Toekomst & positie van de geestelijke verzorging

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Toekomst & positie van de geestelijke verzorging"

Transcriptie

1 Toekomst & positie van de geestelijke verzorging Voorstellen Dank voor de uitnodiging, hier bij de Raad van Kerken. Het is mooi om hier te zijn; vanuit de kerk is er altijd zorg geweest voor de kwetsbaren, de zieken, de gevangenen. Er was altijd al zorg voor de ZIEL. Tegenwoordig is dat mooie woord zielzorg verdwenen; en noemen we het vak nu Geestelijke verzorging; aangezien de wereld is veranderd; zielzorg of pastoraat heeft een te specifiek christelijke connotatie. De gv is voor beschikbaar voor ieder die daar behoefte aan heeft, ongeacht levensbeschouwelijke achtergrond. Echter de kerk; daar zitten wel onze wortels en meer dan dat, denk ik. Ik zou daar graag later met u over in gesprek gaan: wat hebben we (kerk en gv ) nu eigenlijk met elkaar. Definities: Geestelijk verzorgers in zorginstellingen werken oa. in de volgende werkvelden: ziekenhuizen, verpleeg- en verzorgingshuizen, psychiatrische centra, instellingen voor mensen met een verstandelijke handicap, revalidatiecentra en jeugdzorg. Onder "geestelijk verzorger" wordt verstaan diegene, die de professionele en ambtshalve begeleiding van en hulpverlening aan mensen vanuit en op basis van geloof en levensovertuiging realiseert in een zorginstelling, en die daartoe een opleiding op universitair niveau heeft gevolgd. Het is in Nederland een algemeen aanvaard principe dat de patiënt een (grond)recht op geestelijk verzorging heeft. Dit recht werd verankerd in artikel 3 van de Kwaliteitswet Zorginstellingen, waarin beschreven wordt dat de gewenste geestelijk verzorging beschikbaar en toegankelijk moet zijn voor patiënten en bewoners in zorginstellingen. Deze wet beoogt, de in artikel 6 van de grondwet verankerde vrijheid van godsdienst en levensbeschouwing te regelen voor mensen die van dat recht gebruik willen maken tijdens hun verblijf in onder andere instellingen voor gezondheidszorg. De aanwezigheid van geestelijk verzorgers in instellingen vloeit indirect voort uit dit grondwetsartikel. Hier kom ik later op terug. Eerst wil ik u iets vertellen over de organisatie waar wij werken en iets aanschouwelijker maken wat het werk kan inhouden. Arkin, een grote GGZ holding in Amsterdam is voortgekomen uit een fusie van Mentrum (GGZ), de Jellinek (verslavingszorg) AMC de Meren en nog een aantal kleinere organisaties. Arkin is deskundig op het gebied van psychiatrie en verslavingszorg in de grootstedelijke context. Het gaat niet daarbij alleen om behandelen maar ook om preventie en rehabilitatie. Arkin heeft meer dan 50 locaties in Amsterdam en enkele daarbuiten. Er zijn ruim 3600 werknemers en jaarlijks zijn ongeveer cliënten in behandeling. Wij werken daar met een team van 9 geestelijk verzorgers en om aan al die collega s duidelijk te maken wat we dan doen (en ook de cliënten!) verwoorden we dat als volgt: Aandachtig en betrokken Geestelijk verzorgers bieden op een persoonlijke manier ruimte voor levens- en geloofsvragen. Daarbij inspireren ze je om eigen draagkracht te hervinden Iets uitgebreider hebben we in ons eigen visiedocument het als volgt toegelicht: Arkin biedt zorg aan mensen met psychiatrische problemen en/of verslavingsproblematiek. Ze vragen zelf om deze hulp of komen noodgedwongen met de geestelijke gezondheidszorg in contact. Cliënten van Arkin lijden onder hun stemmen of somberheid. Voor anderen staat

2 het leven alleen nog in het teken van alcohol of andere verdovende middelen. Ook voor de mensen om hen heen wordt het bestaan tot een zware opgave. Met andere woorden: verslaving en psychiatrische problemen maken kwetsbaar. Het gewone leven is ver te zoeken en dat roept vragen op. Waarom overkomt me dit? Hoe moet ik verder met deze ziekte? Op wie kan ik nog bouwen? Hoe ziet de maatschappij me? Is er een God die mij ziet? Levensvragen stellen mensen zich altijd, maar in tijden van crisis worden ze scherper en zijn ze aan de orde van de dag. Een psychiatrische ziekte of verslaving vormt een breuk in iemands levensverhaal. Opeens is de betekenis van het leven niet langer meer duidelijk en het zicht op de toekomst ontbreekt. Deze crisis in de zingeving loopt als een rode draad door de zorgvraag van de cliënten van Arkin heen. Arkin stelt dan ook voor iedere cliënt geestelijke verzorging beschikbaar. Binnen de organisatie zijn er geestelijk verzorgers die op een professionele wijze aandacht bieden aan levensvragen. Ze kunnen cliënten ondersteunen in hun zoektocht naar perspectieven die bij psychiatrische problematiek en verslaving steun bieden. Geestelijk verzorgers versterken op deze manier de draagkracht van cliënten en scheppen een gastvrij en veilig klimaat. Hun aandacht voor existentiële en levensbeschouwelijke vragen draagt bij aan de kwaliteit en effectiviteit van de zorg. Geestelijk verzorgers zijn op een informele en laagdrempelige manier aanwezig in de leefwereld van cliënten. Ze symboliseren een wereld van zin, troost en hoop. Het wekt bij cliënten het verlangen om in gesprek te gaan over de sporen die ziekte en verslaving in het levensverhaal hebben achtergelaten. Dat zijn verhalen van verdriet, gemis en schaamte, maar ook van moed, geduld en hoop. Geestelijk verzorgers maken er ruimte en tijd voor. Het vertrouwelijke karakter van hun gesprekken heeft voor veel cliënten een meerwaarde. De geestelijk verzorgers zijn er voor alle cliënten van Arkin, ongeacht hun religieuze of levensbeschouwelijke achtergrond. Ze hebben aandacht voor de eigen bronnen van kracht die cliënten op hun levensweg hebben gevonden. Binnen Arkin representeren de geestelijk verzorgers natuurlijk ook religieuze en levensbeschouwelijke tradities (protestants, Roomskatholiek, humanistisch of islamitisch). Ze voelen zich er zelf door gedragen en cliënten ervaren hen als bemiddelaars van de christelijke, humanistische of islamitische traditie en zoeken daarom vaak expliciet het gesprek over geloofsvragen of normen en waarden die houvast bieden. Kwaliteitswet/ financiering De zin: we zijn er voor ALLE cliënten van Arkin is cruciaal, die gelukkig is geaccordeerd door de RvB en het gehele management. Het betekent dat we niet alleen, zoals vroeger werkzaam zijn op de langdurige verblijfsafdelingen of de klinieken, maar ook beschikbaar zijn voor het ambulante circuit. Ik werk zelf o.a. voor een outreachend team binnen de verslavingszorg en zoek gebruikers thuis op om door te praten over de gevoelde zinloosheid, de schuld of, en dat is best vaak het geval, over de naderende dood, die voor het gevoel ook al de eigen schuld is Vaak houdt dat ook in dat we het laatste ook doen, namelijk de uitvaart verzorgen. De positie van de gv-er is altijd wat bijzonder: en het lijkt vaag, wat we doen, maar in deze krappere tijden is de financiële basis geen sterke. De wettelijke fundering is die van de kwaliteitswet, (Uit 94) en die voorziet alleen in gv voor opgenomen cliënten. En aangezien er een verregaande ambulantisering wordt ingezet, minder bedden; maar wel veel meer

