Interfacultair Centrum voor Lerarenopleiding, Onderwijsontwikkeling en Nascholing. Afdeling Voortgezet Onderwijs. sectie LERARENOPLEIDING

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Interfacultair Centrum voor Lerarenopleiding, Onderwijsontwikkeling en Nascholing. Afdeling Voortgezet Onderwijs. sectie LERARENOPLEIDING"

Transcriptie

1 STUDIEGIDS ICLON Interfacultair Centrum voor Lerarenopleiding, Onderwijsontwikkeling en Nascholing Afdeling Voortgezet Onderwijs sectie LERARENOPLEIDING 2010/2011 ICLON Afdeling Voortgezet Onderwijs Willem Einthovengebouw Wassenaarseweg 62A Postbus 905, 2300 AX Leiden tel: fax:

2

3 INHOUD I STUDIEONDERDELEN INSTITUUTSDEEL, PRAKTIJKDEEL EN SCHOOLBEZOEK VERDELING STUDIELAST CURSUSINFORMATIE... 5 Begeleiding Begeleiding Pedagogiek... 9 Specialisatie Vakdidactiek Nederlands Klassieke Talen Moderne Vreemde Talen Biologie Natuurkunde Scheikunde Filosofie Geschiedenis Godsdienst en Levensbeschouwing Kunstgeschiedenis/CKV, Kunst Algemeen Algemene Economie Management en Organisatie DIGITAAL PORTFOLIO BLACKBOARD EN ICT ICLON MEDIATHEEK ICLON MULTIMEDIARUIMTE ONDERSTEUNING II EXAMEN III KWALITEITSZORG EN ONDERWIJSEVALUATIE IV ONDERWIJSMOMENTEN V NUTTIGE LINKS VI ONDERWIJS- EN EXAMENREGELING (PER )... 71

4

5 I STUDIEONDERDELEN De opleiding bestaat voor de helft uit praktijk en voor de helft uit een instituutsdeel. Beide delen hangen nauw met elkaar samen. Kennis en opdrachten worden in de praktijk toegepast en vanuit het instituut uitgevoerd. Omgekeerd worden vragen uit de praktijk op het instituut met behulp van de relevante theorie onderzocht. Het praktijkdeel vindt in een continu-model plaats. Voor dio's (Docenten-in-Opleiding)die de volledige opleiding in een jaar willen afronden, geldt een gemiddelde studiebelasting van 40 uur per week (20 uur per week voor het instituutsdeel en 20 uur per week voor de praktijk). 1.1 Instituutsdeel, praktijkdeel en schoolbezoek Instituutsdeel: De dio werkt vanuit het instituut aan de professionele ontwikkeling van de rollen die voor het leraarschap van belang zijn: de rol als pedagoog (bij het onderdeel pedagogiek), de rol van vakdidacticus (bij het onderdeel vakdidactiek) en de rollen lid van de schoolorganisatie, regisseur (klassenmanagement) en specialist (bij het onderdeel specialisatie). Praktijkdeel: In het praktijkdeel houdt de dio zich bezig met onderwijs voorbereiden en uitvoeren, begeleiden van leerlingen, ontwikkelen van leerstof, specialisatie voorbereiden en uitvoeren, functioneren in de schoolorganisatie en het deelnemen aan alle schoolactiviteiten. Het praktijkdeel bestaat óf uit een baan in het voortgezet onderwijs óf uit een door het ICLON te regelen stage. De omvang van het praktijkdeel bedraagt tenminste 250 klassencontacturen, waarvan, indien het een stage betreft, minimaal de helft door de dio zelf gegeven uren. Het praktijkdeel wordt gedurende de hele opleidingsperiode vervuld. Een stage kan op twee verschillende scholen plaatsvinden. Indien tot wisseling van school besloten wordt, vindt deze halverwege de opleiding, januari, respectievelijk begin van het schooljaar plaats. Het aantal te geven lesuren bij een baan moet aansluiten bij het gekozen opleidingstraject zoals in de leerovereenkomst is vastgelegd en binnen de aanstelling moeten voldoende uren in de bovenbouw worden gegeven Het ICLON heeft met een veertigtal opleidingsscholen samenwerkingsovereenkomsten afgesloten waarin de gezamenlijke inspanning voor het opleiden van eerstegraads docenten geregeld is. dio's kunnen solliciteren naar een baan uit het banen/stage-aanbod van deze scholen (het aanbod is ook beschikbaar via de ICLON website, Ook bij andere scholen kunnen dio's eventueel solliciteren. Het grote voordeel van het werken aan een opleidingsschool is dat daar een (of meer) speciaal opgeleide opleidingsfunctionaris(sen) (de begeleider op school, BOS) nauw betrokken is/zijn bij de inrichting van de opleiding en verantwoordelijk is/ zijn voor het opleidingsdeel binnen de school. Betaalde baan in het onderwijs De ervaring leert dat voor een beginnend docent zelfs een beperkt aantal lesuren een behoorlijke belasting is. dio s die het volledige opleidingsprogramma volgen en de opleiding binnen een jaar af willen ronden, wordt geadviseerd maximaal uren per week les te geven. Als de baan omvangrijker is, zal in veel gevallen een langduriger opleidingstraject worden overeengekomen. Voor alle dio s geldt dat binnen de aanstelling een aantal uren in het eerstegraads gebied verzorgd moeten worden. Als dat niet het geval is, loopt de dio een aanvullende stage. Met de opleidingsscholen zijn duidelijke afspraken gemaakt over beschikbaarheid van de dio's voor de school en voor de opleiding en over de begeleiding binnen de school. dio's die niet aan een opleidingsschool werken dienen, in goed overleg met de coördinator beroepspraktijk van het ICLON, in ieder geval de volgende zaken met hun school te regelen: - De school zorgt ervoor dat de dio op de, in het opleidingscontract vastgelegde, onderwijsmomenten van het ICLON, de maandag, beschikbaar is. Voor studenten die de educatieve variant van de masteropleiding willen volgen betekent dit dat de werkgever ook rekening moet houden met het onderwijsaanbod van de opleiding waar de vakstudie wordt gevolgd. 3

6 - Om de continuïteit in de opleiding te kunnen garanderen dient de aanstelling minimaal 3 maanden te duren. - Indien geen of onvoldoende lesuren in het eerstegraadsgebied worden gegeven dient de dio een aanvullende stage te volgen. Deze kan zowel op de eigen als op een andere school plaatsvinden. - Op de school wordt de dio begeleid door een gemotiveerde collega die samen met de instituutsbegeleider het opleidingsteam van de dio vormt. Deze begeleidende collega dient zich in de opleiding van de dio te verdiepen, regelmatig met de instituutsbegeleider te overleggen en bereid te zijn een cursus begeleidingsvaardigheden bij het ICLON te volgen. - De school staat lesbezoek vanuit het ICLON toe. - Indien van toepassing werkt de school mee aan de specialisatie van de dio. - Na goedkeuring door de coördinator beroepspraktijk van het ICLON worden de afspraken tussen ICLON, school en dio in een contract tussen partijen vastgelegd. Zie verder de Praktijkgids van het ICLON. Schoolbezoek De BOS en de Instituutsbegeleider (IB) volgen in nauw overleg met elkaar en met de dio de studievoortgang van de dio. Schoolbezoek door de IB is afhankelijk van de ligging van de school binnen Nederland. Het streven is dat de dio één à twee keer per jaar op school wordt bezocht als de school in de regio van het ICLON ligt. Buiten de regio van het ICLON wordt in principe geen schoolbezoek afgelegd. In dat geval zal via alternatieve methoden (bijv. video-opnames) een indruk van het functioneren in de klas worden gekregen Verdeling studielast De opleiding heeft een studielast van 60 ECTS (European Credits Transfer System). Deze punten zijn als volgt verdeeld: Praktijk 1 Praktijk 2 15 ECTS 15 ECTS Vakdidactiek 1 Vakdidactiek 2 5 ECTS 5 ECTS Begeleiding 1 Begeleiding 2 - Pedagogiek Specialisatie 4 ECTS 3 ECTS 5 ECTS 8 ECTS 4

