De bunker wordt transparant. In gesprek: PM Panel: Ik heb geen flauw idee waar Roel Bekker mee bezig is Zie pagina 27. pagina 12

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "De bunker wordt transparant. In gesprek: PM Panel: Ik heb geen flauw idee waar Roel Bekker mee bezig is Zie pagina 27. pagina 12"

Transcriptie

1 hét magazine voor de overheid PM Panel: Ik heb geen flauw idee waar Roel Bekker mee bezig is Zie pagina mei 2007 nr 10 derde jaargang De bunker wordt transparant pagina 12 I.M. In gesprek: Tweede Kamerlid Krista van Velzen interviewt dominee Hans Visser pagina 24 Zo gezellig was het op de ranch van Bush pagina 6 Gemeenten vrezen consequenties 100 dagen pagina 10 Steeds minder gestolen auto s teruggevonden pagina 20 SG Ronald Gerritse: De overheid kan best kleiner pagina 35 w w w. p o s e r. n l Assessment en Development I.M.

2 CENTRIC MELODIES HET NIEUWE GELUID VAN CENTRIC Als overheidsorganisatie heeft u voor uw ICT een harmonieuze samenklank nodig. De juiste ICT-instrumenten, die samenwerken in het tempo en op die manier die u op dat moment wenst. Centric Melodies is hiervoor dé oplossing. Centric Melodies staat voor een toekomstgerichte en open architectuur, de bijbehorende roadmap en een flexibel budgetteringsmodel. Tegelijk met de nieuwe Centric Melodies architectuur en de roadmap is een innovatief onderhoudsmodel geïntroduceerd, dat inspeelt op uw budgetproblematiek: Melodies Software Assurance. Dit zonder concessies te doen aan de door u gewenste en noodzakelijke functionaliteit. De basis is de onderhoudsvorm Melodies Classic Assurance. Deze kan uitgebreid worden met de Melodies Upgrade Protection en die Centric Melodies is een innovatieve overheidsarchitectuur, waarmee gemeenten de komende jaren invulling kunnen geven aan hun beleid. De architectuur kent drie lagen, passend binnen vervolgens met de Melodies Suite Assurance. Met dit onderhoudsmodel kunt u zich verzekeren tegen aanvullende investeringen in bijvoorbeeld nieuwe versies, additionele functionaliteit het referentiemodel van EGEM en binnen de en nieuwe services. NORA (Nederlandse Overheid Referentie Architectuur): frontoffice, midoffice en backoffice. Door bestaande producten van en ICT in het door u gewenste tempo de Met Centric Melodies dirigeert u uw organisatie gestandaardiseerde koppelvlakken te voorzien, toekomst in. kunnen gegevens tussen de drie lagen en met ketenpartners worden uitgewisseld. Binnen de Centric Melodies midoffice zal de Centric conductor gaan zorgen een architectuur voor een correcte doorverwijzing van berichten een roadmap en continue, actuele statusinformatie. De uit- Centric een budgetteringsmodel gestippelde roadmap van Centric Melodies Gentseweg 5-11 voorziet in een geleidelijke groei naar een Wilt u meer weten over Centric Melodies, kijk P.O. Box 35 service oriented architectuur. dan op AA Gouda The Netherlands Phone Fax consultancy it solutions software engineering e-business systems integration managed ict services training

3 inhoud PM nummer mei Nieuwbouw departementen in beeld Justitie en BZK: één ministerie tot aan de negende etage 16 Geneesmiddelen testen op kinderen Hans Evers (CCMO) dringt aan op debat Internationale autodiefstal is een groot probleem Steeds minder gestolen auto s teruggevonden 24 De kerk is nog erger dan een politieke partij Krista van Velzen (SP) bevraagt dominee Visser 39 De overheid is geen koekjesfabriek Toch vindt SG Gerritse (Financiën) dat de overheid kleiner kan NIEUWS 6 t/m 11 6 Gezellig op de ranch van Bush 7 Commotie onderzoek De Jager onbegrijpelijk 8 Visie op Europese samenwerking ontbreekt 10 Gemeenten vrezen consequenties 100 dagen 11 Voorkeursbehandeling bestaat officieel niet 24 SPELERS 27 t/m Ambtenaren over flexibilisering en de nieuwe cao 29 Ontwikkelingen bij het rijk uitgelicht 30 Programma Nationale Veiligheid (BZK) op poten MENINGEN 7 Column Guikje Roethof: Bokito 19 Column Jorrit de Jong: Werkbezoek SERVICE Et cetera 34 Kameragenda Omslagfoto: CIIID/Cees van Giessen PM 24 / 5 3

4 lopende zaken > Algemene Zaken CATSHUISSESSIE Nu de honderddagentoer achter de rug is, moeten premier Balkenende en minister Bos de beschikbare gelden tussen de departementen verdelen. Binnenskamers zal er dus nog het nodige te doen zijn, voordat het beleidsprogramma 14 juni het licht zal zien. De premier houdt het ritme van werkbezoeken nog even vast. Dinsdag 29 mei bezoekt hij Limburg en Brabant. In Heerlen en Helmond zal hij door plaatselijke deskundigen worden bijgepraat over veiligheid en sociale samenhang. Vrijdag na de ministerraad is er een kleine Catshuissessie rond het thema Europa, waarvoor het hele kabinet is uitgenodigd. Het WRR-rapport Europa in Nederland komt aan de orde, evenals het Nederlandse standpunt op de Europese top van 21 en 22 juni. CDA-CONGRES Op het CDA-congres van 2 juni in Utrecht houdt premier Balkenende de belangrijkste speech. Maar eerst opent hij nog een nieuw CNV-kantoor. s Avonds 4 juni ontvangt de premier waarschijnlijk zijn Tsjechische collega Mirek Topolánek. Op 6 juni is hij s avonds, eveneens onder voorbehoud, aanwezig bij de mis(s)-verkiezingen voor mensen met een beperking. BZK ESSAYS Minister Ter Horst neemt 24 mei op haar ministerie de publicatie Radicaliserende islamitische vrouwen in ontvangst, waar in een reeks essays onder andere sektevormingsprocessen aan de orde komen. Belangrijkste conclusie: moslimvrouwen radicaliseren sneller en anders dan mannen. STEMCOMPUTERS Staatssecretaris Bijleveld houdt op 24 mei de openingstoespraak op het jaarlijkse congres van de Vereniging voor Burgerzaken. Dezelfde dag moet zij naar de Kamer om uitleg te geven bij het rapport van de commissie-hermans over de disfunctionerende stemcomputers. Op 30 mei is Bijleveld op werkbezoek in Middelburg om met bestuurders en ambtenaren van gedachten te wisselen over financiële verhoudingen binnen de overheid. Buitenlandse Zaken VOETBALLEN Het is te hopen dat minister Verhagen een beetje kan voetballen. Op 26 mei geeft hij de aftrap van een benefietwedstrijd tussen Surinaamse profvoetballers en Jong Oranje. De opbrengst wordt gebruikt om sport te promoten onder de Surinaamse jeugd. Op 31 mei geeft de minister zijn visie op internationale vraagstukken tijdens een toespraak aan de Universiteit Maastricht. 5 juni vertrekt Verhagen naar Wenen voor een officieel bezoek. EUROPA Op 24 mei bezoekt staatssecretaris Timmermans zijn Britse collega Geoff Hoon in Londen in een poging Engeland te overtuigen van het Nederlandse standpunt inzake de toekomst van de EU. Op 1 juni staat de Catshuissessie over Europa gepland waar de staatssecretaris niet zal ontbreken. RWANDA Minister Koenders is tot 28 mei in het Grote Merengebied. Op 24 en 25 mei zit hij samen met de Noorse minister Solheim een donorconferentie in Bujumbura voor. Ook bezoekt hij een door Nederlanders in het kader van demobilisatie en re-integratie gebouwde kazerne in Burun- di. De belangrijkste politieke noten worden aan het eind van de reis gekraakt. In Rwanda zal Koenders een pittig gesprek voeren met president Kagama over democratie en mensenrechten. Woorden die hij op maandag 28 mei mag herhalen als hij bij president Museveni van Uganda te gast is. Defensie HERINNERING Donderdag 24 mei krijgen vijfhonderd militairen in de IJsselhallen in Zwolle een herinneringsmedaille voor hun inzet in Afghanistan en Bosnië. De medailles worden uitgereikt door generaalmajoor Lex Oostendorp. OPEN DAG Tijdens de Landmachtdagen op 1, 2 en 9 juni mogen de militairen zich van hun beste kant laten zien. Op de Prinses Margrietkazerne in Wezep demonstreert de landmacht wat hij doet als Nederland wordt getroffen door een natuurramp. Naast dit hypothetische scenario kunnen bezoekers zich vergapen aan de opgestelde voertuigen. Economische Zaken GAZPROM Minister Maria van der Hoeven brengt van 5 tot 7 juni een bezoek aan Moskou. Ze praat daar onder anderen met de Russische minister van Energie, Viktor Khristenko, en met de hoogste man bij Gazprom, Aleksej Miller. De Europese landen halen, de nieuwste lidstaten uitgezonderd, zo n 40 procent van hun gas uit Rusland. MICROKREDIET Amsterdamse ondernemers krijgen op 4 juni staatssecretaris Frank Heemskerk op bezoek, die in Ondernemingshuis Groot Oost komt praten over microkrediet. Op 6 en 7 juni woont Heemskerk in Brussel de Europese Raad voor Transport, Telecommunicatie en Energie bij. Hij vervangt daar minister Van der Hoeven met wie hij op 31 mei, tijdens een AO met de Tweede Kamer, de positie die Nederland in Brussel gaat innemen toelicht. Justitie RESPECT De aanpak van kindermisbruik via chatboxen staat, op basis van onderzoek van Intomart Gfk, boven aan het prioriteitenlijstje van Justitie. Ook de bestrijding van georganiseerde misdaad en zedendelicten wordt erg belangrijk geacht. Veel voorkomende criminaliteit zoals winkeldiefstal of vernieling scoort lager. In zijn column op de website van Justitie hamert minister Hirsch Ballin, die zelf ook aan een van de gesprekken met burgers meedeed, nog eens op het belang van respect. Financiën ECOFIN Op 4 en 5 juni zijn de twee bewindslieden van Financiën in Luxemburg om daar de Eurogroep en de aansluitende Ecofin bij te wonen. Daarnaast opent Bos op 24 mei het geldmuseum in Utrecht en neemt hij op 30 mei het rapport van de commissie-frijns over aandeelhoudersactivisme in ontvangst. ICT Awards Donderdagavond 24 mei reikt Jan Kees de Jager, staatssecretaris en ICT Personality 2006, de Nationale ICT Awards 2007 uit. In de Nieuwe Kerk aan het Haagse Spui worden vijf prijzen, waaronder ook de Aanbesteding Award van het ministerie van Economische Zaken uitgereikt. De provincie Noord-Holland en Gemeentewerken Rotterdam 4 PM 24 / 5

5 lopende zaken < zijn genomineerd. Op donderdag 7 juni is De Jager op het jaarcongres van de Nederlandse Orde van Belastingadviseurs (NOB). LNV ZAAIZAAD Donderdag 24 mei spreekt minister Gerda Verburg de Nederlandse Algemene Keuringsdienst (NAK) toe in Amersfoort. De NAK keurt in opdracht van LNV al 75 jaar zaaizaad en pootgoed van landbouwgewassen. Op 20 mei brengt Verburg een werkbezoek aan Den Helder in het kader van de visserij. De volgende dag bezoekt zij in Naaldwijk de veiling en enkele kassen. Op 31 mei opent Verburg het nieuwe quarantainelaboratorium van de Planten Ziekkundige Dienst van Wageningen Universiteit en op 3 juni opent zij de veertiende Cites-conferentie (Convention on International Trade in Endangered Species of Wild Fauna and Flora) in Den Haag. Nederland is gastland van de VN-conferentie. OCW WANDELING Dinsdag 29 mei maakt minister Plasterk met partijgenoten en collega-bewindslieden Cramer en Vogelaar een architectuurwandeling door Den Haag in het kader van het project Mooier Nederland. s Avonds woont hij de opening van het Holland Festival bij in Amsterdam. 4 juni legt hij samen met zijn staatssecretarissen een werkbezoek af aan de Amsterdamse Kingmaschool voor zeer moeilijk lerende kinderen. Op 6 juni is Plasterk aanwezig op een conferentie over cultuur en economie in Rotterdam en op de slotmanifestatie van de academische jaarprijs in Hilversum. AFSCHEID Staatssecretaris Van Bijsterveldt speecht donderdag 24 mei bij de ledenvergadering van de VO-Raad in Nieuwegein. Op 30 mei onoverhandigt het Sectorbestuur Onderwijsarbeidsmarkt (SBO) haar een bundel met oplossingen voor het lerarentekort. Op 31 mei is ze in Amsterdam bij de presentatie van Odin, een tweejaarlijks tevredenheidsonderzoek van Job onder 50 mbo-scholen en op 2 juni neemt zij officieel afscheid als partijvoorzitter op het CDA-congres in Utrecht, waar bekend wordt gemaakt wie haar gaat opvolgen, Jeroen Alting von Geusau of Peter van Heeswijk. KINDEROPVANG Staatssecretaris Dijksma gaat volgende week kijken hoe de kinderopvang in Stockholm en Berlijn is georganiseerd. Op 6 juni is zij met minister Rouvoet voor Jeugd en Gezin de hele dag aanwezig op de Kindertop op het Mediapark in Hilversum. SZW SOCIALE INNOVATIE Minister Donner is 6 juni te gast op de conferentie Samen groeien door sociale innovatie in Rotterdam, waar wordt uiteengezet hoe sociale innovatie de economie een impuls moet geven. Op 30 mei vergadert hij in Brussel met de Europese ministers van Sociale Zaken en Werkgelegenheid over de overdraagbaarheid van pensioenen binnen Europa. Ook staat nog een AO over de samenwerking tussen de Belastingdienst en UWV op de agenda. BANENOFFENSIEF VLUCHTELINGEN Staatssecretaris Aboutaleb is de komende tijd druk met intern overleg en AO s in de Kamer. Onderwerpen: AOW, armoede, schulden en de Wet sociale werkvoorziening. Ook houdt hij formele en informele besprekingen met de VNG over het beleidsakkoord dat de honderd dagen moet bezegelen. Op 26 mei is Aboutaleb bij het Banenoffensief Vluchtelingen in Soesterberg. Verkeer en Waterstaat OPENBAAR VERVOER Staatssecretaris Tineke Huizinga is in de week van 29 mei in de Kamer voor de voortzetting van het AO van 17 april over de aanbesteding van het stads- en streekvervoer. Nu het Europees Parlement zich heeft uitgesproken tegen het verplicht liberaliseren van het openbaar vervoer, staan ook de plannen voor liberalisering in Nederland onder druk. Vooral de SP keert zich tegen de plannen en zou nu een Kamermeerderheid achter zich hebben. ONVOLDOENDE TOEZICHT Volgens het rapport van de Algemene Rekenkamer houdt het ministerie van Verkeer en Waterstaat onvoldoende toezicht op de naleving van contractuele verplichtingen van opdrachtnemers. Vooral bij de aanleg van wegen, infrastructurele objecten en het onderhoud daarvan werkt Rijkswaterstaat met zogenaamde innovatieve contracten, waardoor het naleven van alle contractuele verplichtingen niet te controleren is. Minister Camiel Eurlings erkent het probleem en heeft beterschap beloofd. Vrom WATERKETENBELEID Minister Cramer is komende weken veel in de Tweede Kamer aanwezig. Op 24 mei staat een algemeen overleg gepland over de Milieuraad. Op 29 mei heeft zij een AO over het waterketenbeleid, 30 mei een AO over de Nota Ruimte en donderdag 31 mei spreekt ze met parlementariërs over het architectuurbeleid. WIJKENTOER Voor minister Vogelaar zitten de werkbezoeken er voorlopig nog niet op. In het kader van de wijkentoer bezoekt zij volgende week probleemwijken in het zuiden van het land. Op 29 en 30 mei ontvangen Maastricht en Heerlen de minister. Op 2 juni bezoekt zij in Amsterdam Nieuw West en Bos en Lommer. Later die week volgen probleemwijken in Alkmaar, Rotterdam en Arnhem. VWS KINDERTOP Programmaminister voor Jeugd en Gezin André Rouvoet opent vrijdag 25 mei in Ede de veertiende Nationale Dag van de Kraamzorg. Op 30 mei praat hij in Brussel met de Europese ministers over jeugd- en gezinsbeleid. Op 6 juni sluit hij de toer in het kader van de honderd dagen af met een Kindertop. GENEESMIDDELEN Minister Klink heeft 24 mei tweemaal AO, over Europa en de nieuwe Geneesmiddelenwet en over het topinstituut Pharma. Op 25 mei neemt hij het evaluatierapport van de Wet bijzondere opnemingen psychiatrische ziekenhuizen in ontvangst en 31 mei gaat hij naar Brussel voor de Europese Gezondheidsraad. Op zaterdag 2 juni is hij aanwezig in Amsterdam in het kader van Aids Memorial Day. 4 juni gaat hij, samen met minister Hirsch Ballin van Justitie, op werkbezoek in Utrecht. atletiek Staatssecretaris Bussemaker is op 26 mei aanwezig bij de atletiekwedstrijd in Hengelo, de Fanny Blankers-Koen Games. Op 30 mei sluit ze haar honderd dagen af met een bijeenkomst over de AWBZ in Woerden en 4 juni gaat ze mee met de wijktoer van Ella Vogelaar in Alkmaar. PM 24 / 5 5

