze maatregelen stuk voor stuk te bespreken, maar in grote lijnen is de balans vergroot met drie componenten. Ten eerste zijn er de nieuwe liquiditeitsfaciliteiten. Een voorbeeld hiervan is de Term Auction Facility (TAF), waarbij extra kortlopende liquiditeit aan commerciële banken ter beschikking wordt gesteld. Ook de swaplijnen met andere centrale banken, waarbij indirect dollarliquiditeit aan banken buiten de VS wordt verstrekt, vallen onder deze component. De extra liquiditeitsverschaffing vond al plaats voordat de totale balans van de Fed werd verlengd. Voor het omvallen van Lehman Brothers werd de extra verschaffing van liquiditeit gecompenseerd door het verkopen van andere bezittingen (vooral staatsobligaties). Na Lehman werd ervoor gekozen om de balansomvang wel te vergroten met verdere verstrekking van liquiditeit. Het beroep op de extra liquiditeitsverschaffing wordt de laatste tijd echter steeds minder, omdat de situatie op de geldmarkt steeds verder verbetert. In feite is het extra geld dat de Fed in de geldmarkt gepompt heeft steeds minder noodzakelijk. Minder beroep op de diverse faciliteiten zorgt ook voor een afnemende omvang van de liquiditeitsfaciliteiten op de balans. De tweede component die de balansverlenging veroorzaakte, bestaat uit noodleningen aan financiële instellingen. Het grootste gedeelte hiervan bestaat uit de zogenaamde Maiden Lane constructies. Onder deze balansposten is de hulp aan de voormalige zakenbank Bear Stearns ondergebracht en de noodkredieten aan de verzekeraar AIG. Ook is er nog altijd een bedrag gereserveerd voor de Amerikaanse bankgigant Citigroup. Hier is nog geen beroep op gedaan, waardoor de balansposten voor noodleningen momenteel weinig beweging vertonen. Dit kan niet worden gezegd voor de derde component: de kwantitatieve verruiming. Om het kredietproces verder te ondersteunen, koopt de Fed voor grote bedragen obligaties op de financiële markt. De Fed zelf spreekt overigens over kredietverruiming, maar in feite is de betekenis hetzelfde. Het doel is tweeledig. Ten eerste vervult de centrale bank een taak die de commerciële banken slechts mondjesmaat kunnen vervullen door hun zwakke balansen, namelijk het verlenen van krediet. Ten tweede zorgen de steunaankopen voor lagere rentes, niet alleen op kortlopende leningen, maar ook op de kapitaalmarkt. Rentevisie Blad 5

6 In principe probeert de Fed dus met kwantitatieve verruiming het achterste gedeelte van de rentecurve te drukken. Het grootste opkoopprogramma van de Fed bestrijkt de hypotheekmarkt. Voor maximaal $ 1,45 biljoen koopt de Fed hypotheekpapier op, vrijwel uitsluitend bij de hypotheekgiganten Fannie Mae en Freddie Mac. Deze twee instellingen worden ook nog van vers kapitaal voorzien door de Fed, voor maximaal $ 200 miljoen. Momenteel staat er voor $ 826 miljard op de balans aan hypotheek (gerelateerde) obligaties. De Fed heeft wel aangegeven de volledige bewegingsruimte te benutten, zij het in een iets lager opkooptempo dan eerder aangegeven. De Fed wil de $ 1 biljoen bereiken in het tweede kwartaal van volgend jaar. Daarnaast koopt de Fed ook nog staatsobligaties op. Hiervoor is ruim $ 300 miljard gereserveerd. Ook met betrekking tot deze post is aangekondigd om de volledige bewegingsruimte te benutten. Daarnaast is er nog de Term Asset-Backed Securities Loan Facility (TALF). Doelstelling van deze maatregel is om de markt voor securitisaties vlot te trekken. Van de $ 1 biljoen die voor de TALF beschikbaar is, wordt op dit moment slechts $ 42 miljard benut. Als er een optelsom gemaakt wordt van de drie nieuwe hoofdcomponenten aan de activazijde van de balans van de Fed, lopen de liquiditeitsmaatregelen nog iets verder terug, blijven de noodleningen gelijk en zullen de bedragen voor de kwantitatieve verruiming verder oplopen. De laatstgenoemde stijging zal de daling van de liquiditeitsfaciliteiten overtreffen, waardoor er per saldo nog sprake zal zijn van een verdere verlenging van de balans. Ondanks de verbetering van de economische vooruitzichten en het functioneren van financiële markten is er dus nog steeds sprake van een verdere verruiming van het monetaire beleid. De passivazijde van de balans van de centrale bank is gelukkiger veel eenvoudiger. Het gaat om de claims op de centrale bank, die voornamelijk bestaan uit het geld in omloop en uit de reserves die commerciële banken aanhouden bij de Fed. Dit laatste is deels verplicht, maar banken kunnen hun overtollige liquiditeit ook bij de Fed parkeren. Sinds banken een rentevergoeding krijgen over deze gelden (momenteel 0,25%), gebeurt dit ook massaal. Daarnaast bestaat de passivazijde van de Fed uit zogenaamde reverse repo s met buitenlandse instellingen. Hierbij gaat het vooral om andere centrale banken die Amerikaanse staatsobligaties bij de Fed voor een korte termijn ruilen voor dollarliquiditeit. Dit is normaal en draagt bij aan de stabiliteit van het wisselkoerssysteem. Tot slot heeft de Fed ook een schuld bij het Amerikaanse ministerie van Financiën (Treasury). De Treasury heeft namelijk een financieringslijn openstaan met de Fed. Dit klinkt raar en dat is het ook, want andersom leent de Fed ook indirect aan de Treasury (door het opkopen van staatsobligaties). De betekenis van de kredietlijn is dan ook vooral constitutioneel van aard. Wel is de kredietlijn op het hoogtepunt van de crisis fors verhoogd om de eerste fase van balansverlenging op te vangen. Momenteel bedraagt de totale kredietlijn $ 171 miljard. De vraag is of dit zo blijft. Financieringslijn Treasury valt wellicht binnenkort voor een groot deel weg. Rentevisie Blad 6

7 De maximale staatsschuld van de Amerikaanse overheid is bij wet vastgelegd. De schuld van de federale overheid mag niet hoger uitvallen dan $ 12,1 biljoen. Met de forse verslechtering van de overheidsfinanciën zit de minister van Financiën hier niet ver meer van af. Waarschijnlijk wordt de grens zelfs binnen enkele weken bereikt. Aangezien de kredietlijn van de Treasury deel uitmaakt van de totale staatsschuld, wordt er in toenemende mate gespeculeerd dat de kredietlijn drastisch verlaagd zal worden. Er wordt gesproken over een maximum van $ 15 miljard. Voor de Fed geeft dit een probleem. Zoals hierboven beschreven wordt de activakant van de balans namelijk verder vergroot, terwijl er een gat dreigt te ontstaan aan de passivakant. Er moet dus een aanvulling plaatsvinden vanuit andere passivaposten. Dit kan vrij eenvoudig worden bewerkstelligd door de hoeveelheid geld die in omloop is te vergroten. Maar deze hoeveelheid wordt vooral bepaald door de vraag naar cashgeld, wat niet zo eenvoudig te sturen is. Ook kunnen de reserveverplichtingen van commerciële banken worden vergroot. Maar dit zal de leencapaciteit van banken niet ten goede komen. Wel kan de Fed proberen de deposito s (extra reserves) van commerciële banken te vergroten. Hiervoor is een hogere depositorente wel vereist. Er wordt wel gezinspeeld op deze mogelijkheid, maar het is veel makkelijker om te implementeren als de beleidsrente (Fed funds tarief) ook wordt verhoogd. Dit lijkt voorlopig nog niet te gebeuren. Een andere mogelijkheid is het creëren van een nieuwe balanspost aan de passivazijde. De Fed zou ook eigen obligaties kunnen uitgeven aan de private sector. Op dit moment is dat echter niet mogelijk, omdat de wet waaronder de Fed opereert dit niet toestaat. De laatste optie is het uitvoeren van reverse repooperaties in het binnenlandse financiële systeem. Hierbij ruilt de Fed een deel van haar staatsobligaties op korte termijn tegen liquiditeit. Dit lijkt de beste mogelijkheid om het mogelijk aanstaande gat op de balans te dichten. Een verkrappend monetair beleid wordt pas ingezet als de beleidsrente (Fed funds) wordt verhoogd of als de omvang van de balans daalt. Dit lijkt voorlopig nog niet aan de orde, ondanks dat de monetaire beleidsmakers het in hun speeches wat meer over eventuele renteverhogingen zullen hebben. Australië kan de wereld niet alleen redden Sinds het uitbreken van de crisis houden de Chinezen hun munt weer verdacht stabiel tegenover de dollar. Grote betalingsbalansonevenwichtigheden waren kenmerkend voor de mondiale economie en vormden de kiem van de huidige crisis. De wereldeconomie moet een nieuwe balans vinden. Lukt dat niet, dan stevenen we gegarandeerd af op een volgende crisis, al is het moeilijk te voorspellen wanneer en hoe zich die zal manifesteren. Jarenlang trok de Amerikaanse consument de mondiale groei. Maar die consument is moe en zeker niet in staat in zijn eentje de Amerikaanse, laat staan de mondiale economie, op sleeptouw te nemen. Meer dan ooit heeft de VS exportgeleide economische groei nodig. Dat gaat alleen lukken als de dollar gedurende een wat langere tijd ondergewaardeerd is. Rentevisie Blad 7

