Risicoverevening in de zorgverzekering

Save this PDF as:
 WORD  PNG  TXT  JPG

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Risicoverevening in de zorgverzekering"

Transcriptie

1 0 Risicoverevening in de zorgverzekering Vera Nieuwland ( ) Begeleider J. van Rijckevorsel Universiteit van Amsterdam Juli 2008

2 1 Inhoud 1 Inleiding Het Nederlandse zorgstelsel Het oude zorgverzekeringsstelsel Redenen voor verandering Het zorgverzekeringsstelsel vanaf Karakteristieken Veranderingen Verplichtingen Financiering Het vereveningsstelsel Algemeen Het doel van risicoverevening Het tegengaan van risicoselectie Het creëren van een gelijke uitgangspositie Het bevorderen van doelmatigheid De totstandkoming van het vereveningsstelsel Randvoorwaarden bij risicoverevening De uitvoering van risicoverevening De financiering van risicoverevening Inkomsten van zorgverzekeraars Raming zorgkosten en bepaling van de premie Vergelijking tussen de premie 2007 en Ex-ante en ex-post verevening De verschillende typen kosten Ex-ante risicoverevening Normbedragen Vereveningskenmerken Leeftijd en geslacht Regio Aard van het inkomen Farmaciekostengroepen (FKG s) Diagnosekostengroepen (DKG s) Ex-post risicoverevening Verzekerdennacalculatie Macronacalculatie Hogekostenverevening (HKV) Generieke verevening Nacalculatie Vangnet of bandbreedteregeling Eigen risico Het risicovereveningsmodel Schatting van het model Data Kwaliteit van het model Voorspelkracht... 32

3 Resultaten Beoordeling risicovereveningssysteem Het is van groot belang dat ex-post verevening wordt afgebouwd Er zijn nog steeds groepen verzekerden die voorspelbaar winst- of verliesgevend zijn Marktanalyse Marktstructuur Vraag en aanbod Evenwichtsprijs Risicoverevening Samenvatting... 42

4 1 1 Inleiding De invoering van de nieuwe zorgverzekeringswet, op 1 januari 2006, leidde in Nederland tot behoorlijk wat ophef. Iedereen kreeg een gelijke verzekering waardoor een einde werd gemaakt aan de splitsing tussen particulier en ziekenfonds. Ook mochten verzekeraars niemand meer weigeren en werden de premies van de basisverzekering voor iedereen gelijk binnen een verzekeringsmaatschappij. Dit leidde er toe dat in het najaar van 2005, na het bekend maken van de premies, veel mensen van verzekeraar wilden wisselen. Het nieuwe systeem zorgde voor veel discussie. Dit nieuwe zorgstelsel bracht een heel nieuw systeem van risicoverevening voort. Risicoverevening houdt in het kort in dat verzekeraars een bijdrage ontvangen voor de ongezonde verzekerden in hun portefeuille. Een soort gelijk systeem was er al voor de voormalig ziekenfondsen. Risicoverevening speelt binnen de Zorgverzekeringswet een grote rol. Ongeveer de helft van de inkomsten van zorgverzekeraars bestaat uit de vereveningsbijdrage. Maar toch zijn weinig mensen bekend met dit begrip. Dit stuk is bedoeld om duidelijk te maken wat risicoverevening precies is en waarom het in het Nederlandse zorgstelsel wordt toegepast. Dit stuk is voornamelijk een beschouwing van het risicoverevningssysteem. Allereerst is een literatuurstudie gedaan naar het zorgstelsel. Gekeken is hoe dit eruit zag voor de invoering van de Zorgverzekeringswet, waarom de invoering van de Zorgverzekeringswet noodzakelijk was en hoe het nieuwe zorgstelsel eruit ziet. Om een duidelijk beeld te krijgen van risicoverevening in de zorgverzekeringen is een literatuuronderzoek verricht naar de kenmerken van het systeem. Onderzocht is wat het doel is van risicoverevening, wat de financieringsstructuur is, op welke manier de bijdrage wordt berekend, aan welke randvoorwaarden risicoverevening moet voldoen en wie er verantwoordelijk is voor de uitvoering van de risicoverevening en voor de ontwikkeling ervan. Ook is onderzocht wat de zwakke punten zijn van het huidige vereveningssysteem hoe dit systeem verbeterd zou kunne worden.

5 2 Om het risicovereveningssysteem beter te begrijpen wordt eerst een uitleg gegeven over het Nederlandse zorgstelsel. De beschrijving van het zorgstelsel voor en na de invoering van de Zorgverzekeringswet wordt behandeld in hoofdstuk 2. De daarop volgende hoofdstukken geven een gedetailleerde beschrijving van het risicovereveningssysteem van de Zorgverzekeringswet. Hoofdstuk 3 geeft de belangrijkste kenmerken en het doel van risicoverevening. In hoofdstuk 4 wordt de financieringsstructuur besproken van risicoverevening. Hoofdstuk 5 geeft een wat meer gedetailleerde beschrijving van risicoverevening. Risicoverevening bestaat uit bijdragen vooraf en achteraf. Deze zullen beiden in dit hoofdstuk uitgebreid behandeld worden. In hoofdstuk 6 wordt het model behandeld dat de overheid gebruikt voor de berekening van de vereveningsbijdragen. In hoofdstuk 7 wordt behandeld op welke punten het huidige risicovereveningssysteem tekortschiet en wat verbeterd moet worden. Tot slot wordt een samenvatting gegeven.

6 3 2 Het Nederlandse zorgstelsel In 2006 is de structuur van het Nederlandse zorgstelsel volledig veranderd door de invoering van de Zorgverzekeringswet. Dit hoofdstuk beschrijft in de eerste paragraaf kort de situatie voor 2006 en geeft aan welke omstandigheden hebben geleid tot de introductie van een nieuw zorgstelsel. Daarna worden in de tweede paragraaf de belangrijkste aspecten van het nieuwe zorgstelsel besproken. Hier is te vinden wat de zorgverzekeringswet inhoudt, voor wie deze wet geldt, welke verplichtingen de verzekeraars en verzekerden hebben en in grote lijnen hoe de zorg gefinancierd wordt. 2.1 Het oude zorgverzekeringsstelsel Vóór 1 januari 2006 gold in Nederland de Ziekenfondswet (ZFW). Mensen met een bruto jaarinkomen van niet hoger dan euro, hetgeen gold voor 65% van de bevolking (Memorie van toelichting op de Zorgverzekeringswet, 2005), waren verplicht zich via het ziekenfonds te verzekeren (Ziekenfondswet, 1964). De ziekenfondsen hadden geen winstoogmerk. Het deel van de bevolking met een hoger bruto inkomen moest zich particulier verzekeren. Voor bepaalde risicogroepen binnen dat deel was het mogelijk een wettelijk vastgesteld standaardpakketpolis af te sluiten. Voor ambtenaren was er een andere verplichte regeling, namelijk de particulier publiekrechtelijke ziektekostenverzekering. De zorgverzekeringen bestonden uit een basispakket en eventueel een aanvullend pakket. Het ziekenfonds had geen beperkingen in het aannamebeleid: dit betekende dat iedereen onder de inkomensgrens zich bij elke verzekeringsmaatschappij kon verzekeren. 2.2 Redenen voor verandering In 1987 bracht de commissie Structuur en Financiering Gezondheidszorg (meestal Commissie Dekker genoemd naar de voorzitter) het rapport Bereidheid tot verandering uit. Uit dit rapport werd duidelijk dat het toenmalige zorgstelsel niet goed functioneerde. Op gronde van de analyse stelde de Comissie Dekker een ingrijpende verandering in de regelgeving en bekostiging van de zorg voor. Kort samengevat hield dit in dat voorgesteld werd om marktwerking in de gezondheidszorg te introduceren.

7 4 Geadviseerd werd dat er één ziektekostenverzekering moest komen, die door risicodragende, concurrerende ziektekostenverzekeraars zou moeten worden uitgevoerd. Het kabinet Lubbers II nam in 1988 in hoofdlijnen het advies van de comissie dekker over. Het kabinet wilde de AWBZ gebruiken om tot de voorgestelde basisverzekering te komen en daarom werd de zorg vanuit de Ziekenfondswet gefaseerd overgeheveld naar de AWBZ. In 1993 bleek dat de stelselwijzigingen mislukten (Goudriaan et al. 1994) en werd de invoering van een basisverzekering gebaseerd op de AWBZ van de baan geschoven. In 1994 besloot het kabinet Kok I grote aanpassingen in het zorgstelsel achterwege te laten maar startte wel een onderzoek naar de houdbaarheid en de financiering van het zorgstelsel. De bevindingen uit dit onderzoek zorgden er in 2001 voor dat het kabinet vernieuwingen in het zorgstelsel noodzakelijk achtte. De kabinetsvisie leunde sterkt op de bevindingen van de comissie Dekker en fungeerde als de aanzet voor de Zorgverzekeringswet. Het kabinet Kok II concludeerde ten eerste dat de dominante centrale aanbodssturing leidt tot onvoldoende prikkels voor een kwalitatief en doelmatig functioneren. Ten tweede concludeerde het kabinet dat de splitsing tussen ziekenfonds en particulier doelmatige zorginkoop door verzekeraars tegenhoudt, de keuzemogelijkheden voor verzekerden beperkt en deels haaks staat op de solidariteit bij gezondheidsrisico s. Het kabinet Kok II stelde daarom voor dat er één nieuwe algemene verzekering voor de curatieve zorg moest komen, die risicodragend door zorgverzekeraars moet worden uitgevoerd. Met de nieuwe Zorgverzekeringswet werd geprobeerd om een aantal knelpunten van het toenmalige zorgstelsel aan te pakken (Memorie van Toelichting op de Zorgverzekeringswet, 2005). Voor de burger waren die onder andere dat hij te weinig invloed, keuzemogelijkheden en verantwoordelijkheid had. Ook waren er door de splitsing in particulier, ziekenfonds en publiekrechtelijke verzekering ongewenste inkomenseffecten bij de grensovergangen tussen deze varianten. Zorgverzekeraars hadden te veel administratieve lasten en traden richting zorgaanbieders nog onvoldoende op als contractpartijen die doelmatige, kwalitatief hoogwaardige zorg afdwingen. Door de splitsing tussen particulier en ziekenfonds was er een verbrokkelde markt met een ongelijk speelveld. De markt was gesegmenteerd doordat voor de verschillende groepen zorgverzekeraars verschillende spelregels golden. Voor de

8 5 zorgaanbieders gold dat ze onvoldoende prestatie- en vraaggericht waren. Hoe de Zorgverzekeringswet inspeelt op deze knelpunten wordt behandeld in paragraaf Het zorgverzekeringsstelsel vanaf 2006 Per 1 januari 2006 is de Ziekenfondswet vervallen en kwam er voor alle inwoners van Nederland één zelfde wet, de Zorgverzekeringswet (Zvw). Een verplichte standaardverzekering voor ziektekosten werd ingevoerd waarmee het onderscheid tussen particuliere ziektekostenverzekeringen en ziekenfondsverzekeringen verdween Karakteristieken Het nieuwe zorgverzekeringsstelsel heeft drie belangrijke kenmerken (Ministerie van VWS, 2005): 1. Het bestaat uit drie compartimenten. Langdurige verpleging en verzorging. Zorg, gericht op herstel. Aanvullende verzekeringen. 2. Het zorgaanbod is overwegend privaat van karakter. 3. Het stelsel van ziektekostenverzekering is een privaatrechtelijke verzekering met sterke publiekrechtelijke waarborgen Deze kenmerken worden hieronder verder besproken. Het verzekeren tegen kosten van langdurige verpleging en verzorging is opgenomen in de Algemene Wet Bijzondere Ziektekosten (AWBZ). Dit is een verzekering van rechtswege voor de hele bevolking. De verzekering tegen de kosten van zorg gericht op herstel, vallen onder de Zorgverzekeringswet. Hierbij valt te denken aan een verzekering die risico s dekt van medische zorg, zoals huisartsen, medisch-specialisten, klinisch-psychologen en verloskundigen, en van genees- en hulpmiddelen in een omvang zoals bij de ziekenfondsverzekering. Naast deze basisverzekering is het mogelijk om nog een aanvullende verzekering te nemen.

