Samenvatting. Samenvatting

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Samenvatting. Samenvatting"

Transcriptie

1 Samenvatting Het tablet is om vele redenen een populaire toedieningsvorm van geneesmiddelen. Het gebruikersgemak en het gemak waarmee ze grootschalig kunnen worden geproduceerd zijn slechts twee van de voornaamste redenen. Echter, een tablet is niet alleen een drager van een of meer geneesmiddelen, maar het moet ook voldoen aan vooropgestelde specificaties betreffende mechanische sterkte, doseernauwkeurigheid en de afgiftesnelheid van het geneesmiddel. Om aan deze eisen te voldoen is het noodzakelijk om in de formulering (de combinatie van alle materialen in het poedermengsel) functionele hulpstoffen toe te passen en het productieproces onder goed gecontroleerde omstandigheden uit te voeren. Aangezien verschillende materialen binden met verschillende bindingskrachten, komt het in de praktijk geregeld voor dat de uiteindelijke sterkte van de geslagen tabletten onvoldoende is. Het is tot op heden grotendeels onbekend op welke wijze de verschillende materialen elkaar betreffende binding beïnvloeden en de uiteindelijke tabletsterkte die daaruit resulteert. Een literatuuroverzicht over het onderzoek naar het tabletteergedrag van enkelvoudige materialen en poedermengsels wordt in hoofdstuk 1 weergegeven. Een goed uitgangspunt voor onderzoek naar interacties tussen verschillende materialen is de keuze van een poedermengsel dat slechts bestaat uit losse deeltjes van twee verschillende materialen. Het proces van tabletteren wordt ook wel compacteren genoemd; het maken van een compact. Het compactieproces kan verdeeld worden in twee opeenvolgende fasen: een verdichtingsfase waarin poederdeeltjes door de opgelegde druk dichter tot elkaar worden gebracht en een relaxatiefase die voor het grootste deel plaatsvindt na het verwijderen van deze druk. Deze fasen worden meestal gescheiden besproken, ondanks het feit dat de gebeurtenissen die plaatsvinden tijdens het verdichten van een poeder mede bepalend zijn voor het relaxatiegedrag van een tablet. Hoofdstuk 2 behandelt het tabletteergedrag van binaire mengsels bestaande uit natriumchloride dat beter bekend staat als keukenzout en verstijfseld aardappelzetmeel. De materialen zullen voor het overige deel van deze samenvatting worden aangeduid als zout respectievelijk zetmeel. Deze twee materialen werden uitgekozen, omdat ze zeer verschillen in verdichtings- en relaxatiegedrag. Ook zijn de krachten waarmee deeltjes met elkaar binden verschillend. Zout bindt met zoutbruggen en zetmeel voornamelijk met waterstofbruggen. Hierdoor is de interactie tussen zout en zetmeel zwak. Door het variëren van de concentraties van beide stoffen 111

2 in het mengsel wordt het mogelijk geacht om de veranderingen in tabletsterkte aan het verdichtings- en relaxatiegedrag van mengsels te koppelen. Het onderzoek van het compactiegedrag van binaire mengsels begint al bij het mengen van de twee materialen. In het begin is ervoor gekozen om met een gelijke deeltjesgrootte voor beide stoffen te beginnen. In dit onderzoek werden de mengsels beoordeeld op volumebasis. De tabletten werden geslagen met een constante tabletteersnelheid van 3 mm s -1, omdat de tabletteersnelheid ook van invloed is op de verdichting en relaxatie van poeders. Echter, de tabletteersnelheid vormt geen onderdeel van dit onderzoek. Het productieproces van een tablet begint met het storten van het poeder in een matrijs. De deeltjes zullen zich eerst door een lichte druk van de stempels ten opzichte van elkaar gaan verplaatsen tot het moment dat er geen verdere herrangschikking mogelijk is. Verdere verdichting van het poederbed is alleen mogelijk door vervorming van de deeltjes. Daar zout en zetmeel bekend staan als visco-elastische materialen, zullen de deeltjes plastisch vervormen, dat wil zeggen dat de deeltjes alleen van vorm veranderen en niet in kleinere deeltjes zullen opbreken. De druk waarbij deeltjes plastisch vervormen heet de zwichtspanning. Zout heeft een hoge zwichtspanning en zetmeel een lage zwichtspanning. De zwichtspanningen van de mengsels vertonen bijna een lineaire relatie met de mengselsamenstelling. Dit betekent dat de zwichtspanning van een mengsel voorspeld kan worden vanuit de volumefracties van beide stoffen en de individuele zwichtspanningen. In dit hoofdstuk wordt aangetoond dat er kleine negatieve afwijkingen ten opzichte van deze lineaire relatie bestaan. Op elektronenmicroscopiefoto s van dwarsdoorsneden van tabletten is te zien dat de initiële deeltjesvorm van sommige zoutdeeltjes onveranderd is gebleven. Deze deeltjes zijn dus niet gezwicht tijdens het tabletteerproces. Dit wordt verklaard door het verschil in zwichtspanning tussen zout en zetmeel. Wanneer een hard zoutdeeltje omringd is door zachte zetmeeldeeltjes, zullen deze zetmeeldeeltjes om het zoutdeeltje heen vormen en het zoutdeeltje beschermen tegen de opgelegde druk. Dit verklaart de kleine negatieve afwijkingen. De relaxatie van de tabletten kan worden weergegeven als de porositeitexpansie wat het verschil is tussen de porositeit (volumefractie lucht) onder de maximale druk tijdens het tabletteerproces en de porositeit van het tablet na relaxatie. Zouttabletten hebben een lage porositeitexpansie en zetmeeltabletten een hoge porositeitexpansie. De tabletten geslagen van de mengsels hebben echter hogere porositeitexpansies dan was verwacht op basis van lineaire interpolatie. Het verschil werd gedefinieerd als de extra porositeitexpansie. Gezien het feit dat de tabletrelaxatie wordt geremd door 112

