School bouwset Elektro - mobiliteit

Save this PDF as:
 WORD  PNG  TXT  JPG

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "School bouwset Elektro - mobiliteit"

Transcriptie

1 is uniek School bouwset Elektro - mobiliteit Een wereld vol mogelijkheden! Hoe kan zonlicht in stroom worden omgezet? Welke voorwaarden moeten daarvoor worden gecreëerd? Verschillende lichtbronnen Serieschakeling / parallelschakeling van zonnecellen Gedeeltelijk bedekken van zonnecellen met het oog op lichtfilters en bewolking De schuinte van het dak en de invloed op het vermogen Deze en vele andere vragen worden uitgelegd door de bouwset 'Elektro - mobiliteit' 1

2 INHOUDSOPGAVE Inleiding Pagina Inhoudsopgave 2 De experimenteerset 3 De experimenten 3 Zinvolle hulpmiddelen 3 Algemene uitleg 3 Foto-voltaïek algemeen De zon als energiebron 4 Foto-voltaïek 4 Het rendement 5 De verschillende zonnecellen 5 Prijzen 5 De fabricage van zonnecellen 6 Omzetting van licht in stroom 6 Voorbeelden van foto-voltaïek 7 Parallelle lichtnet toestellen 7 Eilandsystemen 7 Voorbeelden 8 De experimenten Aanwijzingen bij de experimenten 8 Verschillende lichtbronnen en hun werking 9 De invloed van de hoeveelheid licht op de werking 10 De werking van de hoeveelheid licht bij verschillende afstanden 11 Verhoging van de spanning door serieschakeling 12 Verhoging van de stroom door parallelschakeling 12 Het gedeeltelijk bedekken van zonnecellen 13 Het bedekken van zonnecellen in een serieschakeling 14 Het bedekken van zonnecellen in een parallelschakeling 15 Lichtfilters 16 De stralingshoek 17 Nuttige aanvullingen 18 Evluatieformulier 19 2

3 E l e k t r o - m o b i l i t e i t De experimenteerset De experimenteerset biedt de mogelijkheid de techniek en de eigenschappen van zonnecellen voor de winning van stroom, opslag en omzetting aan de hand van experimenten te onderzoeken. Doel is het thema 'stroomopwekking door solar techniek duidelijk te maken. De zonnecellen die als basis voor de experimenten dienen bestaan uit monokristallijn silicium en zijn daardoor zeer hoogwaardig. Hierdoor bereiken we dat de experimenten ook zonder directe zonnestraling binnenshuis kunnen worden uitgevoerd. Natuurlijk hebben zonnecellen ook hier voldoende verlichting nodig. Ideaal hiervoor zijn gloeilampen (min. 60 W), halogeenlampen (min. 35 W) of LED-licht. Een bouwlamp met W vermogen zal gelijkmatig licht voor de metingen geven. Bovendien heeft een lamp de eigenschap dat hij telkens dezelfde hoeveelheid licht afgeeft. Directe zonnestraling kan, afhankelijk van de hoeveelheid bewolking, afwijken en geeft daardoor vervuilde meetgegevens. Tl-licht is niet geschikt om metingen te doen en de werking van zonnecellen te testen. De experimenten Na een algemene inleiding in de thematiek leert men door eenvoudige experimenten de basisprincipes en verbanden in de solar techniek.. Hulpmiddelen -digitale multimeter de meetgegevens kunnen in het meetprotocol worden overgenomen en geëvalueerd - bouwlamp - spiegel - kunststof folie of karton om zonnecellen af te dekken Algemene uitleg: accu bussen voor verschillende experimenten knop voor controle van laadcapaciteit rood=leeg groen=vol bussen voor het laden van de accu in voertuig en LED in huis schakelaar om uit te zetten bussen om de accu te laden bussen om zonder accu te rijden/ directe solar aansluiting 3

4 De zon als energiebron E l e k t r o - m o b i l i t e i t De zon heeft keer de massa van de aarde en vormt de grootste energieopslag in ons zonnestelsel. Met een diameter van 1,392 miljoen kilometer is de zon meer dan honderd keer zo groot als de aarde. De gemiddelde afstand van de aarde tot de zon bedraagt 150 miljoen kilometer. Dagelijks bereiken ons de zonnestralen na een reistijd van 8 minuten. Daarbij legt het licht per seconde een afstand van ,5 km af. Als men bijvoorbeeld het licht van de Bodensee naar Flensburg zou sturen, dat is ongeveer 1000 km, dan was het licht maar een fractie van een seconde onderweg, namelijk 0,0035 seconden. Transportmiddel Snelheid Reisduur raket 4050 km/h 4,2 Jahre vliegtuig 900 km/h 19 Jahre auto 130 km/h 132 Jahre voetganger 6 km/h 2854 Jahre Technisch gezien is de zon niets anders dan een reusachtige gasbol. Een onwaarschijnlijk hete gasbol en uiteraard explosief. In het binnenste heersen temperaturen van 15 miljoen graden Celsius; aan de oppervlakte zijn nog temperaturen waar te nemen van 5700 graden Celsius. De temperatuur van de zon is moeilijk te omschrijven. Laten we ons aan de hand van een lijstje proberen temperaturen voor te stellen. Zo kunnen we inschatten hoe heet de zon daadwerkelijk is Grad Celsius: de woestijn overdag Grad Celsius: de temperatuur van een sauna 100 Grad Celsius: water verdampt 3000 Grad Celsius: metaal smelt in seconden 5700 Grad Celsius: het oppervlak van de zon Grad Celsius: temperatuur in de zon Die Temperaturen und auch der Druck im Inneren der Sonne sind so hoch, daß es zu Kernreaktionen kommt. Durch diese Kernreaktionen verbrennen jede Sekunde 4 Millionen Tonnen Materie, wobei jedes Gramm verbrannte Materie kwh Energie erzeugt. Zonne-energie Energie die de mens moet leren benutten! Foto-voltaïek De omzetting van licht in elektrische energie noemt men foto-voltaïek. De benaming komt uit het Grieks en bestaat uit de beide woorden phos = licht en Volt = eenheid van elektrische spanning. De foto-voltaïek werd al in 1839 door de Frans natuurkundige Becquerel ontdekt. Pas meer dan 100 jaar later werd de eerste zonnecel in de Bell-laboratoria ontwikkeld. Dat was in Zonne-energie is uitermate belangrijk voor de stroomverzorging van satellieten. Deze waren in het begin met grote accu s uitgerust die na een bepaalde tijd opgebruikt waren en geen energie meer konden leveren. Intussen hebben alle satellieten zonnepanelen en worden ze gedurende meerdere tientallen jaren door een solar module betrouwbaar van energie voorzien. Toch duurde het nog ca. 40 jaar voordat zonnecellen ook voor particuliere kopers betaalbaar waren. Sinds het millennium (2000) worden steeds meer private foto-voltaïsche installaties geïnstalleerd. Wetenschappers werken er al 60 jaar aan de efficiëntie van zonnecellen te verbeteren. Maar pas sinds 20 jaar wordt er meer geld in onderzoek en ontwikkeling van zonnecellen (en andere hernieuwbare energieën gestoken. Doel van de wetenschap is de werking van zonnecellen te verbeteren maar ook de fabricage te vereenvoudigen en de levensduur te verbeteren. In de toekomst wordt steeds meer energie uit hernieuwbare bronnen gewonnen. 4