9 6 Kenmerkend voor het Nederlandse zorgstelsel is het overwegend private aanbod van de zorg. Het merendeel van de ziekenhuizen en andere zorginstellingen is privaat. Zij leveren zorg, in tegenstelling tot veel andere Europese landen, als een zelfstandige onderneming en niet als ambtelijke dienst. De meeste zorginstellingen verlenen diensten op non-profit basis. Zorgaanbieders werken meestal wel met een winstoogmerk. De basisverzekering heeft sociale randvoorwaarden maar wordt risicodragend uitgevoerd door private verzekeraars, om doelmatigheid en keuzevrijheid te bevorderen. De overheid mag zich in principe niet bemoeien met de verzekering, alleen daar waar het volgens de wet noodzakelijk is. Hierbij valt te denken aan het opleggen van de acceptatieplicht aan verzekeraars, de verplichting om aan iedereen voor een variant de zelfde premie te vragen en de wettelijke omschrijving van het verzekeringspakket. Zorgverzekeraars vallen dan ook onder de normale privaatrechtelijke ondernemingen, die winst mogen maken, en voor wie het mededingingsrecht geldt. Het doel van deze privatisering is het creëren van meer concurrentieprikkels, keuzemogelijkheden en meer beleids- en beslissingsruimte Veranderingen De tabel hieronder geeft een schematisch overzicht van de belangrijkste veranderingen door de komst van de Zorgverzekeringswet. Knelpuntenzorgstelsel voor 2006 Aanpak Zorgverzekeringswet Burger Onvoldoende invloed en keuzemogelijkheden Zorgverzekering met acceptatieplicht neemt belemmeringen weg voor keuze uit verzekeraars (zoals de huidige inkomensgrens, selectie op basis van gezondheidstoestand, verplichte deelname aan een collectief contract of publiekrechtelijke regeling) Keuze uit divers aanbod verzekeringsmodellen: natura/restitutie/vrijwillige eigen risico s Grotere transparantie door zorgverzekering Toename concurrentie stimuleert verzekeraars en aanbieders tot cliëntgericht handelen

10 7 Zorgverzekeraar Ongewenste inkomenseffecten Onvoldoende eigen verantwoordelijkheid Door premiestijgingen komt betaalbaarheid zorg in het geding Verbrokkelde markt met ongelijk speelveld particulier/ziekenfonds Met de Zorgverzekeringswet vervallen inkomenseffecten voor burgers die moeten overstappen tussen ziekenfonds en particuliere verzekering en ongelijke behandeling van kinderen en partners Inkomenscompensatie via zorgtoeslag Significante nominale premie Eigen risicoregeling Prikkels voor verzekerden, verzekeraars en aanbieders om bij te dragen aan betaalbaarheid zorg Creatie van één homogene, transparante markt met gelijke spelregels voor alle zorgverzekeraars Zorgverzekeraars treden richting aanbieders nog onvoldoende op als contractpartijen die doelmatige, kwalitatief hoogwaardige zorg afdwingen Te veel administratieve lasten Verbod op risicoselectie geeft alle verzekeraars dezelfde oriëntatie: beter sturen op doelmatigheid en kwaliteit aanbod Alle verzekerden kunnen stemmen met de voeten en hebben daarbij ook een groter financieel belang Ruimte voor ondernemerschap wordt groter: de focus van zorgverzekeraars op de doelmatigheid en kwaliteit van het zorgaanbod maakt geleidelijke deregulering mogelijk Toestaan winstmotief aan zorgverzekeraars Zorgverzekering leidt tot vereenvoudiging regelgeving en wegvallen doelmatigheidstoezicht Zorgaanbieder Zorgaanbieders zijn onvoldoende prestatie- en vraaggericht Bron: Memorie van Toelichting op de Zorgverzekeringswet, 2005 Versterkte positie zorgverzekeraar en burger stimuleert zorgaanbieder tot betere prestaties Geleidelijke deregulering vergroot ruimte voor ondernemerschap en mogelijkheid tot leveren maatwerk Verplichtingen Iedereen die in Nederland woont of in Nederland belastingplichtig is, is verplicht een zorgverzekering af te sluiten en elke ziektekostenverzekeraar in Nederland is verplicht om iedereen die zich bij hem wil verzekeren te accepteren voor de basisverzekering

11 8 (Zorgverzekeringswet, 2005). Deze acceptatieplicht geldt niet voor de aanvullende verzekering. De verzekeraar moet aan iedereen voor een variant van de basisverzekering eenzelfde premie vragen en mag dan ook geen onderscheid maken tussen persoonskenmerken zoals geslacht, leeftijd en de situatie van de gezondheid van de verzekerde. De verzekeraar kan zelf beslissen welke instellingen de verzekerde zorg gaan leveren, zolang deze instellingen hiertoe bevoegd zijn. De verzekeraar mag zelf bepalen of hij de verzekerde zorg in natura of restitutievorm aanbiedt aan de verzekerden (deze varianten worden verder op nog besproken). Tevens moet altijd een variant zonder eigen risico in zijn pakket aangeboden worden. De verzekeringsplichtige kan kiezen uit de verschillende zorgverzekeringvarianten die door de verzekeraar worden aangeboden en mag ieder jaar wisselen van variant en van verzekeraar. Hij zal bij zijn keuze onder andere letten op de manier waarop de verzekering wordt aangeboden, de hoogte van de nominale premie 1, de verschillende niveaus van eigen risico en de service van de verzekeraar. Zorgverzekeraars hebben een zorgplicht, die op twee manieren uitgevoerd kan worden (Memorie van Toelichting op de Zorgverzekeringswet, 2005). De eerste is het naturamodel. Dit houdt in dat de verzekeraar de zorg waar behoefte aan is, levert via eigen zorgaanbieders, of via de door hem gecontracteerde zorgaanbieders. Deze zorg wordt door de verzekeraar rechtstreeks aan de zorgaanbieder betaald. Op deze manier heeft de verzekerde allen de keuze uit alle eigen of gecontracteerde artsen of instellingen. Als hij toch naar een andere zorgaanbieder wil, bepaalt de verzekeraar de hoogte van de vergoeding. Op deze manier kan de zorgverzekeraar de kosten die hij al gemaakt heeft door het contracteren van de zorg doorberekenen aan de verzekerden die de zorg ergens anders willen. Het mag echter niet zo zijn dat hierdoor het inroepen van zorg buiten de gecontracteerde zorginstellingen onmogelijk wordt. De tweede manier is het restitutiemodel. De verzekeraar sluit dan geen contracten met zorgaanbieders. De verzekerde kan zelf bepalen naar welke zorginstelling hij gaat en betaalt de geleverde zorg zelf. De kosten krijgt hij dan achteraf vergoed door zijn zorgverzekeraar. Deze 1 De nominale premie is het bedrag dat iedere verzekerde periodiek aan de zorgverzekeraar voor zijn verzekering betaalt. Dit bedrag wordt door de verzekeraar zelf ieder jaar vastgesteld.

12 9 vergoeding zal niet meer zijn dan een bedrag passend binnen de in Nederland gebruikelijke marktomstandigheden. De verzekeraar is wel verplicht om in dit geval zorgbemiddeling te geven, en er zo voor te zorgen dat de verzekerde wel geholpen wordt. Ook is een combinatie mogelijk van het natura- en restitutiemodel. Waarbij sommige zorgvormen door eigen of gecontracteerde zorginstellingen geleverd worden en andere op restitutiebasis Financiering Alle verzekerden van 18 jaar en ouder zijn een nominale premie aan de verzekeraar verschuldigd die rechtstreeks wordt betaalt (Memorie van Toelichting op de Zorgverzekeringswet, 2005). De verzekeraar bepaalt de hoogte van deze premie. In de nominale premie was voorheen een no-claim van 255 euro opgenomen. Wanneer de verzekerde geen of nauwelijks kosten had, kreeg hij deze 255 euro of een deel daarvan het jaar daarop uitgekeerd door de verzekeraar. Dit is de zogenaamde noclaimteruggave-regeling. In 2008 is de no-claimteruggave-regeling in de Zorgverzekeringswet vervangen door een verplicht eigen risico van 150 euro. Dit betekent dat verzekerden de eerste 150 euro aan kosten van zorg die zij consumeren zelf moeten betalen. De nominale premie werkt op twee manieren als een prikkel voor een doelmatig zorgstelsel (Memorie van Toelichting op de Zorgverzekeringswet, 2005). Het is voor zorgverzekeraars een middel om een concurrentiepositie in te nemen op de zorgverzekeringsmarkt. Als een verzekeraar een efficiënte bedrijfvoering heeft en doelmatig zorg inkoopt, zal hij een aantrekkelijkere premie kunnen aanbieden aan zijn verzekerden. De tweede manier is dat verzekerden door de hoogte van de premie zich meer bewust worden van de kosten van de zorg en hierdoor wellicht beter gaan letten op de prijskwaliteitverhouding van de geleverde zorg. Door de hoogte van de premie zal men scherper worden geconfronteerd met de kosten van zorg en zich kritischer opstellen ten aanzien van prijs en kwaliteit van zorg. Het is de bedoeling dat de nominal premiecomponent voldoende omvang heeft om effectief te zijn als prikkel voor concurrentie tussen zorgverzekeraars en kostenbewustzijn bij de burgers. Naast de nominale premie is iedereen verplicht om een inkomensafhankelijke bijdrage te betalen (Memorie van Toelichting op de Zorgverzekeringswet, 2005). Deze bijdrage

13 10 wordt als premieafdracht van het fiscale loon geheven door de Belastingdienst. Werknemers en uitkeringsgerechtigden krijgen deze bijdrage in zijn geheel door hun werkgever of uitkeringsinstantie vergoedt. Er een rijksbijdrage ter grootte van de misgelopen nominale premie van verzekerden jonger dan 18 jaar, die samen met de inkomensafhankelijke bijdragen wordt gestort in het zogenaamde Zorgverzekeringsfonds (dit fonds wordt verder besproken in de volgende hoofdstukken). In 2006 waren de totale kosten van de zorgverzekeringsbranche 28,5 miljard euro en de totale baten 28,0 miljard euro (Vektis, 2007). Dit betekent dat er dus een negatief resultaat was van een half miljard euro op de uitvoering van de Zorgverzekeringswet door zorgverzekeraars. De baten bestaan ongeveer voor de helft uit de opbrengsten van de premies. Het andere deel bestaat uit vereveningsbijdragen uit het Zorgverzekeringsfonds (Vektis, 2007). Dit zijn bijdragen die aan zorgverzekeraars worden uitgekeerd ter compensatie van eventuele financiële risico s die verzekeraars kunnen lopen ten gevolgen van de acceptatieplicht van verzekeringsplichtigen. Hoe dit vereveningsstelsel precies werkt, zal in de hierna volgende hoofdstukken uitvoerig besproken worden.

14 11 3 Het vereveningsstelsel In dit hoofdstuk worden kort de belangrijkste kenmerken van risicoverevening in het zorgstelsel besproken. In de volgende hoofdstukken worden deze verder uitgewerkt. De eerste paragraaf bevat de basiskennis die nodig is voor een beter begrip van risicoverevening. Paragraaf twee legt uit waarom risicoverevening wordt toegepast in het Nederlandse zorgstelsel en welk doel de overheid hiermee voor ogen heeft. Daarna wordt in de derde paragraaf achtergrondinformatie gegeven en wat de aanzet was tot risicoverevening in de zorg. In paragraaf vier komen de belangrijkste randvoorwaarden aan bod en in de laatste paragraaf wordt beschreven wie verantwoordelijk is voor de uitvoering van risicoverevening. 3.1 Algemeen Bij het uitvoeren van de Zorgverzekeringswet lopen zorgverzekeraars door de opgelegde acceptatieplicht een financieel risico op de kosten van de te leveren zorg in de basisverzekering (Ape, 2005). Voor deze uitgaven stelt de Minister van Volksgezondheid, Welzijn en Sport elk jaar voor elke verzekeraar een afzonderlijke bijdrage vast. Deze bijdragen zijn de risicovereveningsbijdragen. Naast deze bijdragen ontvangen verzekeraars voor de zorgkosten van verzekerden jonger dan 18 jaar een aparte vergoeding. Voorafgaande aan het jaar ontvangen de verzekeraars een ex-ante (vooraf uitgekeerde) vereveningsbijdrage. Deze bijdrage heeft vooral als doel om verzekeraars zo doelmatig mogelijk met beschikbare middelen om te laten gaan. Na afloop van het jaar worden zorgverzekeraars deels gecompenseerd voor verschillen tussen ex-ante vereveningsbijdrage en de gerealiseerde kosten in de vorm van ex-post (achteraf uitgekeerde) vereveningsbijdrage. In de hoofdstukken 5 en 6 wordt nader ingegaan op deze vereveningsbijdragen en de berekening daarvan. 3.2 Het doel van risicoverevening Hoewel de overheid met de privatisering de marktwerking in de zorgverzekeringen wil stimuleren is er geen sprake van een volledige vrije markt. De reden hiervoor is dat als de overheid zich te veel terug zou trekken, de toegankelijkheid van de zorg in gevaar