8 Dan moeten andere munten uiteraard gedurende dezelfde tijd overgewaardeerd zijn. Voor de euro en de yen is dat al enige tijd het geval. Helaas zijn dat de munten van landen die, die last niet goed in hun eentje kunnen dragen. Nee, het is meer dan ooit aan de Aziatische munten om een bijdrage te leveren aan herstel van evenwicht. Alleen dan kan de mondiale economie terugkeren op een groeipad dat op langere termijn houdbaar is. De Reserve Bank of Australia (RBA) verraste iedereen door recent de rente te verhogen; de eerste renteverhoging in een G20 land na het omvallen van Lehman Brothers ruim een jaar geleden. De redenen zijn duidelijk. Het land ontsnapte aan een recessie, de lage rente past niet bij de vooruitzichten voor de conjunctuur, het bankwezen staat er behoorlijk voor en de RBA wil voorkomen dat de huizenmarkt door lage rente wordt opgestuwd. Maar een verkrapping van het beleid werd toch pas wat later verwacht. In landen met open kapitaalmarkten kunnen renteverschillen doorgaans niet al te sterk veranderen zonder dat, dat gevolgen heeft voor kapitaalstromen en daarmee potentieel op wisselkoersen. De Australische renteverhoging is juist daarom zo interessant omdat algemeen wordt verwacht dat de Amerikaanse centrale bank de rente nog een hele poos ongewijzigd zal laten. Met een enkele renteverhoging is de RBA natuurlijk nog lang niet klaar, ze begint pas. Nu al is het renteverschil tussen Australië en de VS 3,0%. Dat gat wordt de komende kwartalen alleen maar groter. Daarmee worden zogeheten carry traders uitgenodigd goedkoop Amerikaanse dollars te lenen en die in Australische dollars tegen een hogere rente uit te zetten. Dit kan de Australische dollar verder omhoog duwen tegen de Amerikaanse dollar. De RBA weet dat natuurlijk en heeft die mogelijkheid voor lief genomen. Zo is men kennelijk bereid een dure eigen dollar te accepteren. Je zou kunnen zeggen dat de RBA daarmee het voortouw heeft genomen voor evenwichtsherstel in de mondiale economie. Hopelijk volgen Aziatische landen het voorbeeld. Het belangrijkste land in dit verband is China. Het Chinese valutabeleid wordt door de andere Aziatische landen angstvallig in het vizier gehouden. De voortekenen zijn niet gunstig. Na grote druk liet China de vaste koppeling van de renminbi aan de dollar in 2005 los. De Chinese munt revalueerde en er volgde een periode waarin de munt geleidelijk duurder werd tegenover de dollar. Maar sinds het uitbreken van de crisis zijn de Chinezen weer naar hun oude beleid teruggekeerd en is de renminbi verdacht stabiel tegenover de dollar. Onbegrijpelijk dat daar zo weinig aandacht voor is. We kunnen banken onderwerpen aan strakkere regelgeving en kunnen bonussen van bankiers inperken, maar een volgende crisis komt geheid als veel Aziatische munten ondergewaardeerd blijven. De stap van de RBA is mooi, maar Australië kan de wereldeconomie niet in zijn eentje redden. Rentevisie Blad 8

9 Vooruitblik Tarieven op geldmarkt blijven volatiel In onderstaande tabel worden de verwachtingen ten aanzien van de 3-maands Euriborrente van enkele banken weergegeven. Uit de prognoses blijkt dat de genoemde grootbanken de eerste 3 maanden een gemiddelde stijging van 11 basispunten van de korte rente verwachten. Over 12 maanden verwacht de markt een stijging met 117 basispunten. Uiteindelijk zal de rente over een jaar een gemiddeld niveau van 1,90% bereiken, aldus analisten. We zien dat de grootbanken een verwachte 3-maands Euriborrente over 12 maanden van minimaal 1,40% en maximaal 2,30% in hun prognose hebben opgenomen. 3-maands Euribor 23 oktober september 20 Actuele rente 0,73% 0,77% Visie over 3 maanden ING 1 Fortis Bank 2 Rabobank 3 ABN AMRO 4 Gemiddelde Visie over 12 maanden ING Fortis Bank Rabobank ABN AMRO Gemiddelde 0,60% 0,80% 0,85% 1,10% 0,84% 2,30% 1,40% 2,01% 1,90% 1,90% 0,90% 0,80% 0,88% 1,00% 0,90% 1,40% 1,20% 1,97% 1,70% 1,57% NB. Bovenstaande tarieven zijn exclusief spread Het actuele forwardtarief van de 3-maands Euribor over 3 maanden bedraagt 0,91%. Het actuele forwardtarief van de 3-maands Euribor over 12 maanden bedraagt 1,86%. Het forwardtarief over 3 maanden is 7 basispunten hoger dan de gemiddelde renteverwachtingen van genoemde banken. 1 Bron: Rente- en Valutavisie (ING) 2 Bron: Fortis Bank: International Economics Daily 3 Bron: Rabobank: Dagbericht 4 Bron: ABN AMRO Bank Global be weekly research Rentevisie Blad 9

10 De gemiddelde verwachting over 12 maanden is 4 basispunten hoger dan het huidige forwardtarief over 12 maanden. Kansen voor woningcorporaties Gelet op de yield curve, constateren we dat de verwachting dat de korte rente de komende periode licht zou stijgen niet is uitgekomen en inmiddels is gedaald naar een niveau van 0,73%. Hoewel de hoogte van de spread een dalende tendens vertoond gaat onze voorkeur op dit moment nog steeds uit naar kortlopende financieringen. De verwachtingen van banken ten aanzien van de lange rente (10-jaars swap) laten zich als volgt samenvatten. 10-jaars swap 23 oktober september 20 Actuele rente 3,58% 3,51% Visie over 3 maanden ING Fortis Bank Rabobank ABN AMRO Gemiddelde Visie over 12 maanden 3,90% 4,00% 3,64% 4,50% 4,01% 3,80% 4,00% 3,60% 4,10% 3,88% ING 4,50% Fortis Bank 4,40% Rabobank 4,00% ABN AMRO 4,70% Gemiddelde 4,40% N.B.: Bovenstaande tarieven zijn exclusief spread 4,10% 4,40% 4,10% 4,50% 4,28% Het actuele forwardtarief van de 10-jaars swap over 3 maanden bedraagt 3,66%. Het actuele forwardtarief van de 10-jaars swap over 12 maanden bedraagt 3,95%. Beide tarieven liggen ruim onder het verwachte gemiddelde renteniveau van de grootbanken. Rentevisie Blad 10