3 aandacht en zorg nodig is voor kwetsbare mensen die het nu alleen thuis moeten zien te redden (met bezoek van een SPV-er), prijs ik mezelf gelukkig om bij een instelling te werken die al heel snel de vrijheid gaf om ambulant te werken en die slag moeten we vervolgen. Het feit dat er een kwaliteitswet is blijkt geheel geen garantie dat er gv geboden wordt door een instelling; die krijgen een zak geld en moeten zelf keuzes maken. Er wordt slechts gesteld in de kwaliteitswet dat er geestelijke verzorging beschikbaar moet zijn; en dat kan ook inhouden dat er iemand op afroep beschikbaar is, of in extremere gevallen een lijstje met baisispastores ergens hangt. (In januari heeft de staatssecretaris van VWS een zogenaamde 'Houtskoolschets' naar de Kamer gestuurd. De nieuwe wet moet vooral rechten van cliënten van zorginstellingen gaan vastleggen. Daarbij worden rechten die in de huidige Kwaliteitswet staan meegenomen, waaronder ook het recht op beleving van godsdienst en levensovertuiging. Dit recht staat nu ook in de Houtskoolschets, maar naar de mening van de VGVZ niet stevig genoeg. De tekst van de kwaliteitswet is sterker, en ook die laat al te wensen over op het punt van beschikbaarheid van geestelijke verzorging in de instelling.) Even terug naar de positionering van de geestelijke verzorging: zij staan los van de behandelteams, hebben vrije toegang tot alle cliënten en gesprekken zijn vertrouwelijk en worden dus niet beschreven in dossiers. In vele settings wordt niet geregistreerd hoeveel contacten er plaatsvinden en worden dus ook niet verrekend. We brengen geen inkomsten binnen; aangezien we geen behandelaars zijn en dus niet meegenomen worden in de DBC systematiek. Dus lijkt het altijd een extra kostenpost en is het elk jaar onderhandelen over de uren die we willen invullen op de locaties, met als argument dat het heel zinnig werk is en gesteund door de uitspraken van het MT. Uiteindelijk komt dit neer op uitleggen, uitleggen en uitleggen. En uitleggen is vooral vertellen over kwetsbare mensen, voor wie het van belang is dat er over alles gesproken kan worden; over de kracht van het geloof, over twijfel, de diepste wanhoop kan gedeeld worden. In het omzien naar elkaar krijgt het evangelie gestalte, maar dat is vooral mijn eigen binnenperspectief. En gelukkig mag je dat tegenwoordig hardop zeggen; spiritualiteit is geen vies woord meer; er is zeer veel geloof, of een zoeken naar verbinding met het Hogere, wellicht vooral daar waar is gebleken dat het leven zo ongelooflijk ingewikkeld en pijnlijk is. Taal/ borging Als je vertelt over het belang of de inhoud van het werk is het nogal van belang wie je tegenover je hebt; je beweegt heen en weer tussen 2 taalvelden; in gesprek met een Raad van Bestuur, maar ook al die andere collega s die als professional aan het werk zijn,gebruik je andere woorden; die aansluiten bij hun belevingswereld. Daar ook moet je er voor zorgen dat zij de zin van het werk blijven inzien, dus je moet elkaar echt verstaan. Met cliënten probeer je aan te sluiten bij de taal die zij verstaan. Je spreekt op een andere manier met iemand die depressief is, dan met iemand die manisch is of geterroriseerd wordt door stemmen in zijn of haar hoofd. Het blijft een heen en weer bewegen tussen de professionele kant en de ambtelijke kant van het werk. Beiden zijn van belang, als je teveel op de ene kant hangt, verwordt je tot een pseudotherapeut en ben je los van je wortels, leun je teveel op de andere kant, zullen collega s en management geen idee meer hebben wat je doet en wordt je al heel snel overbodig. Het gaat in de zorg om het samen werken aan

4 goede zorg en oog hebben voor wat ieder doet vanuit het eigen domein en dat moet elkaar aanvullen. Kerk-gv/ spiritualiteit We zijn niet alleen intern gericht; we hebben bondgenoten nodig; plekken waar bijzondere mensen welkom zijn. En daar ontmoeten we de lokale kerken. Als gv-er tref je veel geloof aan bij mensen die nog nooit een kerk vanbinnen hebben gezien en als mensen dat wensen wijzen we ze de weg. Zijn de relaties goed met de lokale kerken kan het ook nog wel eens zijn dat er letterlijk een warme overdracht plaats vindt ; soms kwam een pastoraal werker uit de parochie wel eens op de afdeling om zich voor te stellen, zodat die enge stap naar de zondagsviering wat minder groot werd. We organiseren met kerken in Oud west gezamenlijke vieringen voor psychiatrisch patiënten en gemeenteleden etc. Gv kan een brugfunctie vervullen. Echter; we sluiten altijd aan bij de eigen bronnen van kracht, die voor onze gesprekspartners leven, dus die brugfunctie is er alleen voor diegenen die dat wensen, we hanteren geen verborgen agenda. We treffen een nieuw soort spiritualiteit die open en vrij is en die zich wat uit het zicht van de kerken beweegt? Zijn wij nu aan het werk met onder andere randkerkelijken? Ja soms ook, in elk geval in het midden van de maatschappij, waar het leven verschrikkelijk pijn kan doen en men heel voorzichtig zoekt naar troost en hoop en nabijheid van de ander en soms zeker de Ander. Daar kunnen we elkaar inspireren; kerk en geestelijke verzorging; en samen optrekken elk vanuit de eigen plek in deze wereld. Er is nog een reden om in goede verbinding met elkaar te blijven in mijn ogen en hier spreek ik echt op eigen titel: de kerken hebben een lange traditie in de zielzorg en het geloofsgesprek, in de zorg voor de zieken en stervenden. Daar moet je niet los van willen staan. Er is een wildgroei aan vrij gevestigde spiritual counselors en dat kan ook zeer ondoorzichtig zijn. Wellicht is de verbinding met de kerken wel een soort kwaliteitscriterium? Dus wat hebben we met elkaar? De wortels van de gv liggen in hun eigen levensbeschouwelijke traditie, daarin transparant zijn lijkt mij wenselijk, maar wel met een ópen visie op ambtelijkheid; beschikbaar voor allen, aansluitend bij waar die mens is. En dat mag dan een geheel eigen visie op het leven geloof zijn. Hierbij is ambtelijkheid niet zozeer sacramenteel of kerkjuridisch ingevuld, maar van uit diepe verbinding met je eigen traditie. En ook die traditie leeft en is niet gestold, omdat er een constante uitwisseling is met de beleving van de moderne mens, diepe existentiële crises geven soms nieuwe uitzichten. En de toekomst? Die is open en dat op zich is een avontuur. Als de vanzelfsprekendheden wegvallen, wordt je sterker bepaald bij wat echt van waarde is; daar zet je op in. Heel graag samen; verbonden door een droom over een rechtvaardige wereld, solidair met de kwetsbaren.