15 12 zou komen omdat de premies voor bepaalde groepen mensen onbetaalbaar worden (Ape, 2005). Zonder overheidssturing zouden verzekeraars aan hun verzekerden premies kunnen vragen die samenhangen met het risico dat zij voor de verzekeraar vormen. Op deze manier zouden verzekerden met een slechte gezondheidssituatie zeer hoge premies moeten betalen of zelfs onverzekerbaar worden. Hierdoor zou de zorg slecht bereikbaar worden voor de mensen die een zorgverzekering juist het hardst nodig hebben (ouderen en chronisch zieken). In de Zorgverzekeringswet is een verbod op premiedifferentiatie 2 en een acceptatieplicht opgenomen (Zorgverzekeringswet, 2005). Zonder een aanvullend overheidsbeleid zou er hierdoor bij verzekeraars een prikkel ontstaan tot het selecteren van verzekerden met goede gezondheidsrisico s en het weren van verzekerden met slechte gezondheidsrisico s (risicoselectie) om zo winstgevend mogelijk te opereren (Ape, 2005). Op verzekerden met slechte risico s zou hij namelijk verlies maken, in tegenstelling tot verzekerden met goede risico s waar hij winst op zou maken. Hierdoor zouden zorgverzekeraars met een ongunstige verzekeringsportefeuille (relatief veel verzekerden met slechte risico s) genoodzaakt zijn om aan al hun verzekerden hogere premies te vragen en hierdoor in een slechte uitgangspositie komen. Dit zou er voor zorgen dat veel verzekerden zouden overstappen naar andere goedkopere zorgverzekeraars, waardoor de verzekeraar met een slechte portefeuille op ten duur niet meer zou kunnen blijven bestaan. De overheid probeert via risicoverevening de doelmatigheid in de zorg te stimuleren, risicoselectie tegen te gaan en zorgt ervoor dat verzekeraars met een ongezonde verzekerdenpopulatie niet in het nadeel zijn ten opzichte van verzekeraars met een gezonde verzekerdenpopulatie. Dit wordt in de volgende deelparagrafen verder uitgelegd Het tegengaan van risicoselectie Het eerste doel is door middel van risicoverevening zorgverzekeraars financieel compenseren voor de hoge zorgkosten van verzekerden met een ongunstig risicoprofiel (Ape, 2005). Aan de hand van de samenstelling van hun verzekerdenportefeuille krijgen zorgverzekeraars een financiële bijdrage uit het Zorgverzekeringsfonds. Deze bijdrage is de vereveningsbijdrage. Een verzekeraar die relatief veel verzekerden heeft met een 2 Premiedifferentiatie is het onderscheid maken tussen verzekerden op basis van hun risicoprofiel bij het vaststellen van de hoogte van de nominale premie.

16 13 ongunstig risicoprofiel zal een hogere vereveningsbijdrage ontvangen dan een verzekeraar die een portefeuille heeft met veel verzekerden met een gunstig risicoprofiel. Met een goed werkend vereveningssysteem is het voor zorgverzekeraars niet meer aantrekkelijk om verzekerden met hoge kosten te weren. Voor de kosten van deze groepen verzekerden wordt de zorgverzekeraar extra gecompenseerd en is het juist financieel aantrekkelijk om te investeren in de zorg voor verzekerden met een slecht risicoprofiel zoals ouderen en chronisch zieken. Bij verzekerden met hoge kosten is het namelijk gemakkelijker om de doelmatigheid in de zorg te verhogen dan bij verzekerden met geen of lage zorgkosten, want als er nauwelijks zorg geconsumeerd wordt is het voor verzekeraars lastig om doelmatiger zorg in te gaan kopen Het creëren van een gelijke uitgangspositie Het tweede doel van risicoverevening is het creëren van eerlijke concurrentie tussen zorgverzekeraars (Ape, 2005). Hiervoor moeten zorgverzekeraars met een ongezonde verzekerdenpopulatie niet in het nadeel zijn ten opzichte van zorgverzekeraars met een gezonde verzekerdenpopulatie. Zorgverzekeraars zoals de voormalige ziekenfondsen, met relatief veel ouderen in hun portefeuille, zouden zonder risicoverevening een slechtere concurrentiepositie hebben vergeleken met die van andere zorgverzekeraars. Risicoverevening zorgt ervoor dat niet de kenmerken van de verzekerden bepalend zijn voor het financiële resultaat van een verzekeraar maar de manier van uitvoering en de inkoop van zorg. Het doel is dat de verschillen in nominale premie tussen de zorgverzekeraars alleen samenhangen met de organisatie van de interne bedrijfsvoering van een zorgverzekeraar en met de wijze van uitvoering van de zorgplicht. Het vereveningsstelsel probeert op deze manier een gelijke uitgangspositie voor alle zorgverzekeraars te creëren. Zorgverzekeraars met relatief veel verzekerden met een ongunstig risicoprofiel zullen door doelmatig te opereren een betere marktpositie krijgen dan ondoelmatige zorgverzekeraars met relatief veel verzekerden met goede gezondheidsrisico s. Dit heeft als gevolg dat de concurrentiepositie van een zorgverzekeraar alleen afhankelijk zou moeten zijn van de mate van doelmatigheid, omdat alleen een doelmatige zorgverzekeraar een lagere nominale premie kan vragen.

17 Het bevorderen van doelmatigheid Het derde doel is dat door middel van risicoverevening doelmatige zorginkoop wordt bevordert (Ape, 2005). Dit wordt vooral gestimuleerd door de ex-ante vereveningsbijdragen (deze worden besproken in hoofdstuk 5). Als risicoselectie geen winstgevende strategie is en het aantrekken of weren van bepaalde risicogroepen geen zin heeft, zullen zorgverzekeraars door middel van doelmatig zorg gaan inkopen proberen hun winst te vergroten. De vereveningsbijdragen zijn gebaseerd op de gemiddelde zorgverzekeraar. Zorgverzekeraars die minder doelmatig inkopen dan de gemiddelde zorgverzekeraar zullen op deze manier niet uitkomen met hun vereveningsbijdragen. Er van uitgaande dat zij niet interen op reserves zullen zij genoodzaakt zijn hun nominale premie het jaar daarop te verhogen. Dit zal tot gevolg hebben dat veel van hun verzekerden zullen overstappen naar een goedkopere zorgverzekeraar. Aan de andere kant kunnen zorgverzekeraars die doelmatiger zijn dan gemiddeld het geld dat zij overhouden op de vereveningsbijdragen gebruiken om hun nominale premie te verlagen en zo meer verzekerden aantrekken. Dit zal zorgen voor een betere concurrentiepositie ten opzichte van minder doelmatig opererende zorgverzekeraars. Deze effecten leiden tot een vergroting van de doelmatigheid in de zorg. 3.3 De totstandkoming van het vereveningsstelsel Risicoverevening wordt sinds 1991 toegepast in de Nederlandse ziekenfondsen (Ape, 2005). Op de particuliere zorgverzekeringen was het nooit van toepassing. Één van de grote stelselwijzigingen die de comissie Dekker in 1987 voorstelde was dat er een systeem moest komen waarbij zorgverzekeraars gecompenseerd worden voor de verschillen in de samenstelling van hun verzekerdenportefeuille. Kabinet Lubbers III voerde in het begin van de jaren negentig in dat de ziekenfondsen niet langer hun ziektekosten volledig konden declareren bij de Algemene Kas 3, maar in plaats daarvan gedeeltelijk gebudgetteerd zouden worden (dit budgetsysteem is vergelijkbaar met het vereveningssysteem van nu). Ziekenfondsen liepen toen nog nauwelijks financieel risico omdat zij achteraf nog gecompenseerd werden voor de verschillen tussen de 3 De Algeme Kas is vergelijkbaar met het huidige Zorgverzekeringsfonds.

18 15 daadwerkelijk gemaakte kosten en de budgetten. De vaststelling van deze budgetten was in eerste instantie op basis van de historische kosten van de ziekenfondsen. Twee jaar later werden meer objectieve kenmerken gehanteerd, zoals leeftijd en geslacht. Deze budgetteringsmethode is de eerste aanzet tot risicoverevening in het huidige Nederlandse zorgverzekeringsstelsel. Men dacht toendertijd dat voorspellingen op basis van simpele kenmerken zoals leeftijd en geslacht goede voorspellers waren van zorgkosten. Dit was gebleken uit het onderzoek Middelen op maat van het Instituut voor Onderzoek van Overheidsuitgaven (Gerritse en Poelert, 1991). In de praktijk en ook uit later onderzoek bleek echter op verzekerdenniveau dit niet het geval te zijn (Douven, 2004). In de beginfase waren door de imperfecties van het budgetteringsysteem bij ziekenfondsen dan ook grote compensaties achteraf nodig. Vanaf 1993 werd het vereveningssysteem binnen de ziekenfondsen verder uitgebouwd en verfijnd. Er werden verscheidene vereveningskenmerken aan het model toegevoegd waardoor de voorspelkwaliteit van de zorgkosten steeds meer verbeterde. Door deze verbeteringen werd het mogelijk om de compensatie achteraf geleidelijk te verminderen. Voor de invoering van de Zorgverzekeringswet was risicoverevening alleen van toepassing op ziekenfondsverzekerden. Met de invoering van de Zorgverzekeringswet in 2006 is die reikwijdte veranderd en wordt risicovervening toegepast op alle zorgverzekeraars en alle verzekerden in Nederland. Het huidige risicovereveningssysteem heeft alleen betrekking op de zorgkosten die binnen het verzekerde basispakket vallen en dus niet op de aanvullende zorgverzekeringen die zorgverzekeraars aanbieden. 3.4 Randvoorwaarden bij risicoverevening Risicoverevening moet voldoen aan vijf randvoorwaarden (Ape, 2005): 1. Zorgverzekeraars mogen geen vooraf voorspelbare winsten of verliezen maken op aanwijsbare groepen verzekerden; 2. Zorgverzekeraars mogen alleen risico s kunnen lopen op de kosten die zij zelf kunnen beïnvloeden; 3. Zorgverzekeraars dienen geprikkeld te worden tot doelmatig handelen; 4. Risicoverevening moet goed uitvoerbaar en transparant zijn;

19 16 5. Draagvlak voor de risicovereveningssystematiek bij alle betrokken partijen is een cruciale factor. Het mag niet zo zijn dat zorgverzekeraars de winsten of verliezen beter kunnen voorspellen dan het risicovereveningssysteem. Hierdoor is het van groot belang dat het vereveningsstelsel optimaal functioneert en van hoge kwaliteit is. Als risicoverevening ex-ante te kort schiet, moet achteraf gecompenseerd worden om prikkels tot risicoselectie tegen te gaan. Deze compensatiemechanismen achteraf hebben als nadeel dat zij ten koste gaan van de doelmatigheidsprikkels, omdat verzekeraars weten dat zij achteraf toch nog voor een deel gecompenseerd worden voor het verschil in de vereveningsbijdragen en de gerealiseerde kosten. Omdat een optimale ex-ante risicoverevening tot nu toe nog niet is gerealiseerd bestaat het huidige vereveningssysteem zowel uit ex-ante als ex-post elementen. Zo vindt een tweedeling plaats in de risico s tussen de overheid en de zorgverzekeraars, zodat zorgverzekeraars niet het volledige financiële risico van de zorgkosten dragen. Zorgverzekeraars mogen door het vereveningssysteem op bepaald type kosten waar zij zelf geen invloed op hebben, zoals kosten die worden bepaald door beslissingen van de overheid, geen financieel risico lopen. Een voorbeeld van dit soort kosten zijn de vaste kosten van ziekenhuiszorg, zoals het bouwbeleid, die per regio erg kunnen verschillen. Risicoverevening moet zorgverzekeraars prikkelen tot doelmatig zorg inkopen. Zij mogen niet in staat zijn om de verevening te manipuleren, door bijvoorbeeld via extra dure behandelingen hogere vereveningsbijdragen te krijgen die opwegen tegen additionele kosten. Risicoverevening moet goed uitvoerbaar en transparant zijn. De benodigde informatie moet voor zorgverzekeraars beschikbaar zijn zonder dat dit leidt tot extreme administratieve lasten. Verder moet het risicovereveningssysteem zodanig transparant zijn dat zorgverzekeraars van tevoren de vereveningsbijdragen die zij zullen ontvangen kunnen inschatten aan de hand van hun verzekerdenportefeuille.