5 Het rendement De meting die het rendement van een zonnecel bepaalt wordt in een laboratorium gedaan. Daarbij moeten verschillende richtlijnen in acht worden genomen. De lichtinstraling bedraagt tijdens de meting 1000 Watt/m2. Bovendien moet een celtemperatuur van 25 graden Celsius worden aangehouden. Daarnaast wordt de luchtvochtigheid zo precies mogelijk gecontroleerd. Deze richtlijnen, die alle fabrikanten moeten naleven, maken het mogelijk zonnecellen van de meest uiteenlopende soorten te vergelijken. Maar wat is eindelijk het rendement? Het rendement drukt de verhouding tussen ingebrachte energie en gewonnen energie uit.. Voorbeeld: Wanneer 1000 Watt ingangsvermogen een uitgangsvermogen van 100 Watt opwekt, dan spreken we van een rendement van 10%.. Celtype Materiaal Rendement amorfe cel opgedampte silicium laag bis 7% polykristallijne cel silicium schijven bis 16% monokristallijne cel silicium schijven bis 20% Nadelen van zonnecellen Zonnecellen leveren alleen stroom als er genoeg licht voorhanden is. Bij bewolking leveren ze minder energie dan bij direct zonlicht. Daarom is het belangrijk de zonnestroom op te slaan om s nachts of bij bewolking voldoende stroom te hebben. Autonome eilandsystemen (bijvoorbeeld deze bouwset elektro-mobiliteit) zijn met een accu en laadregelaar uitgerust en worden daar gebruikt waar er geen stroomnet is. Bijvoorbeeld in bergen, volkstuinen, bij parkeerautomaten, langs snelwegen of op het platteland in ontwikkelingslanden. Hierbij gaat het om geringe opslaghoeveelheden, maar er wordt zeer intensief aan opslagtechnologieën gewerkt en de eerste concepten om grote hoeveelheden stroom uit hernieuwbare energieën op te slaan bestaan al. Het zal in de toekomst steeds belangrijker worden om energie uit de zon te benutten. Samen met andere hernieuwbare energieën kunnen we de energiebehoefte in Duitsland en in de hele wereld dekken en daarmee de klimaatverandering terugdringen. Ook als de zon een keer niet schijnt zijn er nog wind-en waterkracht, bio-energie, geothermie (aardwarmte), zee-energie en wat op deze plek ook onder de aandacht moet worden gebracht: we kunnen zelf ook zinvoller en spaarzamer met energie omgaan. Dat wil zeggen: energie alleen gebruiken als je het echt nodig hebt en apparaten kopen die energie-efficiënt zijn, daarmee wordt bedoeld: zo weinig mogelijk energie gebruiken.. Zijn zonnecellen milieuvriendelijk? Telkens als iets wordt gefabriceerd heb je grondstoffen en energie nodig. Dit proces is bij nader inzien nooit werkelijk milieuvriendelijk. Kopers van producten kunnen er wel op letten dat deze zo milieuvriendelijk mogelijk zijn. Zonnecellen kunnen gerecycled worden, maar om ze te maken is veel energie nodig. Hoewel het energieverbruik tijdens het fabricageproces al duidelijk verminderd is en er onderzoek wordt gedaan naar nieuwe werkwijzen die nog effectiever zijn, toch heeft men voor de fabricage energie nodig. Een zonnecel heeft ongeveer 3-5 jaar nodig voordat hij de energie heeft opgewekt die nodig was tijdens de fabricage nodig was. Bij de eerste zonnecellen die op de markt kwamen duurde dat 10 jaar. Aan de andere kant moet je bedenken dat bijvoorbeeld een stroomgenerator die door diesel wordt aangedreven ook energie nodig heeft tijdens de fabricage en na de verkoop altijd met diesel gevuld moet zijn waarmee hij elektrische energie opwekt. Zonnecellen liggen ter vergelijking op het dak en leveren stroom zodra de zon schijnt. Er is bijna geen onderhoud nodig omdat er geen bewegende delen zijn. In vergelijking met andere apparaten die stroom opwekken zijn zonnecellen duidelijk milieuvriendelijker dan die apparaten die door fossiele energiedragers worden aangedreven. Zonnecellen hebben wel altijd genoeg licht nodig om dit in stroom om te kunnen zetten. Prijzen Prijstechnisch gezien is de amorfe zonnecel met afstand het goedkoopst. Deze verliest na enkele jaren duidelijk aan vermogen. De poyl-en monokristallijne zonnecellen leveren ook na vele jaren nog hetzelfde vermogen. Deze zonnecellen zijn iets duurder, maar door de langere levensduur in verhouding goedkoper. Elektromobilität#1 5

6 De fabricage van zonnecellen E l e k t r o - m o b i l i t e i t Het materiaal waar zonnecellen van worden gemaakt is kwartszand. Dit wordt door een speciaal proces van onzuiverheden ontdaan en dan tot een silicium blok verwerkt. Afhankelijk van de soort cel zijn er verschillende werkwijzen noodzakelijk. Bij monokristallijne zonnecellen wordt het zogenaamde Czochralski proces toegepast. Hierbij wordt een silicium kristal in heet, vloeibaar silicium gedoopt. Het vloeibare silicium verbindt zich met het ingedoopte silicium kristal terwijl dit langzaam uit de smeltkroes wordt getrokken. Zo ontstaan silicium staven met een lengte van meer dan 1 meter en een diameter van 12 cm. Bij polykristallijne zonnecellen wordt het hete silicium in een vorm gegoten en geleidelijk afgekoeld; ook bij dit proces ontstaan silicium staven. Daanr worden deze staven in flinterdunne schijfjes (<0,5 mm) gesneden. Ieder schijfje wordt door etsen en schuren glad gemaakt. Daarna worden de beide kanten doelbewust met vreemde atomen verontreinigd. Dit noemt men doteren. Door deze dotering wordt bereikt dat de ene kant positief geladen wordt en de andere negatief wat later tot gevolg heeft dat er bij lichtinval een stroom kan gaan vloeien. De achterkant van een zonnecel wordt met een zeer dunne laag aluminium overtrokken. Deze aluminium laag dient als pluspool. De voorkant wordt ook met aluminium overtrokken, niet oppervlakte-bedekkend maar in de vorm van geleiderbanen zodat er nog wel zonlicht op het silicium kan vallen. Tenslotte wordt een soldeerlip op de geleiderbanen aangebracht die de 2e aansluiting vormt; de minpool. geleiderbaan soldeerlip n-laag - zonnecel silicium schijf aluminium laag p-laag + De omzetting van licht in stroom Licht bestaat uit ontelbare minuscule energiedragers, fotonen. Als deze fotonen de zonnecel treffen, dan worden elektronen uit de n-laag vrijgemaakt. Deze elektronen proberen nu naar de p-laag te gaan. Hierdoor ontstaat een elektrische stroom. Dit gebeurt altijd van - naar +. Als er nu een verbruiker op de zonnecel wordt aangesloten, dan zal deze verplaatsing van elektronen door de verbruiker gaan en bijvoorbeeld de motoras van een motor aandrijven Een zonnecel produceert gelijkspanning. Afhankelijk van de kwaliteit van de cel kan deze spanning tussen de 0,5 en 0,65 V liggen. De grootte van de zonnecellen bepaalt de stroom.. lichtinval geleiderbaan soldeerlip n-laag - motor silicium schijf aluminium laag p-laag + Toepassingsvoorbeelden van de foto-voltaïek Solar modules worden hoofdzakelijk voor 2 soorten toepassingen in de energiewinning gebruikt: *netgekoppeld gebruik *eilandgebruik 6 Elektromobilität#1

7 Parallelle netgekoppelde systemen Parallelle netgekoppelde systemen dienen ervoor de stroom die door de foto-voltaïek wordt opgewekt in te brengen in het openbare stroomnet. Een dergelijk systeem heeft een zonnepaneel nodig, een omvormer om de stroom in het stroomnet in te brengen en een hoofdschakelaar. met zonnepaneel zonder zonnepaneel omvormer om in lichtnet in te brengen De omvormer (wisselrichter) zet de stroom om van gelijkspanning naar wisselspanning en voert deze in het openbare stroomnet in. Als er niet genoeg energie wordt opgewekt bijvoorbeeld s nachts of bij slecht weer, dan haalt de installatie de stroom uit het openbare net. Eilandsystemen IEilandsystemen worden daar gebruikt waar geen openbare stroomvoorziening aanwezig is. Dit is bijvoorbeeld bij campers, boten, of berghutten in de bergen het geval. Om een dergelijk eilandsysteem te gebruiken heb je een solar module, laadregelaar, en batterijen, alsmede natuurlijk verbruikers zoals lampen en radio s nodig. verbruiker 12 V batterij 12 Volt openbaar stroomnet laadregelaar wisselrichter verbruiker 230 V De solar module De solar module bestaat meestal uit 36 losse cellen die in serie zijn aangesloten. De stroomsterkte van de cellen is doorslaggevend voor de totale stroom. De laadregelaar De laadregelaar voorkomt dat de accu door de solar module wordt overladen omdat dit zeer schadelijk is voor de accu. Als de accu vol is, dan koppelt de laadregelaar de solar module los van de accu. Goede laadregelaars hebben ook een beveiliging tegen het volledig ontladen van een accu. Deze beveiliging zorgt ervoor dat verbruikers een accu niet beneden een vooraf bepaald spanningsniveau kunnen ontladen. Daarna koppelt de laadregelaar de verbruikers automatisch af. Als de accu weer door de solar module wordt opgeladen dan worden de apparaten weer aangesloten. Zonder beveiliging tegen volledige ontlading kan het regelmatig voorkomen dat accu s helemaal worden leeg getrokken. Hierdoor wordt de levensduur van de accu aanzienlijk ingekort. De accu De accu dient alleen als opslag voor de stroom die door de solar module wordt aangebracht. Zo kan de accu overdag worden opgeladen en kan er s avonds en s nachts stroom van worden gebruikt. De wisselrichter De wisselrichter zet de accuspanning van 12 Volt gelijkspanning om in 230 Volt wisselspanning. Zo kunnen ook normale netapparaten aan de solar installatie worden aangesloten. Voorbeelden zijn apparaten als tv s, lampen, radio s etc. Elektromobilität#1 7