5

Geestelijke verzorging

Geestelijke verzorging Dienst Geestelijke Verzorging Geestelijke verzorging Algemene informatie >> wie ben ik? waarom gebeurt dit? wat maakt mijn leven zinvol? Wie dit soort vragen heeft of met zijn ziel onder de arm loopt,

Nadere informatie

Mentrum SAMEN WERKEN AAN HERSTEL EN EEN WAARDEVOL LEVEN. Onderdeel van Arkin

Mentrum SAMEN WERKEN AAN HERSTEL EN EEN WAARDEVOL LEVEN. Onderdeel van Arkin Mentrum SAMEN WERKEN AAN HERSTEL EN EEN WAARDEVOL LEVEN Onderdeel van Arkin Ieder mens is waardevol. Mentrum behandelt mensen met langerdurende ernstige problemen op het gebied van psychiatrie en/of verslaving.

Nadere informatie

DE COMPETENTIES VAN DE PREDIKANT EN DE GEESTELIJK VERZORGER

DE COMPETENTIES VAN DE PREDIKANT EN DE GEESTELIJK VERZORGER DE COMPETENTIES VAN DE PREDIKANT EN DE GEESTELIJK VERZORGER De PThU kent twee competentieprofielen, die voor de gemeentepredikant en die voor de geestelijk verzorger. Ze verschillen in onderdelen, maar

Nadere informatie

Een Visioen van Liefde

Een Visioen van Liefde Een Visioen van Liefde Orthen, april 2012 WIE ZIJN WIJ? De oorsprong van de gemeenschap San Salvator ligt in de rooms-katholieke traditie, en voelt zich van daaruit verbonden met de Bijbel, geïnspireerd

Nadere informatie

Lezingen gehouden voor geestelijk verzorgers en pastores in de het dekenaat Eindhoven

Lezingen gehouden voor geestelijk verzorgers en pastores in de het dekenaat Eindhoven Geestelijke verzorging Lezingen gehouden voor geestelijk verzorgers en pastores in de het dekenaat Eindhoven Eindhoven, Pauluskerk, februari 2006 Wettelijke verankering Geestelijke verzorging binnen Justitie,

Nadere informatie

Geestelijke verzorging

Geestelijke verzorging Geestelijke verzorging Zorg met aandacht - Aandacht voor wat u gelooft Onlangs bent u opgenomen in het Havenziekenhuis. Opname in een ziekenhuis kan vragen en emoties oproepen. Het kan prettig zijn om

Nadere informatie

Projectplan Ouderen en Levensvragen / Zingeving Cuijk.

Projectplan Ouderen en Levensvragen / Zingeving Cuijk. Projectplan Ouderen en Levensvragen / Zingeving Cuijk. Levens- / en zingevingvragen zijn op de achtergrond geraakt in onze samenleving, soms ook in het welzijnswerk. Toch zijn kwetsbaarheid en eenzaamheid

Nadere informatie

Ieder Motto project heeft nu per week 16 uur ondersteuning van een geestelijk verzorger.

Ieder Motto project heeft nu per week 16 uur ondersteuning van een geestelijk verzorger. Wie betaalt de geestelijke verzorging buiten de instelling? Inleiding tijdens studiemiddag VGVZ 4 april 2014. Elly Prinse, Centrum Levensvragen /MOTTO Rotterdam. Beste mensen, Mijn bijdrage aan deze studiemiddag

Nadere informatie

Identiteitsdocument Sprank

Identiteitsdocument Sprank Identiteitsdocument Sprank Christenen in hart en zorg Vanuit Gods liefde, zorgen wij voor elkaar. GOD Dit doen we samen met je familie en vrienden. Jij mag rekenen op een veilig thuis. Vragen over jouw

Nadere informatie

Tot een geloofsgesprek komen. I Ontmoeten

Tot een geloofsgesprek komen. I Ontmoeten Tot een geloofsgesprek komen I Ontmoeten Het geloofsgesprek vindt plaats in een ontmoeting. Allerlei soorten ontmoetingen. Soms kort en eenmalig, soms met mensen met wie je meer omgaat. Bij de ontmoeting

Nadere informatie

Spirituele zorg Wat kun je ermee? Carlo Leget

Spirituele zorg Wat kun je ermee? Carlo Leget Spirituele zorg Wat kun je ermee? Carlo Leget Palliatieve zorg Palliatieve zorg is een benadering die de kwaliteit van het leven verbetert van patiënten en hun naasten die te maken hebben met een levensbedreigende

Nadere informatie

Aandacht voor zingeving bij leven, ziekte en gezondheid

Aandacht voor zingeving bij leven, ziekte en gezondheid Aandacht voor zingeving bij leven, ziekte en gezondheid Dienst Geestelijke Verzorging Ik vind het best, ik vind het best, als je niet komt maar smst, of als je op het internet, een leuk gesprekje met mij

Nadere informatie

Maak kennis. met GGZ Friesland

Maak kennis. met GGZ Friesland Maak kennis met GGZ Friesland Psychische klachten hebben veel invloed op het dagelijks leven. Elke dag is een uitdaging en het is moeilijk om een normaal leven te leiden, contacten te onder houden, naar

Nadere informatie

Handreiking bij een spirituele zoektocht.

Handreiking bij een spirituele zoektocht. Handreiking bij een spirituele zoektocht. Deze handreiking hoort bij: Oud- en nieuw- katholiek. De spirituele zoektocht van die andere katholieken. Door Joris Vercammen. Valkhof pers 2011. Het boek is

Nadere informatie

2. Nieuwe toekomst, nieuwe kansen De Eeuwige geeft Israël en in Israël ons de kans op een nieuwe toekomst. We blijven niet bij het oude, we worden er

2. Nieuwe toekomst, nieuwe kansen De Eeuwige geeft Israël en in Israël ons de kans op een nieuwe toekomst. We blijven niet bij het oude, we worden er 1 Opening Wij zijn hier bij elkaar in de Naam van de Ene en Eeuwige, die onze schepper is en die ons ingeeft om te creëren, nieuw te maken wat er nog niet was, En wij zijn bij elkaar in de Naam van Jezus

Nadere informatie

1. Heer, leven volgens uw wil is een moeilijke opdracht. Heer, ontferm U over ons.

1. Heer, leven volgens uw wil is een moeilijke opdracht. Heer, ontferm U over ons. Beste familieleden. Jullie kunnen de onderstaande teksten gebruiken om een eigen inbreng in de uitvaart te doen. Bespreek steeds vooraf met de voorganger (v/m) welke teksten jullie hebben gekozen of aangepast

Nadere informatie

Pastoraat wat is dat?