7 1.3. Cursusinformatie Begeleiding 1 Docent(en): diverse ECTS: 4.0 Niveau: 400 Jaar: master Collegejaar Voertaal Nederlands Leerdoelen: De leraar voorbereidend hoger onderwijs onderschrijft zijn verantwoordelijkheid voor zijn eigen professionele ontwikkeling. Hij onderzoekt, expliciteert en ontwikkelt zijn opvattingen over het leraarschap en zijn bekwaamheid als leraar. De centrale beroepsrol in dit onderdeel is de rol van professional. Beschrijving Er zijn bijna wekelijks Begeleidingsbijeenkomsten waarin veel aandacht is voor de complexiteit van het vak van leraar en de rollen die daarbij te onderscheiden zijn: In het onderdeel Begeleiding komen met name de docentrollen professional, regisseur en lid van de schoolorganisatie aan de orde. Daarnaast worden de praktijkervaringen van de dio s besproken, en verbonden met relevante theorie. In dit onderdeel worden dio s begeleid bij het werken aan hun portfolio en persoonlijk ontwikkelingsplan (POP) Specifiek voor het onderdeel Begeleiding is dat alle rollen aan de orde komen, allemaal vanuit de centrale rol: de docent als professional. Het leren van ervaringen in de praktijk en het daarop reflecteren staan centraal. Werkwijze Het leren van ervaringen en het daarop (leren) reflecteren vormen een belangrijk onderdeel van de begeleiding. De ervaringen die in de praktijk zijn opgedaan worden verbonden met theorie over leren en lesgeven. Door te reflecteren op het eigen gedrag en dit te analyseren vanuit de verschillende rollen komt de dio tot zijn eigen stijl van lesgeven en professionele identiteit. Tijdens de Begeleidingsbijeenkomsten komen o.a. de volgende thema s aan de orde: - opvattingen over leren en onderwijzen, - ordehandhaving en klassenmanagement, - interactie met leerlingen - het ontstaan van patronen van interactie, verbale en non-verbale aspecten van het optreden als leraar het functioneren als lid van de schoolorganisatie Het verloop van het leerproces van de dio en de eigen ontwikkeling worden zichtbaar in het elektronisch portfolio dat iedere dio samenstelt onder begeleiding van de instituutsbegeleider en de schoolbegeleider. Toetsing: Tijdens Begeleiding 1 worden er 2 voortgangsgesprekken gevoerd over de ontwikkeling van de dio. Na ongeveer een maand vindt een evaluatie plaats van de orientatieperiode, na ongeveer 3 maanden wordt een (dringend) studieadvies gegeven bij het go nogomoment. Voor elk gesprek wordt vooraf informatie gevraagd bij de Begeleider op School (BOS) en de op het ICLON betrokken docenten Bij de beoordeling zijn praktijk en het elektronische portfolio belangrijke bronnen. Deze bronnen worden gebruikt om de student te beoordelen op een aantal rubrics, behorend bij de verschillende docentrollen. Studiemateriaal: Verplicht studiemateriaal: Ebbens, S (2005). Effectief leren, basisboek. Groningen/Houten: Wolters-Noordhoff. ISBN Verloop, N. & Lowyck, J. (red.) (2003). Onderwijskunde; een kennisbasis voor professionals. Groningen/Houten: Wolters-Noordhoff. ISBN

8 Reader Regie in de klas Diverse Artikelen Rooster: via of secretariaat van de lerarenopleiding Digitale leeromgeving: Bij dit vak wordt gebruik gemaakt van Blackboard en een elektronisch portfolio; Begeleiding 6

9 Begeleiding 2 Docent(en): diverse ECTS: 3.0 Niveau: 400 Jaar: master Collegejaar Voertaal Nederlands Leerdoelen: De leraar voorbereidend hoger onderwijs onderschrijft zijn verantwoordelijkheid voor zijn eigen professionele ontwikkeling. Hij onderzoekt, expliciteert en ontwikkelt zijn opvattingen over het leraarschap en zijn bekwaamheid als leraar. De centrale beroepsrol in dit onderdeel is de rol van professional. Beschrijving Er zijn bijna wekelijks Begeleidingsbijeenkomsten waarin veel aandacht is voor de complexiteit van het vak van leraar en de rollen die daarbij te onderscheiden zijn: In het onderdeel Begeleiding komen met name de docentrollen professional, regisseur en lid van de schoolorganisatie aan de orde. Daarnaast worden de praktijkervaringen van de dio s besproken, en verbonden met relevante theorie. In dit onderdeel worden dio s begeleid bij het werken aan hun portfolio en persoonlijk ontwikkelingsplan (POP) Specifiek voor het onderdeel Begeleiding is dat alle rollen aan de orde komen, allemaal vanuit de centrale rol: de docent als professional. Het leren van ervaringen in de praktijk en het daarop reflecteren staan centraal. Werkwijze Het leren van ervaringen en het daarop (leren) reflecteren vormen een belangrijk onderdeel van de begeleiding. De ervaringen die in de praktijk zijn opgedaan worden verbonden met theorie over leren en lesgeven. Door te reflecteren op het eigen gedrag en dit te analyseren vanuit de verschillende rollen komt de dio tot zijn eigen stijl van lesgeven en professionele identiteit. Tijdens de Begeleidingsbijeenkomsten komen o.a. de volgende thema s aan de orde: - opvattingen over leren en onderwijzen, - ordehandhaving en klassenmanagement, - interactie met leerlingen - het ontstaan van patronen van interactie, verbale en non-verbale aspecten van het optreden als leraar het functioneren als lid van de schoolorganisatie Het verloop van het leerproces van de dio en de eigen ontwikkeling worden zichtbaar in het elektronisch portfolio dat iedere dio samenstelt onder begeleiding van de instituutsbegeleider en de schoolbegeleider. Toetsing: Tijdens Begeleiding 2 worden er 2 voortgangsgesprekken gevoerd over de ontwikkeling van de dio. Na ongeveer 5 maanden volgt de middenevaluatie en na 10 maanden volgt de eindevaluatie (dit bij een voltijds dio. Voor elk gesprek wordt vooraf informatie gevraagd bij de Begeleider op School (BOS) en de op het ICLON betrokken docenten Bij de beoordeling zijn praktijk en het elektronische portfolio belangrijke bronnen. Deze bronnen worden gebruikt om de student te beoordelen op een aantal rubrics, behorend bij de verschillende docentrollen. Studiemateriaal: Verplicht studiemateriaal: Ebbens, S (2005). Effectief leren, basisboek. Groningen/Houten: Wolters-Noordhoff. ISBN Verloop, N. & Lowyck, J. (red.) (2003). Onderwijskunde; een kennisbasis voor professionals. Groningen/Houten: Wolters-Noordhoff. ISBN Reader Regie in de klas Diverse Artikelen 7

10 Rooster: via of secretariaat van de lerarenopleiding Digitale leeromgeving: Bij dit vak wordt gebruik gemaakt van Blackboard en een elektronisch portfolio; Begeleiding 8

11 Pedagogiek Docent(en): diverse ECTS: 5.0 Niveau: 300 Jaar: master Collegejaar Voertaal Nederlands Leerdoelen: De leraar voorbereidend hoger onderwijs onderschrijft zijn pedagogische verantwoordelijkheid. Hij heeft voldoende pedagogische kennis en vaardigheid om een veilige leeromgeving tot stand te brengen. Voor een hele klas of groep maar ook voor een individuele leerling. En dat op een professionele, planmatige manier. Beschrijving: Een leraar die pedagogisch competent is kan: - interactie hebben met en betrokkenheid tonen bij leerlingen - inzicht hebben in en kennis hebben van de identiteitsontwikkeling van individuele leerlingen - inzicht hebben in groepsprocessen en het sociale klimaat van de klas - handelen als (mede)opvoeder en fungeren als gesprekspartner van ouders, collega s en externe deskundigen - handelen als rolmodel om een goed leer- en leefklimaat te scheppen met inachtneming van culturele en individuele verschillen - een eigen pedagogisch-didactische visie op onderwijs en begeleiding in een pluriforme samenleving ontwikkelen Werkwijze: Om vorm te geven aan het pedagogisch handelen van de DiO komen tijdens de werkcolleges de volgende onderwerpen aan de orde: ontwikkelingspsychologie, groepsdynamica, het voeren van gesprekken met ouders en leerlingen, schoolcontext, interculturele communicatie. De bijeenkomsten dienen door de DiO te worden voorbereid door het lezen van literatuur en het doen van kleine onderzoeken die samenhangen met de thema s van de bijeenkomsten. De verslagen hiervan komen in een dossier. Tevens analyseert de student een casus met behulp van de aangereikte De student stelt een dossier samen met daarin de uitwerking van uitgevoerde opdrachten en de eindcasus. begrippen. Beoordeling vindt plaats op basis van de verslagen, de bijdragen tijdens de bijeenkomsten en op basis van het handelen in de praktijk aan de hand van de rubric Pedagoog. Toetsing: Beoordeling vindt plaats op basis van de ingeleverde verslagen, de bijdragen tijdens de bijeenkomsten en op basis van het handelen in de praktijk aan de hand van de rubric Pedagoog. Studiemateriaal: Verplicht studiemateriaal: De Wit, J., Slot, W., Van Aken, M. (2004). Psychologie van de Adolescentie. Baarn: HBuitgevers. ISBN Konig, A. (1995). In gesprek met de leerling. Houten: Educatieve Partners/KPC. ISBN Diverse artikelen, wordt via Blackboard verspreid. Rooster: via of secretariaat van de lerarenopleiding. 9