6 nieuws > Navo-baas op bezoek bij de Amerikaanse president Bush weet dat Jaap een echte atlanticus is Jaap de Hoop Scheffer, secretaris-generaal van de Navo, genoot begin deze week een privilege dat slechts enkelen is voorbehouden. Hij mocht samen met zijn vrouw Jeannine logeren op de ranch van de Amerikaanse president George Bush in Crawford, Texas. Wat vonden kijkers in binnen- en buitenland van de beelden van dit bezoek en hoe beoordelen zij het functioneren van De Hoop Scheffer als Navo-chef? NAVO De Duitse correspondent Helmut Hetzel (Die Welt en Stuttgarter Zeitung) ziet de logeerpartij op de privéranch van Bush als een heel grote eer, die Schröder nooit te beurt is gevallen. Hij ziet De Hoop Scheffer niet als loopjongen van Bush. Dat was Tony Blair al. De Hoop Scheffer zal, denkt hij, binnenskamers wel eens een kritisch geluid over Amerika laten horen. Hij opereert vooral ook achter de schermen. De Nederlander heeft, vindt Hetzel, goed bemiddeld in het conflict over het ingrijpen in Irak, waarbij de Fransen en Duitsers aan de ene kant en Amerika en Engeland aan de andere kant stonden. Ik vind hem een uitstekende diplomaat die als secretaris-generaal nog geen blunder heeft begaan. Natuurlijk, hij is geen Amerikaan, zegt Hetzel. Cowboylaarzen zal hij niet snel aantrekken: hij is opgegroeid op de diplomatieke Haagse apenrots van Buitenlands Zaken en zal ongetwijfeld liever een pak dragen dan jeans. Maar ondanks de wat gemaakt informele double-breasted blazer vond Hetzel het optreden tamelijk ontspannen, minder zenuwachtig in elk geval dan toen De Hoop Scheffer met Balkenende en Bush ging ontbijten bij wijze van sollicitatiegesprek voor de post die hij nu bekleedt. Waarom bracht hij dit bezoek aan Bush? Defensiespecialist Ko Colijn heeft wel een vermoeden. Ik denk dat er een zekere crisis gaande is over Afghanistan. Ze zullen vast niet alleen over het sturen van meer troepen gesproken hebben, vermoedt Colijn. De heren zullen het ook over de omstreden manier waarop in Afghanistan wordt gevochten gehad hebben. Ik kan me voorstellen dat De Hoop Scheffer tegen Bush heeft gezegd dat de Navo toch wat problemen heeft met het Amerikaanse optreden in Afghanistan. Waarop Bush wellicht heeft gezegd dat het ook in zijn belang is dat er wat minder burgerslachtoffers vallen. Over het mediaoptreden van beide heren tijdens het bezoek heeft Colijn geen mening. Wel wil hij nog kwijt dat hij het altijd een nogal geforceerd gedoe vindt. Je kunt er eigenlijk geen enkele conclusie aan verbinden, zegt hij. Het kan best zijn dat ze binnen ruzie hebben gemaakt, wat ik overigens niet denk, en dat ze buiten mooi weer spelen. Arie Oostlander, voormalig Europarlementariër voor het CDA en partijgenoot van De Hoop Scheffer, heeft niets dan lof. Er wordt zeker naar Jaap geluisterd in Amerika, meent hij. Bush weet dat Jaap een echte atlanticus is. Dat maakt zijn adviezen geloofwaardiger. Hij zag een goede sfeer tijdens het bezoek. Jaap speelt bij de Navo de rol zoals dat hoort. Hij was daar voor een belangrijke boodschap van de Navo in Afghanistan. Je weet natuurlijk nooit wat er speelt achter de schermen en dat is misschien maar goed ook. Ik kan mij voorstellen dat Jaap Bush heeft aangesproken op Guantánamo Bay. Dit kan beter in privégesprek- Foto: Polaris Images / Hollandse Hoogte ken om eventueel gezichtsverlies te vermijden. Dat De Hoop Scheffer vanuit het buitenland nauwelijks kritiek krijgt is volgens Jan Hoekema, oud-kamerlid voor D66 en nu werkzaam op het ministerie van Buitenlandse Zaken, een teken dat hij het misschien inderdaad heel goed doet. Ik heb Jaaps actuele functioneren niet gevolgd, maar over het algemeen valt mij op dat hij stevig opereert. Hij zet een goede stabiele Europese aanwezigheid naast de VS neer. Hij is het boegbeeld geworden van een drastisch andere Navo. De oude vechtmachine uit de Koude Oorlog is nu een instrument voor vrede. Het is heel erg knap dat men De Hoop Scheffer zowel in Washington en Londen, als in Navo-kritisch Berlijn en Parijs waardeert. Dat is ware evenwichtskunst. Door zijn bescheiden natuur kan en durft De Hoop Scheffer veel te zeggen zonder veel weerstand op te roepen. Hij is de vleesgeworden diplomaat. Susanne Piët, emotiedeskundige en auteur van onder andere De Emocode, denkt dat het bezoek voor De Hoop Scheffer het mooiste is dat hij kan bereiken in zijn leven. In zijn houding opgetrokken schouders, schichtige blik leest Piët dat De Hoop Scheffer nog altijd onder de indruk is van de aanwezigheid van de Amerikaanse grootheid. Het is haar al eerder opgevallen dat Jaap de Hoop Scheffer gevoelig is voor hiërarchische verhoudingen. Een krachtig leider kijkt van boven naar zijn gesprekspartner, De Hoop Scheffer kijkt tegen hem op. Hij heeft ook aanvallend gedrag: aftastend en scannend om goedkeuring kijkt hij om zich heen. Hij straalt geen grote emotionele soevereiniteit uit. Het zou mij verbazen als hij enorme indruk maakt op zijn omgeving. SP-Kamerlid Harry van Bommel hekelt de de Amerikaanse lijn waar De Hoop Scheffer volgens hem tegenwoordig volledig op zit. De Hoop Scheffer is voor een sterke rol van de Navo, en voert de druk op de bondgenoten op om langer in Afghanistan te blijven. Het is geen wonder dat hij hartelijk wordt ontvangen door de president van Amerika. Hij is een vazal van Amerika geworden. Vroeger zat De Hoop Scheffer nog op een trans-atlantische lijn, de verbinding met Europa is hij volledig kwijt. Van Bommel vond De Hoop Scheffer op de ranch van Bush stuitend om te zien. Een hoog gehalte van kijk mij eens dik bevriend zijn met de hoogste baas van Amerika. < [Chris van de Wetering] M.m.v. Cindy Castricum, Imre de Roo en Sandra Verdel 6 PM 24 / 5

7 nieuws > Benoeming Lundqvist oogt niet erg handig Oud-IBM-topman Lundqvist doet onderzoek naar de bedrijfsvoering en arbeidsverhoudingen bij ISM ecompany in de tijd dat staatssecretaris De Jager daar leiding aan gaf. Maar voor het onderzoek goed en wel gestart is, is al commotie over de onderzoeker ontstaan. FINANCIËN Amandus Lundqvist, voorzitter van het college van bestuur van de Technische Universiteit Eindhoven en voormalig IBM-topman, moet aan alle geruchten een einde maken. Afgelopen maandag is de Rotterdammer met het onderzoek naar het vroegere ict-bedrijf van staatssecretaris Jan Kees de Jager begonnen. moet er dan iets gesuggereerd worden? Toch blijft het de vraag waarom niet is gekozen voor iemand die niet net als De Jager een verleden heeft als werkgever in de computerbranche. Het oogt allemaal niet erg handig, vindt Paul Frissen, hoogleraar bestuurskunde aan de Universiteit van Tilburg en decaan van de Nederlandse School voor Openbaar Bestuur. In een tijd dat de politiek de mond vol heeft over waarden en normen had het meer voor de hand gelegen een onkreukbaarder type voor het onderzoek te vragen, aldus Frissen. Als voorbeeld noemt hij een staatsraad of een minister van Staat. Volgens de bestuurskundige zou het nog beter zijn Aanleiding voor het instellen van het onderzoek vormt het bericht Jager zelf, maar pre- geweest als niet De We zijn op zoek gegaan naar iemand die ook met in de Volkskrant waarin de staatssecretaris onderzoek had laten mier Balkenende een enig gezag kan oordelen van Financiën wordt instellen. verweten voor zijn aantreden als eigenaar en Volgens Sprenger staat Lundqvist, die in 2001 directeur van ISM ecompany de arbeidswetgeving te hebben overtreden. van de ict-branche. Verder noemt hij het juist na vele jaren IBM verliet, op voldoende afstand Lundqvist was nog niet eens aan de klus een voordeel dat Lundqvist met zijn verleden begonnen of hij werd al onderwerp van discussie. Zo zou hij vorig jaar de ICT Personality zijn op zoek gegaan naar iemand die over ver- ook niet geheel onbekend is met de sector. We Award hebben uitgereikt aan De Jager. Maar schillende kwaliteiten beschikt en ook met enig het was Paul t Hoen die De Jager de prijs overhandigde, Lundqvist was een jaar eerder voor- De resultaten van het onderzoek worden nog gezag kan oordelen, aldus Sprenger. zitter van de jury. Jeroen Sprenger, directeur voor het zomerreces verwacht. Financiën neemt voorlichting van Financiën, noemt de commotie de kosten voor zijn rekening. Hoe hoog die zullen zijn, valt volgens Sprenger niet te zeggen. rondom de benoeming van Lundqvist absoluut onbegrijpelijk. Men kent elkaar niet. Waarom < [Jan Sanders] Yvonne Kroese Bokito Slechts 630 duizend mensen keken maandagavond naar de uitzending van Knevel en Van den Brink waar het bijna voltallige kabinet te gast was. Het programma van Pauw en Witteman trok op dezelfde zender geregeld 800 duizend kijkers. We kunnen dus rustig stellen dat het media-appeal van Bokito aanzienlijk groter is dan dat van heel Balkenende IV. Voor de ontsnapte gorilla, die begin deze week een boost gaf aan de losse verkoop van de Telegraaf, zijn nu al liedjes geschreven en fanclubs opgericht. Binnenkort gaat de kledinglijn Bokito Wear van start. Via internet kunnen we dan T- shirts kopen met teksten als give me a hug en king of jump. Bokito doet het in de publiciteit heel wat beter dan de premier. Dat de politiek ver afstaat van wat de mensen leuk vinden, wisten we al. Het is ook niet reëel om van Balkenende te vragen in apenpak een spectaculaire reuzensprong te maken, al zou het zeker helpen zijn populariteit te vergroten. Wat mogen we wel vragen? Dat de zendtijd die de publieke omroep ter beschikking stelt een beetje prikkelend gevuld wordt. De afsluiting van de honderddagentoer was een politiek-publicitair dieptepunt. Ik vraag me af hoeveel van de 630 duizend kijkers tijdens de uitzending in slaap zijn gevallen. Alles draaide om jeugd, achterstandswijken en alcohol die op te jonge leeftijd genuttigd schijnt te worden. Een van de weinige ouderen die in beeld verscheen, was werkloos. Maar zonder hulp van de overheid had hij een baan gevonden, waar hij die ochtend (bravo, tv-redactie!) was begonnen. Ik zou het zouteloze van dit programma hier niet ter sprake brengen, als ik niet vermoedde dat het kabinet zelf heel tevreden is over de uitzending. In deze latenightshow kregen de spindoctors alle ruimte om de uitzending naar hun hand te zetten. Minimale confrontatie, maximale pr. Uit een onderzoek van de Universiteit van Amsterdam dat begin deze week werd gepubliceerd, blijkt dat twee derde van de Kamerleden vindt dat de media te veel macht hebben en de agenda bepalen. Zij verkeren kennelijk in de veronderstelling dat politici het zonder tussenkomst van de kritische journalist beter zouden doen in de media. Knevel en Van den Brink hebben bewezen dat dit niet waar is. Guikje Roethof PM 24 / 5 7