Pastoraat wat is dat? Pastoraat wat is dat? Eigenlijk best een lastige vraag! Pastoraat daar zijn heel veel dikke boeken over geschreven. Maar na het lezen weet je het soms nog niet!? Daarom mogen jullie een paar minuten daar

Nadere informatie

Mondriaan. Mondriaan. in vogelvlucht. Mondriaan. voor geestelijke gezondheid

Mondriaan. Mondriaan. in vogelvlucht. Mondriaan. voor geestelijke gezondheid in vogelvlucht voor geestelijke gezondheid Colofon Tekst Concernstaf i.s.m. Afdeling Communicatie is an institute for mental health care in Limburg and is spread over more than fifty sites. This enables

Nadere informatie

Een stap verder in forensische en intensieve zorg

Een stap verder in forensische en intensieve zorg Een stap verder in forensische en intensieve zorg Palier bundelt intensieve en forensische zorg. Het is zorg die net een stapje verder gaat. Dat vraagt om een intensieve aanpak. Want onze doelgroep kampt

Nadere informatie

SAMENVATTING BOUWSTENEN ZELFMANAGEMENT EN PASSENDE ZORG

SAMENVATTING BOUWSTENEN ZELFMANAGEMENT EN PASSENDE ZORG SAMENVATTING ZELFMANAGEMENT EN PASSENDE ZORG INLEIDING ZELFMANAGEMENT EN PASSENDE ZORG In samenwerking met de deelnemers van het De Bouwstenen zijn opgebouwd uit thema s die Bestuurlijk Akkoord GGZ zijn

Nadere informatie

rouw, verliesverwerking en spiritualiteit Oncologiedagen 2014

rouw, verliesverwerking en spiritualiteit Oncologiedagen 2014 rouw, verliesverwerking en spiritualiteit Oncologiedagen 2014 Jacqueline van Meurs: geestelijk verzorger/consulent spirituele zorg Gerda Bronkhorst: oncologieverpleegkundige/verpleegkundig consulent palliatieve

Nadere informatie

Juist in het openbaar onderwijs

Juist in het openbaar onderwijs Juist in het openbaar onderwijs Over de aandacht voor levensbeschouwing op de openbare school Legitimatie MARLEEN LAMMERS Wie denkt dat het openbaar onderwijs geen aandacht mag besteden aan levensbeschouwing,

Nadere informatie

Psychosociale begeleiding in het Oncologie Centrum

Psychosociale begeleiding in het Oncologie Centrum Psychosociale begeleiding in het Centrum Inleiding Als u te horen krijgt dat u kanker heeft of een hematologische ziekte, kan er veel veranderen in uw leven en dat van uw naasten. Niet alleen lichamelijk,

Nadere informatie

Dienst Geestelijke Verzorging

Dienst Geestelijke Verzorging Dienst Geestelijke Verzorging Informatie voor verwijzers F0483-0899 mei 2013 Medisch Centrum Haaglanden www.mchaaglanden.nl MCH Antoniushove, Burgemeester Banninglaan 1 Postbus 411, 2260 AK Leidschendam

Nadere informatie

Met 3 afspraken. Veilig werken. Altijd melden, Altijd bespreken, Altijd handelen. A6 boekje altijd melden 1 16-08-13 13:22

Met 3 afspraken. Veilig werken. Altijd melden, Altijd bespreken, Altijd handelen. A6 boekje altijd melden 1 16-08-13 13:22 Veilig werken Met 3 afspraken meer duidelijkheid over agressie Altijd melden, Altijd bespreken, Altijd handelen A6 boekje altijd melden 1 16-08-13 13:22 Agressie hoort er nou eenmaal bij EENS A6 boekje

Nadere informatie

Het sacrament van de ziekenzalving.

Het sacrament van de ziekenzalving. Het sacrament van de ziekenzalving. Vooraf rustige muziek. 1. Kruisteken en vredeswens door pater Gerard. In de naam van de Vader en de Zoon en de Heilige Geest. Amen Vrede zij u allen en allen die u lief

Nadere informatie

De Week gaat van start met de Breingeindag op maandag 26 maart 2012 in t Veerhuis te Nieuwegein.

De Week gaat van start met de Breingeindag op maandag 26 maart 2012 in t Veerhuis te Nieuwegein. Op zoek naar waardevolle contacten De werkgroep Week van de Psychiatrie organiseert van 26 tot en met 31 maart 2012 de 38e Week van de Psychiatrie. Het thema van de Week van de Psychiatrie 2012 is Contact

Nadere informatie

Samenvatting. Adviesvragen

Samenvatting. Adviesvragen Samenvatting Adviesvragen Een deel van de mensen die kampen met ernstige en langdurige psychiatrische problemen heeft geen contact met de hulpverlening. Bij hen is geregeld sprake van acute nood. Desondanks

Nadere informatie

Trauma en verslaving. Mondriaan. Verslavingszorg. Informatie voor patiënten

Trauma en verslaving. Mondriaan. Verslavingszorg. Informatie voor patiënten Verslavingszorg Trauma en verslaving Als u naast uw verslaving ook last heeft van een nare of ingrijpende gebeurtenis uit uw verleden Informatie voor patiënten Mondriaan voor geestelijke gezondheid Trauma

Nadere informatie

Kerndoelen Godsdienstige / Levensbeschouwelijke vorming (GL) Uitgewerkt voor protestants-christelijk basisonderwijs

Kerndoelen Godsdienstige / Levensbeschouwelijke vorming (GL) Uitgewerkt voor protestants-christelijk basisonderwijs Besturenraad heet sinds 21 mei 2014 Verus. Deze publicatie is geschreven voor deze datum. Het kan zijn dat verwijzingen niet kloppen. Heeft u vragen? Neem gerust contact met ons op. Kerndoelen Godsdienstige

Nadere informatie

Achtergrond. Achtergrond WIE BENT U? 31/08/2015

Achtergrond. Achtergrond WIE BENT U? 31/08/2015 WIE BENT U? IN GESPREK GAAN MET OUDEREN OVER HUN WAARDEN EN VISIE OP HET LEVEN De ergotherapeut als brug tussen thuis en het WZC - 8/09/15 Liselotte Van Ooteghem Achtergrond Wie ben ik? Medewerker zingeving,

Nadere informatie

Geloof en (on-)rust in de palliatieve fase

Geloof en (on-)rust in de palliatieve fase Geloof en (on-)rust in de palliatieve fase Lezing door Etje Verhagen, psycholoog en geestelijk verzorger, 8-10-2014, minisymposium palliatieve zorg Netwerk regio IJssel Vecht Hoort bij een PowerPointpresentatie

Nadere informatie

Dat we hier vanavond bij elkaar zijn wordt vooral bepaald door de wereldse kalender. En niet de kalender van de christelijke feesten.