12 Specialisatie Docent(en): diverse ECTS: 8.0 Niveau: 600 Jaar: master Collegejaar Voertaal Nederlands Leerdoelen: Na afronding van dit onderdeel hebben studenten de volgende kwalificaties verworven: De leraar voorbereidend hoger onderwijs onderschrijft zijn verantwoordelijkheid als onderzoeker/specialist/ontwikkelaar. Hij heeft voldoende kennis en vaardigheid om op grond van zijn wetenschappelijke achtergrond een bijdrage te leveren aan de systematische verdieping van verschillende aspecten van de verschillende rollen van de docent in de school. Beschrijving: Door middel van een specialisatie verdiept de dio zich in een vakdidactisch onderwerp dat relevant is voor zijn of haar professionele ontwikkeling. Een DIO werkt samen met een of enkele collega-dio s aan de specialisatie. De volgende specialisatievormen zijn mogelijk: - praktijkonderzoek n.a.v. een vraag/probleem afkomstig uit het eigen vakonderwijs; - ontwikkelingsonderzoek, bijv. een leergang of lessenreeks ontwikkelen, uitproberen en evalueren; - literatuurstudie gericht op een onderwerp uit de vakdidactiek dat goed aansluit bij de professionele ontwikkeling van de dio; - deelname aan vakdidactisch onderzoek van ICLON-medewerkers naar de kennisbasis, professionele ontwikkeling en beoordeling van docenten. Werkwijze (relatie met de praktijk) en in te leveren opdrachten Vanuit het onderdeel Vakdidactiek 1 worden de dio s tijdig ondersteund bij het kiezen van het onderwerp. Vervolgens vinden enkele besprekingen plaats waarin vraagstelling, inhoud en werkwijze van de specialisatie worden uitgewerkt. Op basis hiervan maken de dio s een specialisatieplan. Op grond van dit plan kan met de uitvoering van de specialisatie kan worden begonnen, onder begeleiding van de betreffende vakdidacticus en een onderzoeker. De specialisatie resulteert in een mondelinge rapportage en een product in de vorm van een artikel of een essay (in het geval van een literatuurstudie). Bij de diploma-uitreiking in september en maart wordt een prijs uitgereikt voor de beste specialisatie in de voorafgaande periode. Ten behoeve van de specialisatie kunnen activiteiten als een studiereis en deelname aan externe trainingen worden ondernomen, zulks altijd in overleg met de begeleider van de specialisatie. Toetsing: De specialisatie resulteert in een product in de vorm van een artikel of een essay (alleen voor literatuurstudie). De tekst van een essay wordt zodanig ingeleverd dat deze direct of na enige bewerking- te publiceren zou zijn in een vaktijdschrift (artikel) of op de opiniepagina van NRC/Handelsblad (essay). Het product wordt beoordeeld aan de hand van een rubric. Literatuur NB: Deze boeken worden aangeraden, maar hoeven niet verplicht aangeschaft te worden. Baarda, D.B., & De Goede, M.P.M. (2001). Basisboek methoden en technieken (derde, herziene druk). Groningen, Houten: Stenfert Kroese. Baarda, D.B., De Goede, M.P.M., & Teunnissen, J. (1995). Basisboek kwalitatief onderzoek. Houten: Stenfert Kroese. Oost, H., & Markenhof, A. (2002). Een onderzoek voorbereiden. Baarn: HB Uitgevers. Ponte, P. (2002). Onderwijs van eigen makelij. Actieonderzoek in scholen en opleidingen. Baarn: Nelissen BV. Rooster: via of secretariaat van de lerarenopleiding 10

13 Digitale leeromgeving De Blackboardmodule Specialisatie bevat nadere informatie. Hier is een toolbox te vinden, die bedoeld is ter ondersteuning op methodologisch gebied. Bovendien is in deze module een groot aantal specialisatieproducten uit de afgelopen jaren verzameld. DIO s moeten zich zelf enrollen in deze site. 11

14 Vakdidactiek Nederlands VAKDIDACTIEK 1 Docent(en): H. Hulshof en R. de Bonth ECTS: 5.0 Niveau: 500 Jaar: master Collegejaar Voertaal Nederlands Leerdoelen: De leraar in VMBO-TL en onderbouw en bovenbouw HAVO/VWO moet de leerlingen helpen zich de basiskennis en principes van het schoolvak eigen te maken en vertrouwd te raken met de manier waarop deze kennis in het dagelijkse leven en in de wereld van het werken gebruikt wordt. Bovendien moet hij zijn leerlingen introduceren in de kennis, principes, onderzoekswijzen en toepassingen van de wetenschappelijke discipline(s) waaraan het schoolvak gerelateerd is. Daartoe dient de leraar over de volgende kwalificaties te beschikken: - heeft zelf een grondige kennis en beheersing van de leerinhouden waarvoor hij verantwoordelijk is en kent het belang van die leerinhouden voor toekomstig beroep en en/of dagelijks leven van de leerlingen. - Kan gevarieerde lessen ontwerpen en geven waarbij leerlingen de geplande doelen bereiken en daarbij gemotiveerd en actief voortbouwen op reeds verworven kennis en vaardigheden - Evalueert de leeractiviteiten en de effecten hiervan en stelt op basis hiervan zo nodig zijn handelen bij. - Formuleert en onderbouwt een bij de eigen persoon en situatie passende praktijktheorie op vakonderwijs, op basis van reflectie op eigen leservaringen en relevante algemene en domeinspecifieke onderwijsleertheorieën. Beschrijving: In Vakdidactiek 1 staan vooral de kennisbasis en basisvaardigheden centraal. Het gaat om de rol van docent als vakdidacticus. Dat betekent dat de dio de leerlingen moet helpen zich de basiskennis en principes van het schoolvak Nederlands eigen te maken en ze vertrouwd te maken met de manier waarop deze kennis in het dagelijks leven gebruikt wordt. Om die verantwoordelijkheid met theoretische onderbouwing waar te kunnen maken, moet de dio vakinhoudelijk en didactisch competent zijn. Voor het vmbo-t ook pedagogisch-didactisch competent. De werkgroep richt zich op vakonderdelen uit de onderbouw van havo en vwo en het vmbo-t. De dio zal lessen ontwerpen vanuit de op school gebruikte methode. Werkwijze (relatie met de praktijk) en in te leveren opdrachten Werkgroep met uit te voeren opdrachten tijdens de bijeenkomsten en voor het vakdidactisch dossier. Feedback van docent en elkaar tijdens de bijeenkomsten. Opdrachten (waaronder lesplannen) worden in het vakdidactisch dossier opgenomen. Vakdidactiek 1 wordt afgerond met een gesprek na afronding van de werkgroep. Voor dit beoordelingsmoment leveren de studenten een aantal producten in, gemaakt op basis van of tijdens de bijeenkomsten op het instituut, opdrachten en leservaringen. Tijdens vakdidactische supervisie worden resultaten en ontwikkeling met behulp van de vakdidactische rubric besproken. Toetsing: In het vakdidactisch dossier zijn zes opdrachten uitgewerkt, voorzien van reflectie. Studiemateriaal: Verplichte literatuur en aan te schaffen boeken H. Bonset e.a., Nederlands in de onderbouw. Een praktische didactiek. Bussum: Coutinho. Bolscher e.a., Literatuur en fictie. Een didactische handreiking voor het voortgezet onderwijs. Leidschendam: Biblion. 12

15 D. Schram & A.M. Raukema (red.), Lezen in de lengte en lezen in de breedte. Delft: Eburon. Stichting Lezen Reeks 7. J. Land, Zwakke lezers, sterke teksten? Delft 2009: Eburon Rooster: via secretariaat van de lerarenopleiding Digitale leeromgeving Bij dit vak wordt geen gebruik gemaakt van Blackboard 13

16 Nederlands VAKDIDACTIEK 2 Docent(en): H. Hulshof en R. de Bonth ECTS: 5.0 Niveau: 500 Jaar: master Collegejaar Voertaal Nederlands Leerdoelen: De leraar in VMBO-TL en onderbouw en bovenbouw HAVO/VWO moet de leerlingen helpen zich de basiskennis en principes van het schoolvak eigen te maken en vertrouwd te raken met de manier waarop deze kennis in het dagelijkse leven en in de wereld van het werken gebruikt wordt. Bovendien moet hij zijn leerlingen introduceren in de kennis, principes, onderzoekswijzen en toepassingen van de wetenschappelijke discipline(s) waaraan het schoolvak gerelateerd is. Daartoe dient de leraar over de volgende kwalificaties te beschikken: - heeft zelf een grondige kennis en beheersing van de leerinhouden waarvoor hij verantwoordelijk is en kent het belang van die leerinhouden voor toekomstig beroep en en/of dagelijks leven van de leerlingen. - Kan gevarieerde lessen ontwerpen en geven waarbij leerlingen de geplande doelen bereiken en daarbij gemotiveerd en actief voortbouwen op reeds verworven kennis en vaardigheden - Evalueert de leeractiviteiten en de effecten hiervan en stelt op basis hiervan zo nodig zijn handelen bij. - Formuleert en onderbouwt een bij de eigen persoon en situatie passende praktijktheorie op vakonderwijs, op basis van reflectie op eigen leservaringen en relevante algemene en domeinspecifieke onderwijsleertheorieën. Beschrijving: In Vakdidactiek 2 vindt uitbreiding en verdieping van de verschillende domeinen van het vak Nederlands plaats: leesvaardigheid, mondelinge taalvaardigheid, schrijfvaardigheid, argumentatieleer, literatuur, taalkunde. In de colleges ligt de nadruk op de nieuwste ontwikkelingen binnen het schoolvak Nederlands en de vakdidactiek. Van de dio wordt verwacht dat hij/zij met behulp van wetenschappelijke artikelen de koppeling tussen theorie en praktijk in zijn/haar onderwijspraktijk demonstreert. Bij het ontwerpen en evalueren van lessen wordt gebruik gemaakt van verschillende didactische modellen. Werkwijze (relatie met de praktijk) en in te leveren opdrachten Werkcollege met opdrachten. Toenemende activiteiten van de docent t.a.v. zelfstandig leren. Opklimmende moeilijkheidsgraad van de verschillende vakdidactische onderdelen, zoals op het gebied van theoretische onderbouwing, didactische modellen, sturing, leerstijlen en materiaalgebruik. Toetsing: Opdrachten in vakdidactisch dossier. Vakdidactische ontwikkeling met behulp van rubric vakdidacticus Nederlands. Studiemateriaal: Verplichte literatuur en aan te schaffen boeken: Projectgroep Nederlands VO, Nederlands in de tweede fase. Bussum 2005: Coutinho. Bolscher e.a., Literatuur en fictie. Een didactische handreiking voor het voortgezet onderwijs. Leidschendam 2004: Biblion. D. Schram & A.M. Raukema (red.), Lezen in de lengte en lezen in de breedte. Deldft 2006: Eburon. Stichting Lezen Reekst 7. H. Goosen (red.), Forum of arena: opvattingen over literatuuronderwijs. Een stand van zaken in VON-Cahier 1. N. Verloop & J. Lowyck (red.), Onderwijskunde. Een kennisbasis voor professionals. Groningen/Houten 2003: Wolters-Noordhoff. Hieruit voor vakdidactiek hoofdstuk 9: Evaluatie en assessment (p ). 14