20 De uitvoering van risicoverevening Het College voor Zorgverzekeringen (CVZ) is verantwoordelijk voor de uitvoering van de risicoverevening en het beheer van het Zorgverzekeringsfonds (College voor Zorgverzekeringen, 2008). Het CVZ doet een schatting van de totale kosten van een zorgverzekeraar en berekent de ex-ante vereveningsbijdrage. Na afloop van het jaar wordt op basis van de werkelijk gemaakte kosten de vereveningsbijdrage twee keer herberekend. Om de vereveningsbijdrage te bepalen is informatie nodig over het aantal verzekerden en de verzekerdenkenmerken. Vanwege privacyoverwegingen zijn deze gegevens versleuteld. De administratie voor het berekenen van de vereveningsbijdragen wordt ook beheerd door het CVZ.

21 18 4 De financiering van risicoverevening Risicoverevening is een financiële compensatie voor zorgverzekeraars op basis van het gezondheidsrisico van hun verzekerden. Hoe de geldstromen tussen de overheid, de verzekerde en de zorgverzekeraar zich verhouden wordt in dit hoofdstuk nader belicht. In de eerste paragraaf wordt uitgelegd hoe deze geldstromen zijn opgebouwd. In de tweede paragraaf wordt met een voorbeeld duidelijk gemaakt hoe de hoogtes van deze geldstromen door de overheid en de zorgverzekeraars bepaald worden. Tot slot wordt in de laatste paragraaf besproken wat de invloed was van de overgang van een noclaimregeling naar een verplicht eigen risico in 2008 op de hoogte van de nominale premie. 4.1 Inkomsten van zorgverzekeraars De eerste bron van inkomsten voor de basisverzekering is voor zorgverzekeraars de nominale premie (ING Economisch bureau, 2007). Alle verzekerden van 18 jaar en ouder die een zorgverzekering hebben afgesloten, betalen deze premie. Deze premie is niet afhankelijk van het inkomen van de verzekerde. De inkomsten uit deze premies zijn echter lang niet genoeg om de totale zorgkosten te dekken. Naast de nominale premie wordt er een inkomensafhankelijke bijdrage geheven bij werkgevers voor hun werknemers en bij verzekerden zonder werkgever (ING Economisch bureau, 2007). Voor personen die een werkgever of uitkeringsinstantie hebben die verplicht is deze bijdrage te vergoeden is deze bijdrage in ,2% over het inkomen met een maximum van 2248 euro. Dit zijn personen in loondienst of met een uitkering als bijvoorbeeld WW of AOW. Personen met een werkgever of uitkeringsinstantie die niet verplicht is om de inkomensafhankelijke bijdrage te vergoeden betalen 5,1% over het inkomen met een maximum van 1593 euro direct aan de Belastingdienst (Postbus 51, 2008). Dit zijn bijvoorbeeld mensen die een aanvullend pensioen ontvangen of zelfstandigen De inkomensafhankelijke bijdrage wordt gestort in het Zorgverzekeringsfonds samen met de jaarlijkse Rijksbijdrage voor verzekerden

22 19 jonger dan 18 jaar die geen nominale premie betalen. Uit het zorgverzekeringsfonds worden de risicovereveningsbedragen aan de zorgverzekeraars betaald. Naast de nominale premie kan het zo zijn dat de verzekerde nog eigen betalingen moet doen aan de zorgverzekeraar of zorgaanbieder als gevolg van het verplicht eigen risico dat in 2008 is ingevoerd. Voorheen was in de nominale premie een no-claim opgenomen die bij weinig of geen zorggebruik aan het eind van het jaar gedeeltelijk of geheel kon worden teruggevraagd. Per 2008 is die regeling komen te vervallen en heeft iedereen een eigen risico voor de zorgkosten. Zorgverzekeraars financieren de basisverzekering voor 45% uit nominale premies; voor 50% uit de heffing van de inkomensafhankelijke bijdrage en voor 5% uit de Rijksbijdragen. De overheid heeft wettelijk vastgelegd dat ongeveer 50% van de inkomsten uit nominale premies moet komen en 50% uit het Zorgverzekeringsfonds (Ape, 2007). De financiering van de Zorgverzekeringswet (ING Economisch Bureau, 2007) Werkgever Overheid 3. Evt. zorgtoeslag 1. Procentuele premie 2. Rijksbijdrage (o.a. financiering <18) Zorgverzekeringsfonds 4.Gewogen normuitkering 5. Premiebetaling + evt. betaling eigen Zorgverzekeraar Verzekerde 7. Evt. restitutie zorgkosten + evt. teruggave no-claim 8. Evt. eigen betalingen 6. Evt. vergoeding zorgkosten Zorgaanbieder

23 Raming zorgkosten en bepaling van de premie Elk jaar wordt door het ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en Spost (VWS) de premie geraamd die zorgverzekeraars zouden moeten heffen om de zorgkosten die niet worden vergoed uit het Zorgverzekeringsfonds te dekken. Deze premie wordt de rekenpremie genoemd. Als zij de premie-inkomsten voor het komende jaar verkeerd schat en de 50/50 verhouding wordt niet gehaald moet dit het jaar daarop gecompenseerd worden. De inkomensafhankelijke bijdrage wordt dan verlaagd of verhoogd zodat de premies het volgende jaar respectievelijk moeten stijgen of dalen om de kosten te kunnen dekken. Om de rekenpremie te berekenen wordt eerst de macroschadelast berekend. De macroschadelast is het totaal aan verwachte zorgkosten voor het komende jaar. Daar worden de baten van de geschatte eigen betaling van verzekerden als gevolg van eigen risico en de bijdrage uit het Zorgverzekeringsfonds vanaf getrokken. Resterend is de rekenpremie voor het betreffende jaar. Dit is het saldo aan kosten die nog niet gedekt zijn. Deze kosten moeten worden gedekt door de nominale premie. De zorgverzekeraar kan zelf beslissen of hij dan met de nominale premie boven of onder de rekenpremie gaat zitten. Aan de hand van het jaar 2008 wordt deze berekening verder toegelicht en wordt in een figuur schematisch de opbouw van de nominale premie weergegeven. Voor het jaar 2008 bedraagt de macroschadelast 30,5 miljard euro. Dit is een stijging van 18,8% ten opzichte van 2007 toen de macroschadelast 25,5 miljard euro bedroeg. Eigen betalingen van verzekerden als gevolg van de no-claim (2007) en het verplicht eigen risico (2008) zijn hierin opgenomen, eigen betalingen vanwege een vrijwillig eigen risico niet. Deze stijging is vooral veroorzaakt door de verplaatsing van de geneeskundige Geestelijke Gezondheidszorg (GGZ) van de AWBZ naar de Zorgverzekeringswet. Exclusief GGZ bedraagt de stijging van de macroschadelast 4,3%. De macroschadelast wordt verminderd met de baten (Vektis, 2007): Macroschadelast Eigen betaling verzekerden als gevolg van eigen risico Bijdrage Zorgverzekeringsfonds Totaal ongedekte kosten 30,5 miljard euro -1,4 miljard euro -16,8 miljard euro 12,3 miljard euro

24 21 Op basis van 12,7 miljoen verzekerden komt de VWS-rekenpremie uit op 970 euro per verzekerde per jaar. Opbouw nominale premie (Vektis, 2007) No-claim teruggave Eigen betalingen Opslag/beheerkosten Rekenpremie Vergelijking tussen de premie 2007 en 2008 De nominale premie die voor 2008 door de verzekeraars naar buiten is gebracht bedraagt 1057 (=970+87) euro. In 2007 bedroeg de nominale premie inclusief de noclaim bijdrage 1103 euro. De nominale premie is dus gedaald met 46 euro. Deze daling is voor de verzekerden terug te zien op hun polisblad, maar als er beter wordt gekeken naar de opbouw van deze nominale premie is te zien dat de werkelijke premie is gestegen. De vergelijking tussen de premie van 2007 en 2008 is in eerste instantie moeilijk te maken door de vervanging van de no-claimregeling door het verplichte eigen risico. In 2007 was de som van de rekenpremie en de opslag/beheer kosten 960 euro (= ) euro. In 2008 was dit 1079 (= ) euro. Dit voor de verzekerde een stijging van 119 euro die voor de helft verklaard wordt door een stijging van de zorgkosten en voor de helft door de verbetering van de vermogenspositie van het Zorgverzekeringsfonds. Bovenop deze kosten kwam in 2007 de no-claimbijdrage van

25 euro die na afloop van het jaar eventueel gedeeltelijk of geheel teruggevraagd kon worden. De gemiddelde no-claimteruggave bedroeg in euro. Dit betekent dat op het bedrag van 960 euro gemiddeld nog 164 euro door de verzekerde betaald werd en de werkelijke premie in 2007 dus gemiddeld 1012 (= ) euro bedroeg. In 2008 komt bovenop het bedrag van 1079 euro nog de betaling aan het eigen risico. Deze betaling kan voor de verzekerde nooit meer dan 150 euro zijn en wordt geschat op gemiddeld 109 euro. Voor 2008 bedragen de geschatte werkelijke kosten dus gemiddeld 1166 (= ) euro. Dit resulteert in een stijging van 154 euro in de werkelijke premie. (Vektis, 2007)

26 23 5 Ex-ante en ex-post verevening In dit hoofdstuk wordt verder uitgewerkt hoe risicoverevening in zijn werk gaat. In de eerste paragraaf wordt besproken op welke kosten de verschillende vereveningsmechanismen betrekking hebben. In paragraaf 5.2 wordt de ex-ante verevening besproken. Bij ex-ante risicoverevening worden normbedragen uitgerekend op basis van vereveningskenmerken. Deze twee begrippen worden verder uitgelegd in de derde en vierde paragraaf. In paragraaf 5.5 worden de verschillende ex-post compensatiemechanismen één voor één besproken. De ex-ante bijdragen en ex-post compensatiemechanismen zijn ontwikkeld door onderzoeksbureau Ape. 5.1 De verschillende typen kosten De macroschadelast is onder te verdelen in vier verschillende typen kosten (macrodeelbedragen). Ook in de Zorgverzekeringswet worden bij risicoverevening deze vier verschillende typen kosten gehanteerd (Vektis, 2007): 1. De variabele kosten ziekenhuiszorg en de kosten van specialistische hulp. Dit betreft de variabele kosten van verblijf, verpleging en verzorging en de geneeskundige zorg door medisch-specialisten; 2. De vaste kosten ziekenhuiszorg. Deze kosten kunnen zorgverzekeraars niet beïnvloeden. Dit betreft de vaste kosten van verblijf, verpleging en verzorging; 3. De kosten van curatieve geestelijke gezondheidszorg. Dit betreft de kosten van geneeskundige zorg door psychologen en psychiaters en het daarmee gepaard gaand verblijf; 4. De kosten van de overige prestaties (extramurale curatieve zorg). Dit betreft de overige kosten die op grond van de Zorgverzekeringswet voor vergoeding in aanmerking komen. Dit onderscheid tussen kosten is er omdat zorgverzekeraars maar een deel van de kosten van zorgaanbieders kunnen beïnvloeden. Zorgverzekeraars hebben vrijwel geen invloed op de vaste kosten van ziekenhuizen en deze kosten verschillen vaak tussen ziekenhuizen en dus ook tussen zorgverzekeraars die vaak regionaal opereren. Volgens

27 24 de randvoorwaarden van de risicoverevening hoeven zorgverzekeraars namelijk geen financieel risico te lopen op kosten die zij zelf niet kunnen beïnvloeden. 5.2 Ex-ante risicoverevening Het ex-ante risicovereveningssysteem houdt in dat de risico s van een verzekerde zo goed mogelijk worden geschat op basis van kenmerken die samenhangen met de gezondheidstoestand van de verzekerde. Op basis van deze risico s de zorgverzekeraar een bijdrage krijgt uit het Zorgverzekeringsfonds. Voorafgaande aan het jaar wordt door het ministerie van VWS een schatting gemaakt van de verwachte zorgkosten van een verzekerde. Deze kosten worden geschat aan de hand van de gezondheidsituatie en worden ook wel de normkosten genoemd. De gezondheidstoestand wordt bepaald door een aantal vereveningskenmerken die dienen als indicatoren voor de verwachte zorgkosten van de verzekerde. Deze vereveningskenmerken zijn: leeftijd, geslacht, regio, aard van het inkomen, medicijngebruik en ontslagdiagnose uit het ziekenhuis (Ape, 2007). Door middel van een econometrisch model wordt elk vereveningskenmerk gerelateerd aan een bedrag dat het normbedrag wordt genoemd. Dit normbedrag is gelijk aan de landelijk gemiddeld-aanvaardbare uitgaven voor verzekerden met dit vereveningskenmerk minus een voor alle kenmerken gelijk bedrag. Hierdoor komt de zorgverzekeraar naar verwachting een bedrag tekort dat voor elk van de verzekerden gelijk is. Voor elke zorgverzekeraar wordt dan bepaald hoeveel van zijn verzekerden voldoen aan een bepaald kenmerk. Deze waarde wordt dan vermenigvuldigd met het bijbehorende normbedrag. Dit gebeurt voor elk vereveningskenmerk. Optelling over alle vereveningkenmerken geeft dan de totale vereveningsbijdrage voor de zorgverzekeraar. Het zou onredelijk zijn als zorgverzekeraars in een ex-ante risicovereveningssysteem financieel risico lopen op de vaste kosten van ziekenhuiszorg. Ex-ante schatting van de kosten wordt daarom uitsluitend toegepast op de variabele kosten van ziekenhuiszorg en de overige prestaties. In 2008 is de Geestelijke Gezondheidszorg (GGZ) overgeheveld van de AWBZ naar de Zorgverzekeringswet. In het risicovereveningsmodel wordt de bijdrage voor deze kosten apart berekend. Dit gebeurt deels aan de hand van dezelfde vereveningskenmerken als bij de overige zorg. De kosten van de GGZ worden verder buiten beschouwing gelaten.