Dat we hier vanavond bij elkaar zijn wordt vooral bepaald door de wereldse kalender. En niet de kalender van de christelijke feesten. Preek op Oudjaarsavond 2013 Dat we hier vanavond bij elkaar zijn wordt vooral bepaald door de wereldse kalender. En niet de kalender van de christelijke feesten. Oudjaarsdag: het lijkt een dag als alle

Nadere informatie

levensbeschouwelijke identiteit van catent Scholen zijn als bomen Leven niet alleen Zonder grond en wortels Leeft geen school, niet één

levensbeschouwelijke identiteit van catent Scholen zijn als bomen Leven niet alleen Zonder grond en wortels Leeft geen school, niet één levensbeschouwelijke identiteit van catent Scholen zijn als bomen Leven niet alleen Zonder grond en wortels Leeft geen school, niet één De scholen van Catent - afzonderlijk en gezamenlijk - zijn als een

Nadere informatie

De Zorgzame Kerk. Concept Beleidsplan 2015-2019. Protestantse Wijkgemeente Ambacht-Oost. November 2014 Bethelkerk Vlaardingen

De Zorgzame Kerk. Concept Beleidsplan 2015-2019. Protestantse Wijkgemeente Ambacht-Oost. November 2014 Bethelkerk Vlaardingen De Zorgzame Kerk Protestantse Wijkgemeente Ambacht-Oost Concept Beleidsplan 2015-2019 November 2014 Bethelkerk Vlaardingen Beleid en plannen Beleid is het aangeven van een richting en het definiëren van

Nadere informatie

Balanceren tussen hoop en wanhoop

Balanceren tussen hoop en wanhoop i n e vo or h a m Balanceren tussen hoop en wanhoop vo or a f In deze bijdrage staat het Leger des Heils centraal. Het Leger des Heils doet veel voor mensen, die te kampen hebben met chronische verslaving

Nadere informatie

Zondag 30 augustus Kijken met nieuwe ogen

Zondag 30 augustus Kijken met nieuwe ogen Zondag 30 augustus Kijken met nieuwe ogen Bij Marcus 8 : 22 26 Begrijpen jullie het dan nog niet, ontbreekt het jullie aan inzicht? Dat waren de verwijten die vorige week aan de leerlingen van Jezus werden

Nadere informatie

Post-hbo opleiding bemoeizorg. Ik vond alle docenten top! Veel passie voor het werk, dit stralen ze uit naar de groep. evaluatie deelnemer

Post-hbo opleiding bemoeizorg. Ik vond alle docenten top! Veel passie voor het werk, dit stralen ze uit naar de groep. evaluatie deelnemer mensenkennis Post-hbo opleiding bemoeizorg Ik vond alle docenten top! Veel passie voor het werk, dit stralen ze uit naar de groep. evaluatie deelnemer Bemoeizorg Hulpverleners in de bemoeizorg hebben te

Nadere informatie

Gemeente van onze Heer Jezus Christus, lieve mensen, Het echte geluk is voor mensen die verdriet hebben. Want God zal hen troosten.

Gemeente van onze Heer Jezus Christus, lieve mensen, Het echte geluk is voor mensen die verdriet hebben. Want God zal hen troosten. Gemeente van onze Heer Jezus Christus, lieve mensen, Het echte geluk is voor mensen die verdriet hebben. Wat is dat voor uitspraak op een dag als vandaag? We herdenken vandaag onze geliefde doden. Mensen

Nadere informatie

Beleid rondom het levenseinde

Beleid rondom het levenseinde Beleid rondom het levenseinde V1_2012 Inleiding Veel van onze cliënten zijn op vergevorderde leeftijd en dan komt het levenseinde dichterbij. Omdat veel cliënten binnen de muren van onze organisatie overlijden

Nadere informatie

Ouderenzorg in 2025?

Ouderenzorg in 2025? Ouderenzorg in 2025? https://www.youtube.com/watch?feature=player_detailpage&v=vo9 wlawhe3e Niemand gaat actief de gang naar het verpleeghuis, je wordt opgenomen, ik had geen inspraak 1 IDENTITEIT: wie

Nadere informatie

Oncologie. Psychosociale begeleiding in het Oncologie Centrum

Oncologie. Psychosociale begeleiding in het Oncologie Centrum Oncologie Psychosociale begeleiding in het Oncologie Centrum Belangrijke telefoonnummers Algemeen nummer umcg (050) 361 61 61 U kunt hier ook terecht met algemene vragen over het UMCG. Bijvoorbeeld over

Nadere informatie

Op 18 november 2009 heeft het raadslid Flos (VVD) onderstaande motie ingediend:

Op 18 november 2009 heeft het raadslid Flos (VVD) onderstaande motie ingediend: Reactie van het College van B en W op de motie inzake Aanpak Discriminatie Amsterdam (openstellen functies voor iedereen bij ingehuurde organisaties) van het raadslid Flos (VVD) van 18 november 2009. Op

Nadere informatie

Informatie over zorgzwaartepakketten

Informatie over zorgzwaartepakketten Informatie over zorgzwaartepakketten voor cliënten, familie en andere betrokkenen Voor wie is deze folder? Deze informatie is voor mensen met psychiatrische problemen die voor langere tijd bij GGZ ingeest

Nadere informatie

Zondag 18 augustus 2013: Steenmannen Lezingen: Job 1:20-22, 2:9-3:3, 25 en 26, 42:1-6 Lukas 24:13-32

Zondag 18 augustus 2013: Steenmannen Lezingen: Job 1:20-22, 2:9-3:3, 25 en 26, 42:1-6 Lukas 24:13-32 1 Zondag 18 augustus 2013: Steenmannen Lezingen: Job 1:20-22, 2:9-3:3, 25 en 26, 42:1-6 Lukas 24:13-32 Heerlijk is het om in de vakantie weer boeken te elzen en in een ruk te kunnen uitlezen. Je zou kunnen

Nadere informatie

Gelezen: Hooglied 4: 1-8, Hooglied 5 : 2 8, Hooglied 7 : 7 10, Hooglied 8 : 6-7

Gelezen: Hooglied 4: 1-8, Hooglied 5 : 2 8, Hooglied 7 : 7 10, Hooglied 8 : 6-7 Zondag 24 april 2016 - Verlangen naar liefde Gelezen: Hooglied 4: 1-8, Hooglied 5 : 2 8, Hooglied 7 : 7 10, Hooglied 8 : 6-7 Enige discussie in de afgelopen week aan de keukentafel. Kunnen we dit lezen?

Nadere informatie

Producten COiL. Het COiL biedt momenteel de volgende producten aan:

Producten COiL. Het COiL biedt momenteel de volgende producten aan: Producten COiL Het COiL biedt momenteel de volgende producten aan: Voor zorgprofessionals en vrijwilligers 1. Trainingen Omgaan met levensvragen 2. Begeleide intervisie, moreel beraad 3. Train- de- trainers

Nadere informatie

Hoofdstuk 8 Samenvatting en conclusies

Hoofdstuk 8 Samenvatting en conclusies Hoofdstuk 8 Samenvatting en conclusies 8.1 Het onderzoek Dit rapport beschrijft het onderzoek naar behoefte en aanbod betreffende geestelijke verzorging in detentie vanuit het perspectief van de gedetineerden.

Nadere informatie

Spirituele zorg Een dagje naar zee

Spirituele zorg Een dagje naar zee Spirituele zorg Een dagje naar zee Marian Martens Leidinggevende verzorgingshuis Stichting Antroz Consulent PTMN 3 onderwerpen De Richtlijn Spiritualiteit Theorie van de Presentie (Andries Baart) Een blik

Nadere informatie

Algemene Informatie. Mondriaan. Informatie voor cliënten. Verslavingszorg. voor geestelijke gezondheid

Algemene Informatie. Mondriaan. Informatie voor cliënten. Verslavingszorg. voor geestelijke gezondheid Algemene Informatie Informatie voor cliënten Verslavingszorg Mondriaan voor geestelijke gezondheid Uw hulpvraag staat bij ons centraal. Wie zijn wij? De Divisie Verslavingszorg is één van de vijf divisies

Nadere informatie

BELOFTE-FORMULES DOOPLITURGIE. voor het doopsel van meerdere kinderen

BELOFTE-FORMULES DOOPLITURGIE. voor het doopsel van meerdere kinderen BELOFTE-FORMULES DOOPLITURGIE voor het doopsel van meerdere kinderen In dit boekje vind je een 15-tal voorbeelden van belofte-formules die je als ouders kan uitspreken tijdens de doopviering van je kind.