8 nieuws > WRR-onderzoeker Leigh Hancher: Politici moeten een standpunt over Europa in Het Europese sentiment doet er niet zoveel toe. De overheid moet de burger dus niet uitleggen wat Europa ìs, maar wat het in zijn dagelijks leven kan betekenen. Aan het woord is Leigh Hancher, WRR-onderzoeker en hoogleraar Europees recht. Volgende week wordt het WRR-onderzoek naar de impact van Europa gepresenteerd. Van de brede maatschappelijke discussie die de Nederlandse regering wilde beginnen, is ook niets terechtgekomen. Waardoor kwam dat? De politici waren bang voor het onderwerp. Bij Buitenlandse Zaken schijnt het ook wel de Titanic te worden genoemd. Niemand wilde aan boord. Politici durfden niet vaak gelegd. Onderzoek over de impact van de EU op nationale instellingen of tradities ontbreekt. Dat maakte het voor ons moeilijker. Wat heeft u ontdekt? Dat de Nederlander kritisch is over bepáálde Europese issues, zoals integratie en de euro. Er heerst onder Nederlanders het verwijt dat Europa niet doet wat BZ De gewone Nederlander heeft heel andere ideeën over Europese samenwerking dan de Haagse ambtenaar en de politicus. Het referendum van 2005 confronteerde de overheid daarmee. Sindsdien zijn verschillende onderzoeken geen standpunt in te nemen omdat ze erop konden worden afgerekend. Er heerst onder Nederlanders het verwijt dat Europa niet doet wat de burger zo belangrijk vindt de burger zo belangrijk vindt. Klimaatverandering is bijvoorbeeld steeds meer een onderwerp dat de gedaan naar het hoe en waarom van de meningsvorming over Europa. Het jongste onderzoek wordt volgende week gepresenteerd en gaat in op de impact van de Europese Unie op het leven van alledag in Nederland. Leigh Hancher is een van de onderzoekers van de Wetenschappelijke Raad voor het Regeringsbeleid (WRR) die zich over dit vraagstuk boog: Europa is een onderdeel Er zijn al eerder onderzoeken geweest naar aanleiding van het referendum. In hoeverre voegt de WRR iets toe? Dit is geen onderzoek naar de mening van de burger. Dat soort werk is inderdaad al gedaan. Het onderzoek van het Sociaal en Cultureel Planbureau kunnen we bijvoorbeeld goed gebruiken. Daar kwam uit dat 68 procent van de Nederlanders voorstander nederlander belangrijk genoeg vindt om op Europees niveau te behandelen. Is het niet de rol van de politiek om op dat verwijt in te spelen? De rol van de overheid als schakel tussen Brussel en de Nederlander is onmisbaar. Er bestaat geen Euroburger. Europa is een mengelmoes van 27 lidstaten en Den Haag moet Europese van het dagelijks leven. Politici waren bang voor het onderwerp Europa is van het EU- lidmaatschap. Maar wat dat nu eigenlijk zaken daarom vertalen naar de Nederlandse burger. Journalisten kunnen wel over de EU schrijven, maar ze komen heel moeilijk dingen Het referendum over het Europees grondwettelijk verdrag was al in Was voor het onderzoek van de WRR zo veel tijd nodig? Ons is pas in de lente van 2006 gevraagd om dit onderzoek te doen. Op Europees niveau zat iedereen vooral in een bezinningsperiode. Er was meer reflectie dan actie binnen Europa. betekent, wisten we niet. Wat was de uitdaging van dit onderzoek? Er is heel weinig bekend over de impact die Europa heeft op de Nederlandse burger. Men kijkt naar het Europese niveau van besluitvorming, en naar het nationale. Het verband daartussen wordt te weten. Het is te ingewikkeld. De politiek kan daar iets aan doen, die moet actiever worden en de zaken beter uitleggen. Anders interesseert niemand zich voor Europa. Wat draagt het onderzoek van de WRR bij aan de relatie tussen Europa en de Neder- Justitie Beleidsacademie van start JUSTITIE Dinsdag 29 mei vindt de officiële opening van de Justitie Beleidsacademie plaats in het bedrijfsrestaurant op het departement. De academie vloeit voort uit het project Meerjarenbeleid van het programma Een ander Justitie en is bedoeld als investering in het maken van beleid. Naast twee basisprogramma s biedt de beleidsacademie een verdiepingsprogramma en verschillende masterclasses. De academie is gericht op beleidsmedewerkers van zowel het bestuursdepartement als van de taakorganisaties. Plaatsvervangend SG Anneke van Zanen zal het startschot geven. Verder spreken minister Ernst Hirsch Ballin en Nelly Spanjersberg, directeur van de academie. Aanpakken die handel BZ Vrijhandel brengt Afrikaanse landen in de problemen, stellen CNV Jongeren en Icco. Liberalisering heeft de armste Afrikaanse landen de afgelopen twintig jaar 209 miljard euro gekost. Dat is volgens de organisaties hetzelfde bedrag als ze aan hulp ontvangen. De campagne Aanpakken die handel vraagt hiervoor aandacht. Afrikaanse landen moeten de kans krijgen om hun lokale markten te ontwikkelen en kwetsbare sectoren voorlopig te beschermen tegen goedkope Europese producten. Hiermee speelt de campagne in op de European Partnership Agreements (EPA s) die eind dit jaar met verschillende ontwikkelingslanden moeten worden gesloten. Oorlogsmisdaden onderzocht JUSTITIE Het Internationaal Strafhof (ICC) gaat onderzoek doen naar mogelijke oorlogsmisdaden gepleegd in de Centraal-Afrikaanse Republiek in 2002 en Volgens openbaar aanklager Luis Moreno Ocampo zal het onderzoek zich vooral richten op de vele verkrachtingen die destijds zouden hebben plaatsgevonden. Ocampo zegt over informatie te beschikken dat na de mislukte staatsgreep van de huidige president Francois Bozize tegen de toenmalige president Ange-Felix Patasse verkrachtingen van onschuldige burgers op een dusdanig grote schaal plaats hebben gevonden dat de gebeurtenis internationaal niet genegeerd kan worden. 8 PM 24 / 5

9 nieuws > durven nemen landse burger? Wij proberen met concrete voorstellen te komen die verder gaan dan informatievoorziening. De burger hoeft niet verliefd te worden op Europa, maar hij krijgt nu nauwelijks de kans om een opinie te ontwikkelen, om in te zien wat de EU betekent. U wilt dat het Europese gevoel doorklinkt tot in de huiskamer. Maar de Nederlandse regering is juist tegen alle verwijzingen naar een Europese staat. De vlag en het volkslied mogen niet worden vastgelegd in een grondwettelijk verdrag. Het Europese sentiment is niet zo belangrijk. Europa is een onderdeel van het dagelijks leven. Dat gaat bijvoorbeeld over het feit dat je in ieder Europees land 118 kunt bellen De burger hoeft niet verliefd te worden op Europa Angela Merkel. Je zou denken dat Nederland als een van de founding fathers een eigen als je in nood bent, of over grensoverschrijdende zorg. Dat is inderdaad ook informatievoorziening, visie heeft op Europese samenwerking. Maar die visie ontbreekt helemaal. maar het is vooral bedoeld om uit te leggen wat Europa betekent en niet alleen wat Europa is. Zou Nederland zich in Europa meer moeten laten horen? Europa is een onderdeel van 50 jaar Nederlandse Kan een openbare discussie over het grondwettelijk verdrag helpen bij de Europese bewustwording van Nederlanders? Het verdrag op zichzelf helpt niet echt. Het was veel te veel gericht op Brussel en Straatsburg, en niet zozeer in de andere richting: náár Den Haag. Europa was tot nu toe een technisch ver- geschiedenis. Die geschiedenis was niet altijd rooskleurig, maar wel belangrijk. Grote landen hebben meer moeite om een positie te bepalen in het Europese debat. Ze moeten altijd hun eigen belang vooropstellen. Als klein land heeft Nederland een soort onafhankelijkheid om soepel te manoeuvreren. < [Eefje Rammeloo] haal dat niet beleidsmatig van belang was. Een maatschappelijk debat over de EU als geheel is sowieso niet mogelijk. Aparte onderwerpen vragen om aparte discussies. Wat betekent de EU voor de arbeidsmarkt en voor de klimaatverandering? De discussie lijkt nu, sinds het aantreden van Frans Timmermans als staatssecretaris, weer wat aan te trekken. Vindt u dat het huidige debat op een juiste manier wordt gevoerd? Het lijkt een te technisch debat. De mensen die écht weten hoe Europa in elkaar zit, zijn op de vingers van een hand te tellen. Daardoor wordt de discussie te reactief: Nederlandse politici reageren op uitspraken van Nicolas Sarkozy of Leigh Hancher (Schotland, 1956) werkte als wetenschappelijk medewerker aan de Universiteit van Leiden. In de jaren negentig was ze hoogleraar Europees recht aan de Erasmus Universiteit en bijzonder hoogleraar natural resources law aan de University of Calgary in Canada. Ze heeft zich gespecialiseerd in de veranderde rol van de overheid bij het stimuleren van marktwerking en liberalisering. Tegenwoordig werkt Hancher als hoogleraar Europees recht aan de Universiteit van Tilburg en is ze adviseur bij Allen & Overy Amsterdam. Ze is lid van het projectteam van de WRR dat het onderzoek Europa in Nederland deed. Het rapport wordt op 5 juni gepresenteerd. Ser-informatie ook in het Koreaans Onderzoek oudere onverzekerden Architectuurnota gewenst SER De Sociaal-Economische Raad brengt zijn algemene informatiebrochure vanaf heden ook in het Koreaans uit. Dat heeft alles te maken met de grote aantallen Zuid- Koreanen die al jaren de deur platlopen bij de Ser aan de Haagse Bezuidenhoutseweg. Bijna elke maand soms zelfs elke week komen delegaties vakbondsbestuurders, politici en beleidsmedewerkers uit Zuid- Korea op bezoek. Hoewel Koreanen hun belangentegenstellingen niet lijken op te lossen door erover te praten, maar juist door erop los te slaan, zijn ze dolenthousiast over het poldermodel. Ook de brochure over de Stichting van de Arbeid is in het Koreaans verkrijgbaar. VWS Er moet een onderzoek komen naar de oorzaken van het grote aantal ouderen dat geen zorgverzekering heeft. Daarvoor pleit ouderenbond Unie KBO. Uit recente cijfers van het Centraal Bureau voor de Statistiek (CBS) blijkt dat ruim mensen van 55 jaar en ouder onverzekerd zijn. In totaal beschikken in Nederland ruim mensen niet over een zorgverzekering. Onverzekerden kunnen van het College van Zorgverzekeraars (CVZ) een boete opgelegd krijgen tot maximaal 130 procent van de premie die over de onverzekerde periode betaald had moeten worden. OCW/VROM Er moet een nota voor het architectuurbeleid komen. Dat schrijft de Bond van Nederlandse Architecten (BNA) in een brief aan de Tweede Kamer in aanloop naar het op donderdag 31 mei geplande algemeen overleg over architectuurbeleid, ruimte en cultuur. Net als het College van Rijksadviseurs stelt de BNA dat het rijk nog onvoldoende invulling heeft gegeven aan de rol en eigen verantwoordelijkheid van de overheid op dit terrein. De ruimtelijke vraagstukken waar Nederland voor staat vragen volgens de bond om architectuurbeleid met meer visie en ambitie dan het vorige kabinet toonde. PM 24 / 5 9

10 nieuws > Decentralisatieplannen in de praktijk weinig waard Gemeenten financieel klem door nieuwe specifieke rijksuitkeringen Tijdens de honderddagentoer deed het kabinet veel nieuwe ideeën op. Niet ten onrechte vreest de VNG dat dit zal leiden tot nieuwe specifieke rijksuitkeringen. De gemeenten zouden toch meer vrijheid krijgen? BZK Het was een mooie ambitie die de commissie-brinkman in 2005 in het rapport Anders gestuurd, beter bestuurd formuleerde: het mes kan in de 155 specifieke uitkeringen die de departementen verstrekken aan gemeenten en provincies. In plaats daarvan moet het rijk meer geld in bijvoorbeeld het gemeentefonds storten. Zo krijgen gemeenten en provincies meer ruimte om het beschikbare geld naar eigen inzicht aan te wenden. Het toenmalige kabinet omarmde de conclusies van de commissie. Het verminderen van het aantal regels paste immers perfect in het programma Andere Overheid. Vermindering van 155 naar maximaal 25 uitkeringen was wenselijk én mogelijk, stelde het kabinet onomwonden. Twee jaar later maakt de VNG de balans op: met de sanering van bestaande specifieke uitkeringen ligt de rijksoverheid op zichzelf op schema. Probleem is echter dat er sinds april 2005 wel 38 nieuwe specifieke uitkeringen bij kwamen. Die sanering verloopt al met al minder soepel dan gehoopt, zegt Jan van der Lei van de VNG eufemistisch. Hij beheert voor de VNG het dossier specifieke uitkeringen. In het vaktijdschrift B&G, van de Bank Nederlandse Gemeenten, stelde hij onlangs vast dat verschillende ministeries de gewenste sanering veelal hebben omzeild door specifieke uitkeringen simpelweg van een nieuwe voor kort ambtenaar op het ministerie van Binnenlandse Zaken, berekende samen met collega-consultant Ard Schilder in het tijdschrift Binnenlands Bestuur dat halvering van het aantal specifieke uitkeringen een mogelijke structurele besparing van ruim vijfhonderd fte s impliceert en dat deze krimp een besparing van dertig miljoen euro op kan leveren. Een nieuw jasje en hier en daar een kleine wijziging is voldoende voor de camouflage Hoe komt het toch dat ministeries steeds weer nieuwe specifieke uitkeringen instellen? Een belangrijke factor is in ieder geval dat programmaministers André Rouvoet voor Jeugd en Gezin en Ella Vogelaar voor Wonen, Wijken en Integratie de regie voeren over onderwerpen die spelen op gemeentelijk niveau. Dat leidt bij programmaministers vrijwel automatisch tot nieuwe specifieke rijksuitkeringen. Niet toevallig bezetten Vogelaar en rouvoet de eerste en tweede plaats van ministers die tijdens de honderddagentoer de meeste gesprekken voerden. In algemene zin is het voor lobbyclubs makkelijker om aan te kloppen bij een ministerie dan bij 443 afzonderlijke gemeenten. Voorbarig Volgens de VNG is er nog een belangrijke factor die het eigen initiatief van gemeenten ondergraaft. Doordat gemeenten slechts zeer gelimiteerd hun eigen belastingtarieven mogen bepalen en de onroerendezaakbelasting is afgeschaft, hebben ze erg weinig financiële bewegingsruimte. Daarom kloppen ze aan bij het rijk voor specifieke uitkeringen. Dat schiet natuurlijk niet op, verzucht Van der Lei. Het ministerie van Binnenlandse Zaken, dat de coördinatie heeft over naam te voorzien. Als voorbeeld noemt hij de Topper-regeling van het ministerie van Economische Zaken, bedoeld voor de herstructering van bedrijfsterreinen. Die heet in het overzicht met op te heffen regelingen de Tipper-regeling. Eén letter verschil. Een nieuw jasje met hier en daar een kleine wijziging is voldoende het kabinetsplan om duizenden ambtenaren te ontslaan, is zelf koploper bij het bedenken van nieuwe specifieke uitkeringen, die zoals gezegd juist een vraag naar meer ambtenaren genereren. Dit ministerie heeft ook de coördinerende taak bij het verminderen van het aantal specifieke uitkeringen. Die taak maakt BZK voor de camouflage, stelt Van der Lei vast. BZK is koploper bij het bedenken van nieuwe specifieke uitkeringen onvoldoende waar, concludeert Van der Lei. BZK-woordvoerster Mireille Beentjes van staatssecretaris Mooie plannen Bijleveld vindt die conclusie Ook het huidige kabinet omarmt de ambities van de commissie-brinkman. In het regeerakkoord staat dat de helft van de specifieke uitkeringen aan de gemeenten moet veranderen in generieke bijdragen. Maar hoe verhoudt dit zich tot het honderddagencircus en de aanstelling van programmaministers? De VNG vermoedt dat er hoe dan ook specifieke uitkeringen bij zullen komen. Dit levert niet alleen frustraties op voor gemeenten, die al jaren sneller in willen spelen op lokale problemen, een beetje voorbarig. Op de uitspraken van de VNG over het stelsel matig creëren van nieuwe uitkeringen wil ze niet inhoudelijk reageren. Wel stuurt de staatssecretaris naar verwachting begin juni een brief aan de Kamer over dit onderwerp. Kort erna, op 14 juni, presenteert het kabinet het resultaat van de honderddagenshow in de vorm van het beleidsprogramma. Dan blijkt of Balkenende dit keer wel meer doet dan alleen een papieren belofte. < [Maurice Swirc] ook de kosten van het rijksbeleid gaan erdoor omhoog. Erik Roest, tot 10 PM 24 / 5