3 binding tussen deeltjes, wordt deze extra porositeitexpansie beschouwd als het gevolg van lagere bindingskrachten tussen deeltjes van de verschillende materialen. Het uiteindelijke tablet met de bijbehorende tabletstructuur en tabletsterkte is het resultaat van de gebeurtenissen tijdens de verdichtings- en relaxatiefase. Veelal wordt gekeken naar het verschil in tabletsterkte van tabletten die allemaal geslagen zijn bij dezelfde compactiedruk. Het is echter bekend dat niet zozeer de compactiedruk of compactiesnelheid, maar nog meer de uiteindelijke tabletstructuur, inclusief de porositeit, die bepalend is voor de tabletsterkte. Om deze reden werd het verloop van de tabletsterkte bestudeerd bij een constante porositeit van 15%. De tabletten geslagen van de mengsels hadden lagere tabletsterktes dan was verwacht vanuit de volumefracties en materiaalsterktes bij 15% porositeit. Een afname van tabletsterkte door het mengen van verschillende materialen duid ook op een afname van de bindingskrachten tussen de deeltjes. Hoofdstuk 2 toont aan dat het verschil tussen de gemeten en verwachte tabletsterktes overeenkomt met de extra porositeitexpansie van deze zout-zetmeel mengsels. In hoofdstuk 3 wordt dieper ingegaan op de veranderingen in tabletstructuur van tabletten bestaande uit zout-zetmeel mengsels. Met behulp van een warmtebehandeling in de oven werden de zetmeeldeeltjes uit de tabletten gebrand. Dit is mogelijk door het verschil in de zelfontbrandingstemperatuur van zetmeel (300 C) en de smelttemperatuur van zout (800 C). Hierdoor ontstaat een tabletstructuur die alleen bestaat uit zoutdeeltjes. Door het meten van de grootte van de nieuwe poriën (gaten lucht in de tabletstructuur) werd een indicatie verkregen van de deeltjesvorm van zetmeel in het tablet. Aangetoond kon worden dat de zetmeeldeeltjes extreem vervormd worden tot platte deeltjes, terwijl de deeltjesdiameter van zout ongeveer gelijk blijft. Dit kan wederom aan het verschil in hardheid tussen beide materialen worden toegeschreven. Een tabletstructuur bevat naast de vaste deeltjesstructuur ook een poriestructuur. Wanneer de poriegrootteverdelingen van tabletten bestaande uit de mengsels met een porositeit van 15% met elkaar vergeleken werden, kwam naar voren dat de kleine poriën constant bleven en grotere poriën veranderden in grootte en aantal. Vooral in de tabletten geslagen van de mengsels waren grote poriën aanwezig. Op basis van de theorie over veranderingen van de poriegrootte in tabletten geslagen van viscoelastische materialen, kon er beredeneerd worden dat deze poriën vooral het gevolg zijn van de tabletrelaxatie van mengsels. Om deze toename van de grote poriën te kunnen weergeven in een enkele waarde, werd de gemiddelde poriediameter (d 50 van het cumulatieve porievolume) voor elke mengselsamenstelling berekend. Daarnaast is de extra porositeitexpansie (hoofdstuk 2) ook het resultaat van het 113

4 relaxatiegedrag van mengsels. Hoofdstuk 3 laat zien dat er een lineair verband bestaat tussen de extra porositeitexpansie en de gemiddelde poriediameters voor zout-zetmeel mengsels met gelijke initiële deeltjesgrootte. Hoofdstuk 4 concentreert zich vooral op de sterkte van de structuren die gevormd worden door zoutdeeltjes in de verschillende tabletten. Een continue structuur van deeltjes van één materiaal wordt ook wel een matrix genoemd. De concentratie waarbij deze continue structuur verandert in losse clusters van deeltjes is de percolatiedrempel van dat materiaal in het tablet. Door het verwijderen van de zetmeeldeeltjes kan de sterkte van de zoutmatrix vergeleken worden met de initiële tabletsterkte en kan de percolatiedrempel van zout worden bepaald. De percolatiedrempel van zetmeel in deze tabletten werd bepaald door middel van desintegratietests. De sterkte van de zoutmatrix na het verwijderen van de zetmeeldeeltjes komt overeen met de initiële sterkte van de tabletten alleen als de zetmeeldeeltjes in het tablet aanwezig zijn als clusters. Dit bewijst dat de zoutmatrix volledig de tabletsterkte bepaalt van deze tabletten. Dit betekent ook dat het negatieve effect van de zetmeeldeeltjes op de tabletsterkte al wordt bewerkstelligd tijdens het compactieproces. Wanneer de zetmeeldeeltjes ook een continu netwerk in het tablet vormen, dan is de sterkte van de zoutmatrix lager dan de initiële tabletsterkte. Als de zoutdeeltjes geen matrix meer vormen en de zetmeeldeeltjes worden verwijderd, vallen de tabletten uiteen en is de matrixsterkte van zout gelijk aan nul. De sterktes van de zoutmatrices in de tabletten bestaande uit de mengsels voor en na het uitbranden van het zetmeel werden vergeleken met de sterktes van de tabletten die werden geslagen van puur zout. De zoutmatrices in deze pure zouttabletten zijn veel sterker dan die in de tabletten van de mengsels. De tabletsterkte werd vervolgens gecorreleerd aan de toename van de grote poriën die beschreven zijn in hoofdstuk 3. Poriën kunnen zich gedragen als een wig; tijdens een sterktemeting wordt de spanning geconcentreerd aan het eind van de porie waardoor het tablet bij lagere krachten zal breken. Grotere poriën veroorzaken in het algemeen een grotere verzwakking van de tabletsterkte. Vanuit dit standpunt werd de gemiddelde poriediameter gerelateerd aan de sterkte van de tabletten (tabletten bestaande uit de mengsels waarvan de zoutmatrix de sterkte bepaalt, de uitgebrande tabletten en de pure zouttabletten). Bij alle drie soorten tabletten bestaat er een directe relatie tussen de gemiddelde poriediameter en de tabletsterkte, waarbij de pure zouttabletten hogere tabletsterktes hebben dan de tabletten geslagen van mengsels. Naast de poriegrootte is ook de porievorm van belang voor de karakterisering van de tabletsterkte. Een relatief lange en/of scherp porie heeft een grotere capaciteit om spanning te concentreren en kan zodoende een grotere afname van de tabletsterkte realiseren. Om een porievorm te kunnen 114

5 definiëren, werden de poriën beschreven als elliptische vormen. Hierdoor is het mogelijk om de porievorm te definiëren als de verhouding tussen de lengte en diameter. Uit de berekeningen blijkt dat de poriën in de tabletten geslagen van de mengsels relatief lang en/of scherp zijn. Door de vervorming van de zetmeeldeeltjes tot platte deeltjes en de opvolgende tabletrelaxatie worden grotere poriën gegenereerd die een overeenkomende uitgerekte vorm aannemen. Om deze conclusies verder uit te werken worden in hoofdstuk 5 de effecten van veranderingen in deeltjesgrootte van zout op de sterkte en de percolatiedrempel van de zoutmatrix bestudeerd. Door het gebruik van kleinere deeltjes in de mengsels kunnen de zoutdeeltjes gemakkelijker een matrix vormen in de tabletstructuur. Hierdoor verschuift de percolatiedrempel van zout naar lagere concentraties. In tegenstelling tot de zoutdeeltjes vormen de zetmeeldeeltjes altijd een matrix bij een lage concentratie. Door de extreme vervorming van het zetmeel vormen deze deeltjes altijd een matrix bij een lage concentratie en is de percolatiedrempel onafhankelijk van de deeltjesgrootte van zout. Enerzijds zorgen kleinere zoutdeeltjes voor een toename van de tabletsterkte van tabletten bestaande uit puur zout en mengsels. Anderzijds veroorzaken zetmeeldeeltjes ook in de tabletten, waarvan de zoutmatrices met verschillende deeltjesdiameters de tabletsterkte bepalen, een toename van de gemiddelde poriediameter tijdens tabletrelaxatie. Deze grotere poriën zijn de voornaamste reden voor de verzwakking van de tabletsterkte. Overeenkomend met hoofdstuk 4 wordt de unieke relatie bevestigd tussen gemiddelde poriediameter en tabletsterkte voor tabletten geslagen van mengsels. De relatie is onafhankelijk van de deeltjesgrootte van zout en de zoutconcentratie. Voor pure zouttabletten wordt een afwijkende relatie gevonden. Het verschil tussen beide unieke relaties wordt wederom verklaard door de porievorm. Het uiteindelijke doel van het onderzoek naar het compacteergedrag van binaire mengsels is het voorspellen van de tableteigenschappen uit de individuele materiaaleigenschappen. In hoofdstuk 6 wordt een model geïntroduceerd dat de veranderingen in de tabletstructuur beschrijft aan de hand van de individuele materiaaleigenschappen en de invloeden hiervan op de eigenschappen van tabletten bestaande uit twee materialen. Het model is geschikt om tableteigenschappen (elasticiteitsmodulus en tabletsterkte) van tabletten zonder een fractie lucht te beschrijven. Dit resulteert in het kunnen beschrijven van een relatieve adhesiekracht tussen zout en zetmeel. In hoofdstuk 7 worden de conclusies beschreven aan de hand van de materiaaleigenschappen van beide stoffen en worden voorstellen gedaan voor verder onderzoek. 115