8 Voorbeelden van toepassingen E l e k t r o - m o b i l i t e i t telecom station in Griekendland standaard moduledrager met 4 zonnepanelen van elk 55 W van Siemens Solar afb: Siemens persfoto s Aanwijzingen bij experimenten Geschikte lichtbronnen Zonlicht is bijzonder geschikt als lichtbron. Bij slecht weer kan ook een bureaulamp met een halogeenlamp worden gebruikt. Het vermogen van deze lamp moet om en nabij ca Watt liggen. Men kan ook een halogeen bouwlamp vanaf ca. 100 Watt gebruiken. Bij halogeenlampen moet op de temperatuurontwikkeling worden gelet omdat deze zeer lampen zeer heet kunnen worden. Voorzichtig: verbrandingsgevaar! Afstand van de lichtbron tot de zonnecel Bij een gloeilamp van ca Watt adviseren we een afstand van ca. 20 cm tot de zonnecel. Bij een halogeenlamp van 150 Watt adviseren we een veiligheidsafstand van ca. 30 cm tot de zonnecel. ACHTUNG: Die langzeitige Unterschreitung dieser Entfernungen kann zum Defekt der Solarzelle führen! Tips voor de omgang met zonnecellen Zonnecellen zijn hoogwaardige halfgeleiders en breken makkelijk. Hierdoor moet men er steeds voorzichtig mee omgaan. Tips voor de multimeter (optioneel) Lees eerst de gebruikershandleiding van de multimeter aandachtig door en hou de daarin beschreven veiligheidsmaatregelen in acht. Bewaar de handleiding van de multimeter voor later gebruik. Meting met een multimeter In het algemeen dienen de volgende meetbereiken te worden ingesteld: Stroommeting: 2000mA, gelijkstroom Spanningsmeting: 2 Volt, gelijkspanning Als de uitkomsten buiten het meetbereik vallen dient het volgende meetbereik te worden gekozen. 8 Elektromobilität#1

9 Verschillende lichtbronnen en hun uitwerking: Niet elke lichtbron is geschikt voor de solar techniek. Eén van de beste is de zon. In het dagelijks leven komen we nog meer lichtbronnen tegen waarmee we willen experimenteren.. gloeilamp Watt halogeenlamp Watt tl-buis zon lichtbron gloeilamp halogeenlamp tl-buis zon spanning in V stroom in A vermogen in W (P=Uxl) Verschillende lichtbronnen geven verschillende waardes bij zonnecellen. De beste bron is de zon zelf. Voor de volgende experimenten hebben we als lichtbron een gloeilamp van Watt nodig of een halogeenlamp van 15 Watt. Elektromobilität#1 9

10 De invloed van de hoeveelheid licht op de prestatie van de zonnecel Hoe meer licht een zonnecel raakt, hoe meer vermogen deze geeft. Dit willen we bewijzen door de zonnecel met een andere lichtbron te beschijnen. Bovendien spiegelen we licht. gloeilamp Watt 2 x gloeilamp Watt gloeilamp Watt + spiegel lichtbron gloeilamp 2 gloeilampen spanning in V stroom in A vermogen in W (P=Uxl) De hoeveelheid licht is mede verantwoordelijk voor het vermogen van de zonnecel. Een grote hoeveelheid licht betekent een groot vermogen van de zonnecel. Kleine hoeveelheden licht daarentegen een klein vermogen. 10 Elektromobilität#1

11 Verhogen van de spanning door een serieschakeling Om de spanning van een zonnepaneel te vergroten moeten de losse zonnecellen in serie worden geschakeld. Dit is bijvoorbeeld typisch voor standaard modules die in de regel uit 36, in serie geschakelde cellen bestaan. Bij de serieschakeling moeten een kortsluitstekker en de draad zoals afgebeeld in de bussen worden gestoken. serieschakeling brug afnemen van de meetwaarden aantal zonnecellen 1 cel 2 cellen spanning in V stroom in A vermogen in W (P=Uxl) Als zonnecellen in serie worden geschakeld, dan neemt de totale spanning toe. De formule hiervoor luidt: spanning van de losse onderdelen x aantal cellen = totale spanning 11

12 Verhogen van de stroom door parallelschakeling Om de stroom van een zonnepaneel te vergroten moeten de losse zonnecellen parallel worden geschakeld. Om dit te bewijzen maken we eerst de volgende schakeling. Let er op dat alleen zonnecellen van hetzelfde type parallel mogen worden geschakeld.. Bij de parallelschakeling moeten de draden zoals afgebeeld in de bussen worden gestoken. parallelschakeling draad afnemen van de meetwaarden aantal zonnecellen 1 cel 2 cellen spanning in V stroom in A vermogen in W (P=Uxl) Als aan een zonnecel een 2e cel parallel wordt geschakeld, dan verdubbelt de stroom. De formule hiervoor luidt: stroom van de lossen onderdelen x aantal cellen = totale stroom 12

13 Het gedeeltelijk bedekken van zonnecellen Het gedeeltelijk bedekken van zonnecellen leidt tot aanzienlijk vermogensverlies. De verhouding tussen procentuele bedekking en het vermogen van de zonnecellen willen we nu bepalen. bedekking 0% bedekking 25% bedekking 50% Abschattungskarton bedekking 75% bedekking 100% Hoe meer een zonnecel wordt bedekt, hoe minder vermogen hij zal leveren. Hierdoor is het belangrijk een schaduwvrije plek voor zonnepanelen te kiezen. bedekking in % 0% 25% 50% 75% 100% spanning in V stroom in A vermogen in W (P=Uxl) 13

14 Het bedekken van zonnecellen in een serieschakeling. Het bedekken van zonnecellen in een serieschakeling leidt tot een complete uitval van het systeem omdat de afgedekte zonnecel een weerstand vormt. Een eenvoudig experiment bewijst dit. serieschakeling brug afnemen van de meetwaarden bedekte cellen geen cel linker cel rechter cel beide cellen spanning in V stroom in A vermogen in W (P=Uxl) Als een zonnecel in een serieschakeling wordt bedekt, dan komt het totale vermogen op NULL. Dit betekent een gevaar voor de complete module omdat deze in de regel over 36 in serie geschakelde zonnecellen beschikken. 14

15 Het bedekken van zonnecellen in een parallelschakeling Het bedekken van zonnecellen in een parallelschakeling leidt tot vermogensverlies, maar niet tot complete uitval van het systeem. Een eenvoudig experiment bewijst dit.. parallelschakeling draad afnemen van de meetwaarden bedekte cellen geen cel linker cel rechter cel beide cellen spanning in V stroom in A vermogen in W (P=Uxl) Als een zonnecel in een parallelschakeling wordt bedekt, dan loopt het totale vermogen terug. Het totale vermogen van NULL wordt pas bereikt als alle zonnecellen bedekt zijn.. 15

16 E l e k t r o - M o b i l i t ä t Lichtfilters De meest voorkomende lichtfilters in de solar techniek zijn bewolkte omstandigheden. Zo reikt het bewolkingsspectrum van licht via half tot zwaar bewolkt. Om te bepalen wat voor werking lichtfilters hebben het volgende experiment. gekleurde folie zonnecel 90 kleur van de folie Transparant Geel Groen Rood bruin spanning in V stroom in A vermogen in W (P=Uxl) Door de filtering van het licht gaan verschillende kleurenspectra verloren. Afhankelijk van de kleur van de folie worden andere lichtspectra uitgefilterd. Daarom geeft de zonnecel telkens een ander vermogen. 16

17 De instralingshoek De instralingshoek heeft een aanzienlijke uitwerking op het vermogen dat een zonnecel kan afgeven. Dit experiment toont aan hoe belangrijk de uitrichting van een zonnemodule ten opzichte van de zon is Hoek (helling) spanning in V stroom in A vermogen in W (P=Uxl) Het grootste vermogen geeft een zonnecel als het licht er onder een hoek van 90 op valt. Hoe groter de hoek van de zonnecel ten opzichte van de lichtbron, hoe kleiner het vermogen wordt. 17