11 nieuws < Sommige patiënten meer gelijk dan anderen Na de spoedoperatie van Willem Holleeder in het Leids Universitair Medisch Centrum begin mei ontstond flinke commotie. Holleeder zou een voorkeursbehandeling hebben gehad. De stichting Hartpatiënten Nederland sprak er in haar nieuwsbrief schande van dat een crimineel werd voorgetrokken. VWS Iedereen heeft wel iemand in de familie of een kennis die vroeg of laat in aanraking komt met het fenomeen wachtlijsten in de zorg. Vandaar de massale verontwaardiging, toen de indruk ontstond dat voor crimineel Holleeder de deuren naar de operatiekamer openvlogen. Ten onrechte, zegt Marije Hulsbosch, woordvoerder van de Nederlandse Vereniging van Ziekenhuizen. Volgens haar bestaat er niet zoiets als een voorkeursbehandeling. Voorrang wordt alleen op medische basis gegeven. Zelfs de koningin moest gewoon op de wachtlijst staan, voordat ze aan haar knie geopereerd kon worden. De ophef die de Stichting Hartpatiënten maakte, begrijpt Hulsbosch dus niet. Heeft deze stichting soms inzage in het medisch dossier van Holleeder gehad? De situatie van Holleeder was levensbedreigend. Daarom is hij zo snel geopereerd. Ze vermoedt dat de stichting de zaak-holleeder heeft aangegrepen om de ernst van wachtlijsten voor hartpatiënten nog eens onder de aandacht te brengen. Toen bleek dat medewerkers van het LUMC bedreigd werden door boze burgers, zag de Stichting Hartpatiënten zich genoodzaakt haar beschuldiging in te trekken. Bas Kuik, woordvoerder van het ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en Sport bevestigt de lezing van de NVZ. De enige reden voor een mogelijke voorkeursbehandeling is medische noodzaak. Voor niemand, van hare majesteit tot Willem Holleeder, bestaat er verder een voorkeursregeling. Kuik benadrukt wel dat die regel alleen voor ziekenhuizen geldt. Privéklinieken hoeven er niet aan te voldoen, maar deze klinieken opereren vooral op terreinen als orthopedie. Ingewikkelde hartoperaties, zoals in het geval van Holleeder, zullen altijd in een regulier ziekenhuis plaatsvinden. Toch is dit niet het hele verhaal. In het nieuwe zorgsysteem kunnen verzekeraars afspraken maken met ziekenhuizen over behandeling van hun cliënten, vertelt Kuik. Je kunt het vergelijken met een touroperator die stoelen in een vliegtuig boekt. Zo boekt het ziekenhuis de OK in voor de cliënten van de verzekeringsmaatschappij. Hoe verhoudt dit zich met vrijheid van artsen om te beslissen of iemand voorrang krijgt op basis van medische noodzaak? Kuik: In de ziekenhuizen beslist de arts of er sprake is van een medische noodzaak. Medisch specialisten zijn volledig afrekenbaar op hun beslissingen. Een arts kan aansprakelijk worden gesteld bij incidenten. De inspectie kan tegen de arts optreden, waarna hij voor het medisch tuchtcollege moet verschijnen. Maar een dergelijke procedure komt, aldus Kuik, niet vaak voor. De voorkeursbehandeling mag dan officieel niet bestaan, er zijn wel organisaties die afspraken maken over eventuele behandelingen van Zelfs de koningin moest gewoon op de wachtlijst staan, voordat ze aan haar knie geopereerd kon worden werknemers. Zo heeft voetbalclub PSV enkele artsen in dienst die tevens werkzaam zijn in het nabijgelegen ziekenhuis in Geldrop. Voorlichter Pedro Salazar Hewitt legt uit dat deze artsen de opvang en behandeling van spelers regelen. Doordat de artsen in onze medische staf ook in het ziekenhuis werken, kunnen zij invloed uitoefenen op de behandeling van spelers. Zij hebben de contacten. Salazar benadrukt dat dit wel volgens officiële kanalen gaat. Als er een andere arts uit het ziekenhuis nodig is, dan maakt een van onze artsen netjes een afspraak. Ook is het niet zo dat alle spelers van PSV in dat ziekenhuis geopereerd worden. Een behandeling gaat altijd in overleg met de geblesseerde. Toen Ruud van Nistelrooy enkele jaren geleden een zware knieblessure opliep, is in overleg met Ruud besloten om de operatie in Amerika te laten uitvoeren. Bedrijfsleven Ook grote bedrijven maken afspraken met ziekenhuizen. KLM en ABN Amro troffen een regeling met het VU-ziekenhuis in Amsterdam voor een rechtstreekse doorverwijzing van hun personeel. Dit betekent dat, als de bedrijfsarts er aanleiding toe ziet, personeel direct naar het ziekenhuis gestuurd kan worden, zonder dat er een huisarts aan te pas komt. Volgens de KLM gaat het hier alleen maar om een snellere doorverwijzing, niet om een voorkeursbehandeling. Woordvoerder Bart Koster: Die mogelijkheid is wettelijk geregeld en bespaart een bezoek aan de huisarts. Het levert tijdwinst op en haalt een stuk bureaucratie in de zorg weg. Volgens Koster is een dergelijke regeling gebruikelijk bij grote bedrijven. Voor bepaalde functies hebben we geen speciale regeling. De koffiejuffrouw, het grondpersoneel en de piloten zijn, als het op een medische behandeling aankomt, allemaal gelijk. Voorkeursbehandeling of niet, BN ers lijken in ziekenhuizen in ieder geval met alle egards behandeld te worden. Musicalster Jim Bakkum moest na een ongeluk tijdens repetities voor Grease met de ambulance naar het ziekenhuis in Almere. Bakkum was met auto en al in de orkestbak terechtgekomen en had aan het voorval een hersenschudding en een gescheurd schouderblad overgehouden. Manager Dim Palsen is zeer te spreken over de opvang in het ziekenhuis. Ik heb niets dan lof voor de mensen daar. Jim is keurig behandeld. Het was prima geregeld en iedereen werkte heel bereidwillig mee. Bakkum werd bij aankomst naar de eerste hulp gebracht, waarna het hele circus meteen in werking trad, aldus Palsen. De musicalster is een nacht ter observatie in het ziekenhuis gebleven en mocht de volgende dag weer naar huis. < [Vincent Smits] PM 24 / 5 11

12 coverstory > Ministe 12 PM 24 / 5 beeld kantoor kollhoff

13 Tekst arne gielen en eefje rammeloo ries rekenen af met grijs imago Eind 2008 opent het nieuwe ministerie van Financiën aan het Korte Voorhout in Den Haag zijn deuren. Van de ambtenaren van Binnenlandse Zaken en Justitie wordt wat meer geduld verwacht: de skylinebepalende dubbele toren op de Haagse Turfmarkt komt, dankzij actievoerende Zwarte Madonnabewoners, pas op zijn vroegst in 2012 in gebruik. Wellicht geheel tegen het imago in wordt Financiën omgebouwd tot een stralende tempel van licht en lucht, terwijl bij de nieuwbouw van Binnenlandse Zaken en Justitie de overheidssfeer juist zorgvuldig bewaakt wordt. BZK en Justitie: tot de negende verdieping zijn de twee ministeries ÉÉn De kritiek dat het ontwerp niet modern zou zijn, en dat het de tijdsgeest niet juist zou weergeven, laat architect Alexander Pols maar van zich afglijden. Pols streeft voor de nieuwe departementen van Justitie en Binnenlandse Zaken immers juist naar een tijdloze sfeer: Het gebouw moet daar eeuwig kunnen staan en niet over vijftien jaar zijn verouderd. In de traditie van de stijlvol vormgegeven ministeries van Vrom, OCW en VWS worden de nieuwe ministeries gehuisvest in een architectonisch hoogstandje. Maar door het tijdloze karakter van het gebouw zal dat, volgens Pols, minder in het oog springen. Door de hoogte ontkom je daar eigenlijk niet aan. Op voorhand hadden we al besloten dat het twee torens moesten worden, vertelt Paul Verhaar, die het project vanuit Binnenlandse Zaken leidt. Het was onderdeel van de opgave die de gemeente, de rijksbouwmeester en de ministeries bij een zevental architecten neerlegden. Het nieuwe gebouw moet functioneel zijn, maar het moet ook bij ons passen en bij de stedenbouwkundige Het gebouw moet daar eeuwig kunnen staan en niet over vijftien jaar zijn verouderd omgeving. De Turfmarkt, die loopt van het Centraal Station naar het Spui, wordt gekenmerkt door gebouwen met aflopende hoogte. De twee torens, die de plek van de omstreden Zwarte Madonna zullen innemen, worden 140 meter hoog. Het Duitse architectenbureau van Hans Kollhoff won de prijsvraag en mocht het ontwerp verder uitwerken. Ons bureau heeft in eerste instantie puur ingezet op het ste- denbouwkundige element van de twee gebouwen, verklaart Pols. Het gevaar is dat je een enorme klomp in het centrum neerzet, die een schaduw werpt over het historische deel van de stad. Maar het gebouw van Vrom is juist weer heel massief. Voor inspiratie keken de architecten naar de wolkenkrabbers in Chicago en New York. We keken zorgvuldig naar de beste voorbeelden van hoogbouw uit het verleden. De eerste wolkenkrabbers hadden een top, een kroon, waardoor ze van alle kanten een eigen gezicht kregen. Ze groeien uit het volume en richten zich op uit de stad. Overheidssfeer De twee torens krijgen een trapeziumvorm. Door de scherpe hoeken lijken de gebouwen slanker. Ze verzelfstandigen op die manier ook, vindt Pols. Op belangrijke plekken in de stad, zoals op het Plein, kun je ertussendoor kijken. De verschillende bouwmaterialen versterken het slanke beeld van de torens: de een wordt gebouwd van wit graniet en de ander met rode baksteen. De nieuwe ministeries moeten een overheidssfeer uitstralen, zegt Verhaar. We wilden expliciet geen bankgebouw, zo n gebouw met veel luxe waar je ontzag voor hebt. Het krijgt een open, toegankelijke uitstraling. In het ontwerp is veel aandacht besteed aan de plint van het gebouw. Een voortuin tussen de twee torens moet de drempel voor wandelaars laag houden. De gemeente zou graag zien dat het publiek een kijkje kan nemen in expositieruimtes op de begane grond vanwaar ambtenaren omhoog kunnen naar hun werkplek in de torens, zegt Pols. Verhaar maakt echter een voorbehoud: Het gebruik moet uiteindelijk uitwijzen of die publieke functie inderdaad wordt vervuld. Het is natuurlijk toch een kantoorgebouw waar mensen zitten met gevoelige functies. Zij moeten veilig kunnen werken. Bijkomend voordeel van deze nieuwbouw is dat de fysieke vorm ook een enorme impuls het feit dat de ramen open kunnen op 140 meter hoogte is bijzonder innovatief geeft aan interdepartementale samenwerking. Verhaar benadrukt dat de torens niet exclusief voor BZK of voor Justitie zijn. Tot de negende verdieping zijn de twee ministeries één, pas daarboven ontstijgen ze als twee torens de stad. Een groot aantal ondersteunende diensten kan daardoor worden gedeeld. Er komt bijvoorbeeld één facilitaire dienst en beide departementen kunnen gebruikmaken van één auditorium en één restaurant in de onderbouw. De inrichting van de torens wordt bovendien zeer flexibel, waardoor veranderingen in de organisatie makkelijk kunnen worden opgevangen. Zelfs bij eventuele reorganisaties hebben deze gebouwen nog steeds een economische basis, antwoordt Verhaar op de vraag of de enorme torens nog wel van nut zijn nu de departementen moeten inkrimpen. Een aantal buitenpanden, oftewel huisvesting elders in Den Haag, kan eventueel van de hand worden gedaan. De twee torens bieden in totaal onderdak aan werkplekken. Innovatief Vervanging van de bruine jaren zeventig gebouwen van BZK en Justitie is hoognodig, en ook de inrichting moet anders. Verhaar: Het is nu erg conventioneel, met een brede gang en links en rechts werkplekken. Je kunt PM 24 / 5 13

14 Vertraging Ambtenaren van Justitie en BZK die zich rond de eeuwwisseling verheugden op het perspectief van een nieuwe werkplek, hebben een lange adem nodig. Het project heeft inmiddels, door het verzet van bewoners van de Zwarte Madonna, drie jaar vertraging oper geen andere manier van werken toepassen. Samen met een afvaardiging van de ambtenaren die de gebouwen uiteindelijk moeten gebruiken, zijn elementen zoals ruimte, akoestiek en de inval van daglicht bekeken. De gebouwen moeten lowtech worden. De brainstormsessies leidden tot een aantal vernuftige details. Zo wordt met verwarming en verkoeling door middel van betonkernactivering verkoudheid als gevolg van blazende airconditioning hartje zomer voorkomen. Leidingen met warm of koel water in de betonnen plafonds houden de temperatuur in de kantoren op min of meer constante temperatuur. Wanneer het warmer wordt, kunnen de ambtenaren zelfs verkoeling zoeken op de ouderwetse manier: Het klinkt misschien heel banaal, maar het feit dat de ramen open kunnen op 140 meter hoogte is bijzonder innovatief, zegt Pols niet zonder trots. gelopen. De moeizame oplevering vindt op 1 juni eindelijk plaats. Dan kan een begin worden gemaakt met de sloop van het zwarte woningbouwcomplex. De nieuwe departementen moeten in 2012 klaar zijn. Volgens Verhaar heeft de vertraging nauwelijks financiële gevolgen voor het project. Zolang de bouw nog niet is begonnen, is er ook nog geen lening waar rente over moet worden betaald. Over het budget waarmee het gebouw uit de grond moet worden gestampt, wil Verhaar noch Pols iets zeggen: de aanbesteding begint binnenkort en men wacht zich ervoor de prijsopgave te beïnvloeden. Financiën: Van brutalisme tot transparantie in overvloed beeld ciiid/cees van giessen 14 PM 24 / 5