6 116

Looking into tablets, Characterization of pore structure in tablets using image analysis Wu, Yu San

Looking into tablets, Characterization of pore structure in tablets using image analysis Wu, Yu San Looking into tablets, Characterization of pore structure in tablets using image analysis Wu, Yu San IMPORTANT NOTE: You are advised to consult the publisher's version (publisher's PDF) if you wish to cite

Nadere informatie

Moleculaire Gastronomie: Gluten

Moleculaire Gastronomie: Gluten Moleculaire Gastronomie: Gluten Het maken en analyseren van deeg met gluten Inleiding Moleculaire gastronomie heeft alles te maken met het ontdekken van nieuwe smaakcombinaties, experimenteren met structuren

Nadere informatie

De wijde wereld in wandelen

De wijde wereld in wandelen 127 De wijde wereld in wandelen Valrisico schatten door het meten van lopen in het dagelijks leven Om een stap verder te komen in het schatten van valrisico heb ik het lopen in het dagelijks leven bestudeerd.

Nadere informatie

SAMENVATTING Hoofdstuk 1

SAMENVATTING Hoofdstuk 1 Polyvinylchloride (PVC) is één van de meest toegepaste polymeren. Dit is te danken aan de vrij lage productiekosten en de grote veelzijdigheid. PVC kan toegepast worden in een heel breed scala aan producten,

Nadere informatie

M Na regen komt? De MKB-ondernemer als weerman van het economische klimaat. A. Ruis

M Na regen komt? De MKB-ondernemer als weerman van het economische klimaat. A. Ruis M200814 Na regen komt? De MKB-ondernemer als weerman van het economische klimaat A. Ruis Zoetermeer, december 2008 Prognoses vanuit het MKB Ondernemers in het MKB zijn over het algemeen goed in staat

Nadere informatie

Samenvatting. Achtergrond

Samenvatting. Achtergrond Samenvatting Achtergrond Blootstelling aan asbest kan in diverse organen kanker veroorzaken. Het meest voorkomende gevolg is longvlies- en buikvlieskanker (mesothelioom) en longkanker. Omdat beide typen

Nadere informatie

CHAPTER 10 NEDERLANDSE SAMENVATTING

CHAPTER 10 NEDERLANDSE SAMENVATTING CHAPTER 10 NEDERLANDSE SAMENVATTING Chapter 10 156 Dit proefschrift bestaat uit een aantal studies waarin de veranderingen in het vermogen van plasma om de uitstroom (efflux) van cholesterol uit cellen

Nadere informatie

Optimalisatie van de eerste klinische studies in bi ondere patie ntengroepen: op weg naar gebruik van semifysiologische

Optimalisatie van de eerste klinische studies in bi ondere patie ntengroepen: op weg naar gebruik van semifysiologische Nederlandse samenvatting Optimalisatie van de eerste klinische studies in bi ondere patie ntengroepen: op weg naar gebruik van semifysiologische farmacokinetische modellen Algemene inleiding Klinisch onderzoek

Nadere informatie

Reactiesnelheid (aanvulling 8.1, 8.2 en 8.3)

Reactiesnelheid (aanvulling 8.1, 8.2 en 8.3) Reactiesnelheid (aanvulling 8.1, 8. en 8.3) Uit een aantal experimenten (zie 8.1 en 8.) bleek het volgende: De reactiesnelheid hangt af van: deeltjesgrootte concentratie temperatuur katalysatoren In 8.3

Nadere informatie

Verslaglegging van de opdracht: Chemie in de Wiskunde. Lisanne van der Breggen en Jette Wielaard

Verslaglegging van de opdracht: Chemie in de Wiskunde. Lisanne van der Breggen en Jette Wielaard Verslaglegging van de opdracht: Chemie in de Wiskunde Lisanne van der Breggen en Jette Wielaard October 23, 29 Een woord vooraf Na aanleiding van het gesprek met het ingenieursbureau Wiskens&co hebben

Nadere informatie

Mengen van scheikundige stoffen en het oplossen van scheikundige reacties, een wiskundig model. Wiskens&co Yoeri Dijkstra en Loes Knoben

Mengen van scheikundige stoffen en het oplossen van scheikundige reacties, een wiskundig model. Wiskens&co Yoeri Dijkstra en Loes Knoben Mengen van scheikundige stoffen en het oplossen van scheikundige reacties, een wiskundig model Wiskens&co Yoeri Dijkstra en Loes Knoben oktober 9 Inleiding In dit rapport zal gekeken worden naar verschillende

Nadere informatie

het laagste niveau van psychologisch functioneren direct voordat de eerste bestraling begint. Zowel angstgevoelens als depressieve symptomen en

het laagste niveau van psychologisch functioneren direct voordat de eerste bestraling begint. Zowel angstgevoelens als depressieve symptomen en Samenvatting In de laatste 20 jaar is er veel onderzoek gedaan naar de psychosociale gevolgen van kanker. Een goede zaak want aandacht voor kanker, een ziekte waar iedereen in zijn of haar leven wel eens

Nadere informatie

Moral Misfits. The Role of Moral Judgments and Emotions in Derogating Other Groups C. Wirtz

Moral Misfits. The Role of Moral Judgments and Emotions in Derogating Other Groups C. Wirtz Moral Misfits. The Role of Moral Judgments and Emotions in Derogating Other Groups C. Wirtz Mensen die als afwijkend worden gezien zijn vaak het slachtoffer van vooroordelen, sociale uitsluiting, en discriminatie.