Nadere informatie

De Lastmeter. Hoeveel last heeft u van problemen, klachten en zorgen? Oncologie

De Lastmeter. Hoeveel last heeft u van problemen, klachten en zorgen? Oncologie 00 De Lastmeter Hoeveel last heeft u van problemen, klachten en zorgen? Oncologie 1 Kanker is een ziekte die uw leven ingrijpend kan verstoren. De ziekte en behandeling kunnen niet alleen lichamelijke

Nadere informatie

Zin in zorg. gedichten & illustraties. Wout Huizing en Marije Vermaas (redactie)

Zin in zorg. gedichten & illustraties. Wout Huizing en Marije Vermaas (redactie) Zin in zorg gedichten & illustraties Wout Huizing en Marije Vermaas (redactie) Reliëf, christelijke vereniging van zorgaanbieders in samenwerking met Buijten & Schipperheijn Motief Colofon 2015 Reliëf,

Nadere informatie

Dienst Geestelijke Verzorging

Dienst Geestelijke Verzorging Dienst Geestelijke Verzorging Patiënt en dan? U bent in het ziekenhuis opgenomen en er komt veel op u af. Deze situatie kan veel vragen oproepen en geestelijk behoorlijk zwaar zijn. Als u behoefte hebt

Nadere informatie

Naar een beleidsplan voor de PG Lemmer

Naar een beleidsplan voor de PG Lemmer Naar een beleidsplan voor de PG Lemmer Inleiding In de komende maanden willen we als kerkenraad een beleidsplan opstellen voor de komende vijf jaar. Iedereen die op dit moment op de één of andere manier

Nadere informatie

Aan: Wijkkerkenraden Van: Algemene Kerkenraad Betreft: Discussienotitie beleidsplan Hervormd Dordrecht 2013-2019 Datum: mei 2013

Aan: Wijkkerkenraden Van: Algemene Kerkenraad Betreft: Discussienotitie beleidsplan Hervormd Dordrecht 2013-2019 Datum: mei 2013 Aan: Wijkkerkenraden Van: Algemene Kerkenraad Betreft: Discussienotitie beleidsplan Hervormd Dordrecht 2013-2019 Datum: mei 2013 1) Inleiding De kerkorde bepaalt dat de kerkenraad een beleidsplan opstelt

Nadere informatie

Geestelijk verzorger in zorginstellingen: kerntaken en kernkwaliteiten.

Geestelijk verzorger in zorginstellingen: kerntaken en kernkwaliteiten. Geestelijk verzorger in zorginstellingen: en kernkwaliteiten. * geeft aan dat deze beroepskwalificaties/kwaliteiten in voldoende mate verworven dan wel gerealiseerd moeten zijn tijdens de initiële opleiding.

Nadere informatie

H.307216.0714. Waar kunt u terecht als u kanker heeft

H.307216.0714. Waar kunt u terecht als u kanker heeft H.307216.0714 Waar kunt u terecht als u kanker heeft Inleiding Bij u is kanker geconstateerd. Tijdens of na uw ziekte kunt u te maken krijgen met situaties waar u geen raad mee weet, ook wanneer de behandeling

Nadere informatie

Levensvragen tevoorschijn luisteren

Levensvragen tevoorschijn luisteren Levensvragen tevoorschijn luisteren Westervoort Wout Huizing 10 oktober 2014 Pietje, patje, poe Opdracht : Wat zijn levensvragen? Van wie zijn levensvragen? Hoe signaleer je een levensvraag? Wat doe je

Nadere informatie

Levensvragen in de hulpvraag

Levensvragen in de hulpvraag opm lev.vrag. in hulpvr. 29-06-2004 14:16 Pagina 1 Levensvragen in de hulpvraag Een werkboek voor hulpverleners en pastores Henri Rijksen Annelies van Heijst CLE CENTRUM VOOR LEVENSBESCHOUWING EN ETHIEK

Nadere informatie

Beleidsplan 2011-2017 VDGH "Ploegen, zaaien en oogsten "

Beleidsplan 2011-2017 VDGH Ploegen, zaaien en oogsten Beleidsplan 2011-2017 VDGH "Ploegen, zaaien en oogsten " De afbeelding op deze pagina 1s van Marc Chagall Concept beleidsplan 2011-2017 :Ploegen,zaaien en oogsten ". Inleiding: Deze aanzet tot het beleidsplan

Nadere informatie

Wegwijzer naar de AWBZ

Wegwijzer naar de AWBZ Wegwijzer naar de AWBZ Kinderen met een psychiatrische stoornis hebben soms veel zorg nodig. Als dat bij uw kind het geval is, dan kunt u gebruikmaken van de Algemene Wet Bijzondere Ziektekosten. Deze

Nadere informatie

Doodsangst door religie en de verpleegkundige taak

Doodsangst door religie en de verpleegkundige taak Doodsangst door religie en de verpleegkundige taak Tamara Blokland 0778265 Inhoudsopgave Inleiding 3 Analyse 4 Conclusie 8 Noten 9 Literatuur 10 Bijlage 1 11 Bijlage 2 12 2 Inleiding Tijdens mijn werk

Nadere informatie

1. Priester: Licht en leven vinden we bij God, want Hij wil niet dat de mens

1. Priester: Licht en leven vinden we bij God, want Hij wil niet dat de mens Voorbede Na de homilie van de diaken of de priester volgt de Voorbede. In de Voorbede bidden we als geloofsgemeenschap voor de intenties die in ons hart zijn. Uiteraard gaan de beden in het geval van een

Nadere informatie

Universitair Psychiatrisch Centrum Sint-Kamillus

Universitair Psychiatrisch Centrum Sint-Kamillus Universitair Psychiatrisch Centrum Sint-Kamillus Krijkelberg 1-3360 Bierbeek T 016 45 26 11 F 016 46 30 79 upc.st.kamillus@fracarita.org www.kamillus.be Ten geleide Mensen worden bij een bezoek aan het

Nadere informatie

Waar kunt u heen als u kanker hebt?

Waar kunt u heen als u kanker hebt? Oncologiecentrum Waar kunt u heen als u kanker hebt? www.catharinaziekenhuis.nl Inhoud Waar kunt u terecht als u kanker hebt?... 3 Overzicht hulpverleners binnen het Catharina Kanker Instituut... 3 Extern...