15 coverstory < Over een periode van 25 jaar is een natuurstenen vloer veel voordeliger Het gebouw aan het Korte Voorhout wordt, conform de tijdgeest, binnenstebuiten gekeerd. Het naar binnen gekeerde karakter van het gebouw, dat tot de architectonische stroming van het brutalisme behoort, verdwijnt. De vesting, waar het oude ontwerp van de Rijksbouwmeester nog het meeste van weg heeft, maakt in het ontwerp van het architectenbureau Meyer en Van Schooten plaats voor een zee van ruimte. Architect Jeroen van Schooten: Vroeger kon men van buiten niet raden wat er zich achter de betonnen muren afspeelde. In 2008, als het gebouw wordt opgeleverd, is dit wel even anders. Bovendien krijgt Den Haag er door de renovatie een beetje semiprivate ruimte bij. Eén van de twee binnentuinen wordt openbaar. De binnentuin krijgt een doorgang naar het Korte Voorhout. Ook is er in een doorgang naar de Casuariestraat voorzien. Van Schooten vindt deze ontsluiting verreweg het meest revolutionair. Het gesloten karakter van het gebouw wordt er letterlijk mee opengebroken, aldus de architect, die zowel voor het ontwerp van het gebouw als voor de inrichting verantwoordelijk is. We hebben zelf over de randjes van de bureautafels en de bewegwijzering nagedacht, waardoor het interieur en exterieur tot in detail op elkaar zijn afgestemd. Jos Nouwt, die als projectdirecteur van het ministerie van Financiën al sinds 2001 bij de verbouwing betrokken is, roemt de privaat-publieke samenwerking (pps) waaraan, naast het architectenbureau, de Rijksgebouwendienst en Financiën zelf, de bedrijven Strukton, ABN Amro, GTI, Burgers Ergon en ISS deelnemen. Het ministerie treedt in deze constructie op als huurder en draagt jaarlijks een huurprijs van 16,5 miljoen euro aan het consortium af. Het contract met het consortium, verenigd in Safire bv, heeft een looptijd van 25 jaar. In de huurprijs is een aantal belangrijke facilitaire diensten, van beveiliging tot catering, inbegrepen. Ook de schoonmaakkosten en de energierekening zijn inclusief. De geldbesparing van deze constructie zit hem vooral in het feit dat we ons voor 25 jaar via marktconforme afspraken hebben vastgelegd, vertelt Nouwt, die ook de hoogte van initiële investering van de verbouwing prijst. Deze contractvorm heet DBFMO: Design, Build, Finance, Maintain and Operate. Natuursteen Ook Van Schooten is enthousiast. Doordat er een contract van 25 jaar ligt, hebben we duurzamere materiaalsoorten kunnen gebruiken, die zich pas over een langere periode uitbetalen. Zo wordt er in de meeste nieuwe kantoorpanden een goedkope marmoleum vloer gelegd, die je om de zeven jaar moet vervangen. Over een periode van 25 jaar is een natuurstenen vloer juist veel voordeliger, ook al is de investering hoger, en bovendien is dat mijns inziens veel mooier. Van Schooten heeft zich in het hele gebouw op dit soort creatieve en duurzame oplossingen gestort. Met name op het duurzame energetische karakter van de nieuwbouw is de architect erg trots. Door de glazen overkapping kan er We hebben zelf over de randjes van bureautafels en de bewegwijzering nagedacht veel op de energierekening bespaard worden. Het klimaat in het gebouw is er gemakkelijker door te beheersen. Ook de verlichting in het hele gebouw is op een dynamische manier geregeld, omdat deze op het buitenlicht is afgestemd. In de loop van de dag verandert de verlichting, zegt Van Schooten, die het een enorme uitdaging vond om met dit ruim opgezette gebouw aan de slag te gaan. Waar vind je tegenwoordig nog van die brede, ruim opgezette gebouwen? Ook de specifieke wensen van de huurder hebben de architect naar eigen zeggen geïnspireerd. Er moest een grote ruime foyer komen en het gebouw moest, zoals het een ministerie betaamt, over veel vergaderzalen beschikken. Daarnaast wilde het ministerie veel informele ontmoetingsruimten in het ontwerp terugvinden. Aan het laatste verzoek is, getuige de impressies, ruimschoots voldaan. Het plan wemelt van de intieme nisjes, binnentuinen en andere informele ruimten. De verbouwing lijkt op succes af te stevenen. Het plan sleepte in ieder geval al de publieksprijs en de prijs in de categorie Integraal ontwerpen en bouwen van de Nederlandse Bouwprijs 2007 in de wacht. Het enige dat nog mis kan gaan is de planning, ook al verzekert Nouwt dat het werk, dat begin 2007 van start is gegaan, volledig volgens plan verloopt. Wellicht krijgt het ministerie tevens de primeur van eerste grote Haagse bouwproject dat wel op tijd wordt opgeleverd. < PM 24 / 5 15

16 interview > TEKST EEFJE RAMMELOO FOTO S Gerhard van Roon Kinderen blijven doodgaan zolang medicijnen niet worden toegediend Wanneer breekt nood eindelijk wet Jaarlijks sterven honderden kinderen aan verschillende vormen van kinderkanker. Een aantal van hen zou gered kunnen worden, maar strenge wetgeving staat verdere ontwikkeling van levensreddende medicijnen in de weg: ze mogen niet op kinderen worden getest. Volwassen proefpersonen met de ziekte bestaan niet. Die zijn al voor die tijd overleden aan hun kwaal. Een kind met een zeer snel groeiend en zeer kwaadaardig tumor in het zenuwstelsel van de buik heeft dubbel pech. Niet alleen lijdt het aan een levensbedreigende vorm van kinderkanker, medicijnen die hem of haar wellicht zouden kunnen genezen blijven op de plank liggen omdat ze niet op kinderen mogen worden getest. Ooit moet iemand ze voor het eerst innemen. Maar na de leeftijd van tien, twaalf jaar zie je zo n tumor niet meer. Een patiëntje overlijdt er voor die tijd aan, zegt Hans Evers, voorzitter van de Centrale Commissie Mensgebonden Onderzoek (CCMO). Er zijn dus geen volwassenen die het medicijn zouden kunnen testen. Met name kinderkanker reageert vaak heel goed op medicijnen Het is slechts één van de vele vormen van kinderkanker die mogelijk te genezen zijn, als de noodzakelijke medicijnen op kinderen zouden mogen worden getest. Evers beoordeelt uit hoofde van zijn functie voorstellen voor medisch onderzoek. Dilemma s als deze komt hij vaker tegen dan hem lief is. Daarom pleit hij voor uitzonderingen die onderzoek naar levensreddende medicijnen voor kinderen mogelijk maken. In het jaarverslag van het CCMO roept hij op tot een debat over dit onderwerp. De wet houdt genezing van kinderkanker tegen? We weten niet welke effecten de medicijnen bij kinderen hebben en mogen ze daarom niet toedienen. Dat is heel beroerd, want met name kinderkanker reageert vaak heel goed op medicijnen. Een groot aantal patiënten is zo te genezen. Het CCMO beoordeelt per jaar tussen de vijf en de tien aanvragen voor medisch onderzoek bij kinderen. Het gaat dan met name om onderzoek waar de kinderen zelf niet meer van profiteren. Die aanvragen moeten we dus afwijzen. Hoe verloopt een onderzoek waarin medicijnen worden getest? Je test een medicijn eerst op dieren, dan in heel kleine hoeveelheden op volwassen vrijwilligers. Daarna voer je de dosis langzaam op tot het middel effect krijgt. Je gaat dan door tot er bijwerkingen optreden. Voor de een is dat hoofdpijn, de ander moet braken of gaat dubbelzien. Dan ga je terug naar het punt waar je maximaal effect van het medicijn hebt gemeten zonder bijwerkingen. Als de wet wordt versoepeld, vragen de onderzoekers dus aan terminaal zieke kinderen om deze bijwerkingen te accepteren, terwijl de behandeling voor hen geen zin meer heeft? Nee, dat zou de CCMO nooit accepteren. Een kind dat er geen voordeel van heeft, mag er ook geen nadeel van hebben. Lang voor er in een mogelijk onderzoek bijwerkingen optreden, houden de onderzoekers ermee op. Een kind dat meedoet aan zo n onderzoek krijgt heel lage doseringen toegediend en dan kijken we naar het effect. De onderzoekers berekenen hoeveel je moet geven om tot gewenste waarden van de bloedspiegel te komen. Vervolgens bekijken ze hoe dat werkt bij zieke kinderen die nog te genezen zijn. Bij hen accepteer je wél dat ze misselijk worden: zij komen misschien van hun kanker af. Maar dat is een heel andere situatie, een volgende fase in het onderzoek. Deze kinderen zijn zo voorbereid op het eind van hun leven, dat ze er heel anders tegen aankijken Kunt u het leed dat een kind als proefpersoon wordt aangedaan wel voldoende meten? Als je het vermoeden hebt dat een kind er genoeg van heeft moet je stoppen. Aanvragen om onderzoek te mogen doen bij kinderen onder de acht jaar keuren we bijna nooit goed. Boven de twaalf jaar zijn we wat ruimer, die kinderen kunnen zich beter uiten, ze geven duidelijker aan wanneer ze ervan beginnen te balen. Voor een kind van twee is een mri- 16 PM 24 / 5

17 PM 24 / 5 17

18 interview < scan eigenlijk al te veel. Dat moet je niet doen. Waarom zouden terminale patiëntjes aan zo n onderzoek willen meewerken? Het gekke is dat de kinderen om wie het gaat veel volwassener zijn dan je uit hun leeftijd af zou mogen leiden. Ze weten dat ze doodgaan. Het laatste medicijn hebben ze geprobeerd en dat werkte niet. Ze begrijpen vaak prima dat het voor kinderen met kanker heel goed is als zij aan zo n onderzoek meedoen. Ze zijn al zo voorbereid op het einde van hun leven, dat ze er heel anders tegen aankijken. Dat perspectief heeft vast niet ieder kind... Er zijn natuurlijk ook kinderen die dit niet zo kunnen zien. Vaak zijn de ouders de context uit het oog verloren. Zij willen iedere strohalm vastgrijpen en denken dat alles werkt: Als hij nog maar drie maanden bij ons kan zijn is me dat alles waard. Maar er zijn ook medicijnen waar je hondsberoerd van wordt, en die tóch niet werken. Het laatste wat je wilt is dat een kind onder dwang van zijn ouders meewerkt aan een onderzoek, of dat het de laatste maanden van zijn leven in een slechtere toestand doorbrengt dan nodig is. Hoe gaat u om met dergelijke wanhopige ouders? We kunnen zeggen dat we de beste apothekers en oncologen van Nederland naar de medicijnen hebben laten kijken en dat die zeggen dat het wel of niet verantwoord is om ze in te nemen. Juist hierom moet de commissie zo zwaar bemenst zijn. Er zitten artsen in, onderzoekers op het gebied van chemie en immunologie, een verpleegkundige en een apotheker. Maar bijvoorbeeld ook leken, een ethicus en een jurist om een onderzoek van alle kanten te kunnen bekijken. Een onderzoeker redeneert immers anders dan een ouder die net heeft gehoord dat zijn kind nog maar drie maanden te leven heeft. Vindt u dat de wetgeving te streng is? Nee, ik vind van niet. Kinderen moet je tegen alles beschermen en er moet dus ook hier heel strenge wetgeving zijn. Persoonlijk vind ik dat de wet niet moet veranderen, maar dat er mogelijkheden moeten komen om er in heel speciale gevallen iets soepeler mee om te gaan. Politici zijn meestal niet vies van een stevig debat over een ethische kwestie. In dit geval bleef het opmerkelijk stil in Den Haag. Alleen staatssecretaris Bussemaker reageerde direct: zij wil de discussie wel aangaan. Is uitgerekend deze kabinetsperiode inderdaad hét geschikte moment om een gevoelig onderwerp als dit aan te snijden? Esmé Wiegman (ChristenUnie) vindt van wel. Het belang van kinderen staat voorop, zegt ze. Maar Wiegman vraagt zich wel af of die mogelijkheden altijd in de juiste context worden gebruikt. Welke consequenties heeft verruiming? vraagt ze zich af. Net als bij de discussie over stamcel- en embryonaal onderzoek ben ik bang dat die nieuwe mogelijkheden voor nauwelijks concrete medische doelstellingen zullen worden gebruikt. Is dat ethisch verantwoord? Bij bestrijding van kinderkanker is dat natuurlijk wel zo. Het CDA is er zeer voor dat het debat wordt gevoerd. Het is natuurlijk niet de bedoeling dat kinderen in die situatie, kwetsbaarder kan het haast niet, verworden tot proefkonijnen. Aan de andere kant moet er wel een mogelijkheid zijn om vooruitgang in de behandeling te krijgen, zegt Janneke Schermers. Agnes Kant (SP) laat weten zich hier wegens drukte nog niet mee bezig te hebben gehouden. De overige partijen hebben nog niet gereageerd. hans evers Johannes L.H. Evers (1949) is hoogleraar obstetrie en gynaecologie aan de Universiteit Maastricht. Sinds 2004 is hij voorzitter van de Centrale Commissie Mensgebonden Onderzoek (CCMO). Daarnaast is hij voorzitter van de World Endometriosis Society. Van 2001 tot 2003 was Evers voorzitter van de European Society of Human Reproduction and Embryology. Sinds 1992 heeft hij zitting in de redactieraad van verschillende wetenschappelijke tijdschriften. Uitzonderingen moeten natuurlijk wel worden beoordeeld door de CCMO. Ze moeten ten goede komen aan die zeldzame, nieuwe medicijnen die we willen onderzoeken. Als je vermoedt dat een kind er genoeg van heeft moet je stoppen Misschien dat acht van die tien medicijnen niets doen. Maar we willen die twee eruit halen die wél helpen tegen zeldzame ziektes die uitsluitend voorkomen bij kinderen. Dat kan alleen als we ze bij kinderen proberen. Denkt u in de CDA/PvdA/ChristenUnie-coalitie draagvlak te vinden voor een debat? (Verontwaardigd) We hebben een minister van Jeugd en Gezin! Dit is juist een heel goed moment om dit te bespreken. Stervende kinderen zijn een ramp. Er zijn tegenwoordig fantastische medische bedrijven die de ene na de andere behandelmethode ontwikkelen waar we alleen al in ons land per jaar de levens van honderden kinderen mee kunnen redden. Nu gaat er misschien wel een groot aantal kinderen onnodig dood. Dat mogen we niet accepteren. < 18 PM 24 / 5