28 Normbedragen De normbedragen die horen bij de vereveningskenmerken leeftijd en geslacht vermenigvuldigd met het totale aantal verzekerden zijn samen precies gelijk aan de macrodeelbedragen. Alle normbedragen voor leeftijd en geslacht zijn positief. De normbedragen van de overige vereveningskenmerken kunnen zowel positieve als negatieve waarden aannemen. Voor een verzekerde wordt allereerst uitgegaan van het normbedrag behorend bij leeftijd en geslacht. Vervolgens vinden er op- en bijtellingen plaats van de normbedragen van de resterende vereveningkenmerken. Er geldt dat vermenigvuldiging van alle normbedragen van de overige vereveningskenmerken met de bijbehorende aantallen verzekerden op nationaal niveau samen gelijk aan nul zijn. 5.4 Vereveningskenmerken Vereveningskenmerken zijn bedoeld om een indicatie te geven van de gezondheidssituatie van een verzekerde en de daarmee gepaard gaande normkosten te berekenen. Hieronder worden de vereveningskenmerken die zijn opgenomen in het risicovereveningsmodel afzonderlijk besproken (Ape, 2007) Leeftijd en geslacht Leeftijd en geslacht worden gezamenlijk beschouwd omdat het kostenpatroon naar leeftijd verschilt tussen mannen en vrouwen. Dit komt onder andere door zwangerschap bij vrouwen. Het kenmerk leeftijd is opgedeeld in negentien vijfjaarklassen. Hieronder is een figuur weergegeven van de normbedragen bij de verschillende leeftijden voor het macrodeelbedrag variabele kosten van ziekenzorg. Bij vrouwen is een duidelijke piek van zorgkosten als gevolg van zwangerschap te zien. Naarmate verzekerden ouder worden stijgen de normbedragen. Weer later dalen de normbedragen doordat de zorgkosten dan voor een groot deel binnen de AWBZ vallen.

29 26 Normbedragen voor variabele kosten van ziekenhuiszorg 2007 (APE, 2007) Normbedragen per leeftijd/geslacht voor Ziekenhuiszorg variabel Mannen Vrouwen jaar jaar jaar jaar jaar jaar jaar Leeftijdscategorie jaar jaar Regio Bij het vereveningskenmerk regio wordt een aantal sociaaleconomische kenmerken gehanteerd: percentage allochtonen, percentage alleenstaanden, gestandaardiseerde sterfte, mate van verstedelijking, nabijheid van ziekenhuizen, nabijheid van huisartsen, aantal bedden in een verpleeghuis, gemiddeld inkomen en normvergoeding per verzekerde exclusief regio. Op basis van deze kenmerken worden gewichten aan postcodes toegekend. De gewichten worden geclusterd in tien postcodegebieden, wat tien regioclusters oplevert Aard van het inkomen Dit kenmerk fungeert als benadering voor de sociaaleconomische status van verzekerden. Gemiddeld genomen hebben verzekerden met een hoge sociaaleconomische status een betere gezondheid dan verzekerden met een lage sociaaleconomische status. Het vereveningskenmerk is opgedeeld in vijf categorieën: arbeidsongeschiktheid, bijstandontvangers, WW en overige uitkeringsontvangers,

April 26, 2016 Bernard van den Berg

April 26, 2016 Bernard van den Berg 15-Jul-16 1 Financiële organisatie van het Nederlandse zorgsysteem: Welke gezondheidseconomische principes liggen ten grondslag aan het Nederlandse zorgstelsel? April 26, 2016 Bernard van den Berg Email:

Nadere informatie

Ins en Outs van de Risicoverevening. Dr. Richard van Kleef

Ins en Outs van de Risicoverevening. Dr. Richard van Kleef Ins en Outs van de Risicoverevening Dr. Richard van Kleef vankleef@bmg.eur.nl Risicoverevening Wat? Waarom? Hoe? Wat betekent het voor u? Wat is risicoverevening? Het risicovereveningssysteem is onderdeel

Nadere informatie

Bent u ziekenfonds of particulier?

Bent u ziekenfonds of particulier? Uitgave: Ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en Sport Bezoekadres: Parnassusplein 5 2511 VX Den Haag Postadres: Postbus 20350 2500 EJ Den Haag Juli 2005 Informatie Wilt u na het lezen van deze brochure

Nadere informatie

I N I T I A T I E F V O O R S T E L

I N I T I A T I E F V O O R S T E L I N I T I A T I E F V O O R S T E L Op de bres voor betaalbare collectieve zorg 1. Inleiding Op 1 januari 2006 treedt de nieuwe zorgverzekeringswet in werking. Nu al is duidelijk dat het nieuwe zorgstelsel

Nadere informatie

1 Over de grenzen van de risicoverevening

1 Over de grenzen van de risicoverevening 1 Over de grenzen van de risicoverevening 1.1 APE, 15 februari 2016 Inleiding In dit paper betrekken we de stelling dat het primaire doel van risicoverevening het waarborgen van solidariteit is. Doelmatige

Nadere informatie

De Zorgverzekering: Enige Verzekeringseconomische Opmerkingen

De Zorgverzekering: Enige Verzekeringseconomische Opmerkingen De Zorgverzekering: Enige Verzekeringseconomische Opmerkingen Prof. dr. Roger J. A. Laeven Amsterdam School of Economics University of Amsterdam, EURANDOM, ACIS, CentER and Netspar KNAW Amsterdam 15 maart

Nadere informatie

Beschrijving van het risicovereveningssysteem van de Zorgverzekeringswet

Beschrijving van het risicovereveningssysteem van de Zorgverzekeringswet Beschrijving van het risicovereveningssysteem van de Zorgverzekeringswet Inhoudsopgave 1. Inleiding 3 2. Doelen van de risicoverevening 3 2.1 Inleiding 3 2.2 Wegnemen van prikkels voor risicoselectie 4

Nadere informatie

Samenvatting. Beschrijving van het risicovereveningssysteem van de Zorgverzekeringswet. Ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en Sport

Samenvatting. Beschrijving van het risicovereveningssysteem van de Zorgverzekeringswet. Ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en Sport Samenvatting Beschrijving van het risicovereveningssysteem van de Zorgverzekeringswet Ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en Sport Risicoverevening in vogelvlucht 1 Inleiding Wat houdt risicoverevening

Nadere informatie

In 2013 verandert het basispakket van de zorgverzekering als volgt:

In 2013 verandert het basispakket van de zorgverzekering als volgt: Zorgverzekering Iedereen die in Nederland woont of werkt moet een basisverzekering hebben. Dit basispakket dekt de standaardzorg van bijvoorbeeld huisarts, ziekenhuis of apotheek. Daarnaast kunt u zich

Nadere informatie

Beschrijving van het risicovereveningssysteem van de Zorgverzekeringswet. Ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en Sport

Beschrijving van het risicovereveningssysteem van de Zorgverzekeringswet. Ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en Sport Beschrijving van het risicovereveningssysteem van de Zorgverzekeringswet Ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en Sport Beschrijving van het risicovereveningssysteem van de Zorgverzekeringswet Inhoud

Nadere informatie

Samenvatting. Beschrijving van het risicovereveningssysteem van de Zorgverzekeringswet. Ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en Sport

Samenvatting. Beschrijving van het risicovereveningssysteem van de Zorgverzekeringswet. Ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en Sport Samenvatting Beschrijving van het risicovereveningssysteem van de Zorgverzekeringswet Ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en Sport Risicoverevening in vogelvlucht 1 Inleiding Wat houdt risicoverevening

Nadere informatie

Tweede Kamer der Staten-Generaal

Tweede Kamer der Staten-Generaal Tweede Kamer der Staten-Generaal 2 Vergaderjaar 2013 2014 29 689 Herziening Zorgstelsel Nr. 517 BRIEF VAN DE MINISTER VAN VOLKSGEZONDHEID, WELZIJN EN SPORT Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal

Nadere informatie

De Zorgverzekeringswet per 1 januari 2006 bij wonen in België en werken in Nederland

De Zorgverzekeringswet per 1 januari 2006 bij wonen in België en werken in Nederland De Zorgverzekeringswet per 1 januari 2006 Vanaf 1 januari 2006 is in Nederland de Zorgverzekeringswet (Zvw) in werking. Deze wet is de basis van een geheel nieuw Nederlands verzekeringstelsel voor ziektekosten.

Nadere informatie

Tweede Kamer der Staten-Generaal

Tweede Kamer der Staten-Generaal Tweede Kamer der Staten-Generaal 2 Vergaderjaar 2005 2006 29 689 Herziening Zorgstelsel Nr. 113 BRIEF VAN DE MINISTER VAN VOLKSGEZONDHEID, WELZIJN EN SPORT Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal

Nadere informatie

Hogere zorgkosten, afvlakking premies basisverzekering, stijging vermogens zorgverzekeraars 2006 2013

Hogere zorgkosten, afvlakking premies basisverzekering, stijging vermogens zorgverzekeraars 2006 2013 Hogere zorgkosten, afvlakking premies basisverzekering, stijging vermogens zorgverzekeraars 2006 2013 09-12-2014 gepubliceerd op cbs.nl CBS 2014 Working Paper 1 1. Hogere zorgkosten, afvlakking premies

Nadere informatie

Wonen in het buitenland: wat betekent dat voor uw ziektekostenverzekering?

Wonen in het buitenland: wat betekent dat voor uw ziektekostenverzekering? Wonen in het buitenland: wat betekent dat voor uw ziektekostenverzekering? De invoering van de nieuwe Zorgverzekeringswet per 1 januari 2006 2 Inhoudsopgave 1. Nieuwe Zorgverzekeringswet per 1 januari

Nadere informatie

De zorgverzekeringswet

De zorgverzekeringswet De zorgverzekeringswet De invoering van de Zorgverzekeringswet (ZVW) en de wet op de Zorgtoeslag vanaf 1 januari 2006 is een feit. Hierdoor ontstaat er één zorgverzekering voor iedereen, waarmee het onderscheid

Nadere informatie

Tweede Kamer der Staten-Generaal

Tweede Kamer der Staten-Generaal Tweede Kamer der Staten-Generaal 2 Vergaderjaar 2016 2017 29 689 Herziening Zorgstelsel Nr. 810 BRIEF VAN DE MINISTER VAN VOLKSGEZONDHEID, WELZIJN EN SPORT Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal

Nadere informatie

De voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Postbus EA DEN HAAG

De voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Postbus EA DEN HAAG > Retouradres Postbus 20350 2500 EJ Den Haag De voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Postbus 20018 2500 EA DEN HAAG Bezoekadres Parnassusplein 5 2511 VX Den Haag T 070 340 79 11 F 070 340

Nadere informatie

Van goede zorg verzekerd. Zorgverzekering. Oegstgeest 27 september 2014

Van goede zorg verzekerd. Zorgverzekering. Oegstgeest 27 september 2014 1 Van goede zorg verzekerd Zorgverzekering Oegstgeest 27 september 2014 Volksgezondheid Toekomst Verkenningen VTV 2013 Uitgangspunten zorgverzekeraars Zorgverzekeraars: Hanteren solidariteit en voor iedereen

Nadere informatie

Verzekering en zorg buitenland

Verzekering en zorg buitenland Verzekering en zorg buitenland Begrippenlijst Acceptatieplicht De zorgverzekeraar is verplicht u te accepteren voor de zorgverzekering. Hij mag u niet weigeren vanwege uw leeftijd, gezondheidstoestand

Nadere informatie

INKOMENSEFFECTEN VAN DE ZORGVERZEKERINGSWET EN DE WET OP DE ZORGTOESLAG

INKOMENSEFFECTEN VAN DE ZORGVERZEKERINGSWET EN DE WET OP DE ZORGTOESLAG BIJLAGE INKOMENSEFFECTEN VAN DE ZORGVERZEKERINGSWET EN DE WET OP DE ZORGTOESLAG 1. Inleiding Deze bijlage geeft een nadere beschrijving van de en van de Zorgverzekeringswet (Zvw), de Wet op de (Wzt) en

Nadere informatie

Uw ziektekostenverzekering als u in het buitenland woont DVC 50069, ontwerp: BVH Communicatie-adviesbureau b.v., Rotterdam

Uw ziektekostenverzekering als u in het buitenland woont DVC 50069, ontwerp: BVH Communicatie-adviesbureau b.v., Rotterdam Uitgave: Ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en Sport Bezoekadres: Parnassusplein 5 2511 VX Den Haag Postadres: Postbus 20350 2500 EJ Den Haag Telefoon (070) 340 79 11 Telefax (070) 340 78 34 Publieksvoorlichting:

Nadere informatie

De Raad van State gehoord (advies van.., nummer ); Gezien het nader rapport van Onze Minister van Volksgezondheid, Welzijn en Sport van..