Nadere informatie

stichting BELEIDSPLAN 2013 2017

stichting BELEIDSPLAN 2013 2017 stichting BELEIDSPLAN 2013 2017 1. Inleiding De Stichting KombijMij is op 20 februari 2012 opgericht en geïnitieerd door Kees en Liesbeth van Bolhuis. De directie, Kees en Liesbeth van Bolhuis en het bestuur

Nadere informatie

Even voorstellen VERSLAVING & PSYCHIATRIE VLAARDINGENLAAN INFORMATIE VOOR DE CLIËNT. Onderdeel van Arkin

Even voorstellen VERSLAVING & PSYCHIATRIE VLAARDINGENLAAN INFORMATIE VOOR DE CLIËNT. Onderdeel van Arkin Even voorstellen VERSLAVING & PSYCHIATRIE VLAARDINGENLAAN INFORMATIE VOOR DE CLIËNT Onderdeel van Arkin Mentrum richt zich op de mogelijkheden van een cliënt. wij kijken naar wat hij wel kan, niet naar

Nadere informatie

Werkgroep Spirituele Zorg binnen de Palliatieve Zorg Regio Zuid-Gelderland

Werkgroep Spirituele Zorg binnen de Palliatieve Zorg Regio Zuid-Gelderland September 2011 Werkgroep Spirituele Zorg binnen de Palliatieve Zorg Regio Zuid-Gelderland Beleidsplan : Samenwerken aan Spirituele Zorg binnen de Palliatieve Zorg I. Achtergrond De palliatieve zorg ontwikkelt

Nadere informatie

18. Evangelist in eigen land 19. Onder Jezus zegen Een bereide plaats 20. Water 21. Een gebed om de Heilige Geest Doorwaai mijn hof 22.

18. Evangelist in eigen land 19. Onder Jezus zegen Een bereide plaats 20. Water 21. Een gebed om de Heilige Geest Doorwaai mijn hof 22. Inhoudsopgave Voorwoord 1. Een gebed bij het begin van het nieuwe jaar Ik ben met u 2. Gods hand 3. Zegen Vrede met God 4. In de kerk 5. Is Deze niet de Christus? Deze ontvangt zondaars 6. Echte vrienden

Nadere informatie

Psychosociale problemen bij kanker

Psychosociale problemen bij kanker Psychosociale problemen bij kanker mogelijkheden voor begeleiding in het azm Psychosociale problemen bij kanker Inleiding 3 Reacties 3 Begeleiding 3 Wanneer hulp inschakelen 4 Vroegtijdige herkenning 4

Nadere informatie

Startavond pastorale bezoekers Pastoraat & geloofsgesprekken. DATUM: 28 oktober 2015 TIJDSTIP: 19.30 22.00 uur LOCATIE: GKV Haren, Ontmoetingskerk

Startavond pastorale bezoekers Pastoraat & geloofsgesprekken. DATUM: 28 oktober 2015 TIJDSTIP: 19.30 22.00 uur LOCATIE: GKV Haren, Ontmoetingskerk Startavond pastorale bezoekers Pastoraat & geloofsgesprekken DATUM: 28 oktober 2015 TIJDSTIP: 19.30 22.00 uur LOCATIE: GKV Haren, Ontmoetingskerk Doelen startavond De PB en ouderling kunnen benoemen wat

Nadere informatie

31 december 2015 Sixtuskerk te Sexbierum Ds. A.J. Wouda Jesaja 51; 1-6; Romeinen 8: 31b-39; Lucas 12: 35-40 Teksten over vertrouwen op God.

31 december 2015 Sixtuskerk te Sexbierum Ds. A.J. Wouda Jesaja 51; 1-6; Romeinen 8: 31b-39; Lucas 12: 35-40 Teksten over vertrouwen op God. 31 december 2015 Sixtuskerk te Sexbierum Ds. A.J. Wouda Jesaja 51; 1-6; Romeinen 8: 31b-39; Lucas 12: 35-40 Teksten over vertrouwen op God. Gemeente van Christus, Nog een paar uur, en er is alweer een

Nadere informatie

Informatieleaflet voor werkgevers

Informatieleaflet voor werkgevers Informatieleaflet voor werkgevers Werk en verslaving Het aantal verslaafden aan alcohol, drugs en medicijnen in Nederland groeit. Het merendeel van deze mensen heeft een baan en kampt met de verslaving

Nadere informatie

Deeltijdbehandeling. Mondriaan. Informatie voor cliënten. Ouderen. voor geestelijke gezondheid

Deeltijdbehandeling. Mondriaan. Informatie voor cliënten. Ouderen. voor geestelijke gezondheid Deeltijdbehandeling Informatie voor cliënten Ouderen Mondriaan voor geestelijke gezondheid Ouderen Deeltijdbehandeling De Divisie Ouderen is een onderdeel van Mondriaan. We verlenen hulp aan mensen van

Nadere informatie

Zelfonderzoek voor de Groep met behulp van de tradities

Zelfonderzoek voor de Groep met behulp van de tradities Zelfonderzoek voor de Groep met behulp van de tradities De Twaalf Tradities zijn voor de groep wat de stappen zijn voor het individu. De tradities helpen om het programma van herstel levend en succesvol

Nadere informatie

PATIËNTEN INFORMATIE. Psychosociale zorg. voor mensen met kanker

PATIËNTEN INFORMATIE. Psychosociale zorg. voor mensen met kanker PATIËNTEN INFORMATIE Psychosociale zorg voor mensen met kanker 2 PATIËNTENINFORMATIE Door middel van deze informatiefolder wil het Maasstad Ziekenhuis u informeren over psychosociale zorg voor mensen met

Nadere informatie

Terugblik en Toekomst. 18 april 2012

Terugblik en Toekomst. 18 april 2012 Terugblik en Toekomst 18 april 2012 De GEMEENTE van Wijhe Gemeente God, Jezus, HGeest, Bijbel Samenleving: dorp, verenigingen, werk, school, geboorte, dood, ziekte, feesten Kerntaken Gemeente Vieren Pastoraat

Nadere informatie

Spiritualiteit in de laatste levensfase

Spiritualiteit in de laatste levensfase Spiritualiteit in de laatste levensfase Tilly de Kruyf Wout Huizing Congres palliatieve zorg voor mensen met dementie Ede 4 april 2016 Trainingswinkel www.netwerklevensvragen.nl/trainingswinkel Presentaties

Nadere informatie

zondagmorgen 14 november 2010 Welkomkerk ds. W.H. Hendriks-Vogelaar

zondagmorgen 14 november 2010 Welkomkerk ds. W.H. Hendriks-Vogelaar Gemeente van de Heer Jezus Christus, Jongeren, ouderen, kinderen van God, Zoals ik voor de lezing al gezegd heb; het gaat vanmorgen niet over trouwen of getrouwd zijn, dat is alleen een voorbeeld verhaal.

Nadere informatie

Een boog van solidariteit: vrijwilligerswerk

Een boog van solidariteit: vrijwilligerswerk Een boog van solidariteit: vrijwilligerswerk Inleiding De tekst die voor jou ligt, verduidelijkt onze visie bij het organiseren van vrijwilligerswerk in het buitenland. We sturen je niet zo maar naar het

Nadere informatie

1 2012 Jaaroverzicht

1 2012 Jaaroverzicht 1 2012 Jaaroverzicht 2 De Hoop jaaroverzicht 2012 De Hoop is een evangelische hulpverleningsinstelling voor psychiatrische problemen en verslavingsproblemen bij volwassenen, jeugdigen en kinderen. Daarnaast

Nadere informatie

Beleidsplan van de Regenboogkerk te Epe voor 2011 tot en met 2015

Beleidsplan van de Regenboogkerk te Epe voor 2011 tot en met 2015 Beleidsplan van de Regenboogkerk te Epe voor 2011 tot en met 2015 Identiteit De Regenboogkerk van Epe vormt een gemeenschap van gelovigen. Het geloof dat hen samenbindt stoelt op de Bijbel. De kern van

Nadere informatie

WAAR WE VOOR STAAN VERWONDERING ONTMOETING LEVENSKUNST RITUELEN RELIGIEUS GEWORTELD WAT DOE JIJ VANDAAG?