19 Colofon Werkbezoek Toen de Russische generaal Potjemkin vernam dat de tsarina op werkbezoek zou komen in de delen van haar rijk waar hij verantwoording voor droeg, liet hij grote kartonnen façaden bouwen. Door de abominabele staat waarin ze verkeerden waren de dorpen vanzelfsprekend niet toonbaar aan de vorstin. Decorstukken met daarop geschilderde huizen moesten de verpaupering verhullen. Blije burgers die dankbaar zwaaiden naar de koets waren betaald of gedwongen enthousiast te zijn. Deze kartonnen Potjemkindorpen staan sindsdien symbool voor het bedrog dat de macht over zich afroept. Soms uit angst van onderdanen zoals Potjemkin, voor reprimandes, soms simpelweg uit behaagziekte. Want welke functionaris wil nou geen klopje op de schouders, aai over de bol en een paar periodieken erbij? Ik vraag me altijd af of de tsarina er nou werkelijk is ingetrapt. Is het denkbaar dat zij karton voor echt heeft aangezien? Of wilde zij misschien bedrogen worden? Had zij wellicht geen zin om precies te weten hoe het zat en waarom? Die vragen gelden ook voor het honderd dagen tellende werkbezoek van het kabinet-balkenende aan Nederland. De vraag is in hoeverre de bewindslieden zich in verpleeghuizen, onderwijsinstellingen en sociale werkplaatsen, op snelwegen, booreilanden en militaire bases een rad voor ogen hebben laten draaien. Niet door bordkarton, maar door powerpointpresentaties. Niet door zwaaiende burgers, maar door goedgebriefte professionals. Niet door generaal Potjemkin, maar door lokale bestuurders met een agenda. rende werking ervan. Een werkbezoek, hoe onschuldig en onbevangen ook, is een bestuurlijke handeling waarachter belangen schuilgaan. De ontvangende partij weet dat en zal de lokale situatie zó presenteren dat de eigen belangen daarmee gediend worden. Soms is het handig de straten schoon te vegen, soms is het beter dat niet te doen. Het hangt er maar net van af of de bezoekende machthebber boetes uitdeelt voor rommel op straat of subsidie verstrekt om die op te ruimen. Maar als een bewindspersoon er dan achter wil komen hoe het écht zit? Hoe de mensen écht leven? Welke problemen er écht spelen in het land? Wat dan? Enkele overwegingen bij een werkbezoek: Kom incognito. Kom niet altijd alleen als ambtsdrager, maar ga ook eens een dag als burger langs in verpleeghuizen, scholen en probleemwijken. Natuurlijk herkennen mensen politici van tv, maar het feit dat ze geen televisieploeg bij zich hebben, werkt ontwapenend. Dan komen de echte verhalen los. Joop Wijn en Mark Rutte waren hier respectievelijk als staatssecretaris Financiën en Sociale Zaken sterk in. Kom onaangekondigd. Even schrikken voor de mensen op locatie en misschien ook wel voor de bewindspersoon zelf. Maar zo n bezoek is geen inspectie. Het is een eerlijke momentopname: a day in the life. Er is geen tijd om powerpoints te maken en personeel te instrueren. PM is een uitgave van Politieke Pers BV Korte Poten EB Den Haag tel fax Hoofdredactie Guikje Roethof, Cindy Castricum (adjunct) Redactie Arne Gielen, Eefje Rammeloo, Jan Sanders, Vincent Smits, Maurice Swirc, Sandra Verdel, Chris van de Wetering, Josien Hillen (stagiaire) en Rianne Waterval (projecten) Eindredactie Johan Jansen en Nicoline Maarschalk Meijer Medewerkers aan dit nummer Yvonne Kroese, Gerhard van Roon en Mark de Rouw Artdirector Rob Jongbloed Opmaak Wim Schoorlemmer en Cindy Versteeg Uitgever Heleen Hupkens Directeur Willem Sijthoff Bladmanager Asha Narain Drukkerij UnitedGraphics, Zoetermeer Advertenties Asha Narain, , Verschijning PM komt 22 maal per jaar uit in een oplage van ruim exemplaren Abonnementen, opzeggingen en adreswijzigingen Een jaarabonnement op PM kost 135,- excl. 6% btw. Abonnementen kunnen uitsluitend schriftelijk tot uiterlijk drie maanden voor het einde van de abonnementsperiode worden opgezegd. Na deze datum wordt het abonnement stilzwijgend verlengd. Niets uit deze uitgave mag worden overgenomen in welke vorm dan ook zonder schriftelijke toestemming van de uitgever. De uitgever kan op generlei wijze aansprakelijk worden gesteld voor eventueel geleden schade door foutieve vermelding in het blad. 2007, Politieke Pers BV Het is in dat geval niet ondenkbaar dat er sprake is van een omgekeerd Potjemkineffect: het gaat er niet om te laten zien hoe goed het gaat, maar juist hoe slecht het gaat. Dat zagen we al toen de lijst met probleemwijken van minister Vogelaar werd vastgesteld. De wijken die buiten de selectie vielen lamenteerden hemeltergend. Kijk dan hoe slecht het bij ons gaat! Statistieken en incidenten vormden het bestuurlijke bordkarton dat de machthebbers gunstig moest stemmen. Buurtvaders en welzijnswerkers gaven het tafereel een gezicht. Ik overdrijf, maar niet al te veel. De makke van elk aangekondigd werkbezoek is de anticipe- Kom terug. Als je op de Dam in je handen klapt vliegen alle duiven even omhoog. Als je weg bent dalen ze neer op precies dezelfde plek. Als je na een werkbezoek niet meer terugkomt, gebeurt hetzelfde. Aan de mensen op locatie maakt terugkomen duidelijk dat er sprake is van daadwerkelijke betrokkenheid. Voor het begrip van hun situatie is het van minstens zo groot belang. Alleen door terug te komen zie je of er sprake is van verbetering of verslechtering. En of de kartonnen façades de regen hebben doorstaan Jorrit de Jong Directeur van het Centre for Government Studies, Universiteit Leiden, Campus Den Haag PM 24 / 5 19

20 achtergrond > Jubilerend AVC kan internationale autodiefstal niet uitroeien Professionele autodieven zijn Diefstal van personenauto s kost verzekeraars jaarlijks zo n honderd miljoen euro. Bij de jubilerende AVC (Aanpak Voertuigencriminaliteit), een samenwerkingsverband van verzekeringsindustrie, overheid en autobranche, worden verwoede pogingen ondernomen om de diefstal te bestrijden. Helaas geniet deze tak van misdaad geen topprioriteit bij politie en justitie. Intussen vormt autodiefstal steeds vaker het werkterrein van internationaal georganiseerde bendes. Het aantal gestolen personenauto s dat wordt opgespoord loopt daardoor uiteraard terug. De grootte van organisaties die zich bezighouden met georganiseerde autodiefstal varieert. De ene keer zijn het drie personen die lokaal opereren, de andere keer gaat het om grote internationale netwerken, die functioneren als geoliede bedrijven. En zoals bij alle vormen van criminaliteit is de tendens dat organisaties steeds vaker een internationaal karakter hebben, vertelt Henk Ferwerda, criminoloog en auteur van het in 2005 verschenen rapport Georganiseerde autodiefstal, een van de spaarzame studies over dit onderwerp. De gestolen auto s worden voorzien van een nieuwe identiteit en geëxporteerd, bijvoorbeeld via de haven van Rotterdam, waar ze in containers tussen de rotanmeubelen of autobanden Nederland verlaten. Er werkt een volledige keten van opdrachtgevers, vervoerders, slopers, documentvervalsers en makelaars aan mee, aldus Ferwerda. Tot tien jaar geleden werd het doelwit volgens de criminoloog voornamelijk door typische middenklassenauto s gevormd, zoals Volkswagens en Opeltjes. Ze verdwenen vervolgens massaal naar Oost-Europa. Maar 20 PM 24 / 5

Opdrachtblad A: De Raad van Ministers Opdrachtblad B: De prioriteiten van het Nederlands voorzitterschap

Opdrachtblad A: De Raad van Ministers Opdrachtblad B: De prioriteiten van het Nederlands voorzitterschap VERDIEPING: DE PRIORITEITEN VAN NEDERLAND KORTE OMSCHRIJVING WERKVORM Nederland heeft drie prioriteiten voor het voorzitterschap opgesteld: een innovatieve EU, een EU die zich beperkt tot hoofdzaken en

Nadere informatie

De Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Postbus 20018 2500 EA DEN HAAG. Datum 29 mei 2012 Betreft Kamervragen. Geachte voorzitter,

De Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Postbus 20018 2500 EA DEN HAAG. Datum 29 mei 2012 Betreft Kamervragen. Geachte voorzitter, > Retouradres Postbus 20350 2500 EJ Den Haag De Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Postbus 20018 2500 EA DEN HAAG Bezoekadres: Parnassusplein 5 2511 VX DEN HAAG T 070 340 79 11 F 070 340

Nadere informatie

Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Binnenhof 4 Den Haag

Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Binnenhof 4 Den Haag Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Binnenhof 4 Den Haag Bezuidenhoutseweg 67 2594 AC Den Haag Postbus 20061 Nederland www.rijksoverheid.nl Uw Referentie 2016Z00246 Datum 13 januari

Nadere informatie

Bijlage VMBO-GL en TL

Bijlage VMBO-GL en TL Bijlage VMBO-GL en TL 2011 tijdvak 2 maatschappijleer 2 CSE GL en TL Tekstboekje GT-0323-a-11-2-b Analyse maatschappelijk vraagstuk: jeugdwerkloosheid tekst 1 FNV vreest enorme stijging werkloosheid jongeren

Nadere informatie

Jaarverslag 2010 Wsw-raad Utrecht

Jaarverslag 2010 Wsw-raad Utrecht Jaarverslag 2010 Wsw-raad Utrecht Utrecht, april 2011 Wsw-raad Utrecht Biltstraat 439 3572 AW UTRECHT 030-2331176 1. Inleiding In 2008 is de Wet Sociale Werkvoorziening (Wsw) gewijzigd. Eén van deze wijzigingen

Nadere informatie

Welke wapens worden voor het eerst gebruikt in de Eerste Wereldoorlog? 1. Geweren en gifgas. 2. Machinegeweren en gifgas. 3. Gifgas en pistolen.

Welke wapens worden voor het eerst gebruikt in de Eerste Wereldoorlog? 1. Geweren en gifgas. 2. Machinegeweren en gifgas. 3. Gifgas en pistolen. Tussen welke twee landen is de Eerste Wereldoorlog begonnen? 1. Engeland en Frankrijk 2. Duitsland en Frankrijk 3. Duitsland en Engeland Nederland blijft neutraal. Wat betekent dat? 1. Nederland kiest

Nadere informatie

Publiekssymposium Eerlijke Bankwijzer

Publiekssymposium Eerlijke Bankwijzer Page 1 of 5 U bevindt zich hier: Home Ministeries Financiën Documenten en publicaties Toespraken Publiekssymposium Eerlijke Bankwijzer Publiekssymposium Eerlijke Bankwijzer Toespraak 27-01-2011 Toespraak

Nadere informatie

Economie Elementaire economie 3 VWO

Economie Elementaire economie 3 VWO Economie Elementaire economie 3 VWO Les 13 Introductie overheid Ontwerp power point: Henk Douna docent: Jeannette de Beus De komende weken: de overheid Consumenten De markt Producenten Bijvoorbeeld Goederenmarkt

Nadere informatie

Moeilijke besluiten voor de Europese Raad

Moeilijke besluiten voor de Europese Raad Moeilijke besluiten voor de Europese Raad Korte omschrijving: Leerlingen gaan aan de slag met actuele Europese dilemma s. Er zijn vijf dilemma s. U kunt zelf kiezen welke dilemma s u aan de orde stelt.

Nadere informatie

Brainport 2020 wordt Brainport Network

Brainport 2020 wordt Brainport Network Een soepel draaiende arbeidsmarkt waar overheden, bedrijfsleven, werknemers en onderwijs moeiteloos hun weg kunnen vinden en constant beschikken over de meest actuele informatie, om de afstand tussen vraag

Nadere informatie

Handboek Politiek. Derde Kamer der Staten-Generaal

Handboek Politiek. Derde Kamer der Staten-Generaal Handboek Politiek Derde Kamer der Staten-Generaal Hallo Kamerlid van de Derde Kamer der Staten-Generaal, Gefeliciteerd! Deze week ben jij een politicus. Je gaat samen met je klasgenoten discussiëren over

Nadere informatie

Speech ter gelegenheid van de ontvangst van Nederlandse ambassadeurs door de Staten-Generaal, d.d. donderdag 29 januari 2015 Anouchka van Miltenburg, Voorzitter Tweede Kamer Het gesproken woord geldt Geachte

Nadere informatie

Eindexamen vwo maatschappijwetenschappen 2013-I

Eindexamen vwo maatschappijwetenschappen 2013-I Opgave De eurocrisis Bij deze opgave horen de teksten 9 en. Inleiding De situatie rond de gemeenschappelijke munt, de euro, is tien jaar na de introductie verre van stabiel (mei 2012). In tekst 9 beschrijft

Nadere informatie

Europa in de Tweede Kamer

Europa in de Tweede Kamer Europa in de Tweede Kamer Europa krijgt steeds meer invloed op het dagelijks leven van haar burgers, ook in Nederland. Daardoor lijkt het soms alsof de nationale parlementen buiten spel staan. Dat is niet

Nadere informatie

Werkvel opdracht 9 (Onderhandelingsspel: hoe neem je samen moeilijke besluiten?)

Werkvel opdracht 9 (Onderhandelingsspel: hoe neem je samen moeilijke besluiten?) Werkvel opdracht 9 (Onderhandelingsspel: hoe neem je samen moeilijke besluiten?) Toelichting op de opdracht Tijdens deze opdracht gaan jullie in kleine groepjes in onderhandeling met elkaar over een pakket

Nadere informatie

Medewerkers met schulden

Medewerkers met schulden Medewerkers met schulden oplossen en voorkomen Financieel inzicht met de digitale loonstrook We verkeren wereldwijd in een financiële crisis. Deze economische situatie heeft z n weerslag op ieder persoonlijk.

Nadere informatie

8 MEDIA EN SOCIALE MEDIA

8 MEDIA EN SOCIALE MEDIA 53 8 MEDIA EN SOCIALE MEDIA Media Afhankelijk van de omstandigheden kan het verstandig zijn om de media proactief te benaderen op het moment dat een afdeling van de school zwak of zeer zwak wordt. Bij

Nadere informatie

Nederland dient financiële steun te geven aan landen van de Europese Unie met een hoge staatsschuld die anders in grote problemen zullen komen.

Nederland dient financiële steun te geven aan landen van de Europese Unie met een hoge staatsschuld die anders in grote problemen zullen komen. Aankondiging Op 12 september dit jaar worden verkiezingen gehouden voor de Tweede Kamer. Politieke partijen hebben hun verkiezingsprogramma voor de komende jaren vastgesteld. De lijsttrekkers van de partijen

Nadere informatie

Van de redactie. Namens de redactie Jacqueline van der Maten

Van de redactie. Namens de redactie Jacqueline van der Maten Van de redactie Wat wonen we toch in een prachtige wijk! Ja, zult u zeggen, dat weten we wel. Maar je kijkt toch anders naar je wijk wanneer een buitenstaander, die hier nooit eerder geweest is, dat zegt.

Nadere informatie

Lespakket over Prinsjesdag voor leerlingen van groep 8 van de basisschool. Gemaakt door Ronald Koster van Chr.MAVO de Saad uit klas 2f.

Lespakket over Prinsjesdag voor leerlingen van groep 8 van de basisschool. Gemaakt door Ronald Koster van Chr.MAVO de Saad uit klas 2f. Werkboek van groep. cijfer! Lespakket over Prinsjesdag voor leerlingen van groep 8 van de basisschool. Gemaakt door Ronald Koster van Chr.MAVO de Saad uit klas 2f. V oorwoordje Hallo, docent en leerlingen

Nadere informatie

Instructie: Landenspel light

Instructie: Landenspel light Instructie: Landenspel light Korte omschrijving werkvorm In dit onderdeel vormen groepjes leerlingen de regeringen van verschillende landen. Ieder groepje moet uiteindelijk twee werkbladen (dus twee landen)

Nadere informatie

Resultaten verantwoordingsonderzoek

Resultaten verantwoordingsonderzoek Resultaten verantwoordingsonderzoek 2014 hoofdstuk de Koning (I) 20 mei 2015 Dit document bevat alle resultaten van ons Verantwoordingsonderzoek 2014 bij zoals gepubliceerd op www.rekenkamer.nl/verantwoordingsonderzoek.

Nadere informatie

van de staatssecretaris van Volksgezondheid, Welzijn en Sport, Jet Bussemaker, tijdens de 4 e Nationale Mantelzorglezing 2009 Rotterdam, 11 juni 2009

van de staatssecretaris van Volksgezondheid, Welzijn en Sport, Jet Bussemaker, tijdens de 4 e Nationale Mantelzorglezing 2009 Rotterdam, 11 juni 2009 Directie Voorlichting en Communicatie Parnassusplein 5 Postbus 20350 2500 EJ Den Haag T 070 340 79 11 T 070 340 60 00 F 070 340 62 92 Hebt u 's avonds of in het weekend dringend een voorlichter nodig,

Nadere informatie

Wie bestuurt de Europese Unie?