11 Vooruitblik De in bovenstaande tabel genoemde grootbanken verwachten dat de 10-jaars swaprente over 3 maanden een niveau van circa 4,01% noteert. Dit betekent dus een verwachte stijging met 43 basispunten ten opzichte van het huidige renteniveau. De gemiddelde verwachting van 4,40% over 12 maanden ligt 82 basispunten hoger dan het actuele tarief. Kansen voor woningcorporaties Het aantrekken van fixe leningen met een langere looptijd kan nog steeds, hoewel het aantal aanbieders beperkt is en de spreads nog steeds fors zijn. Onze voorkeur gaat bij langlopende leningen uit naar een modaliteit met tussentijdse spreadherzieningsmogelijkheden, boetevrije vervroegde aflossing in combinatie met een basisrente voor de volledige looptijd van de lening. Een 20-jaars swap met contante storting bedraagt op dit moment 4,11% (excl. spread voor roll-over of andere modaliteit), terwijl het tarief voor 30-jarige swap 8 basispunten lager ligt op 4,03% (excl. spread). Het tarief voor contante storting van de 40-jaars swap bedraagt op dit moment 3,89% (excl. spread) en voor de 50-jaars swap op 3,83% (excl. spread). We zien ten opzichte van de vorige rentevisie over 12 maanden oplopende renteverwachtingen. Rentevisie Blad 11

12 Bijlage: Rentegrafieken 23 oktober 20 5,10% 4,80% 4,50% 4,20% 3,90% 3,60% 3,30% 3,00% 2,70% 2,40% 2,10% 1,80% 1,50 % 1,20% 0,90% 0,60% 23- okt- 7- no v- 22- no v- 7- dec- 22- dec- ONTWIKKELING 3-MAANDS EURIBOR ( ) 6- jan- 21- jan- 5- feb- 20- feb- 7- mrt mrt - 6- apr- 21- apr- 6- mei- 21- mei- 5- jun- 20- jun- 5- jul- 20- jul- 4- aug aug- 3- sep sep- 3- okt okt- 5,00% 10-JAARS IRS ( ) 4,80% 4,60% 4,40% 4,20% 4,00% 3,80% 3,60% 3,40% 3,20% 3,00% 23- okt- 7- no v- 22- no v- 7- dec- 22- dec- 6- jan- 21- jan- 5- feb- 20- feb- 7- mrt mrt - 6- apr- 21- apr- 6- mei- 21- mei- 5- jun- 20- jun- 5- jul- 20- jul- 4- aug- 10 jaars swapcurve 200 daags gemiddelde 10 jaars swap 19 - aug- 3- sep sep- 3- okt okt- YIELDCURVE OP BASIS VAN SWAPRENTES 4,75% 4,25% 3,75% 3,25% 2,75% 2,25% 1,75% 1,2 5% 0,75% 0,25% dec-07 3,92 4,70 4,53 4,50 4,54 4,56 4,59 4,62 4,65 4,69 4,72 4,79 4,86 4,91 4,91 4,89 4,84 4,81 4,79 31-dec- 2,35 2,64 2,72 2,96 3,12 3,25 3,37 3,48 3,58 3,67 3,75 3,86 3,92 3,88 3,70 3,57 3,35 3,31 3,27 15-sep-0 9 0,35 1,18%1,69 2,16 2,49 2,75 2,97 3,14 3,29 3,41 3,51 3,69 3,89 4,04 4,04 3,99 3,85 3,82 3,79 23-okt- 0,35 1,31% 1,87 2,28 2,58 2,82 3,03 3,21 3,36 3,48 3,58 3,77 3,96 4,11%4,10 4,03 3,89 3,86 3,83 Rentevisie Blad 12

Michiel Verbeek, januari 2013

Michiel Verbeek, januari 2013 Michiel Verbeek, januari 2013 1 2 Eens of oneens? De bankiers zijn schuldig aan de kredietcrisis. De huidige economische crisis is het gevolg van de kredietcrisis van 2008. Als een beurshandelaar voor

Nadere informatie

Oktober 2015. Macro & Markten. 1. Rente en conjunctuur :

Oktober 2015. Macro & Markten. 1. Rente en conjunctuur : Oktober 2015 Macro & Markten 1. Rente en conjunctuur : VS Zoals al aangegeven in ons vorig bulletin heeft de Amerikaanse centrale bank FED de beleidsrente niet verhoogd. Maar goed ook, want naderhand werden

Nadere informatie

Internationale Economie. Doorzettend, maar mager groeiherstel, veel neerwaartse risico s

Internationale Economie. Doorzettend, maar mager groeiherstel, veel neerwaartse risico s Internationale Economie Doorzettend, maar mager groeiherstel, veel neerwaartse risico s Wim Boonstra, 27 november 2014 Basisscenario: Magere groei wereldeconomie, neerwaartse risico s De wereldeconomie

Nadere informatie

QE in de eurozone: bezit van de zaak, einde van het vermaak?

QE in de eurozone: bezit van de zaak, einde van het vermaak? QE in de eurozone: bezit van de zaak, einde van het vermaak? Komt er QE in de eurozone? Sinds enige maanden wordt er op de financiële markten gezinspeeld op het opkopen van staatsobligaties door de Europese

Nadere informatie

Rentevisie 2009-3. Hoe groot is het inflatiegevaar? 10 maart 2009

Rentevisie 2009-3. Hoe groot is het inflatiegevaar? 10 maart 2009 10 maart 20 Hoe groot is het inflatiegevaar? De kredietcrisis en de daaruit voortvloeiende recessie hebben geleid tot een sterke reactie van beleidsmakers. Centrale banken hebben hun officiële rente fors

Nadere informatie

Rentevisie 2009-5. 14 mei 2009

Rentevisie 2009-5. 14 mei 2009 Rentevisie 20-5 14 mei 20 Langzame verbetering? De wereldeconomie beeft nog steeds na van de schok die de conjunctuur in de laatste maanden van vorig jaar te verwerken kreeg. Vanaf september 20 daalde

Nadere informatie

Atradius Landenrapport

Atradius Landenrapport Atradius Landenrapport Nederland November 214 Overzicht Algemene informatie Belangrijkste sectoren (213, % van bbp) Hoofdstad: Amsterdam Diensten: 72% Regeringsvorm: Constitutionele monarchie Industrie:

Nadere informatie

Hoe (slecht) gaat het met de conjunctuur? Edwin De Boeck Fedustria 13 oktober 2011

Hoe (slecht) gaat het met de conjunctuur? Edwin De Boeck Fedustria 13 oktober 2011 Hoe (slecht) gaat het met de conjunctuur? Edwin De Boeck Fedustria 3 oktober Grote Recessie was geen Grote Depressie Wereldhandel Aandelenmarkt 9 8 7 8 VS - S&P-5 vergelijking met crash 99 Wereld industriële

Nadere informatie

Marktwaarde van de pensioenverplichtingen in het derde kwartaal gestegen van 16.893 miljoen naar 17.810 miljoen ( 15.008 miljoen ultimo Q4 2013).

Marktwaarde van de pensioenverplichtingen in het derde kwartaal gestegen van 16.893 miljoen naar 17.810 miljoen ( 15.008 miljoen ultimo Q4 2013). Kwartaalbericht 2014 Samenvatting Marktwaardedekkingsgraad per 30 september 2014 130,4%, een toename van 0,9%-punt ten opzichte van 30 juni 2014. Over de eerste negen maanden steeg de marktwaardedekkingsgraad

Nadere informatie

ARTIKELEN SPAARRENTE FORS LAGER, INFLATIE STIJGT VERDER

ARTIKELEN SPAARRENTE FORS LAGER, INFLATIE STIJGT VERDER ARTIKELEN SPAARRENTE FORS LAGER, INFLATIE STIJGT VERDER ARTIKEL 1 Ook in juli 2013 worden de spaarrente's verder verlaagd Bron: financieel Dagblad d.d. 7 augustus 2013 De rentestijging op de kapitaalmarkt

Nadere informatie

Marktwaarde van de pensioenverplichtingen in het tweede kwartaal gestegen van 15.941 miljoen naar 16.893 miljoen ( 15.008 miljoen ultimo Q4 2013).