De Raad van State gehoord (advies van.., nummer ); Gezien het nader rapport van Onze Minister van Volksgezondheid, Welzijn en Sport van.. Besluit van houdende wijziging van het Besluit zorgverzekering in verband met het vervangen van de no-claimteruggave door een verplicht eigen risico Op de voordracht van Onze Minister van Volksgezondheid,

Nadere informatie

Avondsymposium HANAV. Zorg voor Zorginkoop. 12 november Dominique Vijverberg / Pieter van de Winckel

Avondsymposium HANAV. Zorg voor Zorginkoop. 12 november Dominique Vijverberg / Pieter van de Winckel Avondsymposium HANAV Zorg voor Zorginkoop 12 november 2015 Dominique Vijverberg / Pieter van de Winckel 1 Inhoud 1. Introductie (Stichting) IZZ, perspectief 2. Zorg in geld 3. Zorginkoop Vraagstukken voor

Nadere informatie

Zorgverzekeringswet. Zorgverzekeringswet

Zorgverzekeringswet. Zorgverzekeringswet Wet van 16 juni 2005, houdende regeling van een sociale verzekering voor geneeskundige zorg ten behoeve van de gehele bevolking (), laatstelijk gewijzigd bij Stcrt. 2009, 15178 (uittreksel) Zorgverzekering

Nadere informatie

Tour de Zorg Etappe 2: De Bergetappe

Tour de Zorg Etappe 2: De Bergetappe Assurantiekantoor Veltman presenteert: Tour de Zorg Etappe 2: De Bergetappe Solotour! Vandaag leggen we de 2 e etappe af. De bergetappe staat ons te wachten, een pittige dag dus, waarbij ons 3 cols (bergen)

Nadere informatie

Officiële uitgave van het Koninkrijk der Nederlanden sinds 1814.

Officiële uitgave van het Koninkrijk der Nederlanden sinds 1814. STAATSCOURANT Officiële uitgave van het Koninkrijk der Nederlanden sinds 1814. Nr. 15160 30 september 2010 Derde wijziging Regeling beleidsregels vereveningsbijdrage zorgverzekering 2007 Het College voor

Nadere informatie

BEPALING MACRO-DEELBEDRAGEN 2014

BEPALING MACRO-DEELBEDRAGEN 2014 BEPALING MACRO-DEELBEDRAGEN 2014 1 Inleiding In deze notitie worden berekeningen gepresenteerd die ten grondslag liggen aan de bedragen die zijn opgenomen in de Regeling risicoverevening 2014. In de risicoverevening

Nadere informatie

Opbouw. Zorgverzekeringswet 2006 Redenen voor hervorming. De kern van Zvw. Privaat zorgstelsel met veel publieke randvoorwaarden

Opbouw. Zorgverzekeringswet 2006 Redenen voor hervorming. De kern van Zvw. Privaat zorgstelsel met veel publieke randvoorwaarden Opbouw De visie van zorgverzekeraars Jaarcongres V&VN, 10 april 2015 Marianne Lensink Het stelsel en de rol van zorgverzekeraars Opgaven voor de toekomst: - minder meer zorguitgaven - transparantie over

Nadere informatie

H10 Verzekering tegen ziekte kosten Zvw, Wlz en Wmo

H10 Verzekering tegen ziekte kosten Zvw, Wlz en Wmo Samenvatting Sociale kaart en sociale zekerheid 11-05-17 Sharon.D H10 Verzekering tegen ziekte kosten Zvw, Wlz en Wmo 10.1 Het systeem van de zorgverzekeringswet(zvw) De Zvw verplicht iedere ingezetene

Nadere informatie

Tweede Kamer der Staten-Generaal

Tweede Kamer der Staten-Generaal Tweede Kamer der Staten-Generaal 2 Vergaderjaar 2016 2017 29 689 Herziening Zorgstelsel Nr. 833 BRIEF VAN DE MINISTER VAN VOLKSGEZONDHEID, WELZIJN EN SPORT Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal

Nadere informatie

Nieuwsbrief Zorg WENb WWb

Nieuwsbrief Zorg WENb WWb Nieuwsbrief Zorg WENb WWb Inhoud Pakketwijzigingen per 1-1-2015... 1 Hervorming langdurige zorg... 1 Wijzigingen artikel 13 Zorgverzekeringswet... 6 Uitspraak kort geding tegen CZ... 8 Pakketwijzigingen

Nadere informatie

De totstandkoming van de Zorgverzekeringswet 2006. Geert Jan Hamilton 13 oktober 2011

De totstandkoming van de Zorgverzekeringswet 2006. Geert Jan Hamilton 13 oktober 2011 De totstandkoming van de Zorgverzekeringswet 2006 Geert Jan Hamilton 13 oktober 2011 Naoorlogs Nijmegen, jaren 50 Huisartsenpraktijk Berg- en Dalseweg 3 Ziekenfondspatiënten op spreekuur Particulieren

Nadere informatie

Figuur 1: ontwikkeling totaal aantal zorgverzekeraars medio het jaar (bron: Vektis)

Figuur 1: ontwikkeling totaal aantal zorgverzekeraars medio het jaar (bron: Vektis) Jaarcijfers 2010 Zorgverzekeraars en zorgfinanciering December 2010 In het eerste gedeelte van dit artikel staat de ontwikkeling van het aantal zorgverzekeraars in 2008, 2009 en 2010 centraal. In het tweede

Nadere informatie

Bijlage 3 BEREKENINGEN SPLITSINGSMODEL 2006. 1. Inleiding. 2. Het macro-prestatiebedrag Zvw 2006

Bijlage 3 BEREKENINGEN SPLITSINGSMODEL 2006. 1. Inleiding. 2. Het macro-prestatiebedrag Zvw 2006 BEREKENINGEN SPLITSINGSMODEL 2006 Bijlage 3 1. Inleiding In deze notitie worden berekeningen gepresenteerd die ten grondslag liggen aan de bedragen die zijn opgenomen in de ministeriële regeling Zorgverzekering

Nadere informatie

Tot zover uw rechten en zekerheid. Wat moet u zelf doen? Ten eerste: hoe zit het nu met de kosten?

Tot zover uw rechten en zekerheid. Wat moet u zelf doen? Ten eerste: hoe zit het nu met de kosten? Uw zorgverzekering Wist u dat de zorgverzekering verplicht is? Wist u dat u altijd geaccepteerd moet worden voor een basisverzekering? Wist u dat een zorgverzekeraar een zorgplicht heeft om u de zorg uit

Nadere informatie

Is een aanvullende verzekering nog wel voor iedereen weggelegd? Marloes van Dijk, Anne Brabers, Margreet Reitsma en Judith de Jong

Is een aanvullende verzekering nog wel voor iedereen weggelegd? Marloes van Dijk, Anne Brabers, Margreet Reitsma en Judith de Jong Dit factsheet is een uitgave van het NIVEL. De gegevens mogen met bronvermelding (Marloes van Dijk, Anne Brabers, Margreet Reitsma en Judith de Jong. Is een aanvullende verzekering nog wel voor iedereen

Nadere informatie

CONCEPTVERSIE d.d. 15-11-2004

CONCEPTVERSIE d.d. 15-11-2004 CONCEPTVERSIE d.d. 15-11-2004 Besluit van houdende vaststelling van een algemene maatregel van bestuur als bedoeld in de artikelen van de Zorgverzekeringswet (Besluit zorgverzekering)

Nadere informatie

31 706 Regeling van een tegemoetkoming voor chronisch zieken en gehandicapten (Wet tegemoetkoming chronisch zieken en gehandicapten)

31 706 Regeling van een tegemoetkoming voor chronisch zieken en gehandicapten (Wet tegemoetkoming chronisch zieken en gehandicapten) 31 706 Regeling van een tegemoetkoming voor chronisch zieken en gehandicapten (Wet tegemoetkoming chronisch zieken en gehandicapten) NOTA VAN WIJZIGING Het voorstel van wet wordt als volgt gewijzigd: 1

Nadere informatie

Het aantal zorgverzekeraars is in 2008 opnieuw afgenomen als gevolg van verdere vormen van samenwerking en integratie.

Het aantal zorgverzekeraars is in 2008 opnieuw afgenomen als gevolg van verdere vormen van samenwerking en integratie. Jaarcijfers 2009 Zorgverzekeraars en -financiering November 2009 In dit artikel staat de ontwikkeling van het aantal zorgverzekeraars, en de inkomsten en uitgaven van deze groep in 2007 en 2008 centraal.

Nadere informatie

houdende wijziging van het Besluit zorgverzekering in verband met de vereveningsbijdrage over het jaar 2016

houdende wijziging van het Besluit zorgverzekering in verband met de vereveningsbijdrage over het jaar 2016 Besluit van houdende wijziging van het Besluit zorgverzekering in verband met de vereveningsbijdrage over het jaar 2016 Op de voordracht van Onze Minister van Volksgezondheid, Welzijn en Sport, van..,

Nadere informatie

Officiële uitgave van het Koninkrijk der Nederlanden sinds 1814.

Officiële uitgave van het Koninkrijk der Nederlanden sinds 1814. STAATSCOURANT Officiële uitgave van het Koninkrijk der Nederlanden sinds 1814. Nr. 44403 9 december 2015 Regeling van de Minister van Volksgezondheid, Welzijn en Sport van 2 december 2015, kenmerk 873674-144431-Z,

Nadere informatie

10 jaar Zvw: een evaluatie

10 jaar Zvw: een evaluatie 10 jaar Zvw: een evaluatie Masterclass NieuweZorg 3.0, 11 februari 2016 Wim Groot Health Services Research Focusing on Chronic Care and Ageing Health Services Research Focusing on Chronic Care and Ageing

Nadere informatie

Tweede Kamer der Staten-Generaal

Tweede Kamer der Staten-Generaal Tweede Kamer der Staten-Generaal 2 Vergaderjaar 1998 1999 26 288 Solidariteit in de ziektekostenverzekeringen Nr. 1 BRIEF VAN DE MINISTER VAN VOLKSGEZONDHEID, WELZIJN EN SPORT Aan de Voorzitter van de

Nadere informatie

Veelgestelde vragen. Eigen risico en eigen bijdrage bij een zorgverzekering

Veelgestelde vragen. Eigen risico en eigen bijdrage bij een zorgverzekering Veelgestelde vragen Eigen risico en eigen bijdrage bij een zorgverzekering Iedereen van 18 jaar en ouder in Nederland is verplicht zich te verzekeren voor de zorgverzekering. De overheid stelt vast welke

Nadere informatie

Tweede Kamer der Staten-Generaal

Tweede Kamer der Staten-Generaal Tweede Kamer der Staten-Generaal Vergaderjaar 011 01 33 04 Wijziging van de Algemene Wet Bijzondere Ziektekosten en de Wet maatschappelijke ondersteuning in verband met invoering van een vermogensinkomensbijtelling

Nadere informatie

1 Overeenkomstenstelsel in de zorgverzekeringen

1 Overeenkomstenstelsel in de zorgverzekeringen 1 Overeenkomstenstelsel in de zorgverzekeringen Zorgovereenkomsten in de Zorgverzekeringswet (Zvw) De Zorgverzekeringswet verplicht iedereen die legaal in Nederland woont (die verzekerd is ingevolge de

Nadere informatie

Bijlage 1: Verplicht eigen risico Uit: Kamerstukken I, 2004/05, 29483 nr. H

Bijlage 1: Verplicht eigen risico Uit: Kamerstukken I, 2004/05, 29483 nr. H Bijlage 1: Verplicht eigen risico Uit: Kamerstukken I, 2004/05, 29483 nr. H Een verplicht eigen risico is op veel punten vergelijkbaar met de huidige noclaimteruggaveregeling. In beide gevallen gaat het

Nadere informatie

Ontwikkelingen in de Zorg voor Ouderen

Ontwikkelingen in de Zorg voor Ouderen Ontwikkelingen in de Zorg voor Ouderen Belangenvereniging pensioengerechtigden Politie 21 november 2012 Joop Blom, voorzitter commissie Zorg en Welzijn en Wonen NVOG. Belangenvereniging Pensioengerechtigden

Nadere informatie

De Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Postbus EA DEN HAAG. Datum 20 juni 2017 Betreft Risicoverevening 2018

De Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Postbus EA DEN HAAG. Datum 20 juni 2017 Betreft Risicoverevening 2018 > Retouradres Postbus 20350 2500 EJ Den Haag De Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Postbus 20018 2500 EA DEN HAAG Bezoekadres Parnassusplein 5 2511 VX Den Haag www.rijksoverheid.nl Bijlage(n)

Nadere informatie

Bijlage: Vaststelling eigen bijdrage en besteedbaar inkomen voor een aantal categorieën.