17 Rooster: Via of secretariaat van de lerarenopleiding Digitale leeromgeving Bij dit vak wordt geen gebruik gemaakt van Blackboard 15

18 Klassieke Talen VAKDIDACTIEK 1 Docent: A.F. van der Plaat ECTS: 5.0 Niveau: 500 Jaar: master Collegejaar Voertaal Nederlands Leerdoelen: De leraar in onderbouw en bovenbouw VWO moet de leerlingen helpen zich de basiskennis en principes van het schoolvak eigen te maken en vertrouwd te raken met de manier waarop deze kennis in het dagelijkse leven en in de wereld van het werken gebruikt wordt. Bovendien moet hij zijn leerlingen introduceren in de kennis, principes, onderzoekswijzen en toepassingen van de wetenschappelijke discipline(s) waaraan het schoolvak gerelateerd is. Daartoe dient de leraar over de volgende kwalificaties te beschikken: - Heeft zelf een grondige kennis en beheersing van de leerinhouden waarvoor hij verantwoordelijk is en kent het belang van die leerinhouden voor toekomstige studie en beroep en/of dagelijks leven van de leerlingen. - Kan gevarieerde lessen ontwerpen en geven waarbij leerlingen de geplande doelen bereiken en daarbij gemotiveerd en actief voortbouwen op reeds verworven kennis en vaardigheden. - Evalueert de leeractiviteiten en de effecten hiervan en stelt op basis hiervan zo nodig zijn handelen bij. - Formuleert en onderbouwt een bij de eigen persoon en situatie passende praktijktheorie op vakonderwijs, op basis van reflectie op eigen leservaringen en relevante algemene en domeinspecifieke onderwijsleertheorieën. Beschrijving: Het programma vakdidactiek Klassieke Talen en KCV bestaat uit een reeks colleges en het vakdidactisch dossier. Als rode draad door de colleges loopt de lessenserie. De kerntaak van de (beginnend) docent is immers het verzorgen van een serie lessen waarmee het leerproces van de leerling wordt (aan) gestuurd, zodat zij het door de docent gestelde leerdoel bereiken. De eisen die vanuit de vakdidactiek aan de dio gesteld worden verschuiven door het jaar heen van basale criteria die gelden voor een 'standaardles' tot later in de vervolgopleiding meer specifieke zoals aandacht voor de verschillende fases van het leerproces, de rol van de docent als begeleider hiervan en het verkennen van lesideeën 'buiten het boekje'. Daarnaast zullen verschillende niet-lesgebonden onderwerpen aan bod komen te beginnen met de geschiedenis van het vak tot vakspecifieke onderwerpen als de werving en keuzebegeleiding. De colleges vormen de ondersteuning van de studietaak Klassieke Talen en KCV. De studietaak beoogt een instrument te zijn aan de hand waarvan de dio zich kan professionaliseren vanuit zijn rol als vakdidacticus. Werkwijze (relatie met de praktijk) en in te leveren opdrachten Hoor en -werkcollege Toetsing: De criteria voor de beoordeling van de docent als vakdocent zijn de volgende. De dio heeft aantoonbaar een gevarieerd aantal lesplannen gemaakt gericht op het bevorderen van een tevoren geëxpliciteerd eigen ontwikkelingsdoel, hij heeft voorts deze lessen (en andere) op adequate wijze uitgevoerd en geëvalueerd met het oog op volgende lesplannen, zodat hij zijn eigen ontwikkeling in de gewenste richting bevordert. Hij maakt voorts een begin deze lesplannen inhoudelijk-didactisch en leertheoretisch te verantwoorden, waarmee hij een aanzet geeft tot de ontwikeling van een professionele attitude ten aan zien van zijn eigen ontwikkeling. Deze lesplannen vormen tezamen met de nodige ondersteunende documenten (overzicht van uitleg/hand-out/sheets, extra opdrachten, toetsen, beoordeeld werk van leerlingen etc.) en de theoretische onderbouwing van gemaakte keuzes de Lessenserie. 16

Het praktijkdeel in de ICLON lerarenopleiding

Het praktijkdeel in de ICLON lerarenopleiding ding, Onderwijsontwikkeling en Nascholing Afdeling Hoger Onderwijs Afdeling Voortgezet Onderwijs Praktijkgids Eerstegraads Lerarenopleiding Het praktijkdeel in de ICLON lerarenopleiding Universiteit Leiden.

Nadere informatie

Leraar voorbereidend hoger onderwijs Duits Vrije Universiteit Amsterdam - Onderwijscentrum VU - M Leraar VHO Duits - 2012-2013

Leraar voorbereidend hoger onderwijs Duits Vrije Universiteit Amsterdam - Onderwijscentrum VU - M Leraar VHO Duits - 2012-2013 Leraar voorbereidend hoger onderwijs Duits Vrije Universiteit Amsterdam - Onderwijscentrum VU - M Leraar VHO Duits - 2012-2013 Vrije Universiteit Amsterdam - Onderwijscentrum VU - M Leraar VHO Duits -

Nadere informatie

Leraar voorbereidend hoger onderwijs Management en Organisatie Vrije Universiteit Amsterdam - Onderwijscentrum VU - M Leraar VHO Management en

Leraar voorbereidend hoger onderwijs Management en Organisatie Vrije Universiteit Amsterdam - Onderwijscentrum VU - M Leraar VHO Management en Leraar voorbereidend hoger onderwijs Management en Organisatie Vrije Universiteit Amsterdam - Onderwijscentrum VU - M Leraar VHO Management en Organisatie - 2010-2011 Vrije Universiteit Amsterdam - Onderwijscentrum

Nadere informatie

Leraar voorbereidend hoger onderwijs Biologie Vrije Universiteit Amsterdam - Onderwijscentrum VU - M Leraar VHO Biologie - 2010-2011

Leraar voorbereidend hoger onderwijs Biologie Vrije Universiteit Amsterdam - Onderwijscentrum VU - M Leraar VHO Biologie - 2010-2011 Leraar voorbereidend hoger onderwijs Biologie Vrije Universiteit Amsterdam - Onderwijscentrum VU - M Leraar VHO Biologie - 2010-2011 Vrije Universiteit Amsterdam - Onderwijscentrum VU - M Leraar VHO Biologie

Nadere informatie

Leraar voorbereidend hoger onderwijs Engels Vrije Universiteit Amsterdam - Onderwijscentrum VU - M Leraar VHO Engels - 2010-2011

Leraar voorbereidend hoger onderwijs Engels Vrije Universiteit Amsterdam - Onderwijscentrum VU - M Leraar VHO Engels - 2010-2011 Leraar voorbereidend hoger onderwijs Engels Vrije Universiteit Amsterdam - Onderwijscentrum VU - M Leraar VHO Engels - 2010-2011 Vrije Universiteit Amsterdam - Onderwijscentrum VU - M Leraar VHO Engels

Nadere informatie

Leraar voorbereidend hoger onderwijs Algemene economie Vrije Universiteit Amsterdam - Onderwijscentrum VU - M Leraar VHO Algemene Economie -

Leraar voorbereidend hoger onderwijs Algemene economie Vrije Universiteit Amsterdam - Onderwijscentrum VU - M Leraar VHO Algemene Economie - Leraar voorbereidend hoger onderwijs Algemene economie Vrije Universiteit Amsterdam - - M Leraar VHO Algemene Economie - 2011-2012 Vrije Universiteit Amsterdam - - M Leraar VHO Algemene Economie - 2011-2012

Nadere informatie

Leraar voorbereidend hoger onderwijs Management en Organisatie Vrije Universiteit Amsterdam - Onderwijscentrum VU - M Leraar VHO Management en

Leraar voorbereidend hoger onderwijs Management en Organisatie Vrije Universiteit Amsterdam - Onderwijscentrum VU - M Leraar VHO Management en Leraar voorbereidend hoger onderwijs Management en Organisatie Vrije Universiteit Amsterdam - - M Leraar VHO Management en Organisatie - 2011-2012 Vrije Universiteit Amsterdam - - M Leraar VHO Management

Nadere informatie

Leraar voorbereidend hoger onderwijs Maatschappijleer Vrije Universiteit Amsterdam - Onderwijscentrum VU - M Leraar VHO Maatschappijleer en Mij.

Leraar voorbereidend hoger onderwijs Maatschappijleer Vrije Universiteit Amsterdam - Onderwijscentrum VU - M Leraar VHO Maatschappijleer en Mij. Leraar voorbereidend hoger onderwijs Maatschappijleer Vrije Universiteit Amsterdam - - M Leraar VHO Maatschappijleer en Mij.wet - 2011-2012 Vrije Universiteit Amsterdam - - M Leraar VHO Maatschappijleer

Nadere informatie

Leraar voorbereidend hoger onderwijs Maatschappijleer Vrije Universiteit Amsterdam - Onderwijscentrum VU - M Leraar VHO Maatschappijleer en Mij.