Nadere informatie

Ruimte, Ether, Lichtsnelheid en de Speciale Relativiteitstheorie. Een korte inleiding:

Ruimte, Ether, Lichtsnelheid en de Speciale Relativiteitstheorie. Een korte inleiding: 1 Ruimte, Ether, Lichtsnelheid en de Speciale Relativiteitstheorie. 23-09-2015 -------------------------------------------- ( j.eitjes@upcmail.nl) Een korte inleiding: Is Ruimte zoiets als Leegte, een

Nadere informatie

Cover Page. The handle http://hdl.handle.net/1887/32149 holds various files of this Leiden University dissertation.

Cover Page. The handle http://hdl.handle.net/1887/32149 holds various files of this Leiden University dissertation. Cover Page The handle http://hdl.handle.net/1887/32149 holds various files of this Leiden University dissertation. Author: Renema, Jelmer Jan Title: The physics of nanowire superconducting single-photon

Nadere informatie

Te kennen leerstof examen juni Deel I : 20/6/2011 MecSys 5Tem

Te kennen leerstof examen juni Deel I : 20/6/2011 MecSys 5Tem Te kennen leerstof examen juni Deel I : 20/6/2011 MecSys 5Tem Vragen Project hydraulische vijzel 1.1 Materialen : hardheid 1) Wat is de hardheid van een materiaal? 2) Hoe werd de hardheid van een onderdeel

Nadere informatie

Multivariate statistische modellering van het farmaceutisch nat granuleer en tabletteer proces

Multivariate statistische modellering van het farmaceutisch nat granuleer en tabletteer proces Samenvatting Multivariate statistische modellering van het farmaceutisch nat granuleer en tabletteer proces Tabletten worden geproduceerd door poedermengsels, die bestaan uit een geneesmiddel en één of

Nadere informatie

BETONSTAAL GERIBDE en GEDEUKTE STAVEN GERIBDE en GEDEUKTE DRAAD met hoge ductiliteit

BETONSTAAL GERIBDE en GEDEUKTE STAVEN GERIBDE en GEDEUKTE DRAAD met hoge ductiliteit OCBS Vereniging zonder winstoogmerk Keizerinlaan 66 B 1000 BRUSSEL www.ocab-ocbs.com TECHNISCHE VOORSCHRIFTEN PTV 302 Herz. 7 2015/6 PTV 302/7 2015 BETONSTAAL GERIBDE en GEDEUKTE STAVEN GERIBDE en GEDEUKTE

Nadere informatie

G0N11a Statistiek en data-analyse: project Eerste zittijd Modeloplossing

G0N11a Statistiek en data-analyse: project Eerste zittijd Modeloplossing G0N11a Statistiek en data-analyse: project Eerste zittijd 2007-2008 Modeloplossing Opmerking vooraf: Deze modeloplossing is een heel volledig antwoord op de gestelde vragen. Om de maximumscore op een vraag

Nadere informatie

Appendix. 8.2 Samenvatting

Appendix. 8.2 Samenvatting Appendix 8.2 Samenvatting Thermoplastisch polyurethaan is een veelgebruikt polymeer dat onder andere wordt toegepast in schoenzolen, sportuitrustingen, aandrijfriemen, oormerken voor vee en auto-onderdelen.

Nadere informatie

73 SAMENVATTING In dit proefschrift wordt een empirische toetsing van de machtafstandstheorie (Mulder, 1972, 1977) beschreven. In grote lijnen stelt deze theorie dat mensen macht prettig vinden, en dat

Nadere informatie

HARDEN/VEREDELEN CONDITIONING. conditioning. Verhoogde sterke eigenschappen. Goede buigingsweerstand

HARDEN/VEREDELEN CONDITIONING. conditioning. Verhoogde sterke eigenschappen. Goede buigingsweerstand HARDEN/VEREDELEN Beschermgas, vacuüm, inductief Thermische processen Hoge slijtvastheid Verhoogde sterke eigenschappen Hoge standtijd Hoge vermoeiingssterkte Uitstekende hardheid Verbeterde duktiliteit

Nadere informatie

157 De ontdekking van de natuurlijke aanwezigheid van antisense oligonucleotiden in eukaryote cellen, die de expressie van specifieke eiwitten kunnen reguleren, heeft in de afgelopen tientallen jaren gezorgd

Nadere informatie

Samenvatting en Discussie

Samenvatting en Discussie 101 102 Pregnancy-related thrombosis and fetal loss in women with thrombophilia Samenvatting Zwangerschap en puerperium zijn onafhankelijke risicofactoren voor veneuze trombose. Veneuze trombose is een

Nadere informatie

Volumetrie = levensduur: IVO-SMA en de Standaard 2015

Volumetrie = levensduur: IVO-SMA en de Standaard 2015 Volumetrie = levensduur: IVO-SMA en de Standaard 2015 Ing. Jan Willem Venendaal BAM Wegen bv Rémy van den Beemt BAM Wegen bv Samenvatting Steenmastiekasfalt ontleent zijn duurzaamheid aan het hoge mastiekgehalte

Nadere informatie

ONDERDRUK IN FLEXIBELE SLANGEN

ONDERDRUK IN FLEXIBELE SLANGEN 6.1. INLEIDING Een van de belangrijkste grootheden in een luchtbehandelings- of ventilatiesysteem is de druk. Zowel de absolute als de relatieve luchtdruk worden gebruikt voor het bepalen van de luchtdichtheid

Nadere informatie

APPENDIX. Nederlandse samenvatting

APPENDIX. Nederlandse samenvatting APPENDIX Nederlandse samenvatting Nederlandse samenvatting SAMENVATTING Therapeutische eiwitten zijn veelbelovende geneesmiddelen voor de behandeling van ernstige en levensbedreigende ziekten. De ingewikkelde

Nadere informatie

Robuustheid regressiemodel voor kapitaalkosten gebaseerd op aansluitdichtheid

Robuustheid regressiemodel voor kapitaalkosten gebaseerd op aansluitdichtheid Robuustheid regressiemodel voor kapitaalkosten gebaseerd op aansluitdichtheid Dr.ir. P.W. Heijnen Faculteit Techniek, Bestuur en Management Technische Universiteit Delft 22 april 2010 1 1 Introductie De

Nadere informatie

Particles Matter: Transformation of Suspended Particles in Constructed Wetlands B.T.M. Mulling

Particles Matter: Transformation of Suspended Particles in Constructed Wetlands B.T.M. Mulling Particles Matter: Transformation of Suspended Particles in Constructed Wetlands B.T.M. Mulling Zwevende stof vormt een complex mengsel van allerlei verschillende deeltjes, en speelt een belangrijke rol

Nadere informatie

Samenvatting. Opvoeding en thuis omgeving als aangrijpingspunten in de preventie van overgewicht bij kinderen: resultaten van de ChecKid studie

Samenvatting. Opvoeding en thuis omgeving als aangrijpingspunten in de preventie van overgewicht bij kinderen: resultaten van de ChecKid studie Opvoeding en thuis omgeving als aangrijpingspunten in de preventie van overgewicht bij kinderen: resultaten van de ChecKid studie Overgewicht is een snel groeiend wereldwijd probleem en is geassocieerd

Nadere informatie

NEUROMUSCULAIRE ADAPTATIES TIJDENS LANGDURIGE BEDRUST

NEUROMUSCULAIRE ADAPTATIES TIJDENS LANGDURIGE BEDRUST SAMENVATTING Samenvatting 123 NEUROMUSCULAIRE ADAPTATIES TIJDENS LANGDURIGE BEDRUST Gewichtloosheid tijdens bemande ruimtevluchten elimineert vrijwel alle mechanische belasting op het menselijk lichaam.