18 Nuttig toebehoren of aanvullingen Digitale multimeter: (203970) Digitale multimeter: (203981) Brandstofcellen-experimenteerset: (111091) Experimenteerset "Hernieuwbare energieën": (115039) Hydrocar met brandstofcel": (111068) SUV met zoutwatermotor: (113901) Solar-experimenteerset "New Generation": (109140) 18 Elektromobilität#1

SOLAR-ASSISTENT HANDBOEK. New Generation. group SOL-EXPERT

SOLAR-ASSISTENT HANDBOEK. New Generation. group SOL-EXPERT H A N D B O E K SOLAR-ASSISTENT New Generation De moderne experimenteerset voor energiewinning uit zonnecellen Onderzoeken - begrijpen - verstaan HANDBOEK SOL-EXPERT group Solar-Assistent New Generation

Nadere informatie

Fig1.9 Zonne-energie: voorbeeldproefje

Fig1.9 Zonne-energie: voorbeeldproefje Zonne-energie Inleidende proef Doelstelling Het is de bedoeling om kort maar bondig de werking van een zonnepaneel uit te leggen. Daarna wordt de werking vlug gedemonstreerd wordt aan de hand van een kleine

Nadere informatie

Basisprincipes 6 Zonne-energie in stroom omzetten 6 Zonne-energiemodellen met een zonne-energiemodule 7

Basisprincipes 6 Zonne-energie in stroom omzetten 6 Zonne-energiemodellen met een zonne-energiemodule 7 Welkom in de wereld van de fischertechnik PROFI-lijn 3 Energie in het dagelijkse leven 3 Olie, kolen, kernenergie 4 Water en wind 4 Zonne-energie 5 De Energie 5 Zonne-energie 6 Basisprincipes 6 Zonne-energie

Nadere informatie

PV-Systemen. Introductie. De Installatie. PV-Systemen 1/10

PV-Systemen. Introductie. De Installatie. PV-Systemen 1/10 PV-Systemen 1/10 PV-Systemen Introductie In afgelegen gebieden waar geen elektriciteit ter beschikking staat kunnen PV-installaties worden toegepast. PV is een afkorting van Photo Voltage. Door middel

Nadere informatie

Informatiebron Thema 2b. Zonnepanelen

Informatiebron Thema 2b. Zonnepanelen Auteur Energy College Laatst gewijzigd Licentie Webadres 16 November 2015 CC Naamsvermelding 3.0 Nederland licentie http://maken.wikiwijs.nl/68732 Dit lesmateriaal is gemaakt met Wikiwijs Maken van Kennisnet.

Nadere informatie

PV-Systemen. PV-systemen 1/11. Freddy Alferink, 2003

PV-Systemen. PV-systemen 1/11. Freddy Alferink, 2003 PV-systemen 1/11 PV-Systemen Freddy Alferink, 2003 In afgelegen gebieden waar geen elektriciteit ter beschikking staat kunnen PV-installaties worden toegepast. PV is een afkorting van Photo Voltage. Door

Nadere informatie

Profi Oeco Power LPE 2 Natuur en techniek

Profi Oeco Power LPE 2 Natuur en techniek Met z n allen hebben wij dagelijks reusachtige hoeveelheden energie nodig. Kijk maar eens naar een heel normale dag: Je wordt s morgens gewekt door je wekkerradio. Deze krijgt de stroom natuurlijk uit

Nadere informatie

De condensator en energie

De condensator en energie De condensator en energie Belangrijkste onderdelen in de proeven De LEGO-condensator De condensator heeft een capaciteit van 1 Farad en is beschermd tegen een overbelasting tot 18 Volt. Wanneer de condensator

Nadere informatie

Energie : elektriciteit : stroomkringen

Energie : elektriciteit : stroomkringen Energie : elektriciteit : stroomkringen De netspanning is uitgevallen! Pas dan merk je wat elektriciteit voor ons betekent. Geen licht, geen computer, geen playstation, het eten op het elektrisch fornuis

Nadere informatie

Een batterij is een spanningsbron die chemische energie omzet in elektrische (zie paragraaf 3).

Een batterij is een spanningsbron die chemische energie omzet in elektrische (zie paragraaf 3). 5. Opwekken van spanning: Spanningsbronnen Om een lamp te laten branden, een rekenmachine te laten rekenen, een walkman muziek te laten weergeven heb je een bron van elektrische energie nodig. Een spanningsbron

Nadere informatie

Elektrische techniek

Elektrische techniek AOC OOST Almelo Groot Obbink 01-09-2013 . Zowel in huis als bij voertuigen heb je met elektriciteit te maken. Hoe zit een meterkast in elkaar? Hoe werkt een elektrisch ontstekingssysteem van een motor?

Nadere informatie

INLEIDING. Veel succes

INLEIDING. Veel succes INLEIDING In de eerste hoofdstukken van de cursus meettechnieken verklaren we de oorsprong van elektrische verschijnselen vanuit de bouw van de stof. Zo leer je o.a. wat elektrische stroom en spanning

Nadere informatie

We kunnen nu met deze kabel de spanning meten door de kabel parallel te schakelen op bv het LEGO zonnepaneel, de LEGO condensator of de LEGO motor.

We kunnen nu met deze kabel de spanning meten door de kabel parallel te schakelen op bv het LEGO zonnepaneel, de LEGO condensator of de LEGO motor. Metingen met LEGO zonnepaneel en condensator In mei zullen we LEGO autootjes een circuit laten afleggen waarbij we gebruik maken van groene energie. Ik heb gekozen om zonne-energie te gebruiken en omdat

Nadere informatie

De toekomst is zeker. met Nefit Zonnestroom. Begrippenlijst

De toekomst is zeker. met Nefit Zonnestroom. Begrippenlijst N e f i t h o u d t N e d e r l a n d w a r m De toekomst is zeker met Nefit Zonnestroom Begrippenlijst Autonoom systeem (standalone) - op zichzelf staand systeem bestaand uit zonnepanelen, regelunit en

Nadere informatie

Onderzoeken welke onderdelen noodzakelijk zijn om een PV-installatie autonoom te laten werken.

Onderzoeken welke onderdelen noodzakelijk zijn om een PV-installatie autonoom te laten werken. Experiment 5 5 Onderdelen van een autonome PV-installatie Onderzoeken welke onderdelen noodzakelijk zijn om een PV-installatie autonoom te laten werken. grondplaat 1 zonnemodule 1 halogeenlamp 1 motor

Nadere informatie

2. Factoren onderzoeken die invloed hebben op het vermogen van de zonnecellen

2. Factoren onderzoeken die invloed hebben op het vermogen van de zonnecellen Experiment 2 2. Factoren onderzoeken die invloed hebben op het vermogen van de zonnecellen Inleiding In deze experimentenreeks ga je onderzoeken welke factoren een effect hebben op het geleverde vermogen

Nadere informatie

2 Elektriciteit Elektriciteit. 1 A De aal heeft ca 4000 elektrische cellen van 0,15 volt, die in serie geschakeld zijn.

2 Elektriciteit Elektriciteit. 1 A De aal heeft ca 4000 elektrische cellen van 0,15 volt, die in serie geschakeld zijn. 2 Elektriciteit 1 2.1 Elektriciteit 1 A De aal heeft ca 4000 elektrische cellen van 0,15 volt, die in serie geschakeld zijn. 2 mp3-speler dynamo fiets accu lamp op je kamer stopcontact auto batterij 3

Nadere informatie

Deling van elektrische stroom en spanning. Student booklet

Deling van elektrische stroom en spanning. Student booklet Deling van elektrische stroom en spanning Student booklet Deling van elektrische stroom en spanning - INDEX - 2006-04-06-17:15 Deling van elektrische stroom en spanning In deze module wordt uitgelegd

Nadere informatie

Elektrische stroomkring. Student booklet

Elektrische stroomkring. Student booklet Elektrische stroomkring Student booklet Elektrische stroomkring - INDEX - 2006-04-06-17:02 Elektrische stroomkring In deze module wordt uitgelegd wat een elektrische stroomkring is en wat parallel- en

Nadere informatie

NL 1. Eco Power Energie uit regeneratieve

NL 1. Eco Power Energie uit regeneratieve AnleitungÖko..QXD 08.08.2006 13:00 Uhr Seite 26 1. Eco Power Energie uit regeneratieve energiebronnen Wij allemaal hebben dag in, dag uit enorme hoeveelheden energie nodig. Laten we daarom eens een heel

Nadere informatie

Theorie: Energieomzettingen (Herhaling klas 2)

Theorie: Energieomzettingen (Herhaling klas 2) les omschrijving 12 Theorie: Halfgeleiders Opgaven: halfgeleiders 13 Theorie: Energiekosten Opgaven: Energiekosten 14 Bespreken opgaven huiswerk Opgaven afmaken Opgaven afmaken 15 Practicumtoets (telt

Nadere informatie

Zonnepanelen (PV-installatie)

Zonnepanelen (PV-installatie) Zonnepanelen (PV-installatie) 1. Wat is een PV-installatie? 2. Hoogwaardige kwaliteit 3. Een installatie naar uw wensen en mogelijkheden 4. Een op elkaar afgestemde installatie 5. Garanties 6. Uw voordelen

Nadere informatie

Zonneprofessor. Bestnr.: De zon. Onbegrensde energie die we kunnen gebruiken. Vraag het aan de ZONNE-PROFESSOR!