Marktwaarde van de pensioenverplichtingen in het tweede kwartaal gestegen van 15.941 miljoen naar 16.893 miljoen ( 15.008 miljoen ultimo Q4 2013). Kwartaalbericht 2014 Samenvatting Marktwaardedekkingsgraad per 30 juni 2014 129,5%, een toename van 0,9%-punt ten opzichte van 31 maart 2014. Over de eerste zes maanden steeg de marktwaardedekkingsgraad

Nadere informatie

Economie in 2015 Kans of kater?

Economie in 2015 Kans of kater? Economie in 2015 Kans of kater? Nico Klene Economisch Bureau Doorwerth 6 november 2014 Wat verwacht ú: - kans? - kater? 2 Opbouw - Buitenland: mondiale groei houdt aan - Nederland 3 VS: groei weer omhoog

Nadere informatie

Financial Markets weekly 17 oktober 2011

Financial Markets weekly 17 oktober 2011 Financial Markets weekly 17 oktober 2011 Algemeen Het herstel in de financiële markten zette zich ook in de voorbije week verder door. Onder beleggers was sprake van een grotere bereidheid tot meer risk

Nadere informatie

Grafiek 1: Evolutie van de voornaamste aandelenindices in de VS, Eurozone, China en de groeilanden in vergelijking met de evolutie van de goudprijs.

Grafiek 1: Evolutie van de voornaamste aandelenindices in de VS, Eurozone, China en de groeilanden in vergelijking met de evolutie van de goudprijs. BEHEERSVERSLAG 31/3/2015 Macro & Markten, strategie Na de forse klim van de aandelenmarkten in 2014 zetten vooral de Zuidoost Aziatische en Europese aandelenmarkten deze trend in 2015 verder. Meer en meer

Nadere informatie

Outlook 2016. Figuur 1: Invloed van Chinese groei op wereldwijde groei. (bron: Capital Economics) december 2015 Pagina 2 van 7

Outlook 2016. Figuur 1: Invloed van Chinese groei op wereldwijde groei. (bron: Capital Economics) december 2015 Pagina 2 van 7 Outlook 2016 Inleiding 2016 is in China het jaar van de aap. Apen zijn de genieën van de Chinese dierenriem. Ze leven in groepen, zijn intelligent en geestig. Niets is voor hen te moeilijk. Als het wel

Nadere informatie

Kwartaalbericht Pensioenfonds KLM-Cabinepersoneel. Eerste kwartaal 2015-1 januari 2015 t/m 31 maart 2015

Kwartaalbericht Pensioenfonds KLM-Cabinepersoneel. Eerste kwartaal 2015-1 januari 2015 t/m 31 maart 2015 Kwartaalbericht Pensioenfonds KLM-Cabinepersoneel Eerste kwartaal 2015-1 januari 2015 t/m 31 maart 2015 Samenvatting: dalende euro en dalende rente door monetair beleid De beleidsdekkingsgraad is gedaald

Nadere informatie

Licht op energie (2013 - november)

Licht op energie (2013 - november) PMI index Licht op energie (2013 - november) Macro-economische ontwikkelingen De indicator van Markit voor economische bedrijvigheid in de Eurozone ligt sinds enkele maanden net boven de 50 punten. In

Nadere informatie

Kwartaalbericht Pensioenfonds KLM-Cabinepersoneel. Eerste kwartaal 2014-1 januari 2014 t/m 31 maart 2014. Samenvatting: stijgende aandelen

Kwartaalbericht Pensioenfonds KLM-Cabinepersoneel. Eerste kwartaal 2014-1 januari 2014 t/m 31 maart 2014. Samenvatting: stijgende aandelen Kwartaalbericht Pensioenfonds KLM-Cabinepersoneel Eerste kwartaal 2014-1 januari 2014 t/m 31 maart 2014 Samenvatting: stijgende aandelen Nominale dekkingsgraad gestegen van 123,0% naar 123,6% Reële dekkingsgraad

Nadere informatie

Beleggingsthema s 2016. What a difference a day makes (1975), Dinah Washington

Beleggingsthema s 2016. What a difference a day makes (1975), Dinah Washington Beleggingsthema s 2016 What a difference a day makes (1975), Dinah Washington Inleiding De dagen die in 2015 het verschil maakten, zijn de dagen waarop centrale bankiers uitspraken deden, what a difference

Nadere informatie

Rentevisie 2010-1. 28 januari 2010

Rentevisie 2010-1. 28 januari 2010 Rentevisie 2010-01 28 januari 2010 Goede voornemens moeten ook geloofwaardig zijn Goede voornemens zijn belangrijker dan ooit. En dan hebben we het niet over de voornemens die met Nieuwjaar gemaakt zijn;

Nadere informatie

Economische voorjaarsprognoses 2015: herstel wint aan kracht dankzij economische rugwind

Economische voorjaarsprognoses 2015: herstel wint aan kracht dankzij economische rugwind Europese Commissie - Persbericht Economische voorjaarsprognoses 2015: herstel wint aan kracht dankzij economische rugwind Brussel, 05 mei 2015 De economie in de Europese Unie profiteert dit jaar van een

Nadere informatie

NVM-Betaalbaarheidsanalyse. 2000-Q1 tot en met 2012-Q1

NVM-Betaalbaarheidsanalyse. 2000-Q1 tot en met 2012-Q1 NVM-Betaalbaarheidsanalyse 2000-Q1 tot en met 2012-Q1 NVM Data & Research 2 april 2012 Inhoudsopgave 1 Samenvatting... 3 2 Inleiding: beschrijving van de gebruikte betaalbaarheidsindicatoren en grafieken...

Nadere informatie

Lijst van vragen en antwoorden bij Kamerstukken II 2008/09, 31 965 IXA, Nr.

Lijst van vragen en antwoorden bij Kamerstukken II 2008/09, 31 965 IXA, Nr. Lijst van vragen en antwoorden bij Kamerstukken II 2008/09, 31 965 IXA, Nr. Eerst suppletoire begroting Ministerie van Financiën IXA Vraag 1 Hoe hebben de spreads van de G20-landen en EU-lidstaten zich

Nadere informatie

Kwartaalbericht Pensioenfonds KLM-Cabinepersoneel. Vierde kwartaal 2014-1 oktober 2014 t/m 31 december 2014

Kwartaalbericht Pensioenfonds KLM-Cabinepersoneel. Vierde kwartaal 2014-1 oktober 2014 t/m 31 december 2014 Kwartaalbericht Pensioenfonds KLM-Cabinepersoneel Vierde kwartaal 2014-1 oktober 2014 t/m 31 december 2014 Samenvatting: dalende euro en dalende rente Nominale dekkingsgraad gedaald van 117,4% naar 115,1%

Nadere informatie

Winstgroei en buffers ondersteunen investerings herstel

Winstgroei en buffers ondersteunen investerings herstel Na de snelle daling van de bedrijfswinsten door de kredietcrisis, is er recentelijk weer sprake van winstherstel. De crisis heeft echter geen gat geslagen in de grote financiële buffers van bedrijven.

Nadere informatie

Eindexamen economie 1-2 vwo 2006-II

Eindexamen economie 1-2 vwo 2006-II 4 Beoordelingsmodel Opmerking Algemene regel 3.6 is ook van toepassing als gevraagd wordt een gegeven antwoord toe te lichten, te beschrijven en dergelijke. Opgave 1 1 Een voorbeeld van een juiste berekening

Nadere informatie

Edelmetalen Watch. Van pessimist naar optimist. Economisch Bureau Macro & Financial Markets Research. Insights.abnamro.nl/en.