WAAR WE VOOR STAAN VERWONDERING ONTMOETING LEVENSKUNST RITUELEN RELIGIEUS GEWORTELD WAT DOE JIJ VANDAAG? WAAR WE VOOR STAAN 4 VERWONDERING 7 ONTMOETING 8 LEVENSKUNST 11 RITUELEN 12 RELIGIEUS GEWORTELD 17 WAT DOE JIJ VANDAAG? 18 WAAR WE VOOR STAAN Het Apostolisch Genootschap biedt ontmoetingsplaatsen voor

Nadere informatie

Inhoudsopgave. Voorwoord 5. Inleiding 11

Inhoudsopgave. Voorwoord 5. Inleiding 11 Inhoudsopgave Voorwoord 5 Inleiding 11 1 Eerste verkenning 15 1.1 Waarom is kennis van religie belangrijk voor journalisten? 16 1.2 Wat is religie eigenlijk? 18 1.2.1 Substantieel en functioneel 18 1.2.2

Nadere informatie

Volwassenen. Mondriaan. voor geestelijke gezondheid

Volwassenen. Mondriaan. voor geestelijke gezondheid Volwassenen Mondriaan voor geestelijke gezondheid Verslavingszorg Introductie Verslavingszorg verleent hulp aan volwassenen met problematisch gebruik van alcohol, drugs, medicijnen, gameverslaving en met

Nadere informatie

Ouderenzorg als waardengemeenschap

Ouderenzorg als waardengemeenschap Ouderenzorg als waardengemeenschap R.Ruard Ganzevoort In: C. Smits, M. Hettinga & A. Mulder (red.), Communities van en voor ouderen. Een wereld van kansen. Zwolle: Windesheim (2010), 42-51. Hoewel er in

Nadere informatie

6 1 = Groot probleem; 2 = Klein probleem; 3 = Geen probleem; 99 = Missing Bereikbaarheid

6 1 = Groot probleem; 2 = Klein probleem; 3 = Geen probleem; 99 = Missing Bereikbaarheid Volwassenen cure Verslaving cure CQiv-amb Patiëntervaring Patiëntervaring Instrument Naam instrument CQ-index Kortdurende ambulante GGZ verkort Code Versie/uitgever Meetpretentie Type instrument Type respondent

Nadere informatie

Strategisch samenwerken wonen, welzijn, zorg Tympaan 30 september

Strategisch samenwerken wonen, welzijn, zorg Tympaan 30 september Strategisch samenwerken wonen, welzijn, zorg Tympaan 30 september Workshop Gebiedsgerichte aanpak Context samenwerking wonen welzijn zorg 1. Dubbele vergrijzing: 75-plus verdubbelt, elke week een weekend

Nadere informatie

Vernieuwing van het missionaire kinderwerk (Keigave Dagen)

Vernieuwing van het missionaire kinderwerk (Keigave Dagen) Vernieuwing van het missionaire kinderwerk (Keigave Dagen) Waarom vernieuwing? De Keigave Dagen wordt in de huidige vorm reeds vele jaren uitgevoerd. Mede daardoor is het tijd voor een goede evaluatie

Nadere informatie

Johannes 20, 1-18 20 april Pasen 2014 Wehl. (ds. A. Oude Kotte-de Boon) Thema: 'Het verhaal van Maria van Magdala ' Gemeente,

Johannes 20, 1-18 20 april Pasen 2014 Wehl. (ds. A. Oude Kotte-de Boon) Thema: 'Het verhaal van Maria van Magdala ' Gemeente, Johannes 20, 1-18 20 april Pasen 2014 Wehl (ds. A. Oude Kotte-de Boon) Thema: 'Het verhaal van Maria van Magdala ' Gemeente, We zijn er doorheen gegaan, Veertig dagen en nachten, Tijd van voorbereiding...

Nadere informatie

Deskundig, respectvol & optimistisch ONZE GROEPSVISIE

Deskundig, respectvol & optimistisch ONZE GROEPSVISIE Deskundig, respectvol & optimistisch ONZE GROEPSVISIE Richtlijnen/wenken voor het gebruik van onze groepsvisie: Context Het is van steeds groter belang dat we dezelfde boodschappen vertellen (naar patiënten,

Nadere informatie

ROLLEN EN COMPETENTIES VAN DE GEESTELIJK VERZORGER ALS EXPERT LEVENSBESCHOUWELIJKE ZORGVERLENING

ROLLEN EN COMPETENTIES VAN DE GEESTELIJK VERZORGER ALS EXPERT LEVENSBESCHOUWELIJKE ZORGVERLENING ROLLEN EN COMPETENTIES VAN DE GEESTELIJK VERZORGER ALS EXPERT LEVENSBESCHOUWELIJKE ZORGVERLENING - 2 - ROLLEN EN COMPETENTIES VAN DE GEESTELIJK VERZORGER ALS EXPERT LEVENSBESCHOUWELIJKE ZORGVERLENER DOELEN

Nadere informatie

Visie geestelijke verzorging

Visie geestelijke verzorging Geestelijke zorg in de praktijk: gespreksprakticum 2006-2007 (E. de Jongh & M. Jansen) NOTITIE Visie geestelijke verzorging Vrije Universiteit B.J. van Luijk 1635123 07-02-2007 GZ i/d praktijk: gesprekspracticum

Nadere informatie

Gemeente van onze Heer Jezus Christus, lieve mensen,

Gemeente van onze Heer Jezus Christus, lieve mensen, Gemeente van onze Heer Jezus Christus, lieve mensen, Weet je wel hoeveel God van je houdt? Het evangelie, het optreden van Jezus, laat ons dat steeds weer opnieuw zien. Een paar weken geleden zijn we begonnen

Nadere informatie

Kari Ka n La n mbooi La j j Hollenberg 26 september 2011

Kari Ka n La n mbooi La j j Hollenberg 26 september 2011 Karin Lambooij Hollenberg 26 september 2011 FACT als bezuinigingsmaatregel? Feiten: De uitgaven van de GGZ in Nederland zijn de afgelopen 10 jaar verdubbeld Ieder jaar 10% meer patiënten/cliënten Nederland

Nadere informatie

Zondag 22 mei 2011 - Kogerkerk - 5e zondag van Pasen - kleur: wit - preek Deuteronomium 6, 1-9 & 20-25 // Johannes 14, 1-14

Zondag 22 mei 2011 - Kogerkerk - 5e zondag van Pasen - kleur: wit - preek Deuteronomium 6, 1-9 & 20-25 // Johannes 14, 1-14 Zondag 22 mei 2011 - Kogerkerk - 5e zondag van Pasen - kleur: wit - preek Deuteronomium 6, 1-9 & 20-25 // Johannes 14, 1-14 Gemeente van onze Heer Jezus Christus, Twee prachtige lezingen vanochtend. Er

Nadere informatie