Wie bestuurt de Europese Unie? Wie bestuurt de Europese Unie? De Europese Unie (EU) is een organisatie waarin 28 landen in Europa samenwerken. Eén ervan is Nederland. Een aantal landen werkt al meer dan vijftig jaar samen. Andere landen

Nadere informatie

! Samenvatting vergadering stuurgroep Operatie BRP van 27 maart 2014

! Samenvatting vergadering stuurgroep Operatie BRP van 27 maart 2014 Operatie BRP Jaargang 2014, nummer 3, 1 april 2014 Samenvatting vergadering stuurgroep Operatie BRP van 27 maart 2014 Onderwerpen waarover de stuurgroep heeft gesproken De stuurgroep heeft op 27 maart

Nadere informatie

Embargo t/m woensdag 16 december 2015, 11.00 uur. Publicatie Policy Brief Geen tijd verliezen. Van opvang naar integratie van asielmigranten

Embargo t/m woensdag 16 december 2015, 11.00 uur. Publicatie Policy Brief Geen tijd verliezen. Van opvang naar integratie van asielmigranten Persbericht Sociaal Cultureel Planbureau (SCP), Wetechappelijk Onderzoek- en Documentatiecentrum (WODC), Wetechappelijke Raad voor het Regeringsbeleid (WRR) Embargo t/m woedag 16 december 2015, 11.00 uur

Nadere informatie

2513AA22XA. De Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Binnenhof 1 A 2513 AA S GRAVENHAGE

2513AA22XA. De Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Binnenhof 1 A 2513 AA S GRAVENHAGE > Retouradres Postbus 90801 2509 LV Den Haag De Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Binnenhof 1 A 2513 AA S GRAVENHAGE 2513AA22XA Postbus 90801 2509 LV Den Haag Anna van Hannoverstraat 4

Nadere informatie

10 Een pluizig beestje

10 Een pluizig beestje 10 Een pluizig beestje REMCO CAMPERT Vooraf Remco Campert schrijft vooral verhalen en gedichten. Net als Hans Andreus (zie hoofdstuk 19) behoorde Campert tot de Vijftigers, een literaire stroming in de

Nadere informatie

Kijktip: Nieuwsuur in de Klas

Kijktip: Nieuwsuur in de Klas Kijktip: Nieuwsuur in de Klas Korte omschrijving werkvorm De leerlingen beantwoorden vragen over de Europese politiek aan de hand van korte clips van Nieuwsuur in de Klas. Leerdoel De leerlingen leren

Nadere informatie

Datum 27 april 2012 Betreft Beantwoording schriftelijke vragen met kenmerk 2012Z05314

Datum 27 april 2012 Betreft Beantwoording schriftelijke vragen met kenmerk 2012Z05314 > Retouradres Postbus 20011 2500 EA Den Haag de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten Generaal Postbus 20018 2500 EA Den Haag Postbus 20011 2500 EA Den Haag www.rijksoverheid.nl Datum 27 april 2012

Nadere informatie

Juryrapport 1 e Nederlandse e-learning Award

Juryrapport 1 e Nederlandse e-learning Award Juryrapport 1 e Nederlandse e-learning Award Winnaar: Trimbos Instituut met De gezonde school en genotmiddelen Uitgereikt tijdens het Nationale E-learning Congres op 10 februari 2009 Inhoudsopgave Inhoudsopgave...

Nadere informatie

Verdieping: Het huishoudboekje van Nederland

Verdieping: Het huishoudboekje van Nederland Verdieping: Het huishoudboekje van Nederland Korte omschrijving werkvorm In deze werkvorm leren leerlingen meer over de inkomsten en uitgaven van Nederland. In 2015 heeft de Nederlandse regering voor het

Nadere informatie

Bestuurslagen in Nederland rijksoverheid provinciale overheid gemeentelijke overheid

Bestuurslagen in Nederland rijksoverheid provinciale overheid gemeentelijke overheid Vak Maatschappijwetenschappen Thema Politieke besluitvorming (katern) Klas Havo 5 Datum november 2012 Hoofdstuk 4 Het landsbestuur (regering en parlement) Het Koninkrijk der Nederlanden bestaat uit vier

Nadere informatie

Opiniepeiling tegenover luisteronderzoek

Opiniepeiling tegenover luisteronderzoek Opiniepeiling tegenover luisteronderzoek Op 13 en 14 april 1973 werd er in opdracht van CV Veronica door het Bureau Veldkamp Marktonderzoek BV. een opinieonderzoek uitgevoerd onder de Nederlandse bevolking

Nadere informatie

Het was de leden van de jury en mij opnieuw een groot genoegen ook dit jaar weer te duiken in het boeiende vak van overheidsmanager.

Het was de leden van de jury en mij opnieuw een groot genoegen ook dit jaar weer te duiken in het boeiende vak van overheidsmanager. JURYRAPPORT Dames en heren, Het was de leden van de jury en mij opnieuw een groot genoegen ook dit jaar weer te duiken in het boeiende vak van overheidsmanager. Zoals u wellicht weet, begint de jury in

Nadere informatie

Beoordeling kabinet na 100 dagen

Beoordeling kabinet na 100 dagen Beoordeling kabinet na 100 dagen Voor: NRC Handelsblad Datum: 28 januari 2011 Copyright: Synovate BV. Alle rechten voorbehouden. De concepten en ideeën die u in dit document worden aangeboden zijn intellectueel

Nadere informatie

ons kenmerk ECFE/U201401021 Lbr. 14/036

ons kenmerk ECFE/U201401021 Lbr. 14/036 Brief aan de leden T.a.v. het college en de raad informatiecentrum tel. (070) 373 8393 betreft Rapport Vernieuwing van de begroting en verantwoording van gemeenten Samenvatting uw kenmerk ons kenmerk ECFE/U201401021

Nadere informatie

MODULE V. Ben jij nou Europees?

MODULE V. Ben jij nou Europees? MODULE V Ben jij nou Europees? V.I Wat is Europees? Wat vind jij typisch Europees? En wie vind jij typisch Europees? Dat zijn moeilijke vragen, waarop de meeste mensen niet gelijk een antwoord hebben.

Nadere informatie

Bijlage VMBO-KB. geschiedenis en staatsinrichting CSE KB. tijdvak 2. Bronnenboekje. KB-0125-a-12-2-b

Bijlage VMBO-KB. geschiedenis en staatsinrichting CSE KB. tijdvak 2. Bronnenboekje. KB-0125-a-12-2-b Bijlage VMBO-KB 2012 tijdvak 2 geschiedenis en staatsinrichting CSE KB Bronnenboekje KB-0125-a-12-2-b Staatsinrichting van Nederland bron 1 Een beschrijving van een politieke stroming (rond 1870): Zij

Nadere informatie

Tijd rijp voor verplichte scheidingsbemiddeling

Tijd rijp voor verplichte scheidingsbemiddeling Tijd rijp voor verplichte scheidingsbemiddeling Nieuwsbrief NGR 14.03.03 De Nederlandse Gezinsraad (NGR) constateert dat er een breed maatschappelijk draagvlak is voor verplichte scheidingsbemiddeling.

Nadere informatie

14:15-14:45 Ruud Bik, plaatsvervangend korpschef van de Nationale Politie

14:15-14:45 Ruud Bik, plaatsvervangend korpschef van de Nationale Politie UITNODIGING De Nationale Politie ligt op koers. Er zijn grote stappen gezet en ook in de komende periode zal er hard gewerkt worden aan de verdere vormgeving van de Nationale Politie. Dit gebeurt terwijl

Nadere informatie

De Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Postbus 20018 2500 EA DEN HAAG. Datum 4 november 2014 Betreft Kamervragen. Geachte voorzitter,

De Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Postbus 20018 2500 EA DEN HAAG. Datum 4 november 2014 Betreft Kamervragen. Geachte voorzitter, > Retouradres Postbus 20350 2500 EJ Den Haag De Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Postbus 2008 2500 EA DEN HAAG Bezoekadres: Rijnstraat 50 255 XP DEN HAAG T 070 340 79 F 070 340 78 34

Nadere informatie

SCHOOLONDERZOEK GESCHIEDENIS

SCHOOLONDERZOEK GESCHIEDENIS SCHOOLONDERZOEK Tijdvak I GESCHIEDENIS Dit onderzoek bestaat uit 40 vragen. Bij dit onderzoek behoort een antwoordblad. Beantwoord de antwoorden uitsluitend op het antwoordblad. Meerkeuze antwoorden worden

Nadere informatie

Uw brief Ons kenmerk Doorkiesnummer PDTJ/07/1069. Onderwerp Datum Contactpersoon

Uw brief Ons kenmerk Doorkiesnummer PDTJ/07/1069. Onderwerp Datum Contactpersoon Uw brief Ons kenmerk Doorkiesnummer PDTJ/07/1069 Onderwerp Datum Contactpersoon 2 e Kans Beroepsonderwijs 2 februari 2007 Goede bondgenoot, Niets menselijks is u of mij vreemd. In aantallen geredeneerd

Nadere informatie

Steeds minder startersleningen beschikbaar

Steeds minder startersleningen beschikbaar RAPPORT Starterslening in Nederland Steeds minder startersleningen beschikbaar Uitgevoerd in opdracht van www.starteasy.nl INHOUD Starterslening in Nederland Steeds minder startersleningen beschikbaar

Nadere informatie

Stemmen Europese verkiezingen 2014

Stemmen Europese verkiezingen 2014 Stemmen Europese verkiezingen 2014 2 Voorwoord Dit boek gaat over de verkiezingen voor het Europees Parlement van 22 mei 2014. Het boek is gemaakt door de medewerkers van het Educatief Centrum voor Cliënten,

Nadere informatie

Algemene Rekenkamer..,

Algemene Rekenkamer.., Algemene Rekenkamer, BEZORGEN Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Binnenhof 4 2513 AA Den Haag Lange Voorhout 8 Postbus 20015 2500 EA Den Haag T 070 3424344 E w voorlichting@rekenkamernl

Nadere informatie

13 37 38 39 43 100 EXMENVRGEN IJ HET FOTOOEK EN DE FILM NR NEDERLND Nummer Vraagtekst Correcte antwoord vb01 U ziet de Nederlandse vlag. Wat zijn de kleuren van de Nederlandse vlag? vb02 U ziet een foto.

Nadere informatie

In dit nummer. Nieuw opleidingsaanbod VOS/ABB Consulting. Nieuwsbrief VO nr. 18 20 mei 2008

In dit nummer. Nieuw opleidingsaanbod VOS/ABB Consulting. Nieuwsbrief VO nr. 18 20 mei 2008 In dit nummer Nieuw opleidingsaanbod VOS/ABB Consulting /1 Onderzoek naar belemmeringen bij stapelen /2 Invoering van één landelijk digitaal spijbelloket /2 Onderzoek naar efficiency in het onderwijs /2

Nadere informatie

Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Postbus 20018 2500 EA Den Haag

Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Postbus 20018 2500 EA Den Haag > Retouradres Postbus 20201 2500 EE Den Haag Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Postbus 20018 2500 EA Den Haag Korte Voorhout 7 2511 CW Den Haag Postbus 20201 2500 EE Den Haag www.rijksoverheid.nl

Nadere informatie

Krachtenveld Europese Unie

Krachtenveld Europese Unie Krachtenveld Europese Unie Korte omschrijving De leerlingen plaatsen de begrippen op de juiste plek in de puzzel, waardoor ze een overzicht krijgen van de belangrijkste instellingen binnen de Europese

Nadere informatie

Handboek Politiek deel 2

Handboek Politiek deel 2 Handboek Politiek deel 2 Derde Kamer der Staten-Generaal Hallo Kamerlid van de Derde Kamer der Staten-Generaal, Gefeliciteerd! Deze week ben jij een politicus. Je gaat samen met je klasgenoten discussiëren

Nadere informatie

Presentatie Meet & Share. Welkom in Den Haag

Presentatie Meet & Share. Welkom in Den Haag Presentatie Meet & Share Welkom in Den Haag Presentatie Meet & Share Presentatie Meet & Share www.thehagueomc.com Presentatie Meet & Share Eerste resultaten: eerste helft 2012 ruim 587.000 * overnachtingen.

Nadere informatie

Tweede Kamerverkiezingen. groep 7 en 8

Tweede Kamerverkiezingen. groep 7 en 8 Tweede Kamerverkiezingen groep 7 en 8 inhoud blz. 1. Inleiding 3 2. Democratie 4 3. Politieke partijen 5 4. De Tweede Kamer 6 5. Kiezen 7 6. De uitslag 8 7. De meerderheid 9 8. Het kabinet 10 9. De oppositie

Nadere informatie

e Kamer Derde Kamer Handboek Politiek 2 der Staten-Generaal

e Kamer Derde Kamer Handboek Politiek 2 der Staten-Generaal erde Kamer Derde Kamer e Kamer Handboek Politiek 2 Derde Kamer der Staten-Generaal Hallo Kamerlid, Jij bent lid van de Derde Kamer der Staten-Generaal. Als politicus moet je natuurlijk wel verstand hebben

Nadere informatie

Verankering laaggeletterdheid in gemeentelijk beleid. Soler Berk Stichting Lezen & Schrijven

Verankering laaggeletterdheid in gemeentelijk beleid. Soler Berk Stichting Lezen & Schrijven Verankering laaggeletterdheid in gemeentelijk beleid Soler Berk Stichting Lezen & Schrijven Dinsdag 30 oktober 2012 Stichting Lezen & Schrijven Stichting Lezen & Schrijven initiatief van H.K.H. Prinses

Nadere informatie

Winst behalen met PPSconstructies

Winst behalen met PPSconstructies Winst behalen met PPSconstructies Er valt veel winst te behalen met PPS-constructies. Maar dan moeten opdrachtgever en opdrachtnemer goed samenwerken. Daar komt wel wat bij kijken. Het denken in PPS is

Nadere informatie

Politiek en politici in het nieuws in vijf landelijke dagbladen Samenvatting

Politiek en politici in het nieuws in vijf landelijke dagbladen Samenvatting Politiek en politici in het nieuws in vijf landelijke dagbladen Samenvatting Otto Scholten & Nel Ruigrok Stichting Het Persinstituut De Nederlandse Nieuwsmonitor Amsterdam, april 06 1 Inleiding Puntsgewijs

Nadere informatie

Bijlage VMBO-KB. geschiedenis en staatsinrichting CSE KB. tijdvak 2. Bronnenboekje. KB-0125-a-13-2-b

Bijlage VMBO-KB. geschiedenis en staatsinrichting CSE KB. tijdvak 2. Bronnenboekje. KB-0125-a-13-2-b Bijlage VMBO-KB 2013 tijdvak 2 geschiedenis en staatsinrichting CSE KB Bronnenboekje KB-0125-a-13-2-b Staatsinrichting van Nederland bron 1 Een prentbriefkaart uit 1908 Dit is Kenau, die in 1573 in Haarlem

Nadere informatie

V Vergadering van de Eerste Kamer op dinsdag 5 maart 2013. Toespraak van de Voorzitter van de Eerste Kamer, Mr. G.J. de Graaf

V Vergadering van de Eerste Kamer op dinsdag 5 maart 2013. Toespraak van de Voorzitter van de Eerste Kamer, Mr. G.J. de Graaf V Vergadering van de Eerste Kamer op dinsdag 5 maart 2013 Toespraak van de Voorzitter van de Eerste Kamer, Mr. G.J. de Graaf Herdenking Dr. P.H. (Pieter) Kooijmans (1933-2013) Op 13 februari jongstleden

Nadere informatie

Doe mee en test je kennis. Stuur je antwoorden naar mij en ik informeer je over de scoren.