Edelmetalen Watch. Van pessimist naar optimist. Economisch Bureau Macro & Financial Markets Research. Insights.abnamro.nl/en. Edelmetalen Watch Economisch Bureau Macro & Financial Markets Research Van pessimist naar optimist 18 februari 2016 Georgette Boele Co-ordinator FX & Precious Metals Strategy Tel: +31 20 629 7789 georgette.boele@nl.abnamro.com

Nadere informatie

Interpolis Obligaties 4e kwartaal 2013

Interpolis Obligaties 4e kwartaal 2013 Interpolis Obligaties 4e kwartaal 2013 Gedurende het slotkwartaal van 2013 heeft de ECB ervoor gekozen om het monetaire beleid verder te verruimen. De reden hiervoor was onder meer een verrassend lage

Nadere informatie

Interpolis Obligaties 3e kwartaal 2012

Interpolis Obligaties 3e kwartaal 2012 Interpolis Obligaties 3e kwartaal 2012 De obligatiemarkten werden in het derde kwartaal vooral beïnvloed door de ingrepen van de Europese Centrale Bank (ECB). Aan het begin van het kwartaal bleven aanvankelijk

Nadere informatie

Update april 2015 Beleggen

Update april 2015 Beleggen Update april 2015 Beleggen Laag, lager, laagst In mijn vorige column schreef ik over de actie van de ECB, die 22 januari jongstleden werd aangekondigd, om maandelijks 60 miljard Euro aan obligaties op

Nadere informatie

Suivi mensuel de la conjoncture - Maandelijkse opvolging van de conjunctuur

Suivi mensuel de la conjoncture - Maandelijkse opvolging van de conjunctuur Suivi mensuel de la conjoncture - Maandelijkse opvolging van de conjunctuur mai 3 mei 2013 Wat moet men onthouden? 1. Belgische economie sinds begin 2011 amper nog gegroeid 2. Uitvoer en investeringen

Nadere informatie

Rentevisie 2009-4. Geen geld en de oude sok. 9 april 2009

Rentevisie 2009-4. Geen geld en de oude sok. 9 april 2009 9 april 20 Geen geld en de oude sok De laatste paar maanden zijn er vele miljarden aan vermogen verdampt. Het thema laat niemand onberoerd. Kenmerkend is dat deze crisis de bijl legt aan veel vermeende

Nadere informatie

Kwartaalbericht Pensioenfonds KLM-Cabinepersoneel. Derde kwartaal 2015-1 juli 2015 t/m 30 september 2015. Samenvatting:

Kwartaalbericht Pensioenfonds KLM-Cabinepersoneel. Derde kwartaal 2015-1 juli 2015 t/m 30 september 2015. Samenvatting: Kwartaalbericht Pensioenfonds KLM-Cabinepersoneel Derde kwartaal 2015-1 juli 2015 t/m 30 september 2015 Samenvatting: De maandelijkse nominale dekkingsgraad is fors gedaald van 115,4% naar 103,7%. Dit

Nadere informatie

Visie op 2010 Hoop op herstel

Visie op 2010 Hoop op herstel Visie op 21 Hoop op herstel Dr. A.E. (Annelies) Hogenbirk 15 december 29 Rabobank Economisch Onderzoek Agenda Terugblik op de recessie Mondiale economische ontwikkelingen Groene loten Waar zit de groei?

Nadere informatie

Macro-economische Ontwikkelingen

Macro-economische Ontwikkelingen Macro-economische Ontwikkelingen e kwartaal 8 Overall conclusie De kredietcrisis zorgt voor een terugval van de economische bedrijvigheid in Nederland die sinds het begin van de jaren tachtig niet is voorgekomen.

Nadere informatie

Kans op Amerikaanse dubbele dip is klein

Kans op Amerikaanse dubbele dip is klein Kans op Amerikaanse dubbele dip is klein De Verenigde Staten gaan meestal voorop bij het herstel van de wereldeconomie. Maar terwijl een gerenommeerd onderzoeksburo recent verklaarde dat de Amerikaanse

Nadere informatie

Prinsjesdag 2014. Stand van zaken MKB. Rabobank Nederland, september 2014

Prinsjesdag 2014. Stand van zaken MKB. Rabobank Nederland, september 2014 Prinsjesdag 2014 Stand van zaken MKB Rabobank Nederland, september 2014 Internationale omgeving Basisscenario De wereldeconomie groeit ook in 2014, met name in de VS, maar spectaculair is het allemaal

Nadere informatie

Dekkingsgraad 121,8% per 30 september 2012, toename van 9,3%-punt ten opzichte van 30 juni 2012.

Dekkingsgraad 121,8% per 30 september 2012, toename van 9,3%-punt ten opzichte van 30 juni 2012. Kwartaalbericht 2012 Samenvatting 121,8% per 30 september 2012, toename van 9,3%-punt ten opzichte van 30 juni 2012. Meer informatie over de dekkingsgraad vindt u op de website. Beleggingsrendement 4,2%

Nadere informatie

Blijvende onrust op de beurs: hoe nu verder?

Blijvende onrust op de beurs: hoe nu verder? Blijvende onrust op de beurs: hoe nu verder? Zoals u waarschijnlijk weet, is de beurs nog steeds bijzonder nerveus en vooral negatief. De directe aanleiding is de tegenvallende groei in China waar wij

Nadere informatie

Persbijeenkomst jaarverslag ABP 2008. Amsterdam, 11 mei 2009

Persbijeenkomst jaarverslag ABP 2008. Amsterdam, 11 mei 2009 Persbijeenkomst jaarverslag ABP 20 Amsterdam, 11 mei 2009 20: een bijzonder jaar Sterke positie begin 20 met dgr van 140% Volledige indexatie en volledige na-indexatie Halfjaarcijfers al minder rooskleurig

Nadere informatie

Op zoek naar rendement? Zoek niet langer

Op zoek naar rendement? Zoek niet langer Op zoek naar rendement? Zoek niet langer High-yield en opkomende markten Juni 2014 Uitsluitend voor professionele beleggers De rente op staatsobligaties blijft nog lang laag. In het nauw gedreven door

Nadere informatie

De besparingen van Amerikaanse huis houdens na de financiële crisis

De besparingen van Amerikaanse huis houdens na de financiële crisis De besparingen van Amerikaanse huis houdens na de financiële crisis De besparingen van Amerikaanse gezinnen bereikten vlak voor de crisis een naoorlogs dieptepunt. Na de crisis moeten huishoudens fors

Nadere informatie

Kwartaalbericht Pensioenfonds KLM-Cabinepersoneel. Tweede kwartaal 2015-1 april 2015 t/m 30 juni 2015. Samenvatting:

Kwartaalbericht Pensioenfonds KLM-Cabinepersoneel. Tweede kwartaal 2015-1 april 2015 t/m 30 juni 2015. Samenvatting: Kwartaalbericht Pensioenfonds KLM-Cabinepersoneel Tweede kwartaal 2015-1 april 2015 t/m 30 juni 2015 Samenvatting: De maandelijkse nominale dekkingsgraad is fors gestegen van 105,7% naar 115,4%. Dit komt

Nadere informatie

Obligatie. helpdesk SANDRA CROWL OLAF VAN DEN HEUVEL LARS DIJKSTRA SANDOR STEVERINK TRENDS

Obligatie. helpdesk SANDRA CROWL OLAF VAN DEN HEUVEL LARS DIJKSTRA SANDOR STEVERINK TRENDS Obligatie helpdesk Ze zijn de hoeksteen van vrijwel iedere beleggingsportefeuille: obligaties. Terecht, want vastrentende beleggingen hebben een fantastische bullmarkt beleefd. Maar wat gebeurt er met

Nadere informatie

Banken verlenen recordaantal kredieten aan ondernemingen

Banken verlenen recordaantal kredieten aan ondernemingen Jürgen de Witte Banken verlenen recordaantal kredieten aan ondernemingen Anne-Mie Ooghe Senior Officer Corporate Banking bij Febelfin Het uitstaande volume kredieten aan ondernemingen bereikte in januari

Nadere informatie

Marktwaardedekkingsgraad per 31 maart 2014: 128,6%, een toename van 3,3%-punt ten opzichte van 31 december 2013.