Zonneprofessor. Bestnr.: De zon. Onbegrensde energie die we kunnen gebruiken. Vraag het aan de ZONNE-PROFESSOR! G E B R U I K A A N W I J Z I N G Bestnr.: 11 30 26 Zonneprofessor De zon nbegrensde energie die we kunnen gebruiken Vraag het aan de ZNNEPRFER! mwille van het milieu 100% recyclingpapier Impressum Alle

Nadere informatie

WAARSCHUWING! Alleen geschikt

WAARSCHUWING! Alleen geschikt P ROFI FUEL CELL KIT GEBRUIKSAANWIJZING NL WAARSCHUWING! Alleen geschikt voor kinderen vanaf 10 jaar. Het gebruik is alleen toegestaan onder toezicht van volwassenen, die op de hoogte zijn van de in de

Nadere informatie

hoofdstuk 1 Elektriciteit.

hoofdstuk 1 Elektriciteit. hoofdstuk 1 Elektriciteit. 1.1 Lading. Veel toestellen op het laboratorium werken met elektriciteit. De werking van deze toestellen berust op elektrische lading die stroomt. We kennen twee soorten lading:

Nadere informatie

Module 4 Energie. Vraag 3 Een bron van "herwinbare" energie is: A] biomassa B] de zon C] steenkool D] aardolie E] bewegend water

Module 4 Energie. Vraag 3 Een bron van herwinbare energie is: A] biomassa B] de zon C] steenkool D] aardolie E] bewegend water Module 4 Energie Vraag 1 Wat hoort bij het indirect energieverbruik van een apparaat? Kies het BESTE antwoord A] De energie wat het apparaat nuttig verbruikt. B] De energie die het apparaat niet nuttig

Nadere informatie

Naam: Klas Practicum elektriciteit: I-U-diagram van lampje Nodig: spanningsbron, schuifweerstand (30 Ω), gloeilampje, V- en A-meter, 6 snoeren

Naam: Klas Practicum elektriciteit: I-U-diagram van lampje Nodig: spanningsbron, schuifweerstand (30 Ω), gloeilampje, V- en A-meter, 6 snoeren Naam: Klas Practicum elektriciteit: I-U-diagram van lampje Nodig: spanningsbron, schuifweerstand (30 Ω), gloeilampje, V- en A-meter, 6 snoeren Schakeling In de hiernaast afgebeelde schakeling kan de spanning

Nadere informatie

6.2 Elektrische energie en vermogen; rendement

6.2 Elektrische energie en vermogen; rendement 6.2 Elektrische energie en vermogen; rendement Opgave 9 Het rendement bereken je met E nuttig en E in. E nuttig is de hoeveelheid energie die nodig is het water op te warmen. E in is de hoeveelheid energie

Nadere informatie

Duurzaam Soesterkwartier

Duurzaam Soesterkwartier Duurzaam Soesterkwartier Inhoudsopgave: Zonne-energie overzicht dia 1) Zonnepaneel installatie 2) Opstelling zonnepanelen 3) Opbrengst installatie 4) Opbrengst voor eigen gebruik 5) Panelen onderhouden

Nadere informatie

Testen en metingen op windenergie.

Testen en metingen op windenergie. Testen en metingen op windenergie. Inleiding Als we rond groene energie begonnen te denken, dan kwam windenergie als een van de meest vanzelfsprekende vormen van groene energie naar boven. De wind heeft

Nadere informatie

Werkingsprincipe van de brandstofcel... P. 37. Aanwijzingen ter bescherming van het milieu... P. 41

Werkingsprincipe van de brandstofcel... P. 37. Aanwijzingen ter bescherming van het milieu... P. 41 PROFI HYDRO CELL KIT GEBRUIKSAANWIJZING NL INHOUD Hydro Cell Kit... P. 36 Belangrijke aanwijzing voor het gebruik van de Hydro Cell Kit...P. 36 Veiligheidsaanwijzingen... P. 36 Reglementair gebruik...p.

Nadere informatie

Elektriciteit. Wat is elektriciteit

Elektriciteit. Wat is elektriciteit Elektriciteit Wat is elektriciteit Elektriciteit kun je niet zien, niet ruiken, niet proeven, maar wel voelen. Dit voelen kan echter gevaarlijk zijn dus pas hier voor op. Maar wat is het dan wel? Hiervoor

Nadere informatie

AT-142 EPD Basis 1. Zelfstudie en huiswerk 10-08

AT-142 EPD Basis 1. Zelfstudie en huiswerk 10-08 AT-142 EPD Basis 1 Zelfstudie en huiswerk 10-08 2 Inhoud INTRODUCTIE 3 DOELSTELLINGEN 4 ELEKTRISCH METEN 5 SPANNING METEN 6 STROOM METEN 7 WEERSTAND METEN 9 BASISSCHAKELINGEN 10 ELEKTRISCH VERMOGEN 11

Nadere informatie

VWO 4 kernboek B hoofdstuk 8

VWO 4 kernboek B hoofdstuk 8 SAMNVATTING LKTICITIT VWO 4 kernboek B hoofdstuk 8 HOVLHID LADING Symbool Q (soms q) enheid C (Coulomb) Iedereen heeft wel eens gemerkt dat voorwerpen elektrische eigenschappen kunnen krijgen. Als je over

Nadere informatie

dagen stroom zonder stopcontact! De beste energiebron voor onderweg CAMPER BOOT HUISJE

dagen stroom zonder stopcontact! De beste energiebron voor onderweg CAMPER BOOT HUISJE 365 dagen stroom zonder stopcontact! De beste energiebron voor onderweg CAMPER BOOT HUISJE De EFOY COMFORT laadt de accu voor uw elektrische apparaten volautomatisch op. Zo heeft u altijd voldoende stroom

Nadere informatie

Buispomp pomp T250 Handleiding

Buispomp pomp T250 Handleiding Buispomp pomp T250 Handleiding Versie November 2013 Bom Aqua B.V. Tel. 078-6150402 Oosteind 47 Email: info@bom-aqua.nl 3356 AB website: www.bom-aqua.nl Papendrecht Capaciteiten Pomp Opvoerhoogte van 0-150

Nadere informatie

Begrippenlijst Zonnepanelen

Begrippenlijst Zonnepanelen Begrippenlijst Zonnepanelen U bent: Air mass factor Invloed van de afstand die zonlicht door de atmosfeer aflegt. In winter als de zon laag staat, moet zonlicht een relatief lange weg door de atmosfeer

Nadere informatie

Jij en energie: zonne-energie

Jij en energie: zonne-energie De oneindige bron: Zonne-energie Passieve zonne-energie Een soort zonne-energie zal je al snel kunnen bedenken en dat is passieve zonne-energie. Passieve zonne-energie is energie waar je niets voor hoeft

Nadere informatie

inkijkexemplaar Energie voor de lamp Techniek 1

inkijkexemplaar Energie voor de lamp Techniek 1 Nota s: Energie voor de lamp 1. Probleemstelling 50 2. Transport van elektriciteit in een kring 50 2.1. Wat is een elektrische stroomkring? 50 2.2. Stromen van water - stromen van elektriciteit 51 2.3.

Nadere informatie

12 Elektrische schakelingen

12 Elektrische schakelingen Elektrische schakelingen Onderwerpen: - Stroomsterkte en spanning bij parallel- en serieschakeling - Verangingsweerstand bij parallelschakeling. - Verangingsweerstand bij serieschakeling.. Stroom en spanning

Nadere informatie

Denk aan ALLE letters van FIRES! Geef duidelijke berekeningen. Er zijn 4 opgaven. Totaal 35 punten.