Bijlage: Vaststelling eigen bijdrage en besteedbaar inkomen voor een aantal categorieën. Bijlage: Vaststelling eigen bijdrage en besteedbaar inkomen voor een aantal categorieën. Beschrijving van de eigen bijdrage systematiek Deze bijlage geeft een beschrijving van de wijze waarop de eigen

Nadere informatie

Hoe lopen de geldstromen in de curatieve zorg?

Hoe lopen de geldstromen in de curatieve zorg? Hoe lopen de geldstromen in de curatieve zorg? Hoe lopen de geldstromen in de curatieve zorg vanuit de burgers? Hoe lopen de geldstromen in de curatieve zorg vanuit de werkgevers en uitkeringsinstanties?

Nadere informatie

Staatsblad van het Koninkrijk der Nederlanden

Staatsblad van het Koninkrijk der Nederlanden Staatsblad van het Koninkrijk der Nederlanden Jaargang 2015 458 Besluit van 24 november 2015, houdende wijziging van het Besluit zorgverzekering in verband met de vereveningsbijdrage over het jaar 2016

Nadere informatie

Hoe lopen de geldstromen in de Algemene Wet Bijzondere Ziektekosten (AWBZ)? Wie betaalt wat in de Algemene Wet Bijzonder Ziektekosten (AWBZ)?

Hoe lopen de geldstromen in de Algemene Wet Bijzondere Ziektekosten (AWBZ)? Wie betaalt wat in de Algemene Wet Bijzonder Ziektekosten (AWBZ)? Hoe lopen de geldstromen in de Algemene Wet Bijzondere Ziektekosten (AWBZ)? Wie betaalt wat in de Algemene Wet Bijzonder Ziektekosten (AWBZ)? Hoe lopen de geldstromen in de Algemene Wet Bijzondere Ziektekosten

Nadere informatie

Op de voordracht van Onze Minister van Volksgezondheid, Welzijn en Sport

Op de voordracht van Onze Minister van Volksgezondheid, Welzijn en Sport Besluit van houdende wijziging van het Besluit zorgverzekering in verband met de aanpassing van het verplicht eigen risico en de uitbreiding van de groep verzekerden met meerjarige, onvermijdbare zorgkosten

Nadere informatie

Financiële gevolgen van het afschaffen van de buitengewone uitgavenregeling

Financiële gevolgen van het afschaffen van de buitengewone uitgavenregeling Financiële gevolgen van het afschaffen van de buitengewone uitgavenregeling Toelichting bij de uitkomsten van de rekenvoorbeelden I Toelichting bij de Buitengewone uitgaven Het bepalen van de aftrek buitengewone

Nadere informatie

29 763 Regeling van een sociale verzekering voor geneeskundige zorg ten behoeve van de gehele bevolking (Zorgverzekeringswet)

29 763 Regeling van een sociale verzekering voor geneeskundige zorg ten behoeve van de gehele bevolking (Zorgverzekeringswet) vra2005vws-09 29 763 Regeling van een sociale verzekering voor geneeskundige zorg ten behoeve van de gehele bevolking (Zorgverzekeringswet) Nr. VERSLAG VAN EEN SCHRIFTELIJK OVERLEG Vastgesteld... 2005

Nadere informatie

Koopkrachteffecten en de nieuwe compensatieregeling chronisch zieken en gehandicapten. Nibud, juni 2008

Koopkrachteffecten en de nieuwe compensatieregeling chronisch zieken en gehandicapten. Nibud, juni 2008 Koopkrachteffecten en de nieuwe compensatieregeling chronisch zieken en gehandicapten Nibud, juni 2008 Koopkrachteffecten en de nieuwe compensatieregeling chronisch zieken en gehandicapten Nibud, juni

Nadere informatie

Jaarcijfers 2015. Zorgverzekeraars en zorgfinanciering. Veranderingen in 2015. Augustus 2015

Jaarcijfers 2015. Zorgverzekeraars en zorgfinanciering. Veranderingen in 2015. Augustus 2015 Augustus 2015 In het eerste gedeelte van dit artikel staat de ontwikkeling van het aantal zorgverzekeraars centraal. In het tweede deel wordt ingegaan op het financiële resultaat van de zorgverzekeraars

Nadere informatie

Zorgverzekeraars Nederland. Kern-gezond Actieplan Zorgverzekeraars Nederland

Zorgverzekeraars Nederland. Kern-gezond Actieplan Zorgverzekeraars Nederland Zorgverzekeraars Nederland Kern-gezond Actieplan Zorgverzekeraars Nederland April 2015 2 Kern-gezond - Actieplan Zorgverzekeraars Nederland Het Nederlandse zorgstelsel wordt internationaal tot de beste

Nadere informatie

Jaarcijfers 2014. Zorgverzekeraars en zorgfinanciering. Veranderingen in 2014. Augustus 2014

Jaarcijfers 2014. Zorgverzekeraars en zorgfinanciering. Veranderingen in 2014. Augustus 2014 Augustus 2014 In het eerste gedeelte van dit artikel staat de ontwikkeling van het aantal zorgverzekeraars centraal. In het tweede deel wordt ingegaan op het financiële resultaat van de zorgverzekeraars

Nadere informatie

5.5 a. Een bezit: Natascha heeft nog geld van de klant tegoed. b. Er is nog niets verkocht, dus ook niet op rekening.

5.5 a. Een bezit: Natascha heeft nog geld van de klant tegoed. b. Er is nog niets verkocht, dus ook niet op rekening. Hoofdstuk 5 Werken in een eigen bedrijf 5.1 a. De bezittingen zijn altijd door iemand gefinancierd: door de eigenaar (eigen vermogen) en/of door iemand die een lening verschaft (vreemd vermogen). b. Het

Nadere informatie

Welkom. 10-11-2005 KZ (Pensioen) Adviesgroep 1

Welkom. 10-11-2005 KZ (Pensioen) Adviesgroep 1 Welkom 10-11-2005 KZ (Pensioen) Adviesgroep 1 4. Nieuwe zorgstelsel per 1-1-2006 Alle ingezetenen van Nederland komen in aanmerking voor het nieuwe zorgstelsel Alle ziekenfondsplichtige en particuliere

Nadere informatie

Gelezen de brief van de minister van Volksgezondheid, Welzijn en Sport van 29 september 2009 Z/F-2958947

Gelezen de brief van de minister van Volksgezondheid, Welzijn en Sport van 29 september 2009 Z/F-2958947 BELEIDSREGELS VEREVENINGSBIJDRAGE ZORGVERZEKERING 2010 Het College voor zorgverzekeringen, Gelet op de artikelen 32, vijfde lid, 34 en 96 van de Zorgverzekeringswet en Hoofdstuk 3 van het Besluit zorgverzekering,

Nadere informatie

Bijna 8% wisselt van zorgverzekeraar. Premie is de belangrijkste reden om te wisselen.

Bijna 8% wisselt van zorgverzekeraar. Premie is de belangrijkste reden om te wisselen. Deze factsheet is een uitgave van het NIVEL. De gegevens mogen met bronvermelding (Margreet Reitsma-van Rooijen, Anne Brabers & Judith de Jong. Bijna 8% wisselt van zorgverzekeraar. Premie is de belangrijkste

Nadere informatie

Is het zorgstelsel een voorbeeld voor het pensioenstelsel? Rein Halbersma, Theo Langejan & Misja Mikkers

Is het zorgstelsel een voorbeeld voor het pensioenstelsel? Rein Halbersma, Theo Langejan & Misja Mikkers Is het zorgstelsel een voorbeeld voor het pensioenstelsel? Rein Halbersma, Theo Langejan & Misja Mikkers Inleiding De uitgaven aan zorg en pensioenen beslaan een groot gedeelte van ons nationaal inkomen.

Nadere informatie

3.2 De wereld van transacties

3.2 De wereld van transacties 3.2 De wereld van transacties Voorbeeld: Henk gaat een brommer kopen. Hij heeft hiervoor twee mogelijkheden: 1) Hij koopt een tweedehands brommer via Marktplaats.nl; 2) Hij koopt een tweedehands brommer

Nadere informatie

Eerste Kamer der Staten-Generaal

Eerste Kamer der Staten-Generaal Eerste Kamer der Staten-Generaal 1 Vergaderjaar 2016 2017 29 689 Herziening zorgstelsel H BRIEF VAN DE STAATSSECRETARIS VAN VOLKSGEZONDHEID, WELZIJN EN SPORT Aan de Voorzitter van de Eerste Kamer der Staten-Generaal

Nadere informatie

Percentage wisselaars blijft gelijk. Premie net als in eerdere jaren de belangrijkste reden om te wisselen.

Percentage wisselaars blijft gelijk. Premie net als in eerdere jaren de belangrijkste reden om te wisselen. Dit factsheet is een uitgave van het NIVEL. De gegevens mogen met bronvermelding (A. Brabers, A. Verleun, R. Hoefman en J. de Jong, Percentage wisselaars blijft gelijk. Premie net als in eerdere jaren

Nadere informatie

Compensatie eigen risico is nog onbekend

Compensatie eigen risico is nog onbekend Deze factsheet is een uitgave van het NIVEL. De gegevens mogen met bronvermelding (M. Reitsma-van Rooijen, J. de Jong. Compensatie eigen risico is nog onbekend Utrecht: NIVEL, 2009) worden gebruikt. U

Nadere informatie

Tweede Kamer der Staten-Generaal

Tweede Kamer der Staten-Generaal Tweede Kamer der Staten-Generaal 2 Vergaderjaar 2007 2008 30 918 Wijziging van de Zorgverzekeringswet en andere wetten met het oog op het verzwaren van het premie-incassoregime en andere maatregelen om

Nadere informatie

Jaarcijfers 2012. Zorgverzekeraars en zorgfinanciering. Veranderingen in 2012. September 2012

Jaarcijfers 2012. Zorgverzekeraars en zorgfinanciering. Veranderingen in 2012. September 2012 September 2012 In het eerste gedeelte van dit artikel staat de ontwikkeling van het aantal zorgverzekeraars centraal. In het tweede deel wordt ingegaan op het financiële resultaat van de zorgverzekeraars

Nadere informatie

Achtergrondinformatie geldstromen en wetten

Achtergrondinformatie geldstromen en wetten Achtergrondinformatie geldstromen en wetten Tot stand gekomen in het kader van het project RAAK-MKB Ontwerpen voor zorgverleners Auteurs Dr. F. Verhoeven; onderzoeker lectoraat Co-design (HU) Ing. K. Voortman-Overbeek;

Nadere informatie

Samen verzekerd van goede zorg. André Rouvoet, voorzitter Zorgverzekeraars Nederland Congres Arts en Organisatie 10 juni 2016