Marktwaardedekkingsgraad per 31 maart 2014: 128,6%, een toename van 3,3%-punt ten opzichte van 31 december 2013. Kwartaalbericht 2014 Samenvatting Marktwaardedekkingsgraad per 31 maart 2014: 128,6%, een toename van 3,3%-punt ten opzichte van 31 december 2013. Meer informatie vindt u op de website. Beleggingsrendement

Nadere informatie

Economisch Kwartaalbericht Westen gaat weer meer bijdragen aan groei van de wereldeconomie

Economisch Kwartaalbericht Westen gaat weer meer bijdragen aan groei van de wereldeconomie Economisch Kwartaalbericht Westen gaat weer meer bijdragen aan groei van de wereldeconomie Kennis en Economisch Onderzoek Focus: Turkse economie onder druk In december 2013 heeft de Turkse lira een duikvlucht

Nadere informatie

BEHEERSVERSLAG Transparantinvest Portfolio Fund juli 2015

BEHEERSVERSLAG Transparantinvest Portfolio Fund juli 2015 BEHEERSVERSLAG Transparantinvest Portfolio Fund juli 015 Macro & Markten 1. Rente en conjunctuur : Europa Griekenland heeft een akkoord kunnen bereiken met zijn schuldeisers waardoor de rentevoeten in

Nadere informatie

Als de lonen dalen, dalen de loonkosten voor de producent. Hetgeen kan betekenen dat de producent niet overgaat tot mechanisatie/automatisering.

Als de lonen dalen, dalen de loonkosten voor de producent. Hetgeen kan betekenen dat de producent niet overgaat tot mechanisatie/automatisering. Top 100 vragen. De antwoorden! 1 Als de lonen stijgen, stijgen de productiekosten. De producent rekent de hogere productiekosten door in de eindprijs. Daardoor daalt de vraag naar producten. De productie

Nadere informatie

Persbericht ABP, eerste halfjaar 2008

Persbericht ABP, eerste halfjaar 2008 Persbericht ABP, eerste halfjaar 2008 Hoofdpunten Rendement over eerste helft 2008 is 5,1%. De dekkingsgraad is medio 2008 uitgekomen op 132%. De kredietcrisis eist zijn tol. Vooral aandelen en onroerend

Nadere informatie

Kredietverlening aan Nederlandse bedrijven loopt terug

Kredietverlening aan Nederlandse bedrijven loopt terug Het Nederlandse bedrijfsleven is in sterke mate afhankelijk van bancaire kredietverlening. De groei van de zakelijke kredietverlening is in de tweede helft van 28 vertraagd. Dit hangt grotendeels samen

Nadere informatie

KWARTAALRAPPORTAGE KWARTAALRAPPORTAGE

KWARTAALRAPPORTAGE KWARTAALRAPPORTAGE 4E KWARTAAL 2014 TELEFOON 020 34 17 347 INFO@EFFECTENHUIS.NL Eén blik op een grafiek zegt meer dan duizend woorden We zien het als een jaar van consolidatie na eerdere jaren, waarin het gemiddelde rendement

Nadere informatie

Zelftest hoofdstuk 1 Gesloten vragen 1.22 D; 1.23 B; 1.24 A; 1.25 B; 1.26 B; 1.27 C; 1.28 D; 1.29 A; 1.30 B; 1,31 A; 1.32 A

Zelftest hoofdstuk 1 Gesloten vragen 1.22 D; 1.23 B; 1.24 A; 1.25 B; 1.26 B; 1.27 C; 1.28 D; 1.29 A; 1.30 B; 1,31 A; 1.32 A Zelftest hoofdstuk 1 1.22 D; 1.23 B; 1.24 A; 1.25 B; 1.26 B; 1.27 C; 1.28 D; 1.29 A; 1.30 B; 1,31 A; 1.32 A 1.33 a. $25 1, 1 = $27,50 b. -invoercontingenten, -kwaliteitseisen, -douaneformaliteiten, -subsidies

Nadere informatie

Informatie over beleggingen in de prepensioneringsregeling

Informatie over beleggingen in de prepensioneringsregeling Informatie over beleggingen in de prepensioneringsregeling Heeft u vragen over dit beleggingsverslag of over de prepensioneringsregeling? Neemt u dan gerust contact op met onze Klantenservice. De contactgegevens

Nadere informatie

Internationale varkensvleesmarkt 2012-2013

Internationale varkensvleesmarkt 2012-2013 Internationale varkensvleesmarkt 212-213 In december 212 vond de jaarlijkse conferentie van de GIRA Meat Club plaats. GIRA is een marktonderzoeksbureau, dat aan het einde van elk jaar een inschatting maakt

Nadere informatie

2009 uitzonderlijk slecht economisch jaar voor Nederland

2009 uitzonderlijk slecht economisch jaar voor Nederland 2009 uitzonderlijk slecht economisch jaar voor Nederland 02 Krimp mondiale economie in 2009 Aziatische landen als eerste uit het dal Economie eurozone krimpt nog sterker dan wereldeconomie Krimp in 2009

Nadere informatie

Naslagwerk Economie van Duitsland. Hoofdstuk 8: Financiële stelsel. 8.1 Overzicht

Naslagwerk Economie van Duitsland. Hoofdstuk 8: Financiële stelsel. 8.1 Overzicht Naslagwerk Economie van Duitsland 8.1 Overzicht Het Duitse bankenstelsel is anders georganiseerd dan in de meeste andere landen. Naast een centrale bank, de Bundesbank, de reguliere zaken en retailbanken

Nadere informatie

Beleggingsstrategie. Zeer defensief. ingsstrategie

Beleggingsstrategie. Zeer defensief. ingsstrategie Zeer defensief ingsstrategie Beleggingsklimaat Ontwikkeling en vooruitzichten beleidsrente VS 1,5 EMU 0,5 12-2010 12-2011 12-2012 12-2013 12-2014 12-2015 Ontwikkeling en vooruitzichten tienjaarsrente 5,0

Nadere informatie

Voorbeeldcasussen workshop DELFI-tool t.b.v. de LWEO Conferentie 2016. Auteurs: Íde Kearney en Robert Vermeulen

Voorbeeldcasussen workshop DELFI-tool t.b.v. de LWEO Conferentie 2016. Auteurs: Íde Kearney en Robert Vermeulen Voorbeeldcasussen workshop DELFI-tool t.b.v. de LWEO Conferentie 2016. Auteurs: Íde Kearney en Robert Vermeulen De voorbeelden in de casussen zijn verzonnen door de auteurs en komen niet noodzakelijkerwijs

Nadere informatie

Module 8 havo 5. Hoofdstuk 1 conjunctuurbeweging

Module 8 havo 5. Hoofdstuk 1 conjunctuurbeweging Module 8 havo 5 Hoofdstuk 1 conjunctuurbeweging Economische conjunctuur hoogconjunctuur Reëel binnenlands product groeit procentueel sterker dan gemiddeld. laagconjunctuur Reëel binnenlands product groeit

Nadere informatie

Recente ontwikkelingen in de kredietvoorwaarden van banken

Recente ontwikkelingen in de kredietvoorwaarden van banken Recente ontwikkelingen in de kredietvoorwaarden van banken Een van de informatiebronnen voor de ecb bij het voeren van het monetaire beleid is de Bank Lending Survey, een kwalitatieve kwartaalenquête naar

Nadere informatie

Macro-economische Ontwikkelingen

Macro-economische Ontwikkelingen Macro-economische Ontwikkelingen e kwartaal 1 Bijlage II Overall conclusie De Nederlandse economie groeit naar verwachting met 1¾% in 1 en met 1½% in 11. De toename van het bbp komt bijna volledig voor