Nadere informatie

Chapter 9 CHAPTER 9. Samenvatting

Chapter 9 CHAPTER 9. Samenvatting CHAPTER 9 Samenvatting 115 Kanker en behandelingen voor kanker kunnen grote invloed hebben op de lichamelijke gezondheid en het psychisch functioneren van mensen. Er is veel onderzoek gedaan naar de effectiviteit

Nadere informatie

SAMENVATÏING. en laag molecuulgewicht ("low molecular

SAMENVATÏING. en laag molecuulgewicht (low molecular SAMENVATÏING Tarwebloem wordt hoofdzakelijk gebruikt voor het bakken van brood. Een deeg van tarwebloem heeft namelijk specifieke visco-elastische eigenschappen, waardoor het gas dat tijdens het brood

Nadere informatie

De twee snelheidsconstanten hangen op niet identieke wijze af van de temperatuur.

De twee snelheidsconstanten hangen op niet identieke wijze af van de temperatuur. In tegenstelling tot een verandering van druk of concentratie zal een verandering in temperatuur wel degelijk de evenwichtsconstante wijzigen, want C k / k L De twee snelheidsconstanten hangen op niet

Nadere informatie

Spelen in het groen. Agnes van den Berg Roderik Koenis Magdalena van den Berg

Spelen in het groen. Agnes van den Berg Roderik Koenis Magdalena van den Berg Spelen in het groen Effecten van een bezoek aan een natuurspeeltuin op het speelgedrag, de lichamelijke activiteit, de concentratie en de stemming van kinderen Agnes van den Berg Roderik Koenis Magdalena

Nadere informatie

SAMENVATTING bijlage Hoofdstuk 1 104

SAMENVATTING bijlage Hoofdstuk 1 104 Samenvatting 103 De bipolaire stoornis, ook wel manisch depressieve stoornis genoemd, is gekenmerkt door extreme stemmingswisselingen, waarbij recidiverende episoden van depressie, manie en hypomanie,

Nadere informatie

Nederlandse Samenvatting

Nederlandse Samenvatting Nederlandse Samenvatting De adolescentie is lang beschouwd als een periode met veelvuldige en extreme stemmingswisselingen, waarin jongeren moeten leren om grip te krijgen op hun emoties. Ondanks het feit

Nadere informatie

Samenvatting, conclusies en discussie

Samenvatting, conclusies en discussie Hoofdstuk 6 Samenvatting, conclusies en discussie Inleiding Het doel van het onderzoek is vast te stellen hoe de kinderen (10 14 jaar) met coeliakie functioneren in het dagelijks leven en wat hun kwaliteit

Nadere informatie

Vergrijzing MKB-ondernemers zet bedrijfsprestaties onder druk

Vergrijzing MKB-ondernemers zet bedrijfsprestaties onder druk M201210 Vergrijzing MKB-ondernemers zet bedrijfsprestaties onder druk Arjan Ruis Zoetermeer, september 2012 Vergrijzing MKB-ondernemers zet bedrijfsprestaties onder druk De leeftijd van de ondernemer blijkt

Nadere informatie

Samenvatting Zure gassen zijn veelvuldig aanwezig in verschillende concentraties in industriële gassen. Deze moeten vaak verwijderd worden vanwege corrosie preventie, operationele, economische en/of milieu

Nadere informatie

N o t i t i e. Lactosebepalingen MPR Datum: Arnhem, 29 augustus 2006 Onze referentie: R&D/06.0108/MH/HWA Bijlage(n): -

N o t i t i e. Lactosebepalingen MPR Datum: Arnhem, 29 augustus 2006 Onze referentie: R&D/06.0108/MH/HWA Bijlage(n): - Auteur: Horneman Betreft: Lactosebepalingen MPR Datum: Arnhem, 29 augustus 2006 Onze referentie: R&D/06.0108/MH/HWA Bijlage(n): - N o t i t i e Sinds begin 2006 worden resultaten van lactosebepalingen

Nadere informatie

Benzodiazepinen. Eindexamen vwo biologie pilot 2014-II

Benzodiazepinen. Eindexamen vwo biologie pilot 2014-II Benzodiazepinen Uit gezondheidsoverwegingen wordt in Nederland geprobeerd het gebruik van bepaalde kalmerende middelen, de benzodiazepinen, terug te dringen door ze niet meer te vergoeden via de zorgverzekering.

Nadere informatie

Couplerbox Doorkoppelsysteem met moffen

Couplerbox Doorkoppelsysteem met moffen Couplerbox Doorkoppelsysteem met moffen Couplerbox Doorkoppelsysteem voor betonstaven Het doorkoppelsysteem Couplerbox verenigt veiligheid en technische prestaties dankzij het speciaal type draad, nl.

Nadere informatie

Een objectief Ranglijst Systeem. ontworpen door. Martien Maas

Een objectief Ranglijst Systeem. ontworpen door. Martien Maas Een objectief Ranglijst Systeem ontworpen door Martien Maas Nijmegen, Nederland, Augustus 2014 1 Eigenschappen van het Ranglijst Systeem: Het Maas Ranglijst Systeem is objectief: op geen enkele manier

Nadere informatie

ZUUR-BASE BUFFERS Samenvatting voor het VWO

ZUUR-BASE BUFFERS Samenvatting voor het VWO ZUUR-BASE BUFFERS Samenvatting voor het VWO versie december 2014 INHOUDSOPGAVE 1. Vooraf 2. Wat is een buffer? 3. Hoe werkt een buffer? 4. Geconjugeerd zuur/base-paar 5. De ph van een buffer De volgende

Nadere informatie

2 Concentratie in oplossingen

2 Concentratie in oplossingen 2 Concentratie in oplossingen 2.1 Concentratiebegrippen gehalte Er zijn veel manieren om de samenstelling van een mengsel op te geven. De samenstelling van voedingsmiddelen staat op de verpakking vermeld.

Nadere informatie

Solid Mechanics (4MB00) Toets 2 versie 1

Solid Mechanics (4MB00) Toets 2 versie 1 Solid Mechanics (4MB00) Toets 2 versie 1 Faculteit : Werktuigbouwkunde Datum : 1 april 2015 Tijd : 13.45-15.30 uur Locatie : Matrix Atelier Deze toets bestaat uit 3 opgaven. De opgaven moeten worden gemaakt

Nadere informatie

DC-SIGN + cellen een rol spelen in de opruiming van dode thymocyten uit de cortex van de humane thymus (Hoofdstuk 2). De co-expressie van het

DC-SIGN + cellen een rol spelen in de opruiming van dode thymocyten uit de cortex van de humane thymus (Hoofdstuk 2). De co-expressie van het : Hematopoietische antigeen presenterende cellen in de cortex van de humane thymus: Aanwijzingen voor een rol in selectie en verwijdering van apoptotische thymocyten. Het immune systeem van (gewervelde)

Nadere informatie

Cover Page. The handle http://hdl.handle.net/1887/19049 holds various files of this Leiden University dissertation.