Samen verzekerd van goede zorg. André Rouvoet, voorzitter Zorgverzekeraars Nederland Congres Arts en Organisatie 10 juni 2016 Samen verzekerd van goede zorg André Rouvoet, voorzitter Zorgverzekeraars Nederland Congres Arts en Organisatie 10 juni 2016 Status van de Nederlandse gezo dheidszorg Bron: VWS Nederland in internationaal

Nadere informatie

DE NIEUWE ZORGVERZEKERINGSWET 2006. Naturapolis. 1. Hoofdlijnen. Restitutiepolis. Basisverzekering. Aanvullende verzekering

DE NIEUWE ZORGVERZEKERINGSWET 2006. Naturapolis. 1. Hoofdlijnen. Restitutiepolis. Basisverzekering. Aanvullende verzekering kantooradres : Sportlaan 56 postadres : Postbus 3 1870 AA Schoorl telefoon : (072) 509 15 42 telefax : (072) 509 40 04 e-mail : info@schokkeraccountants.nl website : www.schokkeraccountants.nl DE NIEUWE

Nadere informatie

Van systemen naar mensen Gezamenlijke agenda VWS 8 februari 2013. Vereniging Senioren ING Regio Rotterdam/Zeeland 24 april 2014 Joop Blom

Van systemen naar mensen Gezamenlijke agenda VWS 8 februari 2013. Vereniging Senioren ING Regio Rotterdam/Zeeland 24 april 2014 Joop Blom Nederlandse Vereniging van Organisaties van Gepensioneerden Van systemen naar mensen Gezamenlijke agenda VWS 8 februari 2013. Vereniging Senioren ING Regio Rotterdam/Zeeland 24 april 2014 Joop Blom Nieuwe

Nadere informatie

De verdeling van de lasten in de zorg

De verdeling van de lasten in de zorg T. van Zonneveld, V. van Polanen Petel en J. Smit De verdeling van de lasten in de zorg De uitgaven aan zorg nemen in een snel tempo toe. In 1998 bedroegen in Nederland de totale uitgaven aan zorg nog

Nadere informatie

MEMO. Datum : 18 oktober 2005. : Raad van de gemeente Eemsmond. : College van burgemeester en wethouders

MEMO. Datum : 18 oktober 2005. : Raad van de gemeente Eemsmond. : College van burgemeester en wethouders MEMO Datum : 18 oktober 2005 Aan : Raad van de gemeente Eemsmond Van : College van burgemeester en wethouders Onderwerp : Collectieve ziektekostenverzekering (initiatiefvoorstel PvdA) Aanleiding: Namens

Nadere informatie

AMF een goed geregeld pensioen. Bulletin Algemeen Mijnwerkersfonds 2005

AMF een goed geregeld pensioen. Bulletin Algemeen Mijnwerkersfonds 2005 AMF een goed geregeld pensioen Bulletin Algemeen Mijnwerkersfonds 2005 Het bestuur van het Algemeen Mijnwerkersfonds (AMF) wil haar rechthebbenden van goede en belangrijke informatie voorzien. Leest u

Nadere informatie

2017D21792 INBRENG VERSLAG VAN EEN SCHRIFTELIJK OVERLEG

2017D21792 INBRENG VERSLAG VAN EEN SCHRIFTELIJK OVERLEG 2017D21792 INBRENG VERSLAG VAN EEN SCHRIFTELIJK OVERLEG In de vaste commissie voor Volksgezondheid, Welzijn en Sport bestond er bij enkele fracties behoefte een aantal vragen en opmerkingen voor te leggen

Nadere informatie

informatie voor verzekerden

informatie voor verzekerden informatie voor verzekerden De Goudse Zorg Polis Productkenmerken voor verzekerden De Goudse Zorg Polis Productkenmerken De Goudse Zorg Polis is een verzekering die uitstekende dekking biedt voor ziektekosten.

Nadere informatie

BELEIDSREGELS VEREVENINGSBIJDRAGE ZORGVERZEKERING 2011. Het College voor zorgverzekeringen,

BELEIDSREGELS VEREVENINGSBIJDRAGE ZORGVERZEKERING 2011. Het College voor zorgverzekeringen, BELEIDSREGELS VEREVENINGSBIJDRAGE ZORGVERZEKERING 2011 Het College voor zorgverzekeringen, Gelet op de artikelen 32, vijfde lid en 34, vierde lid van de Zorgverzekeringswet, Hoofdstuk 3 van het Besluit

Nadere informatie

Bijlage 1 Opties voor gemeentelijke ondersteuning van chronisch zieken en gehandicapten en advies voor keuze uit opties

Bijlage 1 Opties voor gemeentelijke ondersteuning van chronisch zieken en gehandicapten en advies voor keuze uit opties Bijlage 1 Opties voor gemeentelijke ondersteuning van chronisch zieken en gehandicapten en advies voor keuze uit opties In deze bijlage behandelen we kort vijf opties die de gemeente kan inzetten bij de

Nadere informatie

Ontwerp besluit houdende wijziging van het Besluit zorgverzekering in verband met de vereveningsbijdrage voor het kalenderjaar 2015

Ontwerp besluit houdende wijziging van het Besluit zorgverzekering in verband met de vereveningsbijdrage voor het kalenderjaar 2015 Ontwerp besluit houdende wijziging van het Besluit zorgverzekering in verband met de vereveningsbijdrage voor het kalenderjaar 2015 Op de voordracht van Onze Minister van Volksgezondheid, Welzijn en Sport,

Nadere informatie

34 300 XVI Vaststelling van de begrotingsstaten van het Ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en Sport (XVI) voor het jaar 2016

34 300 XVI Vaststelling van de begrotingsstaten van het Ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en Sport (XVI) voor het jaar 2016 34 300 XVI Vaststelling van de begrotingsstaten van het Ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en Sport (XVI) voor het jaar 2016 Nr. XXXXX VERSLAG VAN EEN SCHRIFTELIJK OVERLEG Vastgesteld. 2015 In de

Nadere informatie

Het nieuwe zorgstelsel en de arts BMO

Het nieuwe zorgstelsel en de arts BMO Het nieuwe zorgstelsel en de arts BMO Een verkennende rondgang door het nieuwe stelsel Jacques van der Most 1 Menu herverdeling van verantwoordelijkheden publieke en private sociale verzekering solidariteitskenmerken

Nadere informatie

Officiële uitgave van het Koninkrijk der Nederlanden sinds 1814. Beleidsregels Vereveningsbijdrage Zorgverzekering 2011

Officiële uitgave van het Koninkrijk der Nederlanden sinds 1814. Beleidsregels Vereveningsbijdrage Zorgverzekering 2011 STAATSCOURANT Officiële uitgave van het Koninkrijk der Nederlanden sinds 1814. Nr. 2928 18 februari 2011 Beleidsregels Vereveningsbijdrage Zorgverzekering 2011 Het College voor zorgverzekeringen, Gelet

Nadere informatie

Ons kenmerk Inlichtingen bij Doorkiesnummer Den Haag Z/F-2614466 mw. drs. C. van Vliet 070-340 5799

Ons kenmerk Inlichtingen bij Doorkiesnummer Den Haag Z/F-2614466 mw. drs. C. van Vliet 070-340 5799 College voor Zorgverzekeringen t.a.v. de Voorzitter Postbus 320 1110 AH DIEMEN Ons kenmerk Inlichtingen bij Doorkiesnummer Den Haag mw. drs. C. van Vliet 070-340 5799 Onderwerp Bijlage(n) Uw brief Risicoverevening

Nadere informatie

Financiering van het zorgstelsel in historisch perspectief

Financiering van het zorgstelsel in historisch perspectief Financiering van het zorgstelsel in historisch perspectief K.P. Companje Kenniscentrum Historie Zorgverzekeraars Doel van deze presentatie Antwoord op de vraag: Wat was de rol van de ƒ/ in de spreekkamer,

Nadere informatie

I-SZ/2015/2087 / RIS (Bijlage) Regeling Compensatie Zorgkosten 2016

I-SZ/2015/2087 / RIS (Bijlage) Regeling Compensatie Zorgkosten 2016 I-SZ/2015/2087 / RIS 2015-546 (Bijlage) Regeling Compensatie Zorgkosten 2016 Vastgesteld door het College 20 oktober 2015 . Regeling Compensatie Zorgkosten 2016 2 Regeling Compensatie Zorgkosten 2016 (RCZ)

Nadere informatie

De Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Postbus 20018 2500 EA DEN HAAG. Datum 8 december 2014 Betreft Kamervragen. Geachte voorzitter,

De Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Postbus 20018 2500 EA DEN HAAG. Datum 8 december 2014 Betreft Kamervragen. Geachte voorzitter, > Retouradres Postbus 20350 2500 EJ Den Haag De Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Postbus 2008 2500 EA DEN HAAG Bezoekadres: Rijnstraat 50 255 XP DEN HAAG T 070 340 79 F 070 340 78 34

Nadere informatie

D ELTA L LOYD Z ORGG ARANT

D ELTA L LOYD Z ORGG ARANT D ELTA L LOYD Z ORGG ARANT I NDIVIDUEEL Delta Lloyd Zorgverzekering NV Postbus 29677 2502 LR Den Haag Uw assurantie-adviseur: F 01.9.45/1205 Zeker Delta Lloyd, al meer dan 150 jaar Delta Lloyd zorgt voor

Nadere informatie

Op welke vragen geeft dit digitale kaartenboek antwoord?

Op welke vragen geeft dit digitale kaartenboek antwoord? Op welke vragen geeft dit digitale kaartenboek antwoord? Wie doet wat in de bekostiging, verstrekking, financiering en het pakketbeheer van specialistische en? Hoe kan een specialistisch worden bekostigd?

Nadere informatie

Percentage overstappers van zorgverzekeraar 3%. Ouderen wisselen nauwelijks van zorgverzekeraar

Percentage overstappers van zorgverzekeraar 3%. Ouderen wisselen nauwelijks van zorgverzekeraar Deze factsheet is een uitgave van het NIVEL. De gegevens mogen met bronvermelding (L. Vos & J. de Jong. Percentage overstappers van 3%. Ouderen wisselen nauwelijks van. Utrecht: NIVEL, 2009) worden gebruikt.

Nadere informatie

De Rijksbegroting voor dokters

De Rijksbegroting voor dokters Medisch Contact Live 11 december 2013 De Rijksbegroting voor dokters Marco Varkevisser Universitair hoofddocent Economie en Beleid van de Gezondheidszorg Erasmus Universiteit Rotterdam Contact: varkevisser@bmg.eur.nl

Nadere informatie

Gemeentelijk maatwerk voor personen met een chronische ziekte en/of beperking voor de regio Noord-Limburg. Juni 2014

Gemeentelijk maatwerk voor personen met een chronische ziekte en/of beperking voor de regio Noord-Limburg. Juni 2014 Gemeentelijk maatwerk voor personen met een chronische ziekte en/of beperking voor de regio Noord-Limburg Juni 2014 Inhoud Samenvatting... 3 Inleiding... 4 Aanleiding... 4 Huidige regelingen ter tegemoetkoming

Nadere informatie

De zorgverzekeringsmarkt: gedrag, kennis en solidariteit Een verdiepend onderzoek naar verschillen tussen groepen verzekerden

De zorgverzekeringsmarkt: gedrag, kennis en solidariteit Een verdiepend onderzoek naar verschillen tussen groepen verzekerden De zorgverzekeringsmarkt: gedrag, kennis en solidariteit Een verdiepend onderzoek naar verschillen tussen groepen verzekerden Judith D. de Jong Thamar E.M. van Esch Anne E.M. Brabers NIVEL September 2017

Nadere informatie

De Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Postbus 20018 2500 EA DEN HAAG. Datum 13 februari 2014 Betreft Kamervragen. Geachte voorzitter,

De Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Postbus 20018 2500 EA DEN HAAG. Datum 13 februari 2014 Betreft Kamervragen. Geachte voorzitter, > Retouradres Postbus 20350 2500 EJ Den Haag De Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Postbus 2008 2500 EA DEN HAAG Bezoekadres: Rijnstraat 50 255 XP DEN HAAG T 070 340 79 F 070 340 78 34

Nadere informatie

Gezien het nader rapport van Onze Minister van Volksgezondheid, Welzijn en Sport van PM 2010, Z/F-3009247;

Gezien het nader rapport van Onze Minister van Volksgezondheid, Welzijn en Sport van PM 2010, Z/F-3009247; Besluit van houdende wijziging van het Besluit zorgverzekering in verband met actualisatie van de regels over de vaststelling van de vereveningsbijdrage Op de voordracht van Onze Minister van Volksgezondheid,

Nadere informatie