Denk aan ALLE letters van FIRES! Geef duidelijke berekeningen. Er zijn 4 opgaven. Totaal 35 punten. NATUURKUNDE KLAS 4 PW HOOFDSTUK PW HOOFDSTUK 2 18/12/2008 Denk aan ALLE letters van FIRES! Geef duidelijke berekeningen. Er zijn 4 opgaven. Totaal 35 punten. Opgave 1 (3 + 2 + 4 pt) Een van de natuurkundeleraren

Nadere informatie

IN EEN ZONNIGE TOEKOMST!

IN EEN ZONNIGE TOEKOMST! Installatiebedrijf VAN DEN BERG verwarming ventilatie sanitair zonne-energie INVESTEER IN EEN ZONNIGE TOEKOMST! Even voorstellen Installatiebedrijf van den Berg is sinds 1976 een gevestigde waarde in

Nadere informatie

Bestnr. 11 01 73. Zonne-energie laadregelaar 12 V / 24 V 4A met diepontladingsbeveiliging

Bestnr. 11 01 73. Zonne-energie laadregelaar 12 V / 24 V 4A met diepontladingsbeveiliging Bestnr. 11 01 73 Zonne-energie laadregelaar 12 V / 24 V 4A met diepontladingsbeveiliging Belangrijk! Beslist lezen! Deze gebruiksaanwijzing is een integraal onderdeel van dit product. Er staan belangrijke

Nadere informatie

Leerlingenbundels Technologische Opvoeding

Leerlingenbundels Technologische Opvoeding Leerlingenbundels Technologische Opvoeding 1 Thema: Energie Naam:... Klas: Datum:... Nr.:. 2 1 Energie experimenten Science 1.1 Inleidende opdracht rond energie Als je zegt: "Ik heb vandaag geen energie.

Nadere informatie

5 Elektriciteit. 1 Stroomkringen. Nova. 1 a de metalen b isolatoren c een schakelaar

5 Elektriciteit. 1 Stroomkringen. Nova. 1 a de metalen b isolatoren c een schakelaar 5 Elektriciteit 1 Stroomkringen 1 a de metalen b isolatoren c een schakelaar 2 a Een elektrische stroom bestaat uit kleine deeltjes die door geleidende materialen bewegen. b Met een stroommeter (ampèremeter)

Nadere informatie

5-3-2015 WERKGROEP TECHNIEK EN AANBESTEDING 03-03-2015. Zie de leidraad op www.zondeventer.nl

5-3-2015 WERKGROEP TECHNIEK EN AANBESTEDING 03-03-2015. Zie de leidraad op www.zondeventer.nl WERKGROEP TECHNIEK EN AANBESTEDING 03-03-2015 Zie de leidraad op www.zondeventer.nl Waarom zonne-energie Wat is zonne-energie Kengetallen Opbrengst zonne-energie Stappenplan Componenten Plaatsing Turnkey

Nadere informatie

Uitwerkingen VWO deel 1 H2 (t/m par. 2.5)

Uitwerkingen VWO deel 1 H2 (t/m par. 2.5) Uitwerkingen VWO deel 1 H2 (t/m par. 2.5) 2.1 Inleiding 1. a) Warmte b) Magnetische Energie c) Bewegingsenergie en Warmte d) Licht (stralingsenergie) en warmte e) Stralingsenergie 2. a) Spanning (Volt),

Nadere informatie

AUTONOOM SYSTEEM BISOL Voor volledige energieonafhankelijkheid

AUTONOOM SYSTEEM BISOL Voor volledige energieonafhankelijkheid AUTONOOM SYSTEEM BISOL 1200 Voor volledige energieonafhankelijkheid BISOL autonome systemen Beschik over uw eigen bron van groene energie. Een autonome zonne-installatie is een installatie die niet is

Nadere informatie

Inhoud. Energie uit duurzame energiebronnen P. 62. Olie, kolen, kernenergie P. 62. Water, wind, zon P. 62. De energie P. 63

Inhoud. Energie uit duurzame energiebronnen P. 62. Olie, kolen, kernenergie P. 62. Water, wind, zon P. 62. De energie P. 63 P r o f i OECO TECH NL Energie uit duurzame energiebronnen P. 62 Olie, kolen, kernenergie P. 62 Inhoud Water, wind, zon P. 62 De energie P. 63 Waterenergie P. 63 Houtzaagmolen P. 64 Waterenergie in stroom

Nadere informatie

1 Inleiding. 2 Celtypes. 2.1 Monokristallijn silicum cellen

1 Inleiding. 2 Celtypes. 2.1 Monokristallijn silicum cellen 1 Inleiding De omzetting van zonlicht naar elektriciteit gebeurt bij fotovoltaïsche conversie met zonnecellen. Deze cellen zijn gemaakt uit halfgeleidermateriaal waarbij silicium het meest voorkomende

Nadere informatie

Blad 1. Voor het simulatiespel: 100 gele kaartjes (de energiepunten) 2 A6 met lampsymbool 1 A6 met batterijsymbool. Tijd Totaal 60 minuten.

Blad 1. Voor het simulatiespel: 100 gele kaartjes (de energiepunten) 2 A6 met lampsymbool 1 A6 met batterijsymbool. Tijd Totaal 60 minuten. Les in het kort De leerlingen onderzoeken op welke manieren je twee of meer lampjes op één batterij kunt aansluiten (parallel of serie) en welk effect dat heeft op de felheid van de lampjes. Ze gaan uitproberen

Nadere informatie

OPDRACHT 1 Vul zelf de juiste fase in.

OPDRACHT 1 Vul zelf de juiste fase in. Het technologisch proces. Om een technisch probleem op te lossen gaan we altijd werken volgens een bepaalde methode. OPDRACHT 1 Vul zelf de juiste fase in. FASE 1:.. We willen zelf een voorwerp maken om

Nadere informatie

Investeer NU in uw eigen zonnepanelen!

Investeer NU in uw eigen zonnepanelen! Web pagina : www.installatietechniekdwcschoutens.nl E mail : its@brunssum.net Zonne-energie Investeer NU in uw eigen zonnepanelen! Hoe werkt Zonnestroom? Voor het opwekken van zonnestroom heb je nodig:

Nadere informatie

JASICAMP Caravan-Campertechniek ZONNE-ENERGIE. Kalkoven 5 9351NP Leek tel. : 0594-515181 fax. : 0594-517281 internet : www.jasicamp.

JASICAMP Caravan-Campertechniek ZONNE-ENERGIE. Kalkoven 5 9351NP Leek tel. : 0594-515181 fax. : 0594-517281 internet : www.jasicamp. ZONNE-ENERGIE Kalkoven 5 9351NP Leek tel. : 0594-515181 fax. : 0594-517281 internet : www.jasicamp.nl Zonneenergie Zonne-energie is energie (stroom) geleverd door de zon (licht) Principe Een zonnepaneel

Nadere informatie

www.jouwenergievanmorgen.nl Tekst: Mirthe Niehoff

www.jouwenergievanmorgen.nl Tekst: Mirthe Niehoff Zonnecellen www.jouwenergievanmorgen.nl Tekst: Mirthe Niehoff Energie en elektriciteit Wat is energie? Energie maakt het mogelijk dingen te laten bewegen of te veranderen. Zonder energie werkt niets en

Nadere informatie

Een elektrische schakeling is tot op zekere hoogte te vergelijken met een verwarmingsinstallatie.