Cover Page. The handle http://hdl.handle.net/1887/19049 holds various files of this Leiden University dissertation. Cover Page The handle http://hdl.handle.net/1887/19049 holds various files of this Leiden University dissertation. Author: Lindenburg, Petrus Wilhelmus Title: New electromigration-driven enrichment techniques

Nadere informatie

Biotransformatie en toxiciteit van

Biotransformatie en toxiciteit van Biotransformatie en toxiciteit van paracetamol 062 1 Biotransformatie en toxiciteit van paracetamol Inleiding Paracetamol is het farmacologisch actieve bestanddeel van een groot aantal vrij en op recept

Nadere informatie

Vraag 1. F G = 18500 N F M = 1000 N k 1 = 100 kn/m k 2 = 77 kn/m

Vraag 1. F G = 18500 N F M = 1000 N k 1 = 100 kn/m k 2 = 77 kn/m Vraag 1 Beschouw onderstaande pickup truck met de afmetingen in mm zoals gegeven. F G is de massa van de wagen en bedraagt 18,5 kn. De volledige combinatie van wielen, banden en vering vooraan wordt voorgesteld

Nadere informatie

Conclusies. Martijn de Ruyter de Wildt en Henk Eskes. KNMI, afdeling Chemie en Klimaat Telefoon +31-30-2206431 e-mail mruijterd@knmi.

Conclusies. Martijn de Ruyter de Wildt en Henk Eskes. KNMI, afdeling Chemie en Klimaat Telefoon +31-30-2206431 e-mail mruijterd@knmi. Lotos-Euros v1.7: validatierapport voor 10 en bias-correctie Martijn de Ruyter de Wildt en Henk Eskes KNMI, afdeling Chemie en Klimaat Telefoon +31-30-2206431 e-mail mruijterd@knmi.nl Conclusies Bias-correctie:

Nadere informatie

Het modelleren van een onvolkomen put met een meerlagenmodel

Het modelleren van een onvolkomen put met een meerlagenmodel Het modelleren van een onvolkomen put met een meerlagenmodel Mark Bakker i Een onvolkomen put kan gemodelleerd worden met een meerlagenmodel door het watervoerend pakket op te delen in drie lagen gescheiden

Nadere informatie

Samenvatting Dit proefschrift gaat over Monte Carlo simulatie van polymeersystemen. Polymeren zijn grote moleculen die opgebouwd zijn uit kleinere chemische eenheden die monomeren genoemd worden. Bekende

Nadere informatie

Hout. Houteigenschappen 2013/12

Hout. Houteigenschappen 2013/12 2013/12 Hout Houteigenschappen Hout is een natuurproduct. Elke houtsoort heeft zijn eigen unieke eigenschappen. Deze eigenschappen kunnen echter per soort enigszins variëren. Om tot optimaal gebruik en

Nadere informatie

Samenvatting. Membraan filtratie principe

Samenvatting. Membraan filtratie principe Deze Nederlandse samenvatting is uitgebreider dan de voorgaande Engelse versie. Begonnen wordt met een algemene inleiding over wat membraanfiltratie is, hoe dit proces in het algemeen uitgevoerd wordt

Nadere informatie

-receptoren in celmembranen van bepaalde neuronen. Na binding van de neurotransmitter GABA aan een GABA A

-receptoren in celmembranen van bepaalde neuronen. Na binding van de neurotransmitter GABA aan een GABA A Benzodiazepinen Uit gezondheidsoverwegingen wordt in Nederland geprobeerd het gebruik van bepaalde kalmerende middelen, de benzodiazepinen, terug te dringen door ze niet meer te vergoeden via de zorgverzekering.

Nadere informatie

4 Optimale weegschema s

4 Optimale weegschema s 20 Proceedings of the 52 nd European Study Group with Industry 4 Optimale weegschema s Sandjai Bhulai, Thomas Breuer, Eric Cator en Fieke Dekkers Inleiding De kilogram is de laatste fysische grootheid

Nadere informatie

Polymeren zijn grote moleculen die zijn opgebouwd uit een beperkt aantal soorten bouwblokken waarvan er een groot aantal in een molecuul zijn verwerkt. Meestal bestaat een polymeermolecuul uit een lange

Nadere informatie

Nederlandse samenvatting

Nederlandse samenvatting Nederlandse samenvatting Nederlandse samenvatting Om te kunnen overleven moeten micro-organismen voedingsstoffen opnemen uit hun omgeving en afvalstoffen uitscheiden. Het inwendige van een cel is gescheiden

Nadere informatie

Graphical modelling voor Mediastudies Data

Graphical modelling voor Mediastudies Data Graphical modelling voor Mediastudies Data De analyse Alle analyses zijn gedaan met MIM, een analyseprogramma ontworpen voor graphical modelling (Versie 3.2.07, Edwards,1990,1995). Modellen zijn verkregen

Nadere informatie

HET DIAFRAGMA. Voor iedereen die er geen gat meer in ziet. Algemeen

HET DIAFRAGMA. Voor iedereen die er geen gat meer in ziet. Algemeen HET DIAFRAGMA Voor iedereen die er geen gat meer in ziet. Algemeen Allemaal gebruiken wij het, maar toch blijkt uit regelmatig terugkerende vragen op het forum dat dit gebruiken soms iets anders is dan

Nadere informatie

Nederlandse samenvatting

Nederlandse samenvatting Nederlandse samenvatting De rol van proteïne kinase A in de vorming van galkanaaltjes door levercellen Een mens is opgebouwd uit cellen. Iedere cel is omgeven door een membraan die de inhoud van de cel

Nadere informatie

Wiskundig Modelleren 1 Chemische Mengsels en Reacties. Anne Buijsrogge en Corine Laan

Wiskundig Modelleren 1 Chemische Mengsels en Reacties. Anne Buijsrogge en Corine Laan Wiskundig Modelleren 1 Chemische Mengsels en Reacties Anne Buijsrogge en Corine Laan 23 oktober 2009 1 Vragen uit het lab Als je chemische mengsels wilt maken, kunnen daar een hoop vragen bij opkomen Hoe

Nadere informatie

Nederlandse samenvatting

Nederlandse samenvatting Nederlandse samenvatting Het ontwikkelen van een nieuw geneesmiddel is een langdurig en kostbaar proces. Een belangrijke reden voor het stoppen van de ontwikkeling van een kandidaat-geneesmiddel is het

Nadere informatie

Onderzoek heeft aangetoond dat een hoge mate van herstelbehoefte een voorspellende factor is voor ziekteverzuim. Daarom is in de NL-SH ook de relatie