Doe mee en test je kennis. Stuur je antwoorden naar mij en ik informeer je over de scoren. Quiz over politiek, Europa en staatsrechtelijke spelregels Toelichting In de periode 2008-2010 werkte ik als staatsrechtjurist binnen het projectteam versterking Grondwet bij het Miniserie van BZK. Dit

Nadere informatie

T4 Oefen SED Geschiedenis Module 6

T4 Oefen SED Geschiedenis Module 6 T4 Oefen SED Geschiedenis Module 6 1. Bekijk bron 1. De titel van de onderstaande Russische cartoon is: De Amerikaanse stemmachine. De Verenigde Staten drukken op het knopje voor, dat naast het knopje

Nadere informatie

Europese Ster. Definitief akkoord toekomstig landbouwbeleid. Europese Ster 709-01 juli 2013. Roo, Marijke de. Een nieuwsbrief van:

Europese Ster. Definitief akkoord toekomstig landbouwbeleid. Europese Ster 709-01 juli 2013. Roo, Marijke de. Een nieuwsbrief van: Roo, Marijke de Van: Europese Ster Verzonden: maandag 01 juli 2013 15:03 Aan: Statengriffie provinsje Fryslân Onderwerp: Europese Ster 709-01 juli 2013 Opvolgingsmarkering: Markeringsstatus:

Nadere informatie

Dank u wel kolonel Lambrichts, mevrouw Sybilla Dekker, Generaal, geachte aanwezigen,

Dank u wel kolonel Lambrichts, mevrouw Sybilla Dekker, Generaal, geachte aanwezigen, Spreekpunten staatssecretaris De Vries van Defensie ter gelegenheid van de eerste deeltijdopleiding Middelbare Defensie Vorming te Den Haag. Let op: Alleen gesproken woord geldt! Dank u wel kolonel Lambrichts,

Nadere informatie

RAPPORTAGE ONDERZOEK PARTIJPOLITIEKE BENOEMINGEN

RAPPORTAGE ONDERZOEK PARTIJPOLITIEKE BENOEMINGEN RAPPORTAGE ONDERZOEK PARTIJPOLITIEKE BENOEMINGEN Meer Democratie Mei 2015 Rapportage onderzoek Partijpolitieke benoemingen Meer Democratie 1 Persbericht NEDERLANDERS: PUBLIEKE FUNCTIES OPEN VOOR IEDEREEN

Nadere informatie

Wordt de nieuwsbrief in de mail niet goed getoond? Bekijk deze in uw browser.

Wordt de nieuwsbrief in de mail niet goed getoond? Bekijk deze in uw browser. Page 1 of 7 Hasic, Emira Van: VNG [noreply=vng.nl@mail99.atl71.mcdlv.net] namens VNG [noreply@vng.nl] Verzonden: maandag 30 november 2015 17:58 Aan: Postbus Onderwerp: VNG Raadsledennieuwsbrief - november

Nadere informatie

Polderen voor beginners

Polderen voor beginners Jongerenkamer Polderen voor beginners Voorwoord De Tweede Kamer is het hart van de Nederlandse democratie. De 150 gekozen Kamerleden gaan met elkaar en de regering in debat over de toekomst van Nederland.

Nadere informatie

Majesteit, Koninklijke Hoogheid, excellenties, dames en heren,

Majesteit, Koninklijke Hoogheid, excellenties, dames en heren, Toespraak van de minister-president, mr. dr. Jan Peter Balkenende, bijeenkomst ter ere van de 50 ste verjaardag van de Verdragen van Rome, Ridderzaal, Den Haag, 22 maart 2007 Majesteit, Koninklijke Hoogheid,

Nadere informatie

KWARTAALMONITOR OKTOBER 2015. Omzetontwikkeling van freelancers en flexwerkers in Nederland

KWARTAALMONITOR OKTOBER 2015. Omzetontwikkeling van freelancers en flexwerkers in Nederland KWARTAALMONITOR OKTOBER 2015 Omzetontwikkeling van freelancers en flexwerkers in Nederland Inhoud 3 ONDERNEMERS, LAAT ZIEN DAT FLEXWERKERS WAARDEVOL ZIJN 4 OMZET FREELANCERS EN FLEXWERKERS DAALT DOOR TOENEMENDE

Nadere informatie

De Toekomst van het Nederlands Verdienmodel

De Toekomst van het Nederlands Verdienmodel De Toekomst van het Nederlands Verdienmodel prof.dr. Hans Strikwerda Met reviews door: prof. dr. Arnoud Boot mr. drs. Atzo Nicolaï drs. Michiel Muller prof. dr. Eric Claassen dr. René Kuijten prof. dr.

Nadere informatie

PUBLIC 8480/10 Interinstitutioneel dossier: 2009/0183 (NLE)

PUBLIC 8480/10 Interinstitutioneel dossier: 2009/0183 (NLE) Conseil UE RAAD VAN DE EUROPESE UNIE Brussel, 27 april 2010 (OR. en) PUBLIC 8480/10 Interinstitutioneel dossier: 2009/0183 (NLE) LIMITE COEST 89 PESC 444 NIS 25 WETGEVINGSBESLUITEN EN ANDERE INSTRUMENTEN

Nadere informatie

Rekenen aan de Stad. Jelte Boeijenga, Gert Middelkoop, Jan Brouwer

Rekenen aan de Stad. Jelte Boeijenga, Gert Middelkoop, Jan Brouwer Rekenen aan de Stad Jelte Boeijenga, Gert Middelkoop, Jan Brouwer Bouwen en ontwikkelen voor 2008 Beperkt aantal betrokken partijen Overzichtelijk tijdbestek Vastomlijnd plan Bouwen en ontwikkelen na 2008

Nadere informatie

PE,PEPP en Samen Werken

PE,PEPP en Samen Werken PE,PEPP en Samen Werken Permanente Educatie Platform voor Pedagogische Professionals Begeleiding, Ondersteuning, Tijd en Moeite 15-10-2015 Alex Cornellissen Kleine Ikke lid AGOOP 1 Permanente Educatie

Nadere informatie

De koude oorlog Jesse Klever Groep 7

De koude oorlog Jesse Klever Groep 7 De koude oorlog Jesse Klever Groep 7 1 Voorwoord Tijdens het maken van mijn spreekbeurt over Amerika kwam ik de Koude oorlog tegen. De koude oorlog leek mij een heel interessant onderwerp waar ik niet

Nadere informatie

Klachtenregeling informatie voor cliënten

Klachtenregeling informatie voor cliënten Klachtenregeling informatie voor cliënten www.pleyade.nl Niet tevreden? Meld het ons. Pleyade streeft naar een goede kwaliteit van zorg- en dienstverlening. Hier wordt voortdurend aan gewerkt. Maar het

Nadere informatie

Wijzigingen voorbehouden, alleen de uitgesproken tekst geldt!

Wijzigingen voorbehouden, alleen de uitgesproken tekst geldt! Directie Voorlichting en Communicatie van de minister voor Jeugd en Gezin, André Rouvoet, ter gelegenheid van de studiedag Jeugdzorg: succesvolle voorbeelden op 19 juni 2008, te Utrecht. Wijzigingen voorbehouden,

Nadere informatie

Stand van zaken SEPA-migratie Rijksoverheid Rapportage aan Bureau Standaardisatie. Datum 29 augustus 2012

Stand van zaken SEPA-migratie Rijksoverheid Rapportage aan Bureau Standaardisatie. Datum 29 augustus 2012 Stand van zaken SEPA-migratie Rijksoverheid Datum 29 augustus 2012 Inhoudsopgave INHOUDSOPGAVE... 2 I. WELKE ACTIVITEITEN HEEFT U RICHTING UW ACHTERBAN ONDERNOMEN?... 3 I.1 DE ACHTERBAN... 3 I.2 DE RICHTING

Nadere informatie

maatschappijwetenschappen (pilot)

maatschappijwetenschappen (pilot) Examen HAVO 2014 tijdvak 2 dinsdag 17 juni 13.30-16.30 uur maatschappijwetenschappen (pilot) Bij dit examen hoort een bijlage. Dit examen bestaat uit 24 vragen. Voor dit examen zijn maximaal 65 punten

Nadere informatie

Kinderombudsman, neem stelling tegen Zwarte Piet.

Kinderombudsman, neem stelling tegen Zwarte Piet. Kinderombudsman, neem stelling tegen Zwarte Piet. Zo n twintig mensen hebben vandaag actie gevoerd bij het kantoor van de Kinderombudsman in Den Haag, omdat hij nog steeds geen stelling heeft genomen tegen

Nadere informatie

Uw uitvaartverzekering van ABN AMRO

Uw uitvaartverzekering van ABN AMRO Uw uitvaartverzekering van ABN AMRO Deze uitvaartverzekering is onderdeel van uw ABN AMRO Pakketverzekering. Waarvoor is deze verzekering? Met deze verzekering betalen we een bedrag als degene die verzekerd

Nadere informatie

Staatsblad van het Koninkrijk der Nederlanden

Staatsblad van het Koninkrijk der Nederlanden Staatsblad van het Koninkrijk der Nederlanden Jaargang 2010 348 Wet van 17 mei 2010, houdende goedkeuring van verdragen met het oog op het voornemen deze toe te passen op Bonaire, Sint Eustatius en Saba,

Nadere informatie

BRG. De Bestuurlijke Regiegroep Dienstverlening en e-overheid,

BRG. De Bestuurlijke Regiegroep Dienstverlening en e-overheid, Instellingsbesluit voor de instelling van een dagelijks bestuur van de Bestuurlijke Regiegroep Dienstverlening en e-overheid, van de Programmaraad e-overheid voor Burgers en van de Programmaraad Stelsel

Nadere informatie

Tijdvak I. 31 oktober 2013 8: 30-10:00.

Tijdvak I. 31 oktober 2013 8: 30-10:00. 1 SCHOOLONDERZOEK Tijdvak I GESCHIEDENIS 31 oktober 2013 8: 30-10:00. Dit onderzoek bestaat uit 38 vragen. Bij dit onderzoek behoort een antwoordblad. Beantwoord de antwoorden uitsluitend op het antwoordblad.

Nadere informatie

Acteren in het krachtenveld

Acteren in het krachtenveld Acteren in het krachtenveld Het uitvoeren van een krachtenveldanalyse is een methode die veel in projectmanagement wordt toegepast. Door het uitvoeren van een krachtenveldanalyse kijk je met andere ogen

Nadere informatie

Bijlage VMBO-GL en TL

Bijlage VMBO-GL en TL Bijlage VMBO-GL en TL 2013 tijdvak 2 geschiedenis en staatsinrichting CSE GL en TL Bronnenboekje GT-0125-a-13-2-b Staatsinrichting van Nederland bron 1 Standpunten van drie politieke partijen aan het begin

Nadere informatie

Een wat strenge stem, hij wil graag officiëler klinken dan hij in wezen is.

Een wat strenge stem, hij wil graag officiëler klinken dan hij in wezen is. Een wat strenge stem, hij wil graag officiëler klinken dan hij in wezen is. Goedendag! Als ik even de aandacht mag, ja! Dank u. Dan geef ik nu het woord aan mezelf. Als ik mij eerst eens even mag introduceren.

Nadere informatie

in de school Adv ocaat

in de school Adv ocaat Advocaat in de school LAGER ONDERWIJS Wat is het recht? Scheiding der machten Iemand pesten is niet tof, door het rode licht fietsen of lopen is gevaarlijk, met mes en vork eten is beleefd, roepen in de

Nadere informatie

Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Binnenhof 1a 2513 AA s-gravenhage. Kamervraag van het lid De Wit

Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Binnenhof 1a 2513 AA s-gravenhage. Kamervraag van het lid De Wit Ministerie van Sociale Zaken en Werkgelegenheid Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Binnenhof 1a 2513 AA s-gravenhage Postbus 90801 2509 LV Den Haag Anna van Hannoverstraat 4 Telefoon

Nadere informatie

2. Wat er voor de mijngebouwen in de plaats is gekomen, bestaat uit groenvoorziening, woonwijken en zakelijk beton. Er is tijdens de grootscheepse

2. Wat er voor de mijngebouwen in de plaats is gekomen, bestaat uit groenvoorziening, woonwijken en zakelijk beton. Er is tijdens de grootscheepse 1. Als je vroeger voorbij Sittard over de Limburgse heuvels kwam dan zag je in het dal het trotse mijnencomplex liggen. Daar is tegenwoordig niets meer van over. Ik ben als kind opgegroeid in de tijd dat

Nadere informatie

vaste commissie voor Europese Zaken

vaste commissie voor Europese Zaken Den Haag, 26 april Herziene convocatie ivm toevoeging agendapunten * Voortouwcommissie: vaste commissie voor Europese Zaken BiZa i.v.m. agendapunt 5, 10 BuZa i.v.m. agendapunt 6, 7, 9, 10 V&J i.v.m. agendapunt

Nadere informatie

Cultuur is een eerste levensbehoefte

Cultuur is een eerste levensbehoefte 10 Cultuur is een eerste levensbehoefte Interview Tekst Kelly Bakker Foto s Tessa Wiegerinck Journalist, cultuurkenner en ondernemer in één Je stapt in die achtbaan en kan dan eigenlijk niet meer anders

Nadere informatie

Praat niet over maar met elkaar

Praat niet over maar met elkaar ZorgNL 2014: Zicht op goede zorg Praat niet over maar met elkaar ZorgNL2014 Verzekerden/patiënten, zorgaanbieders en zorgverzekeraars discussieerden op uitnodiging van Zorgverzekeraars Nederland (ZN) met

Nadere informatie

Colloquium NIC 1/10/2015: afsluiting

Colloquium NIC 1/10/2015: afsluiting Colloquium NIC 1/10/2015: afsluiting Dames en Heren, Het is mij een eer en een genoegen om dit boeiende colloquium te mogen afsluiten. Deze middag hebben we in elk geval een voortschrijdend inzicht gekregen

Nadere informatie

STEVIG FUNDAMENT VOOR JEUGDZORG

STEVIG FUNDAMENT VOOR JEUGDZORG STEVIG FUNDAMENT VOOR JEUGDZORG ONZE MISSIE EN VISIE ONZE INZET Onze missie Wij beschermen in hun ontwikkeling bedreigde kinderen en zorgen ervoor dat zij de juiste zorg krijgen. Onze visie Wij komen in

Nadere informatie

Een innovatorsnetwerk van vernieuwers binnen het Rijk, de provincies, gemeenten, waterschappen en politie.

Een innovatorsnetwerk van vernieuwers binnen het Rijk, de provincies, gemeenten, waterschappen en politie. Een innovatorsnetwerk van vernieuwers binnen het Rijk, de provincies, gemeenten, waterschappen en politie. Wat is Slimmernetwerk? Een innovatorsnetwerk van vernieuwers binnen het Rijk, de provincies, gemeenten,

Nadere informatie

Naam: EEN BRUG TE VER De Slag om Arnhem

Naam: EEN BRUG TE VER De Slag om Arnhem Naam: EEN BRUG TE VER De Slag om Arnhem A Bridge too Far is een film over de meest tragische blunder van de Tweede Wereldoorlog en vertelt heel precies over een groot plan. Dat plan kostte meer Geallieerden

Nadere informatie