Een elektrische schakeling is tot op zekere hoogte te vergelijken met een verwarmingsinstallatie. Inhoud Basisgrootheden... 2 Verwarmingsinstallatie... 3 Elektrische schakelingen... 4 Definities van basisgrootheden... 6 Fysische achtergrond bij deze grootheden... 6 Opgave: Geladen bollen... 7 De wet

Nadere informatie

Condensator. Het hellingsgetal a is constant. Dit hellingsgetal noemen we de capaciteit van de condensator C. Er geldt dus: C = Q U

Condensator. Het hellingsgetal a is constant. Dit hellingsgetal noemen we de capaciteit van de condensator C. Er geldt dus: C = Q U Inhoud Condensator... 2 Het laden van een condensator... 3 Het ontladen van een condensator... 6 Het gedrag van een condensator in een schakeling... 7 Opgaven... 8 Opgave: Alarminstallatie... 8 Opgave:

Nadere informatie

Hoofdstuk 1. Elektrische weerstand

Hoofdstuk 1. Elektrische weerstand Hoofdstuk 1. Elektrische weerstand Alle materialen hebben elektrische weerstand. Soms is de weerstand laag en gaat elektrische stroom er gemakkelijk door. In andere gevallen is de weerstand hoog. Deze

Nadere informatie

3.4.3 Plaatsing van de meters in een stroomkring

3.4.3 Plaatsing van de meters in een stroomkring 1 De stroom- of ampèremeter De ampèremeter is een meetinstrument om elektrische stroom te meten. De sterkte van een elektrische stroom wordt uitgedrukt in ampère, vandaar de naam ampèremeter. Voorstelling

Nadere informatie

ZONNE ENERGIE. Woensdag 4 maart 2015 Oude Leije GERKE DRAAISTRA

ZONNE ENERGIE. Woensdag 4 maart 2015 Oude Leije GERKE DRAAISTRA ZONNE ENERGIE Woensdag 4 maart 2015 Oude Leije GERKE DRAAISTRA Onderwerpen introductie zonne energie in Nederland uitleg werking zonnestroom installaties plaatsing op verschillende daken financiële aspecten

Nadere informatie

hoofdstuk 1 Elektriciteit.

hoofdstuk 1 Elektriciteit. spanning 2007-2008 hoofdstuk 1 Elektriciteit. 1.1 Lading. Veel toestellen op het laboratorium werken met elektriciteit. De werking van deze toestellen berust op van elektrische lading die stroomt. We kennen

Nadere informatie

Diktaat Spanning en Stroom

Diktaat Spanning en Stroom Diktaat Spanning en Stroom hoofdstuk 1 Elektriciteit. 1.1 Lading. Veel toestellen op het laboratorium werken met elektriciteit. De werking van deze toestellen berust op elektrische lading die stroomt.

Nadere informatie

ZONNE - PANELEN INFORMATIE. Bouwbedrijf Bruggink BV Molenweg 11 7055AW Heelweg 0315-242929

ZONNE - PANELEN INFORMATIE. Bouwbedrijf Bruggink BV Molenweg 11 7055AW Heelweg 0315-242929 ZONNE - PANELEN INFORMATIE Bouwbedrijf Bruggink BV Molenweg 11 7055AW Heelweg 0315-242929 www.bruggink-bv.nl Oktober 2012 ZONNE - PANELEN 1. Algemene informatie Inhoud 2. Landelijke subsidieregeling, afkomstig

Nadere informatie

Astronaut van de toekomst

Astronaut van de toekomst Astronaut van de toekomst INHOUD WORKSHOP 1. BOUW DE SAPI-RAKET IN LEGO Aan de hand van een bouwschema bouw je een unieke raket in Lego. 2. LAAT DE LEDJES BRANDEN Door gebruik te maken van zonne-energie

Nadere informatie

Maak optimaal gebruik van uw dak. lnvesteer in zonne-energie met SunPower

Maak optimaal gebruik van uw dak. lnvesteer in zonne-energie met SunPower Maak optimaal gebruik van uw dak lnvesteer in zonne-energie met SunPower Hoe werkt het? Verhoog uw inkomsten met zonne-energie 1 SunPower-zonnepanelen Tot voor enkele jaren was een investering met het

Nadere informatie

NIEUW. De beste energiebron voor onderweg CAMPER BOOT HUISJE

NIEUW. De beste energiebron voor onderweg CAMPER BOOT HUISJE NIEUW De beste energiebron voor onderweg CAMPER BOOT HUISJE De EFOY COMFORT laadt de accu voor uw elektrische apparaten volautomatisch op. Zo heeft u altijd voldoende stroom voor uw wensen het hele jaar

Nadere informatie

Elektriciteit Inhoud. Elektriciteit demonstraties

Elektriciteit Inhoud. Elektriciteit demonstraties Elektriciteit Inhoud Inleiding : Deze les Spanning: Wat is dat, hoe komt dat? Stroom(sterkte) : Wat is dat, hoe komt dat? Practicum: (I,)-diagram van een lampje en een weerstand Weerstand : Wet van Ohm

Nadere informatie

Warmwater collectorsystemen

Warmwater collectorsystemen Warmwater collectorsystemen Warmwater collectorsystemen. Warmwater collectorsystemen zijn vloeistof gevulde installaties waar vloeistof door de buizen in de collector stroomt. Om de buizen in de collector,

Nadere informatie

Condensator. Het hellingsgetal a is constant. Dit hellingsgetal noemen we de capaciteit van de condensator C. Er geldt dus: C = Q U

Condensator. Het hellingsgetal a is constant. Dit hellingsgetal noemen we de capaciteit van de condensator C. Er geldt dus: C = Q U Inhoud Condensator... 2 Het laden van een condensator... 3 Het ontladen van een condensator... 5 Opgaven... 6 Opgave: Alarminstallatie... 6 Opgave: Gelijkrichtschakeling... 6 Opgave: Boormachine... 7 1/7

Nadere informatie

Maak je eigen solar power station. werkboek

Maak je eigen solar power station. werkboek Maak je eigen solar power station een natuurkundeopdracht voor 4 havo en 3/4 vwo werkboek Helmut Zahn Philips Applied Technologies, Eindhoven Colofon Auteur: Adviezen: Helmut Zahn Philips Applied Technologies,

Nadere informatie

Fotovoltaïsche installaties Autonome systemen

Fotovoltaïsche installaties Autonome systemen Fotovoltaïsche installaties Autonome systemen Autonome PV systemen Het principe van een autonoom PV systeem baseert zich op onderstaand schema: Regelaar Junction box principe Junction box + Junction box

Nadere informatie

Opgave 1 Er zijn twee soorten lading namelijk positieve en negatieve lading.

Opgave 1 Er zijn twee soorten lading namelijk positieve en negatieve lading. itwerkingen Opgave Er zijn twee soorten lading namelijk positieve en negatieve lading. Opgave 2 Een geleider kan de elektrische stroom goed geleiden. Metalen, zout water, grafiet. c. Een isolator kan de

Nadere informatie

Hooiland pomp, Handleiding

Hooiland pomp, Handleiding Hooiland pomp, Handleiding Versie Maart 2012 Bom Aqua B.V. tel 078 6150402/ 06 120 945 36 Oosteind 47 Email info@bom-aqua.nl 3356 AB website: www.bom-aqua.nl Papendrecht Capaciteiten Opvoerhoogte van 20-75

Nadere informatie

WERKGROEP TECHNIEK EN AANBESTEDING Zie de leidraad op

WERKGROEP TECHNIEK EN AANBESTEDING Zie de leidraad op WERKGROEP TECHNIEK EN AANBESTEDING 29-05-2017 Zie de leidraad op www.zondeventer.nl Waarom zonne-energie Wat is zonne-energie Kengetallen Opbrengst zonne-energie Stappenplan Componenten Plaatsing Turnkey

Nadere informatie

[Samenvatting Energie]

[Samenvatting Energie] [2014] [Samenvatting Energie] [NATUURKUNDE 3 VWO HOOFDSTUK 4 WESLEY VOS 0 Paragraaf 1 Energie omzetten Energiesoorten Elektrisch energie --> stroom Warmte --> vb. de centrale verwarming Bewegingsenergie

Nadere informatie

Infogids zonnepanelen

Infogids zonnepanelen Infogids zonnepanelen Inhoudstabel Wat zijn zonnepanelen?... 1 De werking van zonnepanelen... 2 Waarmee moet u rekening houden?... 2 De kostprijs van zonnepanelen... 3 Financiële steun bij aankoop zonnepanelen...

Nadere informatie

weet dat een zonnepaneel net als een batterij energie levert weet waar een auto aan moet voldoen om op zonnepanelen een auto die op zonneenergie

weet dat een zonnepaneel net als een batterij energie levert weet waar een auto aan moet voldoen om op zonnepanelen een auto die op zonneenergie Gebruik de zon GROEP 7-8 72 65 minuten 1, 42, 44 en 45 De leerling: weet dat de zon gebruikt kan worden om bruikbare elektrische energie op te wekken kan voorbeelden noemen waarbij energie van de zon gebruikt

Nadere informatie

2 ELEKTRISCHE STROOMKRING

2 ELEKTRISCHE STROOMKRING 2 ELEKTRISCHE STROOMKRING Om elektrische stroom nuttig te gebruiken moet hij door een verbruiker vloeien. Verbruikers zijn bijvoorbeeld een gloeilampje, een motor, een deurbel. Om een gloeilampje te laten

Nadere informatie

Zonne-energie gratis en schoon

Zonne-energie gratis en schoon Zonne-energie gratis en schoon Samen gaan we voor duurzaam Genieten van de zon. Buiten in de tuin, in het park of op het strand. De zon geeft ons gratis energie. We kunnen de zon ook op een andere manier

Nadere informatie

Alles over. zonnestroom systemen AABOSOLAR. Achtseweg-Noord 12C 5651 GG Eindhoven T 024 6782475 F 040 2570055. Info@aabosolar.nl www.aabosolar.