Onderzoek heeft aangetoond dat een hoge mate van herstelbehoefte een voorspellende factor is voor ziekteverzuim. Daarom is in de NL-SH ook de relatie Samenvatting Gehoor en de relatie met psychosociale gezondheid, werkgerelateerde variabelen en zorggebruik. De Nationale Longitudinale Studie naar Horen Slechthorendheid is een veelvoorkomende chronische

Nadere informatie

5 Water, het begrip ph

5 Water, het begrip ph 5 Water, het begrip ph 5.1 Water Waterstofchloride is een sterk zuur, het reageert als volgt met water: HCI(g) + H 2 0(I) Cl (aq) + H 3 O + (aq) z b Hierbij reageert water als base. Ammoniak is een zwakke

Nadere informatie

Kengetallen. E-5 MPR-Kwaliteit. Inleiding. MPR 24 uur. 4 Betekenis van MPR 24 uur

Kengetallen. E-5 MPR-Kwaliteit. Inleiding. MPR 24 uur. 4 Betekenis van MPR 24 uur Kengetallen E-5 MPR-Kwaliteit Inleiding Via Melkproductieregistratie (MPR) worden gegevens over de melk-, vet en eiwitproductie van de veestapel verzameld. Deze gegevens zijn de basis van managementinformatie

Nadere informatie

Samenvatting. Samenvatting

Samenvatting. Samenvatting Samenvatting De snelle ontwikkeling van de moleculaire biologie gedurende de afgelopen decennia heeft geleid tot een sterke stijging van het aantal geneesmiddelen van biotechnologische oorsprong. Veel

Nadere informatie

Algemene Samenvatting

Algemene Samenvatting Algemene Samenvatting e vitamine metaboliet 1,25-dihydroxyvitamine ( ) speelt een sleutelrol bij het handhaven van de calcium homeostase door middel van effecten op de darm, het bot en de nier. e metaboliet

Nadere informatie

Folkert Buiter 2 oktober 2015

Folkert Buiter 2 oktober 2015 1 Nuchter kijken naar feiten en trends van aardbevingen in Groningen. Een versneld stijgende lijn van het aantal en de kracht van aardbevingen in Groningen. Hoe je ook naar de feitelijke metingen van de

Nadere informatie

Cover Page. The handle http://hdl.handle.net/1887/36998 holds various files of this Leiden University dissertation.

Cover Page. The handle http://hdl.handle.net/1887/36998 holds various files of this Leiden University dissertation. Cover Page The handle http://hdl.handle.net/1887/36998 holds various files of this Leiden University dissertation. Author: Dunnen, Angela den Title: Surface-structure dependencies in catalytic reactions

Nadere informatie

Handleiding. Iconen. De meting is volledig afgerond/klaar. De meting is gestopt, maar nog niet afgerond/klaar. De meting is herstart.

Handleiding. Iconen. De meting is volledig afgerond/klaar. De meting is gestopt, maar nog niet afgerond/klaar. De meting is herstart. Handleiding Nederlands Welkom op het rijpheidscomputer-portaal van Gerard Verboom B.V. Via dit portaal krijgt u snel overzicht in de meetresultaten van uw MC21 rijpheidscomputers. Wij zullen proberen u

Nadere informatie

Hoe kleiner hoe fijner

Hoe kleiner hoe fijner Hoe kleiner hoe fijner Keuzeopdracht scheikunde 5vwo Verdiepende opdracht over de verdelingsgraad op nanoschaal Voorkennis: Reactiesnelheid en evenwichten Oriëntatie Deze verdiepingsopdracht gaat over

Nadere informatie

8 Nederlandse samenvatting

8 Nederlandse samenvatting 8 Nederlandse samenvatting Achtergrond Bij een groot aantal ziektes (onder andere Alzheimer en Multiple Sclerose) treedt ontsteking op. Dit is een reactie van het lichaam op ongewenste (bijvoorbeeld lichaamsvreemde

Nadere informatie

Doel van deze studie

Doel van deze studie 141 Achtergrond Cholesterol is nodig voor de opbouw en instandhouding van de wand van de cel, het celmembraan, en voor de produktie van hormonen. In het bloed wordt cholesterol vervoerd in kleine bolletjes,

Nadere informatie

Hoofdstuk 8. Opgave 2. Opgave 1. Oefenvragen scheikunde, hoofdstuk 8 en 10, 5 VWO,

Hoofdstuk 8. Opgave 2. Opgave 1. Oefenvragen scheikunde, hoofdstuk 8 en 10, 5 VWO, Oefenvragen scheikunde, hoofdstuk 8 en 10, 5 VWO, Hoofdstuk 8 Opgave 1 Bruistabletten bevatten onder andere natriumwaterstofcarbonaat. Als je deze tabletten in water brengt, treedt een reactie op waarbij

Nadere informatie

Nederlandse Samenvatting

Nederlandse Samenvatting Nederlandse Samenvatting 165 Neuromusculaire gevolgen van epimusculaire myofasciale krachttransmissie Ter vergroting van het begrip over de neurale aansturing van lichaamsbewegingen is gedetailleerde kennis

Nadere informatie

TECHNIEKBLAD 17. Zeoliet adsorptie

TECHNIEKBLAD 17. Zeoliet adsorptie 89 TECHNIEKBLAD 17 Zeoliet adsorptie Synoniemen, afkortingen en/of procesnamen n.v.t. Verwijderde componenten - KWS - Solventen - NH 3 Principeschema 90 Procesbeschrijving Zeoliet is een aluminiumsilicaat

Nadere informatie

Nederlandse samenvatting

Nederlandse samenvatting 138 Uitstel van ouderschap De positie van de vrouw in de westerse maatschappij is de laatste tientallen jaren fundamenteel veranderd. Vrouwen zijn hoger opgeleid dan vroeger en werken vaker buitenshuis.

Nadere informatie

hoofdstuk één hoofdstuk twee

hoofdstuk één hoofdstuk twee Dit proefschrift beschrijft onderzoek naar hemolytische foetale bloedarmoede en foetale hydrops. Hemolytische foetale bloedarmoede ontstaat door afbraak van rode bloedcellen. Foetale hydrops betreft het

Nadere informatie

XIII. Samenvatting. Samenvatting

XIII. Samenvatting. Samenvatting XIII In dit werk wordt de invloed van dimethyldisulfide (DMDS) en van zeven potentiële additieven op het stoomkraken van n-hexaan onderzocht aan de hand van experimenten in een continu volkomen gemengde

Nadere informatie

Exposure to Parents Negative Emotions in Early Life as a Developmental Pathway in the Intergenerational Transmission of Depression and Anxiety E.