Nadere informatie

Recepten voor duurzame groei Beschouwingen naar aanleiding van het Jaarverslag 2014 van de Nationale Bank van België

Recepten voor duurzame groei Beschouwingen naar aanleiding van het Jaarverslag 2014 van de Nationale Bank van België Recepten voor duurzame groei Beschouwingen naar aanleiding van het Jaarverslag 2014 van de Nationale Bank van België Financieel Forum Gent - 26 februari 2015 Jan Smets A. De stand van zaken 1. De (lange)

Nadere informatie

BEHEERSVERSLAG TRANSPARANTINVEST 4/3/2015. Macro & Markten, strategie. 1. Rente en conjunctuur : EUROPA

BEHEERSVERSLAG TRANSPARANTINVEST 4/3/2015. Macro & Markten, strategie. 1. Rente en conjunctuur : EUROPA BEHEERSVERSLAG TRANSPARANTINVEST 4/3/15 Macro & Markten, strategie 1. Rente en conjunctuur : EUROPA De Europese rentevoeten zijn historisch laag, zowel op het korte als op het lange einde, en geven de

Nadere informatie

Veel gestelde vragen kwartaalcijfers pensioenfondsen

Veel gestelde vragen kwartaalcijfers pensioenfondsen Veel gestelde vragen kwartaalcijfers pensioenfondsen 1. De kwartaalcijfers van de pensioenfondsen zijn negatief. Hoe komt dat? Het algemene beeld is dat het derde kwartaal, en dan in het bijzonder de maand

Nadere informatie

Nederlandse economie in zicht

Nederlandse economie in zicht Nederlandse economie in zicht Vooruitzichten 6-7 Economisch Bureau Nederland december Nederlandse economie: groei houdt aan De Nederlandse economie groeide in met ongeveer % - tweemaal zoveel als in 4.

Nadere informatie

Rapportage derde kwartaal 2015 Volendam, 16 oktober 2015

Rapportage derde kwartaal 2015 Volendam, 16 oktober 2015 Rapportage derde kwartaal 2015 Volendam, 16 oktober 2015 Samenvatting Hoofdpunten In het derde kwartaal zorgden twijfels over de houdbaarheid van de economische groei in China voor onrust op de financiële

Nadere informatie

De marktwaardedekkingsgraad per 30 juni 2015 was 135,1%. Dit is een toename van 5,7% ten opzichte van 31 maart 2015.

De marktwaardedekkingsgraad per 30 juni 2015 was 135,1%. Dit is een toename van 5,7% ten opzichte van 31 maart 2015. Kwartaalbericht 2015 Samenvatting De marktwaardedekkingsgraad per 30 juni 2015 was 135,1%. Dit is een toename van 5,7% ten opzichte van 31 maart 2015. De reële dekkingsgraad ultimo tweede kwartaal was

Nadere informatie

HALFJAARBERICHT 2015 BNG VERMOGENSBEHEER B.V.

HALFJAARBERICHT 2015 BNG VERMOGENSBEHEER B.V. HALFJAARBERICHT 2015 BNG VERMOGENSBEHEER B.V. Inhoud 1 Profiel 1 2 Directieverslag 2 2.1 Beheerd vermogen 2 2.2 Financieel resultaat 2 2.3 Financiële markten 2 2.4 Personeel en organisatie 2 3 Financiële

Nadere informatie

Slechts 1 antwoord is juist, alle andere zijn fout (en bevatten heel vaak onzin)!

Slechts 1 antwoord is juist, alle andere zijn fout (en bevatten heel vaak onzin)! Slechts 1 antwoord is juist, alle andere zijn fout (en bevatten heel vaak onzin)! Vragen aangeduid met een * toetsen in het bijzonder het inzicht en toepassingsvermogen. Deze vragenreeksen zijn vrij beschikbaar.

Nadere informatie

Gemiddelde hypotheekrentes in 2012 met NHG

Gemiddelde hypotheekrentes in 2012 met NHG rente rente Datum: 2 januari 2013 Terugblik renteontwikkeling 2012: de hypotheekmarkt is dood 2012 was een heel saai jaar. Er waren maar heel weinig wijzigingen in de hypotheekrentes. Je kunt wel zeggen

Nadere informatie

VVMA Congres 18 mei 2010

VVMA Congres 18 mei 2010 VVMA Congres 18 mei 2010 Jan Klaver, VNO-NCW Verwachtingen over Nederlandse economie, 2010-2015 1 Lijn van mijn verhaal 1. Impact economische crisis op Nederlandse economie en bedrijfsleven 2. Het herstel

Nadere informatie

BEHEERSVERSLAG Active Multi Allocation Fund september 2015

BEHEERSVERSLAG Active Multi Allocation Fund september 2015 BEHEERSVERSLAG Active Multi Allocation Fund september 2015 Beleggingsdoelstelling Het BIF Active Multi Allocation Fund streeft naar een rendement gelijk aan of hoger dan zijn benchmark. Het investeringsproces

Nadere informatie

Recepten voor duurzame groei Beschouwingen naar aanleiding van het Jaarverslag 2014 van de Nationale Bank van België

Recepten voor duurzame groei Beschouwingen naar aanleiding van het Jaarverslag 2014 van de Nationale Bank van België Recepten voor duurzame groei Beschouwingen naar aanleiding van het Jaarverslag 2014 van de Nationale Bank van België Financieel Forum West-Vlaanderen Kortrijk - 24 februari 2015 Jan Smets A. De stand van

Nadere informatie

Rentevisie 2009-2. Kredietcrisis veroorzaakt vrees voor zowel deflatie als inflatie. 9 februari 2009

Rentevisie 2009-2. Kredietcrisis veroorzaakt vrees voor zowel deflatie als inflatie. 9 februari 2009 9 februari 2009 Kredietcrisis veroorzaakt vrees voor zowel deflatie als inflatie Waar moeten we het meest voor vrezen, voor deflatie of inflatie? Die op het oog nogal vreemde vraag leeft steeds sterker.

Nadere informatie

Kwartaalbericht Pensioenfonds KLM-Cabinepersoneel. Tweede kwartaal 2014-1 april 2014 t/m 30 juni 2014. Samenvatting: dalende rente

Kwartaalbericht Pensioenfonds KLM-Cabinepersoneel. Tweede kwartaal 2014-1 april 2014 t/m 30 juni 2014. Samenvatting: dalende rente Kwartaalbericht Pensioenfonds KLM-Cabinepersoneel Tweede kwartaal 2014-1 april 2014 t/m 30 juni 2014 Samenvatting: dalende rente Nominale dekkingsgraad gestegen van 123,6% naar 123,7% Reële dekkingsgraad

Nadere informatie

De Wet Werk en Zekerheid in economisch grillige tijden

De Wet Werk en Zekerheid in economisch grillige tijden WHITEPAPER SEPTEMBER 2014 De Wet Werk en Zekerheid in economisch grillige tijden Goed nieuws: de economische crisis lijkt voorbij te zijn. Het Centraal Planbureau 1 meldde in maart van dit jaar dat de

Nadere informatie

ING Investment Office

ING Investment Office ING Investment Office Publicatiedatum: 26 augustus 2014 Rentevisie Update augustus 2014 Door Simon Wiersma, Investment Manager van het ING Investment Office Tegenvallende groei in de VS in het eerste kwartaal,

Nadere informatie

Obligaties 4-4-2014. Algemeen economisch:

Obligaties 4-4-2014. Algemeen economisch: Obligaties 4-4-2014 Algemeen economisch: Over de afgelopen maanden zet de bestaande trend zich door. De rente blijft per saldo onder druk, ondanks een tijdelijke hobbel na de start van het afbouwen van

Nadere informatie

Twaalf grafieken over de ernst van de crisis

Twaalf grafieken over de ernst van de crisis Twaalf grafieken over de ernst van de crisis 1 Frank Knopers 26-04-2012 1x aanbevolen Voeg toe aan leesplank We hebben een aantal grafieken verzameld die duidelijk maken hoe ernstig de huidige crisis is.