Alles over. zonnestroom systemen AABOSOLAR. Achtseweg-Noord 12C 5651 GG Eindhoven T 024 6782475 F 040 2570055. Info@aabosolar.nl www.aabosolar. Alles over zonnestroom systemen AABOSOLAR Achtseweg-Noord 12C 5651 GG Eindhoven T 024 6782475 F 040 2570055 Info@aabosolar.nl www.aabosolar.nl Hoe werkt een zonnestroominstallatie? De kern van een zonnestroominstallatie

Nadere informatie

Elektrische energie en elektrisch vermogen

Elektrische energie en elektrisch vermogen Elektrische energie en elektrisch vermogen Grootheid Symbool Eenheid Lading Q C: Coulomb Spanning U V: Volt Stroomsterkte I A: Ampère Energie E J: Joule Weerstand R Ω: Ohm Spanning: noodzakelijk om lading

Nadere informatie

Examenopgaven VMBO-KB 2004

Examenopgaven VMBO-KB 2004 Examenopgaven VMBO-KB 2004 tijdvak 1 maandag 24 mei 9.00-11.00 uur ELEKTROTECHNIEK CSE KB Gebruik waar nodig de bijlage formulelijst. Dit examen bestaat uit 50 vragen. Voor dit examen zijn maximaal 60

Nadere informatie

Spanning en sensatie!!! Wat een weerstand!! Elektriciteit. 3HV H3 elektriciteit les.notebook February 13, Elektriciteit 3HV

Spanning en sensatie!!! Wat een weerstand!! Elektriciteit. 3HV H3 elektriciteit les.notebook February 13, Elektriciteit 3HV 3HH3elektriciteitles.notebook February 13, 2016 Spanning en sensatie!!! Elektriciteit Elektriciteit 3H Wat een weerstand!! Spanning en Lading + + + + 3HH3elektriciteitles.notebook February 13, 2016 + +

Nadere informatie

Naam: Thijs. Groep: 6/7. School: St.Willibrordusschool

Naam: Thijs. Groep: 6/7. School: St.Willibrordusschool Naam: Thijs Groep: 6/7 School: St.Willibrordusschool 1 Voorwoord Voor je ligt het werkstuk van Thijs. Dit werkstuk gaat over zonne-energie. Ik kwam op het idee voor dit onderwerp toen papa en mama ook

Nadere informatie

Installatiebedrijf Walraven & Zn. Tel.: 0172-611626 info@walravenenzn.nl Zuidzijde 11 Fax.: 0172-616458 www.walravenenzn.nl 2411 RP Bodegraven

Installatiebedrijf Walraven & Zn. Tel.: 0172-611626 info@walravenenzn.nl Zuidzijde 11 Fax.: 0172-616458 www.walravenenzn.nl 2411 RP Bodegraven Installatiebedrijf Walraven & Zn. Tel.: 0172-611626 info@walravenenzn.nl Zuidzijde 11 Fax.: 0172-616458 www.walravenenzn.nl 2411 RP Bodegraven PV-systemen Groene energie is de laatste jaren aanzienlijk

Nadere informatie

1.1 Hoe branden de lampen?

1.1 Hoe branden de lampen? 1.1 Hoe branden de lampen? In deze eerste opdracht ga je aan de slag met parallel- en serieschakelingen. De auto op de tekening heeft vier lampen met elk twee contactpunten, een accu en een contactsleutel

Nadere informatie

voorbeeld Zonnewagen Aantekeningen voor de leerkracht

voorbeeld Zonnewagen Aantekeningen voor de leerkracht Wetenschap Energie omzetting Energie overbrenging Krachten en beweging Wetenschappelijk onderzoek Design en technologie Verbeteringen door technisch design Onderdelen aan elkaar monteren Evalueren Mechanismen

Nadere informatie

Gebruikers Handleiding

Gebruikers Handleiding SWITCH MODE ACCULADER Switch Mode Acculader Model No. SEC - 1245E SEC - 1260E SEC - 1280E SEC - 2425E SEC - 2440E Gebruikers Handleiding Lees deze handleiding zorgvuldig door voordat u uw acculader gaat

Nadere informatie

VARTA zonne-energie accu 100

VARTA zonne-energie accu 100 G E B R U I K S A A N W I J Z I N G Bestnr.: 11 11 04 VARTA zonne-energie accu 100 Omwille van het milieu 100% recyclingpapier Impressum Alle rechten, ook vertalingen, voorbehouden. Niets uit deze uitgave

Nadere informatie

Windmolenpark Houten. Project nask & techniek Leerjaar 2 havo/atheneum College de Heemlanden, Houten. Namen: Klas:

Windmolenpark Houten. Project nask & techniek Leerjaar 2 havo/atheneum College de Heemlanden, Houten. Namen: Klas: Namen: Klas: Windmolenpark Houten Project nask & techniek Leerjaar 2 havo/atheneum College de Heemlanden, Houten Ontwikkeld door: Geert Veenstra Gerard Visker Inhoud Probleem en hoofdopdracht Blz 3 Samenwerking

Nadere informatie

Elektriciteit. Hoofdstuk 2

Elektriciteit. Hoofdstuk 2 Elektriciteit Hoofdstuk 2 (het blijft spannend) Om de lamp te laten branden moet er een gesloten stroomkring zijṇ Om de lamp te laten branden moet er een gesloten stroomkring zijṇ Om de lamp te laten branden

Nadere informatie

LEGO Energiemeter. Hoe te beginnen

LEGO Energiemeter. Hoe te beginnen LEGO Energiemeter Hoe te beginnen De Energy Meter bestaat uit twee delen: het LEGO Energy Display en de LEGO Energy Storage. De Energy Storage past op de onderkant van het Energy Display. Schuif de Energy

Nadere informatie

Zonne-energie leerset

Zonne-energie leerset MADE IN CHINA Bestnr. 19 47 51 Zonne-energie leerset Alle rechten, ook vertalingen, voorbehouden. Niets uit deze uitgave mag worden verveelvoudigd, opgeslagen in een automatische gegevensbestand, of openbaar

Nadere informatie

Duiding bij het pakket Kijk, Wat(t) een huis! Pagina 1

Duiding bij het pakket Kijk, Wat(t) een huis! Pagina 1 Activiteit : Kijk wat(t) een huis! Korte beschrijving : Hoeveel energie verbruikt een koffiezetapparaat? Maakt het gebruik van een spaarlamp nu echt zoveel verschil uit? En als je een TV op standby zet,

Nadere informatie

Nu ook zonnepanelen mogelijk op west, oost en noord georiënteerde daken!!!!

Nu ook zonnepanelen mogelijk op west, oost en noord georiënteerde daken!!!! Nu ook zonnepanelen mogelijk op west, oost en noord georiënteerde daken!!!! Tot voor kort was het alleen mogelijk en rendabel om zonnepanelen te monteren op zuid georiënteerde daken. Daken aan de west,

Nadere informatie

Naam: Klas: Repetitie natuurkunde voor havo (versie A) Getoetste stof: elektriciteit 1 t/m 5

Naam: Klas: Repetitie natuurkunde voor havo (versie A) Getoetste stof: elektriciteit 1 t/m 5 Naam: Klas: Repetitie natuurkunde voor havo (versie A) Getoetste stof: elektriciteit 1 t/m 5 OPGAVE 1 Teken hieronder het bijbehorende schakelschema. Geef ook de richting van de elektrische stroom aan.

Nadere informatie

De Groene Belangenbehartiger

De Groene Belangenbehartiger Inhoudsopgave DGB, De Groene Belangenbehartiger Markt zonnepanelen & toekomst Onderdelen zonnepaneelsysteem Zonnepanelen Omvormers Montagesysteem Installatie Wat kan er misgaan? Vragen? 1 De Groene Belangenbehartiger

Nadere informatie

Zonnestroom, hoek van instraling

Zonnestroom, hoek van instraling Zonnestroom, hoek van instraling By Experiment: Zonnestroom Ingolf van Doorn, Helicon Opleidingen 1/16 Inhoudsopgave Basiskennis zonnestroom:... 3 Globale beschrijving van het experiment.... 8 Benodigde

Nadere informatie