Leraar voorbereidend hoger onderwijs Maatschappijleer Vrije Universiteit Amsterdam - Onderwijscentrum VU - M Leraar VHO Maatschappijleer en Mij. Leraar voorbereidend hoger onderwijs Maatschappijleer Vrije Universiteit Amsterdam - Onderwijscentrum VU - M Leraar VHO Maatschappijleer en Mij.wet - 2013-2014 Vrije Universiteit Amsterdam - Onderwijscentrum

Nadere informatie

Leraar voorbereidend hoger onderwijs Engels Vrije Universiteit Amsterdam - Onderwijscentrum VU - M Leraar VHO Engels - 2011-2012

Leraar voorbereidend hoger onderwijs Engels Vrije Universiteit Amsterdam - Onderwijscentrum VU - M Leraar VHO Engels - 2011-2012 Leraar voorbereidend hoger onderwijs Engels Vrije Universiteit Amsterdam - - M Leraar VHO Engels - 2011-2012 Vrije Universiteit Amsterdam - - M Leraar VHO Engels - 2011-2012 I Opbouw opleiding De opleiding

Nadere informatie

master leraar voortgezet onderwijs

master leraar voortgezet onderwijs DEEL JE KENNIS! master leraar voortgezet onderwijs JOUW PROGRAMMA IN EEN NOTENDOP De master Leraar voortgezet onderwijs van de VU is een eenjarige master (voltijd*) waarin je een eerstegraads onderwijsbevoegdheid

Nadere informatie

Leraar voorbereidend hoger onderwijs Algemene economie Vrije Universiteit Amsterdam - Onderwijscentrum VU - M Leraar VHO Algemene Economie -

Leraar voorbereidend hoger onderwijs Algemene economie Vrije Universiteit Amsterdam - Onderwijscentrum VU - M Leraar VHO Algemene Economie - Leraar voorbereidend hoger onderwijs Algemene economie Vrije Universiteit Amsterdam - Onderwijscentrum VU - M Leraar VHO Algemene Economie - 2012-2013 Vrije Universiteit Amsterdam - Onderwijscentrum VU

Nadere informatie

beheerst de volgende vaardigheden, kan deze onderwijzen en vaardigheden

beheerst de volgende vaardigheden, kan deze onderwijzen en vaardigheden Checklist vakdidactisch Kennisbasis Biologie Voor het begin van de 3 e jaars stage vullen de studenten deze checklist in. De studenten formuleren leerdoelen die aansluiten op de uitkomst van deze list.

Nadere informatie

HANDLEIDING MINOR LEREN LESGEVEN

HANDLEIDING MINOR LEREN LESGEVEN FACULTY OF BEHAVIOURAL, MANAGEMENT AND SOCIAL SCIENCES HANDLEIDING MINOR LEREN LESGEVEN UT LERARENOPLEIDING ELAN 2015/2016 Inhoud 1. De Minor Leren Lesgeven... 3 2. Studieprogramma van de 15 en 30 EC

Nadere informatie

STUDIEGIDS Educatieve minor

STUDIEGIDS Educatieve minor STUDIEGIDS Educatieve minor 2015 2016 ICLON Interfacultair Centrum voor Lerarenopleiding, Onderwijsontwikkeling en Nascholing Afdeling Voortgezet Onderwijs ICLON Afdeling Voortgezet Onderwijs Willem Einthovengebouw

Nadere informatie

Lerarenopleiding. Studiegids 2012/2013. Universiteit Leiden. Universiteit om te ontdekken.

Lerarenopleiding. Studiegids 2012/2013. Universiteit Leiden. Universiteit om te ontdekken. Lerarenopleiding Studiegids 2012/2013 Universiteit Leiden. Universiteit om te ontdekken. STUDIEGIDS Master Lerarenopleiding 2012 2013 Interfacultair Centrum voor Lerarenopleiding, Onderwijsontwikkeling

Nadere informatie

ICLON. STUDIEGIDS Master Lerarenopleiding 2015 2016. Interfacultair Centrum voor Lerarenopleiding, Onderwijsontwikkeling en Nascholing

ICLON. STUDIEGIDS Master Lerarenopleiding 2015 2016. Interfacultair Centrum voor Lerarenopleiding, Onderwijsontwikkeling en Nascholing STUDIEGIDS Master Lerarenopleiding 2015 2016 ICLON Interfacultair Centrum voor Lerarenopleiding, Onderwijsontwikkeling en Nascholing Afdeling Voortgezet Onderwijs ICLON Afdeling Voortgezet Onderwijs Willem

Nadere informatie

Dit is een wettelijk vastgestelde rol met een beroepsprofiel waar ieder zich mee bemoeit: politiek niet in de laatste plaats. Waarom.

Dit is een wettelijk vastgestelde rol met een beroepsprofiel waar ieder zich mee bemoeit: politiek niet in de laatste plaats. Waarom. 1 Dit is een wettelijk vastgestelde rol met een beroepsprofiel waar ieder zich mee bemoeit: politiek niet in de laatste plaats. Waarom.// 2 Maar er is meer. Het gaat om opgroeiende jongeren die op hun

Nadere informatie

Overzicht curriculum VU

Overzicht curriculum VU Overzicht curriculum VU Opbouw van de opleiding Ter realisatie van de gedefinieerde eindkwalificaties biedt de VU een daarbij passend samenhangend onderwijsprogramma aan. Het onderwijsprogramma bestaat

Nadere informatie

COMPETENTIE 1: INTERPERSOONLIJK COMPETENT

COMPETENTIE 1: INTERPERSOONLIJK COMPETENT DE SBL competenties COMPETENTIE 1: INTERPERSOONLIJK COMPETENT De leraar primair onderwijs moet ervoor zorgen dat er in zijn groep een prettig leef- en werkklimaat heerst. Dat is de verantwoordelijkheid

Nadere informatie

Opleiding tot leraar voortgezet onderwijs in de eerste graad Onderwijs- en examenregeling

Opleiding tot leraar voortgezet onderwijs in de eerste graad Onderwijs- en examenregeling Opleiding tot leraar voortgezet onderwijs in de eerste graad Onderwijs- en examenregeling Deze Onderwijs- en examenregeling is opgesteld overeenkomstig artikel 7.13 van de Wet op het hoger onderwijs en

Nadere informatie

Lerarenopleiding. Studiegids 2014/2015. Bij ons leer je de wereld kennen

Lerarenopleiding. Studiegids 2014/2015. Bij ons leer je de wereld kennen Lerarenopleiding Studiegids 2014/2015 Bij ons leer je de wereld kennen STUDIEGIDS Master Lerarenopleiding 2014 2015 Interfacultair Centrum voor Lerarenopleiding, Onderwijsontwikkeling en Nascholing Afdeling

Nadere informatie

1 Interpersoonlijk competent

1 Interpersoonlijk competent 1 Interpersoonlijk competent De leraar primair onderwijs moet ervoor zorgen dat er in zijn groep een prettig leefen werkklimaat heerst. Dat is de verantwoordelijkheid van de leraar primair onderwijs en

Nadere informatie

competentieprofiel groepsleerkracht/ docent algemeen vormend onderwijs Het Driespan

competentieprofiel groepsleerkracht/ docent algemeen vormend onderwijs Het Driespan Samenwerken Omgevingsgericht/samenwerken Reflectie en zelfontwikkeling competentieprofiel groepsleerkracht/ docent algemeen vormend onderwijs Het Driespan Competentieprofiel stichting Het Driespan, (V)SO

Nadere informatie

Vrijstellings- en assessmentregelingen m.b.t. elders. verworven competenties (EVC s) Lerarenopleiding Groningen

Vrijstellings- en assessmentregelingen m.b.t. elders. verworven competenties (EVC s) Lerarenopleiding Groningen Vrijstellings- en assessmentregelingen m.b.t. elders verworven competenties (EVC s) Lerarenopleiding Groningen Studiejaar: 2015-2016 Voor studenten die Het tweede jaar van de Educatieve Master of de masteropleiding

Nadere informatie

Samenwerkingsovereenkomst ILO - School

Samenwerkingsovereenkomst ILO - School Samenwerkingsovereenkomst ILO - School TUSSEN ILO EN SCHOOL VOOR VOORTGEZET ONDERWIJS (inzake het praktijkdeel van (Post)Master-studenten met een stageplek) Partijen, De Interfacultaire Lerarenopleidingen

Nadere informatie

De rol van de beroepsstandaard van lerarenopleiders in het personeelsbeleid. Véronique van de Reijt en Quinta Kools Fontys Lerarenopleiding Tilburg

De rol van de beroepsstandaard van lerarenopleiders in het personeelsbeleid. Véronique van de Reijt en Quinta Kools Fontys Lerarenopleiding Tilburg De rol van de beroepsstandaard van lerarenopleiders in het personeelsbeleid Véronique van de Reijt en Quinta Kools Fontys Lerarenopleiding Tilburg Context van de Fontys Lerarenopleiding Tilburg (FLOT)

Nadere informatie

Leraar voorbereidend hoger onderwijs Grieks, Latijn en KCV Vrije Universiteit Amsterdam - Onderwijscentrum VU - M Leraar VHO Griekse en Latijnse T en

Leraar voorbereidend hoger onderwijs Grieks, Latijn en KCV Vrije Universiteit Amsterdam - Onderwijscentrum VU - M Leraar VHO Griekse en Latijnse T en Leraar voorbereidend hoger onderwijs Grieks, Latijn en KCV Vrije Universiteit Amsterdam - Onderwijscentrum VU - M Leraar VHO Griekse en Latijnse T en C - 2013-2014 Vrije Universiteit Amsterdam - Onderwijscentrum

Nadere informatie

Beroepsstandaarden docent Nederlands

Beroepsstandaarden docent Nederlands De Beroepsstandaarden en Registratie in het Talenonderwijs (BiT) zijn ontwikkeld in opdracht van Levende Talen en in afstemming met het SBL. De beroepsstandaarden in dit document zijn uitgewerkt door een

Nadere informatie

De ontwikkeling van de Mondriaan methode VISIE OP PROFESSIONALISEREN

De ontwikkeling van de Mondriaan methode VISIE OP PROFESSIONALISEREN M.11i.0419 De ontwikkeling van de Mondriaan methode VISIE OP PROFESSIONALISEREN versie 02 M.11i.0419 Naam notitie/procedure/afspraak Visie op professionaliseren Eigenaar/portefeuillehouder Theo Bekker