Nadere informatie

Hieronder vindt u de belangrijkste sheets uit de presentatie van Mr. Drs. J. Wijn, zoals deze zijn vertoond tijdens de 'ABN AMRO blikt

Hieronder vindt u de belangrijkste sheets uit de presentatie van Mr. Drs. J. Wijn, zoals deze zijn vertoond tijdens de 'ABN AMRO blikt Hieronder vindt u de belangrijkste sheets uit de presentatie van Mr. Drs. J. Wijn, zoals deze zijn vertoond tijdens de 'ABN AMRO blikt vooruit'-bijeenkomsten, gehouden tussen 21 en 28 september 2010. Een

Nadere informatie

Zakelijke dienstverlening

Zakelijke dienstverlening Zakelijke dienstverlening Trends, Ontwikkelingen, Cijfers & Prognoses Juni 16 Economisch Bureau Nederland Kasper Buiting Senior sector econoom 3376 kasper.buiting@nl.abnamro.com Inhoud Onderwerp Pag Kernpunten

Nadere informatie

Research NL. Economic outlook 3e kwartaal 2010 Nederland

Research NL. Economic outlook 3e kwartaal 2010 Nederland Research NL Economic outlook 3e kwartaal 2010 Nederland Herstel economie zet aarzelend door Economische situatie Huishoudens zijn nog steeds terughoudend met hun consumptie en bedrijven zijn terughoudend

Nadere informatie

Maandbericht Beleggen Maart 2015

Maandbericht Beleggen Maart 2015 ING Investment Office Publicatiedatum: 25 maart 2015 Maandbericht Beleggen Maart 2015 februari maart + Assetallocatie Aandelen Vastgoed Grondstoffen Alternatieve beleggingen Obligaties Regioallocatie Ongewijzigde

Nadere informatie

Domein GTST havo. 1) Gezinnen, bedrijven, overheid en buitenland; of anders geformuleerd: (C + I + O + E M)

Domein GTST havo. 1) Gezinnen, bedrijven, overheid en buitenland; of anders geformuleerd: (C + I + O + E M) 1) Geef de omschrijving van trendmatige groei. 2) Wat houdt conjunctuurgolf in? 3) Noem 5 conjunctuurindicatoren. 4) Leg uit waarom bij hoogconjunctuur de bedrijfswinsten zullen stijgen. 5) Leg uit waarom

Nadere informatie

Visie op 2010. Frans de Jong, directievoorzitter. Rabobank West Betuwe

Visie op 2010. Frans de Jong, directievoorzitter. Rabobank West Betuwe Visie op 21 Frans de Jong, directievoorzitter 1 Rabobank West Betuwe Programma Welkomstwoord: directievoorzitter Frans de Jong Visie op 21: Allard Bruinshoofd Gelegenheid tot vragen en afsluitende borrel

Nadere informatie

Licht op energie (2014 - januari)

Licht op energie (2014 - januari) Licht op energie (2014 - januari) Macro-economische ontwikkelingen De AEX heeft op de laatste handelsdag van 2013 evenals veel andere handelsbeurzen de hoogste stand in 5 jaar bereikt. Het optimisme onder

Nadere informatie

Kredietverlening aan het mkb

Kredietverlening aan het mkb Kredietverlening aan het mkb Stuurgroep Kredietverlening 2 mei 2012, Den Haag Inleiding en aanleiding Sinds het uitbreken van de financiële en economische crisis in 2007 is er veel aandacht voor kredietverlening

Nadere informatie

Economie en financiële markten

Economie en financiële markten Economie en financiële markten Bob Homan ING Investment Office Den Haag, 11 oktober 2013 Vraag 1: Begraafplaats Margraten gesloten vanwege. 1. Bezuinigen bij de Nederlandse overheid 2. Op last van Europese

Nadere informatie

ECONOMISCHE VOORUITZICHTEN 2003

ECONOMISCHE VOORUITZICHTEN 2003 Brussel, 10 maart 2003 Federaal Planbureau /03/HJB/bd/2027_n ECONOMISCHE VOORUITZICHTEN 2003 Veelbelovend herstel wereldeconomie in eerste helft van 2002 werd niet bevestigd in het tweede halfjaar In het

Nadere informatie

Slechts 1 antwoord is juist, alle andere zijn fout (en bevatten heel vaak onzin)!

Slechts 1 antwoord is juist, alle andere zijn fout (en bevatten heel vaak onzin)! Slechts 1 antwoord is juist, alle andere zijn fout (en bevatten heel vaak onzin)! Vragen aangeduid met een * toetsen in het bijzonder het inzicht en toepassingsvermogen. Deze vragenreeksen zijn vrij beschikbaar.

Nadere informatie

Economische ontwikkelingen in 2013 en vooruitzichten voor 2014

Economische ontwikkelingen in 2013 en vooruitzichten voor 2014 PERSBERICHT NR. 2013-009 Curaçao Economische ontwikkelingen in 2013 en vooruitzichten voor 2014 Na de economische krimp van 0,1% in 2012, neemt naar verwachting het reële Bruto Binnenlands Product van

Nadere informatie

Woningmarktcijfers: huidige stand van zaken & blik op de toekomst. Pieter van Santvoort, 15 april 2014 @pmjvansantvoort

Woningmarktcijfers: huidige stand van zaken & blik op de toekomst. Pieter van Santvoort, 15 april 2014 @pmjvansantvoort Woningmarktcijfers: huidige stand van zaken & blik op de toekomst Pieter van Santvoort, 15 april 2014 @pmjvansantvoort Onze diensten Van Santvoort Makelaars helpt al sinds 1976 bij transacties van: Bestaande

Nadere informatie

Statistisch Bulletin. Jaargang 71 2015 13

Statistisch Bulletin. Jaargang 71 2015 13 Statistisch Bulletin Jaargang 71 2015 13 26 maart 2015 Inhoud 1. Arbeid en sociale zekerheid 3 CBS: Werkloosheid gedaald door afname beroepsbevolking 3 Werkloze beroepsbevolking 1) 5 2. Inkomen en bestedingen

Nadere informatie

Inhoud. KvK Oost Nederland - Kennis- en Adviescentrum COEN Oost Nederland Groothandel Kwartaalcijfers Pagina 1 van 27

Inhoud. KvK Oost Nederland - Kennis- en Adviescentrum COEN Oost Nederland Groothandel Kwartaalcijfers Pagina 1 van 27 Inhoud Ontwikkeling aantal orders 2 Verwachting aantal orders 3 Verwachting aantal exportorders 4 Verwachting inkopen bij leveranciers 5 Oordeel orderpositie 6 Oordeel orderpositie buitenland 7 Oordeel

Nadere informatie

Zet herstel bankensector door?

Zet herstel bankensector door? ING Investment Office Publicatiedatum: 29 mei 2015 Sectorcommentaar financiële waarden Zet herstel bankensector door? Door Jan Kleipool, analist van het ING Investment Office De vooruitzichten voor de

Nadere informatie

Groei van het BBP. Kwartaal op kwartaal, geannualiseerd. Bron: IMF

Groei van het BBP. Kwartaal op kwartaal, geannualiseerd. Bron: IMF VKW Metena stelt voor: Outlook 2010 Met dank aan Groei van het BBP Kwartaal op kwartaal, geannualiseerd Bron: IMF Groei van het BBP Kwartaal op kwartaal, geannualiseerd Bron: IMF 2009 2010 VS Eurozone

Nadere informatie

Oerend hard. 16 juni 2015

Oerend hard. 16 juni 2015 16 juni 2015 Oerend hard De laatste weken is de obligatierente in Europa en de VS hard op weg naar normaal. De lage rentegevoeligheid van de portefeuilles heeft de verliezen van obligaties beperkt gehouden

Nadere informatie