Exposure to Parents Negative Emotions in Early Life as a Developmental Pathway in the Intergenerational Transmission of Depression and Anxiety E. Exposure to Parents Negative Emotions in Early Life as a Developmental Pathway in the Intergenerational Transmission of Depression and Anxiety E. Aktar Summary 1 Summary in Dutch (Samenvatting) Summary

Nadere informatie

Deelrapport Luchtkwaliteit Aanvulling

Deelrapport Luchtkwaliteit Aanvulling Deelrapport Luchtkwaliteit Aanvulling Vlaams-Nederlandse Scheldecommissie Postbus 299-4600 AG Bergen op Zoom + 31 (0)164 212 800 nieuwesluisterneuzen@vnsc.eu www.nieuwesluisterneuzen.eu Rapport Vlaams

Nadere informatie

A c. Dutch Summary 257

A c. Dutch Summary 257 Samenvatting 256 Samenvatting Dit proefschrift beschrijft de resultaten van twee longitudinale en een cross-sectioneel onderzoek. Het eerste longitudinale onderzoek betrof de ontwikkeling van probleemgedrag

Nadere informatie

Practicum 1: bepalen enzymactiviteit

Practicum 1: bepalen enzymactiviteit Practicum 1: bepalen enzymactiviteit Vragen bij de oefen- en zelftoets-module behorende bij practicum 1 Versie 2012-2013 In deze module ga je een experiment uitvoeren. In dit experiment moet je de verschillende

Nadere informatie

M tl yl Plfll Octrooiaanvrage Nr. 7 2 0 4 7 2 2

M tl yl Plfll Octrooiaanvrage Nr. 7 2 0 4 7 2 2 Prijs/3,- ajr^-a, Ter inzage geksgde M tl yl Plfll Octrooiaanvrage Nr. 7 2 0 4 7 2 2 M.C1. G 21 c 3/62 // B 22 f 3/00 s NEDERLAND C 04 * 35/00. Indieningsdatum: 7 april 1972* Datum van terinzagelegging:

Nadere informatie

Geleid herontdekken van de golffunctie

Geleid herontdekken van de golffunctie Geleid herontdekken van de golffunctie Nascholingscursus Quantumwereld Lodewijk Koopman lkoopman@dds.nl januari-maart 2013 1 Dubbel-spleet experiment Er wordt wel eens gezegd dat elektronen interfereren.

Nadere informatie

Solico. Brugdekpaneel 500x40. Solutions in composites. Mechanische eigenschappen. Versie : 2. Datum : 16 januari 2013

Solico. Brugdekpaneel 500x40. Solutions in composites. Mechanische eigenschappen. Versie : 2. Datum : 16 januari 2013 Solico B.V. Everdenberg 5A NL-4902 TT Oosterhout The Netherlands Tel.: +31-162-462280 - Fax: +31-162-462707 E-mail: composites@solico.nl Bankrelatie: Rabobank Oosterhout Rek.nr. 13.95.51.743 K.v.K. Breda

Nadere informatie

Algemene samenvatting

Algemene samenvatting Algemene samenvatting 9 Chapter 9 172 Algemene samenvatting ALGEMENE SAMENVATTING Dit proefschrift beschrijft enige aspecten van heterogeniteit tussen osteoclasten die aanwezig zijn in verschillend gelokaliseerde

Nadere informatie

Statistiek: Spreiding en dispersie 6/12/2013. dr. Brenda Casteleyn

Statistiek: Spreiding en dispersie 6/12/2013. dr. Brenda Casteleyn Statistiek: Spreiding en dispersie 6/12/2013 dr. Brenda Casteleyn dr. Brenda Casteleyn www.keu6.be Page 2 1. Theorie Met spreiding willen we in één getal uitdrukken hoe verspreid de gegevens zijn: in hoeveel

Nadere informatie

De ziekte van Alzheimer. Diagnose

De ziekte van Alzheimer. Diagnose De ziekte van Alzheimer Bij dementie is er sprake van een globale achteruitgang van de cognitieve functies, zoals het geheugen of de taalfuncties. Deze achteruitgang leidt tot functionele beperkingen in

Nadere informatie

Franck Wtb Advies 1 jaar!

Franck Wtb Advies 1 jaar! 1 s e p t e m b e r 2 0 07 Franck Wtb Advies 1 jaar! Het is inmiddels een jaar geleden dat ik, Rowald Franck, ben gestart met mijn adviesbureau. Vanuit Franck Wtb Advies worden met name sterkteberekeningen

Nadere informatie

Samenvatting in het Nederlands

Samenvatting in het Nederlands Samenvatting in het Nederlands Samenvatting Men schat dat in 2005 ongeveer 40.000 mensen in Nederland een nieraandoening hadden. Hiervan waren ruim 5500 patiënten afhankelijk van dialyse. Voor dialysepatiënten

Nadere informatie

Veranderingen in arbeidsparticipatie van gescheiden moeders

Veranderingen in arbeidsparticipatie van gescheiden moeders Veranderingen in arbeidsparticipatie van gescheiden moeders Suzanne Peek Gescheiden moeders stoppen twee keer zo vaak met werken dan niet gescheiden moeders. Ook beginnen ze vaker met werken. Wanneer er

Nadere informatie

hoofdstuk 3 Hoofdstuk 4 Hoofdstuk 5

hoofdstuk 3 Hoofdstuk 4 Hoofdstuk 5 SAMENVATTING 117 Pas kortgeleden is aangetoond dat ADHD niet uitdooft, maar ook bij ouderen voorkomt en nadelige gevolgen kan hebben voor de patiënt en zijn omgeving. Er is echter weinig bekend over de

Nadere informatie

Sport en Cultuur. Aan bestuursleden van de diverse verenigingen in de gemeente Emmen H. Lassche. Geacht bestuur,

Sport en Cultuur. Aan bestuursleden van de diverse verenigingen in de gemeente Emmen H. Lassche. Geacht bestuur, Raadhuisplein 1 7811 AP Emmen t. 14 0591 f. 0591 685599 Postbus 30001 7800 RA Emmen e. gemeente@emmen.nl i. gemeente.emmen.nl 1 6. 0 6 ^ 8 3 9 * Aan bestuursleden van de diverse verenigingen in de gemeente

Nadere informatie

scheikunde vwo 2015-II

scheikunde vwo 2015-II Dicoumarol 1 maximumscore 2 Een juist antwoord kan als volgt zijn weergegeven: structuurformule van coumarine en H 2 voor de pijl, structuurformule van 4-hydroxycoumarine en H + na de pijl en C balans,

Nadere informatie

Het begrijpen van heterogeniteit binnen de ziekte van Alzheimer: een neurofysiologisch

Het begrijpen van heterogeniteit binnen de ziekte van Alzheimer: een neurofysiologisch Het begrijpen van heterogeniteit binnen de ziekte van Alzheimer: een neurofysiologisch perspectief Inleiding De ziekte van Alzheimer wordt gezien als een typische ziekte van de oudere leeftijd, echter

Nadere informatie

(NEDERLANDSE SAMENVATTING)

(NEDERLANDSE SAMENVATTING) (NEDERLANDSE SAMENVATTING) 171 Introductie van een nieuwe techniek, zoals 3-dimensionale echografie, om de fysiologie van de maag en de rol van de maag in het opwekken van bovenbuiksklachten te bestuderen,

Nadere informatie