Nadere informatie

Scholingsplan 2012-2013. Samen in ontwikkeling

Scholingsplan 2012-2013. Samen in ontwikkeling Scholingsplan 2012-2013 Samen in ontwikkeling Inhoudsopgave Inleiding 3 Pijlers 4 Kader 5 Deskundigheidsbevordering 2012-2013 6 Beschrijvingen van de scholingen 7 Aanmelden voor externe scholingen 9 Inleiding

Nadere informatie

Competenties en bekwaamheden van een Daltonleerkracht

Competenties en bekwaamheden van een Daltonleerkracht Naam: School: Daltoncursus voor leerkrachten Competenties en bekwaamheden van een Daltonleerkracht Inleiding: De verantwoordelijkheden van de leerkracht zijn samen te vatten door vier beroepsrollen te

Nadere informatie

concept Onderwijs- en examenregeling geldig vanaf 1 september 2011 Masteropleiding Leraar Voorbereidend Hoger Onderwijs

concept Onderwijs- en examenregeling geldig vanaf 1 september 2011 Masteropleiding Leraar Voorbereidend Hoger Onderwijs concept Onderwijs- en examenregeling geldig vanaf 1 september 2011 Masteropleiding Leraar Voorbereidend Hoger Onderwijs Deze onderwijs- en examenregeling is opgesteld overeenkomstig artikel 7.13 van de

Nadere informatie

Verantwoording gebruik leerlijnen

Verantwoording gebruik leerlijnen Verantwoording gebruik leerlijnen In de praktijk blijkt dat er onder de deelnemers van Samenscholing.nu die direct met elkaar te maken hebben behoefte bestaat om de ontwikkeling van de beroepsvaardigheden

Nadere informatie

De rol van de beroepsstandaard van lerarenopleiders in het personeelsbeleid. Voorloper Kwaliteit van lerarenopleiders

De rol van de beroepsstandaard van lerarenopleiders in het personeelsbeleid. Voorloper Kwaliteit van lerarenopleiders De rol van de beroepsstandaard van lerarenopleiders in het personeelsbeleid Voorloper Kwaliteit van lerarenopleiders Véronique van de Reijt en Quinta Kools Fontys Lerarenopleiding Tilburg Context van de

Nadere informatie

Hbo tweedegraadslerarenopleiding

Hbo tweedegraadslerarenopleiding Hbo tweedegraadslerarenopleiding Verkort traject www.saxionnext.nl Inhoudsopgave Inleiding 3 Een bijzondere opleiding 4 Opbouw 5 Toelating en inschrijving 7 Beste student, Je hebt een afgeronde hbo- of

Nadere informatie

Protocol Werkplekleren Student ESoE. Masteropleiding Science Education and Communication (SEC)

Protocol Werkplekleren Student ESoE. Masteropleiding Science Education and Communication (SEC) Protocol Werkplekleren Student ESoE Masteropleiding Science Education and Communication (SEC) Versie juli 2011 1 Protocol Werkplekleren Master SEC Inleiding Om het werkplekleren zo soepel mogelijk te laten

Nadere informatie

LERAREN- OPLEIDINGEN OPEN DAG

LERAREN- OPLEIDINGEN OPEN DAG LERAREN- OPLEIDINGEN OPEN DAG Science Education and Communication Leraar vho maatschappijleer en maatschappijwetenschappen PRESENTATIE DIGITAAL www.utwente.nl/master/sec/powerpoint www.utwente.nl/master/lvhom/powerpoint

Nadere informatie

Kennisbasis Duits 8 juli 2009. 2. Taalkundige kennis

Kennisbasis Duits 8 juli 2009. 2. Taalkundige kennis Kennisbasis Duits 8 juli 2009 Thema Categorie/kernconcept Omschrijving van de categorie / het kernconcept De student 1. Taalvaardigheden 1.1 De vaardigheden 1.1.1 beheerst de kijkvaardigheid en de luistervaardigheid

Nadere informatie

Opleiden in de school Pieter Nieuwland College in samenwerking met de Vrije Universiteit 2012-2016

Opleiden in de school Pieter Nieuwland College in samenwerking met de Vrije Universiteit 2012-2016 Opleiden in de school Pieter Nieuwland College in samenwerking met de Vrije Universiteit 2012-2016 Concept beleidsplan Opleidingsschool 1 Inhoud: 1. Personeel, functieomschrijving 2. Visie op de Opleidingsschool

Nadere informatie

Gids voor werkplekbegeleiders Masters

Gids voor werkplekbegeleiders Masters Gids voor werkplekbegeleiders Masters 2015-2016 Inhoud Inleiding 2 Omvang van het werkplekleren 2 Begeleiding van de studenten 2 De leerwerkovereenkomst 3 Inhoud van het werkplekleren 4 Contact tussen

Nadere informatie

Protocol Werkplekleren Student ESoE. Minor Educatie & Communicatie Variant II

Protocol Werkplekleren Student ESoE. Minor Educatie & Communicatie Variant II Protocol Werkplekleren Student ESoE Minor Educatie & Communicatie Variant II Versie juli 2011 1 Protocol Werkplekleren Minor Educatie & Communicatie Variant I Inleiding Om het werkplekleren zo soepel mogelijk

Nadere informatie

Allereerst willen wij de stagebegeleiders van harte bedanken voor uw inzet om onze studenten te begeleiden tijdens hun stage in de educatieve minor.

Allereerst willen wij de stagebegeleiders van harte bedanken voor uw inzet om onze studenten te begeleiden tijdens hun stage in de educatieve minor. Inhoudsopgave Voorwoord... 3 De inrichting van de educatieve minor... 4 Randvoorwaarden voor de stage van de educatieve minor... 6 Begeleiding van de stage... 6 Beoordeling van de stage... 7 Toegang tot

Nadere informatie

Beroepsstandaarden Talendocent

Beroepsstandaarden Talendocent De Beroepsstandaarden en Registratie in het Talenonderwijs (BiT) zijn ontwikkeld in opdracht van Levende Talen en in afstemming met het SBL. De beroepsstandaarden in dit document zijn uitgewerkt door een

Nadere informatie

LERAREN- OPLEIDINGEN Voorlichtingsbijeenkomst 26 mei 2015

LERAREN- OPLEIDINGEN Voorlichtingsbijeenkomst 26 mei 2015 LERAREN- OPLEIDINGEN Voorlichtingsbijeenkomst 26 mei 2015 Science Education and Communication Leraar vho maatschappijleer en maatschappijwetenschappen PROGRAMMA 3TU M-SEC: eerstegraads lerarenopleidingen

Nadere informatie

Vakwerkplan BIOLOGIE. 4 & 5 havo

Vakwerkplan BIOLOGIE. 4 & 5 havo Vakwerkplan BIOLOGIE 4 & 5 havo Schooljaar: 2011-2012 1. Doelen Biologie is een gevarieerd vak, dat gaat over jezelf en de omgeving om je heen. Daarbij is het ook een examenvak. Als sectie willen we leerlingen

Nadere informatie

MASTER LGL COMPETENTIES

MASTER LGL COMPETENTIES MASTER LGL COMPETENTIES Preambule De master opleiding FHTL veronderstelt dat de studenten hun bachelor behaald hebben en dus startbekwaam zijn. Deze bekwaamheid vertaalt zich door naar de onderstaande

Nadere informatie

Professionaliseren van de didactische aanpak van het informatievaardighedenonderwijs

Professionaliseren van de didactische aanpak van het informatievaardighedenonderwijs Professionaliseren van de didactische aanpak van het informatievaardighedenonderwijs Angelique van het Kaar Risbo Erasmus Universiteit Rotterdam 7 november 2012 Overzicht onderwerpen Training Didactische

Nadere informatie

Opleidingsprofiel Montessoricollege Nijmegen. 2013-2014

Opleidingsprofiel Montessoricollege Nijmegen. 2013-2014 Opleidingsprofiel Montessoricollege Nijmegen. 2013-2014 Je komt als student op onze school. Hoe gaat dat in zijn werk bij ons? Wat kun je verwachten, hoe is de begeleiding, hoe vind je de weg? Onderstaand

Nadere informatie

STAGES 2015-2016. Lerarenopleiding

STAGES 2015-2016. Lerarenopleiding STAGES 2015-2016 Lerarenopleiding INHOUDSOPGAVE 1. Inleiding 3 2. Stagerooster 4 3. Stages van de Educatieve Minor (beperkte tweedegraadsbevoegdheid) 5 3.1. Minorstage 1 3.2. Minorstage 2 4. Stages van

Nadere informatie

OPLEIDING DOCENT NT2

OPLEIDING DOCENT NT2 OPLEIDING DOCENT NT2 IN DE VOLWASSENENEDUCATIE VU-NT2 PROFESSIONAL CURSUSJAAR 2016/2017 De opleiding Docent NT2 in de volwasseneneducatie is een gezamenlijke opleiding van de Vrije Universiteit Amsterdam

Nadere informatie

5-stappenplan verbetering examenresultaten op sectieniveau

5-stappenplan verbetering examenresultaten op sectieniveau 5-stappenplan verbetering examenresultaten op sectieniveau Aanbod dbp-onderwijs 2012 Ritzema Boskade 7 2101 GL Heemstede 023 5314459 info@dbp-onderwijs.nl www.dbp-onderwijs.nl Overzicht in één pagina dbp-onderwijs

Nadere informatie

Bijlage 7 Opdracht Bekwaamheidsproef 2 (studentenmateriaal)

Bijlage 7 Opdracht Bekwaamheidsproef 2 (studentenmateriaal) Bijlage 7 Opdracht Bekwaamheidsproef 2 (studentenmateriaal) Inleiding Gedurende de studie zijn er een aantal momenten waarin je moet aantonen in hoeverre je de competenties voor het beroep van leraar beheerst.

Nadere informatie

MICROTEACHING: een kort lesfragment door een student gegeven aan medestudenten.

MICROTEACHING: een kort lesfragment door een student gegeven aan medestudenten. Inhouden en doelen van de opdrachten in de praktijkcomponent van de SLO en de GLO van BEO MICROTEACHING: een kort lesfragment door een student gegeven aan medestudenten. de student geeft 10 à 20 minuten

Nadere informatie

Mijn onderwijsvisie. Natasha Pers. Opleiding: Master algemene economie. Studentennummer: 500610025. Vakdocent: P. Voorend

Mijn onderwijsvisie. Natasha Pers. Opleiding: Master algemene economie. Studentennummer: 500610025. Vakdocent: P. Voorend Mijn onderwijsvisie Natasha Pers Opleiding: Master algemene economie Studentennummer: 500610025 Vakdocent: P. Voorend Algemene Visie Mijn onderwijsvisie 2 is meer een terugblik dan wel herziening van mijn

Nadere informatie

Lijst met de zeven SBL-competenties, de bijbehorende bekwaamheidseisen en gedragsindicatoren voor docenten

Lijst met de zeven SBL-competenties, de bijbehorende bekwaamheidseisen en gedragsindicatoren voor docenten Lijst met de zeven SBL-competenties, de bijbehorende bekwaamheidseisen en gedragsindicatoren voor docenten 1. Interpersoonlijk competent Een interpersoonlijk competente leraar/lerares schept een vriendelijke

Nadere informatie

van, voor en door de leraar Discussienota Uitgangspunten Herijking Bekwaamheidseisen

van, voor en door de leraar Discussienota Uitgangspunten Herijking Bekwaamheidseisen van, voor en door de leraar Discussienota Uitgangspunten Herijking Bekwaamheidseisen Inhoudsopgave Hoofdstuk 1 / De kern en inhoud als uitgangspunt... 4 1.1 de kern... 4 1.2 de inhoud... 5 Hoofdstuk 2

Nadere informatie

Lesgeven aan groep 7 en 8

Lesgeven aan groep 7 en 8 Lesgeven aan groep 7 en 8 Heeft u uw ervaring in de onder- of bovenbouw van de basisschool en gaat u nu (of binnenkort) lesgeven aan groep 7 of 8, dan zult u zich wellicht verbazen over de manier waarop

Nadere informatie

Rondleiding door de digitale omgeving op www.tumult.nl en alle mogelijkheden om er een activerende les mee te geven

Rondleiding door de digitale omgeving op www.tumult.nl en alle mogelijkheden om er een activerende les mee te geven Tumult Kick-off Voor wie: Docenten die (voor het eerst) aan de slag gaan met het lesmateriaal van Tumult. NB Ook andere docenten van de school zijn van harte welkom! Samen een goede start van het schooljaar

Nadere informatie

Leerwerktaak Voor alles is een woord

Leerwerktaak Voor alles is een woord Leerwerktaak Voor alles is een woord Titel Niveau Voor alles is een woord Hoofdfase WPL2B Competenties 3 vakinhoudelijk/vakdidactisch 4 organisatorisch 7 reflectie en ontwikkeling Beroepstaak 1 lesgeven

Nadere informatie

Didactisch beleid opleiding maatschappijleer

Didactisch beleid opleiding maatschappijleer Didactisch beleid opleiding maatschappijleer Docenten maatschappijleer 12-11-2008 Herzien: 12-12-2014 Inleiding In dit stuk staande principes, afspraken en concrete maatregelen die we als docenten maatschappijleer

Nadere informatie

De volgende afgeronde vooropleiding geven recht tot toelating tot de volgende kopopleiding:

De volgende afgeronde vooropleiding geven recht tot toelating tot de volgende kopopleiding: Kopopleiding Voltijd In de kopopleiding mag alleen de beroepscomponent worden aangeboden. (dus geen vak!!) De maximale duur van de kopopleiding is 1 jaar (60 credits) die in voltijd met studiefinanciering

Nadere informatie

EÉNJARIGE KOPOPLEIDING LERAAR PEDAGOGIEK STUDIEHANDLEIDING VOOR STUDENTEN 2016-2017 VOOR HBO- EN WO-BACHELORS (60 STUDIEPUNTEN)

EÉNJARIGE KOPOPLEIDING LERAAR PEDAGOGIEK STUDIEHANDLEIDING VOOR STUDENTEN 2016-2017 VOOR HBO- EN WO-BACHELORS (60 STUDIEPUNTEN) EÉNJARIGE KOPOPLEIDING LERAAR PEDAGOGIEK VOOR HBO- EN WO-BACHELORS (60 STUDIEPUNTEN) STUDIEHANDLEIDING VOOR STUDENTEN 2016-2017 September 2015 Inhoudsopgave Vooraf... 3 Toelating... 4 Uitgangspunten van

Nadere informatie

ONDERWIJS- EN EXAMENREGELING 2014-2015 EDUCATIEVE MASTEROPLEIDINGEN RADBOUD DOCENTEN ACADEMIE

ONDERWIJS- EN EXAMENREGELING 2014-2015 EDUCATIEVE MASTEROPLEIDINGEN RADBOUD DOCENTEN ACADEMIE ONDERWIJS- EN EXAMENREGELING 2014-2015 EDUCATIEVE MASTEROPLEIDINGEN RADBOUD DOCENTEN ACADEMIE Inhoudsopgave Deel 1: Deel 2: Bijlage: Algemeen Deel Opleidingsspecifiek deel Eindkwalificaties educatieve

Nadere informatie

Leren werken met beleving

Leren werken met beleving Events & Beleven Suggesties voor de onderwijspraktijk In hoofdstuk 11 van het boek Events & Beleven vind je aanwijzingen voor het gebruik van het 5 Wheel Drive concept door docenten en studenten. Omdat

Nadere informatie

Protocol ECD. Masteropleiding Science Education and Communication (SEC)

Protocol ECD. Masteropleiding Science Education and Communication (SEC) Protocol ECD Masteropleiding Science Education and Communication (SEC) Versie juli 2011 1 Protocol ECD Inleiding Om het werkplekleren zo soepel mogelijk te laten verlopen worden in dit protocol de richtlijnen,

Nadere informatie

STUDIEWIJZER. Opleiding tot leraar in de 2 de graad. Onderwijseenheid ORIËNTATIE OP LESGEVEN

STUDIEWIJZER. Opleiding tot leraar in de 2 de graad. Onderwijseenheid ORIËNTATIE OP LESGEVEN STUDIEWIJZER Opleiding tot leraar in de 2 de graad Onderwijseenheid ORIËNTATIE OP LESGEVEN ONDERWIJSKUNDE 1A PERIODE 2 2015-2016 Inhoudsopgave Inhoudsopgave... 2 1. De OWE-beschrijving... 3 2. Inleiding...

Nadere informatie

Vakwerkplan BIOLOGIE. 4, 5 & 6 vwo

Vakwerkplan BIOLOGIE. 4, 5 & 6 vwo Vakwerkplan BIOLOGIE 4, 5 & 6 vwo Schooljaar: 2012-2013 1. Doelen Biologie is een gevarieerd vak, dat gaat over jezelf en de omgeving om je heen. Daarbij is het ook een examenvak. Als sectie willen we

Nadere informatie

Beroepsproduct Project Wetenschap en technologie op de basisschool

Beroepsproduct Project Wetenschap en technologie op de basisschool Beroepsproduct Project Wetenschap en technologie op de basisschool In dit beroepsproduct ontwerp je onderwijs op het gebied van Wetenschap en technologie voor de basisschool. Uitgangspunt bij je onderwijsontwerp

Nadere informatie

Doceren als 2e beroep - verkort

Doceren als 2e beroep - verkort OPLEIDING voor vakdocentschap in het beroepsonderwijs OPLEIDING Speciaal voor trainers - post-hbo opleiding in 4 maanden De trainersvaardigheden zijn je op het lijf geschreven. Maar hoe draag je vakinhoudelijke

Nadere informatie

Doceren als 2e beroep

Doceren als 2e beroep OPLEIDING Doceren als 2e beroep voor vakdocentschap in het beroepsonderwijs OPLEIDING Doceren als 2e beroep Train de docent: van vakman naar vakdocent - post-hbo opleiding in 9 maanden Je hebt jaren gewerkt

Nadere informatie

Ontwikkelingen in afstudeerrichtingen lerarenopleidingen HAN ILS. 13 april 2016

Ontwikkelingen in afstudeerrichtingen lerarenopleidingen HAN ILS. 13 april 2016 Ontwikkelingen in afstudeerrichtingen lerarenopleidingen HAN ILS 13 april 2016 Het komende uurtje... 14.15-14.35 uur Implementatie afstudeerrichtingen HAN ILS 14.35 14.45 uur Uitwisseling 14.45-15.05 uur

Nadere informatie

Wiskunde en informatica: innovatie en consolidatie Over vragen in het wiskunde- en informaticaonderwijs

Wiskunde en informatica: innovatie en consolidatie Over vragen in het wiskunde- en informaticaonderwijs Tijdschrift voor Didactiek der β-wetenschappen 22 (2005) nr. 1 & 2 53 Oratie, uitgesproken op 11 maart 2005, bij de aanvaarding van het ambt van hoogleraar Professionalisering in het bijzonder in het onderwijs

Nadere informatie

Leraar voorbereidend hoger onderwijs Aardrijkskunde Vrije Universiteit Amsterdam - Onderwijscentrum VU - M Leraar VHO Aardrijkskunde - 2011-2012

Leraar voorbereidend hoger onderwijs Aardrijkskunde Vrije Universiteit Amsterdam - Onderwijscentrum VU - M Leraar VHO Aardrijkskunde - 2011-2012 Leraar voorbereidend hoger onderwijs Aardrijkskunde Vrije Universiteit Amsterdam - - M Leraar VHO Aardrijkskunde - 2011-2012 Vrije Universiteit Amsterdam - - M Leraar VHO Aardrijkskunde - 2011-2012 I Opbouw

Nadere informatie

Beschrijving Basiskwalificatie onderwijs

Beschrijving Basiskwalificatie onderwijs universitair onderwijscentrum groningen hoger onderwijs Beschrijving Basiskwalificatie onderwijs 2008-2009 september 2008 Basiskwalificatie onderwijs 2 Wat is de basiskwalificatie onderwijs (BKO)? De basiskwalificatie

Nadere informatie

Naam: School: basisschool voortgezet onderwijs Plaats: Leeftijd: Aantal jaar onderwijservaring:

Naam: School: basisschool voortgezet onderwijs Plaats: Leeftijd: Aantal jaar onderwijservaring: Docentenvragenlijst op het gebied van ict-gebruik en natuur- en techniekonderwijs, voormeting Naam: School: basisschool voortgezet onderwijs Plaats: Leeftijd: Aantal jaar onderwijservaring: Ik ben een:

Nadere informatie

ECTS-fiche. 1. Identificatie. Graduaat Maatschappelijk werk Module Geïntegreerde competentieverwerving 3. Lestijden 40

ECTS-fiche. 1. Identificatie. Graduaat Maatschappelijk werk Module Geïntegreerde competentieverwerving 3. Lestijden 40 ECTS-fiche 1. Identificatie Opleiding Graduaat Maatschappelijk werk Module Geïntegreerde competentieverwerving 3 Code Ad3 Lestijden 40 Studiepunten n.v.t. Ingeschatte totale 120 studiebelasting (in uren)

Nadere informatie

Informatiebrief voor scholen

Informatiebrief voor scholen Informatiebrief voor scholen Aan: Van : Datum: Onderwerp: Scholen die informatie willen over werkplekleren/begeleiding van deeltijdstudenten van Instituut Archimedes Bureau Ondersteuning Leerlijnen, Instituut

Nadere informatie

stofomschrijving 2 021 po geografisch onderzoek in de eigen regio 1 3 n 4 013 tt 50 Katern Katern Systeem Aarde hoofdstuk 1 en 2 1 3 n

stofomschrijving 2 021 po geografisch onderzoek in de eigen regio 1 3 n 4 013 tt 50 Katern Katern Systeem Aarde hoofdstuk 1 en 2 1 3 n Vak: aardrijkskunde in min 0 tt 50 Katern Overleven in Europa Domein B3 en C SLU 50 3 j 2 02 po geografisch onderzoek in de eigen regio 3 n 3 02 tt 00 Katern Arm en Rijk Domein B en B2 SLU 70 3 j 4 03

Nadere informatie

Onderwijs- en examenregeling Hoofdstuk 3 Opleidingsdeel LVO 2015-2016

Onderwijs- en examenregeling Hoofdstuk 3 Opleidingsdeel LVO 2015-2016 Onderwijs- en examenregeling Hoofdstuk 3 Opleidingsdeel LVO 2015-2016 Opleidingsdeel voor de bachelor lerarenopleidingen voortgezet onderwijs van Driestar hogeschool (onderdeel van Driestar educatief)

Nadere informatie

Inhoud. Inleiding 9. 5 Planning 83 5.1 Leerdoelen en persoonlijke doelen 84 5.2 Het ontwerpen van het leerproces 87 5.3 Planning in de tijd 89

Inhoud. Inleiding 9. 5 Planning 83 5.1 Leerdoelen en persoonlijke doelen 84 5.2 Het ontwerpen van het leerproces 87 5.3 Planning in de tijd 89 Inhoud Inleiding 9 1 Zelfsturend leren 13 1.1 Zelfsturing 13 1.2 Leren 16 1.3 Leeractiviteiten 19 1.4 Sturingsactiviteiten 22 1.5 Aspecten van zelfsturing 25 1.6 Leerproces vastleggen 30 2 Oriëntatie op

Nadere informatie

De ROWF organiseert al vanaf het begin van de opleidingsschool onderdelen vanuit het generieke programma van de HvA Les op Locatie.

De ROWF organiseert al vanaf het begin van de opleidingsschool onderdelen vanuit het generieke programma van de HvA Les op Locatie. ROWF Les op locatie in de beroepsopdracht van de HvA. De ROWF organiseert al vanaf het begin van de opleidingsschool onderdelen vanuit het generieke programma van de HvA Les op Locatie. Het doel is de

Nadere informatie

Leraar voorbereidend hoger onderwijs Grieks, Latijn en KCV Vrije Universiteit Amsterdam - Onderwijscentrum VU - M Leraar VHO Griekse en Latijnse T en

Leraar voorbereidend hoger onderwijs Grieks, Latijn en KCV Vrije Universiteit Amsterdam - Onderwijscentrum VU - M Leraar VHO Griekse en Latijnse T en Leraar voorbereidend hoger onderwijs Grieks, Latijn en KCV Vrije Universiteit Amsterdam - Onderwijscentrum VU - M Leraar VHO Griekse en Latijnse T en C - 2014-2015 Vrije Universiteit Amsterdam - Onderwijscentrum

Nadere informatie

Op weg naar betekenisvol onderwijs en onderzoekend en actief leren.

Op weg naar betekenisvol onderwijs en onderzoekend en actief leren. Basisschool De Buitenburcht Op weg naar betekenisvol onderwijs en onderzoekend en actief leren. Dit is de beknopte versie van het schoolplan 2015-2019 van PCB de Buitenburcht in Almere. In het schoolplan

Nadere informatie

Een leerwerkplaats voor lerarenopleiders

Een leerwerkplaats voor lerarenopleiders Tekst: Bob Schoorel Een leerwerkplaats voor lerarenopleiders Windesheim in Zwolle gaat aan de slag met de leerwerkplaats Handelingsgericht Werken (HGW). De leerwerkplaats HGW is een concept waarbij professionals

Nadere informatie

Handleiding bij het opstellen van een Persoonlijk ontwikkelingsplan (POP)

Handleiding bij het opstellen van een Persoonlijk ontwikkelingsplan (POP) Handleiding bij het opstellen van een Persoonlijk ontwikkelingsplan (POP) In de voorbereiding op het Pop gesprek stelt de medewerker een persoonlijk ontwikkelingsplan op. Hierbij maakt de medewerker gebruik

Nadere informatie

Uitwisseling zal steeds gebeuren na overleg tussen docenten, stagebegeleiders, verantwoordelijken SLO van de instellingen.

Uitwisseling zal steeds gebeuren na overleg tussen docenten, stagebegeleiders, verantwoordelijken SLO van de instellingen. Kader voor uitwisseling van docenten en studenten binnen de praktijkcomponent van de SLO en de GLO van BEO. 1. Uitgangspunten 1.1. Uitwisseling van studenten De uitwisselingsmogelijkheden zullen, binnen

Nadere informatie

Leraar voorbereidend hoger onderwijs Management en Organisatie Vrije Universiteit Amsterdam - Onderwijscentrum VU - M Leraar VHO Management en

Leraar voorbereidend hoger onderwijs Management en Organisatie Vrije Universiteit Amsterdam - Onderwijscentrum VU - M Leraar VHO Management en Leraar voorbereidend hoger onderwijs Management en Organisatie Vrije Universiteit Amsterdam - Onderwijscentrum VU - M Leraar VHO Management en Organisatie - 2014-2015 Vrije Universiteit Amsterdam - Onderwijscentrum

Nadere informatie

Informatieavond Klas 3 Welkom

Informatieavond Klas 3 Welkom Informatieavond Klas 3 Welkom Programma opening het 3 vwo team uw kind op 3 vwo communicatie LOB: Profielkeuzeproces in 3 vwo Pauze (kopje koffie in het dolninarium) kennismaking met de mentor Leerlingen

Nadere informatie

Overzicht cursussen Informatievaardigheid Universitaire Bibliotheken Leiden Collegejaar 2013-2014

Overzicht cursussen Informatievaardigheid Universitaire Bibliotheken Leiden Collegejaar 2013-2014 Overzicht cursussen Informatievaardigheid Universitaire Bibliotheken Leiden Collegejaar 2013-2014 Deze brochure geeft een overzicht van de cursussen op het gebied van informatievaardigheid die worden aangeboden

Nadere informatie

Informatie werkplekleren

Informatie werkplekleren Informatie werkplekleren Pabo Venlo 2014-2015 Inhoudsopgave Inleiding Blz. 3 Stagedagen Blz. 4 Stageweken Blz. 4 Jaaroverzicht 2014-2015 Blz. 5 Opleidingsprogramma Blz. 6 Propedeusefase Hoofdfase Afstudeerfase

Nadere informatie

FACULTEIT DER NATUURWETENSCHAPPEN, WISKUNDE EN INFORMATICA. ONDERWIJS- EN EXAMENREGELING Masterschool Life and Earth Sciences studiejaar 2008-2009

FACULTEIT DER NATUURWETENSCHAPPEN, WISKUNDE EN INFORMATICA. ONDERWIJS- EN EXAMENREGELING Masterschool Life and Earth Sciences studiejaar 2008-2009 UNIVERSITEIT VAN AMSTERDAM FACULTEIT DER NATUURWETENSCHAPPEN, WISKUNDE EN INFORMATICA ONDERWIJS- EN EXAMENREGELING Masterschool Life and Earth Sciences studiejaar 2008-2009 DE MASTEROPLEIDING BIOMEDICAL

Nadere informatie